Anne olmak dünyanın en güzel duygusudur fakat zor zanaattir. Bebeklerine sağlıklı bir gelişim sağlamak isteyen anne ve babalar kimi zaman hassasiyetlerine, kimi zaman kulaktan dolma bilgilere, kimi zaman da büyüklerimizin doğru bildiği yanlışlara düşüp hatalar yapmaktadırlar. Ebeveynlerin doğru bildiği yanlışlardan bazılarına değinelim. Süt gelmiyor. Bebeğim aç mı kalıyor? İlk günlerde her meme verişte ortalama bir çay kaşığı kadar süt gelir. Bu durum anneyi telaşa ve strese sokar fakat bu miktar bebeğin ihtiyacı kadardır. Ezirme süresi Yeni doğan bebekler ortalama 2 saatte bir emzirilmelidir. Bu süre zarfı bebeğin ilerde ihtiyacı olacak süt miktarının artması için gereklidir. Her emzirmede anne sütü artar. Daha fazla emzirme isteği bebek sürekli memede kalacağı için süt birikmesine engel olur ve göğüs uçlarının yara olmasına sebebiyet verir. Bebeğe uyum sağlamalıyım. Bebekler yaşam alanlarına göre bağışıklık kazanırlar. Bu nedenle yaşam şartlarını değiştirmeye gerek yoktur. Aileler bebeğe göre değil, bebekler ailelere göre yaşamalıdırlar. Uyku süresi Bebeğin karnı toksa ve gazı çıkmışsa herhangi bir uyku problemi yaşamaz. Yeni doğan bebeğin günlük uyku süresi ortalama 20 saattir. Gece büyüme hormonu salgılandığı için bebeğin gece lambası karanlığında uyuması gerekir. Gündüz aydınlıkta ve gürültüde uyuyabilir. Oda sıcaklığı Bebekler için ortalama 20-22 derece sıcaklık uygundur. Bebeklerin elleri ve ayakları sonradan geliştiği için bu bölgeler normalden daha soğuk olabilir. 2500 gr altında ki bebekler vücut sıcaklıklarını koruma da zorluk çekecekleri için daha sıcak tutulmaları gerekir. İlk günler gazı olmaz Bebekler süt emerken hava da yutabilirler. Bu yüzden ilk günlerde bile emme işleminden sonra gaz çıkarma işlemi yapılmalıdır. Yeşil renkli kaka yapıyor. Bebeğimi üşüttük mü? Bebeğin her altı açıldığında kaka varsa iyi besleniyor demektir. Yeni doğan bebek günde ortalama 4-9 kez kaka yapabilir. Kaka çıkışı yoksa bebek beslenme sorunu yaşıyor olabilir. Doğru ve düzenli emen bebeğin kakası sarı ve partiküllüdür. Yeşil kaka bebeğin çok emdiğini gösterir. Üşütmekle herhangi bir ilgisi yoktur. Pişik kremi Pişik kremleri çok yoğun ve kalındır. O bölgeyi hava almadan korurlar. Bu nedenle o bölgenin direnci de düşecektir. Kremler eğer pişik varsa sürülmeli ve az miktarda kullanılmalıdır. Pişik olmaması için bebeğin poposunun kuru olmasına dikkat edilmelidir. Bebek Bakımın Önemi Bebekler, ilk zamanlarında annelerinin sevgi ve şefkati dışında sadece beslenme ve temizlenme ihtiyacı hissederler. Bu sebeple bebek bakımı her bebek için büyük önem taşımakta ve hayatının ilerideki evreleri için bir temel teşkil etmektedir. İlk olarak 0-6 ay bebek bakımı planlanırken beslenme programı çıkarılmalıdır. Saatler önceden hesaplanılarak annelerin diğer işleri için de zaman ayırmaları kolaylaştırılabilmektedir. Genel olarak 2-3 saatte bir emzirilmeleri gerekir ve altlarının değişmesi ise sık sık kontrol edilerek gerek görüldükçe yapılmalıdır. Bebeklerin sağlıklı gelişimlerine kolaylık sağlamak için ay ay bebek bakımı konusunda bilgi sahibi olunmalı, dikkatli ve özenli davranılmalıdır. Çünkü bebek bakımı esnasında yapılacak olan herhangi bir yanlış hareket ilerideki gelişim ve sağlığı konusunda olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Kullanılacak olan bakım malzemelerinin evde en az birkaç tane benzerinin bulundurulması ihtiyaç anlarında dışarı çıkmayı gerektirmeden derhal tedarik edilerek hem zaman kaybını hem de bebeğin ihtiyaçlarının ertelenmemesini sağlayarak kolaylık yapacaktır. Bunun dışında faydalı olacak önerilerden bir tanesi de alınan ürünlerin toplu halde alınıp indirimlerden faydalanılarak tasarruf sağlanmasına yardımcı olunmasıdır. Ayrıca kıyafetler yıkanırken kullanılacak olan deterjanlar bebeklere özel olanlardan seçilerek herhangi bir alerji durumu ortandan kaldırılacağından manevi olarak etkilenip üzülme olasılığı da engellenmiş olarak mutlu bir bebek gelişimi daha rahat ve kola bir hale getirilmiş ve pozitif sonuçlar elde edilmiş olacaktır. Dokuz ay karnınızda taşıdığınız bebeğiniz dünyaya geldikten hemen sonra, iyi ihtimalle kısacık bir an yanınıza getiriliyor. Ancak hemen sonra hastane personelinin, belki de bir daha hiç görmeyeceği insanların ellerinde, bilmediği bir ortamla tanışıyor. Oysa olması gereken, bebeginizin hemen sizin göğsünüzde olmasi, birbirinizin sıcaklıgını tüm çıplaklığıyla hissetmeniz. Ten Tene Temas anlayışı, işte tam da bunu savunuyor! İlk anne-bebek buluşmasında fiziksel temas çoğunlukla yanak yanağa gerçekleştirilebiliyor. Sezaryenle doğum yapanlar için durum daha da can sıkıcı olabiliyor çünkü anne bebeğini ancak ayılıp odasına çıkabildiğinde görebiliyor. Doğar doğmaz bebeğin ilk yerinin anne göğsü olduğunu savunan ten tene temas yaklaşımı ise, bebeğin doğumdan sonra ya da en kısa zamanda, annenin çıplak göğsüne çıplak olarak yüzükoyun yatırılması gerektiği anlayışına dayanıyor. Doğum gerçekleştikten sonra bebeğin mümkün olduğu kadar annenin gögsüyle temas halinde olması öneriliyor. Bebekler hem ilk zamanlarında hem de büyüme evrelerinde genel olarak en fazla anneleri ile zaman geçirirler. Bu sebeple ilk olarak, hamilelik döneminde oluşan sevgi bağının doğumdan sonra kuvvetlendirilmesi ile bebek bakımı süreci başlatılmalıdır. Annelerin doğum öncesi yeni doğan bebek bakımı konusunda bilgilendirilmeleri ve hangi süreçlerden geçecekleri onlara anlatılmalıdır. Bu konuda ilk ve en büyük yardımcılar tabii ki büyük annelerdir. Bunun dışında anne-baba kursları ve kitaplardan takviyeler alınarak detayların gözden kaçırılmadan bebeğin sağlıklı bir şekilde gelişimine olanak sağlanmalıdır. Bebekler, anne ile tanıştıktan sonra ilk olarak beslenme ihtiyacı hissederler. Fakat sadece emzirme ya da ek gıdalarla bebeğin doymasını sağlamak yetmez, çünkü henüz sindirim sistemi gelişmemiş olduğunda aldığı besin sadece anne sütü olsa bile zorluk yaşar ve gaz oluşmasına sebebiyet verir. Her beslemeden sonra bebeklerin gazı özenle çıkartılmalı, kucağa alınıp sırtı sıvazlanarak bu işlem kolaylaştırılmaya çalışılmalıdır. Yeni doğan bakımı konusunda dikkat edilmesi gereken bir diğer unsur da göbek bağının dikkatli bir şekilde bakıma ihtiyaç duymasıdır. İlk doğduklarında göbek kordonu doktor tarafından kesildikten sonra bir kısmı bebeğin göbeğinde bırakılarak bir süre sonra kendiliğinden düşmesi beklenir. Bu süreç zarfında her gün kremlenip temiz tutulması ve bez ya da zıbınlarla temasının engellenmesi, sürtünüp acı vermemesi ya da kopmaması için özel ürünler ile kapatılması gerekmektedir. BAŞARILI BİR EMZİRME İÇİN ŞART Peki ten tene temas neden bu kadar önemli? Sağlık açısından herhangi bir sakınca yoksa, doğar doğmaz bebeğin annesinin gögsüne verilmesinin bebeğin huzurlu olmasından anne sütunun çabuk gelmesine kadar pek çok yararı oldugunu ifade ediyor: Bir kere anne göğsünde olmak, bebeğin ilk dakikalannda kendini güvende hissetmesini sağlıyor. Bebek hemen besleniyor, anne kokusunu alarak daha az ağlıyor. O göğüs teması, anne ve bebek baglanmasının temel taşı oluyor. Ayrıca süt inme refleksi uyarılmış olup süt gelmesi kolaylaştığından annelerin 'sütüm gelecek mi?' endişesi kayboluyor. Anne açısından ise bebeği göğsüne konduğu andan itibaren doğumun diğer süreçleri göz açıp kapayıncaya kadar geçiyor, lohusalık sendromu önleniyor. Ten tene temasın ayrıca, anne sütü ile beslenme oranım arttırdığı biliniyor. azır mısınız? Neye mi? Bebekten sonra başınıza neler gelecek öğrenmeye! Derli toplu bir ev, gece gezmeleri, temiz ve ütülü çamaşırlar hayal... işte bebeğiniz doğduktan sonra bir süreliğine vedalaşacaklarınızın listesi... Ama üzülmeyin, bu tatlı bir veda. Kısa süre sonra hepsiyle tekrar buluşacaksınız. GECE UYKUSU Uyku stoklayabilmek keşke mümkün olsaydı ama maalesef değil. Yani önceden uyuduğunuz uykuların size bir faydası olmayacak! iki saatte bir uyanmaya hazır olun. Bu durum bebeğinizin uyku alışkanlıklarına göre gecede 7-8 kalkışa kadar gidebilir. Şanslı azınlıktansanız, gecede 1 -2 kez uyanma lie bu durumu atlatabilirsiniz. Siz iyisi mi bebeğiniz doğmadan uykunuzu atmaya çalışın. Tabii hamileliğin son aylarında onu başarabilmek de bir iş! SEKSİ İÇ ÇAMAŞIRLARI Göğsünüzden sürekli süt gelirken dantel sutyenler giyebileceğinizi düşünmüyorsunuz herhalde! Süt verme dönemi bitene kadar, emzirme sutyenlerine ve göğüs pedlerine hayatınızda yer açın. ARABANIN ÖN KOLTUĞU Bir süreliğine şoför koltuğunu eşinize bırakıp, Ön koltukla da vedalaşmalısınız! Bebeğiniz her daim sizi yanında isteyecek, Üstelik onun ağlama krizleriyle başa çıkabilmek için de yanında olmanız şart, oto koltuğunda ya da ana kucağında oturuyorken tabii. CİNSEL HAYAT Tabii ki bebek geldi diye cinsel hayatınız bitecek değil, ama bir süre sekteye uğrayabilir! Zira siz bir süreliğine eş olmaktan daha çok anne olmaya adamış olacaksınız kendinizi. Belki eşiniz de sizin anne kimliğinizi daha baskın bulacak bu dönemde. Buna bir de uykusuz ve yorgun geceler ya da aranızda uyumaya atışan bir minik eklenince, cinsel hayaliniz da monotonlaşacak haliyle... Neyse ki, bu da bir süreliğine. TEMİZ GİYSİLER Kusmuk ve süt kokusuna hazır mısınız? Gazını çıkarmak için onu omzunuza yasladığınızda gazla birlikte bir miktar süt de çıkabilir ağzından. Yemek yedirirken de tüm yediğini yüzünüze püskürtebilir. Az önce makarna yemeye çalıştığı elleriyle size sarılmaya çalışırken ellerini üstünüze sürebilir, altını değiştirirken başınıza küçük işler açabilir... Ve siz bu arada 'asla yapmam' dediğiniz ancak henüz ütülemek için fırsat bulamadığınız kıyafetleri ya da nevresim takımların) kullanırken bulabilirsiniz kendinizi... DERLİ TOPLU Evet bu da uzun bir süre sizin için hayal zira çocuk olan evin derli toplu kalması neredeyse imkansız! Eviniz büyükse, çocuğunuza ait geniş bir odanız da varsa biraz daha şanslısınız tabii ama hangi çocuğun eşyaları odasında kalıyor ki? Bazen evde yürümek mayın tarlasında yürümekten daha beter bir hal alabiliyor. İlk etapta yeni doğan bebek bakımı konusunda bebeklerin hareketleri gözlemlenerek başlanabilir. Genellikle ilk aylarda zamanlarının çoğunu uyuyarak geçirseler de 2-3 saat aralıklar ile uyanıp beslenmek isterler. Bunun dışında tiz seslere çıngırak ve zillere tepki verdikleri gözlemlenmektedir. Başlarını dik tutamamaları sebebi ile sadece anlık boyun kontrolleri görülebilir. İlk ayın sonlarına doğru fiziksel ve ruhsal gelişimin ilerlemesi sayesinde çevredeki insanların seslerine tepki verip gülümsemeye, göz teması kurmaya gayret ederler ve bu şekilde bebeklerin sosyalleşmesi başlamış olur. Bu sebepten dolayı bebeklerin yanında yüksek sesle konuşulması ya da tartışmalı gergin ortamlar önlenmelidir. Bunun akabinde 0-6 ay arası bebek bakımı yapılırken özellikle elleri tutularak bir destekçi 0olduğu ve hayatı boyunca yanında onlara kol kanat gerecek insanların bulunduğu aşılanarak korkularının giderilmeye çalışılması gerekmektedir. İlk aylardan sonra bazı oyuncaklar sayesinde bebeğin uyanık olduğu zamanı hem eğlenerek hem de öğrenerek geçirmesine yardımcı olmaya çalışılmalıdır. Özellikle 6-12 ay bebek bakımı esnasında eğitici oyuncaklar kullanılmalı fakat bunlar olabildiğince büyük ve yumuşak parçalardan seçilerek herhangi bir yutulma riskinin önlenmesine yönelik dikkatli davranılmalıdır. 6 aydan sonra bebek iyice hareketli bir hal alıp emeklemeye ve sonrasında yürümeye başlayacağından evde bebeğe göre değişiklikler yapılarak koruma önlemlerinin arttırılmasına özen gösterilmeli ve sağlıklı gelişimi için sürekli olarak gözetim altında tutulmalıdır. Bebeklerin en çok ilgi ve gözetime ihtiyaçları olan dönem ilk bir yıl olarak belirtilmektedir. Kendi ana ihtiyaçlarını bile gideremeyeceklerinden dolayı sürekli olarak anne ya da bakıcı tarafından takip edilmeleri beslenme ve temizliklerinin kontrol altına alınması gerekmektedir. Değişken ve gelişken yapılası sebebi ile ay ay bebek bakımı farklılık göstermekte ve bu da bebekten bebeğe değişik bir durum olarak ortaya çıkmaktadır. Mesela bazı bebeklerin sakin ve sessiz olup fazla hareket etmeden durmalarına rağmen bazıları da oldukça hareketli ve huzursuzluktan kaynaklı olarak devamlı şekilde ağlamalar yaşayabilmektedirler. Bu hareketlesin stabil hale getirilebilmesi için ise 0-6 ay bebek bakımı önem arz etmektedir. Bu sırada bebeklerin beslenmeleri, bakım ve temizlikleri konusunda titiz davranılmalı ve doğabilecek olan olumsuz sonuçlardan kaçınılmalıdır. Bebekler genellikle ilk 6 aydan sonra daha çok hareketlenerek emeklemeye ve yürümeye çalışırlar. Bazı çocukların emekleme safhasını atlayarak direk olarak ayağa kalktıkları görülse de bu nadir bir durumdur. O yüzden 6-12 ay bebek bakımı yapılırken bebekler, ayağa kaldırılmadan önce emeklemeye teşvik edilmelidir. Çünkü direkt olarak ayağa kaldırılmaları onları gereğinden fazla zorlayabilir ve istenmeyen yaralanmalara yol açabilir. Bu aşamada bebekler sinir sistemlerinin daha gelişmiş bir hal alması ve bazı objeleri tanımlayabilmeleri sonucu nesneleri ellerine aldıklarında ağızlarına götürmek yerine dikkatlice inceleyerek daha fazla tanımaya çalışabilmekte fakat yine de gözlemlenmelerine devam edilmesi gerekmektedir. Acemi annelerin sıklıkla sorun yaşadıkları ve çeşitli sorulara sebep olan konu yeni doğan bebek bakımıesnasında ne çeşit ürünlerin ne miktarlarda kullanılması gerektiği konusu olarak göze çarpmaktadır. İlk olarak kullanılması gereken en temel malzeme anne sütüdür. Bebeğin sağlıklı gelişimi konusunda olmazsa olmazlardan bir tanesi olan anne sütü, doğal olarak anne tarafından karşılanabilir bir ihtiyaç olsa da bazen yeterli gelmeyebilir ve bu durumlarda da annenin özel bir beslenme diyeti kullanarak sütünü arttırmaya yönelik çalışmalar yapması gerekebilir. Beslenmeden sonra yeni doğan bakımı için temizlik ve hijyen de büyük önem arz etmektedir. Bunun için de ilk etapta steril ve tamamen kuru tutma özelliğine sahip bebek bezlerinin kullanılması tavsiye edilmektedir. Hatta bu bezler göbek bağı oyuntulu olursa bebeğin daha rahat hareket etmesine ve rahatsızlıkların önlenmesine olanak sağlayacağından tercihlerin başında yer almalıdır. Sonrasında bebek bakımı devam ederken giydirilen zıbın ve tulumların, temiz ve steril olmaları gerekmektedir. Henüz metabolizmanın gelişim evresi tamamlanmamış olduğundan herhangi bir mikrop ya da bakteri bebeğin sağlığı açısından tehlike teşkil edebileceğinden kıyafetlerin yıkanması sırasında kullanılan temizlik malzemelerinin de antialerjenik olmasına dikkat edilmelidir. Mümkünse bebekler için özel olarak tasarlanan deterjanlar kullanılarak risklerin en aza indirilmeye çalışılması gerekmektedir. Aynı özen bebeğin yıkanması konusunda da gösterilerek gözüne ve ağzına sabun kaçması önlenmelidir. C