Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Ürloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Güner Kemal Özgür, Türkiye"de 4 ile 12 yaş arası her 100 çocuktan 20"sinin yatağını ıslattığını söyledi. Özgür, açıklamasında, organik nedenlerin yanı sıra, korku, kıskançlık, sevgi eksikliği ve kötü muamelelerin de çocukların idrar kaçırmasına neden olduğunu belirterek, "İdrar kaçırma erken tedavi edilmediği taktirde, ruhsal bir sorun haline dönüşebilir" dedi. İdrar kaçırmada, "Olguların uyarısında gecikmiş sinirsel gelişme"nin sorumlu tutulduğunu anlatan Özgür, şunları söyledi: "İdrar kaçıran çocukların yüzde 30"unda neden psikolojiktir. Aşırı korku, kıskançlık ve sevgisizlik çocukların altını ıslatmasına neden olan piskolojik etkenlerdendir. Fonksiyonel bozukluklar sonucunda yatağını ıslatan çocuklarda ise bu durum genellikle 10 yaş civarında kendiliğinden düzelir. Çocuğa 2 yaşından önce yatağını ıslatmaması yönünde verilen eğitim çok faydalı değildir. Hatta zararlı da olabilir. Gece yatağını ıslatan çocukların ömür boyu böyle kalacağına inanan aileler bile var. Oysa bu çocukların büyük bir çoğunluğu gündüz idrar kaçırmazlar." İdrar kaçırma nedenine göre önlemlerin alınabileceğini belirten Özgür, "Gece geç saatte sıvı alınmaması, yatmadan önce idrar yaptırmak, altını ıslattığı için çocukların cezalandırılmaması gerekir" dedi.

Kişisel görüşme ile haberleştiğimiz Amerikalı bir sağlık mensubu şunu söylüyor ́ ́ acil sağlık müdahaleleri yaparken olaylardan çocukların etkilendiğini, bazı psikolojik problemlerin oluştuğunu görüyorum, anne babalara veya bakım veren kişilere çocukların sıkıntılarını bahsettiğimde, onlar çocuk ne olacak ki diyorlar, ben buna dayanamıyorum, onlarında ruh dünyası var ́ ́ şeklinde yakınıyordu. Hatta günümüzde bırakın ruhsal sorunları, 2000 yılına girdiğimiz bu günlerde, dünyada milyonlarca çocuk kötü bakımdan, basit sağlık sorunlarından, kazalarda, salgın hastalıklarda, anne baba ihmaline bağlı nedenler ile hayatını kaybediyor. Her bir çocuğu ayrı bir dünya olarak kabul edip, onların ruhsal sorunlarına inebilmek, ancak eğitim ve anne baba bilinçlendirilmesi ile olacaktır. Ayrıca çocukların yaşadıkları ortamların, çevre imkanlarının, devletin sağlayacağı imkanların çeşitliliği ve kalitesi bu sorunların oluşması ve sürecinde etkili olabilmektedir. Çocuk eğitiminde çocuğun gerektiği şekilde yetiştirilmesi ve onun topluma hazırlanması büyük oranda, anne babanın hayatın ilk gününden itibaren çocuk ile etkileşimi, konuşmaları, eğitim açısından vermeye çalıştıkları, ev içerisindeki tutumları, etkili olmaktadır. Anne babaların çocuklarının normal bir şekilde sosyal, kişilik ve mental motor gelişimin olması ve sağlıklı bir psikolojik yapıya sahip olmaları için yapmaları gerekenler : &#61692; Dengeli eğitim ve yönlendirme &#61692; Anne babanın kendi aralarındaki söz ve davranış birliği &#61692; Çocuğa karşı aşırı hoşgörü veya aşırı disiplin uygulamalarından kaçınmaları &#61692; Olaylar ve ilerleyen süreç içerisinde davranış olarak tutarlı olmaları ve farklı farklı tepki vermemeleri &#61692; Çocuğa tepkilerinin yersiz ve abartılı olmaması &#61692; Güzel ve faydalı şeylerde çocuğun davranışlarının onaylanması &#61692; Hatalı durumlarda uygun bir şekilde cezalandırılmaları &#61692; Yapılan yanlışları sadece kızarak değil nedenini mantık çerçevesinde açıklamaları &#61692; Onlara değer vermeleri &#61692; Kişilik yapılarına saygılı olmaları &#61692; Onlara söz hakkı tanımaları &#61692; Sevildiklerini hissettirmeleri &#61692; Onlara güven duygusunu aşılamaları &#61692; Sosyal ve psikolojik gelişimini yakından takip etmeleri &#61692; Gösterilen davranış problemlerine karşı duyarlı olmaları &#61692; Kendi psikolojik çatışmalarını çocuklara yansıtmamaları ile daha sağlıklı çocuk yetiştirme mümkün olacaktır. Anne-baba öncelikle çocuğunu bağımsız bir birey olarak kabul eden, ona sevgi ile yaklaşan ve olumlu ilişki kurmaya çalışan kişiler olmalıdırlar. Bilinmelidir ki, sevgi temeline dayanan eğitim, sağlam ve başarılı eğitimdir. Anne-baba, soyut düzeyde uyarı yerine, somut düzeyde eylemi temel almalıdır. Anne-baba öyle bir ortam hazırlamalıdır ki, çocuk sanki her zaman anne ve babası yanındaymış gibi kendini güvenli ve hiç yanında değilmiş gibi özgür hissetsin. böyle bir aile ortamı çocuğun kendine özgü anlayış ve düşüncesini ifade etme olanağı sağlar. Buna karşın sağlıksız bir aile, çocuğun nasıl algılaması, düşünmesi ve davranması gerektiğiyle ilgilenir. Çünkü bu ana-baba için, çocukları belirli bir kalıba sokmak, onu bağımsız olarak gelişmesinden daha önemlidir. Anne- baba, çocuğunun kişiliğine saygı duyan, benlik saygısı üstün kişiler olmalıdır ki, çocuklarının benlik saygısı da üstün olabilsin. anne-babalar kendi kendini yönetebilen bireyler yetiştirmek için gerekli psiko-sosyal ortamı hazırlamalıdırlar. Bunun için de aşırı koruyucu yaklaşımdan kaçınarak çocuğun kendi kendini yöneten bir birey olmasına fırsat verilmelidirler. Kısacası, anne-baba, çocuğa sevgi veren, girişim yeteneğini ve özgüvenini kazanabilmesi için onu destekleyen kişiler olmalıdırlar. Çocuğa yeterli düzeyde desteğin sağlandığı bu ortamda anne-babanın sağladığı disiplin ve eğitimin nitelikleri olumludur. Çocuğun istemi hiçbir zaman engellenmez. Aşırı davranışları anlayışla karşılanır ve yumuşak bir biçimde düzeltilir. Böyle bir esnek ortamda çocuk, cesaretli ve topluma uyumlu bir insan olarak yetişir. Yaşamını yapıcı çabalar üstüne kurmayı öğrenir. İdeal anne-babayı tanıtmak zor olmakla beraber başarılı anne-babalar, çocuğun ihtiyaçlarını sezen, onlara uygun yanıtlar veren, aşırı hoşgörülü veya katı olmayıp, çocuğa karşı esnek bir yaklaşım içinde olan, davranışlarında belirli bir kararlılık ve devamlılık sağlayan, karşı çıkmadan önce her zaman çocuğunun isteklerini dinleyen anne-babalardır. Yine başarılı anne-babalar, çocuğunun kendi kendisini denetlemesini ya da iç denetim demek olan ahlak gelişimine ortam hazırlayan, çocuktaki sorumluluk duygusunu geliştiren, olayların sonuçlarıyla onları başbaşa bırakan, onlara hak ve özgürlüklerinin sınırını öğreten, çocuklarına korku silahını çevirmeksizin, kendi kendilerini disipline eden ve düşüncelerini özgürce anlatabilen birer birey olarak yetişmelerine imkan hazırlayan kimselerdir.

Çocukların neye ihtiyacını olduğunu bilen anne-babalar, bu ihtiyaçları daha iyi karşılar. Siz de çocuğunuzun ihtiyaçlarını öğrenin. Yarın çok geç kalmış olabilirsiniz. Çocuk; evin, okulun, mahallenin, köyün, şehrin, kısacası hayatın çiçeğidir. Ve çiçeklerin büyümesi için suya ihtiyacı olduğu gibi çocuğun büyümesi, bedeni büyürken ruhunun küçük kalmaması için de bazı gıdalara ihtiyacı vardır. Çocukların çiçekler gibi sabırla ve sevgiyle büyütülmeye ihtiyaçları vardır. Zordur; ama eser kendini gösterdikçe tarifi imkansız bir mutluluk vesilesidir. Mutlu ve sağlıklı çocuklar bizim geleceğimizdir. Onlara yapılan her emek geleceğimize sunulmuş en güzel armağandır. 1. SEVGİYE İHTİYACI VARDIR Çocuğun kayıtsız şartsız, su, hava ve ekmek kadar sevgiye ihtiyacı vardır. Herkes çocukları sevdiğini söyler. Sevmek kadar sevdiğinizi hissettirmek de önemlidir. Sevdiğinizi hissettirmenin en kısa yolu onunla birlikte zaman geçirmenizdir. Çocuğunuzla küçük bir gezinti yapabilir, onunla alışverişe çıkabilir, onu seyredebileceği, ahlakını ve insani değerlerini yücelteceğine inandığınız sinemaya veya tiyatroya götürebilir, akşamları ödevine yardım ederek sevildiğini hissettirebilirsiniz. Unutmayalım ki; &#8220;Hayat sevgi ile başlar ve sevgi ile devam eder.&#8221; 2. SINIRLARINI BİLMEYE İHTİYACI VARDIR Çocuğun sınırlarını bilmeye ihtiyacı vardır. Çocuk kendisinin başkalarından ayrı ve bağımsız biri olduğunu ne kadar erken hissederse ruhen daha olgun bir kişiliğe erişecektir. Bunun için birtakım basit ama önemli kuralları uygulayabilirsiniz. Mesela yemeği sofrada yeme alışkanlığınızı disiplinli bir şekilde sürdürürseniz, sofrada ayrı bir sandalyesi ve kaşığı, tabağı olan çocuk kendisinin farklı biri olduğunun eğitimini almış olur. Uykusunu kendine ait yatakta uyuması da bu eğitimin bir parçası olacaktır. Çocuk bütün zamanını bilgisayar başında harcamamalıdır. Ya da keyfine göre oyun oynamamalıdır. Zamanını belli sınırlarla değişik işlere, oyunlara paylaştırırsanız çocuğunuz sınırları bilen, yerini ve kendi öz değerini fark edebilen bir kişilikte yetişir. 3. SORUMLULUKLARINI BİLMEYE İHTİYACI VARDIR Çocuğunuzu sorumluluk sahibi olarak yetiştirmeye çalışın. Çocuğun gelişimini sağlıklı sürdürebilmesi için önce kendine, sonra ailesine, topluma ve ülkesine karşı olan sorumluluklarının olduğunu öğretmeliyiz. Mesela, her yemekten sonra ellerini yıkamak, dişlerini fırçalamak, sağlıklı olduğuna şükretmek gibi öğretiler beden ve ruh sağlığı açısından çok önemlidir. İyi bir insan olması gerektiği, insanların en iyisinin diğer insanlara faydalı hizmetlerde bulunan kimse olduğu sık sık telkin edilmelidir. Böylece insanlara karşı sorumluluğu olduğunu bilerek büyüyen çocuk derslerini daha iyi çalışacak, daha güzel ve faziletli yaşamayı öğrenecektir. 4. ÖVGÜYE İHTİYACI VARDIR Çocukların da diğer insanlar gibi övgüye ihtiyaçları vardır. Olumlu görülen her davranış alkışlanırsa daha olumlu davranışların yolunu açar. Övgü, dozunda, içten ve inandırıcı bir şekilde olmalıdır. Yapmacık övgüler aksi tesir bile doğurabilir. Yapılmayan bir davranıştan dolayı sırf övgü olsun diye övgülerde bulunmanın çocuğunuzun ruh ve karakter gelişimine bir katkısı olmayacaktır. Erişkinler zarafetli ve nezaketli olmakla çocuklara örnek olabilirlerse gelecek nesillere en büyük hediyeyi sunmuş olacaklardır. 5. FARK EDİLMEYE VE ÖZEN GÖSTERİLMEYE İHTİYACI VARDIR Çocuğunuza özen gösterin, onun buna çok ihtiyacı var. Küçük ayrıntılara dikkat ederek özen gösterdiğinizi hissettirebilirsiniz. Misafirlere kahve ikram ederken, çocuğunuzu da hesaba katarak, ona &#8220;çocuklar kahve içmez&#8221; yerine &#8220;evladım kahveni nasıl içersin, orta mı, şekerli mi?&#8221; diye sorabilirsiniz. Giydiği elbiselerin ütülü olup olmamasına, renk uyumuna özen gösterdiğinizi &#8216;bu elbise sana çok yakışmış, ne kadar da güzel giyinmişsin böyle, aferin...&#8217; gibi sözlerle onu fark ettiğinizi ve ona özen gösterdiğinizi hissettirmeye çalışabilirsiniz. Kendisine özen gösterildiğini hisseden çocuk daha dikkatli ve sorumlu davranış sahibi bir kişiliğe sahip olacaktır. 6. ÖZGÜR OLMAYA; AMA SINIRLARINI BİLMEYE İHTİYACI VARDIR Çocuk özgür olmalıdır. Fakat özgürlüğün de bir sınırı vardır. Özgürlük başıboş, sorumsuz, sınırsız davranışlarda bulunmak değildir. Çocuk kendi sınırlarının ve başkalarına karşı sorumluluklarının olduğunun bilincinde olursa özgürce davranışlarda bulunabilir. Çocuğu özgürlük içinde bağımsız biri olsun niyetiyle yetiştireceğim diye onun her davranışını hoş görür, hatalarına göz yumarsak şımartılmış çocuk sendromuna sebep olabiliriz. Arabanızla giderken çocuk mutlaka arka koltukta oturmalıdır ve emniyet kemerini takmalıdır. Çocuk istemiyor, söylüyorum dinlemiyor, ne yapayım ben de bıraktım ipin ucunu, ne hali varsa görsün demek doğru değildir. Güzel bir sözle, tatlı tatlı ikna edilerek, çocuğunuzu sabırla eğitmekten başka bir çare yok. Kıyamıyoruz, hadi kalbini kırmayayım derken şımarık, sınır tanımaz bir çocuk yetişmesine sebep olabilirsiniz. Çocuğunuza her şey aldığınız, her istediğini yerine getirdiğiniz halde o hala mutsuz ve doyumsuzsa, kendini dünyanın merkezi gibi düşünüp herkesin ve her şeyin kendi etrafında dönmesini istiyorsa, aşırı sinirlenme, taşkınlık gösteriyorsa aman dikkat!.. Şımartılmış çocuk sendromuna doğru gidiş söz konusudur... O halde, her şeyde ölçü, ikna metodu, şiddetten uzak sabır dolu eğitim yoludur. 7. PAYLAŞMAYI BİLMEYE İHTİYACI VARDIR Çocuğunuza paylaşmayı öğretin. İyi bir insan olarak yetişmesinin yolu paylaşmaktan geçer. Çocuklar 3-4 yaşlarına kadar her şeye &#8220;benimdir&#8221; der. Bu ağaç benim, bu anne benim, tabak benim, kuzular, kuşlar her şey benim demek çocuğun hoşuna gider. Bu sahiplenme duygusu 4 yaşına kadar normaldir, hatta daha sonra sahip olduklarını paylaşabilmek adına iyidir de. 4 yaştan sonra hala &#8216;her şey benim&#8217; diyorsa o zaman çocuğa hızlı bir şekilde paylaşma duygusu eğitimi verilmelidir. Mesela başka insanların da sahip olduğu eşyalar olduğunu, &#8216;bu kalem babana ait&#8217;, &#8216;bu gömlek ablanın gömleği&#8217;, &#8216;bu saat anneninki&#8217; gibi sözcüklerle başkalarının da eşyalarının olduğu tekrarlanırsa çocuğun şuuraltında paylaşma duygusu daha kolay yerleşir. Anne ve babalar çocuğu paylaşmak için zorlamalıdır. Bu, itici ve aksi tesir yapabilir. Çocuğunuzun cömert olmasını istiyorsanız küçük paylaşmalarını överek onu cesaretlendirmelisiniz. Çocuk çok sevdiği bir oyuncağı kardeşiyle ya da misafirliğe gelen diğer bir çocukla paylaşmak istemiyorsa, başka bir oyuncağı paylaşmasını tavsiye edebilirsiniz. İki çocuk paylaşma adına anlaşamıyorsa hemen müdahale edip taraf olmayın. Onların çözüm yöntemini biraz seyredin. Barışa ilk adım atan çocuğu &#8216;aferin&#8217; diyerek övün. YARD. DOÇ. DR. BÜNYAMİN IŞIK, FATİH ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI

1-KIZ ÇOCUKLARDA NORMAL BOY GELİŞİMİ ÖLÇÜLERİ Not:bu sınırlar en alt ve en üst değerler olup aradaki değerler normal sınırlarda kabul edilmektedir. Doğumda 47-53 cm arası 3. ay 54-64 cm arası 6. ay 58-70 cm arası 9. ay 61-75 cm arası 12. ay 64-80 cm arası 15. ay 68-84 cm arası 18. ay 71-88 cm arası 2. yaş 76-95 cm arası 2.5 yaş 81-100 cm arası 3. yaş 85-104 cm arası 3.5 yaş 89-108 cm arası 4. yaş 92-112 cm arası 4.5 yaş 94-115 cm arası 5. yaş 97-118 cm arası 5.5yaş 100-121 cm arası 6 yaş 103-125 cm arası 6.5 yaş 105-128 cm arası 7. yaş 108-131 cm arası 7.5 yaş 112-134 cm arası 8. yaş 115-137 cm arası 8.5 yaş 117-140 cm arası 9. yaş 120-143 cm arası 9.5 yaş 123-146 cm arası 10. yaş 125-149 cm arası 10.5yaş 129-153 cm arası 11. yaş 133-157 cm arası 11.5yaş 137-161 cm arası 12. yaş 140-165 cm arası 12.5 yaş 143-167 cm arası 13. yaş 144-169 cm arası 13.5 yaş 146-170 cm arası 14. yaş 147-170 cm arası 14.5 yaş 148-170 cm arası 15. yaş 148-171 cm arası 15.5 yaş 148-171 cm arası 16. yaş 148-171 cm arası 16.5yaş 148-171 cm arası 17. yaş 148-171 cm arası 2-KIZ ÇOCUKLARDA NORMAL KİLO GELİŞİMİ ÖLÇÜLERİ Not:bu sınırlar en alt ve en üst değerler olup aradaki değerler normal sınırlarda kabul edilmektedir. Doğumda 2.6-4.3 kg arası 3. ay 4-7 kg arası 6. ay 5.4-9.2 kg arası 9. ay 6.4-10.8 kg arası 12. ay 7.1-12.1 kg arası 15. ay 7.7-13 kg arası 18. ay 8.3-13.7 kg arası 2. yaş 9.2-15.1 kg arası 2.5 yaş 9.9-16.3 kg arası 3. yaş 10.6-17.5 kg arası 3.5 yaş 11.2-19 kg arası 4. yaş 11.6-20.6 kg arası 4.5 yaş 12-22 kg arası 5. yaş 12.6-23.8 kg arası 5.5yaş 13.2-25.2 kg arası 6 yaş 13.7-26.6 kg arası 6.5 yaş 14.4-28.3 kg arası 7. yaş 15.3-30 kg arası 7.5 yaş 16.2-31.8 kg arası 8. yaş 17.3-34 kg arası 8.5 yaş 18.6-36.5 kg arası 9. yaş 20-39 kg arası 9.5 yaş 21.6-42 kg arası 10. yaş 23-45 kg arası 10.5yaş 24.8-49 kg arası 11. yaş 26.5-53 kg arası 11.5yaş 28-56.6 kg arası 12. yaş 30-59 kg arası 12.5yaş 32-61 kg arası 13. yaş 34-63.3 kg arası 13.5 yaş 36.5-65 kg arası 14. yaş 38-66.3 kg arası 14.5 yaş 39-67 kg arası 15. yaş 40-68 kg arası 15.5 yaş 41-69 kg arası 16. yaş 41-70 kg arası 16.5yaş 42-70 kg arası 17. yaş 43-71 kg arası 3-ERKEK ÇOCUKLARDA NORMAL BOY GELİŞİMİ ÖLÇÜLERİ Not:bu sınırlar en alt ve en üst değerler olup aradaki değerler normal sınırlarda kabul edilmektedir. Doğumda 46-54 cm arası 3. ay 55-66 cm arası 6. ay 60-72 cm arası 9. ay 64-77 cm arası 12. ay 68-82 cm arası 15. ay 71-86 cm arası 18. ay 75-89 cm arası 2. yaş 77-92 cm arası 2.5 yaş 83-100 cm arası 3. yaş 86-105 cm arası 3.5 yaş 89-109 cm arası 4. yaş 92-114 cm arası 4.5 yaş 95-118 cm arası 5. yaş 98-121 cm arası 5.5yaş 101-125 cm arası 6 yaş 104-127 cm arası 6.5 yaş 106-130 cm arası 7. yaş 109-133 cm arası 7.5 yaş 112-136 cm arası 8. yaş 115-139 cm arası 8.5 yaş 117-142 cm arası 9. yaş 120-145 cm arası 9.5 yaş 122-148 cm arası 10. yaş 125-151 cm arası 10.5yaş 127-155 cm arası 11. yaş 130-158 cm arası 11.5yaş 132-161 cm arası 12. yaş 135-165 cm arası 12.5 yaş 137-168 cm arası 13. yaş 140-171 cm arası 13.5 yaş 143-175 cm arası 14. yaş 146-178 cm arası 14.5 yaş 149-181 cm arası 15. yaş 152-182 cm arası 15.5 yaş 155-184 cm arası 16. yaş 158-185 cm arası 16.5yaş 160-185 cm arası 17. yaş 162-185 cm arası 4-ERKEK ÇOCUKLARDA NORMAL KİLO GELİŞİMİ ÖLÇÜLERİ Not:bu sınırlar en alt ve en üst değerler olup aradaki değerler normal sınırlarda kabul edilmektedir. Doğumda 2.6-4.6 kg arası 3. ay 4.1-7.5 kg arası 6. ay 5.6-9.7 kg arası 9. ay 6.5-11.3 kg arası 12. ay 7.4-12.5 kg arası 15. ay 8.1-13.5 kg arası 18. ay 8.7-14.3 kg arası 2. yaş 9.1-15 kg arası 2.5 yaş 10.3-17 kg arası 3. yaş 11.1-18 kg arası 3.5 yaş 11.7-19.3 kg arası 4. yaş 12.3-21.1 kg arası 4.5 yaş 12.7-22.6 kg arası 5. yaş 13.4-24 kg arası 5.5yaş 14.1-25.5 kg arası 6 yaş 14.8-26.8 kg arası 6.5 yaş 15.6-28.4 kg arası 7. yaş 16.4-30.1 kg arası 7.5 yaş 17.3-31.9 kg arası 8. yaş 18.1-33.8 kg arası 8.5 yaş 19-36.1 kg arası 9. yaş 19.9-38.6 kg arası 9.5 yaş 21-41.8 kg arası 10. yaş 22-45.7 kg arası 10.5yaş 22.9-49.4 kg arası 11. yaş 24.1-52.8 kg arası 11.5yaş 25.4-56.6 kg arası 12. yaş 26.7-60.1 kg arası 12.5yaş 28.3-64 kg arası 13. yaş 30-67.5 kg arası 13.5 yaş 32-70.4 kg arası 14. yaş 34.2-72.8 kg arası 14.5 yaş 36.8-7.5 kg arası 15. yaş 39.5-77.6 kg arası 15.5 yaş 42.1-79.5 kg arası 16. yaş 44.9-80.8 kg arası 16.5yaş 47.4-82 kg arası 17. yaş 48.4-82.7 kg arası NOT:Boy ve kilo ölçülerinde Prof. Dr. Olcay Neyzi, pediatri 1993, 1. cilt ten faydalanılmıştır.

Evcil bir hayvanın ölümünün ölüm kavramını çocuğa açıklamak için en iyi fırsat olduğunu belirten Doç. Dr. Rasim Somer Diler, &#8220;çocuğun yaşadığı duygular saygıyla karşılanmalı, tüm aile üzüntüsünü dile getirmeli&#8221; dedi. Beklenmedik ölümlerde çocuğa alıştırarak haber verilmesi gerektiğini vurgulayan Diler, ölümü uykuya benzetmemek geretiğine değinerek, bedensel aktivitelerin son bulması şeklinde anlatmayı önerdi ve ölümü normal yaşamın bir parçası gibi göstermek gerektiğini söyledi. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim

İngiltere&#8217;de her 10 çocuktan biri davranış bozukluğu sergiliyor. Bu duruma yol açan faktörlerin başında ise ebeveynlerin boşanma oranları, artan alkol tükemi ve bunaltan rekabet hissi geliyor. Ebeveynler arasında boşanma oranlarının artması, gençler arasında alkol tüketiminin yükselişe geçmesi ve çocuklar arasındaki yoğun rekabet, davranış bozukluklarının son 30 yılda 2 kat artmasına neden oldu. İngiliz doktorlar, çocukların akıl sağlığının korunması için dengeli beslenme ve sporun önemine dikkat çekiyor. İngiliz Tıp Derneği Bilim Kurulu&#8217;nun hazırladığı rapor, İngiltere&#8217;de 10 ila 15 yaşlarındaki çocuklarda görülen davranış bozuklukarının tedavi gerektirecek seviyelere ulaştığını ortaya koydu. Ülkede her 10 çocuktan birisi, davranış bozuklukları segiliyor. Rapora göre davranış bozuklukları toplumun bütün kesimlerinden gelen çocuklar için geçerli. Bu duruma yol açan faktörlerin başında ise ebeveynlerin artan boşanma oranları, gençler arasında artan alkol tüketimi ve bunaltan rekabet hissi geliyor. Peki söz konusu faktörlerin son 30 yılda ikiye katlanması ne gibi sonuçlar doğurdu? Çocukların hırsızlık yapması, yalan söylemesi, söz dinlememesi ve uykusuzluk en çok artış gösteren davranış bozuklukları olarak gösteriliyor. Bununla birlikte aşırı saldırganlık, hayvanlara zarar verme gibi istenmeyen davranışlara da sıkça rastlanıyor. Bu çocuklar &#8220;anormal&#8221; değil. Davranış bozuklukları görülen çocukların anormal olduğunun düşünülmesi ve yeterli uzman bulunmaması ise sorunların artmasına neden oluyor. Erken yaşta bu tür sorunlarla karşılaşan insanların duygusal gelişimlerinin tamamlanmadığını belirten yetkililer, düzenli ve dengeli beslenmenin yanı sıra akıl sağlığı açısından sporun önemini vurguluyor.

"Bebeklik, çocukluk ve gençlik döneminde, çocuklarda izleyebilecegimiz yapisal ve çevresel kökenli sorun alanlari şunlardir:... Dikkat Eksikligi ve Hiperaktivite Bozuklugu Sinav Kaygisi Alt Islatma Altini Kirletme Çocukta Masturbasyon Seçici Konuşmamazlik Çocukluk Depresyonu Obsesif - Kompulsif Bozukluk Gece Korkulari Boşanma ve Çocuk Okul Reddi ve Okul Fobisi Kardeş Sorunu ve Çocuk Özel Ögrenme Bozuklugu Tikler ve Tourette Sendromu Otizm DIKKAT EKSIKLIGI VE HIPERAKTIVITE BOZUKLUGU Tanimi: Dikkat eksikligi, yaşi, duygusal ve fiziksel konumu uygun oldugu halde, çocugun kendisi için uygulama sirasinda haz vermeyen bir konuda, dikkatini beklendigi kadar yogunlaştiramamasi ve dikkat süresinin kisa olmasi durumudur. Hiperaktivite ise yine belli bir duygusal sorunu olmadigi halde, çocugun sözel ve bedensel hareketliliginin yaşindan beklenenden fazla olmasi ve çocugun bu konuda kendini kontrol etme becerisi geliştirememesi durumudur. Türleri: Aşagida belirtilen özelliklerin hepsi ayni çocukta gözlemlenmeyebilir. Bazi çocuklarda dikkat eksikligi, bazi çocuklarda aşiri hareketlilik, bazi çocuklarda ise fevrilik ön planda olabilir. Dikkat eksikligi -hiperaktivite tanisi konmuş bir çocukta, genellikle bu üç alandan degişik oranlarda özellikler görmek mümkündür. Belirtileri: Hiperaktivite ve fevrilik ön planda ise: &#8226; Çocuk, yerinde oturmakta güçlük çeker. &#8226; Elinde sürekli bir şeyle oynar. &#8226; Eli, ayağı devamlı sallanır, kıpır kıpırdır. &#8226; Çok konuşur, söz keser, sirasini beklemeden konuşur. &#8226; Oturarak oynanan, sakin oyunlardan çok çabuk sıkılır. &#8226; Bedensel aktivite gerektiren oyunları tercih eder. &#8226; Kurallara uymakta, sırasını beklemekte zorlanır. &#8226; Sonuçlarını düşünmeden tehlikeli işlere kalkışır. &#8226; Dürtüsel davranır. &#8226; Yemek yerken, TV izlerken, ödev yaparken yerinden kalkar. &#8226; Dinlemekten hoşlanmaz. Dikkat eksikligi ön planda ise: &#8226; Çocuk, dikkatini belli bir noktaya odaklamada güçlük çeker. &#8226; Dağınıktır; eşyaları düzensizdir. &#8226; Çok sık eşya kaybeder. &#8226; Okula eksik malzeme ile gider, eve eksik malzeme ile döner. &#8226; Fazla zihinsel çaba gerektiren işlerden sikilir. &#8226; Ayrıntıları kaçırır. &#8226; Sık sık hayale dalar &#8226; İlgisi bir işten öbürüne kolayca sıçrar. &#8226; Yönergeleri izlemekte ve uygun davranışları sergilemekte zorlanır. &#8226; Başladigi işi tamamlamakta zorlanir. Seyri: Dikkat eksikligi, gelişimsel bir zorluktur. Bu konunun üzerine egilinmedigi takdirde, çocugun öncelikle egitim ve sosyal yaşaminin kalitesi düşer. Çocuk, kapasitesine uygun bir egitim almakta zorlanir, çevreden aldigi olumsuz mesajlar gittikçe artar ve çocugun kendine duydugu güven azalir. Ergenlik döneminde depresyona çok sik rastlanir. Yetişkinlik döneminde de evlilik ve iş yaşaminda çeşitli zorluklarla karşilaşilabilir. Profesyonel yardim gerektiren durumlar: DEHB, geçici bir durum olarak degerlendirilmemeli ve hafife alinmamalidir. Araştirmalar, erken yaşta konmuş dogru tani ve uygulanan dogru yaklaşimlar sonucunda, bu çocuklarin davranişlarinda belirgin düzelmelerin saglandigini ve daha kaliteli bir yaşam sürdürdüklerini; ancak sorunlara gerekli şekilde yaklaşilmadiginda, ileri yaşlarinda çeşitli psikiyatrik ve/veya psikolojik sorunlarla karşilaştiklarin göstermektedir. Bu nedenle, anne-baba, çocukta dikkat eksikligi, aşiri hareketlilik ve fevrilik özellikleri gözlemliyorlarsa bir uzmana başvurmaktan çekinmemelidir. Kendi kendine yardim için yapilabilecekler: Anne-babalarin DEHB tanisi dogru olarak konmuş çocuklarina karşi şu şekilde davranmalarinda yarar vardir: &#8226; Konulan disiplin kurallarında tutarlı olmak. &#8226; Kalabalık ve kaotik ortamlardan mümkün olduğunca kaçınmak. &#8226; Olumlu davranışları övmeyi, olumsuzları eleştirmekten daha ön planda tutmak. &#8226; Günlük bir program oluşturarak, çocugun her gün ayni işleri ayni saatte yapmasini saglamak. &#8226; Sorun çıkacağı tahmin edilen durumlarda, çocuğu önceden uyarmak. &#8226; Hareket düzeyi artınca dikkatini başka bir konuya çekmek. &#8226; Fiziksel cezalar yerine, kayıtsız kalmayı başarabilmek &#8226; Ödül ve cezaların ne olacağını çocuğa önceden bildirmek ve bunların davranışın hemen arkasından gelmesini sağlamak. &#8226; Çocuğun zararlı davranışlarını mümkün olduğunca erken durdurmak, çocuk sakinleştikten sonra onunla konuşmak. &#8226; Kalabalık ve büyük bir okul yerine, küçük bir okul seçmek. &#8226; Ödev yaparken, ödevin bitirilmesi hedefini hep göz önünde bulundurarak bu süreci mümkün olduğunca az kesintiye uğratmak, düzeltmeleri en azda tutmak ve kısa molalar vermek. &#8226; Ona keyif veren şeylerin gün içinde en az bir kez gerçekleşmesini saglamak. SINAV KAYGISI Tanimi: Birçok ögrencinin sinav sirasinda yaşadigi kayginin, sinavda sergilenmesi gereken becerileri olumsuz yönde etkilemesi durumudur. Türleri: Sinav kaygisi kesin olarak belli türlere ayrilmamakla beraber kaynaklari ve ortaya çikiş şekilleri açisindan farkliliklar gösterebilir. Ögrenci, hazirligini tam olarak yapamamişsa, kendini başkalariyla karşilaştiriyorsa, geçmiş sinavlarinda başarisiz olmuşsa, sinav kaygisi yaşayabilir. Ayrica, ögrenci, çevresindeki önemli kişileri memnun etmeye çalişabilir, onlarin kendisinden çok şey bekledigini düşünebilir. Sonuç olarak, ögrencinin deneyimleri ve inanişlari, sinav kaygisinin hangi ölçüde ortaya çikacagini belirleyebilir. Belirtileri: Sinav kaygisi yaşayan bir ögrenci &#8226; Gerçekçi olmayan başarisizlik korkularina sahiptir. &#8226; Sınavdan çok önce kaygılanmaya başlar ve bu gitgide bir iç huzursuzluğuna dönüşür. &#8226; Kendini sürekli eleştirir, özgüveni azalir. &#8226; Kimi zaman kaygısını fiziksel belirtilerle de ortaya koyabilir. Ör. karın ağrısı, hızlı kalp atışları, terleme gibi. &#8226; Sınav sırasında soruları okuyup anlamada, düşüncelerini organize etmede, önemli kavramları anımsamakta zorlanabilir. &#8226; Soruları okurken zihninin boşaldığını hissedebilir ve doğru yanıtları sınav bittikten sonra anımsayabilir. Seyri: Sınav kaygısı genellikle birkaç olumsuz deneyim ve eleştiri sonucu yavaş yavaş oluşmaya başlar ve bir kısırdöngüye dönüşür. Öğrencinin kaygı düzeyi o kadar yüksek noktalara varabilir ki, sınav başarısı bütün uğraşlarına rağmen düşer ve kendisinin başarısız olacağına dair inanışı giderek güçlenir. Profesyonel yardım gerektiren durumlar: Öğrenci, sınav kaygısını azaltmak için kendi kendine ve yakın çevresinin desteğiyle 1-2 ay boyunca çeşitli yöntemler denediği halde kaygı düzeyinde elle tutulur bir azalma gözlenemiyorsa bir uzmana başvurmakta yarar vardır. Kendi kendine yardım için yapılabilecekler: Bir öğrenci sınav kaygısının başarısını engellediğini düşünüyorsa şu yolları denemesi önerilir: &#8226; Konuları günü gününe çalışmak ve bilgileri her şart altında anımsayabilecek kadar iyi bilmek. &#8226; Zamanını iyi kullanmak. &#8226; Sınav konularını sadece bir gece öncesine bırakmamak. &#8226; Düzenli yaptığı çalışmalar sırasında ders notlarından ve kitabından sorular oluşturmak, anahtar sözcüklere odaklanmak, grafikler ve özetler oluşturmak. &#8226; Gergin olan bedenini rahatlatmak. ALT ISLATMA Tanımı: Çocuğun tuvalet eğitimini aldıktan sonra gece uykusunda ve/veya gündüz uyanık olduğu saatlerde idrarını altına kaçırması durumudur. Türleri: Alt ıslatma, çocuğun gece uykuda, bilinci yerinde değilken altını ıslatması ve gündüz uyanık olduğu saatlerde altını ıslatması şeklinde ikiye ayrılır. Çocuğa tuvalet eğitimi verildiği halde, çocuğun idrar kontrolünü hiç kazanamamış olması bazı fizyolojik nedenleri akla getirirken, idrarını kontrol etmeyi öğrendikten sonra yeniden altını ıslatmaya başlaması bazı duygusal zorlanmaları akla getirir. Belirtileri: Normal gelişim gösteren bir çocukta, gündüz mesane kontrolünün 2-3 yaşlarında, gece kontrolünün ise 3-4 yaşlarında sağlanması beklenir. Çocuk, çok ağır ateşli hastalık gibi bazı özel durumlarda, beden kontrolünü kaybederek altını ıslatabilir. Bunun dışında, gerekli eğitimi aldığı halde, belli aralıklarla altını ıslatmaya devam ediyorsa, çocuğun bir alt ıslatma sorunu olduğundan söz edilebilir. Seyri: Alt ıslatmada kalıtım, mesane yapısı ve çocuğun uykusunun ağırlığı çok önemli bir rol oynar. Erken yaşta konunun ele alınması ve çözümün sağlanması, çocuğun duygusal olarak kendini daha iyi hissetmesini sağlar ve kendine olan güvenini sarsmaz. Öte yandan, hiç müdahale edilmeyen durumlarda dahi, çocuğun gençlik döneminde bu sorunundan kurtulduğu görülür, ancak o zamana kadar yaşadığı başarısızlık duygusu ve çevreden aldığı tepkiler, çocuğun benlik algısını olumsuz yönde etkiler. Profesyonel yardım gerektiren durumlar: Çocuk 5 yaşına geldiği halde hala mesane kontrolü kazanamamışsa, bu durum çocuğun kendisiyle ilgili olumsuz inanışlara neden oluyorsa ve çocuk ile ailenin ilişkisini olumsuz yönde etkiliyorsa, bir uzmana başvurmakta yarar vardır. Kendi kendine yardım için yapılabilecekler: Bu durumda, öncelikle ailenin çocuk için yapabileceği pek çok şey vardır. En başta, çocuğa bu konuyla ilgili eleştirilerde bulunmamak gelir. Çocuğa gece uyuduktan sonra uyanması yönünde belli bir ritm kazandırmak ve çocuğun idrarını daha uzun süreler tutabilmesi için onunla çalışmak da yararlıdır. Çocuğun bu konuda başarılı olduğu her durumda, onu mutlaka övmek gerekir. ALTINI KİRLETME Tanımı: Herhangi bir organik neden olmadığı halde, 4 yaşından büyük bir çocuğun dışkı kontrolünü 3 aydan daha uzun bir süre sağlayamaması durumudur. Türleri: Dışkı kaçırma, rağmen çocuğun doğumundan itibaren tuvalet eğitimine rağmen sürebilir ya da çocuk bir süre temiz kaldıktan sonra ortaya çıkabilir. Bunun dışında, çocuğun altını kirletme şekli de farklı olabilir: Bir şekilde, çocuk dışkısını tutar, aşırı miktarda biriktirir ve sonra birden boşaltır; dışkı sert olduğu için kabızlık ve acıdan dolayı yine tuvaleti reddetme gözlenebilir. Diğer şekilde ise, çocuk zamanında tuvalete yetişemez ve dışkının bazen bir bölümünü bazen de tümünü altına kaçırır. Belirtileri: Çocuk, 4 yaşını aştığı, kendisine uygun bir tuvalet eğitimi verildiği ve saptanmış bir organik bozukluk olmadığı halde tuvaletini ya aşırı şekilde tutmakta ve yapmayı reddetmekte ya da gerektiği anda tuvalete gitmeyip altını kirletmektedir. Seyri: Encopresis'in hangi şekilde ortaya çıktığı, nasıl bir seyir izleyeceğini de belirler. Eğer altına kaçırma söz konusu ise, çocukta büyük bir ihtimalle bir iletişim ya da öğrenme zorluğu vardır ve bu konuların da eşzamanlı olarak ele alınması gerekir. Diğer durumda ise duygusal zorlanmalar ve aile içi iletişim daha ön plandadır ve bu konuların ne derece başarıyla ele alındığı, çocuğun dışkı tutma sorununun ne ölçüde üstesinden gelineceğini de belirler. Profesyonel yardım gerektiren durumlar: Aile, çocuğa destek olmak için çaba gösterdiği halde herhangi bir sonuç alamamış ise bir uzmana başvurmakta yarar vardır. Bu konu, çocuğun özgüveni ve benlik algısı açısından da büyük önem taşımaktadır. Kendi kendine yardım için yapılabilecekler: Bu konuda da çocuğun kendi kendine bir şeyler yapmasından ziyade, ailenin çocuğa yardım etmesi söz konusudur. Eğer çocuk kabızlık çekiyorsa, öncelikle bir çocuk doktorundan dışkıyı yumuşatma konusunda yardım istenebilir. Diğer durumlarda ise aile, çocuğa uygun zamanlarda tuvalete gitmesi için onu yönlendirebilir. ÇOCUKTA MASTÜRBASYON Tanımı: Çocuğun cinsel bölgeleriyle oynayarak uyarılması ve rahatlık sağlaması durumudur. Türleri: Çocukluk mastürbasyonunu tanımlamak için çocuğun genital bölgesinde fiziksel bir sorun olmadığını saptamak çok önemlidir. Kimi zaman, bazı genital sorunlar bölgede kaşınmaya ve tahrişe yol açar ve çocuğun dikkatini o bölgeye yöneltmesine neden olur. Bunun dışında bazı çocuklar, bedenlerini keşfetmek, bazıları çeşitli duygusal zorluklarıyla baş etmek, bazıları da uykuya geçerken rahatlamak için mastürbasyona başvurabilirler. Belirtileri: Mastürbasyona en sık olarak 3-6 yaş arasında rastlanır. Bu dönemdeki çocuk, artık cinsel kimliğini bilmektedir ve bedenini keşfetmeye büyük önem vermektedir. Cinsel bölgesiyle oynadığında duyduğu hazzı tekrar yaşayabilmek için bir yere sürtünerek, bir nesneyi kendisine sürterek veya eliyle kendisini uyarabilir. Çocuk, bunu odasında yalnızken yapabileceği gibi, kalabalık ortamlarda, kendini kontrol etmede çok zorlanarak da yapabilir. Bazı hallerde çocuk o derece enerji harcar ki, ter içinde kalır, kızarır, hatta sesler çıkarabilir. Yine aşırı hallerde, çocuğun cinsel bölgesi tahriş olabilir. Seyri: Mastürbasyon, genellikle ortaya çıkışından bir süre sonra kendiliğinden kaybolur. Ancak, ailenin olaya gerektiğinden fazla ilgi göstermesi durumunda veya çocuğun yaşadığı duygusal zorluklar kapasitesinin üstünde olduğunda, mastürbasyon bir ilgi çekme, rahatlama ve kaçış yöntemi olarak davranış dağarcığına yerleşebilir. Profesyonel yardım gerektiren durumlar: Mastürbasyonun, çocuğun günlük yaşantısını, çevresiyle iletişimini, daha etkili sorun çözme yöntemleri geliştirmesini engellediği durumlarda ve çocuğun bu davranışının çok dikkat çekmesi halinde profesyonel yardım gerekebilir. Uzman, aile ve çocuğu tanıyıp, çocuğun bu davranışı hangi nedenlerle ısrarla sürdürdüğünü saptar ve bu sorunun giderilmesi yönünde yardımcı olur. Kendi kendine yardım için yapılabilecekler: Mastürbasyon sorununun çözümünde anne-babanın yapabileceği çeşitli şeyler vardır: &#8226; Çocuğun bu davranışı fark edildiğinde bu konuya sert tepki göstermemek, &#8226; Çocuğu, bu davranışı nedeniyle korkutmamak. &#8226; Çocuğun mastürbasyon yaptığı fark edildiğinde, bu işi kendi odasında yapmasını söylemek, kısa bir süre sonra yanına gidip işi sonlandırmasını sağlamak. &#8226; Çocuğun dikkatini başka bir konuya yönlendirmek, onunla oyun oynamak. SEÇİCİ KONUŞMAMAZLIK Tanımı: Çocuk/gencin çeşitli ortamlarda konuşuyor olmasına karşın, okul veya oyun grupları gibi konuşması beklenen toplumsal ortamlarda, konuşmayı her şart altında reddetmesi durumudur. Türleri: Çocuk, sadece bir tek ortamda konuşmayabilir ya da bu davranışını çeşitli ortamlarda gösterir. Belirtileri: &#8226; Çocuk, çeşitli ortamlarda konuşurken, konuşmasi beklenen sosyal ortamlarda konuşmaz. &#8226; Çocuğun konuşmaması, onun eğitimini, mesleki başarısını ve/veya sosyal ilişkilerini bozar. &#8226; Bu sorun, en az 1 aydır sürüyor olmalıdır . &#8226; Konuşmama, o sosyal ortamda konuşulan dili bilmemeye veya rahat konuşamamaya bagli degildir. &#8226; Bu zorluk, bir iletişim bozukluguna veya psikotik bir sürece bagli degildir. Seyri: Bu zorlugun başlangici genellikle 5 yaşindan öncedir. Ancak, çocuk okula başlayana kadar dikkat çekmeyebilir. Sorun, sadece birkaç ay sürebilecegi gibi, birkaç yil da sürebilir. Seçici konuşmamazlik, oldukça nadir rastlanan bir sorundur. Profesyonel yardim gerektiren durumlar: Kişide, yukarida belirtilen özelliklerin gözlemlenmesi halinde, bir uzmana başvurmakta yarar vardir. Kendi kendine yardim için yapilabilecekler: Bu durumun mutlaka bir uzman tarafindan izlenmesi gerekir. Çocukta yukarida belirtilen ölçütler içinde bir zorluk oldugunu fark eden anne-baba, bu konuyu çok fazla gündemde tutmamali ve çocugu sorgulamamalidir. Anne-babanin yapacagi, çocugun bu taniya uyup uymadigina karar vermesi ve zaman kaybetmeden bir uzmana başvurmak olmalidir. ÇOCUKLUK ÇAGI DEPRESYONU Tanimi: Çocukluk çaginda görülen depresyon, basit bir üzüntüden daha öte bir durumdur ve çocugun/gencin duygulanimini, düşünce yapisini ve davranişlarini etkiler. Depresyondaki çocuk/genç, dikkatini yogunlaştirmada zorlanir, genel olarak isteksizdir, uyku ve iştahinda bozulmalar görülür. Türleri: Depresyon, tek atak şekilde olabilecegi gibi, tekrarlayici bir seyir de izleyebilir. Çocuklarda daha çok dalgali seyir hali gözlenir. Belirtileri: Eger bir çocuk/genç depresyonda ise &#8226; Sürekli üzüntülü ve umutsuzdur. &#8226; Bir zamanlar keyif aldığı sosyal ortamlardan ve aktivitelerden uzaklaşmaya başlar. &#8226; Okul başarisinda düşüş gözlenir. &#8226; Yeme ve uyuma alışkanlıklarında değişiklikler görülür. &#8226; Karar vermekte zorlanır, dikkatini yoğunlaştıramaz. &#8226; Özgüveninde önemli bir düşüş olur ve kendini çeşitli konular için suçlu hisseder. &#8226; Sık sık fiziksel şikayetleri ortaya çıkar. &#8226; Enerji ve isteklilik halinde bir azalma olur. &#8226; Alkol ve madde bağımlılığına bir yatkınlık geliştirir. &#8226; İntihar veya ölüm hakkında sıklıkla düşünmeye başlar. Seyri: Çocukların %3'ünde ve gençlerin de % 13'ünde depresyon belirtileri gözlenebilir. Çocukluk çağında depresyon geçirmiş birinin ileri yaşlarda yine bir depresif döneme girme olasılığı oldukça fazladır. Bu çocuklarda daha ileri yaşlarda bipolar bozukluk ve yeme bozuklukları da görülebilir. Profesyonel yardım gerektiren durumlar: Aile, çocukta yukarıdaki gibi özellikler gözlüyorsa, mutlaka bir uzmana başvurmalıdır. Değerlendirme, psikoterapi ve ilaç desteğinden oluşan bir yardım, bu çocukların yaşadıkları zorlukla baş edebilmeleri için gereklidir. Kendi kendine yardım için yapılabilecekler: Ailelerin öncelikle çocuklarının davranışlarını yakından izlemeleri, çocuklarının söylemlerine dikkat etmeleri, özellikle kendilerine zarar verecekleri yönündeki ifadelerini çok ciddiye almaları gereklidir. Böyle durumlarda ailelerin çocuklarına anlayışla yaklaşmaları, ancak onu yargılayıcı bir tutum içinde olmamaları ve çocuğu yalnız bırakmamaları uygun olur. Yapılacak en doğru şey, zaman geçirmeden bir uzmana başvurmaktır. OBSESİF-KOMPULSİF BOZUKLUK Tanımı: Zamanın boşa harcanmasına yol açacak derecede ciddi, belirgin sıkıntılara yol açan ve/veya çocuğun/gencin günlük işlerini yerine getirmesinde bozulmaya neden olan, takıntılı düşünce ve davranışlar dır. Türleri: Çoğu hallerde, obsesyon ve kompülsiyon bir arada görülse de, kimi hallerde kişinin takıntısı obsesyon veya kompülsiyon ağırlıklı olabilir. Belirtileri: Obsesyon ön planda ise &#8226; Çocuğun, istemediği anlarda gelen, belirgin kaygı ve endişeye yol açan, tekrar eden düşünceleri vardır. . &#8226; Bu düşünceleri, dürtüleri ve imgeleri, gerçek yaşamda karşilaştigi sikintilara gösterdigi tepkilerin ötesindedir. &#8226; Bu düşünceleri baskilamak, önem vermemek ve başka düşünceleri onlarin yerine koymak yönünde ciddi bir çabasi söz konusudur. &#8226; Bu düşünceleri kendi zihninin bir ürünü gibi görme egilimi vardir. Kompülsiyon ön planda ise &#8226; Çocuğun, obsesyonuna tepki olarak ya da kendini alıkoyamadığı için sergilediği tekrarlayan davranışları vardır. . &#8226; Bu davranışları sıkıntıdan kurtulmaya, sıkıntıyı azaltmaya veya korku yaratan bir durumdan korunmaya yöneliktir. Ancak bu davranışlar, sıkıntı ya da korku yaratan duruma oranla çok aşırı düzeydedirler (ör. Bir yere dokunduğu için 15 dakika boyunca el yıkamak gibi). Obsesyon ve kompülsiyonlar. çocuğun belli sıkıntılarını hafifletmek üzere ortaya çıkmalarına rağmen, belirgin bir sıkıntıya neden olurlar ve zamanın çoğunun boşa geçmesine yol açarlar. Kişi, okulunda, günlük yaşamında yapması gereken işlere yeterince vakit ayıramamaya başlar ve bir kısırdöngü içine girer. Seyri: Obsesif-kompülsif bozukluk genellikle ergenlik döneminde ortaya çıksa da, çocukluk çağında da gözlenebilir. Bu durum, yavaş yavaş olduğu gibi aniden de ortaya çıkabilir. Birçok kişide, alevlenen ve yatışan bir seyir izler; stres dönemlerinde artması beklenir. Profesyonel yardım gerektiren durumlar: Obsesif-kompülsif özelliklere pek çok kişide rastlanır. Ancak, bu belirtiler, kişinin günde en az bir saatini alıyorsa, yoğun bir sıkıntı yaratıyorsa, günlük işlerini yerine getirmesini engelliyorsa, sosyal ilişkilerinin bozulmasına neden oluyorsa, ailenin çocuğu bir uzmana yönlendirmesinde yarar vardır. Kendi kendine yardım için yapılabilecekler: Obsesif-kompülsif özelliklere sahip bir çocuk/genç, çoğu zaman düşündüklerinin ve yaptıklarının mantıkla çok bağdaşmadığını bilir, ancak bunları yapmaktan kendini alıkoyamaz, çünkü bu takıntılı davranışlar, onun kaygı düzeyini azaltmasına yardımcı olur. Aksi takdirde, çocuk karşılaşacağı kaygı düzeyiyle baş edemeyeceğine inanır. Bu nedenle kendi kendine yapabilecekleri konusunda fazla bir seçeneğe sahip değildir. Anne-babalara düşen ise, çocuğun takıntılı davranışlarını fazla desteklememek ve çocuğun çok az düzeyde kaygı yaşamasına izin vermektir. GECE KORKULARI Tanımı: Çocuğun gece, uyanmış gibi göründüğü durumlarda, alışılmışın dışında davranışlar sergilemesi durumudur. . Genellikle 3-5 yaşlarındaki erkek çocuklarda görülür. Türleri: Gece korkularının türleri olmamakla birlikte, onları kabuslardan ayırt etmek çok önemlidir. Kabuslar uykunun hafif dönemlerinde ortaya çıkarken, gece korkuları daha derin uykuda ortaya çıkar. Kabusta kişinin bilinci yerindedir, hatırlayabilir. Gece korkuları hatırlanmaz. Belirtileri: Gece korkularını tanıyabilmek için şu noktalara dikkat etmek gerekir: &#8226; Aniden uyanıyormuş gibi görünme. . &#8226; Aşiri korku, panik, veya alişilmişin dişinda davranişlar. &#8226; Hızlı kalp atışları. &#8226; Bağırma veya ağlama. &#8226; Terleme. &#8226; Olayla ilgili hiçbir şey hatirlamama. &#8226; Tamamen uyanamama. &#8226; Yatıştırılıp uykuya dalmada zorluk. Seyri: Gece korkularının kalıtımsal bir yanı olduğu düşünülse de, ortaya çıkmasında duygusal etkenler büyük rol oynar. Çocukların çoğunda, gece korkuları kendiliğinden geçse de ciddi durumlarda bir uzmana başvurmak yarar sağlayabilir. Profesyonel yardım gerektiren durumlar: Gece korkuları çok sık ortaya çıktığında, çocuğu kontrol etmek çok zorlaştığında ve gece korkuları ile belli stres durumları arasında bir bağlantı kurulduğunda bir uzmana danışmakta yarar vardır. Kendi kendine yardım için yapılabilecekler: Çocuğun kendi kendine yardım etmesinden ziyade anne-babanın yapabileceği şeyler söz konusudur: &#8226; Çocuğun yaşamındaki stres odaklarını mümkün olduğunca azaltmaya çalışın. &#8226; Çocuğun uykuya geçiş zamanını düzenli hale getirin. &#8226; Çocuk gece korkuyla uyandığında, uyandırmaya çalışmayın; sadece ona sarılarak alçak bir sesle ve yatıştırmaya çalışın. BOŞANMA VE ÇOCUK Tanımı: Çocuğun anne ve babasının, resmi yollarla evlilik müessesesini sonlandırmalarından etkilenmesi durumudur. Çocuğun boşanmadan etkilenme derecesini belirleyen unsurlar: Anne-babanın boşanması, bu olayı yaşayan her çocuğu çeşitli derecelerde etkiler. Bu etkilenme, çocuğun yaşına, içinde yaşamış olduğu ailenin yapısına, çocuğun çevresindeki destek sistemlerinin sayısına ve yakınlığına, anne-babanın boşanma sonrası ilişkilerinin kalitesine, anne ve babanın boşanma sonrası sahip olduğu maddi olanaklara, kardeşlerinin olup olmamasına, çocuğun mizacına göre değişkenlik gösterir. Çocuğun boşanmadan etkilendiğini gösteren belirtiler: Boşanma sonrası bazı çocukların aşırı derecede iyi davrandıklarını, bazılarının çok hırçınlaştığını, bazılarının daha küçük yaşlara özgü davranışlar sergilediğini gözlemleyebiliriz. Çocuğun okul başarısı düşebilir, arkadaş ilişkileri bozulabilir. Anneye ya da babaya aşırı şekilde bağlanabilir, onu kimseyle paylaşmak istemez. Çoğu çocuk anne ve babasını yeniden birleştirmeye çalışır. Kimi zaman çocukların sadakat sorunları yaşadıkları da gözlenir, annesiyle birlikteyken kendini babasına ihanet ediyormuş gibi görür. Seyri: Eğer, çocuklar anne-baba arasında bir haberci gibi kullanılırlarsa, anne veya baba çocuğu sürekli kendi tarafına çekmeye çalışıp karşı tarafı kötülemeye çalışırsa, anne ve baba arasında diyalog kesilmişse, çocuğun yaşadığı ev ve sosyal çevresi tümüyle değişmişse, bu çocuğun boşanmayı bir travma olarak yaşayacağını düşünebiliriz. Boşanma sonrası dönemde, fazla ilgi ve destek görmeyip örselenmiş olan çocukların, ergenlik ve yetişkinlik döneminde, karşı cinsle ilişkilerinde çeşitli zorluklar yaşadıkları saptanmıştır. Bu, karşı cinse aşırı bağlanma ve hiçbir şart altında terk edememe olabileceği gibi, "terk edilmeden terk etme" mantığıyla sürekli eş değiştirme şeklinde de ortaya çıkabilir. Profesyonel yardım gerektiren durumlar: Boşanmadan önce ve sonraki dönemde, çocuğun yaşamında bu durumla baş etmesini kolaylaştıracak destek sistemleri yoksa, anne-baba maddi ve manevi anlamda çocukla ilgilenebilecek durumda değilse, boşanmanın üzerinden birkaç ay geçmesine rağmen çocukta gözlenen sorunlar devam ediyorsa bir uzmandan yardım almak gereklidir. Kendi kendine yardım için yapılabilecekler: Boşanma sonrası dönemde anne-babaya düşen görevler: &#8226; Boşanma haberinin çocuga mümkünse anne-baba tarafindan önceden haber verilmesi ve gelecek için kararlaştirilan planlarin anlatilmasi. &#8226; Çocukla düzenli bir yaşam ve anne/babayla düzenli görüşme planinin oluşturulmasi; çocugun yaşaminin tahmin edilebilir olmasinin saglanmasi. &#8226; Çocuğun yaşamında mümkün olduğunca az şeyin değiştirilmesi. &#8226; Çocuğun boşanma ve bu konu ile ortaya çıkan endişeleri konusunda serbestçe konuşmasına ve soru sormasına izin verilmesi. &#8226; Anne-baba diyalogunun çocuğun da gözleyebileceği şekilde devam etmesi. OKUL REDDİ VE OKUL FOBİSİ Tanımı: Çocuğun okula gitme konusunda isteksiz olması veya okula gitmeyi tamamen reddetmesi durumudur. Türleri: Bu durum, genellikle iki şekilde görülür. Birinci durumda, çocuk okula gider, ancak isteksiz ve protesto eder bir haldedir. İkinci durumda ise çocuk okula gitmeyi tümden reddeder, evde oturmayı ister. Belirtileri: Çocuk okula gitme konusundaki isteksizliğini doğrudan belirtebileceği gibi, aşağıdaki gibi değişik yollarla da ifade edebilir:&#8226; Karın ağrısı, baş ağrısı gibi temeli olmayan somatik belirtiler.&#8226; Öğrenme problemleri.&#8226; Okul otoritesine başkaldirma.&#8226; Aileye aşiri baglilik, ayrilma kaygisinin yükselmesi. Seyri: Okul fobisi genellikle 6-10 yaşlari arasinda ortaya çikar. Bu dönemde gerektigi şekilde ele alinmazsa, çocugun egitim yaşaminin olumsuz bir şekilde etkilenmesi söz konusudur. Bu durum gençlik çaginda ortaya çiktiginda bir karşi gelme bozuklugu veya daha ciddi sorunlar akla gelir. Profesyonel yardim gerektiren durumlar: Okula yeni başlayan veya geçici bir zorlukla karşilaşan çocuklarda kisa bir dönem okula gitmekte isteksizlik görülebilir. Bu durum, birkaç hafta sürdügünde ve çocugun okuldan sogumasina yol açtiginda, evde uygulanan yöntemlerden hiçbir sonuç alinamadiginda, bir uzmana başvurmak gerekir. Kendi kendine yardim için yapilabilecekler: Bu durumda, çocugun ailesinden destek görmesi çok önemlidir. Aile, çocugu eleştirmek ve umutsuzluga kapilmak yerine öncelikle çocugun okula gitmesine çok önem verdigini ve çocugun evde kalmasina hoşgörüyle bakmadigini çocuga uygun bir dille anlatmalidir. Gerekirse, çocugun okulda bir tam gün kalmasi yerine, gittikçe artan sürelerde kalmasi da saglanabilir. KARDEŞ SORUNU VE ÇOCUK Tanimi: Çocugun yaşina bakilmaksizin, eve bir kardeşin gelmesiyle, çocugun duygusal yapisinin etkilenmesi ve bunu dişa vurmasi durumudur. Türleri: Kardeş sorunu, çocugun kendi yaşi, cinsiyeti, kişiligi ve aile içindeki konumu ile yeni dogan kardeşiyle arasindaki yaş farki ve kardeşin cinsiyetine göre degişik şekillerde kendisini gösterebilir. Belirtileri: Her çocuk, eve bir kardeş geldiginde kendisini bir ölçüde tedirgin hisseder. Eski aile ve ev ortaminin bir ölçüde degişecegini fark ederek tepki gösterebilir. Gösterilebilecek tepkiler arasinda şunlar sayilabilir: &#8226; Yaşindan küçük davranişlarda bulunmak, örnegin biberon emmek &#8226; Anneye aşiri derecede baglanmak. &#8226; Anne ile kardeşin yalniz kalmalarina izin vermemek. &#8226; Hırçınlık, tutturma. &#8226; Okul başarisinda düşüş. &#8226; Kardeş yokmuş gibi davranmak. Seyri: Kardeşin dogumunda gösterilen tepkilere anne-babanin ve yakin çevrenin yaklaşimi, ayni zamanda olayin seyrini de belirler. Çocuk kisa bir süre sonra kardeşin varligini olumlu bir durum olarak algilayabilir ya da kardeşi hiçbir zaman kabullenemeyebilir. Profesyonel yardim gerektiren durumlar: Çocugun kardeşin dogumundan sonra ortaya çikan tepkileri aradan birkaç ay geçmesine ragmen hiçbir degişiklik göstermiyor ve çocugun genel hali eskiye oranla daha olumsuz gözüküyorsa, bir uzmana danişmakta yarar vardir. Kendi kendine yardim için yapilabilecekler: Çocugun, yeni dogan kardeşini kabullenmesi için öncelikle ailenin bu konudaki endişelerini kontrol altina almasinda yarar vardir. Çocuga, yeni bir kardeşin gelecegi ve onun dogumundan sonra, çocugun yaşaminda ortaya çikacak degişiklikler anlatilmali ve bebegin bakiminda mutlaka çocugun yardimi istenmelidir. Çocugun abla/agabey konumu mutlaka vurgulanmali ve bundan dolayi bazi özel haklara sahip oldugu ona hissetirilmelidir. ÖZEL ÖGRENME BOZUKLUGU Tanimi: Dinleme, düşünme, konuşma, okuma, yazma, harfleme ve/veya aritmetik hesaplamalari yapmada kendini gösteren, sözlü/yazili dili anlama ve/veya kullanmayi içeren temel süreçlerin birinde ya da birkaçinda bozukluk durumudur. Türleri: Okuma bozuklugu, Yazma bozuklugu, Aritmetik bozuklugu, Sözel olmayan ögrenme bozuklugu Belirtileri: Çocukta ögrenme bozuklugu oldugunu şu verilerle saptanabilir: &#8226; Çocuk işitsel ve görsel algilama, tanima, hatirlama, siralama becerilerinde zayiftir. &#8226; Dalgındır, sakarlıkları vardır. &#8226; Arkadaş edinme ve sürdürmekte zorlanir. &#8226; Aşiri hareketli olabilir. &#8226; Dikkatini toplamak ve sürdürmekte zorlanır. &#8226; Sınırlı bir sözcük dağarcığına sahiptir. &#8226; Okumayı öğrenirken zorluk yaşar. &#8226; Okuması akıcı değildir. &#8226; Okuduğunu anlamakta ve ifade etmekte zorlanır. &#8226; El yazısı okunaksızdır. &#8226; Yazılı anlatımda cümleleri kısa, bozuk ve oldukça basittir.&#8226; Matematik ifadelerini işleme dönüştürmekte zorlanir. &#8226; Problemlerdeki işlemlerin hangi sirada yapilacagina karar veremez. Seyri:Özel ögrenme güçlügü, ilkokulun ilk siniflarinda fark edilip ele alinmazsa, çocugun zeka düzeyi ile ilgili bir sorunu olmadigi halde okul yaşami zorluklarla devam eder. Hatta çocugun egitimini yarida birakmasina dahi neden olabilir. Bu kişiler, ileri yaşamlarinda da okunmasi gereken metinleri çözemedikleri ve kendilerini ifade etmede zorlandiklari için, kapasitelerini tam olarak göstermekte zorlanirlar. Profesyonel yardim gerektiren durumlar: Çocuk, yukarida belirtilen özellikleri taşiyorsa ve bu durum onun egitim hayatini ciddi bir şekilde etkiliyorsa, bir uzmana başvurulmasinda yarar vardir. Kendi kendine yardim için yapilabilecekler: Ögrenme güçlügü olan bir çocugun kendi kendine yapabilecegi çok fazla bir şey olmamakla beraber, okulun ve ailenin bu durumu anlayişla karşilamalari, çocugu "tembel", vs. gibi etiketlememeleri, ödevleri çocugun temposuna göre ayarlamalari çok önemlidir. TIKLER VE TOURETTE SENDROMU Tanimi: Tikler, ayni şekilde tekrarlanan, amaçsiz, ani hareketler olarak tanimlanirlar. Türleri: Tikler, genellikle belli kas gruplarini etkiler. Siklikla yüz, omuz ve/veya boyun kaslari olabilecegi gibi diger kas gruplarinda görülebilir. Göz kirpma, yüz kiriştirma, omuz atmasi, dudak hareketleri, geniz temizleme tiklere örnek olabilecek hareketlerdir. Tikler basit ve karmaşik olmak üzere iki grupta ele alinabilir. Tourette sendromu'nda ise tiklere başka özellikler de eşlik eder. Belirtileri: Tikler, hep ayni şekilde tekrarlanir, belli kas gruplarini içerir, hareketler belli bir amaca hizmet etmez ve ani olarak ortaya çikar. Çocukta veya gençte görülen tikler zaman zaman azalabilir, yok olabilir, sonra tekrar ortaya çikabilir. Stresli durumlar, tiklerde artişa neden olabilir. Tourette sendromu ise daha karmaşik bir tablodur. Bu durumda çocukta bedensel ve/veya ses tikleri olur. Çocukta genzini temizleme, belli sesler çikarma gibi gözlenen ses tikleri, kimi zaman küfür etme şeklinde de görülebilir. Tiklerin yaninda, çocukta dikkat eksikligi, obsesif-kompulsif özellikler ve sosyal ilişkilerde zorluk da gözlenebilir. Seyri: Tourette sendromu kendi kendine azalan bir seyir izler. Çocukta genellikle 5-6 yaşlarinda dikkat eksikligi ile başlayan sorun basit tiklere dönüşür ve daha sonra diger belirtiler ortaya çikar. Gençlik döneminde bu özellikler azalsa da yetişkinlik döneminde, geçirilmiş günlerden kalan duygusal yipranmalar etkisini gösterebilir. Tikleri tümüyle kontrol altina almak oldukça zordur. Psikolojik destek ve medikal yardim, belirtilerin azalmasina ve bazen de kaybolmasina yardimci olabilir. Profesyonel yardim gerektiren durumlar: Gerek tik gerekse Tourette sendromu kesinlikle uzmana danişilmasi gereken durumlardir. Çocuk veya gencin kendini nasil kontrol edebilecegi, bu davraniştan dolayi karşilaştigi tepkilerle baş etme ve ailelerin bu konuyla ilgili olarak dogru yönlendirilmesi gerekir. Kendi kendine yardim için yapilabilecekler: Bir çocugun tikleri oldugunu fark etmesi ve bunu kabullenmesi için en az 10 yaşinda olmasi gerekir. Bu yaştan önce bu konuyla ilgili farkindalik kazanmasi zordur. Bu nedenle ailelerin bu konuyu sürekli gündemde tutmalari, uyarilarda bulunmalari kaygi düzeyini arttirdigi için tikleri azaltmaktan ziyade arttirir. OTIZM Tanimi: Yaşamin ilk yillarinda, iletişim ve sosyal etkileşimde zayiflik şeklinde ortaya çikan bir yaygin gelişim bozuklugudur. Türleri: Otizmin ortaya çikişi iki degişik şekilde olabilir. Ilk halde, çocuk dogdugu andan itibaren yaşitlarindan farkli gelişir, ikinci halde ise, çocuk 1.5-2 yaşina kadar normal bir gelişim gösterir, daha sonra ortaya çikmiş olan becerilerini kaybeder. Iletişim ve sosyal becerileri yaşitlarina yakin düzeyde gelişmiş olan çocuklar ise genellikle "Asperger" tanisi alirlar. Belirtileri: Erken bebeklik çagi otizminde şu bulgulara rastlamak mümkündür, ancak bütün bulgulara tek bir çocukta rastlanmayabilir. &#8226; &#8226; Çocuk, bebeklik döneminde aşiri aglar veya aşiri sakindir. &#8226; Anneye ve diğer insanlara fazla ilgi göstermez. &#8226; Daha sonraki dönemlerde göz teması kurmaz veya sürdürmez. &#8226; Oyuncaklarla anlamlı bir şekilde oynamaz. &#8226; Vücudunun bazı bölümlerini veya nesneleri çevirir, sallar. &#8226; Konuşsa bile kelimeleri gerçek anlamda iletişim için kullanmaz. &#8226; Günlük hayatta sıradan kabul edilen duyusal uyaranlara aşırı tepki gösterebilir. &#8226; Sosyal ilişkiye girmektense kendi kendisiyle olmaktan daha mutludur. &#8226; Çevresini merak etmez; yeni şeyler ögrenmek için çaba göstermez. Seyri: Otizm, çok ciddi bir gelişim bozuklugudur ve çok erken yaşlarda, yogun bir müdahaleyi gerektirir. Okulöncesi dönemde yogun bir egitim ve aile destegi, çocugun doguştan getirdigi kapasite, çocugun bu sorunu ne dereceye kadar aşacagini bir ölçüde belirler. Profesyonel yardim gerektiren durumlar: Otizmin kesin bir tedavisi yoktur; bu durumu daha iyi hale getirmek ve baş etmek söz konusudur. Çocugun dil gelişiminin olmamasi ve çevreden kopuk olmasi durumlarinda hiç zaman kaybetmeden bir uzmana başvurmak gerekir. Kendi kendine yardim için yapilabilecekler: Otizmde, çocugun ve ailenin kendi kendine yapabilecegi pek fazla şey bulunmamaktadir. Ancak ailenin sabirli, kararli olmasi ve egitimin her ortamda devamliligini saglamasi çok önemlidir. KAYNAK: Link Silinmiştir. ÇOCUKTA MASTURBASYON Çocuklarin genital bölgelerini uyarmalari ve bu sirada terleme, kizarma, sik nefes alma gibi belirtilerin gözlendigi durum çocukluk masturbasyonu olarak tarif edilir. Bebek anne memesi veya biberonu emdiginde rahatlar, bundan zevk alir, doyum saglar, sakinleşir. Böyle bir doyum saglanamadigi zaman bebek parmak emme davranişi ile rahatlamaya çalişir. Bu davranişlar daha çok anne sevgisi ve şefkatinin oldugu çocuklarda gözlenir. Bazi bebekler ise genital bölgelerini uyararak bir çeşit doyum saglar ve rahatlarlar. Anne memesi yoksunlugu yaşamadigi dönemlerde bile bebeklerin genital organlari ile ilgilenmesi görülür, yani bu ilgi çok erken dönemlere kadar uzar. Bebekligin ilk dört ayinda genital organlarin temizlenmesi, altinin baglanmasi ile bu zevk alma ve uyarilma başliya bilir. Genital zevk almanin mastürbasyon haline dönüşümü yavaş yavaş ilk iki yila yayilarak gerçekleşir. Ikinci yilin sonunda zevk alma iş tümüyle kendine yönelik bir hal alir. Genital ilginin yaninda çocuklarda; yeterli ana-baba çocuk ilişkisi yaşayan çocuklarda yeni bir kardeşin gelişi, ana-babanin birisinin evden ayrilişi, doyurucu ilişkinin herhangi bir nedenle azalmasi, bazen travmatik yaşantinin olmasi sonunda aşiri mastürbasyon gözlenir. Aşiri mastürbasyon, genital ilgiden farkli, bedeni keşfetme isteginin çok üstünde uyarilma ve gevşeme egilimlerini içeren yetişkinlerdeki orgazma benzer bir nitelik taşir. Bazi çocuklarda Masturbasyon genital bölgeyi irite eden bir uyarici ile başlar. Dar iç çamaşirlari, pantolonlar, idrar yolu enfeksiyonlari, temizlige özen gösterilmemesi, kaşintilar, parazitler gibi. Çocukta en sik rastlanan Masturbasyon tipi genital bölgenin elle uyarilmasidir. Bunun yaninda bacaklari kasma, sikiştirma, genital bölgeyi bir yere sürmeye de rastlanir. Masturbasyon sirasinda çocugun yüzü kizarir, terler, nefesi siklaşir, daha sonra bedeni gevşer ve uykuya dalar. Ana baba daha çok çocuklarini gelecekteki cinsel yaşamlari için kaygi duymaktadirlar, duyduklari yogun kaygi nedeniyle aşiri tepkiler verebilmektedirler, Ana babalara çocukluk masturbasyonu ile ilgili bilgi vermek ve onlari yersiz korkularindan kurtarmak gerekir. Çocuk mastürbasyona başladiginda ilgisini başka bir yöne çekmek bazen işe yarayabilir. Ama asil önemli olan Masturbasyon ortaya çikmadan çocugun kendisine dönmesini engelleyecek bir ortam yaratilmasidir. Uyuma sorunu olan bir çocuk için yatakta masal anlatmak, kitap okutmak, müzik dinletmek uykuya geçişi zevkli bir hale sokmak olasidir. Bütün gün uyarimsiz kalan ve mastürbasyon yapan bir çocuk için anne babanin daha çok ilgilenmesi, anaokuluna gönderilmesi, yeni ilgi alanlari yaratilmasi çözüm olabilir. Uzm. Psk. Gülden UMURTAK . push ;

Klinik psikolog Yalçın Kireçci, yaptığı açıklamada, şiddettin küçük yaşlara kadar inmesinin altında birçok neden bulunduğunu söyledi. Ceza kavramı 10 yaşında oluşuyor Çocuklarda suç ve ceza kavramının yaklaşık 10 yaşında oluştuğunu ifade eden Kireçci, bu yaştan önceki çocukların, sergiledikleri davranışla ilgili neden-sonuç ilişkisini kuramadığını belirtti. Kireçci, 10 yaşından küçük çocuklarda mantık kavramının gelişmediğini, onların hayal ile gerçeği birbirinden ayırt edemediklerini vurgulayarak, şöyle konuştu: ''Hayal ile gerçeğin ayırt edilebilmesi için önce mantık sürecinin tamamlanması gerekiyor. Çocuk zekidir, ama zeka yapılacak işin sonucunu düşünmez. Zeka, bir anlık çözüm üretmek için vardır. Akıl ise kalıcı sonuçları da dikkate alarak çözüm üretmeye yarar. Ama, mantık olmadığı sürece onu da yapamaz. Bunun için çocukların işlediği suça dünyanın hiçbir yerinde gerek hukuksal anlamda gerek toplumsal anlamda ceza yoktur'' dedi. Baba çocuğu dövmüşse, o da başkasını döver Şiddetin küçük yaşlara kadar inmesinin iki şekilde ele alınabileceğini, bunlardan birinin toplumdaki genel şiddet eğilimi olduğunu anlatan Kireçci, ''Aile içinde anne, baba, kardeşler arasında sorunların çözümünde kaba kuvvet uygulanıyorsa, güçlü olan zayıf olanı ezmeye gidiyorsa, tabi ki çocuk da bunu örnek alacaktır. Yani babası onu dövmüşse, o da başkasını dövecektir'' diye konuştu. Kireççi, çocukların bir amaca gitmek, kendisini ispat etmek, başarıya ulaşmak gibi bir eylem içinde olduklarını ve psikolojik anlamda bencil bir yapıya sahip olduklarını ifade ederek, şunları kaydetti: ''Çocuk sınırsızca yaşar. Özgürdür, meraklıdır ama, mantığı yoktur. Böylece her dileğinin yerine getirilmesini ister. Küçük yaşta bu duruma alıştırılmışsa, en ufak engelle karşılaştığında sınırlanmış olmanın getirdiği sıkıntıyla şiddete yönelebiliyorlar. Çocuklarda her istediğini ne pahasına olursa olsun yapma eğilimi vardır.'' Televizyonun etkisi Günümüzde televizyon gibi güçlü iletişim araçlarının insanları kolaylıkla etkileyebildiğini dile getiren Kireçci, televizyonlardaki diziler veya filmlerdeki şiddet dolu sahnelerden çocukların yanı sıra gençlerin ve yetişkinlerin de psikolojik olarak etkilendiğini söyledi. Kireçci, özellikle çocukların televizyonlarda gördükleri olaylardan çok fazla etkilendiklerine dikkati çekerek, şöyle konuştu: ''Televizyonlarda şiddet olmayan film, dizi yok denecek kadar az. Etrafında şiddet olaylarını gören çocuklar, şiddete yönelebiliyorlar. Onlar hayal ve gerçeği ayırt edemedikleri için filmlerde gördüğü her şeyi gerçek sanıyor. Anne babalara burada büyük görev düşüyor. Filmlerdeki olayların gerçek olmadığı çocuklara mutlaka anlatılmalı. Aileler, çocuklarını yetiştirirken daha dikkatli olmak durumundalar. Aile şiddet kullanarak çocuğa örnek olmamalılar. Çünkü çocuklar her zaman yetişkinleri örnek alır.'' Çocukların nasihatle yetiştirilemeyeceğine işaret eden Kireçci, ''Çocuk sadece ve sadece örnek olunarak eğitilebilir. Anne baba yalan söylüyorsa, çocuğa nasıl diyebilir. Bir insanın kendinde olmayan bir şeyi karşısından isteme hakkı yoktur. Bunun için herkes önce kendine bakmak durumundadır. Önce yetişkinler kendine bakacak'' dedi.

Vicdan çok teşekkürler. Çok faydalı bilgiler var. Yavaş yavaş okumaya devam edicem.

Kendileriyle birlikte uyumak isteyen çocuklarını reddeden ebeyenler dikkat! İngiltere'nin en ünlü çocuk akıl sağlığı uzmanlarından Margot Sunderland'a göre; bu reddediş çocukların psikolojilerinde derin yaralar açıyor Londra'daki 'Center for Child Mental Health'in eğitim müdürü Margot Sunderland, 5 yaşına kadar aileleri ile birlikte uyuyan çocukların daha sağlıklı bir gelişme evresi geçirdiklerini ve ileride sakin yetişkinler haline geldiklerini söylüyor. Bugüne kadar çocuk sağlığıyla ilgili 20 adet kitap yazan Sunderland, yeni piyasaya çıkacak kitabı 'The Science of Parenting 'te, ebeveynlere yatak odalarında ya da yataklarında çocuklarına yer açmanın faydalarından söz ediyor. ONUNLA BİRLİKTE UYUYUN 800 bilimsel çalışma incelendikten sonra kaleme alınan kitaba göre; anne ve babalarıyla birlikte uyumak, çocukların sağlığını olumlu yönde etkiliyor. Dünyaya gelmelerinden yalnızca birkaç hafta sonra bebekleri, kendi kendilerine uyumaya alıştırmanın İngiltere'de yaygın bir gelenek olduğunu belirten Sunderland'a göre, anne ve babalarından uzakta yatmak çocukları strese sürüklüyor ve daha çok kortizol hormonu salgılamalarına yol açıyor. "Çocuğunuz ağlıyor ve inatla sizin yanınızda uyumak istiyorsa, onu üzmenin ne gereği var" diyen Sunderland, kitabını yazarken çocuk beyninin son 20 yıldır geçirdiği gelişimi ve çocukların hangi durumlara nasıl tepkiler verdiklerini inceleme altına aldığını söylüyor. Nörolojik araştırmalara göre; ebeveynlerinden ayrı yatmaya zorlanan çocuklar, fiziksel bir acıya maruz kalan insanlarla aynı tepkileri veriyor. Çocukların ancak 5 yaşından sonra tekbaşlarına uyumaya başlayabileceklerini vurgulayan Sunderland, "Çocukluk yıllarında ebeveynlerine beraber uyumak yönünde yaptıkları çağrıları reddedilen kadınların yüzde 70'i yetişkinlik dönemlerinde sindirim sistemiyle ilgili problemler yaşıyor" diye konuşuyor. TERSİNİ SAVUNANLAR DA VAR İngiltere'deki çocuk yetiştirme rehberlerinin büyük bir çoğunluğu ise, Sunderland'in aksine çocukların küçük yaştan itibaren tekbaşlarına uyumaya alışmaları gerektiği görüşünde. Bu cephede yer alan isimlerden Gina Ford, "Çocuklar küçük yaştan itibaren evin diğer odalara uzak olan bir kısmında uyutulmalı ve yetişkinlerin yardımı olmadan uyumayı öğrenmeli" diyor. Family Links Örgütü'nün yöneticilerinden Annette Mountford ise çocuklarıyla birlikte uyuyan ebeveynlerin kendi özgürlük alanlarını kısıtladıklarına dikkat çekiyor.

İnsanın canını en çok, en sevdikleri yakabiliyor. Üstelik sevgi ne kadar yoğunsa o kadar... Anne-kız ilişkisi. Bir bağlılık ve bağımlılık ilişkisi. Bağımlılığı büyüttükçe bağımsızlığı yitirişin öyküsü. Toplumun hangi kesimine, hangi evin içine baksak, anne ve kızların birbirlerini az ya da çok rahat bırakmadıklarını görebiliyoruz. Uzmanlar, anne-kız çatışmasının temelinde annenin kızına bir "yaşam modeli" oluşturması ve onu "kendi devamlılığı hatta ölümsüzlüğü" olarak görmesi olduğunu söylüyor: "Anneler kızını kendi istediği gibi görmeyi arzuluyor. Kendi modelini sorgulamadan model oluşturuyor. Kız anneye karşı gelmemek adına kendi bağımsızlığını kilitliyor. Annenin yaşamındaki yoksunlukları, kızın yaşayabiliyor olması kızda suçluluk duygusu yaratıyor. Anneden farklı olmayı seçmek, kıza bir bakıma anneye ve annenin yaşam seçimlerine ihanet gibi geliyor. Bilinçaltında gerçekleşen bu durumla, kızlar sadakat ve sevgi duyguları adına kişisel gelişimlerini durduruyor." Yıkılan düş kaleleri Anneler, kızlarıyla ilgili düşler kurdukça bu düşlerin gerçeğe dönüşmemesiyle ortaya çıkan üzüntü daha çok artıyor. "Neden başkasının kızı öyle de benimki değil" noktasından başlayan yakınmalar, kızda "annesine layık bir evlat" olamadığı duygusunu geliştiriyor. Hele annenin onaylamadığı bir yaşam yolu izlenirse çatışmalar, vicdan azapları, gözyaşları, korkular birbirinin içine giriyor. Ama aslında "layık olmak" diye bir şey yok. Kızın dilediği bir yaşamı seçmesi, ona verilen çabaların ve yatırımların kaybolduğu anlamına gelmez. Herkesin yaşamı kendinindir. Kız, kendi deneme yanılmalarıyla yaşayacaktır. Zaten şöyle bir şey var; anne ne kadar benim yolumda git derse kız o kadar ayrı yolda gidecektir. Ne kadar baskı yaparsanız eş oranda bir tepki alırsınız. Hele kişilikli bir çocuk varsa... Oysa genelde baskı yapılmayan durumlarda meyveler ağacın gölgesine düşer. Anne ve kız arasındaki çatışmaların önemli bir bölümü kızın belli bir yaştan sonra sürdürdüğü cinsel yaşama ait. Anneler bu durumun sağlıklı olduğunu kabul etmeli. Suçlamalar, tamamen çevrenin koymuş olduğu kalıplarla ilgili. Kendini anne olmanın yanında bir kadın olarak da kabul edebilmeli. Ayrılmak değil ayrışmak Anne olmak, bizim ülkemizde pek kişiye bırakılan bir tercih değil. Anneliğe fiziksel ve ruhsal açıdan ne kadar hazır olunduğunun hesabı yapılmıyor. Annelik çok zevkli, çok yıpratıcı ve kutsallıkla taçlandırılan bir kavram. Bu konuda çok önemli bir noktayı "ayrışmak" oluşturuyor. Anne-kız ilişkisinde de, bireylerin kendi yaşamlarını saygı ve sevgi çerçevesini bozmadan kendi doğrultusunda yaşayabilmesi anlamına geliyor. Anne de çocuğun yaşamına saygı duymalı. Annelik kimliğinin sorgulanması bile çoğu insana acımasızca geliyor. Kalp kırmak, hele bir annenin kalbini kırmak son derece kötü. Ancak unutmayalım ki bilinçlenmek, sorgulamakla başlıyor. Tüm annelere sevgiyle.

Kıskançlık, kardeşler arasında rekabet olması, bir ödül için birbirleriyle yarışmaları demektir. Buradaki ödül, anne-babanın ilgisi ve sevgisidir. Kardeş kıskançlığı, anne-babalar için dayanılmaz olsa bile, çocukların hırs ve kıskançlık gibi duygularla başa çıkabilmeleeri açısından önemlidir. Sevgi, yorgunluk, başarı, güven ve kızgınlık gibi, kıskançlık duygusu da çok normal bir duygudur. Anne-babaların yapması gereken, çocuğa kıskanç olmamayı öğretmek değil, kıskançlık hissettiğini fark ettirmek ve ona bu duygusunu nasıl ifade edebileceğini öğretmektir. Bunun için ilk adım, anne-babaların bu duyguyu tanıyabilmeleri ve doğru tepkiler verebilmeleridir. Çünkü, çocuklar pek çok şeyi sözlerden değil, davranışlardan öğrenirler. Anne-babaların hatalı davranışları ve olaylara verdikleri tepkiler de, çocukların kıskançlık hissetmelerine neden olabilir. İşte anne-babaların hatalı tutum ve davranışlarından bazıları: Çocuklarınızdan birini göz bebeği olarak seçmeyin: Anne-babalar, kimi zaman farkında olmadan, kendilerini bir çocuklarıyla özdeşleştirirler. Onlar için o çocuğun yeri ayrıdır. Her ne kadar bunu etrafa ve diğer çocuklarına hissettirmediklerini düşünseler de, çocuklar bunu hisseder ve kendilerinde suç aramaya başlarlar. Bununla beraber, çocuk için bir başkasını suçlamak daha kolaydır. Bu durumdaki ilk hedef, kardeşleridir. Çocuğu etiketlemeyin: Ne yazık ki, anne-babalar çocuklarını herkesin duyacağı şekilde azarlayıp, eleştirip, şikayet ederken, farkında olmadan onları bu yanlışı yapmaları için teşvik etmiş olurlar. Utandırılan, küçük düştüğünü hisseden çocuklar, aynı davranışı yaparak, kendilerinin utanmasına ve suçluluk duymasına neden olan anne-babalarına ceza vermiş olrlar. Üstelik, etiketleme , çocukların bu davranışlarını haklı çıkarmaları için yasal bir yol haline gelir. Her davranışının ardından bahane olarak &#8220;ben zaten yaramazım, tembelim&#8221; gibi sözlerle kendilerini haklı çıkarırlar. Karşılaştırma yapmayın: Anne-babalar, çocukları birbirlerine örnek göstererek, onları cesaretlendirerek, doğru davranışa yönlendirmek isterler. Farkında olmadıkları ise, karşılaştırmanın , çocuklardaki benlik hissini azaltacağıdır. Çocukları birbirleriyle karşılaştırmak, rekabeti doğurur ve arttırır. Rekabet ise, hırs ve kıskançlık getirir. Taraf tutmayın ve hakem olmayın: Haksızlığı, anne-babaları tarafından onaylanan çocuk, küçük düşürme, becerisizlik, suçluluk, utanma, yetersizlik, değer verilmeme, sevilmeme gibi duygular içinde olacak ve bu kötü hissettiren duyguların sorumlusu olarak kardeşini görecektir. Bu gibi duygularla başa çıkmasını bilmeyen çocuk, aynı zamanda bu duyguları hissettiği için kendisinin &#8220;kötü bir çocuk&#8221; olduğunu düşünecektir. Bu gibi olumsuz duygular altında ezilen çocuk, yanlış yapmaya daha fazla meyilli olacaktır. Unutmayın, her çocuk aynı olmaz: Anne-babalar, çocuklarının aynı davranmalarını ve aynı hissetmelerini beklerler. Esas hata buradadır. Çocuklar, zeka, duygu, huy, yetenek, ilgi ve kişilik bakımından farklıdırlar. Anne-baba olarak siz de farklısınız. Geçen zaman içinde siz de farkında olmadan değişmişsinizdir. Bu yüzden, farklı kişilere aynı davranmak sorunu çözmez. Aynı sevgi ve aynı ilgi farklı kişilerin ihtiyaçlarına aynı cevabı vermez. Yapılan araştırmalar, kardeş sahibi olmanın aynı derecede stres yarattığını ve bu duygularıyla başa çıkmayı öğrenen çocukların ileriki yaşamlarında karşılarına çıkan sorunları daha kolay çözebildiklerini gösteriyor. Çünkü, kardeş sahibi olmak çocuklara, paylaşmayı, hırslar ve kıskançlıklarla yüzleşmeyi öğretiyor. Her ne kadar kavga da etseler, kardeşler birbirlerinin zor durumlarında bir araya gelir ve tek vücut olurlar. Peki, anne-baba olarak kardeş kıskançlığının olumsuz yönlerini yok edip, nasıl olumlu bir hale getirebilirsiniz? İşte, yapılabilecekler: Aile birliğine önem vermek: Ailece bir araya gelip, ortak bir zaman geçirebileceğiniz zamanlar yaratmalısınız. Ayrıca, çocuklarınıza davranışlarının sorumluluğunu almayı, kendilerini iyi ifade etmelerini, sorunlarını çözme yollarını öğretmelisiniz. Sorun çıktığında, duygularıyla nasıl başa çıkmayacağını bilmeyen çocuk, saldırganlaşmaya ve kavgaya girişir. Çocuğunuzun ne hissettiğinin farkına varmasını sağlamalı, bu duygularıyla başa çıkmasının vurmak ve kavga etmekle halledilemeyeceğini öğretmelisiniz. Bireylerin kendilerine özgü özelliklerine önem vermek: Çocukların kendilerine özgü özellikleri, ilgi alnları ve yetenekleri vardır. Bunların farkına varıp, bu özelliklerini ortaya çıkarmak, onların kendilerini iyi ve başarılı hissetmelerine ve aynı zamanda sevildiklerini düşünmelerine neden olacaktır. Bir diğerinin yaptıklarını yapmasalar da, mutlaka kendisinin yaptığı ve anne-babası tarafından onaylanan iyi bir tarafları vardır. Bu, çocuğun kendine olan güvenini arttıracak, bir başkasında gördükleri karşısında üzülmesini önleyecektir. Çocukalrın okul başarıları dabirbirine benzemek zorunda değildir. Zeka, sadece matematik zekası değildir; 7-8 değişik zeka türü tespit edilmiştir. Bu yüzden, bir çocuğun matematik ve fen dersi notları yüksekken, bir diğerinin dil yeteneği ve kendini ifade yeteneği ön planda olabilir. Bunun dışında, spora olan yatkınlığı, müziğe veya resme olan yeteneği de zeka türleri arasındadır. Çocuğunuzun duygularını gözardı etmeyin: Yanlış ya da doğru duygular diye bir şey yoktur. Bu yüzden, çocuğunuzu kardeşine karşı olumsuz duygular hissetmemesi konusunda baskı altına almamalısınız. Tam tersine, onunla davranışlarının nedenlerinin hissettikleriolduğu yolunda konuşmalı, hissettiklerini ayırt etmesine yardımcı olmalı ve ona doğru davranış yollarını göstermelisiniz. Bunun için, iletişim becerilerini kullanmalı, etkin dinleme ve ben dili metotları ile yola çıkmalısınız. Yapabileceğiniz şey, soracağınız sorularla, çocuğunuzun çözümü kendisinin bulmasına yardım etmek olabilir. Çocuğunuzun duygularıyla yüzleşmesini sağlayın: Eğer çocuğunuz kardeşi için &#8220;Keşke ölse, bu evden gitse, nefret ediyorum&#8221; gibi düşünce ve duygularını dile getiriyorsa onu asla azarlamayın. Çocuğa model olun: Genelde, herkes çoklu öğrenme sistemi uygulandığında daha iyi hatırlar. Dolayısıyla, çocuğunuza söyleyip, uyardığınız ya da tembih ettikleriniz, çocuğunuzun kulağının bir köşesinde kalabilir. Fakat, tembih ettiklerinizi anne-baba olarak sizin de uyguladığınızı gördüğünde, sizi ve davranışınızı örnek alır. Örnek aldığı davranışları uygulamaya başladığında, bunlar alışkanlık haline gelir. Zamanla alışkanlıklar, kişiliğin temel özelliği halini alırlar. İlgi odağını değiştirin: Sorun çıkaran çocuğunuz dikkat çekmeye çalışıyor olabilir. Bu nedenle ilgi, mağdur olana gösterilip, suçlu göz ardı edildiğinde, suçlu olan kötü davranışlar yolu ile ilgi odağı olamayacağını anlayacaktır. Bu demek değil ki, kardeşlerden birine ilgi gösterin ve diğerini ayırın. Kardeşler fiziksel olarak birbirlerine zarar verdiklerinde, acil olan canı acıyanı ya da zarar göreni iyileştirmektir; yoksa haksızlığa uğradığını, ne bahtsız olduğunu, ne kötü kardeşi olduğunu vurgulamak değildir. Amaç, diğer çocuğu dışlamak değildir. İşler durulduktan sonra, hep beraber oturulup, olayların nasıl geliştiğini, zarar görenin duygularını paylaşmak, empati kurmayı öğretmek, kardeşler arası ve çocuk-anne-baba arası ilişkileri ve iletişimi geliştirme açısından önemlidir. Olumlu davranışlarını vurgulayın: Anne-babasından ilgi göstermesini beklemeden, çocuğa her durumda ilgi gösterilmelidir. Bu, hem ilişkinin kalitesini yükseltir, hem de çocuklar beraber daha fazla zaman geçirilmesini sağlar. Dikkatiniz, onun yaptığı olumlu davranışlara yöneldiğinde, olumlu davranışları ödüllendirildiğinde , sevgi koşulsuz verildiğinde , çocuk kardeşini kıskanmanın ya da ona kötü davranmanın kendisine prim yapmadığını ve olumlu bir getirisi olmadığını öğrenecektir. Halbuki, kardeş kıskançlığına odaklanmanız, çocuğu bu davranışı yapmaya yöneltecektir. İyi bir dinleyici olun: Çocukların aralarındaki rekabet ortamına çözüm getirmenin ilk adımı, iyi bir dinleyici olmaktır. Dinleyici derken, oturup dinlemek anlaşılmasın. Tersine, etkin dinleme ve ben dili beraber kullanılmalı. Dinleyip, olayı ve çocuğunuzun duygularını anladıktan sonra, ona anlaşıldığını, ancak etkin dinleme yaparak yani duygularını ona geri bildirerek yapabilirsiniz. &#8220;Kardeşimden nefret ediyorum. Keşke başka evde yaşasa&#8221; diye duygularını ifade eden çocuğunuza, &#8220;Anlaşılan seni çok kızdırmış ve üzmüş. Biraz yalnızlık hissediyorsun sanırım&#8221; gibi bir duygu geri bildiriminde bulunarak, onu anladığınızı, en azından yanlış anlamış bile olsanız, çocuğunuza düzeltme ve kendini açıklama fırsatı vermiş olursunuz. Kavgalara hakem olmayın: En iyisi, durum çıkmaza girene kadar karışmamaktır. Durum çıkmaza girdiğinde ise çocukların öfkelerini kabul etmekle işe başlanılabilir. Çocukları dinleyip sorunlarını anladıktan ve sorunu tekrar edip doğru anlayıp anlamadığınızı kontrol ettikten sonra, eğer öfkeleri aynı şiddette devam ediyorsa, onları ayırmayı deneyip, başka odalara yollayabilirsiniz. 10 dakika ya da yarım saat sonra buluşmak için sözleşip, neler hissettiklerini, neyi niçin yaptıklarını birbirleriyle paylaşmalarını isteyebilirsiniz. Bir başka metot ise, sorunu kendilerinin çözebileceklerine güvendiğinizi belirtip, odayı terk etmek ve ancak onlar anlaşma yolunu bulduktan sonra döneceğinizi belirtmek olabilir. Bir açık kapı bırakıp, ihtiyaçları olduğunda, size danışabileceklerini hatırlatabilirsiniz. Bu aşamada en önemlisi, çocukların, bir diğerinin tarafını tutmayacağınıza dair size olan güven duygularının gelişmesini sağlamak olacaktır. Sonuç olarak, doğru ve sağlıklı iletişim metotlarının kullanıldığı, duyguların ifade edildiği, çocuklara duygu ve düşüncelerini nasıl ifade edebileceklerinin öğretildiği ailelerde de, olumsuz duygu ve olumsuz davranışlar olacaktır. Ancak böyle ailelerde çocuklar anne-babalarına güvenmeyi, kendilerini ifade etmeyi ve empati kurmayı öğrenmiş olduklarından, olumsuz hissettikleri duygulara, doğru davranışlar göstererek başa çıkmayı daha kolay öğreneceklerdir. Kaynak: "Anne şuna bak bana vuruyor" Elaine K. McEwan-ARZU YEŞİLLETEN- Uz. Psikolojik Danışman

Anne-baba olmanın en zor yanlarından biri de, ölümle yaşanacak olan ayrılık gerçeğini kabullenebilmektir. Hiçbir anne-baba yoktur ki, çocuklarının ölümü hakkında konuşurken &#8220;Allah göstermesin.&#8221; diye dua etmesin. Ve birçok anne-baba, &#8220;Ben çocuklarımdan önce öleyim de, onların ölümünü görmeyeyim.&#8221; diye temenni eder. Peki neden? Pedagoji bilimi, &#8220;ebeveyn bağımlısı&#8221; çocuklardan bahsederken, çocuk bağımlısı anne-babaları da es geçmez. Yani, çocuklar mı anne-babalarına karşı bağımlı olma riski taşırlar, yoksa daha çok, anne-babalar mı çocuklarına karşı bağımlı olma riski ile karşı karşıyadırlar? Bu soruya hemen cevap vermek gerekirse, &#8220;Her anne-baba, potansiyel bir &#8216;çocuk bağımlısı&#8217;dır&#8221; diyebiliriz. Eğer vaktinde çözüm üretilmez, tedbirler alınmaz ise, bu &#8220;potansiyel bağımlılık riski&#8221; harekete geçer ve hem çocuğun hem de anne-babanın hayatını kabusa çevirebilir. Buna karşılık, çocukların, anne-baba bağımlısı olma riski çok daha azdır. Çocuklarda var olduğu zannedilen &#8220;anne-baba bağımlılığı&#8221;, bir &#8220;davranış sapması&#8221;dır. Bu daha çok, &#8220;güçlüye teslim olma&#8221; ya da, &#8220;güçlüye yapışma&#8221; şeklinde kendini göstermektedir. Çocuklar kozadaki kelebeğe benzer Çocukların aile içindeki halleri, koza içindeki kelebeğe benzer. Bir kelebek için &#8220;koza yaşantısı&#8221;nın her saniyesi çok önemlidir. Hatta kelebeklerin kozadan çıkışı bile çok özeldir. Koza içindeki hayatını tamamlayan kelebek, yumuşacık başı ile önce kozayı deler. O narin ve hassas vücudu ile kozada açtığı küçücük delikten dışarı çıkmaya çalışır. Ama bu çok da kolay olmaz. Çünkü delik küçük, kelebeğin vücudu büyüktür. Yavru kelebek, önce kafasını, sonra vücudunu o incecik delikten dışarı çıkartmak için mücadele eder. Rengarenk ve hassas kanatları &#8220;ha yırtıldı ha yırtılacak&#8221; korkusu ile bir sağa bir sola yalpa yaparak dışarı çıkmaya başlar. Eğer siz, bir anne kelebek olarak, yavru kelebeğinizin bu kıvranışlarına üzülür ve &#8220;Yavrum dışarı daha kolay çıksın&#8221; diye, deliği genişletirseniz, sizin kelebeğiniz bir ömür boyu uçamaz. Çünkü, yavru kelebek, daracık o delikten dışarı çıkmaya çalışırken, koza içinde, vücuduna bulaşmış olan bir sıvıyı da kanatlarından sıyırmaya çalışmaktadır. Kozadan zorlanarak çıktığını zannettiğiniz yavru kelebeğiniz, aslında, kanatlarındaki sıvıdan kendini kurtararak, uçuşa hazırlamaktadır. Eğer yavru kelebeğiniz, kozadan çıkarken, kanatlarındaki sıvıyı kozadaki o dar delik vasıtası ile sıyırmamış ise, kelebeğiniz artık hiçbir zaman uçamayacaktır. Her kanat çırpışında, ıslak kanatları ya birbirine yapışacak, ya da kanatlarını ağırlıktan taşıyamayacaktır. Kozadan çıkmaya çalışan kelebeğin çırpınışlarına acıyan anne kelebek, yavru kelebeğinin bütün bir hayatının kararmasına neden olabilir. Böylesi bir kelebek, artık kendi hayatını devam ettirebilmek için &#8220;başkalarına bağımlı&#8221; hale gelecektir. Kendisini tehlikelerden koruyamayan bu kelebek, tehlike anını önceden haber veren bir başka kelebeğe ihtiyaç duyacaktır. Uzaklara gidip beslenemeyen kelebek, kendisine yiyecek getirecek bir başka kelebeğe ihtiyaç duyacaktır. Hayatını birine yapışarak bir asalak gibi sürdürmek zorunda kalacaktır. &#8220;Kelebek ve koza&#8221; örneğinde olduğu gibi, &#8220;aşırı koruma hissi&#8221; ile çocuklarına sahip çıkan anne-babalar, çocuklarına iyilik yaptıklarını zannettikleri halde, zarar vermektedirler. Onların hayata hazırlanmasına izin verilmeyerek, sosyal hayatlarını başkalarına bağımlı hale getirmektedirler. Aşırı koruyucu aile içinde yetişen çocuklar, kozadan suni müdahale ile çıkartılan kelebek gibi, sosyal hayata atılmak için gerekli olan donanıma sahip olamamaktadır. Çocuk hata yaptıkça tecrübe kazanır Çocukların hata yapmasına göz yummak gerekir. Çünkü hata yaptıkça tecrübe kazanırlar. Tecrübe başarıya yürüyen insanın en güçlü hafızasıdır. Çocuk pratikte bir şeyler yaptıkça yapabileceği şeyleri keşfeder. Eğer anne-baba, &#8220;Aman oğlum sen yapma, ben hallederim.&#8221; diyorsa, &#8220;Aman kızım, sen yapamazsın&#8230;&#8221; diye pratik tecrübe kazanmasına izin vermiyorsa, bu tür çocuklar, hayatlarının geri kalan kısmını, birilerine muhtaç olarak geçirme eğilimi içerisine girebilirler. Aşırı korumacı ve &#8220;evlatkolik&#8221; bir aile içindeki çocuk, kendini ve kendi kabiliyetlerini tanıyamaz, hata yapmaktan korkar, hata yapmadıkça ve risk almadıkça, atacağı her adımda, tereddüt ve kararsızlık içinde kalabilir. Önce anneye, sonra &#8220;çevre&#8221;ye bağımlılık Davranışları çekingence olan, sosyal hayata hazırlanamamış çocuklar için &#8220;anne-baba bağımlısı çocuk&#8221; demeyi tercih etmiyoruz. Çünkü bu haldeki bir çocuk, çocukluk döneminde anne-babasına bağlı olsa da, yetişkinlik döneminde okuldaki grup liderine, evlendiğinde de eşine bağımlı olma eğilimi taşır. Farklı kişilere olan yapışma ihtiyacı bir &#8220;davranış sapması&#8221;dır. Halbuki, anne-babaların çocuklarına olan bağımlığı, &#8220;sadece ve kesinlikle kendi çocukları içindir&#8221;. Çocuklar ise, daha sonra çevrede bulunan en yakın &#8220;güçlü&#8221; kişiye yönelebilmektedir. Bu da hayatta tek başına ayakta kalmayı zorlaştırmaktadır. Anne-babalar ikaz ediliyor Tegabün Suresi&#8217;nin 15&#8217;inci ayetinde &#8220;Mallarınız, evlatlarınız sizin için sadece bir imtihandır.&#8221; buyurularak, çocukların bir imtihan vesilesi olduğuna; hayatın asıl amacı olmadığına dikkat çekiliyor. &#8220;Çekirdekten Çınara&#8221; isimli çocuk terbiyesi kitabında &#8220;aşırı evlat tutkusu&#8221;nun insanı birçok değerden alıkoyabileceğine dikkat çekilerek, anne-babaların, çocuklarına olan aşırı düşkünlüklerinin &#8220;Gayretullah&#8217;a&#8221; da dokunabileceği yönünde uyarılarda bulunulmaktadır. Yani, &#8220;muhabbetin dozu&#8221; iyi ayarlanmalıdır. Böyle olmazsa çocuğunuz, sokakta, okulda ve sosyal hayatta sürekli kollanma duygusuyla hareket edecek, bunu göremeyince de hayal kırıklıkları yaşayacaktır. Sizin dozunda bırakamadığınız sevginiz ona fayda değil zarar verecektir. &#8220;Bağımlılık&#8221; kaos, &#8220;bağlılık&#8221; huzur doğurur :: Mademki her bir anne-baba, potansiyel bir &#8216;çocuk düşkünü&#8217;dür, o halde, insanların hayatını altüst edebilecek bu risk, kontrol altına alınmalıdır. Kontrol altına alınmış olan ebeveyn-çocuk ilişkisine, &#8220;bağlılık&#8221; diyoruz ki, sağlıklı bir anne-babanın çocuğu ile ilişkisi, &#8220;bağlılık&#8221; çerçevesindedir. :: Bağlılığın azalması ile &#8220;ilgisiz anne-baba&#8221;, bağlılığın çoğalması ile de &#8220;bağımlı anne-baba&#8221; oluşur. :: Anne-babaların çocuklarına karşı çok düşkün olma riski taşıyor olmalarına rağmen, çocuklar anne-babalarına karşı aynı riski taşımamaktadır. :: Çocuklarda var olduğu düşünülen &#8220;bağımlılık&#8221; hali, asıl itibarıyla bir &#8220;davranış sapması&#8221;dır ve çocukların hayata hazırlanmasındaki &#8220;kırılmalar&#8221; olarak değerlendirilmesi gerekir. Bağımlı anne-babaların çocuklarını bekleyen tehlikeler 1- Çocuklarının yapması gereken işleri kendileri yaptığı için, çocuk hayata yeterince hazırlanamaz. 2- Çocuk aşırı sevgiden rahatsız olabilir, bunu suistimal edebilir. ya da sevgisizlik anında boşluğa düşebilir. 3- Çocuklarının, kendi arzu ve isteklerine göre meslek seçmelerini isterler, onların istek, imkan ve kabiliyetlerini dikkate almazlar. 4- Çocuklarına düşkün anne-babalar, çocuklarını evlendirseler bile, çocuklarının eşleri tarafından ihmal edildiği ve gerekli değerin verilmediği endişesini taşırlar. Çocuklarının yeni hayatlarına da aşırı müdahil olurlar. 5- Çocuklar yetişkin bile olsa, her an bir hata yapacağı endişesini üzerlerinden atamazlar. Bu hal, hem anne-babayı, hem de çocuğu gergin bir bekleyişe iter. 6- Bağımlı anne-babalar, ölümle yaşanacak ayrılık gerçeğine hazır değildirler. Böylesi bir anda ağır zihinsel travma geçirebilirler. 7- Kendi huzur ve mutluluklarını çocuklarına endeksledikleri için, mutluluk ve huzur duyulacak asıl kaynaklarını ihmal edebilirler. 8- Bağımlı anne-babaları bekleyen en büyük risk &#8220;manevi boşluğa düşme&#8221; riskidir.

Bebeğin, göbek bağı kesildikten hemen sonra annenin göğsünün üzerine yatırılması annesiyle arasındaki ruhsal bağın gelişmesini sağlıyor. Türkiye Milli Pediatri Derneği Başkanı ve Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve

Annelerimizin hayatımızın başlangıcından beri yeri tartışılmaz. Bize verdikleri ilk sevgiyle hayata adım atar ve bağlanmayı öğreniriz. Annelerimizin sevgisi kadar onların kişilik özellikleri de bizim hayata bakış açımızı etkiler. Hayata ilk adımla başlayan ve ileri yetişkinlik yıllarımıza kadar devam eden bu etkileşimin ergenlik dönemimizde nasıl bir fotoğrafı olduğuna bir göz atmak ister misiniz? Anne figürü çocukluktan itibaren ergen hayatında başka hiç kimsenin alamayacağı bazı temel ihtiyaçları belirler. Bu ihtiyaçlar; &#61692; Temel güven. &#61692; Genel bakım. &#61692; Güvenme ihtiyacı. &#61692; Bir yere ait olduğunu bilme ihtiyacı. &#61692; Koşulsuz sevecek birini bulma ihtiyacı. Bu ihtiyaçlar bizim özgüvenimizi belirleyen ilk basamaktır. Fakat mükemmeliyetçi bir tutumu benimseyen bir anne ne yazık ki, çocuğun hayatında bu basamağı eksik bırakıyor. Ergenliğin bir olgunlaşma ve hayatı anlama devresi olduğunu unutmayalım. Ergenlik dönemi kuralların öğretildiği değil, uygulandığı ve içselleştirildiği bir evredir. Bu evrede kendini yalnız hissettiği anlarda, bir bebeğin anne kucağında duyduğu sıcaklığı hissetmek ister. Aslında bu güvenme ihtiyacıyla ilintilidir. Anneyle kurulamayan bağ kişilik örüntüsünde yıkıcı tahribatlar oluşturabilir. Mükemmeliyetçi anneler çevreye hoş görünmeye çalışan, başkalarına yardım etmek için fırsat kollayan, reddedilmeye karşı aşırı duyarlı olan; fakat çocuklarını eleştiren kişilerdir. Mükemmeliyetçi anneler çocuklarını tehlikelere karşı uyaracağız diye bir koruma kalkanı kurarlar. Fakat bu koruma kalkanı ergenlik döneminde çocuğun annesinden korunmak istediği duygusal bir duvarın örülmesine sebep olur. Bu koruma kalkanı kurmalarının sebebi annelerin kendi kişilik özelliklerinden kaynaklanır. Bu karakteristik özellikleri şöyle sıralayabiliriz; &#61692; Yeterince iyi olmama. &#61692; Başkalarını memnun edememe. &#61692; Eleştiriye karşı aşırı duyarlı olma. &#61692; Yardımı kabul etmeme. &#61692; Başkasını memnun etme pahasına kendini ihmal. &#61692; Duygularının kontrolünü kaybetme endişesi. Mükemmeliyetçi anneler çocuklarına devamlı uyarıda bulunurlar. Eleştirel yaklaştıkları için bu uyarıların sonu gelmez. Devamlı olarak; &#61692; İyi ol! &#61692; Uslu ol! &#61692; Kimseyi üzme! &#61692; Zeki ve başarılı ol! &#61692; Sınıfın birincisi ol! &#61692; Ağabeyin ya da ablan gibi ol! &#61692; Sana söylenilenleri yap! &#8220;Sevgimi ve ilgimi kazanmak istiyorsan böyle davranmak zorundasın!&#8221; Bu tip bir sevgi biçimi koşula bağlanmış bir sevgidir. Çocuk uyulması gereken bu kurallara uymadığı zaman cezalandırılır. Fakat bu ceza ergenlik döneminin de getirdiği bağımsızlaşma sürecinde tepkisel davranışlara sebep olur. Aşırı korumacı tavıra çocukken teslim olan ergen, farklı bir iletişim dili bilmediği için sonsuz istekler, öfke patlamaları ve başına buyruk davranışlarla annesine hükmetmek ister. Mükemmeliyetçi bir ilgi, ergeni işbirliğine yanaşmayan, kendisindeki eksiklikleri kabul etmek istemeyen, kendini beğenmiş bir yapıya büründürür. Anne kendisi eleştiriye duyarlı olduğu için kendisi gibi bir ergenle karşılaşacaktır. Kendini beğenmesi başarısızlığa karşı kendini koruma isteğinden kaynaklanır. Her konuda en iyi ben olacağım duygusuyla hareket ettiğinde güçlü olamayacağını görüp hayal kırıklığına uğrar. Annesi onu hayal kırıklığına uğrattığı için o da bunun karşılığını verir. Okulda ödev vermeyerek, ev ödevlerini unutarak, yanlış bir şey yaptığında yalana başvurarak, duygusal bir çöküş halinde de psikosomatik şikayetlerle kendini göstermeye çalışacaktır. Bu yaşanılanların sonucunda annelerde gerginlik baş ağrıları görülür. Mükemmeliyetçi anne aşırı koruma isteğiyle çocuğu dış dünyaya karşı savunmasız bırakır ve sorumluluk almasına engel olur. Sorumluluk almak, bazen hatalar karşısında gösterilen tutumdur. Sorumluluk alma becerilerini kazanamayan bir ergen annesinin mükemmeliyetçi tavrından etkilenecektir. Hatalı olan her zaman çocuktur. Anne kendisindeki hatayı kabul etmez ve yaşanılanları içselleştirmez. Devamlı savunma halinde olduğu için esnek değildir. O kadar çok kendini sever ki, çocuğun ihtiyaçlarını ve isteklerini görmez. Mükemmel olduğu için hata yapmayacağını düşünür. Başarılı olmak ve başarılı bir çocuk görmek onun hakkıdır. O kadar mükemmeldir ki, bu tip anneler hayatlarının sonuna doğru kendi kendilerini yalnız bırakırlar. Ve çocukları tarafından terk edilirler. Sevgi koşula bağlanamaz. Unutmayın ki, hiç kimse mutlak güçlü değildir.

Çocuk gelişiminde önemli olan hususlardan biri çocuğun duygu ve davranışları için bir kontrol sistemi oluşturmaktır. Yeni doğmuş bir bebek, ağlamak istediği zaman ağlar, haykırmak isteyince haykırır. İlk yıllarda da bu büyük ölçüde devam eder. Örneğin, ayağına takılan oyuncağa çocuğun tepkisi genellikle onu tekmelemek şeklindedir. Arkadaşlarıyla anlaşamadığında ilk tepkisi, yumruk atmak olur. Ancak 3 ile 6 yaş arasındaki dönemde çocuk duygu ve davranışlarını belli bir oranda kontrol altına almaya başlar. Öncelikle, çocuğunuzun kontrol sisteminin kısa sürede geliştirilemeyeceğini kabul etmeniz gerekiyor. Babalar bu konuda annelerden daha sabırsızdırlar. Çünkü anne günün büyük bölümünü, çocukla geçirdiği için &#8220;deneme-yanılma&#8221; yöntemiyle de olsa babadan daha çok şey öğrenir ve çocuktan neler beklenip neler beklenemeyeceğini sezer. Babalar ise, günün büyük bölümünü büyükler dünyasında geçirdikleri için o kadar anlayışlı olamazlar. Duygular da çocukla birlikte gelişir Duyguların gelişimi, gelişimin diğer yönleri ile yakından ilişkilidir. Çocuklar, gelişimin bir basamağından diğerine geçtikçe, dış uyarımlara tepkilerini farklılaştırmaktadırlar. Başlangıçta sadece sesi algılayan bebek, tecrübesi arttıkça sesteki öfkeyi ve sevgiyi ayırt edebilmektedir. Oynadığı bir kutunun açılıp açılmamasını başlangıçta fark etmezken, giderek onu açamayınca öfkelenmekte, açınca sevinmektedir. Zihin gelişmesi sürecinde öfke, çocuğun zekasını geliştirici bir rol oynamaktadır. Elinden bir oyuncağı alınan çocuk başlangıçta bağırıp çağırdığı halde, bunun bir oyun olduğunu anlamaya başlayınca gülebilmektedir. Gelişme devam ettikçe çocuklar duygularını açığa vurmayı da sınırlamayı da öğrenmektedirler. İlk aşama öfke kontrolü Çocuk öfkesini içine atmamayı, onu dışa vurmayı öğrenmelidir. Öfkesini hem belli etmek, hem aşırı davranıştan kaçınmak gerçekten zordur. Ahlak, insanın duygularının bir düzene konulması ile oluşmaktadır. Öfkesini, sevgisini, açlığını, hırsını; doğruya, iyiye, güzele, kutsala yönlendirebilen insan, güzel ahlak sahibi insandır. Okulöncesi çağdaki çocuğumuza, &#8220;Sen, &#8216;hayır&#8217; demenin ne demek olduğunu bilmiyor musun?&#8221; diye çıkıştığınız olur. Çocuğunuz &#8216;hayır&#8217; sözünü anlar, ancak, bu &#8216;hayır&#8217; sözünün kapsadığı yasaklamaları, yönlendirmeleri hemen davranışlarına geçiremez. Bu gibi durumlarda çoğunuzun konuşmayı öğrenirken geçirdiği günleri hatırlayın. Çocuk konuşmaya başlar başlamaz, sekiz, on kelimelik cümleler kuramaz. Doğrular ve yanlışlar Duygu ve davranışları, kontrol etmeyi öğretirken anne-babaların düştüğü başlıca iki yanlış vardır. Bazı anne-babalar, bu tür kontrole hiç yönelmezler. Bunların çocukları altı yaşına geldiğinde, iki yaşındaki çocuktan farklı değildir. İçinden gelenlere hiç gem vurmaz, arkadaşını tekmeler, oyuncağını kırar, çevresiyle uyumsuzluk içindedir. İkinci tip anne-baba ve özellikle baba, bunun tam tersini yapar. Yani çocuğu çok kısa sürede kontrole sokmak için aşırı baskı yapar. Anne-babaların bu yanlışa düşmemeleri için çocukların gelişimlerini, onlardan hangi çağlarda ne beklenilmesi gerektiğini bilmeleri şarttır. Bir çocuğun duygu ve davranışlarını, onun becerebileceğinden daha kısa sürede kontrol altına almak için baskı yapmak sorun yaratabilir. Çocuğun yemek yememesi, aşırı yavaş ve tembel olması, karabasanlar görmesi, tırnak yemesi, hayvanlardan ve karanlıktan korkması bu tür baskılar karşısındaki tepkiler olabilir. Bu kontrol sistemine başlamak için, üçüncü yaş uygundur. Çünkü bu yaş, çocuğun denge içinde olduğu, sorunlarla bunalmadığı bir dönemdir. Konuşmaya başlamış olması da kontrolü geliştirmeye yardımcı olacaktır. Aykırı davranışların kontrol edilmesi için giderek artan bir şekilde üzerinde durun. Kardeşine öfkelendiği zaman, &#8220;Senden nefret ediyorum.&#8221; demesine göz yumarsanız, çocuğun kardeşine vurmasını engellemiş olursunuz. Duygularını sözle açığa vurduğu zaman, bunu davranışlara yükleme gereği duymayacaktır. Ona, &#8220;Kardeşine çok kızdın, anlıyorum; ama ona vurmasan doğru olur.&#8221; diyerek onu anlayışla karşıladığınızı belirtirseniz bu yolda epey aşama kaydetmiş olursunuz. Çocuğa &#8220;şamar oğlanı&#8221; oyuncağı dikin! Çocuğun aykırı duygu ve davranışlarını ortadan kaldırmanın veya kontrol altına almanın olumlu çözümlerinden biri de el altında bir &#8220;kukla şamar oğlanı&#8221; bulundurmaktır. Bu, evdeki kumaş parçalarından dikilebilecek bir bebek olabilir. Evdeki herkesin yerini tutabilecek olan bu bebek, çocuğun tepkilerinin hedefi olacak, böylelikle istenmeyen davranış ve duyguların önü alınmış olacaktır. Dayak atmak çözüm değil Aşırı yaramaz, saldırgan olan çocuklar için en iyi çözüm yolunun dayak olduğunu düşünen anne-babalar vardır. Bu, ateşi söndürmek için üzerine benzin dökmeye benzer. Çocuğunuz bir başka çocukla dövüşüyorsa, onu engellemek için dayağa yöneleceğinize, çocuğunuzun ellerini tutun, &#8220;Arkadaşına kızdın ama bunu ona konuşarak anlatabilirsin. Onu dövmeye kalkışman doğru olmaz.&#8221; deyin. Böylece, çocuğun gerçek duygularını anlayışla karşılamış olacağınız için onun kişiliğini olumsuz yöne itmeden saldırganlığını önlemiş olursunuz. Rol değiştirme oyunu oynayın Çocuğunuza &#8220;Bugün seninle yeni bir oyun oynayalım. Sen baba ol, ben çocuk! Şimdi sen ne dersen ben onu yapacağım. On beş dakika bu oyunu oynayalım.&#8221; deyin. Çocuğun sizden istediklerini ve size olan davranışlarını gördüğünüz zaman, ondan bazen ne olmaz isteklerde bulunduğunuzu anlayacaksınız. Anne-babalar, genellikle çocuklarına ne kadar çok kural koyduğunu fark edemez. Çocukların da arada bir istedikleri gibi sözlerini dinletmek ve olumsuz duygulardan kurtulmak ihtiyacında olduklarını anlayamaz. &#8220;Rol değiştirme oyunu&#8221; çocuğa belirli bir süre de olsa, söz geçirmek ve olumsuz duyguları boşaltmak için fırsat verecektir. Başlangıçta çocuğunuz rahat davranmaktan korkabilir. Size &#8220;söz geçirmesinin&#8221; korkulu sonuçlar doğurmayacağına inanabilmesi için bir süre sabredip oyunu tekrarlamanız gerekecektir. PROF. DR. MEHMET ZEKİ AYDIN

Çocuğun duygularını ifade etmesine fırsat vermek çok yararlıdır. Her şeyden önce, duyguların ifade edilmesi bir paylaşmadır. &#8220;Sevinçler paylaşıldıkça çoğalır, üzüntüler paylaşıldıkça azalır.&#8221; meşhur sözü bunu çok güzel ifade etmektedir. Bazı insanlar, bastırarak veya unutarak acı veren duygulardan kurtulmanın mümkün olduğunu sanırlar. Halbuki, duygular açıkça dile getirildiğinde azalır. Anne babalar çocuklarının duygularını dinleyerek, hem tam olarak onları anlama imkanı bulmuş hem de onların duygularını paylaşmalarını sağlamış olurlar. Bir başkası tarafından anlaşılmak insanın çok hoşuna gider. Çocuklarını dinleyen anne babalar, onları anladığını ve duygularını paylaştığını söz ve davranışlarıyla belli etmelidir. Böylece, çocukla onu dinleyen arasındaki sevgi daha da artar. Ayrıca, çocuk da büyüklerini anlamaya çalışır. Ne yazık ki anne-babamıza çocukken bir şey söylememiz hep &#8220;büyüklere cevap vermek&#8221; ve &#8220;saygısızlık&#8221; olarak yorumlanmış ve lafımız ağzımıza tıkanmıştır. Bizler, aynı yanlışa düşmeyelim. Hiç kuşkusuz, bizim de başka sorunlarımız veya sabrımızın taşmak üzere olduğu anlarımız vardır. Böyle zamanlarda, &#8220;İnsan annesiyle babasıyla böyle konuşur mu!&#8221; diye çocuğu terslemek yerine, &#8220;Şu anda senin duygularını dinleyecek durumda değilim.&#8221; demeniz, duygularını bastırmasına yol açmadan sorunu çözümleyecektir. Bazı anne-babalar bu sözleri yanlış yorumlayacak ve çocukların olumsuz duygularını her zaman her yerde açığa vurmalarının doğru olduğunu sanacaklar. Halbuki durum böyle değil. Örneğin, çocuğunuz okulda öğretmenine ondan nefret ettiğini söylerse pek de hoş bir sonuç doğurmaz. Çocuklara duygularını dile getirmeyi öğretirken, başkalarının da duyguları olduğunu mutlaka öğretmelisiniz. Çocuklar, başkalarının duygularına da saygı duymayı öğrenmelidirler. Ancak, okulöncesi çağdaki bir çocuktan başkalarının duygularına karşı saygılı olmasını beklemek, fazla bir beklenti olur. Başkalarının hislerini de hesaba katmalı Çocuğunuza, karşısındaki insanların da duyguları olduğunu öğretmeye başlamanın zamanı 5 yaş civarıdır. Duyguları dışavurmanın uygun yeri ve zamanı olduğunu, kimi zaman da başa dert açmamak için duyguları hiç açığa vurmamak gerektiğini çocuğa öğretmek için 6 yaşını beklemek gerekir. Yanlış bir şekilde, çocuklarımıza, duygularını ifade etmemeyi ve içlerinde saklamayı öğrettiğimizde, onlar normal bir insan olmak yerine içe dönük ve mekanik birisi durumuna gelebilir. Çocuklarda duyguların ifade edilememesi durumunda onların daha ileriki hayatlarında tedavisi gereken psikolojik sorunlara yol açabileceği bilinmelidir. Çocuklarınıza zaman ayırın Onlarla beraber olabileceğiniz, yoğunlaşabileceğiniz bir zaman ayırmanız gerekmektedir. İşiniz zamanınızın çoğunu alıyor olabilir. Ancak önemli olan, her türlü önemsiz işi programlamak değil, önemli işlere öncelik vermeye çalışmaktır. Çocukların duygularını ifade edebilmelerini temin için hayali oyunlar oynamaları önemlidir. Yapılan bir yanlış da sadece olumlu duygularımızı ifade etmeye fırsat vermek, olumsuz duygularımızı göstermeyi yasaklamaktır. Örneğin, çocuğun, &#8220;seni seviyorum&#8221; demesine bir şey demezken, &#8220;sana kırgınım, seni sevmiyorum&#8221; demesine büyük tepki gösteririz. Bunun sonucunda, olumsuz duygularını hayat boyu içinde saklamak zorunda kalan çocuk, yetişkinlik döneminde ciddi ruhi sorunlar ve buna bağlı travmalar yaşayabilir. Duygularını anlamak için soru sorun Okul çağındaki çocuklarımızla konuşarak, gerekiyorsa sorular sorarak duygularını anladığımızı belirtmemiz gerekir: &#8220;Seni neyin mutsuz ettiğini bana söylemek ister misin?&#8221; gibi. Aynı zamanda, &#8220;Niçin böyle öfkelisin?&#8221; cümlesinde olduğu gibi, sadece &#8220;öfke&#8221; kelimesiyle sınırlandırmamak, duyguların renk tonları diyebileceğimiz, &#8220;mutlu, üzgün, yorgun, düş kırıklığına uğramış, ürkmüş, sinirli&#8221; gibi geniş bir alanı kapsayan, duygu ifadelerini kullanabilmek iletişimin rahatlığı açısından önemlidir.

Tesekkürler vicdan cok güzel konular eklemissin arkadasim.

Uzmanlar, mutlu çocuk yetiştirmenin oyuncaklarla değil, hayatı boyunca ruhunu besleyeceği "pozitif bakışı açısını" aşılamakla mümkün olacağını bildirdi. Anne babanın, çocuğun hayatı boyunca ruhunu besleyeceği pozitif bakış açısını yakalamalarına katkıda bulunabilmeleri için uygulamaları gereken yöntemlerin çok basit olduğunu söyledi. Pozitif bakış açısını yakalayan çocukların kendinden emin, optimist ve başarılı olduklarının kanıtlandığını ifade eden uzmanlar, çocuğun hayatı boyunca ruhunu besleyeceği 12 basit yolu şöyle sıraladı: Derslere, kurslara ara verip çocuğunuzla bire bir vakit geçirin. Onunla beraber yerde oturup yap boz yapın, mutfakta beraber omlet yapın, banyo yapmadan önce beraber yüzünüzü boyayın, parkta beraber kaydıraktan kayın. Değer yargılarını geliştirin. Ona sorumlulukları olan değerli bir vatandaş olduğunu aşılayın. Etrafındaki insanların hayatında fark yaratacak kapasitede olduğunu gösterin. Mesela kullanmadığı oyuncakları beraber biriktirip, bir derneğe bağışlayın. Eski gazeteleri biriktirmeyi, geri dönüşümü ona onun dilinde anlatın. Aktivitelerde ona katılın, beraber bisiklete binin, beraber yüzmeye gidin, hem onu teşvik edersiniz hem de bol bol spor yapmış olursunuz. Espri yapın, fıkralar anlatın, arada bir birbirinize takılın, bol bol gülün, gülmek daha fazla oksijen solumanızı sağlar. Çocuğunuzu iyi bir iş yaptığında tebrik edin, ona hangi konularda başarılı olduğunu açıkça anlatın. Mesela ödevini bitirdiğinde "resminde kullandığın renkleri çok beğendim" gibi detay verin. Yaptığı proje hakkında konusun. Çocuğunuzu hediye ile değil övgülerle ödüllendirin. Çocuğunuzun iyi yemek yemesine özen gösterin. Yemek aralarında yoğurt, meyve ve bol su verin. Yemek yemez diye öğün araları çocuğunuzu aç bırakmayın, hem psikolojisini etkiler hem de kilo kaybına neden olur. Çocuğunuza hayal gücünü kullanabileceği oyunlar yaratın. Resim yapmak hem hayal gücünü geliştirecektir hem de yaptığı resimden dolayı tatmin hissi doğacaktır. Günde 4 kere çocuğunuzu kucaklayın, 8 kere öpün, 16 kere ona gülümseyin. Tüm bunlar size kat kat geri dönecek. Çocuğunuzu dinlemesini öğrenin, lafını yarıda kesmeyin, başka bir işle ilgileniyorsaniz, bırakın ve ona konsantre olun. Söylediği şeylerin önemli olduğunu onu dinleyerek gösterebilirsiniz. Bırakın aynı şeyleri tekrar etsin, siz hep aynı dikkatle dinleyin. Mükemmeliyetçiliği bırakın. Çocuğunuzun yarıda bıraktığı bir işi bitirmeye veya düzeltmeye çalışmanız onun kendine güvenini sarsar. Masayı silerken atladığı köşeyi tekrar silmeniz veya beraber diktiğiniz saksıyı düzeltmeniz ona yaptığı işin iyi olmadığı hissini verecektir. Bir daha çocuğunuzun yaptığı işi düzeltmek için elinizi uzattığınızda düşünün. Eğer yaptığı iş tehlike yaratmıyorsa, sağlığa zararlı değilse elinizi geri çekin. Karşılaştığı güçlükleri kendi başına aşmasını öğretin. Ayakkabı bağlarını yavaş da olsa bekleyin kendi bağlasın, çamaşırları asmanızda yardım etmek istiyor, beraber asın. Merdivenlerden kendi inmek istiyor, önünde yürümek şartıyla bırakın insin. Üstünden gelemeyeceği bir problemle karşılaştığında size problemi anlatmasını söyleyin ve çözümüne beraber karar verin. Sevdiği seyleri yapmasına izin verin, gereksiz kısıtlama enerjisini ve heyecanını dışa atmasını engeller, bu da ona sıkıntı verir. Unutmayın; oyuncaklarını toplamayı öğrenmesi için önce dağıtabilmesi lazım.

çok güzel ellerine sağlık.. Link Silinmiştir.

Uzmanlar, en çok anne-baba beklentisi ile çocuğun istekleri arasındaki çatışmanın sorun yarattığını belirterek, ailelerden, çocuklarını seçim yapmaya yönlendirmelerini ve "empoze kimlikler" yaratmamalarını istedi. Uzmanlar, ergenlik döneminde, en çok anne-baba beklentisi ile çocuğun istekleri arasındaki çatışmanın sorun yarattığını belirterek, ailelerden, çocuklarını seçim yapmaya yönlendirmelerini ve "empoze kimlikler" yaratmamalarını istedi. Ebeveynlerin, çocuklarıyla iletişim kurabilmek için öfkelerini kontrol etmeyi öğrenmeleri gerektiğini belirten uzmanlar, içten, anlamaya yönelik bir sohbet ortamı kurulmasını önerdi. Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi, Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanlığı Danışmanı Prof. Dr. Rüveyde Bayraktar, çocuk eğitimindeki altın anahtarın, iyi bir model oluşturabilmek olduğunu söyledi. Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü ile 9 gönüllü dernek, Etimesgut Kız Meslek Lisesi Konferans Salonu'nda "Aile ve Gençlik Eğitimi" konulu panel düzenledi. Panelin açılışında, özellikle Türk aile yapısında görülen hatalı davranış kalıpları ile aile içinde yaşanılan iletişimsizliğin çocuk üzerindeki olumsuz etkilerini işleyen kısa bir film gösterildi. Daha sonra Prof. Dr. Bayraktar, ergenlik döneminde kız ve erkek çocuklarda görülen değişimi, ebeveynlerin yaklaşımını ve çocuk, aile, okul üçgenindeki etkileşimi anlattı. Ergenlik dönemi sorunları Prof. Dr. Bayraktar, çocukluktan yetişkinliğe geçiş aşaması olan ergenlik döneminde, en çok anne-baba beklentisi ile çocuğun istekleri arasındaki çatışmanın sorun yarattığını söyledi. Ailenin çocuğu, kendi bireyselliği içinde kabul etmesi ve ona sevginin yanında mutlaka saygı da beslemesi gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Bayraktar, zaten yoğun bir karmaşanın yaşandığı bu süreçte ailenin, dengesiz tavırlarla çocuğu yalnız bırakmaması gerektiğini kaydetti. "Bazen çocuk bazen de yetişkin muamelesi yapan aileler, ergenin içindeki çalkantıyı artırırlar" diyen Prof. Dr. Bayraktar, "bağlanma-bağımlılık" arasındaki nüansa da dikkati çekerek, ailelerden, çocuklarını seçim yapmaya yönlendirmelerini ve "empoze kimlikler" yaratmamalarını istedi. Anne babanın, çocuktan beklediği davranışların aksine bir profil çizmesinin de olumsuz etki yaratacağına işaret eden Prof. Dr. Bayraktar, "Buradaki altın anahtar, çocuğa iyi bir model oluşturabilmektir" dedi. Kendisine ve çevresine güven Psikiyatrist Doç. Dr. Ece Orhon da ergenlik dönemindeki gençlerin yüzde 10'unda depresyon görüldüğünü belirterek, bunun temelinde yatan iletişim bozukluklarına karşı aileleri uyardı. Sıkça kullanılan sevgi sözcüklerinin ve beden temasının çocukta güven yaratacağına dikkati çeken Doç. Dr. Orhon, kendisine ve çevresine güvenen gençlerin, ancak sağlıklı aile yapısı içinde yetiştirilebileceğini kaydetti. Aile içinde, otoriter olmayan, çocuğun lehine işleyen kuralların da bulunması gerektiğini anlatan Doç. Dr. Orhon, "Çok otoriter olmak çocuğu yıldırır, pasifleştirir, kimliğini kazanmasına engel olur. Ebeveynler, çocuklarla iletişim kurabilmek için öfkelerini kontrol etmeyi öğrenmeli ve içten, anlamaya yönelik bir sohbet ortamı kurmalıdırlar." diye konuştu.

ANAOKULU: Fazla yorulurlar, sık sık dinlenme ihtiyacı içinde bulunmaktadırlar. Uyku Süresi 12 saat gece, 2 saat gündüzdür. Bu devrede sağ sol elini kavramıştır. 3-6 yaş çocuğu soru sormaktan çok hoşlanırlar. Bu devrede merak ve hayal gücü zirvededir. Bu hayal gücünü sorularda kullanır. Bizim yapacağımız: Bu durumunu resimde, oyunda hikayede kullanabiliriz. Bu devrede kıskançlık duyguları oldukça yaygın görülmektedir. Çünkü bu devrede ilgi şefkat, beğeni çocuklar için çok önemlidir. Buna bağlı olarak çocukta ilgi çekme, kapris yapma eğilimi artmaktadır. Sınıf içerisinde öğretmen çocukla ilgilenmezse kendi Çok değersiz hisseder ve duygusal sorunlar yaşamaya başlar. Bu yaşlarda çocuğun saldırgan davranışlarını denetleyebilmeyi öğrenebilmesi için yasak olan şeylerin gerisindeki nedenler ona aklının erebileceği bir biçimde açıklanmalı ikna edilmeye çalışılmalıdır. Yine bu sorunları halledebilmek için oyun terapisi yapılabilir. İLKOKUL : 9-10 Yaşlarında çocukların vücut kimyası değişmektedir. Kızlarda ilkokulun son yıllarında ani bir boy artışı görülür. Erkek çocuklarda ortaokulun sonlarında boy artışı görülür. Bu devrede oyunda başarılı olamayan çocuklar gurup dışı edilirler. Kızlarda bir tepki olmaz. Bu nedenle erkek çocuklara dikkat edelim. Oyunlara katılmalarını sağlayalım. Bu devrede çok hareketlidirler. Bu ataklık ve hareketlilik bir çok kazaları beraberinde getirmektedir. Çocuk hastalıklarının çoğu ilkokul 1. Sınıf devresinde artar. 2. Sınıfa doğru yavaş yavaş direnci artmaya başlamaktadır. İlkokul devresinde beden ergenlik öncesinin ani boy artışı ve ergenlik çağının cinsel büyümesi için enerji depolar. Bu zamanlarda eklemlerin hala yumuşak oluşu nedeniyle dik oturma ve iyi yürüme alışkanlıklarının kazandırılması gerekmektedir. Zihinsel Özellikleri: öğrenmeye heveslidir. Konuşmaktan ve sorulara cevap vermekten çok hoşlanırlar. İlkokul çocuğu çok konuşmayı sevdiği kadar iyi bir dinleyici değildir. Öğretmen bu alışkanlığı kazandırmalıdır. Yine bu devrede mantıki bir düşünceden yoksundur. İlkokula yeni gelen çocuklar hayvan masallarından, çocuk- hayvan dostluklarını içeren hikayelerden hoşlanırken, ilkokulun ortalarında kahraman çocuk serüvenlerinden daha sonra yiğitlikten bahseden konulardan hoşlanırlar. Çocuk kendini kahraman yerine koyarak dinler. Bu devrede biz edebiyat derslerinde kitap tartışma oturumları düzenleyebiliriz. Bu da eleştirme ve beğeni yeteneğinin gelişmesini sağlar. Sosyal Özellikleri: Öğretmenin beğenisini her şeyin üzerinde tutarlar. Onlara dikkat etmek gerekir. Bazen bir aferin çocuğun kendi saygınlığını kazanmasına yol açar. Bu dönemde sık sık kızlar ve erkekler kendi gurupları içinde karşı cinsten olan arkadaşlarına itici ve aşağılayıcı sözler söylerler. Bu nedenden dolayı aynı sıraya oturtturmak faydasızdır. Duygusal Özellikleri : öğretmenin sıcak ilgisi, eğlenip oynayacak ortamın varlığı çocuğun kısa bir süre içinde gevşeyip rahatlamasına yardım eder. KONU: İLETİŞİM VE ÖZELLİKLERİ Bir ülkenin trafik düzeni o toplumun insan ilişkilerini yansıtan önemli göstergelerden biridir. Bazı kimseler konuştukları kişilerin sözlerini sürekli olarak keserler. Bu kişiler sözlerini kestikleri kimselerden sosyal mevki prestij yada yaş yönünden büyük olasılıkla daha büyüktür. Bu kişiler sanki karşısındaki konuşmuyormuş gibi istedikleri anda söze başlarlar. Büyük araçların küçük araçların yollarını sanki küçük araçlar yokmuş gibi davranmaları arasında benzerlik vardır. Bir aracın sürücüsü yolda kendinden başka araç yokmuş gibi davranırsa trafik kazası olur. Bir kişi konuşurken karşısındakini nasıl etkilediğini düşünmeden kendi bildiği yönde istediğini söylerse aynı trafikte olduğu gibi İletişim kazası olur. Kazalara yol açan nedenler bilindiği derecede azaltılabilir. İletişimin İçerik Düzeyi: a) sen okula gidecek misin b) siz okula gidecek misiniz c) okula gitmeyi düşünüyor musunuz. Cümleler aynı içerikte fakat farklı ilişkileri ifade eder. 1. Cümlede konuşanın kendini diğer kimseyle ya eşit yada ondan daha güçlü gördüğünü anlarsınız. 2. Cümlede konuşanın cümlede eşit ama resmi bir ilişki içinde düşünebiliriz. 3. Cümlede diğerinin karar verme özgürlüğüne saygılı olduğunu belirtiyor. Örneğin : öğrenci hocaya ; sen okula gidecek misin. dese hoca terbiyesiz der. Çocukta dese ben okula gidip gitmeyeceğinizi öğrenmek istemiştim. İşin içinden çıkılmaz. Çünkü suç içerik düzeyindedir. Umursamama iletişimi etkileyen bir etmendir. Bir insana dünyanın en dayanılmaz işkencesini yapmak istiyorsanız onu umursamamanın baskın olduğu bir ortama koyun. En acı bedensel işkenceyi yapan işkence yaptığı kişinin varlığını kabul etmiş demektir. Örneğin : bir evde sevilen bir fare üzerinde deney yapılıyor. Aileden fareyi umursanmaması istenmiş. Fare dikkat çekmek için ortalıkta devamlı dolaşıyor. Kimse fareyi aldırmıyor. Fare bu umursanmamayı kabullenemiyor. Midesine asit salgılıyor. Asit midesini delince fare ölüyor. İyi bir iletişim için kişilerin birbirini anlaması gerekir. İletişim sözlü ve sözsüz olmak üzere ikiye ayrılır. Yakın şehirler birbirini çekemezler Rize-Trabzon Kocaeli&#8211;Sakarya vs. Sivas-Kayseri maçı İletişim Ortamı: ortamın psikolojik ve fiziksel özellikleri gönderilen mesajın yorumlanmasını etkiler. Yaş ve cinsiyet kişilere bağlı özelliklerdir. Fiziksel özellik olarak: yerin biçimi, büyüklüğü, ısı, renk, vs etkiler. Yine bir yerdeki insan sayısı çok önemlidir. Bir sinemada sadece siz olduğunuz zaman filmden zevk alamazsınız. Orada bulunan insanlarla konuşmadığımız halde kalabalık olması bizi niçin etkiliyor. Stadyumda siz tek başınıza maç izleseniz sıkıcı olur. Şimdi bir deney yapalım: Üç tane kap alın. Ayrı ayrı içine sıcak, soğuk, ılık su dökün. Sağ elinizi sıcak suya, sol elinizi soğuk suya koyalım. Beş dakika bekletelim. Daha sonra iki elimizi de ılık suya sokalım. Sağ elimiz sıcak sudan geldiği için ılık suyu soğuk algılayacaktır. Sol elimiz soğuk sudan geldiği için suyu sıcak algılayacaktır. KONU : BENLİK Benlik bilincinde çocukluk yaşantıların etkisi çoktur. Kendi güvensiz değersiz bulan insanlara rastlamışızdır. Bu kişiler sürekli arkadaşlarıyla kıyaslandıkları için kendilerini akılsız ahmak bilerek büyümüşlerdir. Benlik bilinci geçmişte kişiye nasıl davrandıkları neler söylenildiğiyle oluşur. Benlik bilinci kişinin kendileriyle ile ilgili kafalarında taşıdıkları bir resme benzetilebilir. Kişi benliğine saygı göstermeyen kişilere savunmaya geçerler. Saldırganlığın bulunduğu böyle durumlarda kişi bütün gücüyle kendini savunur. Yani saldırganlık savunmayı doğurur. Çünkü dinleyen kişi kendi iç dünyası çerçevesinde değerlendirir. Ör: keşke bir saat önce gelebilseydim. O zaman işlerimiz çok kolaylaşmış olacaktı, dendiğinde bu kişi kendini geç geldiğinden dolayı zaten suçlu hissediyorsa birden bire savunuculuğu artacak ve kabahat sende ben nereden bileyim, bu işin bu kadar önemli olduğunu bana daha önce niye söylemediniz, diye cevap verecektir. Savunuculuk iletişimi mahveder. Savunuculuk bireyin benlik bilincini koruma gereksiniminden kaynaklanır. Konudan söz etmek yerine karşısındakine nasıl göründüğünü düşünür. Zihni nasıl yeneceğine, karşı koyacağına yorar. Savunucu kişi yargılayıcı, umursamaz tutuma sahiptir. Dinleyici kişi konuşanın kendini üstün görmediğini anlarsa işbirliğine açık bir tutum içine daha kolaylıkla girebilir. Karşılıklı güven ve saygı olur. Kendine güveni yüksek olan kişilerin başkaları tarafından beğenilmeye gereksinimi daha az, kendi benliğini değersiz gören, kendine güveni olmayan kişilerin ise daha çoktur. Kişi kendi kendine konuşurken benliğini şekillendirir. Kişiye ait ülküleştirilmiş benlik vardır. Hayal ettiği ve olmak istediği benliktir. Bu iki benlik arasındaki farkın fazlalığı bireyin benliğine saygısını düşürmektedir. Kendini yerersiz bulmasına neden olmaktadır. Benlik saygısı yüksek olan kişiler daha başarılı, kaygı düzeyi daha düşük olur. Bireyin başarısızlığı çevresi tarafından küçümsenince birey tarafından içselleştirilmekte ve başarıyı benliği değerlendirmede bir ölçüt olarak kullanmakta, sonuçta başarısızlıkla kendi benliğini özdeşleştirmektedir. Başarısızlık sorununu çözümlemek için benlik güçlendirilebilir. Bunu için öğrencilerin başarısızlığa bakış açılarını değiştirmelidir. Bu gurup danışmalarında yapılabilir. Başarısızlık sorunlarının altında yanlış şartlanmalar ve olumsuz tutumlar yatmaktadır. Başarısızlık sorununun kökleri ana - baba çocuk ilişkilerine dayanır. Temel güven yerine güvensizlik, bağımsızlık yerine kararsızlık, girişkenlik yerine suçluluk duyguları geliştirmiş olabilir. Bulunan çevre benliği oluşturur.

Çocuklarda görülen; yineleyici, istem dışı, amaca yönelik olmayan, ancak baskılanabilen göz kırpma, burun çekme, boğazını temizleme gibi garip hareket ve ses çıkarmalar, tik olarak adlandırılır. Ses çıkarma şeklindeki tikler diğer vücut hareketleri ile ilgili tiklerle birlikte görülürse Tourette Sendromu adı verilen özel bir durumdan bahsedilir. Ses çıkarma şeklindeki tikler; boğaz temizleme, ses çıkarmadan konu dışı belirli sözcükleri ya da deyişleri yineleme, açık saçık sözcükler kullanma, küfür etme ve kendi söylediklerini, duyduğu son sesi ve cümleyi yinelemesi şeklinde ortaya çıkar. Neden çocuklar? Nedeni tam olarak anlaşılamamış olmakla birlikte tiklerin oluşmasında genetik ve çevresel etkenlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Beyin kimyasallarından biri olan dopaminin anormal metabolizmasından kaynaklandığına dair dikkate değer kanıtlar bulunmuştur. Tik belirtileri genellikle gerginlik veren bir olay sonrasında artar. Aile ve çevre tarafından yapılan uyarılar ile cezalandırmalar tiklerde artışa neden olabilir. Tiklerin genetik özelliği belirgin olup, yakın akrabalarında tikler olan çocuklarda daha sık rastlanır. Bazıları kalıcı olabilir! Tikler geçici ya da kalıcı olabilir. Geçici olarak niteleyebileceğimiz tikler, çeşitli beden bölgelerinde ortaya çıkar ve bir yıldan kısa bir sürede kaybolur. Bu bozukluk, çocuklar arasında oldukça yaygındır. Sağlıklı çocukların %12-14'ünde, daha sık, 3-10 yaşları arasında görülür. Eğer bir çocukta bu davranışlar bir yıldan fazla sürerse buna uzun süren tik bozukluğu adı verilmektedir. Çocuklarda görülen tiklerin büyük bir kısmı erişkin yaşa gelmeden kaybolur, ancak bir kısmında erişkin dönemde de kalıcı olabilir. Ebeveynler ne yapmalı? Tiklerin yerleşmesinde anne, baba ya da öğretmen gibi, çocukların iletişimde olduğu kişilerin rolü önemlidir. Çünkü yetişkinler, çocukta ortaya çıkan tikler nedeniyle kaygılanmakta, çocuğun her davranışını kontrol etmeye çalışmaktadır. Yetişkinlerin, çocukları sürekli uyararak kendilerini kontrol etmelerini istemeleri, iki şekilde etkili olarak çocuklarda tiklerin yerleşmesine yol açmaktadır. Anne babanın kaygısı nedeniyle çocuk davranışlarını kontrol etmeye çalışır sonuçta da, yaşadığı gerginlik tiklerin daha çok ortaya çıkmasına neden olur. Bu nedenle tikleri söndürme ve yok etmede, aile öğretmen işbirliği önemlidir. Öğretmenin bilgilendirilmesiyle sınıfta çocuk için daha olumlu ve destekleyici bir çevre sağlanabilir. Öğretmen tarafından çocuğun tikleri nedeniyle sürekli azarlanması okuldan uzaklaşmasına neden olabilir. Öğretmenin bilgilendirilmesi de, tik davranışlarına olumlu yaklaşmasının sağlanması çok önemlidir.

Anneler ve babalar; Çocuklarınız sürekli bir büyüme ve değişme içindedir. Sizin çocuğunuz olsa da sizden ayrı bir kişilik geliştirmektedir. Onu tanımaya ve anlamaya çalışın. Çocuğunuz, yaşamı deneme ve taklit yoluyla öğrenir. Ona ayak uydurmakta zorluk çekebilirsiniz. Onları oyunda, arkadaşlıkta ve uğraşlarında özgür bırakın. Onu her yerde ve her zaman koruyup kollamayın. Onu, küçük diye şımartmayın. O zaman çocuğunuz hep çocuk kalmak ister. Çocuksu davranışlar sergiler. Her istediğini istediği zaman elde edemeyeceğini onlara öğretin. Onlara, yerli yersiz söz vermeyin. Sözünüzü tutamazsanız sizlere olan güveni azalır. Çocuğunuza kesin ve kararlı davranmaktan çekinmeyin. Yoldan saptığını görünce onu sınırlayın. Koyduğunuz kurallar ve yasakları ona, &#8220;aile kuralı&#8221; olarak benimsetin. Çünkü hiç kısıtlanmayınca ne yapacağını şaşırırlar. Ona karşı tutarsız davranışlar sergilemeyin. Çünkü onlar, tutarsız davranışlarınız karşılığında hem bocalar hem de onlardan yararlanırlar. Çocuğunuza sürekli nasihat vermeyin. Onlar nasihatinizden daha çok davranışlarınızdan etkilenirler. Yanlış yapmaktan korkmayın. Çünkü çocuklar, bunları çabuk unutur. Birbirinize karşı saygı ve sevgiyi koruyun. Aranızda saygı ve sevginin azaldığını görmek onları yaralar ve sürekli tedirgin eder. Çok konuşup çok bağırmayın. Çünkü onlar yüksek sesle konuşulanları pek duymazlar. Yumuşak ve kesin sözler, onlarda daha iyi iz bırakır. &#8220;Ben senin yaşında iken...&#8221; vb. sözlerle asla kulak asmazlar. Kendinizle özdeşleştirmeyin. Onları olduğu gibi kabul edin. Yanılma payı bırakın. Küçük yanılgılarını büyük suçmuş gibi başına kakmayın. Korkutup, sindirerek, suçluluk duygusu aşılayarak usandırmaya çalışmayın. Yaramazlıkları için onları kötü çocukmuş gibi yargılamayın. Yanlış davranışları üzerine durarak düzeltin. Ceza vermeden önce mutlaka onu dinleyin. Suçunu aşan cezalar vermeyin. Onu dinleyin. Çünkü öğrenmeye en yatkın olduğu anlar, soru sorduğu anlardır. Açıklamalarınız kısa ve özlü olsun. Gerçekleri söyleyin. Soru sorma şevkini kırmayın ve özenle cevaplandırın. Onları, yeteneklerinin üstünde işlere zorlamayın, başarabileceği işler için güdüleyin. Ona, güvendiğinizi belli edin, onu destekleyin ve çabasını övün. Onu başkalarıyla karşılaştırmayın, umutsuzluğa kapılmasın. Yaşının üstünde olgunluk beklemeyin. Bütün kuralları birden öğretmeye kalkmayın. Öğrenmesi için zaman tanıyın. Dürüst davranmadığı zaman, çok fazla üstüne gitmeyin. Onu, yalan söylemeye sevk etmeyin. Sizi çok bunaltsa da soğukkanlılığınızı yitirmeyin. Kızabilirsiniz, ama onu aşağılamayın. Yoksa o da sizi yabancıların yanında güç duruma düşürebilir. Çocuğunuza karşı haksızlık ettiğinizi fark ettiğinizde, ona açıklamaktan korkmayınız. Açıklamalarınız, sizi ona daha çok yakınlaştırır. Bunu zayıflık olarak görmeyin ve kullanmasından korkmayın. Unutmayın ki, çocuğunuz sizi olduğunuzdan daha iyi görür. Kendinizi ona karşı yanılmaz ve erişilmez olarak göstermeye çabalamayın. Ondan &#8220;örnek çocuk&#8221; olmasını beklemeyin. Çünkü o, sizden kusursuz olmanızı beklemiyor. Sevecen ve anlayışlı olmaya çalışın. Çocuğunuza zorla yemek yedirmeye çalışmayın. Yemek yedirirken rahat davranın ve sağlıklı yiyecekleri alternatif olarak sunun. Çocuğunuz onlar arasından seçimini yapacaktır. Çocuğunuzun yeme isteğini yükseltin. Yediğinden emin olduğunuz yemek veya yemek çeşitlerini mutlaka sofrada bulundurun Yemek saatinden önce abur cubur şeylerle onun karnını doyurmayın. Yemek saatinde, onun acıkmış olması gerekmektedir. Yemeklerin görüntüsünün iştah açıcı olmasına dikkat ediniz. Tatlıyı yemeklere karşı rüşvet olarak kullanmayınız. Böylece tatlının yemeklerden daha çekici olduğunu düşünmezler. Yemek ya da yemekler arasında seçim yapabilirler. Herkes için yemek pişirmeyin, onun sevmediği yiyecekleri yenileriyle karıştırın. Yemek saatlerinin bütün ailenin zevk aldığı bir zaman dilimi olmasını sağlayın. Çocuklarınız, dövüşür, atışır ve kavga ederler. Kavgayı önleyemezsiniz ama onunla baş etme ya da daha aza indirmek sizin elinizdedir. Çocuklar genellikle günün belli saatlerinde ve belli durumlarda kavga ederler. Kavganın gerçek nedenini saptamak için ailenizi çok iyi gözlemleyin ve bunlara çözüm bulmaya çalışın Çocuklarınız kavga ettiği zaman hakemlik yapmayın, &#8220;kim başlattı&#8221; vb. sözlerle tartışmanın içine girmeyin. Onlara kavgalarla baş etme sorumluluğunu verin. Odadan çıkın, onların sizi kullanmasına izin vermeyin. Ancak olayın kötüye gittiğini hissettiğiniz durumlarda araya girin. Unutmayın; olayın ne kadar dışında kalırsanız çocuklarınız da kendi aralarındaki anlaşmazlıkları çözmede o kadar yaratıcı olacaklardır. Çocuklarınıza birbirlerine sevgilerini göstermelerini onlara öğretin. Çocuklarınız, zaman zaman şiddet duygusuna kapılabilirler. Bunu engelleyemezsiniz. Ama şiddet davranışlarını engelleyebilirsiniz. Bunun için çevreyle ilişkilerinde şiddet hareketlerine sapmalarını engelleyecek kurallar koyun ve bunları ödün vermeden uygulayın. Şiddet duygularını bastırmayın, duygularını size dökmesine fırsat verin. Böylece onları rahatlatmaya çalışın. İçten içe şiddet ve nefret duygularının gelişmesini engeller. Çocuklarınıza kitap sevgisini, küçük yaşlarda kazandırmaya çalışın. Çünkü onlar 0-6 yaşta ne almışlarsa 70 yaşında da o birikim iledir. Kitaba karşı ilk ilgi ve merakın uyanması, okuma öncesi dönemine rastlar. Çocuğun eline verilen bol renkli, resimli kitaplar, ona anlatılan çeşitli öyküler, masallar, oyun oynama düşlerine seslenen dizeler, tekerlemeler bu dönemde çok önemlidir. Çocuğun resimli kitabı eline alıp, kendi kendine yüksek sesle bir şeyler okuyup anlatıyormuş gibi yapması, çözemediği gizemli harflerin ardından çeşitli dünyaların da olduğunu, kavradığını gösterir. Okumayı öğrendikten sonra, harflerin ötesinde heyecan uyandırıcı, şaşırtıcı renkli dünyaların kimsenin yardımı olmadan kendi kendine çözümlemeye başlar. Artık kitap okuma çocuk için ayrılmaz bir bütün olur. Okumak; düşünerek, benimseyerek, özümseyerek bireyin hayat görüşünü belirler. Çocuklarınızın sevgi, dostluk, barış ve iyi değerleri içeren konulu kitapları okumasını sağlayın. Vurdulu, kırdılı, ezberciliğe dayanan, kin ve nefret konulu kitapları okumalarına izin vermeyin. Çocuk kitaplarında çevre, barış, eğitim, sevgi ve aşk, kadın erkek eşitliği, insan hakları, kuşaklar arası çatışma, geleneklerle hesaplaşma gibi kavramlarına yer verilmelidir. Bağnazlık ve ön yargıdan uzak olmalı, ırk üstünlüğü ve din ayrımı gibi inançlar aşılanmamalı, yurt sevgisi ve ulusal değerler aşılanmalıdır. Uluslararası düşmanlıklar körüklenmemeli, yiğitlik abartılmamalıdır. İnsan, çocuğa olumlu ve olumsuz yönleri ile tanıtılmalı, katı ahlak kuralları yerine insani değerler, hoşgörü ve esneklik esas alınmalıdır.

Çocularin bir inatlasma nöbeti süresince fikir degistirdigine tanik olabilirsiniz. Bazen, neyi isteyip neyi istemedigini bile anlayamazsiniz. Örnegin, acikmistir ama evdeki yemegi yememekte direnir, hamburger ister, hamburgerciye gidersiniz, ben bundan istememistim ötekinden al diye tutturur, öteki menüden alirsiniz baska bir bahane bulur vs. Birinizden biri yenik düsene kadar devam eder bu sürtüsme. Çocugunuzun inatlasma dönemlerinde her iki tarafin da amaçlarini açikça ortaya koymaya çalisin. Sizin amaçlariniz çok çesitli olabilir; ona yemek yedirmek, bir oyuncakçinin önünden geri çekmek, ablasinin odasindan çikmasini saglamak veya uyutmak. Onun ise tek bir amaci vardir; sizin dediginizin tersini yapmak. Ancak bu sekilde size kendisinin bagimsiz bir birey oldugunu, kendi tercihlerini kendisinin yapabildigini kanitlayacaktir. Pek çok anne-baba bunun farkinda olmadigi için çocuklariyla gereksiz yere çatismaya girer ve kendilerini de çocuklarini da yipratir. Daha da kötüsü bazi çocuklar bunu bir aliskanlik haline getirirler, daha ilerki yaslara tasirlar ve/veya anne-baba bu çatismalara çözüm olarak siddete basvurmaya baslar. Kisacasi çok küçük yaslarda baslayan ve çocuklarin gelisiminde çok dogal olan inatlasma, anne-baba ve çocuk arasindaki bir iletisimsizligin baslangiç noktasi olabilir ve bir kisirdöngüyle son bulabilir. Çocugunuzla çatismaya girdiginizde yapmaniz gerekenler söyle siralanabilir; 1. Her seyden önce bu durumda sogukkanliliginizi korumaya çalisin. Derin bir nefes alin ve içinizden "O sadece bir çocuk" deyin. Öfkeli bir tavir takinmayin, yumusak ve uzlasmaci bir ses tonuyla konusmaya özen gösterin. Kesinlikle basarisiz olacaginizi akliniza getirmeyin. 2. Sahada olmadiginizi ve futbol oynamadiginizi unutmayin; her ikiniz de kazanabilir, her ikiniz de amaciniza ulasabilirsiniz. Amaciniz ona, kimin güçlü kimin güçsüz oldugunu ispatlamak degil, o anda elde edemeyecegi bir seyden vazgeçmesini saglamak olmali. 3. Istedigi seyi neden yapamayacaginizi basit bir sekilde açiklayin ve bu açiklamayi yaparken mutlaka bu durumdan dolayi ne kadar üzgün oldugunuzu belirtin. Onun istedigi seyi sizin de istediginizi ama kosullarin buna izin vermedigini söyleyin. Duygularini paylastiginizi bilmek onu hem rahatlatacak, hem de sizi ona karsi sürekli engeller koyan bir düsman olarak görmesini engelleyecektir. 4. Ona kararli ve tutarli, fakat mutlaka sevecen bir tavirla yaklasin. Önce "hayir" dediginiz bir seye sonradan "evet" derseniz çocugunuz bunu size karsi sürekli kullanmaya baslayacaktir. Baska zaman ve durumlarda da siz pes edene kadar da sizinle çatismaya devam edecektir. 5. Ona gerekli açiklamalari yaptiktan, üzgün oldugunuzu söyledikten ve bu konuda kararli oldugunuzu hissettirdikten sonra biraz zaman taniyin. Bir süre sonra yeniden istedigini elde etmek konusunda sizinle inatlasmaya baslarsa hiç tepki vermeyin. Birkaç denemeden sonra vazgeçecektir. 6. Çocugunuz herseye ragmen sizinle inatlasmaya devam ediyorsa, dikkatini istedigi seyden baska bir noktaya çekmeye çalisin. Bu bir çizgi film, bir kus, bir kedi, sevdigi bir yiyecek veya oyun vb. herhangi birsey olabilir. Çocugunuz sakinlesene kadar ilgisini çekebilecek degisik alternatifler deneyebilirsiniz. Bu küçük yastaki çocuklarda daha çok geçerlidir. Ancak, okul yasina kadar, hatta bazen daha sonrasinda bile bu yöntemin yararini görebilirsiniz. 7. Çocugunuza seçenek sunun, böylece onu bagimsiz bir birey olarak tanidiginizi, onun kararlarina saygi duydugunuzu düsünecektir. Kendisiyle ilgili kararlari verebildigini ve onun seçimine öncelik tanindigini düsünerek inatlasmaktan vazgeçecektir. Siz de makul bir kaç seçenekten birini kabul ettirebildiginiz için kendinizi rahat hissedeceksiniz. Sundugunuz seçenekler ne kadar az olursa çocugunuzun karar verme süresi de o kadar kisa olur. Sundugunuz seçeneklerin, herhangi birinin seçilmesi durumunda onayladiginiz seçenekler olmasina dikkat edin ki, yeniden bir anlasmazlik yasamayasiniz. ÇOCUKLARDA ́HAYIR ́ DÖNEMI Çocuklarda ́hayir ́ dönemi, 1 yastan hemen sonra baslar. Bazi çocuklarda bu süre kisadir ve kendini çok hissettirmez. Bazi çocuklarda ise çok uzun süreli ve siddetli olabilir. Bu dönemin normal ve saglikli bir dönem oldugunu, çocugun birey olabilmesinde ve kendisini ifade edebilmesinde önemli bir yer tutttugunu unutmamak gerekir. Bu dönemi kolay ve saglikli geçirebilmek için nelere dikkat etmemiz gerektigini gözden geçirelim: Onunla konusurken, ondan birsey yapmasin veya yapmamasini isterken, bir birey oldugunu, kendi kararlarini kendisinin verebildigini ve bizler gibi onun da direktiflerden hoslanmadigini unutmayin. Hayatiyla ilgili kararlari kendisinin verebildigini düsünmesini saglayin. ́Yemegini televizyon izlerken mi yemek istersin, yoksa benimle birlikte masada mi yemek istersin ́ gibi bir mesaj, kararlarina saygi duyuldugunu düsündürecektir. Böyle bir mesajla onu yemege davet etmeniz ́hayir, yemek yemek istemiyorum ́ gibi bir yanit alma olasiliginizi da azaltir. Ona karsi negatif bir tutum içine girmeyin, olabildigince az ́hayir ́ deyin. Siz ona ne kadar negatif bir tutumla yaklasirsaniz, o da size o kadar nefatif bir tutumla yaklasacaktir. Siz ona ne kadar çok ́hayir ́ derseniz, o da size o kadar çok ́hayir ́ diyecektir. Negatif cümleler kurmaktan da kaçinin. Yapilmasini istediginiz seyi olabildigince pozitif cümleler kullanarak ifade etmeye çalisin. ́Ayakkabilarini çikart ́ demek yerine, ́Terliklerimizi giyelim haydi ́ demek daha etkilidir. Mesajlarinizi, ́hayir ́ yaniti alamayacak sekilde iletin. ́Sütünü iç ́ yerine, ́sütünü balikli bardaginla mi, yoksa kupanla mi içmek istersin ́ seklinde mesajinizi iletin. ́Hayir ́ dediginde, onunla alay etmeyin, küçümsemeyin, gülmeyin, onunla inatlasmayin, ona kimin güçlü oldugunu ispat etmeye çalismayin, sinirlenmeyin ve asla ona ceza vermeyin. Aranizda çikan sorunu ortadan kaldirmaya çalismak yerine, uzlasmaci bir tavirla çözüm üretmeye çalisin ve onu da çözüm üretmeye davet edin. Kurallar çocugun ruh sagligini bozar mi? Inatlasma döneminde olmasi çocugunuza hiç ́hayir ́ demeyeceginiz anlamina gelmez. Çocugunuza zaman zaman kisitlamalar, yasaklar koymak zorundasiniz, bunun çocugunuzun ruh sagligini bozmasindan korkmayin. Dikkat edilmesi gereken en önemli sey koydugunuz yasaklarin gerekli oldugundan emin olmanizdir. Gereksiz konularda da yasaklamalar getiriyorsaniz, bir süre sonra çocugunuza çok fazla ́hayir ́ demeye baslarsiniz. Bu da çocugunuzda, hem bagimsizliginin elinden alindigi, hem de her seyi yanlis yaptigi hissini uyandirmaya baslar. Her iki duygu da onun kendine olan güvenini sarsar veonu rahatsiz eder. Bu yüzden, öncelikli olarak ́hayir ́ demeniz gerekenlerin listesini yapin, bunlar disinda da gereksiz zamanlarda ve durumlarda ́hayir ́ dememeye özen gösterin. Ayrica, asiri kurallarla büyüyen çocuklarin, kurallari koyan yetiskinler yanlarinda olmadigi zamanlarda bu kurallari ihlal etme egilimi duyduklarini da unutmayin. Kurallara uyumu nasil kolaylastirabiliriz? Çocuklarin kurallara uygun davranmalarini ve kurallardan daha az rahatsiz olmalarini saglamanin en iyi yolu bu kurallarin gerekçesinin açiklanmasi ve kurallarin çocuklarla birlikte konmasidir. Bazi kurallarin anne-babalar için de kondugunu bilmek çocugu rahatlatir ve kurallara uyumunu kolaylastirir. Çocuk anne-babasinin sirf kendisine muhalefet olmak için degil, onun iyiligini istedikleri için bazi kurallar koydugunu bilmelidir. Yasakladiginiz seyleri yapmaya kalktiginda, nazikçe ona yasakladiginiz seyiyeniden hatirlatin ve yapabilecegi alternatif bir sey önerin. Örnegin yemekten önce gofret yemek istiyorsa, ́yemekten önce gofret yenmez ́ demek yerine ́yemekten önce gofret yersen yemegini yemek istemeyebilirsin, amaistersen bu gofreti saklayabiliriz ve yemekten sonra yiyebilirsin ́ diyerek ona alternatif bir gofret yeme zamani sunabilirsiniz. Veya duvarlari çiziyorsa, ́duvari çizme ́ demek yerine, ́duvarlari çizersen duvarlarkirlenir, ama eger istersen sana kagit verebilirim veya çizmen için duvara kagit yapistirabilirim ́ diyebilirsiniz. Böylece, hayirlariniz onu daha az rahatsiz edecek, bagimsizliginin elinden alindigini düsünmeyecek, onun isteklerinize önem verdiginiz düsünecek, kurallarin gerekçelerini ögrenecekve sizinle çatismaya girmeyecektir. Yasaklara uymadiginda cezalandirmak yerine, kurallara uydugunda onu ödüllendirin. Ödül veriken de ́benim oglum söz dinler, annesinin her dedigini yapar ́ gibi sizin üstünlügünüzün altinin çizildigi bir cümlekullanmak yerine ́sen harikasin, bunu ne güzel yaptin ́ gibi onu onayladiginizi belirtir bir cümleyi tercih edin. Onun yaninda baskalarina, çocugunuzdan övgüyle sözedin. Ondan olumsuz bir davranis beklentisi içinde olmadiginiz mesajini verin. ́Biçaklarla oynamamak gerektigini unuttun sanirim, unutmasaydin tehlikeli olduklari için oynamazdin zaten biliyorum. Onlari tekrar çekmeceye birakacagin için tesekkür ederim ́ gibi bir mesaj ́sana kaç kere söyledim, biçaklarla oynama ́ gibi bir mesajdan çok daha sagliklidir ve çocugunuzun uyumunu kolaylastirir. Çocuğunuzda büyük değişimler gözlüyorsunuz son günlerde. Kısa bir süre öncesinde, gayet sevimli ve sempatik olan bebeğiniz, her cümlesine "hayır" diyerek başlıyor. Bunun tek nedeni; çocuğunuzun, yeni bir çağa girmiş olması. Birinci yaşın sonları ve ikinci yaşın başları, çocuğun "Ben Çağı" diyebileceğimiz özellikler gösterdiği psikolojik sürecin başladığı dönemdir. Tuvalet eğitimi dönemi diye de bilinen bu dönem, çocuk için büyük değişimlerin olduğu bir evredir. Çocuk artık yürüyor, konuşuyor ve çevresini büyük bir merakla araştırıyordur. Bu arada; eline her geçeni ağzına götürüp, tadına bakmaktan da geri kalmıyordur. Suyla oynamaya bayılır, yemeklerini yere ve üstüne başına dökmesi ona büyük bir zevk verir. Tüm bunlara ek olarak bu dönemde, çocukta başka bir özellik baş gösterir. Çocuk her gördüğü nesneyi, oyuncağı ve eşyayı fazlasıyla sahiplenir. Bir kere eline geçirdi mi, "benim... benim" diye tutturur. Elinden almaksa; hemen hemen olanaksız gibidir. "Benim" diye sahiplendiği eşya ya da oyuncak elinden alındı mı, sanki kıyamet kopuyor sanırsınız. Çocuk kendini yerden yere atar, ellerini yumruk yapar, önüne ne gelirse vurur. İstediğini almadan da kolay kolay sakinleşmez. Bu tablo, anne-baba için tam bir faciadır. Anne-baba çocuğu sakinleştirmek için elinden alınan eşyayı geri verseler de artık iş işten geçmiştir, çocuk onların bu davranışlarını asla affetmeyecektir. Bu yüzden de susmak yerine, daha da şiddetli bağırmaya başlar. Bu dönemin başında çocuğun ilk öğrendiği kelime "Hayır!"dır. Çocuk kendisine olumlu-olumsuz ne söylenirse söylesin her şeye "Hayır" yanıtını yapıştırır. "Ne şirin bir çocuksun sen, gel... bana bir yanak ver" Çocuğun yanıtı "Hayır" olacaktır. "Yavrum sallanıp duruyorsun, çişin mi var?... "Hayır"! "Bu yemeği sevdin mi?" ... "Hayır"!.. Bu örnekler daha da çoğaltılabilir. Sanki doğduğundan bu yana o şirinlik muskası, sevimli, herkese sevecen davranışlar gösteren sempatik bebek gitmiş, yerine her söylenene "Hayır" diye olumsuzlukla yanıt veren, "Evet" kelimesini hiç duymamış bir çocuk gelmiştir. Tüm bunlara bir de çocuğun "Ben" tutkusu eklenince, anne-babalar kendilerini çıkmaz bir sokakta bulmuş gibi olurlar. Çocuğun bu davranışlarının nedenini, özerkliğini elde ederken, anne-babasına ve çevresine kendini kabul ettirme çabası olarak açıklayabiliriz. Çocuk bu davranışlarıyla "Artık ben de varım, benim de isteklerim var ve ben bu istekleri elde etmek için elimden gelen her şeyi yaparım" mesajını vermektedir. Başına buyruktur, ele avuca sığmaz, yanınıza çağırınca kaçar, "yavrum git... işim var." denince eteğinizden ayrılmaz. Çocuğa göre; annesinin her şeyi vardır. Çocuğu vardır, kocası vardır, giysileri vardır, yemek yapmasını bilir, tencereleri vardır, bardakları vardır, koltukları vardır, parfümleri vardır, rujları vardır, ojeleri vardır... Babasının da her şeyi vardır. Kravatı vardır, ayakkabıları vardır, karısı vardır, arabası vardır, ofisi vardır, bıyıkları vardır, çantası vardır, yatağı vardır... Ve çevresindeki herkesin hep kendilerine ait olan bir şeyleri vardır. Çocuğun, bu dönemde anne-babayı model aldığını ve kişilik gelişimi içine girdiğini düşünürsek, çocuğun da kendi adına bir şeyleri sahiplenmesini yadırgamamak gerekir. Kız çocukları, annelerinin topuklu ayakkabılarını her fırsat yakaladıkları an giyerler ve o topuklu ayakkabılarla dolaşmaktan büyük bir haz duyarlar. Annesi "çıkar çabuk o ayakkabıları, bileklerini kıracaksın..." diye feryat edince de aldığı yanıt kısa ve nettir: "Hayır, benim"!.. Bu dönemde çocuğun yarım yarım konuştuğunu da göz önüne alırsak, annelerin çoğu küçükkızlarının bu davranış ve yanıtlarına gülmeden edemezler ve arkadaş toplantılarında mutlaka anlatırlar. Erkek çocukları için de durum aynıdır. Onlarda babalarının kravatlarını, kemerlerini vücutlarına sararlar ve geri alınmaması için de kaçıp saklanırlar. Verecekleri yanıt zaten bellidir: "... Benim..." Yine fırsatını yakaladığı zaman, annesinin tüm makyaj malzemeleriyle boyanan, gecelikleri üzerine takan, o parfümleri her tarafa sıkan minik kızlarla, babasının traş fırçası ile traş olan, bulduğu anda traş köpüklerini tüm suratına sıkan, traş losyonlarını her yere döken, babasının yatağında, babasının yerinde uyumuş kalmış numarası yapan küçük erkeklerle, her anne-baba karşılaşmıştır. Küçük çocuklar, evde ya da gittiği yerde eline geçirdiği tüm eşyaları kucağında toplar. "Benim" diye tutturur. Alış-veriş sırasında hoşuna giden bir oyuncak ya da eşyayı alır. O onundur, tartışması bile olmaz. Ve anne-baba hep etrafa karşı mahcuptur, çocuğuna karşı öfkeli ve kızgındır, kendi kendine "nerede hata yaptım?.." sorusuna yanıt aramakla meşguldür. Ancak bazı anne-babalar her zaman çocuğa yenik düşmezler. Çocuğu korkutarak, aşırı kızarak, hatta döverek, ağır bir baskı uygularlar. Bunun sonucu çocuk, doğal ve içgüdüsel gelişimini korkudan dolayı iç dünyasına ve bilinçaltına bastırarak, anne-babasının istekleri doğrultusunda davranışlar gösterir. Bu davranışlar yaramazlık yerine durgunluk, karıştırma ve araştırma yerine aşırı düzenlilik temizlik gibi bu dönemde çocukta görülmeyecek olan ve doğal olmayan davranışlarıdır. Ben Çağında Anne-Babalar Nasıl Bir Yol İzlemeli Öncelikle anne-babalar çocukların geçirdikleri dönemlerin özelliklerini bilmelidirler. Bunu bildikleri zaman, hem çocukların anormal davranışlar sergilemediklerini anlarlar, hem de kendileri psikolojik olarak rahatlamış olurlar. Bu rahatlık beraberinde sabır ve hoşgörüyü de getirecektir. Ayrıca çocuğun sahip olduğu bu olumsuz niteliklerin "geçici" olduğunu; dört yaşın sonundan itibaren daha söz dinleyen, daha mantık çerçevesinde hareket edebilen, daha az ağlayan ve daha sosyal bir çocuk olacağını bilmek de anne-babayı rahatlatan faktörler arasındadır. Bu dönemde çocuğunuz istenmeyen bir davranış yaptığında ya da kendisine ait olmayan bir oyuncağı ve eşyayı "benim" diye sahiplendiğinde çocuğa "bırak onu..." diye kızmak yerine, ilgisini ve dikkatini başka yöne çekin. Ona ait bir eşya ya da oyuncağı verin. Elinde, kendine ait olmayanı yumuşak bir şekilde, gerekli açıklamayla yavaş yavaş alın. Ve verdiği için çocuğunuza "teşekkür ederim" deyip, onu bu şekilde ödüllendirin. Sizin takdirinizi almak, onun için büyük bir ödüldür. Çocuğunuz etrafı çok dağıtıyor, her şeyi karıştırıyor diye kızıp sinirleneceğinize; dağıtıp, kırıp dökeceği bir yer ayırın ve orada oynamasına zemin hazırlayın. Çocuğun ev içinde rahatça oynama özgürlüğü olmalıdır. Kırıp, döktüğünden dolayı çocuğa aşırı cezalar vermeyin, fakat her yaptığına da göz yummayın. Ve en önemlisi, küçük kızınızla ya da küçük oğlunuzla karşı karşıya oturup, bir yetişkinle konuşur gibi konuşun. Çocuğunuzun ellerini tutun, gözlerinin içine bakarak, yapmasını istemediğiniz davranışları, nedenlerini ve onun neyi nasıl yapabileceğini, onun anlayabileceği bir dille, kısa cümleleri kurarak ve çok basit olarak anlatın. O gözlerini kocaman kocaman açıp, size sizi anlamıyormuş gibi bakacaktır ya da sıkılıp, kucağınızdan inip gidecektir. Bunlar sizi üzmesin. Çocuğunuzun beyni tıpkı bir bilgisayar gibidir. Şimdi kayıttadır, zamanı gelince, öğrettiklerinizi size çok güzel sunacaktır. Yeter ki sabırsız olmayın ve onunla konuşmayı asla ihmal etmeyin. Unutmayın, çocuğunuzun uykuya, yemeye, oyuna ne kadar ihtiyacı varsa, sizi dinlemiyor gibi görünse de, öğütlerinize ve sohbetlerinize de o denli ihtiyacı vardır. İlkim Öz Psikolog - Aile Terapisti

Bu durumun yaş büyüdükçe geçmesini veya hafiflemesini beklemek yanlıştır. Çünkü bazı çocuklar yaşıtlarından farklı olarak, yeni bir ortama girmek veya tanımadığı insanların olduğu ortamlarda tek başına olmakla ilgili yoğun kaygı ve huzursuzluk yaşarlar. Bunun sebebi, psikolojide &#8220;sosyal fobi&#8221; veya &#8220;sosyal kaygı&#8221; adı verilen bir durumdur. Bu tip çocuklar, , sosyal ortamlarda utanç verici bir duruma düşmekten veya yargılanmaktan çok korktuğu için fobik reaksiyonlar gösterip, sosyal ortamlara girmekten kaçınırlar. Böyle durumlarda oldukça çekingen veya utangaç bir yapıya sahip oldukları için söyleyecekleri ya da yapacakları herhangi bir şeyin onları başkalarının gözünde utanç verici bir duruma sokmasından korkarlar ya da insanlar arasında nasıl davranmaları gerektiğini bilemezler. Hatta zaman zaman başkalarının kendilerinden üstün olduğu düşüncesine kapılırlar. Çocukluk döneminde başlayan sosyal fobi bu kişilerin hayatlarına birçok kısıtlamayı da beraberinde getirir. Örneğin okulda parmak kaldırmak, toplum içinde söz alıp konuşmak, tahtaya kalkıp yazı yazmak okulda kaçındıkları davranışların başında gelirken, bir mağazaya girip tek başına bir şeyler almak veya sokakta birine bir şey sormak günlük yaşantıda çocuğu zorlayan davranışlardır. Fakat bütün bunlara genel olarak bakılması ve bu durumun sadece utangaçlıkla karıştırılmaması gerekir. Utangaç insanlar çevrelerinde başkaları varken rahat olamazken sosyal fobikler kendilerini rahatsız hissettikleri bu durumlardan kaçınırlar. Sosyal fobik olan çocuklar bu okul ve sosyal hayatlarında yaşadıkları bu engellemelerden dolayı günlük hayatta oldukça sıkıntı yaşayabilirler. Bahsettiğimiz sabit korku tek bir duruma indirgenmiş olabilir, ya da durum çok daha ileri seviyede yaşanıyor olabilir. Çocuk okulda gerçekleştirilmesi gereken sosyal aktivitelerden korkmaya başlarsa okula gitmekte yoğun isteksizlik duyup bu durumda kaçınma davranışları geliştirebilir; örneğin fizyolojik kökeni olmayan mide bulantıları veya boğaz ağrıları bu sebepten kaynaklanabilir. Sosyal fobide sergilenen davranışları daha iyi anlayabilmek için durumu bir kısır döngü olarak düşünebiliriz. Sosyal fobisi olan kişiler ateş basması, aşırı terleme, titreme ve diğer kaygı sinyalleri olan konuşma zorluğu, bulantı ve mide rahatsızlıkları gibi belirtilerin ortaya çıkmasından korktukça, bu belirtiler daha fazla görünmeye başlar ve bir zaman sonra kaçınma davranışı bir yaşam şeklini alabilir. Bu bozukluk tipik olarak çocuklukta ya da erken ergenlikte başlar. Yapılan araştırmalara göre, sosyal fobiklerin % 40&#8217; ı, 10 yaşın altında % 95 &#8216;i ise 20 yaşın altında görülmektedir. Bu sebeple erken yaşlarda teşhis ve tedavi çok önemlidir. Sizin de gözlemlemeniz amacıyla, sosyal fobi de kişinin yaşadığı zorlukları toparlayacak olursak: Sınıfta yüksek sesle okumak, yapılan tartışmalara katılmak, parmak kaldırıp söz almak Yetişkinlerle sohbet etmek Bir sohbeti kendiliğinden başlatmak Restorantta kendi başına bir şey sipariş etmek Davet edildikleri arkadaş doğum günlerine veya partilerine gitmek Haklı oldukları durumlarda gerekli savunmayı yapmak Yabancılarla konuşurken göz kontağı kurmak gibi konularda sıkıntı yaşayıp bu durumlardan kaçınma davranışları gösterirler. Bunların yanı sıra, dikkatin onlara çevrildiği hemen her ortamda rahatsızlık hissedip tepki gösterebilirler. Bu konuda yaşanılan sıkıntıları çözümlemek için zaman geçirmeden bir uzmana başvurmanın yanı sıra aile ve öğretmenlerin de bu konuda destek olmak amacıyla yapabilecekleri bir takım davranışlar vardır. Öncelikle öğretmenler, bu çocukları korktukları veya kaçındıkları davranışlarla ilgili cesaretlendirici sınıf çalışmalarına alabilirler. Örneğin, okul içindeki sosyal etkinliklerde öncelikle başarabilecekleri hedefler koyularak çalışmalara katılabilirler. Bunun yanı sıra öğretmenlere düşen görevlerden biri de çocuğun sınıftaki ortamda fiziksel veya sözlü tehditlere maruz kalmamasını sağlamaktır. Sınıfta sunum yapan veya konu hakkında fikri söylenmesi istendiğinde bu durumdan dolayı yoğun kaygı yaşayan çocuk için sınıf ortamını sakinleştirmek ve alay konusu olmamasını sağlamak gerekir. Ayrıca, yaşı daha küçük olan çocuklar için öğretmenleri sınıfta utangaçlık ve çekingenlik ile ilgili hikayeler okuyabilirler. Ailelere bu konuda düşen görevlere bakacak olursak; anne ve babanın çocuğun karşılaştıkları her türlü problemde çözümleyici görevi görmesi bu konuda çocuğu tembelliğe alıştırdığı gibi kaçınma davranışını da tetikler. Anne veya babasının herhangi bir sorunda müdahale edeceğini bilen çocuk halletmesi gereken sorunlarda gölgede kalabilir veya sorunu görmezden gelebilir. Bu durumlarla karşılaşılamaması için çocuğun karşılaştığı problemleri başka açılardan incelemesine yardımcı olunmalı, çok yönlü düşünmeye teşvik edilmeli ve ona bunları uygulaması için zaman verilmelidir. Bunun yanı sıra, çocuk eğer okulda arkadaş bulmakta zorlanıyorsa onun anlaşabileceği çocuklarla okul dışı ikili görüşme zamanları ayarlanması ona bu konuda destek olacaktır. Bu yaşanılan sıkıntılar tabii ki çözümsüz değildir. Sosyal fobinin tedavisi konusunda yapılan çalışmalar, çocuğa değişik sosyal ortamlarda göstermesi beklenen davranışları ve gerekli sosyal becerileri kazandırırken yaşadığı gerginliği azalmasına da yardımcı olur. Alınan profesyonel yardım sayesinde, daha iyimser düşünüp olayları gerçekçi bir pencereden incelemeyi öğrenen çocuk sosyal ortamlara daha rahat girer ve de adapte olur. Kaçınma davranışından vazgeçen çocuk için artık yeni bir süreç başlar. Ortamda kaygı veren bir durum olmadığını görmesi bu konuda kendine duyduğu güveni arttır ve kısır döngü halini almış düşüncelerinde de çözülmeler meydana gelir.

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Sabiha Paktuna Keskin, çocukların istenmeyen davranışlarını düzeltmede dayağın caydırıcı olmadığını vurgulayarak, &#8220;Uygun ceza, onun için ödül olabilecek şeylerden çocuğu yoksun bırakmaktır&#8221; dedi. Doç. Dr. Sabiha Paktuna Keskin, 100 ilköğretim öğrencisi üzerinde gerçekleştirdikleri bir araştırmada, çocuklardan yüzde 34&#8217;ünde depresyon, yüzde 16&#8217;sında da tedavi gerektirecek çok sayıda davranış bozukluğu belirlendiğini anlatarak, araştırmanın toplumsal örneklemeyi yansıttığı için önemli olduğunu söyledi. Depresyon ile anksiyete gibi davranış bozuklukları gösteren çocukların bu sorunlarının yaş gruplarından kaynaklandığını ve kalıcı olmayabileceğini ifade eden Doç. Dr. Keskin, ancak ailelerinin bu çocuklara yaklaşımının büyük önem taşıdığını bildirdi. Ailenin çocuğa tutumu Araştırmada ayrıca, &#8220;ailelerin, çocuklarının durumunu fark etmede okul yetkililerine göre daha dikkatsiz olduğunu&#8221; saptadıklarını kaydeden Doç. Dr. Keskin, ailenin çocuğa tutumunun davranış bozukluklarının düzelmesindeki büyük etkisine dikkat çekti. Doç. Dr. Keskin, &#8220;çocukların istenmeyen davranışlarını düzeltmede dayak yönteminin caydırıcı olmadığını&#8221; belirterek, &#8220;Dayak her zaman ödüldür&#8221; dedi. Araştırmada, &#8220;Dayak yediğiniz davranışları yapmadan önce ne hissediyorsunuz?&#8221; diye sorulan çocukların &#8220;heyecan&#8221;, &#8220;mutluluk&#8221; gibi yanıtlar verdiklerini dile getiren Doç. Dr. Keskin, ancak bu çocukların &#8220;yapmaktan en çok pişmanlık duyduklarının da yine aynı davranışlar olduğunu&#8221; ifade ettiklerini bildirdi. Doç. Dr. Sabiha Paktuna Keskin, sözlerini şöyle sürdürdü: &#8220;Yani ne yapmış oluyorsunuz? Dayakla bir çocuğa pişman olacağı şeyi bile hevesle yaptırtıyorsunuz. Yani bir davranışın gelecekte görülme şansını azaltmak şöyle dursun, artırıyorsunuz. O zaman dayak davranış bilimine göre ödül oluyor. Azarlamak da aynı şekilde. Neden böyle oluyor? Çok basit. Dövdünüz, çocuk kaçıyor, siniyor, &#8216;tamam, yapmayacağım&#8217; diyor. Ama bu anlık yanıtıdır çocuğun. Sizin dayak davranışınızın geleceğe geçişi ise rövanş almayı doğurur. Siz de zannedersiniz ki &#8216;oh bitti. Artık ben bunu adam ettim. Dayağın acısını bir daha unutmayacak&#8217;... Hayır. O acıyı sizden çıkarmanın yollarını arayacak.&#8221; &#8220;Dövüyorum dövüyorum yine yapıyor&#8221; Doç. Dr. Keskin, bazı anne-babaların, &#8220;dövüyorum, dövüyorum yine yapıyor&#8221;, ya da &#8220;o kadar azarlıyorum yine aynı yaramazlığı tekrarlıyor&#8221; sözlerini çok kullandıklarını hatırlatarak, &#8220;ailenin çocuğu döverek aynı davranışı tekrar yapmaya teşvik ettiğini&#8221; söyledi. Çocuğa verilecek cezanın ise ona seçtirilmesi gerektiğini anlatan Doç. Dr. Keskin, şunları kaydetti: &#8220;Uygun ceza, onun için ödül olabilecek şeylerden çocuğu yoksun bırakmaktır. Çocuk yoksun bırakanla da rövanş almaya çalışabilir. Bu olasılığı ortadan kaldırmak için de cezayı çocuğa seçtireceksiniz. İlk kötü davranışta hemen cezalandırmayacaksınız. &#8216;Bunu yaparsan bunu yapacağım&#8217; diyeceksiniz. Yine yaptı, yine uyaracaksınız. Eğer bir daha yaparsa, örneğin; &#8216;bunu yaparsan sana televizyonu yasaklayacağım demiştim. Sen yine yaptın. Demek ki sen televizyonun yasaklanmasını istiyorsun&#8217; diyeceksiniz. Yani sırf sinirlendiğiniz için hareket etmiyorsunuz. Çocuğa &#8216;evet galiba bunu ben seçtim&#8217; dedirtiyorsunuz.&#8221;

Bu yazının başlığını oluşturan soruyu kendinize soruyorsanız bu yazım size yol gösterici olacaktır. Bu yazımda sağlıklı ve sağlıksız aileyi karşılaştırmak istiyorum. Sağlıklı ve sağlıksız aile kendilerini aşağıdaki dört temel boyutta farklı farklı belirler. Bunlar: 1. Kişinin kendi özüne saygısı: A- Sağlıklı ailede aile üyeleri kendilerini değerli, onurlu ve anlamlı bulurlar. Kişinin kendini değerli bulması ve saygı duyması doğal durumdur. Kişilerin beş varoluş boyutunu yaşamaları ve yaşatmaları, yani kişinin kendi özüne saygısı, sağlıklı ailedeki ilişkilerde bilincin odak noktasını oluşturur. B- Sağlıksız ailede aile üyeleri kendilerini değerli bulmazlar; çünkü ailede beş varoluş boyutunu yaşamamışlardır. Kişinin kendini değerli bulması ve kendine saygı duyması sağlıksız ailenin bilincinde önem bir şey olarak yer almaz; sağlıksız ailede bilinç insanların birbirlerini denetlemeleri ve baskı altına almaları üstüne odaklanmıştır. O nedenle, kişinin kendini onurlu ve değerli bulması sağlıksız ailede doğal bir durum değildir; az rastlanan ender bir durumdur. 2. İletişim: A- Sağlıklı ailede iletişim dolaysız, açık seçik, ayrıntılı ve dürüsttür. Kişiler birbirlerine değer verdikleri ve güvendikleri için iç dünyalarını, algılamalarını, duygu ve düşüncelerini olduğu gibi tüm ayrıntılarıyla paylaşmak isterler. B- Sağlıksız ailede kişiler birbirlerine gerçekte değer vermedikleri ve ayrıca birbirlerine güvenemedikleri için iç dünyalarını rahatlıkla paylaşamazlar. Bu nedenle sağlıksız ailede iletişim dolaylıdır, belirsizdir ve dürüst değildir; yalan çoktur. Savunucu iletişim sağlıksız ailenin en belirgin özelliğidir. 3. Aile kuralları: A- Aile kuralları sağlıklı ailede açık seçik ifade edilmiştir, belirgindir ve esnektir; duruma göre yorumlanarak, gerekirse esnetilerek uygulanır, katı değildir, akla yatkındır. Sağlıklı ailede aile üyeleri aile kurallarını tartışma konusu yapabilir ve gerekiyorsa değiştirebilirler. B- Sağlıksız ailede ailenin davranışlarını düzenleyen kurallar çoğu kere açık seçik ifade edilmemiştir, gizlidir. Ne var ki bu kurallar gizli olmasına rağmen katıdır, insafsızdır, tartışılamaz ve değiştirilemez. Daha doğrusu kurallar otorite durumunda olan kişinin keyfine göre tanımlanır ve uygulanır. 4. Toplumla ilişki: A- Sağlıklı ailede aile üyelerinin toplumla ilişkisi yoğundur, ama toplumsal beklentilerin altında ezilmezler. Gerçekçi bir umut vardır; her aile üyesinin geleceğe dönük kendisine heyecan ve şevk veren bir umudu vardır. B- Sağlıksız ailede insan ilişkileri korkuya dayalı olduğu için toplumla ilişkileri de ya karşıdakine yaranmaya veya onu ezmeye yönelir. Yani, aile üyeleri geleceğini garanti altına almak isterken ya karşıdakine yalakalık yaparak onun gücünden yararlanmaya çalışır, ya da ona baskı yaparak, onu korkutarak onu istedikleri yönde kullanmaya çabalar. Demokratik toplumun temel taşı olan sağlıklı birey ancak sağlıklı ailede yetişir. Ailede olduğu kadar bir şirkette de bu boyutlar önemini korur. Gönül diler ki ülkemizde hem evde hem iş yerinde lider durumunda olan kişiler yukarıda belirttiğim dört boyuta duyarlılık göstererek toplumunun demokratikleşmesine olumlu katkıda bulunsunlar. Doğan Cüceloğlu

Bebeğiniz rahat uyusun diye ona hafif bir müzik dinletin, tuvalet eğitimine 2 yaşında başlayın ve her olumlu davranışını ödüllendirmeyin. Bebekleri dünyaya gözlerini yeni açan anneler için hazırlanan rehberde, beslenmeden tuvalet eğitimine kadar pek çok konuda öneriler yer alıyor. 0-2 yaş arası bebeklerin gelişimi konusunda bilgilerin yer aldığı rehberde, bağışıklık, beslenme, oyun, bakım, tuvalet eğitimi, anne-baba-bebek iletişimi, ödüllendirme ve güvenli annelik konularında önerilerde bulunuldu. Bebeğin fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimlerinin anlatıldığı rehberde, aşıların önemine dikkat çekildi. Çeşitli hastalıklardan korunma yollarının da yer aldığı rehberde, biberon kullanılmaması, besinlerin kolay temizlenebilen cam veya porselen kaplarda hazırlanarak kaşıkla yedirilmesi gerektiği belirtildi. Bebek büyüdükçe kendi kendine yemek yemesine izin verilmesi, bebeğin mutlaka kendine ait tabağı, çatalı ve kaşığı olması gerektiği bildirildi. Bebeğinizle sık sık konuşun Bebekle sık sık konuşulması istenen rehberde, &#8220;Yaptığınız işleri anlatın. Böylelikle onun daha doğru ve düzgün konuşmasına yardımcı olun&#8221; denildi. Bebeklere uykuya daha rahat ve huzurlu geçmesi için ninniler, güzel sözler söylenmesi, hafif bir müzik dinletilmesi gerektiği kaydedilerek, yüzükoyun yatırmanın sakıncalı olduğuna dikkat çekildi. Tuvaletini oturağa yapınca alkışlayın Tuvalet eğitimi ile ilgili önerilerin de yer aldığı rehberde, &#8220;Henüz hazır değilken tuvalet eğitimine başlamanız, bebeğinizin duygusal gelişimini olumsuz etkiler&#8221; görüşüne yer verildi. Tuvalet eğitimine 2 yaşında başlanması ve bunun için uygun yer sağlanması önerilen rehberde, bebeğin çişini veya kakasını oturağa yaptığında &#8220;Aferin&#8221; diyerek alkışlanması istendi. Böylece bebeğin başardığı için mutlu olacağı kaydedildi. Anne-baba ve bebek ilişkisine önem verilmesi gereğine işaret edilerek, babaların bebeğin beslenme ve bakımına katkıda bulunmaları önerildi. Bunun sağlıklı bebek-baba ilişkisi kurulmasına yardımcı olacağı bildirildi. Anne ve babası tarafından ilgilenilmeyen, anlatmak istedikleri dinlenmeyen bebeklerin, anne ve babalarının kendilerini sevmediği düşüncesine kapılabilecekleri belirtildi. Her davranışı için ödül vermeyin Bebeğe her yaptığı olumlu davranış karşılığında ödül verilmemesi gerektiği kaydedilerek, aksi takdirde bunun alışkanlık yapacağı, ödülegöre davranmasına yol açacağı uyarısında bulunuldu. Güzel bir söz veya öpücüğün yeterli olduğu ifade edilerek, oyuncakgibi maddi ödüllere çok nadir başvurulması istendi.

Beni odasına götürürse yemeği hiç hazırlayamayacağım. Orhan gelince belki Mert&#8217;le o oynayabilir ve ben de yemeği hazırlayabilirim. Ya bugün onun işi uzarsa...&#8221; Nilgün Hanım, kafasında bu düşüncelerle servisle evine dönüyordu. Oğlunu bütün gün görmediği için özlemişti, yorucu bir iş günün ardından kendini bitkin hissediyordu, evde yoluna koyması gereken bir sürü iş de onu beklemekteydi. Kendi kendine iyi bir organizasyonla herşeyin üstesinden gelebileceğini düşündü. Oğluyla hem birlikte olmak istiyor, ama aynı zamanda çocuğunun taleplerini karşılayamayacak kadar yorgundu. Sonunda eve geldi, anahtarıyla kapıyı açarken oğlunun sevinç içinde &#8220;Annem geldi, annem geldi&#8221; diye bağırdığını duydu. O anda kendini çok mutlu hissetti. Oğluyla kucaklaştılar, birbirlerini öptüler. Nilgün Hanım çantasını bir yere bıraktı. O sırada oğlu bütün gün yaptıklarını anlatmaya başladı. Anaokulundaki bir arkadaşı ona vurmuştu, o da arkadaşına bir tekme atmak zorunda kalmıştı. Öğretmeni bu nedenle onu düşünme köşesine yollamıştı. Hatta bir daha böyle bir şey olursa, annesini çağıracağını da söylemişti. Mert bunları anlatırken, bakıcı hanım gitmek üzere hazırlanmış, ertesi gün görüşmek üzere vedalaşıp gitmişti. Nilgün Hanım odasına gidip üzerini değiştirmek istedi. Mert de onun peşinden geliyordu. Nilgün Hanım oğluna tuvalete gitmesi gerektiğini söyledi, kapıyı kapattı. Mert kapıda ağlamaya başladı. Nilgün Hanım kendini giderek daha kötü hissetmeye başladı; suçluluk duygusu içini iyice kemirmeye başlamıştı. İyi bir anne olamadığı açıktı. Oğlu okulda sorunlu bir çocuk olmaya adaydı, kapıdan girdikten kısa bir süre sonra oğlunu ağlatmayı başarmıştı ve birazdan oğlunun karnı acıktığında ona yedirebileceği bir şey de hazırlayamamıştı. Kendini toparlayıp banyodan çıktı ve oğlunu kucakladı, onu çok sevdiğini söyledi. Çalışan bir çok annenin kendinden bir çok şey bulabileceği bir durum. Gerçekten çalışan anne olmak yetersiz bir anne olmak anlamına geliyor mu? Bu sorunun yanıtı &#8220;hayır&#8221;. Çalışan anne olmanın farklı bir annelik kavramı olduğunu kabul ederek yola çıkmakla başlıyor herşey. &#8220;Anne&#8221; olmayı çok klasik kalıplar içinde tanımlayıp o kalıpları ölçü almak, çalışan kadınların vazgeçmeleri gereken yanlış inanışların başında geliyor. İkinci yalnış inanış ise herşeyin çok mükemmel olması gerektiği. Hem bütün gün bir iş yerinde olmak, hem çocukla ilgilenmek ve bütün ihtiyaçlarını gidermek, hem evişlerinin altından kalkmak bir tek kişinin başarabileceği bir şey değil; bir kişinin bu kadar çok rol üstlenmesi sağlıklı değil. Bu işlerin her zaman aynı standartta olması da gerekmiyor. Evin çok temiz olması, çocuğa ayrılacak zamanın daha az olması demek, akşam yemeklerinin çok düzenli ve çeşitli olması da çocuğa ayıracak zamanın daha az olması demek. Sonuç olarak ortaya çıkan durum zamana karşı bir yarış ve işlerin belli bir öncelik sırası içinde belli zaman dilimleri içine sığdırılarak organize edilmesi. Hangi işe öncelik vermek gerekiyor? Çocuğun muhakkak ki annesiyle birlikte olmaya çok ihtiyacı var. Aynı şekilde annenin de çocuğuyla birlikte olmaya ihtiyacı var. Ama annenin aynı zamanda biraz kendine zaman ayırmaya da ihtiyacı var. Bu noktada, üstünde durulması gereken çok önemli bir konu çocukların kendilerine gösterilecek ilgiyi parça parça ve dağınık olarak almaktan hoşlanmamaları. Anne eve girdikten sonra, çocuk ihtiyacı olan ilgiyi alabilmek için sürekli anneyi kovalamak ve çeşitli yöntemlerle ilgisini çekmek zorunda kalıyorsa, bu çocukla annesinin ilişkisi çok kısa bir zaman sonra bozulacaktır. Çocuk annesine tam birşey anlatmaya başlamışken, annenin başka bir işle meşgul olması. Annenin çocuğa cevap vermemesi çocuğun öfkesini arttıracaktır ve sonunda yemekte sorun çıkarmak, kendisinden istenilen şeyleri yapmamak gibi ilgi çekmeye yönelik davranışlar içine girecektir. Bu da annenin daha çok üzülmesine ve kendini suçlamasına neden olacaktır. Bu kısır döngünün oluşması yerine, anne ile çocuk arasında, birlikte olunan saatlerin nasıl geçirileceğine dair bir anlaşmaya varmak en uygun yoldur. Bu amaçla, çocuk ve annesi birlikte oturup bir program yaparlar ve iki tarafta bu programa elinden geldiği kadar sadık kalmaya çalışır. Bu programın içinde çocukla geçirilecek 30 dakika kadar süren bir &#8220;özel oyun zamanı&#8221;nın olması gereklidir. Bunun program akışı içinde hangi noktada yer alacağına da anne-çocuk birlikte karar verirler, örneğin çizgi filmden sonra, yemekten sonra gibi. Bu zamanın hiç bölünmemesi ve tamamen çocuk tarafından şekillendirilmesi önemlidir. Ayrıca bu zaman bir ödül de değildir. Anne ile çocuk arasında yapılacak bir program, çocuğa şu şekilde anlatılabilir: &#8220;Ben eve geldikten sonra üstümü değiştirmem gerekiyor. Sen o sırada bir resim yapmaya başlayabilirsin. Ben giyinince senin yanına geleceğim ve ondan sonra saatteki büyük kol şurdan şuraya gelene kadar seninle oynayacağım. Oyun zamanı bitince ben mutfağa gideceğim/salında gazete okuyacağım. Sen istersen benim yanımda olabilirsin, seninle sohbet edebilirim ama yemeği de hazırlamam lazım. Baban gelince de yemek yiyeceğiz. Yemekten sonra da babanla oynayabilirsin. Sonra dişlerini fırçalayacaksın, pijamanı giyeceksin. Yatmadan önce ben de sana bir masal okuyacağım&#8221; bu program çeşitli resim kartlarıyla çocuğun odasına da asılabilir. Bundan sonra, annenin bu programa sadık kalması ve çocuğun programa uymaması halinde, yapılan antlaşmadan bahsetmesi gerekir. Çocuk programı çok aksatırsa, program uygulanamayacağı için belli şeylerden de mahrum kalması sözkonusu olacaktır; bu bir ceza değil bir yaptığının sonucuna katlanma durumudur. Örneğin çocuk annenin üstünü değiştirmesine izin vermezse, oyun zamanı kısalacaktır gibi. Çocukla bu şekilde oluşturulmuş bir program çocuğun hem birleşme, hem ayrışma gereksinimlerine cevap verecek, annesiyle geçireceği zamanı onun açısından tahmin edilebilir kılacaktır. Belirgin hale getirilmiş durumlar çocukları her zaman rahatlatır ve daha huzurlu yapar; çocuğun içindeki &#8220;Annemin ilgisini acaba ne zaman ve nasıl çekeceğim?&#8221; merakını da giderir. Böyle bir program çalışan anne-çocuk ilişkisinde yaşanan diğer uçtaki sorunları da önler ki, bunlar da annenin kapıdan içeri girdiği andan itibaren bütün zamanını çocuğa ayırmasından kaynaklanır. Böyle bir durumda da çocuk, annenin tamamen kendisine ait olduğunu zanneder ve her ihtiyacını anne üzerinden gidermeye çalışır. Anne ile arasında bir sınır hissedemediği için de bu sınırı tanımlayabilmek adına sürekli denemelerde bulunur ve annenin kendini kötü hissetmesine neden olur. Böyle bir durumda da, programın anne ve çocuğun ayrı alanları olduğunu vurgulaması önem kazanır. Oyun sırasında anne ve çocuk yoğun bir birliktelik yaşarlar, ama sonra ayrılırlar. Çalışan bir annenin düşünmesi ve planlaması gereken konulardan birisi de, yapılması gereken işleri ne ölçüde kime delege edebileceğidir. Örneğin, evdeki bakıcı bayandan ev işlerine biraz yardım etmesi, hatta zaman zaman yemek de pişirmesi istenebilir mi? Anneanne haftanın belli günlerinde destek sağlayabilir mi? Eşler arasında işler ne kadar paylaştırılabiliyor? Zira annenin sadece kendisine de zaman ayırabilmesi çok önemlidir. Aksi halde bir tükenmişlik hissi ve annelikten zevk alamama ağır basmaya başlayacaktır. Çalışan Anneye Öneriler; 1)Hayatında öncelik vereceği alanları saptamak, çocuk, eş, iş, ev gibi 2)Bu alanları bir öncelik sırasına koymak 3)Anne olmanın, zamanın tümünü çocukla geçirmek olduğu yönündeki inanışından vazgeçmek 4)Hayatındaki önemli alanların hepsinin mükemmel düzeylerde olması gerektiği inanışından vazgeçmek 5)Çocuğuyla birlikte, beraber oldukları zamana yönelik olarak önceden bir program yapmak ve bir rutin saptamak 6)Bu rutine sadık kalmak 7)Kendisinin annelik konusunda iyi niyetli ve yeterli olduğuna inanmak 8)Ters giden bir günün sonunda kendini suçlamayıp ertesi güne beyaz bir sayfayla başlamak. . push ;

Karen Horney, &#8216;çocukluk döneminin kaygıları&#8217;nın büyük ölçüde anne-baba tutumlarından kaynaklandığını belirtmektedir. &#8216;Kaygı&#8217;yı, &#8216;yapmak istediklerimizle koşullar arasındaki çatışma&#8217;dan, &#8216;dışa vurmak istediklerimizle bunu yapmamak arasındaki çatışmadan&#8217;, bir değer grubu arasındaki çatışmadan doğan &#8216;kaynağı belirsiz sıkıntılı durum ve tutukluk&#8217; diye tanımlayabiliriz. O zaman da bu çatışmaların bizi etkilediği dönemlere ve durumlara bakmamız gerekmektedir. Karen Horney, bu durumu şöyle açıklıyor: &#8220;Çok sayıda nevrotik insanın çocukluk öykülerini incelerken hepsinde de ortak bölenin, farklı bileşenler içinde aşağıdaki özellikleri gösteren bir çevre olduğunu buldum. Değişmeyen temel düşman, gerçek bir canayakınlık ve sevecenlik yokluğudur. Bir çocuk sık sık yaralayıcı olarak değerlendirilen - aniden sütten kesme, ara sıra dövme, cinsel deneyimler gibi- bir çok şeye dayanabilir, ancak içten içe sevildiğini ve istendiğini hissettiği sürece. Bir çocuğun sevginin gerçek olmadığını açıkça hissettiğini ve uydurma gösterilerle aptal yerine konamayacağını söylemeye gerek yok. Çocuğun yeterli sıcaklık ve sevecenlik alamamasının ana nedeni, annenin ve babanın kendi nevrozları yüzünden bunu verme yetisinden yoksun olmalarında yatmaktadır. Kendi deneyimlerime göre &#8216;temel içtenlik yokluğu&#8217; çoğu kez kamufle edilir ve aileler çocuk için en iyisini istediklerini öne sürerler. Eğitim kurumları ve &#8216;ideal&#8217; bir annenin aşırı vesveseli ya da aşırı özverili tutumu, gelecekteki derin güvensizlik duygularının köşetaşını büyük ölçüde oluşturan bir ortama katkıda bulunan temel etkenlerdir. Ayrıca, anne-babaların tarafında, çocukta düşmanlık yaratmaktan başka işe yaramayan çeşitli eylemler ya da tutumlar buluruz: Öteki kardeşlerin yeğlenmesi, haksız azarlamalar, aşırı bir ilgiyle küçümseyici reddetme arasındaki önceden kestirilmesi olanaksız değişmeler , yerine getirilmiyen vaatler ve bir o kadar önemlisi, çocuğun ihtiyacına yönelik geçici düşüncesizlikten çoğu kez en mantıklı arzularına ısrarlı bir biçimde karşı olmaya, örneğin arkadaşlıklarını bozmaya, bağımsız düşünce çabasını alay konusu etmeye, kendi arayışı içinde sanatsal, atletik ya da mekanik ilgisini yok etmeye dek her türden derece değişmesi gösteren tutumlar. Bütün bunlar, ane-babaların amaçlı olmasa bile sonuç açısından çocuğun iradesini kırma anlamına gelen tutumlardır. Çocukluk dönemlerinin kaygıları arasında &#8216;çocuk cinselliğine yönelik yasaklayıcı tutumun&#8217; özel bir önemi olduğunu belirten Karen Horney, çocuklarda çaresizlik, korku, sevgisiz bırakılma ve suçluluk duyguları yaratmanın onları ilerde etkileyeceğini belirtiyor. Peki, çocuklar hiçbir isteklerinde engellenmemeli mi? Onlara doğru/yanlış tutumları nasıl öğretebileceğiz? Karen Horney şunu belirtiyor : &#8220;Gözlemler, yetişkinler kadar çocukların da büyük ve çok sayıda yoksunluğu, bunların haklı, doğru, gerekli ya da amaçlı olduğuna inanmaları koşuluyla kabul edebileceklerini her türlü kuşkudan uzak bir biçimde gözler önüne sermiştir. Örneğin anne-baba temizlik konusunda kesin bir baskı uygulamaz ve açık ya da gizli bir acımasızlıkla çocuğu zorlamazlarsa çocuk temizlik eğitiminden rahatsız olmaz. Bir çocuk, genelde sevildiğinden emin olması ve cezanın haklı olduğuna ve onun yaralama ya da küçük düşürme amacıyla yapılmadığına inanması koşuluyla, ara sıra yapılan bir cezalandırmadan rahatsız olmayacaktır. Görüldüğü gibi, çocuğa karşı gösterilen tutumun biçiminden çok daha önemli olan, tutumun özüdür, amacıdır. Çocuğun, ona gösterilen yaklaşımın özünü ve amacını çok iyi anlayacağından kuşku duyulmamalıdır. Çünkü çocuklar, kendi duyguları ve sezgileriyle kendilerine gösterilen tutumun özündeki niyeti çok iyi anlayabilirler. Onun için de &#8216;ne yapıldığı&#8217;ndan çok &#8216;neden yapıldığı&#8217; önem kazanmaktadır. Karen Horney, çocuklardaki, &#8216;kıskançlık&#8217; uyandıran duyguların da kaygılarda önemli bir rol oynadığını belirtiyor. Kardeş kıskançlığı, yaşıtlar arası rekabetten doğan kıskançlık, anneyi ya da babayı kıskanma gibi kıskançlıklar da zamanında anlaşılması gereken duygulardır. Çocuğun &#8216;bağımlı&#8217; olup olmaması ise ailelerin tutumuyla ilgilidir : &#8220;Bu, bütünüyle ailelerin çocuklarının eğitimiyle neye ulaşmaya çalıştıklarına bağlıdır ; yani eğitimin bir çocuğu güçlü, cesur, bağımsız, her türlü durumla başa çıkabilecek bir insan yapmak mı, yoksa çocuğa kol kanat germek, onu boyun eğmeci yapmak, yaşamı savsaklamasını sağlamak ya da onu yirmi yaşına kadar ya da daha uzun bir süre için çocuksulaştırmak, çocuk kalmasını sağlamak mı olduğuna bağlıdır.&#8221; Hepimizin en başta bunları bilmesi gerekmiyor mu? (Çağımızın Nevrotik Kişiliği &#8211; Karen Horney, Öteki Yayınevi, Çeviren, Selçuk Budak.)

Çocukların cinsel gelişim sürecinde aileler birçok zaman ne yapacaklarını bilemez, kimi zaman da paniğe kapılır. Oysa bu hassas konuda ailelere şen, farklı dönemlere ayrılan cinsel gelişim süreci hakkında doğru bilgilenmek ve sakin olmak... Hepimiz cinsel kimliğimizle birlikte doğuyoruz. Hepimizin erotik dürtüleri var ve bu dürtüler yaşam boyu devam ediyor. Ancak cinselliğin temellerinin ne zaman atıldığına bakıldığında çocukluğa kadar inmek gerekiyor. Doğumla başlayıp, ergenlik dönemi ile tamamlanan bu süreç içerisinde ebeveynlerin bilgilendirmeleri ve yaklaşımları çok önem taşıyor. Peki çocukların hangi yaş dönemlerindeki hangi davranışlarına karşın nasıl bir tutum takınmak gerekiyor? Pek çok kişinin korku, tedirginlik ve kararsızlıklarının temelinde bilgisizliğin yattığını söyleyen Acıbadem Hastanesi Kadıköy Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Dr. Zerrin Topçu bebeklik döneminden ergenliğin tamamlanmasına kadar sürede çocuklarda cinsellik konusunda bilinmesi gerekenleri anlattı. Asıl cinsel gelişim dönemi 2,5-6 yaş arası okul öncesi dönemde gözleniyor. Erkek ve kız çocuklarda merakla birlikte sorgulamalar gözleniyor. Örneğin kızlar neden kendilerinde penis, çocukların söylemiyle "pipi"sinin olmadığını annelerine sormaya başlıyor. Cinselliği yavaş yavaş keşfetme çabası içinde olan çocuklar birbirlerinin cinsel organlarını merak ediyor ve bakıyor. Cinsellikle ilgili düşünsel içerik bu dönemde oluşuyor. Aynı dönemde anne ve babaya ilgi de oluşuyor. Kız çocuğu babaya yakınlaşırken anneyi kendine rakip olarak görüyor ve erkek çocuk da tam tersine anneye yakınlaşıyor ve babayı rakip olarak görüyor. Çocukların bu dönemde anne ve babalarına "benimle evlenir misin" sorusunu çok sık sorduğu gözleniyor. Aslında cinselliğin de en rahat ve açık yaşandığı yaş 3-6 yaş arasında oluyor, merak edilen her konu rahatlıkla dile getirilebiliyor. Dr. Zerrin Topçu, tüm bu yaşananların çok doğal bir süreç olduğunun altını çizerek şunları söylüyor: "Bu dönemi hemen her çocuk yaşıyor. Yaşamayanlar ise bastırılmış olan çocuklar oluyor. Ailelerin en fazla korktukları konu mastürbasyon oluyor. Aslında 6 yaşına kadar mastürbasyon davranışlarını normal olarak görebiliriz. Bunlar ancak sosyal ortamlarda da yapılmaya devam edildiği zaman endişe verici olabilir. Çocuk kendi odasında ya da yatağında mastürbasyon yapabilir. Bunu herhangi bir yerden ya da televizyondan öğrenmesi gerekmiyor, kendi kendine öğrenebiliyor." 3-6 yaş grubunda dikkat edilmesi gereken noktalar 3-6 yaş dönemi dürtüler ve cinsel merakta artış yaşanıyor, çocuk kendini ve karşı cinsi keşfetmeye başlıyor. Dolayısıyla bu dönemde mastürbasyon ve cinsel içerikli sorular yoğunlaşıyor. Ailelerin bu dönemde dikkat etmesi gereken normal dışı hareketler konusunda Dr. Topçu, şu bilgileri aktarıyor:"Diyelim ki erkek çocuk kız gibi davranış gösteriyorsa, örneğin otomobillere değil de bebeklere ilgi gösteriyorsa, erkek yaşıtlarına daha az yaklaşıyorsa ve annesine daha yakın duruyorsa&#8230; Kızlar da kız arkadaşları yerine erkeklere daha yakın duruyor, erkek aktivitelerine yakın duruyorsa, cinsel özdeşim açısından bir anormallik söz konusu ve dikkat edilmesi gerekir. Çünkü cinsel özdeşim problemi olan çocukların bir kısmı ailenin güdülenmesiyle ortaya çıkıyor. Örneğin aile kızlarının erkek olmasını çok arzulamıştır ve bu nedenle ona erkek oyuncakları alır. Erkek gibi davranır, erkeklerin daha yaygın olduğu sporlara gönderir. Ailenin davranış şekillerine bakıldığında bu fark edilebilir. Ama bir kısmında ise hiçbir şey görülemez. İşte bu grupta olan çocuklar cinsel özdeşim probleminin kalıcı olabileceğine dair işaret verir." Erotizmin çekirdeklerinin atıldığı bu dönemde ailelerin öncelikle çocuklarıyla fiziksel mesafelerini korumaları gerekiyor. Bu ne demek? Özellikle 3 yaşından itibaren ebeveynler ve çocukları aynı odada ve aynı yatakta uyumamaya özen göstermeleri gerekiyor. Dr. Topçu, bunu iki farklı açıdan ele alarak anlatıyor. Birinci nokta çocuğun bağımsızlığının desteklenmesi açısından önem taşıyor. Çünkü bu dönemde çocuk birey ve karşı cins birey olma çabası içerisinde oluyor. Anne ve babanın yanında yatma isteği çocukların kafasındaki karmaşayı artırabiliyor. Çocuk bu dönemi tamamlarken anne ve babasıyla evlenemeyeceğini anlıyor. Ama diğer türlü çocuk 6 yaşına geldiğinde hala anne veya babasıyla yatıyorsa kafası karışıyor. Ödipal dönem olarak tanımlanan bu dönemin çatışmasının uzamasına neden oluyor. Aynı dönemde çocuklarla banyoya çıplak girmekte başka bir sakıncalı davranış olarak gösteriliyor. Çünkü çocuklar bu dönemde erojen dürtülere açık olduğundan ebeveynlerin çocuklarıyla banyodayken giyinik olmalarına özen göstermeleri gerekiyor. Çocukların davranışlardan hangilerin normal olarak algılanmalı? Bu konu belki ki ailelerin en merak ettiği noktaların başında geliyor. Dr. Topçu&#8217;nun verdiği bilgiye göre, çocukların anne veya babasına "seninle evlenmek istiyorum" demeleri çok normal ama çocuklara doğruyu söylemek gerekiyor. Anne ve baba realiteyi temsil ettiği için gereksiz ve yanlış yanıtlar yerine çocuğu incitmeden mantıklı yanıtlar vermek karmaşayı atlatmasına yardımcı oluyor. Bir başka önemli ayrıntı ise anne ve babanın çocuklara hitap şekli. Dr. Topçu&#8217;nun anlattığına göre anne ve babalar hiçbir zaman çocuklarına eşlerine olduğu &#8211;sevgilim, aşkım- gibi hitap etmemeleri gerekiyor. Çocuğun içinde bulunduğu 0-5 yaş dönemi kişiliğin temellerinin atıldığı dönem. 0-1 yaş dönemi daha çok bağımlılığın olduğu dönem. Eğer bu dönemde karmaşa olursa bağımlılık artabiliyor. 3 yaşından sonra ise, "ben, erkek veya kadın birey olarak yaşayacağım"ın temelleri atılıyor. Dolayısıyla bu dönemde mümkün olduğunca realiteye yaklaştırmak gerekiyor. Ama bunu kırmadan ve destekleyerek yapmak önemli. Bu dönemde çocukların onlara göre "sevgilisi" olabilir ki Dr. Topçu, bunun da çok normal ve olumlu bir davranış olduğunu belirterek şunları anlatıyor:"Bu sevgili sayesinde artık çocuk anne ve babasına olan bağımlılığından da kurtulmuş oluyor. Cinsel aktarım anne ve babadan farklı bir yöne kaymış oluyor. Bu çocuk için karmaşanın çözümlenmeye başlanması anlamına da geliyor. Anne ve babaların durumun üzerine gitmesi, aile tarafından majör bir konu olarak sunulması da doğru değil. Çocuk kendi haline bırakılarak istediği zaman anlattığında dinlenilmeli." 6-12 yaş, okul çağı Bu dönemde cinsel dürtüler bastırılmaya başlıyor. Anne ve babalarına çok fazla bahsetmeleri de beklenmiyor. Gizil çağ olarak tanımlanan bu dönem ortalama 12 yaşına kadar devam ediyor. Saldırgan ve cinsel dürtülerini tamamen bastırma duygusuna giriyor. Gizil dönemde çocuklar için başarılı olmak, okulda iyi not almak ve arkadaşlarıyla olan ilişkileri önem kazanıyor. Dr. Topçu, çocuklarda hala anne ya da babayla evlenmek isteme ya da küçük yaşlardaki fanteziler devam ederse bir sorunun varlığından şüphe edilebileceğini söylüyor. Çünkü bu tutum çocuğun içinde bulunduğu karmaşayı çözümleyememesi ve bir sonraki aşamaya geçememesi anlamına geliyor. Bu dönemde, bir önceki dönemde olduğu gibi örneğin mastürbasyonu ortalık yerde yapma gibi bir durum söz konusuysa bir uzmandan destek alınması gerekiyor. 12 yaş üstü, ergenlik dönemi Bütün dürtüler ergenlikle birlikte adeta tekrar ayağa kalkıyor. Bazı tanımlarda, ergenliğin sonunda "bireyselliğin tamamlandığı" belirtilse de ortalama ergenliğin tamamlanması 20 yaş ve üstü olarak ifade ediliyor. Bu dönemde çocuklarda hormonsal değişimler yaşanıyor. Çocuklar artık ailelerine cinsellik konusunda soru sormamaya başlıyor. Bu dönemin başlangıcında kız çocuklarına özellikle annenin adet düzeni döngüsünü nedenleriyle birlikte anlatması önem taşıyor. Ayrıca çocuğun vücudundaki olacak değişimler konusunda yine kız çocuğu için annenin, erkekler için de babaların bilgi vermesi uygun görülüyor. Ergen uzaklaşırken aile de onun içine daha fazla girmek istiyor. Bu durumda aile ve çocuk arasındaki çatışma da artıyor. Ergenlik döneminde ailelere çocuklarıyla olan bu mesafeyi korumalarını tavsiye eden Dr. Zerrin Topçu, şunları anlatıyor: "Yani çocukların içinde bulundukları karmaşayı atlatabilmeleri için ayrı bir hayat, ayrı bir oda ve ayrı arkadaşlarının olması önemli. Ailelerine karşı zaman zaman protestolarının olması ve zaman zaman onları beğenmemeleri çok doğal. Arkadaş gruplarına dahil olması kendi kişiliğinin oluşması için gerekli. Çünkü o ana kadar aile içindeyken artık bir gruba dahil olmak isteği oluşuyor. Aynı dönem içinde yaşanan ilk aşklar ise kişiliğinin oluşmasında etkili oluyor, tam tersine olmaması bir anormalliktir. İlk aşklarda geçicilikler olabilir ve aile bunlardan endişe duyabilir. Yapacakları tek şey, eğer çocuk isterse, onu dinlemeleridir. Ancak ergene olan yaklaşımlar belli kurallar içinde olmalı. Örneğin eve giriş çıkış kuralları çocuklukta ve ergenlikte de mutlaka belirlenmeli. Bu noktada arkadaş grupları ya da sevgilileri konusunda eleştiri yapılmamalı. Ancak tüm bunlar sırasında ebeveyn olunduğu unutmamalı. Ergenlik döneminde ebeveynler kendi ergenliklerini hatırlıyor ve yaptıkları hataları görmeye dayanamıyor. Ergenlikteki bu mesafeli ama sıcak ilişki hem ergen için rahatlatıcı oluyor, hem de karmaşayı artırmıyor. Ödipal döneminin karmaşası ergenlikte devam ediyor ama bu kez vücutlar değişiyor, kadın ve erkek olarak çatışma farklı bir boyutta sürüyor." Çocuğunuzun arkadaşa değil ebeveyne ihtiyacı var Ailelerin bu dönemde yapacakları en önemli şey ergeni dinlemek ve onun bazı görevlerinin de olduğunu hatırlatmaktır. Ebeveynler için aslında zor bir dönem. Dikkat edilmesi gereken bir başka nokta ise özellikle son yıllarda daha çok gözlemlenen "ben çocuğumla arkadaş gibiyim" şeklindeki yaklaşımın doğru olmadığına işaret eden Dr. Topçu, "Çocukların bu dönemde zaten birçok arkadaşı vardır. Bu yüzden onların arkadaşa değil ebeveyne ihtiyacı olduğu unutulmadan onların arkadaşı yerine ebeveyni olun. Onun bir erişkin olmadığı, yaptıklarını onaylayacak bir otoriteye ihtiyacı olduğu unutulmamalı" diye konuşuyor. Ergenlik döneminde çocuk içinde bulunduğu karmaşadan kurtulamıyorsa mutlaka uzman desteği alınması gerektiğini hatırlatan Dr. Topçu sözlerine şöyle devam ediyor: "Örneğin ergen kendisini odasına kapatmış ve çıkmıyorsa, ailesiyle hiçbir şey paylaşmıyor, okuldan kaçıyorsa, derslerinde düşüklük oluyor ve arkadaş ilişkilerinde de belirgin bir bozukluk oluyorsa psikiyatrik destek alınmasında fayda var. Bezen öyle oluyor ki ergen psikolog ya da psikyatristi de bir otorite olarak görür ve onlarla da hemen ilişkiye girmek istemeyebilir. Böyle bir durumda ailenin destek alarak danışmanlık alması da uygun. Bazen anne ve babada da hata olabiliyor onların değiştirilmesi sonucunda bir süre sonra ergen kendiliğinden hekime gidebilir." Dr. Zerrin Topçu&#8217;nun aktardığına göre ergenlik döneminde ailelerin yapması gereken en önemli şey çocuklarıyla iletişim kurmak. Davranışlarını yasaklamaktansa onaylamadıklarını belirtmek çok daha uygun oluyor ve çocuklarıyla sağlıklı ilişki kurmuş olunuyor. Örneğin, kız çocuklarında aslında cinselliğin bir parçası olan abartılı makyaj ve kıyafetlerin yasaklanmasındansa onaylanmadığının söylenip tercihin ergene bırakılması gerekiyor. Aslında bir anlamda bu da bir yasaklama. Ama çok somut bir yasak söz konusu olmadığı için doğru bir davranış şekli olarak gösteriliyor. Ergenlik çağındaki çocukların içinde bulundukları karmaşayı atlatabilmeleri için ayrı bir hayat, ayrı bir oda ve ayrı arkadaşlara ihtiyaçları var. Aynı dönem yaşanan ilk aşklar ise kişiliğin oluşmasına yardımcı oluyor. Bu konuda ailelerin müdahalesi doğru değil, yapılacak şey eğer çocuk konuşmak isterse onu dinlemek... Dr. Topçu, çocuklarınızın arkadaşı değil ebeveyni olun diyerek anne-babaları bu konuda uyarıyor. Abartılı makyaj ve kıyafetin yasaklanmasındansa onaylanmadığının söylenmesi ve tercihin ergene bırakılması gerekiyor. Kaynak: acibadem

6 yaşında çocuk. tembel ve kararsız bir görünümdedir. Çocuk bir kez daha 2,5 yaşında yaşamış olduğu karar verme güçlüklerine uğrar. yine, bir şeyin olumlu ve olumsuz iki yüzü arasında hızla gelir gider. Gesell, çocuğun eylemlerinde bir tür çift motivasyondan oluşmuş görünen iki kutupluluktan söz eder, Örneğin, çocuk bir an annesini sever, biraz sonra ona nefret duyar. Bir geçiş dönemini oluşturan bu yaşta, bedensel ve psikolojik kaynaklı bazı temel değişiklikler dikkati çeker. Bu yaşta süt dişleri dökülürken, kalıcı ilk azı dişi çıkmaya başlar. Orta kulak iltihabına en sık bu yaşta rastlanmakta burun ve boğaz hastalıkları yine bu yaşta daha sık görülmektedir. Çocuğun okula başlamasıyla birlikte, okul öncesine oranla, daha çok sayıda arkadaşla ilişki kurduğu. bunun yanında aile ilişkilerinin zayıfladığı, bireysel oyunun yerini, grup oyununun aldığı görülür. Başka bir deyişle, çocuğun okul çağıyla birlikte grup çağına girdiği ve sosyal bilincin arttığı dikkatimizi çeker. Çocuğun davranışını sınırlayan &#8216; burada&#8217; ve &#8216; şimdi&#8217; Ortamı, yerini yakın çevreye bırakmaya başlar. 2.2. ON YAŞ 10 yaş; düzenli, huzurlu ve elde edilen bilgilerin özümlendiği; toplandığı ve dengelendiği bir ara evredir. Tipik bir 10 yaş çocuğu, çocukluğun gerek kendine özgü, gerekse genel tüm özelliklerini kendinde toplamıştır. Gelecekteki ergenlik döneminin gerilim ve huzursuzlukları onun için henüz söz konusu değildir Bu yaş, gelişimin dengelendiği altın bir çağdır. 10 yaşındaki bir çocuğun olgunluğunu 9 yaşındakiyle karşılaştırırsak, 10 yaş çocuğunun 9 yaşındakinden yalnız bedence daha büyük, daha güçlü değil. aynı zamanda tüm bedensel ve ruhsal sistemlerin dinamiği ve olgunluğu açısından da ondan daha çok gelişmiş olduğunu görürüz. İlgileri 9 yaşındakine göre daha çeşitlidir. Çok çabuk değişebilir ve farklı konulara yöneliktir. 9 yaşındaki çocuğun gerginlik içinde olmasına karşılık. 10 yaşında bu gerginlik tümüyle gitmiş. onun yerine uysallık ve uyumluluk geçmiş. bu da 10 yaş çocuğunu daha hoşgörülü yapmıştır. &#8226; Duygusal Yaşam: Ana babanın gözünde 10 yaş Çocuğu açık sözlü tarafsız, kolay anlaşılır ve çocuksudur. Genellikle sorunlar üzerinde fazla durmaz, bir denge içindedir. Bazı korkuları hala vardır, ancak bu yaşta 9 yaşında olduğundan daha az tedirgin ve huzursuzdur. Ender olarak ağlar, sık sık da gerçekten mutlu olduğunu söyler. Duygusal patlamaları sık değildir, olduğunda da şiddetli ve anidir, fakat çabuk geçer. Bu yaştaki çocukların kendileri hakkında endişeleri yoktur, benliklerini ve hayatı olduğu gibi kabul etme eğilimindedirler. Olayların üzerinde fazla durmazlar, kesin yargı gibi genellemeler yapmazlar. Bu yaş. öfkenin en az görüldüğü dönemdir. 10 yaşındakilerin çoğu bazı huylarıyla mücadele etmeyi denediklerini, kızmamak için uğraştıklarını söylerler.

vicdan çok tşkler beni aydınlattığın için bazen bende hata yapıyormuşum okudum ellerine sğlık öptüm cnm.