Malesef gördüğüm bazı şeyler beni rahatsız ediyor. Aileler oyuncakları süs olarak kullanıyor. Üstelik dağınıklık olmasın diye çocuklara oyuncaklarını vermiyorlar. Üstleri kirlenmesin diye parklara göndermiyor, gönderseler bile çocuk kumlarla oynamaya başlayınca azarlıyorlar. Evde uslu uslu oturan, oynamayan, ses çıkarmayan, koşmayan çocuk olur mu hiç. fisfisfis A Adivar

0 - 6 Yaş Çocuğun Gelişiminde Oyun ve Oyuncakların Önemi Çocuk için yaşamı öğrenme aracı olan oyun büyük öneme sahiptir. Oyun oynarken çocuk mutlu olur. Çocuğun büyümesi ve sağlıklı gelişmesi için beslenme, sevgi, bakım ne kadar gerekli ise oyun ve oyuncaklar da o kadar gereklidir. Oyun çocuğun bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil gelişiminde önemli rol oynar. Oyun Oynamanın Çocuğun Gelişimindeki Etkileri Oyun yoluyla çocuk; Düşünmeyi ve kendi başına karar vermeyi öğrenir, Sorumluluk almayı, işbirliği yapmayı ve paylaşmayı öğrenir, Hayal gücünü, becerilerini ve yaratıcılığını geliştirir, Dikkatini bir noktaya toplamayı ve becerilerini organize etmeyi öğrenir, Kendini tanımayı öğrenir, En güçlü ve doğal dürtülerinden biri olan, saldırganlık dürtüsünü boşaltma olanağı bulur, Değişik sosyal rolleri deneme, duygularını dışa vurma olanağını bulur ve başka nesneler ya da insanlarla ilişkilerini inceler, Kas gelişimini hızlandırır ve güçlendirir, Çevresini araştırma, objeleri tanıma ve problem çözme imkanı sağlar, Kendisini ifade etmeyi, sözlü olarak ifade edilenleri anlamayı öğrenir, yeni sözcükler kazanır, Çocuk toplu yaşam için gerekli olan kuralları öğrenir. Anne - Babanın Çocukla Birlikte Oyun Oynarken Yapabilecekleri Karşılıklı gülümseyerek ve mümkün olduğunca göz göze gelerek, neşeli bir atmosfer yaratmaya çalışabilir, Bebeğin el ve ayak parmaklarıyla oynayarak, vücudundaki organlara dokunarak ismini söyleyebilir, Aynada kendini ve anne-babayı görmesini sağlayıp, çevrede gördüklerinin ismini söyleyerek bebeğin bakmasını sağlayabilir, Anne, baba çocuğun farklı şekiller, renkler görmesini ve sesler duymasını sağlayıp, eşyalara dokunmasına fırsat verip, anlayabilmesi için zaman bırakıp ve daha sonrada tanıyabilmesi için ne olduğunu tekrarlayabilir, Bebeğin elinde tutması için, mandal, plastik bardak, kaşık, çıngırak gibi değişik şekillerde eşya ve oyuncaklar vererek, ellerini bol bol kullanmasını sağlayabilir, Yumuşak ses tonuyla konuşup, nazik hareketlerle yaklaşıp, şarkılar söyleyebilir, Çocukla birlikte resimlere, kitaplara bakıp, kitap okuyup, müzik dinletip, el çırptırırsa çocuk için en iyi oyun ortamını oluşturmuş olur. Oyun oynarken geçen zamanın mutlu, neşeli ve öğretici olmasına yardımcı olur. Oyun düşünceler, duygular ve ilişkiler içinde, beceri ve kontrol kazanmanın önemli yoludur. Oyuncak ise çocuğun beş duyusu ve duygularını uyaran, değerlendirme ve uygulama yetilerini geliştiren, hayal gücünü zenginleştiren, bedensel ve sosyal gelişimini hızlandıran oyun aracıdır. Çocuğun yaş, ilgi ve gereksinmelerine göre oyun ve oyuncak tercihleri de değişmektedir. Çocuğun Yaşına Uygun Oyun ve Oyuncaklar 0-6 aylık dönemde: İlk altı ayında çocuk ses, şekil ve renklere karşı duyarlıdır. Bu dönemde görsel ve işitsel duyulara yönelen hareketli oyuncaklar çocuğun dikkatini çeker ve neşelendirir. Çocuk yeni ve ilginç olan her şeye bakmak, dokunmak, seyretmek ister. Bu çocuğun öğrenme yoludur. Yatağının üzerine asılabilen, sallanınca ses çıkaran, canlı renkleri olan objeler ve rahatça tutulabilen çıngırak bu dönemin vazgeçilmez oyuncaklarıdır. Bu aylarda yine müzik kutuları, renkli halkalar, kumaştan ve plastikten kucaklanacak bebekler tercih edilebilir. 4. ayından sonra çeşitli boylarda toplar, tutmalı çıngıraklar, bez bebekler, lastik ve plastik sıkmalı oyuncaklar, diş kaşıyıcı halkalar, iç içe geçen kutular seçilebilir ve radyo-teyp dinletilebilir. 7-12 aylık dönemde: Oturmaya başladığı yedinci aylarından itibaren çocuk uzanabildiği her şeyi yakalamaya, yakaladığı her şeyi de ağzına götürmeye çalışır. En çok hoşlandıkları; bir elinden diğerine kolayca geçirebildiği renkli halkalar, avuçlayabildiği plastik küpler, kemirebildiği kauçuk nesneler, hırpalandığı zaman bozulmayan yumuşak bebek ve hayvancıklardır. Tutunarak da olsa ayağa kalkabildiğinde eline geçen herşeyi yere atmaktan zevk aldığından, zıplayan, yere düşünce ses çıkaran oyuncaklar ilgi odağıdır. Boy boy renkli toplar, iç içe geçebilen kutular, renkli makaralar, bebekler, kitaplar, renkli büyük resimler bu dönemin oyuncakları arasında yer alır. Ayrıca yedinci ayından itibaren oynanmaya başlanan, annenin tekrar kendine geri döneceğini öğrenmesini sağlayan "cee e" oyunu çocuğun anneden ayrılma kaygısını kontrol etmesine yarar. Annenin her gözden kayboluşunda duyulan gerginlik, anne görüldükten sonra gerginlikten, memnuniyete dönüşür. 10-12. ayları : tef, davul, kapaklı kutular, düdük, kitaplar, resimler, kalın kalemler, bahçe ve kum oyuncakları, banyo oyuncakları, balonlar, toplar, itilen ya da çekilen tekerlekli oyuncaklar telefon çevirme gibi etkinlik setleri tercih edilebilir. Bu dönemde oynanılabilecek kum ve su, çocuğun dokunma hissinin gelişimini sağlar ve çocuğa büyük haz verir. Deneyim ve keşif olanakları sağlayan kum ve su sayesinde utangaç çocuk uyarılır, saldırgan çocuk sakinleşir. 13-18 aylık dönemde: Bu aylarda itmeli, çekmeli ses çıkaran oyuncaklar, üstüne ve içine oturulabilecek büyüklükte tahta veya plastik büyük hayvan türü oyuncaklar, boş tahta ve mukavva kutuları, küçük sandık, sepet ve tabureler ayrıca oyuncak süpürge, faraş ve bezler, öykü kasetleri, çocuk şiir ve resim kitapları tercih edilebilir. 19-24 aylık dönemde: Bu aylarında çocuk, bütünü parçalara ayırmaktan, kutuyu doldurup boşaltmaktan, kule ve köprü yapmaktan büyük zevk alır. Bu dönemde çocuğun ilgisini çeken oyuncaklar arasında mutfak eşyaları, farklı büyüklükteki plastik parçalar, saçları ve elbiseleri olan bebekler ve arabalar yer alır. Bu dönemin sonuna doğru çocuk, tahta parçasını arabaymış gibi hareket ettirebilir. Bazı hareketleri ile anne-babayı taklit edebilir. Bu dönemde minyatür marangoz oyuncakları , mutfak setleri gözde oyuncaklardır. Ayrıca bu dönemde yine tahta, bez veya plastik hayvanlar, evde ve sokakta kurulan salıncaklar, kova, kürek, çocuk şiir kasetleri ve kitapları tercih edilebilir. 25-30 aylık dönemde: Bu dönemde çocuk, hayal gücüne dayanan oyunlardan hoşlanır. Oyuncakları ile konuşur, onlara kızıp bağırabilir. Bedensel olarak gelişmiş olduğundan rahatlıkla takla atar, topa tekme atar, çok aktif olduğundan yeni oyunlar yaratır ve bu oyunları uygular. Evcilik, bakkalcılık, postacılık ve doktorculuk oyunlarında çeşitli kıyafetlere girip, canlandırmayı sever. Bu dönemde çocuğun oyun malzemeleri; sorun çözmeyi, yaratıcılığı ve duygularının arıtılmasını, yansıtılmasını destekleyici oyun hamuru, kil ve inşa blokları gibi "yapılandırılmamış" oyun araçlarından oluşabilir. Bu dönemde çocuğun oynaması için; Parmak boyası, keskin olmayan makaslar ve kağıtlar, renkli çıkartmalar, Öykü ve masal kitapları, teyp ve çocuk şarkı kasetleri, Bebek, bebek arabaları gibi itmeli ve çekmeli tekerlekli araçlar, üç tekerlekli bisiklet, Basit bilmeceler ve tahmin oyunları , Küçük süpürge, faraş, küçük tencere, tabak, fincan gibi ev işi araçları, Tahtadan veya plastikten çekiç, kerpeten, tornavida gibi araçlar, Hayvanat bahçesi gezileri veya yakın çevre gezileri, Su, kum, kil gibi doğal oyun malzemeleri çocuğun dokunma duygusunun gelişimine, deneyim ve keşif olanaklarının sağlanmasına, utangaç çocuğun uyarılmasına, saldırgan çocuğun sakinleşmesine ve çocuğun dikkatini bir konu üzerinde toplamasına yardımcı olduğu için tercih edilebilir. 49-60 aylık dönemde: Bu dönemde çocuk, grup oyunlarına ilgi duyar. Yavaş yavaş çevresini tanımaya başlar, yaşıtları ile arkadaşlık kurar. Oynadıkları oyunların kurallarına saygılı olmayı öğrenir. Bu dönemde çocuğun oynaması için; Kesme-yapıştırma, çizim yapma, resim boyama ve öykü, masal kitapları, Şekil verebileceği, el becerisini geliştirmenin yanında hayallerini gerçekleştirebileceği oyun hamuru, kum, kil, su gibi malzemeler, Üç tekerlekli bisiklet, tekerlekli patenler, İp atlama, seksek, bilye, körebe, saklambaç, çember çevirme gibi oyunlar, Oyun parkları ve doğa gezintileri önerilebilir. Oyuncakların Özellikleri Çocuğun gelişimine uygun oyuncaklar seçilmelidir, Oyuncağın tüyleri çocuğun ağzına, burnuna kaçmamalıdır, Zehirsiz boyalarla boyanmış olmalı, zehirli maddeler içermemelidir, Yıkanabilir, dayanıklı, sağlam olmalıdır, Yutulacak ve kolayca kopup, çocuğun ağzına atacağı kadar küçük parçaları olmamalıdır, Sivri uçları, kesici kenarları, parmaklarının sıkışabileceği ek yerleri ve gözlerine zarar verebilecek çıkıntıları olmamalıdır, Çocuğun bedenine uygun büyüklükte ve ağırlıkta olmalıdır, Oyuncaklar düzenli olarak gözden geçirilmeli, hasarlı ve kırık olanlar tehlikeli olabilecekse atılmalıdır, Bozuk para, kibrit, çakmak, sigara gibi malzemeler çocuğa zarar verebileceğinden oynaması için verilmemelidir, Oyuncakların oyun değeri olmalı, bedensel, zihinsel, sosyal ve dil gelişim alanlarının tümünü birden destekleyebilecek zengin uyarıcıları içermeli, çok fonksiyonlu olmalıdır. Anne - Babanın Çocuğa Hazırlayacağı Oyun Ortamının Özellikleri Çocuğa, evde kendisinin oynayabileceği, oyuncaklarını koyabileceği bir köşe hazırlamalıdır, Oyuncakları çocuğun rahatça alabileceği, oynamak istediğini seçebileceği ve geri koyabileceği şekilde düzenlemelidir, Bu köşenin çocuğun oynayabileceği kadar rahat, çok eşyadan arındırılmış, tehlike yaratmayan bir ortam olmasına dikkat etmelidir, Bu köşede oyuncak sepeti veya oyuncak kutusu, minderler veya çocuğun boyuna uygun sandalyeler bulunabilir, Anne-baba, çocuğa "Oyuncaklarını toplasana" demek yerine, çocuğun dikkatini çekerek oyuncakları birlikte toplayabilir, Çocuğa kendi oyuncaklarından kendisinin sorumlu olduğunu yavaş bir geçişle öğretmelidir. Çocuğa sokakta oyun oynaması için belirli bir süre vermelidir, Çocuk sokakta yalnız veya arkadaşları ile birlikte oynarken oyun alanı tehlike içermemeli ve annenin görüş alanı içinde olmalıdır, Çocuğun götürüldüğü oyun sahasının çakıl, taş ve benzeri şeylerden arındırılmış, kumla kaplı olmasına dikkat etmelidir, Oyun araçlarının güvenli ve sağlam olmasına, parçaları zarar görmüş ya da paslanmış olmamasına dikkat etmelidir, Kaydırağın güvenli olduğundan emin olunmalıdır. Çocuğun kaydıraktan yere indiği yerin uygun genişlikte olmasına dikkat etmelidir, Salıncağın oturağı plastik, kauçuk ya da başka yumuşak bir malzemeden olmalıdır. Tahta ya da metal gibi malzemeler çarptığında çocuğa zarar verebilir, Oyun araçlarında çocuğun düşmesini engellemek için kısa aralıklı korkuluklar olmasına dikkat etmelidir, Oyun parklarında çocuklar yaşıtlarıyla beraber oynamalıdır. Çocuk oyun sürecinden birden koparılmamalıdır. Anne-baba, çocuğa pahalı oyuncaklar almak yerine, tahta bloklar, mutfak ve diğer ev gereçleri, giyim eşyaları, top, ip, salıncak, tahterevalli, bahçe araçları gibi oyun malzemelerini tercih etmelidir. Bunlar, çocuğun kaslarını çalıştıracak, girişimciliğini ve hayal gücünü artıracaktır. Evde çocukla birlikte yapılacak sünger bebek, kağıt uçurtma gibi oyuncaklar tercih edilmelidir. Çocuk yapımında kendisinin de yardımcı olduğu sünger bebek, kağıt uçurtma gibi oyuncaklarla daha çok şey öğrenecek ve daha büyük bir zevkle oynayacaktır. Anne-baba çocuğun oyun oynamasını cesaretlendirmeli, yeni oyunlar öğretmeli ve çocuğa oyun oynarken eşlik etmelidir. Çocuğun anne-babası ile birlikte oyun oynaması, çocuğun oyununun daha uzun sürmesini ve zenginleşmesini sağlar. Anne-babayla oynanan oyun, çocuğun çevresini saran dünyayı keşfetmesi ve değişik roller deneyebilmesi için çocuğa güven verir. Anne ve babanın sevgi dolu, sıcak yaklaşımıyla, sık sık birlikte oynanılan, ilgilenilen çocuklar daha iyi gelişir ve beceriler kazanır