Geçen gün sosyal medya üzerinden Türkiye deki adaletsizliği konuşurken arkadaşlarımızdan birisi Adalet artık sadece bir bayan ismi dedi. Ben ve kadın arkadaşlarım durur muyuz, hemen Bayan değil, kadın dedik. Bunu dediğimiz zaman ortalığı aldı bir kıyamet. Bayan kelimesinin kullanılmasına karşı çıkanlar ve kullanılmasını destekleyenler arasında kıyasıya bir tartışma yaşandı. Yazımızda öncelikle neden bayan değil, kadın dediğimizi açıklamaya, ikincil olarak da gelen eleştirileri dile getirmeye çalıştık. İlk önce cinsiyet ve hitap biçimleri arasındaki farkı ortaya koymakta fayda var. Bir bireyin cinsiyeti tanımlanırken kadın ve erkek kelimeleri kullanılır. Öte yandan bir hitap biçimi olan bay ve bayan kelimeleri ise cinsiyet kullanımının uygun olmadığı yerlerde bir hitap biçimi olarak bu gereksinime cevap verir. Burada vurgulamak istediğimiz, karşı çıkılan noktanın örneğin bir tiyatronun ya da bir programın açılışındaki Baylar bayanlar hoş geldiniz ifadesi olmadığıdır. Sorun, cinsiyetten bahsedilirken kullanılması gereken kadın kelimesi yerine bayan kelimesinin kullanılmasıdır. Peki bir kişi kibar olma niyetiyle bayan demiş olamaz mı? Kibarlık ve niyet meselesi Sosyal medyadaki tartışmada ilk göze çarpan kibarlıktan doğan niyet meselesiydi. Bayan demek hem kibarlık, hem de iyi niyet göstergesi olabilirdi. Kibar olma niyetiyle bayan diyen birine biz nasıl Bayan değil, kadın diyebilirdik ki? Hele de bize Bunu söyleyen kişinin niyetine bakmak lazım. İnsanların dillerine yerleşmiş kelimeler ile gerçek niyetlerini ayrıştırmak lazım diyen erkekler karşımızda bekliyorken. Bunu duyunca insanın, Hakikaten ya, ne doğru dedin arkadaş diyesi geliyor. Evet, bayan diyen kişiler kibarlık için böyle diyor olabilir. Peki bu durum gerçekten de iyi niyet meselesiyle açıklanabilir mi? Kibarlık olsun diye söylenen bayan kelimesi aslında kadını cinsel kimliğinden uzak tutan erkek egemen zihniyetin dile yansımasının bir sonucudur ve her seferinde tercih edilen bu sözcük, utandığımız, kabullenmediğimiz bir durumdan kaçmak için kullandığımız toplumsal bir zihniyetin ürünüdür. Kısaca bu durum kadın cinselliğinin yok sayılması, kadının cinsel kimliğinden uzaklaştırılması ve kadın kelimesinin utanılacak bir kelime olarak görülmesi olarak yorumlanabilir. Öte yandan bir birey kadın yerine bayan demeyi neden kibarlık olarak görmektedir? Bunun en büyük sebebi, bayan kelimesinin kibarlığı temsil eden, kadının ise kaçınılması gereken ve kabalık içeren bir kelime olarak görülmesidir. Peki cinsiyeti tanımlayan kadın kelimesi nasıl kaba olabilir? Kız-kadın ayrımı yapmadığından daha nötr olduğu ve kadın cinselliğine dair atıf içermediği iddia edilen bayan kelimesi, bu kabalığın üstünü örterek kadın kelimesinin kullanılmasının toplumda yaratacağı gerginliğin önünü almış olur. Peki aynı şekilde erkek kelimesi kaba mıdır? Bir erkeğin cinsiyetini ya da cinselliğini tanımla mak için erkek yerine bay kullanılır mı? Erkek olarak hitap edilmek hiç utanılacak bir durum olur mu? Bu sorunun altı üstü kadın yerine bayan denmesi gibi önemsiz, anlamsız ya da sadece söylemsel bir sorun olmadığını söylemek de mümkündür. Bayan söyleminin yaygınlaşması ile hem kamusal hem de özel alandaki adlandırma biçimleri de etkilenmektedir. Bunun sonucu olarak, kadın ve erkek için ayrı bölümleri olan birçok mağazanın ya da umumi tuvaletin Bayan-Erkek olarak yapılandırıldığı ve kadın yerine bayan kelimesinin yaygınlaştığı gözümüze çarpmaktadır. Tam da bu noktada dil ve düşünce ilişkisinden bahsetmekte fayda var. Dil-düşünce ilişkisi Dil ile bütün dünyayı anladığımız gibi, toplumsal gerçeği de yeniden inşa ederiz. Düşüncelerimiz de yine dil ile şekillenir. Dil, bir yandan kelimelerle fikirlerimizi paylaşmamızı ve iletişim kurmamızı sağlarken diğer yandan düşünceyi kendi içinde sınırlandırarak ve kendi gerçekliğini dayatarak düşüncenin kalıplarını hazırlayıp eyleme döktürür. Böylece dil ile toplumsal bilinci, önyargıları, önceden tanımlanmış toplumsal cinsiyet rollerini de bilinçli bir şekilde açığa çıkarırız. Kısacası kullandığımız dil düşündüklerimizi, yaşayış biçimimizi, toplumu algılayışımızı yansıtır. Dil, cinsiyetçilik ve iktidar arasındaki ilişkiye baktığımızda, dilin toplumsal güç dağılımının üretilmesinde, sürdürülmesinde ve yeniden şekillenmesinde en etkili araçlardan biri olduğunu görmekteyiz. Bu nedenle kadın yerine bayan kelimesini her kullandığımızda toplum tarafından kadına atfedilen bütün rolleri, ayrımcılığı ve kadının toplumdaki yerini kabul edip, bu eşitsizliği pekiştirerek dil ile yeniden dolaşıma sokmuş oluruz. Peki ne yapılabilir? Bir kadının cinsiyetinden bahsederken bayan kullanıldığı her durumda karşımızdakine aslında cinsiyetten bahsettiği ve bayan ın cinsiyeti tanımlamadığı, aksine bir hitabet şekli olduğu hatırlatılabilir. Karşımızdaki kişiyle bu meseleyi tartışarak, bayan meselesiyle kadın cinselliğinin kabul görmemesinin, cinselliğin kadın için utanılacak bir durum olmasının, bekaret baskısının, kadın sömürüsünün iç içe geçmiş meseleler olduğu anlatılabilir. Bayan meselesini tartıştıkça, mesele daha fazla görünür ve üzerine konuşulur hale gelecektir. Böylece yeni bir fikir dil ile dolaşıma girerken bugünden yarına bir değişiklik yaratmasa da uzun vadede toplumsal gerçekliğin değişmesine katkıda bulunacaktır. Ne zaman bu meseleyi dile getirsek neyi, nasıl ve ne şekilde tartışmamız gerektiğine karar veren, tartışma alanımızı kendi ayrıcalıklı konumlarından belirleyen ve bu meseleyi Uğraşacak başka konu mu kalmadı? diyerek değersizleştiren erkeklere de toplumdaki ayrıcalıklı konumları hatırlatılabilir. Hangi sınıftan gelirse gelsin kadınların her şekilde sömürüldüğü ve var olan cinsiyetçilikten de canının yandığı ortaya koyulabilir. Bize bayan yerine kadın denmesini sağlayacak kadar gücümüzün olduğunu söyleyerek de son söz koyulabilir. Herkesin korkmadan kadın diyebildiği, kadınların bayan değil, bağyan hiç değil, kadın olduğunu yüksek sesle haykırabildiği günlere... Feminist aktivist Herkesin korkmadan kadın diyebildiği, kadınların bayan değil, 'bağyan' hiç değil, kadın olduğunu yüksek sesle haykırabildiği günlere... Haber: Diren Yeşil - Melis Uluğ / Arşivi

Artık annenizin evlenmeden önceki soyadı diye soruyorlar sanırım. Bana da hep çok kötü gelirdi. Kızlık soyadı, hangi sivri zeka bulduysa.

Bayan da kullanırım kadında niye bukadar sorun olmuş ki bu anlamadım Safir Taht "Bizden hüznü gideren Allah'a hamd olsun" Fatır

Bayan deyince benim aklıma böyle uyuz, insanın içini sıkan tipler geliyor. Hani içimizi bayar ya, hah aynen öyle... Erkeklerde niye yok bu ayrım? Adam mı, erkek mi, oğlan mı, herif mi? Çık bakalım işin içinden. Nefret ediyorum bayan kelimesinden. Ben kadınım. Ve kızlık soyadı da denmemeli cidden.

Bayan değil kadın çünkü bayan bir hitaptır. Mesele bu kadar basitken, yok kibarlık yok niyet şeklindeki açıklamalar çok sıkıcı. Kadın kelimesinin nesi kaba diye sormalı.

bayan-kadın-kız kelimelerini kullanabilmemiz için önce anlamlarını bilmemiz gerekir daha sonra da aradaki farkı anlayarak bunu bilinçli olarak kullanmamız gerekir. bu farkı anlayacak ve kelimeleri doğru bir şekilde kullanacak bireyleri de eğitim yoluyla yetiştirmemiz gerekir. kadın demek 'dişi insan' demektir. ikinci anlamıysa 'evlenmiş kişi' anlamına gelir. biz kadınlar malesef 'kadınız' demekle bile namusumuzun elden gittiğini düşünerek 'bayan-kız' kelimelerini kullanmayı uygun görürüz. kadınlar bile kendisine 'kız' denilerek hakarete uğradıklarını görmedikten, halen 'bayan-kız' kelimelerini kullanmaya devam ettikten sonra asla bu anlayışı değişmeyiz. öncelikle ben 'sosyoloji' mezunuyum. bir gün kadınlar hakkında slayt hazırlarken 'biz hepimiz kadınız' dedim ve aynı şekilde 'sosyoloji' bölümü olan sınıf arkadaşım da 'şahsen ben kadın değilim' dedi. sosyoloji okuyan bilinçli olduğunu düşündüğümüz bireyler bile bu aradaki farkı anlamıyorlarsa bizim yapabilecek bir şeyimiz kalmamıştır demektir.'kadın' değil de 'kız-bayan' kelimelerini beynimize işleyen bireyleri öncelikle ele almamız gerekiyor. toplumumuzda malesef kadın 'evlenmiş' kişilere söylenir. evlenmemiş kızlara kadın denmez ve denildiği zaman da sanki 'kız' değilmiş muamelesi yaptığımızı düşünerek kendini savunmaya geçer. en basitinden bir örnek verirsek; evlendikten sonra dişilerin soyadı değişir ve eski soyadı artık 'kızlık soyadı' olmuştur ve onun 'kadın' mı 'kız' mı olduğu soyadından anlaşılır. bunun tek sorumlusu da ataerkil toplumda daha doğrusu 'ataerkil toplumda yaşadığımızı düşündüğümüzden' dolayı kaynaklanır. önce bu anlayışı değiştirmek gerekiyor. daha sonra bunu biz bilinçli insanlar olarak bunu topluma dayatmamız gerekiyor. bana kalırsa malesef bu anlayış böyle geldi ve böyle daha kelimenin anlamını bilmeden kullanan insanlar devam ettiği sürece sürüp gidecek gibi görünüyor gibi görünüyor.

Bayan - Erkek Kadın - erkek Dişi - Erkek Kız - Erkek Erkekler nedense hep erkek.

:))) Duruma göre hakaret olarak algılanıyor, mesela "çok güzel bir kadınsın" dendiğinde bunu bir iltifat olarak algılayıp yüzümüzde kocaman bir tebessüm oluşuyor, "bu kadın hep geziyor" dendiğindeyse aaa ne diyorsun sen terbiyesiz, ben kadın mıyım benim bir adım var diye tepki gösteriyoruz Merhaba Kadınlar dersek kaba, Merhaba bayanlar dediğimizde kibar addediliyoruz. Hitap ederken bende hanım, hanımefendi, bey, beyefendiyi tercih edenlerdenim, bay veya bayan kelimelerini kullanmıyorum.

Buna ben de çok dikkat ediyorum ve her fırsatta kadın kelimesini kullanıyorum. Sporda da kadın yerine bayan kullanılıyor maalesef Ben bir de kızlık soyadı ifadesine deli oluyorum. Kızlık soyadı nedir yahu? Bekarlık soyadı de, babanın soyadı de kızlık ne? İğrenç.

hahah başını okuyunca heyecanlandım, hic boyle birsey beklemiyordum mune kadın-kız karmaşasından kurtulmak icin bayanı ortaya attılar ona da uyumlu olsun diye erkek yerine bay... neyse yavas yavas giyim reyonları kadın-erkek diye degismeye basladı, hala o "zeki" bazı firmalar bay-bayan kullanmakta ısrarcı fakat kadın denildiginde hakaret olarak algılayan hemcinslerimiz oldugu surece "bayan" hassasiyeti devam edecek gibi gozukuyor...

Hemen o cümleyi kurayım şehir dışına çıkmak için otobüs bileti alacaksınız hemen soruyorlar yolcu bay mı bayan mı:))) Bayan dediyseniz otobüsümüzde birtane boş koltuk kaldı o da bay yanı Tek yolculuk yapıyorsanız firmalar kadın yanına kadın, erkek yanına erkek yolcu alır ve yolcuları bay bayan diye ayırır Çok afedersiniz dışarda umumi tuvalete girmeniz gerekir bir wcde kadın figürü altında Bayan yazısı, bir wcde erkek figürü altında bay yazar. Kadın Erkek yazanına denk gelmedim hiç

Bu harbiden ''bayan'' dan daha fenaymış. Dikkat etmeden dilimize dolanmış bir de utanmadan Bir daha anneninizin kızlık soyadı diye soran operatöre ''sana ne len '' diyeceğim Konu ile ilgili düşüncelerim ise, kadın kelimesini çok severim ben. Kulağa dolu dolu, hoş gelir. Adam gibi adam derler ya hani, kadın gibi kadında öyledir benim için. Bay / bayan bana her zaman WC leri anımsatıyor. Kullanılmasından da hoşlanmıyorum

iki cumlede de kadın kelimesini cıkardıgımızda da hissiyat degismiyor ki oradaki sıkıntı kelimelerden ziyade "bu insan bir işe yaramaz" mesajı verildigini hissetmemiz, sanki gezmek kotu bir eylemmiş gibi... feminist biri degilim fakat kelimeler ve algılayıs bicimimiz o kadar ataerkil ki duzene karsı "kadın" ı kabul ettirebilmek bile bir başarı. aaa terbiyesiz diyince aklıma geldi, bir arkadas yanında kardesiyle gelmiş ufak bir grup oturuyoruz bir ara birini tarif ederken kadın kelimesi gecti, o liseli de ayıpmış gibi nasıl kıpkırmızı olmustu biz de anlamadık başta, soruyoruz noldu ateşin mi cıktı iyi misin birilerini anlatırken kadın diyerek kişilerin cinsellik yasayıp yasamadıgını ayırarak konusuyoruz sanmıs meger neyse ki buradaki gibi anneler ile daha bilincli bir nesil yetistigini bilmek umutlandırıyor...

hitap ise hanımefendi-beyfendi evlat ise ogul-kız cinsiyet ise erkek-kadın kullanırım. bunun nesini anlamamakta ısrar ediyorlar ki? biz kibar olsun diye "oglan" desek ohooo erkekligime mi laf ediyorsun diye baslar işitmedigimiz sey kalmazdı... bay-bayan konusuna hic girmiyorum zaten, bir gosteride "baylar ve bayanlar" seklinde sunum yapılması dısında biri bana "bay" ı kullanarak cumle kurabilir mi?