Bulunduğu her çevrede, her ortamda rahatsız olan, huzursuz olan tedirgin bir yapıya sahip olan tiplerdir. Bu insanlar, genellikle çevrelerindeki insanların bazen kendileriyle gereğinden fazla uğraştıklarını, herşeyin kendi üzerlerine geldiğini zanneden yapıya sahiptirler. Onları mutlu edecek, huzura ve rahata erdirecek hiçbir yer ve durumun olmadığını zannederler. Onlar ellerine aldıkları ya da ilgilendikleri şeylerden kısa sürede sıkılırlar. Hiçbir şeyin kendilerini tatmin etmediğini söylerler ve buna da inanırlar. Sürekli durumlarından yakınırlar. Çok sevdikleri bir yere gitseler dahi, kısa bir süre sonra oradan da sıkılırlar. Hangi işle uğraşırlarsa uğraşsınlar, ondan çabucak soğurlar. Tüm bu hallerin sebebi, bilinçaltlarında o kişilerin kendi nefislerini çok şımartmış olmaları, kendilerine aşırı önem veriyor olmaları ve kendilerini diğer insanlardan daha yüce görüyor olmaları gerçeği yatmaktadır. Bu tip insanlar, kendilerini, zor beğenen ve özel insanlar olarak lanse ederler. Sıkıldıkları durumlardan dolayı kendilerine haklı gerekçeler bulurlar. Çünkü o konuların ya da olayların derinliklerine indiklerini, olayları çözdüklerini, dolayısıyla onun üzerinde daha fazla durmanın anlamsız olduğunu söylerler. Halbuki onları bu konuda test etseniz, gerçeğin hemen ortaya çıktığını görürsünüz. Gerçekte bu tipler "maymun iştahlı"dır. Bunu onlara yaptıran ise, şımarık nefisleridir. Bu şişirilmiş nefisler, aslında kendilerini birçok yerde rahatlıkla gösterecektir. En güzeli ise çalışmayı hiç sevmemede kendini ele verecektir. Çünkü çalışmayı, üretmeyi sevmemek, şişirilmiş bir nefsin özelliğidir. Bu hastalıktan kurtulmak, kendini aşırı sevmeyi bırakmak ve nefsini ıslah etmekle mümkündür. Bir de sıkıntılı insanın en çok dikkat etmesi gereken hususlardan biri de çevrelerinde karşılaştıkları durumların bu kadar da sıkıntılı olmadığına ikna olması gerekir. Bunu yaparken de, iyi bir dosta ihtiyaç vardır. KATI İNSANLAR Bir diğer problemli hal ise, katı bir mizaca sahip olmaktır. Bu durumdaki insanlar, diğer insanlarla ilişkileri biraz gergin ve tatsız bir durumda seyreder. Çünkü kendisine göre kuralları vardır. Bu kuralları belirleyenler, onlar olduğu için, en mükemmeldirler. Tüm insanarın buna uymalarını beklerler. Herhangi bir şekilde bir itaatsizlik ve itiraz olursa, onu tepkiyle karşılarlar, hatta mümkünse cezalandırırlar. Çünkü onlar taviz kabul etmediklerini iddia ederler. Kendi ilke ve anlayışlarından verilecek bir taviz, onlara göre küçülmekle eş anlamlıdır. Dolayısıyla bu onlar için mümkün değildir. Temelde, tüm problemli hastalıklarda oduğu gibi katı mizaçlı insanlar da nefislerine çok düşkündürler. Kendilerinin son derece "doğru" olduklarını sanırlar. Katı insanlar, psikolojik olarak sert bir mizaca sahip oldukları için, hoşlarına gitmeyen bir duruma tepkileri de normal bir insanınkinden çok daha aşırı olacaktır. Çoğunlukla yüzleri gülmez ve güleryüzlü insanları sevmezler. Onlara sorarsanız, böyle davranmanın ancak doğru olduğunu söylerler. İnsani ilişkilerinde genellikle kabadırlar. Çocuklarına ve eşlerine sevgi ve şefkat göstermezler. Kalblerinde merhamet duygusu azdır. Sevmeyi bilmezler. Bazılarında durum biraz daha farklılık gösterebilir. Bu tür insanlar zaman zaman gülmeyi, sevmeyi deneyebilir, ancak kendileri istedikleri ve gerekli gördükleri yer ve zamanda! Hepsi o kadar! Eğer ortam, onların deneteminde değilse, bundan rahatsız olurlar. Peki neden bir insan bu hale gelir? Doğuştan mı, yoksa sonradan mı oluşur? Aslında bu psikolojinin temel sorunudur. Ancak bunun bir tek cevabı vardır. İnsanlar, hayatlarının muhtelif dönemlerinde yaşadıkları psikolojik problemlerin köklerini fıtri mizaçlarında bulabilirler. Ne var ki, bu kişiler farkında olarak veya olmayarak, bu olumsuz özelliklerini büyütür ve geliştirirler. Halbuki Allah, insanın kendisine yüklenen bu problemlerden kendisini arındırmasını, bunların üzerine gitmesini ister. Tüm katı insanlar, Hz. Peygamber'in hayatındaki şu ilkeyi çok iyi düşünmelidirler: O, kendi nefsine yapılan saygısızlıkları hep tebessümle, hoşgörüyle karşılamıştır. Ancak dine yapılan bir saygısızlık olmuşsa, ona karşı katı olmuştur. Bundan anlıyoruz ki, Allah'a, O'nun dinine ve Resulüne bir saygısızlık yapıldığında, buna hoşgörülü olamayız. Ama nefsimize ve benliğimize karşı bir taarruzda bulunuluyorsa, Allah'ın Kur'anda buyurduğu gibi, "kötülülüğe karşı iyilikle muamele et!" ayetini ilke edinmeliyiz. Katılığın panzehiri yumuşaklıktır.