Ukrayna'nın doğusunda Rus nüfusun yoğun yaşadığı Donetsk kentinde kamu binalarına yeniden Ukrayna bayrağı çekildi. kaynak : NTV Ukrayna polisinden yapılan açıklamada, yerel hükümet binasında geçtiğimiz Cumartesi'den bu yana dalgalanan Rus bayrağının indirilerek, yerine Ukrayna bayrağı çekildiği belirtildi. Ukrayna polisi, yerel hükümet binasında bulunan Rusya yanlısı protestocuların da binadan çıkarıldığı belirtildi. Kırım'daki tansiyonu düşürmek için diplomatik çabalar da yoğunlaşıyor. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'la Fransa'nın başkenti Paris'te bir araya gelecek. Önceden planlanan Lübnan konulu bir konferans için Paris'e giden iki bakanın bir araya gelerek, Kırım krizini ele almaları bekleniyor. ABD'nin krizi azaltmak için bir plan üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Plan, Kırım'daki Rus askerlerinin üslerine çekilmesi karşılığında Rusça konuşan Kırımlıların güvenliği için Ukrayna'ya uluslararası gözlemciler gönderilmesini öngörüyor Plan uyarınca, Moskova ve Kiev arasında doğrudan müzakerelerin başlatılması hedefleniyor. Bugün Belçika'nın başkenti Brüksel'de Kırım krizinin ele alınacağı bir NATO-Rusya toplantısı da düzenlenecek. AB Dış İlişkiler Yüksek temsilcisi Catherine Ashton'ın da bugün Kiev'e giderek temaslarda bulunması bekleniyor. Fransa Dışileri Bakanı Laurent Fabius gerilimin azalmaması halinde yarınki zirvede AB liderlerinin Rusya'ya yaptırımları oylayabileceğini söyledi.

Ukrayna ve Rusya arasındaki Kırım krizinin ardından, Karadeniz'e çağırılan 150 borda numaralı Saratov ile 156 borda numaralı Yamal isimli 2 Rus savaş gemisi, saat 07.00 sıralarında İstanbul Boğazı'ndan geçti. İki Rus savaş gemisi Karadeniz'e giriş yapmak üzere İstanbul Boğazı'ndan geçiş yaptı. Biri daha erken saatlerde İstanbul Boğazı'ndan geçerek Karadeniz'e doğru yol aldı. Bir diğer savaş gemisi de boğazda yol almakta. Bu gemiler Karadeniz'i geçtikten sonra Sivastopol'a gidecek. Sivastopol'da Rusyan'nın büyük bir deniz üssü bulunuyor. Şu an Rusya'nın Kırım'da 16 bin askeri var. Bu gemilerin de Sivastopol'daki Rus üssüne gittiği tahmin ediliyor. Gemilere Sahil Güvenlik Komutanlığı'na ait bir bot refakat ediyor. PUTİN: ÜSLERİNİZE GERİ DÖNÜN Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise, tatbikat yapan askeri birliklere "Üslerinize geri dönün" çağrısı yaptı. Kremlin'den yapılan açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna sınırında askeri tatbikat yapan askeri birliklere üslerine dönme emri verdiğini açıkladı. kaynak:ntvmsnbc

Rus askeri birliklerinin, Ukrayna ya bağlı Kırım Özerk Bölgesi ne girmeleri ve stratejik noktaların kontrolünü ele geçirmesiyle çok daha tehlikeli bir sürece giren Ukrayna krizi, yerel seçim gündeminde olan Türkiye nin de konusu oldu. Kırım bölgesinin Türkiye açısından tarihsel ve stratejik öneminin yanısıra nüfusu 350.000 in üzerindeki Kırım Türkleri ile yakın soydaşlık bağları da Türkiye nin, bunalımın en kısa sürede ve diplomatik yollarla çözümü için devreye girmesine yol açan unsurlar arasında yer aldı. Ukrayna da aylardır yaşanan gerilimin, Karadeniz i etkileyebilecek sıcak savaş sınırına yaklaşması üzerine Cumartesi günü Ukrayna ya dışişleri bakanını gönderen ve göreve gelen yeni yönetimle ilk temas kuran ülke olan Türkiye, Kırım da yaşanan gerginliğin giderilmesi için çok yönlü bir diplomatik süreç içerisinde. EN OLUMSUZ SENARYO RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI Türkiye açısından en olumsuz senaryo, Kırım merkezli gerilimin Rusya ve Ukrayna arasında bir askeri çatışmaya dönme ihtimali olarak görülüyor. Her iki tarafın da Karadeniz de güçlü filolarının bulunması olumsuz bir durumda gelişmelerin Türkiye ye önemli yansımaları olabileceğini gösteriyor. RUSYA GEMİLERİNİ BOĞAZDAN GEÇİRDİ Çanakkale Boğazı'ndan dün geçiş yaparak Karadeniz e doğru ilerlemeye başlayan 2 Rus savaş gemisi bugün de İstanbul Boğaz'ından geçti. Rusya, Suriye'deki iç savaş nedeniyle Akdeniz'e görevlendirdiği 150 borda numaralı 'Saratov' ile 156 borda numaralı 'Yamal' isimli 2 savaş gemisini Ukrayna ve Rusya arasındaki Kırım krizinin ardından Karadeniz'e çağırdı. ABD SAVAŞ GEMİLERİ DE YOLA ÇIKTI Öte yandan ABD Donanması'na ait savaş gemilerinin Akdeniz'den Karadeniz'e gitmek üzere hareket ettiği ileri sürüldü. Yunanistan'ın, savunma ve askeri haberlerin yer aldığı 'kronos. gr' sitesinin diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Donanması'nın en önemli roket kruvazörlerinden 180 metre uzunluğundaki, 61 no'lu, içinde 300 askerin bulunduğu 'US Ramage' ve 'US Navy' isimli uçak gemileri ile 6'ncı ABD Filosu, Yunanistan açıklarından Karadeniz'e açılmak üzere hareket etti. Haberde, ABD savaş gemilerinin, yarın sabaha karşı da Çanakkale Boğazı'ndan geçmelerinin beklendiği kaydedildi. MONTREUX SÖZLEŞMESİ ÖNEM KAZANIYOR Bu kapsamda, olası çatışma durumunda, NATO nun alacağı karar da Montreux Sözleşmesi ile Karadeniz e kıyısı olmayan ülkelerin boğazlardan askeri gemi geçişlerini kontrol altında tutan Türk hükümeti açısından büyük önem taşıyacak. Peki Montreux Sözleşmesi bu konuda ne diyor? Benzer durumlarda neler yaşandı? Rusya Kırım'ı işgal etmek için Karadeniz'e donanmasını yollayabilir mi? Türkiye dışındaki NATO üyesi ülkeler Rusya-Ukrayna savaşını önlemek için Karadeniz'e asker ve savaş gemisi yollayabilir mi? ANLAŞMA 1936'DA İMZALANDI Türkiye 'nin 1936'da Bulgaristan, Fransa, Büyük Britanya, Avustralya, Yunanistan, Japonya, Romanya, Sovyetler Birliği ve Yugoslavya ile imzaladığı Montrö Boğazlar Sözleşmesine göre, Karadeniz'e çıkacak askeri gemilerin belirli tonajda olması gerekiyor. Bu bağlamda örneğin bir uçak gemisi boğazlardan geçirilerek Karadeniz'e giriş ya da çıkış yapamıyor. UÇAK GEMİSİ GEÇEMİYOR 2008 deki Rusya-Gürcistan savaşında da Amerikan savaş gemileri Boğazlardan geçerek Karadeniz de konumlanmıştı. Ancak Amerikan donanmasına ait uçak gemisi Karadeniz'e giriş yapmamıştı. Montrö Anlaşması nın barış durumu koşullarına göre, ABD kıyıdaş olmadığı için Karadeniz e göndereceği geminin tonajı 8 binden fazla olamıyor. DENİZALTILAR İÇİN SINIRLAMA VAR Montrö anlaşmasına göre denizaltılar konusunda da sınırlamalar bulunuyor. Örneğin başka bir ülkeye ait denizaltı sadece bakım veya ilk satın alındığında boğazlardan geçebiliyor. Anlaşma hükümlerine göre, Savaş gemilerinin Boğazlar'dan geçmesi için, Türk Hükümetine diplomasi yoluyla bir önbildirimde bulunulması gerekiyor. Bu ön bildirimin olağan süresi sekiz gün; ancak, Karadeniz kıyıdaşı olmayan Devletler için bu süre onbeş gün olarak belirlenmiş durumda. Yani Amerikan donanması en erken 15 gün sonra Boğazlardan geçiş hakkına sahip olabilecek. 21 GÜN İÇİNDE AYRILMAK ZORUNDA Anlaşmanın bir diğer hükmüne göre ise, Karadeniz e giren ve Karadeniz'e kıyısı olmayan bir ülkeye ait savaş gemisi 21 gün içinde bölgeyi terk etmek zorunda. Buna göre ABD ya da NATO üyesi bir ülkenin donaması Karadeniz'e gelirse, bölgede kalma süresi 21 gün olacak. TÜRKİYE SAVAŞIN TARAFIYSA İSTEDİĞİ GİBİ DAVRANABİLİR Anlaşmanın hükümlerine göre savaş durumunda, Türkiye savaşan ise, savaş gemilerinin geçişi konusunda Türk Hükümeti tümüyle dilediği gibi davranabiliyor. Ancak Türkiye savaşan taraf değilse, Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin savaş gemileri Boğazlar'da tam bir geçiş ve gidiş-geliş özgürlüğünden yararlanacaklardır. Bir diğer hüküm de "saldırıya uğramış bir Devlete ve Türkiye'yi bağlayan bir karşılıklı yardım antlaşması gereğince yapılan yardım durumları dışında savaşan herhangi bir Devletin savaş gemilerinin Boğazlar'dan geçmesi yasak olacaktır" şeklinde. Anlaşmanın bir diğer hükmü ise "Türkiye kendisini pek yakın bir savaş tehlikesi tehdidi karsısında sayarsa, Türkiye savaş durumu geçiş rejimini uygulamaya başlayacak ancak; Milletler Cemiyeti Konseyi Türkiye'nin aldığı önlemleri 3'te 2 çoğunlukla haklı bulmazsa Türkiye bu önlemlerini geri almak zorunda kalacaktır" diyor. Ancak Milletler Cemiyeti ikinci Dünya Savaşı sırasında fiilen ortadan kalktığı ve yetkileri daha sonra Birleşmiş Milletler tarafından devralındığı için hükmün nasıl uygulanacağına dair bir belirsizlik var. kaynak:www.netgazete.com

Amerika'nın 6. Filosu'na bağlı savaş gemilerinin ve bir uçak gemisinin boğazlardan Karadeniz'e geçeceği iddia edildi. Ancak Ankara, iddiaları doğrulamadı. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne göre, boğazlardan savaş gemisi geçirmenin şartları var. Uçak gemisinin geçmesi ise sözkonusu değil. ANKARA - ''Akdeniz'de bulunan ABD'nin 6. Filosu'na bağlı savaş gemileri Karadeniz'e doğru yola çıktı. ABD donanmasının vurucu güçlerinden biri olan uçak gemisi USS George H. W. Bush da rota değiştirerek boğazlara yöneldi.'' İddia, Ukrayna'da faaliyet gösteren askeri araştırmalar merkezi umzanı Dmitriy Timçuk'un. Bu iddiayı ne Türkiye Dışişleri Bakanlığı ne de ABD'li yetkililer doğruladı. Türk dışişleri kaynakları, "15 gün önce bir ülke boğazlardan geçmek için Türkiye'ye bildirimde bulundu ve izin aldı" ifadelerini kullandı. Ancak o iznin hangi ülkeye çıktığı konusunda bilgi verilmedi. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne göre, bir ülkenin savaş gemilerini boğazlardan geçirmek için Türkiye'ye önbildirimde bulunması gerekiyor. Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler için bu bildirim süresi 8 gün. Olmayan ülkeler içinse 15. Anlaşmaya göre, Karadeniz'e kıyısı olmayan bir ülke ya da birkaç devlet, insani bir amaçla deniz kuvvetleri göndermek isterse, bu kuvvetlerin toplamı 8 bin tonu aşamıyor. Uçak gemilerinin boğazlardan geçişi ise Montrö Anlaşması'na göre tamamen yasak. Yani bu kurala bağlı olarak, ABD, Türkiye'den izin alması halinde savaş gemilerini belirlenen koşullar çerçevesinde Karadeniz'e sokabilir, ancak USS George H. W. Bush gibi uçak gemisini sokamaz. Karadeniz'e giren bir savaş gemisi ise en fazla 21 gün orada kalabiliyor. kaynak: ntv

Ukrayna da Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç in devrilmesinin ardından, gözler Kırım a çevrildi. Tarihi boyunca Kiev den ziyade Moskova ya yakın durmuş bölgeden, Rusya nın işgale giriştiği yönünde haberler geliyor. Ukrayna medyası Simferopol yakınlarındaki bir üsse 2 bin asker taşıyan 13 uçağın indiğini öne sürdü. İddia doğrulanmasa da ABD den İşgalin bedeli olur açıklaması gecikmedi. Peki Kırım niçin önemli? Bölgedeki gerilimin tırmanması, Batı yla Rusya arasında sıkışan Ukrayna için genel olarak ne anlama geliyor? 1- KIRIM NİÇİN KRİZİN MERKEZİ HALİNE GELDİ? Ukrayna nın Karadeniz kıyısındaki Kırım yarımadası, ülkedeki Rusya yanlısı hissiyatın, yani olası bir ayrılıkçı hareketin kalbi olarak değerlendiriliyor. Yanukoviç in devrilmesinin ardından, Rusya yanlısı en geniş çaplı gösteriler Kırım da yapıldı. Rusya nın Karadeniz Filosu na ev sahipliği de yapan bölgede, yerel parlamento Kiev den ayrılıp ayrılmama konusunda referandum düzenleme kararını açıkladı. Perşembe gecesi bölgedeki Sivastopol ve Simferol havaalanları Rus üniforması giyen kişilerce işgal edildi; Kiev Karadeniz Filosu nedeniyle bölgede bulunan Rus askerlerini suçlarken, Moskova iddiayı reddetti. En son da Rus işgali iddiası ortaya atıldı. Simferol Havaalanı silahlı kişilerin işgali altında. 2- KIRIM, RUSYA İÇİN NİÇİN ÖNEMLİ? Kırım tarihsel açıdan, Rusya nın sıcak denizlere inme ihtiyacının karşılanması için hayati önemde. Özellikle Sivastopol Limanı, Moskova nın Karadeniz üzerinden Akdeniz ve ötesinde hakimiyet kurma arzusunun sembolü olarak görülüyor. 3- RUSYA NIN BÖLGEDEKİ ETKİSİNİN KÖKENİ NEYE DAYANIYOR? Stratejik konumu ve verimli arazileriyle dikkat çeken Kırım ın tarihi istila ve işgallerle dolu. Hunlardan Venediklilere, Bizans tan Osmanlı ya birçok medeniyete ev sahipliği yaptı. 18 inci yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu yla Rus İmparatorluğu arasında gidip gelen Kırım, 1783 te Çariçe 2. Katerina döneminde ilhak edildi. 1954 te, Sovyet lideri Nikita Kruşçev tarafından Ukrayna ya devredilene kadar Rusya nın parçasıydı. 4- MOSKOVA KIRIM I UKRAYNA YA NASIL BIRAKTI? Kruşçev, Rus hakimiyeti altına girişinin 300 üncü yıldönümünde Kırım ı hediye olarak Ukrayna Sovyet Cumhuriyeti ne verdi; karar 27 Şubat 1954 te, resmi Sovyet gazetesi Pravda da tek cümlelik uzun bir paragraf olarak yayımlandı. Bazı Rusların bugün hala hata olarak gördüğü karar, o dönemde pratikte pek fazla değişiklik yaratmıyordu. Ancak SSCB nin 37 yıl sonra çökmesiyle bugün hem Ukrayna, hem de Rusya için bir anda önem kazandı. Rusya, en önemli filolarından birinin yeni bağımsız olan ve Avrupa yla yakınlaşma riski bulunan bir ülkede kalması gerçeğiyle baş etmek zorundaydı. 5- KIRIM IN YASAL STATÜSÜ NE? Kırım, 1996 Anayası na göre Ukrayna içinde özerk bir cumhuriyet statüsüne sahip ama yasal olarak Ukrayna nın parçası. Kendi parlamentosunu seçiyor. Bu parlamento, tarım, altyapı ve turizm politikalarını belirleme yetkisine sahip. Ancak 1995 te, Rusya yanlısı ayrılıkçı bir adayın seçimleri ezici çoğunlukla kazanması sonrası Kırım başkanlığı makamı kaldırıldı. Şu an bölgenin başkanlık temsilcisi ve başbakanı Kiev tarafından atanıyor. 6- SİVASTOPOL NİYE ÖNEMLİ? Sivastopol, Kiev le birlikte Ukrayna da özel statü taşıyan iki kentten biri. Sovyet döneminden bu yana Rusya nın Karadeniz Filosu na evsahipliği yapıyor. Rusya, Sovyetler in çöktüğü 1991 de Kiev le uzun müzakereleden sonra buradaki üssünü 2017 ye kadar tutma hakkını kazandı. Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç in 2010 da yeniden iktidara gelmesinden sonra da, Rus doğalgazının yüzde 30 oranında daha ucuza alınması karşılığında bu süre 25 yıl uzatıldı; 2047 ye kadar yeniden uzatılması opsiyonu da tanındı. Sivastopol, Kiev deki iktidarın yönelim ine göre Moskova yla zaman zaman gerilime sebep oluyor. Batı yanlısı Viktor Yuşçenko nun iktidarda olduğu 2008 de Kiev Rusya yı, Gürcistan daki yine Batı yanlısı Mihail Saakaşvili yle ihtilafta Karadeniz Filosu nu kullanmaması için uyarmıştı. Yanukoviç sonrasında da benzer bir gerilim söz konusu. 7- RUSYA KIRIM I İŞGAL EDER Mİ? Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Yanukoviç e bir tür sığınma tanıdı ve Rusya topraklarında basın toplantısı düzenleyip hala Ukrayna devlet başkanı olduğu tezini yinelemesine izin verdi. Rus diplomatların yarımadada pasaport dağıttığı da iddialar arasında; zira Rusya yasaları, ülke vatandaşlarının korunması amacıyla askeri operasyon düzenlenmesinin önünü açıyor. Üstelik, 2008 de Güney Osetya nedeniyle Gürcistan la patlak veren savaş öncesinde de benzer iddialar ortaya atılmıştı. Son olarak Rusya nın bölgeye asker gönderdiği iddia edildi. Ancak bu iddia Rusya tarafından doğrulanmış değil. Rusya nın, NATO sınırındaki Ukrayna da ne kadar risk alacağı tartışmalı. 1994 tarihli bir anlaşmaya göre, Rusya ABD ve İngiltere yle birlikte Ukrayna nın toprak bütünlüğünün garantörü olmayı kabul etti. Bu anlaşma, Moskova nın açıkça ayrılıkçılığı destekleyen bir politika izlemesini zorlaştırıyor. 8- BÖLGENİN NÜFUS YAPISI NASIL? 2,3 milyon Kırımlının büyük çoğunluğu kendilerini Rus olarak tanımlıyor ve Rusça konuşuyor. 2001 deki nüfus sayımına göre, bölge nüfusunun yüzde 58 i Rus. Buna karşılık, Ukraynalılar nüfusun yüzde 24 ünü, Tatarlar da yüzde 12 sini oluşturuyor. 9 TATARLARIN STATÜSÜ NE? Kırım ın Nazi işgalinden kurtarılmasından sonra, Joseph Stalin 1944 yılında 1 milyona yakın Tatar ı Nazilerle işbirliği yaptıkları gerekçesiyle Sibirya ve Orta Asya ya tehcir etti. Birçoğu yolda hayatını kaybetti. Tatarlar Sovyetler Birliği nin çökmesinin ardından bölgeye dönmeye başlasa da yüksek işsizlik oranlarıyla karşılaştı. O tarihten bu yana, Tatarlarla Ruslar arasında özellikle mülkler konusunda anlaşmazlık yaşanıyor. BERİL KÖSEOĞLU | diken.com.tr