Saç Kavurma / Selekeli - Orta Asya&#8217;dan gelen kavimlerin Anadolu&#8217;ya girişleri sırasında Ağrı, bir geçiş oluşturmuş, dolayısıyla bir çok medeniyete sahne olmuştur. Ancak bu medeniyetler Ağrı&#8217;yı bir giriş kapısı olarak gördüklerinden burada çok köklü bir uygarlık oluşturamamışlardır. 1071 Malazgirt Savaşı sonrası bölgeye Türk boyları gelmeye başlamıştır. Osmanlı döneminde Şorbulak olarak anılan ilin adı, Ermeniler zamanında Karakilise olarak değiştirilmiştir. Kazım Karabekir Paşa zamanında Karakilise ismi değiştirilerek Karaköse diye adlandırılmıştır. Nuh Tufanı ile ilgisinden dolayı Tevrat&#8217;ta adı geçen Ararat Dağı ve ülkesinin, Ağrı ve çevresinin olduğu sanılması dolayısıyla Ağrı&#8217;ya batılılar tarafından Ararat da denilmektedir. Ağrı toprağı ve ikliminin sebze tarımına fazla elverişli olmaması yüzünden sebze üretimi yetersizdir. Onun için Ağrı mutfağında tahıl önemli yer tutar. Kış mevsiminin uzun sürmesi, un ve una dayalı yemek çeşidini çoğaltmıştır. Süt ve süt ürünleri de bes. lenmenin temel öğelerindendir. Ağrı'da hemen hemen her köylü ailesi sonbaharda bulgurunu kaynatır, eriştesini keser; kurutunu yazın hazırlar. Kışlık peynir ve lor; tuluk, deri, plastik bidon yahut tenekelere doldurularak kaldırılır. Harman zamanı temiz buğdaydan bir ölçek kavurgalık seçilir. Ve varlıklı aileler hayvan yağını teneke veya yağ kazanlarına koyup kışa saklar, kavurma yapar. işte uzun kış boyunca, yaz ve sonbahardan hazırlanan bu erişte, bulgur, peynir, lor, yağ, kurut, kavurgalık ve kavurmadan faydalanılır. Tahıla dayalı olarak yapılan yemeklerin başlıcaları şunlardır : Xengel, haşil, erişte , kuymak, kete, pişi, egirdek, yufka yağlama, un helvası, hasude, bulgur pilavı, Hayvan, kurban bayramlarında, önemli bir işin gerçekleşmesinde, adaklarda, düğün ve sevinçli anlar. da kesilir. Saç Kavurma / Selekeli Yörenin en tanınmış et yemeği sac kavurmasıdır. Sac kavurması, etin sac üzerinde pişirilmesiyle yapılır. Ağrı'nın kendine özgü başka bir yemeği de Abdigor Köftesi'dir. Doğubayazıt'ta daha yaygın olan bu köfte, içli köfteye benzer. Düve veya genç sığır etinin dövülerek yumruk büküklüğüne getirilmesi sonunda pişirilir. Sahan kebabı ise, sahanda iki lavaş arasına kuşbaşı etin koyularak pişirilmesiyle hazırlanır. Goşteberg; et, tereyağı, soğan, salça ve aynı addaki ot harmanlanıp hayvan postuna doldurulur ve nemli toprağa gömüldükten sonra üzerinde ateş yakılarak pişirilir ki, buna buğulama da denir. Çevrede kendiliğinden yetişen sebze ve bitkiler de Ağrı mutfağında ayrı bir öneme sahiptir. Evelik, çiriş, mantar, çaşır, unluca, mendik, ışkın, yemlik, pancar, ısırgan, madımak, kuzukulağı, boğa dikeni, turp vb. inden çeşitli yemeklerde ve kete pişirmelerde faydalanılır. Bunların bir kısmı çiğ olarak yenir, çaşırdan turşu kurulur, evelik ve mantar kurutularak kısa saklanır. Mendik ve silim soğanı peynir ve lora katılıp otlu peynir yapılır. Ağrı'da hayvancılık temel geçim kaynağı olduğu için, süt ve süt ürünlerinin halk beslenmesinde vazgeçilmez bir rolü vardır. Zaten halk protein ih. tiyacını büyük ölçüde bu besinlerden alır. Özellikle yoğurt öğle ve akşam yemeklerinde, akşam sofralarında bulundurulur. Köylerde herkesin kendi yaptığı, şehirlerde oturanların pazardan aldığı beyaz peynir ve lor, her mutfakta vardır. Yörede üretilen bal da yaygın olmamakla birlikte mutfaklarda yer al. maktadır. Ancak, halk eğitimi merkezlerinin ve tarım kuruluşlarının düzenlediği kurslarla Ağrı mutfağına yeni çeşitler katılmıştır. Radyo ve televizyon gibi kitle iletişim araçları da yemek çeşitlerinin çoğalmasını sağlamıştır. Klasik tatlıların ve sebze yemeklerinin son yıllarda çoğalması bundandır. AĞRI YEMEKLERİ ABDİGÖR KÖFTESİ En tanınmış yemeği Abdigor Köftesi&#8217;dir. Doğubeyazıt ilçesinde yaygın olan bu köfte, içli köfteye benzer. Yöremizin en lezzetli yemeğidir. Yağsız, sinirsiz, kemiksiz sığır eti, çok az miktarda soğan, bir adet yumurta ve baharatlardan yapılır. Hazırlanması taze et, bir tokmak ile taş üzerinde merhem şeklini alıncaya kadar dövülür. Hamur haline gelen et, soğan ve su katılarak elle çırpılır. Çırpıldıktan sonra bir saat dinlendirilen köfteler pilav üzerine konularak servis yapılır. GOSTEBERG ET Tereyağı, soğan, salça ve aynı addaki ot harmanlanıp hayvan postuna doldurulur ve nemli toprağa gömüldükten sonra üzerinde ateş yakılarak pişirilir ki, buna buğulama da denir. SELEKELİ Taze oğlak veya kuzu eti, sarımsaklı yoğurt ve tereyağından yapılır. Hazırlanışı; taze et doğranır, içine tereyağından eritilmiş salça konulur. Bu şekilde kızartılan et indirilip bir süre dinlendirilir, üzerine sarımsaklı yoğurt dökülerek servis yapılır. ALABALIK Balık Göl&#8217;ü, Çuma Çayı ve derecik sularında bulunan kırmızı pullu kızıl alabalık güzel tadından öte kırık, çıkık gibi ortopedik tedavilerde ilaç olarak kullanılır. BEYAZ BAL Türkiye&#8217;nin en güzel çiçek balı burada elde edilir. Binbir renk ve çeşitli kokulardaki yayla çiçeğinden elde edilen bembeyaz balın tadına doyum olmaz. HAŞIL Haşıl yapılırken ince yarma önce bulamaç şeklinde pişirilir. Sonra ortası havuz gibi açılır ve üzerine tereyağı konur. Çevresine ise sarmısaklı yoğurt gezdirilir. Haşıl ortasına açılan yağ havuzu nedeni ile ayrı tabaklara bölünmez ve tek bir kaptan yenir. HENGEL Buğday unundan hazırlanan hamur bir süre dinlendirilir, yufka şeklinde ince olarak açılır ve kareler şeklinde kesilir. Kaynar suda haşlandıktan sonra süzülür ve bir tepsiye çekilir. Üzerine sarımsaklı yoğurt veya hengel sosu dediğimiz yöremize has kurut isimli bir malzeme ezilerek dökülür yine içinde küçük soğan parçacıkları kavrulmuş tereyağı dökülerek servis yapılır. Bekletilmeden ve soğutulmadan yenmesi gerekir. ERİŞTE Evde kesilen erişte ve yeşil mercimekle hazırlanır. Önceden haşlanan yeşil mercimek, erişteyle kaynatılıp süzüldükten sonra yağlanmış tencerenin tabanına patates dizilir, üzerine mercimekli karışım konur. Son olarak üzerine kızdırılmış yağ gezdirilir ve patatesler kırmızı renk alıncaya kadar pişirilir. Ters çerilip servis edilen bu yemek, kimi zaman patates yerine lavaş ekmeği ile de yapılır KUYMAK Önce bir tavaya kaymak konulur ve ısıtılır. Daha sonra alabildiği kadar Mısır unu veya buğday unu konularak sürekli bir biçimde karıştırılır. Biraz su dökülerek karıştırılamaya devam edilir. Ta ki kaymağın yağı çıkıncaya kadar, yağ çıktığı zaman yenmeye hazırdır. KETE Mayalanmış hamurun, yufka seklinde açılarak doğrudan sacın üzerinde pişirilmesidir. Yağlanarak veya kuru olarak yenir. Yufkadan kalın lavaştan ince olduğu için yöremize özeldir. PİŞİ ERDEK İsteğe göre, süt veya su ile mayalanarak yoğrulan hamur, biraz bekletildikten sonra, elle hafif ekmek boyutuna getirilinceye keder çevrilir, yuvarlak hamur kızgın yağa atılarak kızarıncaya kadar pişirilir. HASUDE Hasuda tatlı bir yiyecektir. Önce şerbet hazırlanır. Şerbetin içine çok az un atılır ve çırpılır. Daha sonra tavada yağ ısıtılır ve içine hazırladığımız şerbetle un dökülerek karıştırılır. 5-10 dakika böylece ateşte pişirildikten sonra hazır olan hasuda yenmeye hazırdır. YALANCI KÖFTE Bulgur, kabuğu alınmış buğdayın öğütülmüşü ve un karıştırılıp misket haline getirilen köfteler su, salça ve yağ karışımında kaynatılmak suretiyle yemeye hazır hale getirilir. AYRANAŞI Kabuğu alınmış buğdayın güzelce suda kaynatılıp, ayran eklenerek nane ve doğranmış kabağın içinde kaynatılması ile yemeye hazır hale getirilir. HALİSE Kabuğu alınmış buğday ve Tavşan etinin tandırda kiremit kaplarda saatlerce tuz katmadan kaynatılıp hazır hale getirildikten sonra üzerine yağ ve tuz katmak suretiyle yemeye hazır hale getirilir. ÇİRİŞ KETESİ Buğday unundan hazırlanan hamur bir süre dinlendirilir, yufka şeklinde açılır ve içine yöremizde yetişen çiriş isimli bir bitki konularak sac üzerinde pişirilir. Biraz dinlendirildikten sonra içine tere yağı dökülerek yenilir. MURTUĞA Un, şeker, süt ve su&#8217;nun karıştırılması ile yağda kızartılıp helva şekline getirildikten sonra içine ceviz içi, fındık atılabildiği gibi sade olarak ta yeme haline getirilir. ALINTIDIR...

Eki Görüntüle 835436 Selekeli Malzemeler: Oğlak veya kuzu eti Sarımsak Yoğurt Tereyağı Salça Yapılışı: Taze et doğranır, içine tereyağından eritilmiş salça konulur. Bu şekilde kızartılan et indirilip bir süre dinlendirilir, üzerine sarımsaklı yoğurt dökülerek servis edilir. ALINTIDIR... Efser

Köfte ismini ishakpaşa sarayının paşasının babası kör abdi paşa'dan almıştır. Bu köfte bir tek Doğubayazıt yöresine özgudur. sığır etinin arka butlarından çıkarılan Sinirleri alınmış yağsız kırmızı eti tokmakla sal-taşında Hamur halini alıncaya kadar dövülür, dövülen et ince kıyılmış soğanla karıştırılıp portakal büyüklüğünde yuvarlanır kaynar suya atılıp haşlanır. Piştikten sonra köftenin suyuyla pilav yapılır, bir Saat dinlendikten sonra pilav üstü servis yapılır. kıvamını yakalayabilene helal olsun. afiyet olsun Malzemeler: Kemiksiz kuzu, oğlak veya dana eti Soğan Baharat Yapılışı: Taze et dövülerek hamur haline getirilir, baharatla yoğrulur köfte yapılır. İnce doğranmış soğanlar suda tuzla birlikte kaynatılır, kaynayan suya köfteler atılır. Piştikten sonra bir saat kadar dinlendirilen köfteler, pilav üzerine konularak servis yapılır. ALINTIDIR... Efser

Hengel Buğday unundan hazırlanan hamur bir süre dinlendirilir, yufka şeklinde ince olarak açılır ve kareler şeklinde kesilir. Kaynar suda haşlandıktan sonra süzülür ve bir tepsiye çekilir. Üzerine sarımsaklı yoğurt veya hengel sosu dediğimiz yöremize has kurut isimli bir malzeme ezilerek dökülür yine içinde küçük soğan parçacıkları kavrulmuş tereyağı dökülerek servis yapılır. Bekletilmeden ve soğutulmadan yenmesi gerekir. ALINTIDIR... Efser

Malzemeler Yarım kilo dövme 14 bardak su 1 kg kemikli tavuk ya da hindi eti tuz Yemeğin Yapılışı Dövmeyi yıkayarak süzün. Bir tencerede on dört bardak su kaynatın. Dövmeyi içine atın. Köpüğünü alın, ocağı kısarak iyice yumuşayıncaya kadar yaklaşık bir saat pişirin. Pişen dövmenin tenceresine hindiyi ekleyin. Tuzunu ayarlayın. Kapağını kapa. Yemeği ateşten alın, biraz dinlenmeye bırakın. Yağı tavada hafifçe kahverengileşinceye kadar kızdırın, üzerine gezdirerek servis yapın. ALINTIDIR... Efser

Yalancı Köfte Tarifi Malzemelerğ Bir buçuk su bardağı ince bulgur Yarım su bardağı un 1 adet yumurta 1 adet rendelenmiş soğan 1 tatlı kaşığı salça Üzerine: Yoğurt Sos için: 2 adet soğan 1 çorba kaşığı salça 2 çorba kaşığı tereyağı Yalancı Köfte Yapılışı İNCE bulgurun üzerine çıkacak kadar sıcak su ekleyip şişmesini sağlayın. İçine yarım su bardağı un, yumurta, soğan ve salça katıp bütün malzemeyi yoğurun. Fındık büyüklüğünde parçalar koparıp avucunuzun içinde yuvarlayıp köfteler hazırlayın. Hazırladığınız köfteleri sıcak suda haşlayıp kevgirle servis tabağına alın. Üzerine yoğurt dökün. Diğer tarafta ince kıyılmış soğan ve 1 çorba kaşığı salçayı tereyağında kavurun. Sosu yoğurdun üzerine gezdirip servis yapın. ALINTIDIR... Efser

Ağrı usulü Haşıl nasıl yapılır Gerekli Malzemeler 4 adet temizlenip haşlanmış kaz ayağı 4 adet haşlanmış kaz dili 4 adet temizlenip haşlanmış kaz kafası 1 su bardağı yarma yeterince su eti ayıklanmış kaz kemikleri Tuz Soğan 1 yemek kaşığı tereyağı. Tarifi Kaz kemiklerini tencereye koyup üzerine suyu ekleyin ve yüksek ateşte iyice kaynatın. Kaynayan suyu bir süzgeç yardımıyla süzüp kemikleri sudan ayıklayın. Başka bir tencere içinde tereyağını eritin içine ince kıyılmış soğanı koyup soğanlar pembeleşinceye kadar kavurun. Soğanlar kavrulduktan sonra içine bir su bardağı yarmayı koyup karıştırın. Hazırladığınız bu karışımın içine kemiklerini ayıkladığınız suyu boşaltın ve yarmalar iyice pişinceye kadar kısık ateşte kaynatın. Yemek pişerken içerisine kaz ayakları, dilleri ve kafalarını da ekleyin. Yemeğin suyu tam olarak çekmeden ocaktan alın ve ayran eşliğinde ALINTIDIR... Efser