Nedim (1680 - ... ) Nedim 1680 yılında İstanbul'da doğdu. Fatih Sultan Mehmed döneminde yaşayan eski bir aileden geldiği söylenir. Babası Mehmed Efendidir. Dedesi Musluhiddin Efendi, Sultan İbrahim devri kazaskerlerindendir. Nasıl bir öğrenim gördüğü kesinlikle bilinmiyor. Fakat bazı kaynakların bildirdiğine göre Şeyhülislam Ebezade Abdullah Efendi'nin başkanlık ettiği kurul önünde sınavdan geçerek, hariç müderrisliği payesini aldı. Bir süre sonra Mahmudpaşa mahkemesinde naiplikle görevlendirildi. Sadrazam Ali Paşa ve Nevşehirli İbrahim Paşa tarafından korundu. Nevşehirli İbrahim Paşa, şiirlerini çok sevdiği Nedim'i muhasipliğe seçti. Daha sonra ise kütüphanesinde hafızı kütüb görevine getirdi. Bütün zevk ve eğlence meclislerinde sadrazamın ve bazı devlet büyüklerinin nedimi oldu. Ramazan aylarında, sadrazam İbrahim Paşa huzurunda verilen tefsir derslerine katıldı. Sadrazam İbrahim Paşa aracılığı ile Sultan Üçüncü Ahmed'in bulunduğu toplantılara katılmaya başladı. Şiirleri Sultan Üçüncü Ahmed tarafından beğenildi. Bu arada Mollakırımı medresesi (1727), Sadiefendi medresesi (1728) ve aynı yıl Nişancipaşayıatik medresesi müderrisliklerine tayin edildi. Son görevi Sekbanalibey medresesi müderrisliğiydi (1730). İbrahim Paşa'nın giriştiği, doğu dillerinden tercümeler, çalışmasına katıldı. Müneccimbaşı Derviş Ahmed Dede'nin Sahaifü'l Ahbar , Bedrüddin Avni'nin İkdü'l Cuman adlı eserlerini Türkçe'ye çeviren kurulda çalıştı. İçki düşkünlüğü yüzünden irtiaş hastalığı ve illeri vahime hastalığı çeken Nedim'in, Patrona Halil isyanı sırasında bir buhran geçirerek öldüğü ileri sürülür. Müstakimzade'nin, isyanda kaçarken Beşiktaş'daki evinin damından düşerek öldüğünü belirten ifadesi ispatlanmış değildir.

Gazel-2 Hele id oldu ol gül-gonce handan olduğun gördük Demag-ı telh-kamın şekkeristan olduğun gördük O sim endamı aldık halka-i ağuuşa bir kerre O elmasın hele zib-i nigin-dan olduğun gördük Meh ü mihrin senin olsun felek biz id-gehlerde Hilal ebruların hurşid-i taban olduğun gördük O kafir-beççe bir peymane sahba sundu kim alıp Derun-i laleden ateş füruzan olduğun gördük Niyaz ü naz ü nuş ü bahş ü ibram-ı kenar ü bus... Bugün meclisde zevkin böyle tufan olduğun gördük Yalan olmaz o şuhun görmedik mey içtiğin amma Bir iki kerrecik hem-bezm-i mestan olduğun gördük Gülistan görmedik gül kokmadık amma ruhün meyden Gül-ender-gül gülistan-der-gülistan olduğun gördük Bi-hamdillah yine kilk-i Nedima-yı sühan-sazın Gazel-perdaz-ı bezm-i sadr-ı zi-şan olduğun gördük

Rubailer Saki nigehin tamam kar etdi bana Hayretle cihan yüzünü tar etdi bana Cahbaya bahane bulma vallah billah Nitdiyse o çeşm-i pür-humar etdi bana Rakkas bu halet senin oynunda mıdır Aşıkların günahı boynunda mıdır Doymam şeb-i vaslına şeb-i ruze gibi Ey sim-beden sabah koynunda mıdır

KASİDE (18. Yüzyıl - Kaside der vasf-ı İstanbul ve sitayiş-i Sadrazam İbrahim Paşa) Bu şehr-i Sitanbul ki bi misl ü behadır Bir sengine yek pare Acem mülkü fedadır Bir gevher-i yekpare iki bahr arasında Hurşid-i cihan-tab ile tartılsa sezadır Bir kan-ı niamdır ki anın gevheri ikbal Bir bağ-ı iremdir ki gülü izz ü aladır Altında mı üstünde midir cennet-i a&#8217;la El-hak bu ne halet bu ne hoş ab u hevadır Her bağçesi bir çemenistan-ı letafet Her kuşesi bir meclis-i pür-feyz ü safadır İnsaf değildir anı dünyaya değişmek Gülzarların cennete teşbih hatadır Herkes irişür anda muradına anınçün Dergahları melce-i erbab-ı recadır Kala-yı mearif satılır suklarında Bazar-ı hüner ma&#8217;den-i ilm ü ulemadır Camilerinin her biri bir kuh-i tecelli Ebru-yi melek andaki mihrab-ı duadır Mescidlerinin her biri bir lücce-i envar Kandilleri meh gibi lebriz-i ziyadır Ser-çeşmeleri olmada insana revan-bahş Germ-abeleri cana safa cisme şifadır Hep halkının etvarı pesendide-i makbul Derler ki biraz dilleri bi-mihr ü vefadır Şimdi yapılan alem-i nev-resm ü safanın Evsafı hele başka kitab olsa sezadır Namı gibi olmuşdur o hem sa&#8217;d hem abad İstanbul&#8217;a sermaye-i fahr olsa revadır Kuh-sarları bağları kasrları hep Güya ki bütün şevk ü tarab zevk u safadır İstanbul&#8217;un evsafını mümkün mi beyan hiç Maksud heman sadr-ı kerem-kara senadır... Nedim

Berceste-2 Bakıp o şuh ile naz u niyaza meşk ederiz Gülün tebessümüne bülbülün teranesine... Bir şeker handeyle bezm-i şevka cam ettin beni Nim sun peymaneyi saki tamam ettin beni... Ayağın sakınarak basma aman sultanım Dökülen mey kırılan şişe-i rindan olsun... Yetmez mi sana bister ü balin kucağım Serd oldu hava çıkma koyundan kuzucağım... Pek istedi efendimi iydin üçüncü gün Lütfeyle gel Nedimi'ne kurbanın olduğum... Ben dedikçe böyle kim kıldı Nedim'i na-tüvan Gösterir engüşt ile meclisdeki mina seni... Leblerin mecruh olur dendan-ı sin-i buseden Lalin öpdürtmek bu haletle muhal olmuş sana... Yok bu şehr içre senin vasfettiğin dilber Nedim Bir peri-suret görünmüş bir hayal olmuş sana... Düşmen ne denlü sahd ise de şad ol ey Nedim Seng üzre gösterir zer-i kamil ayarını... Ey Nedim ey bülbül-ü şeyda niçin böyle hamuşsun Sende evvel çok nevalar güft ü gular var idi

Heddeden Geçmiş Nezaket Haddeden geçmiş nezaket yal ü bal olmuş sana Mey süzülmüş şişeden ruhsar-ı al olmuş sana Buy-i gül taktir olunmuş nazın işlenmiş ucu Biri olmuş hoy birisi dest-mal olmuş sana Sihr ü efsun ile dolmuşdur derunun ey kalem Zülfü Harut&#8217;un demek mümkin ki nal olmuş sana Şöyle gird olmuş Firengistan birikmiş bir yere Sonra gelmiş guşe-i ebruda hal olmuş sana Ol büt-i tersa sana mey nuş eder misin demiş El-aman ey dil ne müşkil-ter sual olmuş sana Sen ne camın mestisin aya kimin hayranısın Kendin aldırdın gönül n&#8217;oldun ne hal olmuş sana Leblerin mecruh olur dendan-ı sin-i buseden La&#8217;lin öptürmek bu haletle muhal olmuş sana Yok bu şehr içre senin vasfettiğin dilber Nedim Bir peri-suret görünmüş bir hayal olmuş sana Nedim

Bercesteler Sen bi-haber hayalin ile guşelerde biz Ta subh olunca her gece ayş u dem eyleriz Esdikçe bad-ı subh perişansın ey gönül Benzer esir-i turra-i canansın ey gönül Güllü diba giydin amma korkarım azar eder Nazeninim saye-i har-ı gül-i diba seni Gülüm şöyle gülüm böyle demektir yare mu&#8217;tadım Seni ey gül sever canım ki canane hitabımsın Nedim Nedim

Şarkı Bir safa bahşedelim gel şu dil-i na-şada Gidelim serv-i revanım yürü sa'd-abada İşte üç çifte kayık iskelede amade Gidelim serv-i revanım yürü sa'd-abada Gülelim oynayalım kam alalım dünyadan Ma-i Tesnim içelüm çeşme-i nev-peydadan Görelim ab-ı hayat akdığın ejderhadan Gidelim serv-i revanım yürü sa'd-abada Bir sen ü bir ben ü bir mutrib-i pakize-eda İznin olursa eger bir de Nedim-i şeyda Gayrı yaranı bugünlük edip ey şuh feda Gidelim serv-i revanım yürü sa'd-abada

Gazel Thammül mülkünü yıktın Hulagu Han mısın kafir Aman dünyayı yaktın ateş-i suzan mısın kafir Kız oğlan nazı nazın şehlevend avazı avazın Belasın ben de bilmem kız mısın oğlan mısın kafir Ne ma'na gösterir duşundaki ol ateşin atlas Ki ya'ni şule-i cansuz-ı hüsn ü an mısın kafir Nedir bu gizli gizli ahlar çak-i giribanlar Aceb bir şuha sende aşık-ı nalan mısın kafir Sana kimisi canım kimi cananım deyü söyler Nesin sen doğru söyle can mısın canan mısın kafir Şarab-ı ateşinin keyfi rüyun şul'elendirmiş Bu haletle çerağ-ı meclis-i mestan mısın kafir Niçin sık sık bakarsın öyle mirat-ı mücellaya Meğer sen dahi kendi hüsnüne hayran mısın kafir Nedim-i zarı bir kafir esir etmiş işitmiştim Sen ol cellad-ı din ol düşmeni iman mısın kafir

Müstezat Ey şuh-ı kerem-pişe dil-i zar senindir Yok minnetin asla Ey kan-ı güher anda ne kim var senindir Pinhan u Hüveyda Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz Baş üzre yerin var Gül goncasısın guşe-i destar senindir Gel ey gül-i rana Neylersen edip bir-iki gün bar-ı cefaya Sabreyle de sonra Peymane senin hane senin yar senindir Ey dil tek ü tenha Bir buse-i can bahşına ver nakd-i hayatı Ger kail olursa Senden yanadır söz yine bazar senindir Ey aşık-ı şeyda Çeşman-ı siyeh mest-i sitem kakülü pür-ham Ebruları pür-çin Benzer ki bu dildar-ı cefakar senindir Biçare Nedima Nedim