Hürriyet Kasidesi Görüp ahkam-ı asrı münharif sıdk u selametten Çekildik izzet ü ikbal ile bab-ı hükumetten Usanmaz kendini insan bilenler halka hizmetten Mürüvvet-mend olan mazluma el çekmez ianetten Hakir olduysa millet şanına noksan gelir sanma Yere düşmekle cevher sakıt olmaz kadr ü kıymetten Vücudun kim hamir-i mayesi hak-i vatandandır Ne gam rah-ı vatanda hak olursa cevr ü mihnetten Muini zalimin dünyada erbab-ı denaettir Köpektir zevk alan sayyad-ı bi-insafa hizmetten Hemen bir feyz-i baki terk eder bir zevk-i faniye Hayatın kadrini ali bilenler hüsn-i şöhretten Nedendir halkta tul-i hayata bunca rağbetler Nedir insana bilmem menfaat hıfz-ı emanetten Cihanda kendini her ferdden alçak görür ol kim Utanmaz kendi nefsinden de ar eyler melametten Felekten intikam almak demektir ehl-i idrake Edip tezyid-i gayret müstefid olmak nedametten Durup ahkam-ı nusret ittihad-ı kalb-i millette Çıkar asar-ı rahmet ihtilaf-ı rey-i ümmetten Eder tedvir-i alem bir mekinin kuvve-i azmi Cihan titrer sebat-ı pay-ı erbab-ı metanetten Kaza her feyzini her lutfunu bir vakt için saklar Fütur etme sakın milletteki za'f u betaetten Değildir şir-i der-zencire töhmet acz-i akdamı Felekte baht utansın bi-nasib- erbab-ı himmetten Ziya dur ise evc-i rif'atinden iztıraridir hicab etsin tabiat yerde kalmış kabiliyetten Biz ol nesl-i kerim-i dude-i Osmaniyanız kim Muhammerdir serapa mayemiz hun-ı hamiyetten Biz ol al-i himem erbab-ı cidd ü içtihadız kim Cihangirane bir devlet çıkardık bir aşiretten Biz ol ulvi-nihadanız ki meydan-ı hamiyette Bize hak-i mezar ehven gelir hak-i mezelletten Ne gam pür ateş-i hevl olsa da gavga-yı hürriyet Kaçar mı merd olan bir can için meydan-ı gayretten Kemend-i can-güdaz-ı ejder-i kahr olsa celladın Müreccahtır yine bin kerre zencir-i esaretten Felek her türlü esbab-ı cefasın toplasın gelsin Dönersem kahbeyim millet yolunda bir azimetten Anılsın mesleğimde çektiğim cevr ü meşakkatler Ki edna zevki aladır vezaretten sadaretten Vatan bir bi-vefa nazende-i tannaza dönmüş kim Ayırmaz sadıkan-ı aşkını alam-ı gurbetten Müberrayım reca vü havfden indimde alidir Vazifem menfaatten hakkım agraz-ı hükümetten Civanmerdan-ı milletle hazer gavgadan ye bidad Erir şemşir-i zulmün ateş-i hun-i hamiyetten Ne mümkün zulm ile bidad ile imha-yı hürriyet Çalış idraki kaldır muktedirsen ademiyetten Gönülde cevher-i elmasa benzer cevher-i gayret Ezilmez şiddet-i tazyikten te'sir-i sıkletten Ne efsunkar imişsin ah ey didar-ı hürriyet Esir-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esaretten Senindir şimdi cezb-i kalbe kudret setr-i hüsn etme Cemalin ta ebed dur olmasın enzar-ı ümmetten Ne yar-ı can imişsin ah ey ümmid-i istikbal Cihanı sensin azad eyleyen bin ye's ü mihnetten Senindir devr-i devlet hükmünü dünyaya infaz et Hüda ikbalini hıfzeylesin hür türlü afetten Kilab-ı zulme kaldı gezdiğin nazende sahralar Uyan ey yareli şir-i jeyan bu hab-ı gafletten

KIT'ALAR I Eylemem ölsem de kızbi ihtiyar, Doğruyu söyler gezer bir şairim. Bir güzel mazmun bulunca, Eşrafa, Kendimi hicveylemezsem kafirim! II Kabrimi kimse ziyaret etmesin Allah için, Gelmesin reddeylerim billahi öz kardeşimi. Gözlerim ebna-yi ademden o rütbe yıldı kim, İstemem ben fatiha, tek çalmasınlar taşımı III Vakt-i, istibdatta söz söylemek memnu idi; Ağlatırtırdı ağzını açsan hükümet ananı! Devr-i hürriyetdeyiz şimdi, değişti kaide. Söyletirler evvela, sonra s.. ler ananı! IV Çekdiğim çevr ü cefanın sebebinden sorma Deme kim: -Badıhave menkabe dellalı budur! Habs ile, nefy ile, işkence ile ömür geçer, İşte Türkiyye'de şair olanın hali budur! V Vükela kabrine heykel dikelim şöyle yazıp Ki: 'Bunun hal_i hayatına yeri münhal idi Sanmayın yavm_i vefatında bilindi kadri Sağlığında yine bu böylece bir heykel idi' VI Padişahım, bir dirahta döndü kim guya vatan, Daima birbaltadan bir şahıhali kalmıyor: Gam değil amma bu mülkün böyle elden gitmesi, Gitgide zulmetmeğe elde ahali kalıyor Namık Kemal

Vatan Şarkısı Amalimiz afkarımız ikbal-i vatandır Ser-haddimize kal'e bizim hak-i bedendir Osmanlılarız ziynetimiz kanlı kefendir Gavgaada şehadetle bütün kam alırız biz Osmanlılarız can veririz nam alırız biz Kan ile kılıçtır görünen bayrağımızda Can kokusu geçmez ovamızda dağımızda Her guşede bir şir yatar toprağımızda Gavgaada şehadetle bütün kam alırız biz Osmanlılarız can veririz nam alırız biz Osmanlı adı her duyana lerze-resandır Ecdadımızın heybeti ma'ruf-i cihandır Fıtrat değişir sanma bu kan yine o kandır Gavgaada şehadetle bütün kam alırız biz Osmanlılarız can veririz nam alırız biz Top patlasın ateşleri etrafa saçılsın Cennet kapısı can veren ihvana açılsın Dünyada ne bulduk ki ölümden de kaçılsın Gavgaada şehadetle bütün kam alırız biz Osmanlılarız can veririz nam alırız biz. YOKTUR Gül ruhluların misali yoktur. Hurşidin o rengi ali yoktur. Ağyar ile ülfet etmek ister Ben ölmeden ihtimali yoktur. Cevretme değil fedayı aşka, Öldürse dahi vebali yoktur. Allah'adır istinadım ancak Nevi beşerin kemali yoktur. Namık Kemal

BEYİTLER Sana senden gelir bir işte 'dad' lazımsa Zaferden ümidin kes gayriden imdad lazımsa. Yüksel ki yerin bu yer değildir; Dünyaya gelmek hüner değildir. Bize gayret yaraşır, merhamet Allah'ındır. Hükmü ati ne fakirin, ne de şeyhin şahındır Namık Kemal HIRRENAME (1872'de mizah dergisi Diyojen'de yayınlanan ve Sadrazam Mahmud Nedim Paşa'yı yeren hicviye) Kedimin her gece böbrekle dolardı sepeti Yok idi Ni'metinin rahatının hiç adedi Çeşmi şehla nigehi farik iken nik ü bedi Sardı etrafını bin dürlü adular Kedimi gaflet ile fare-i idbar yedi Buna yandı yüreğim ah kedi vah kedi Keyfi gelse bıyığın oynatarak mırlar iken Kızdırırsan yüzüne atlayarak hırlar iken Kuyruğu geçse ele dırlanarak hırlar iken Sofrada her kedinin def'ini hazırlar iken Kedimi gaflet ile fare-i idbar yedi Buna yandı yüreğim ah kedi vah kedi Keseyi kapsa dökerdi yere hep pareleri Ciğere işler idi tırnağının yareleri Koşturur oynar idi kukla gibi fareleri Deliğe sokmaz idi bir gün o avareleri Kedimi gaflet ile fare-i idbar yedi Buna yandı yüreğim ah kedi vah kedi Ürperir tüyleri bir kerre deyince mırnav Korkudan başlar idi lerzişe bakkal ile manav Saldırırdı ademe bulmaz ise başka bir av Yüzünü görse köpekler diyemezken hav hav Kedimi gaflet ile fare-i idbar yedi Buna yandı yüreğim ah kedi vah kedi Sokulunca yatağa kovmak ile gitmez idi Okşamakla tokadı tekmeyi farketmez idi Yiyecek görse gözü mırlaması bitmez idi Kedimi gaflet ile fare-i idbar yedi Buna yandı yüreğim ah kedi vah kedi Namık Kemal

Namık Kemal Tanzimat edebiyatının meşhur gazeteci, siyasetçi, şair ve yazarı. 21 Aralık 1840&#8217;ta Tekirdağ&#8217;da doğdu. 1889&#8217;da mutasarrıflık yaptığı Sakız Adasında öldü. Bolayır&#8217;a gömüldü. Yenişehirli Mustafa Asım Beyin oğlu, Ratib bin Osman Paşanın torunudur. Anası Fatma Zehra hanım, Arnavut'tur. Küçük yaşta, anasını kaybetti. Çocukluk ve ilk gençlik çağı, anasının babası Abdüllatif Paşanın yanında geçti. Abdüllatif Paşa, kaymakam ve vali olarak devamlı dolaştığı için, dedesinin yanında kalan Namık Kemal, düzenli bir öğretim görmedi. Önce hususi dersler aldı. Daha sonra kendi kendini yetiştirmeye çalıştı. Dedesiyle 12 yaşında, önce Kars&#8217;a, bir yıl sonra da Sofya&#8217;ya gitti. 18 yaşına kadar burada kaldı. İlk şiirlerini burada yazdı. Tasavvufla ilgilendi. Evlenmesi de burada oldu. 1858&#8217;de İstanbul&#8217;a geldi. Divan Edebiyatı geleneğini devam ettiren şairlerle tanıştı. Leskofçalı Galib Beyle yakın dostluk kurdu, ondan etkilendi. Bu etki, divan tarzı şiirlerinde, hayatının sonuna kadar sürdü. 1861&#8217;de aynı şairin başkanlığında kurulmuş olan, Encümen-i Şuara'da yer aldı. 1862&#8217;de Tercüme odasına girdi. Burada, batı hayranı kimselerle tanıştı. Fransızca öğrenmeye ve Tasvir-i Efkar&#8217;da yazılar yazmaya başladı. Şinasi, Paris&#8217;e gidince, Tasvir-i Efkar&#8217;ı Namık Kemal&#8217;e bıraktı. Namık Kemal, gazetecilikle beraber siyasete de atılmış oldu. Gerek iç ve dış olaylar hakkındaki sert, olumsuz tenkit yazıları; gerekse Jön Türkler veya Genç Osmanlılar diye bilinen gizli ihtilal cemiyetine üye olması, hükümeti harekete geçirdi. Gazetesi kapatılan yazar, Erzurum vali muavinliğine tayin edildiyse de oraya gitmedi. Mısırlı Prens Mustafa Fazıl Paşa, Avrupa&#8217;da Jön Türkleri destekleyeceğini bildirince Namık Kemal, Ziya Paşa, Ali Suavi ve diğerleriyle beraber Paris&#8217;e kaçtı. Bunlar önce Paris&#8217;te Muhbir, sonra Londra&#8217;da Hürriyet&#8217;i çıkararak yurtdışından hükümete muhalefete devam ettiler. 1870&#8217;te İstanbul&#8217;a dönünce, arkadaşlarıyla İbret gazetesini çıkarmağa başladı. Az sonra İbret kapatıldı ve mutasarrıf olarak Gelibolu&#8217;ya gönderildi. Kısa zamanda azledildi. Tekrar İstanbul&#8217;a dönerek İbret&#8217;in başına geçti. Gazete tekrar kapatılınca tiyatro ile ilgilenmeğe başladı. Güllü Agop&#8217;un Gedikpaşa&#8217;daki tiyatrosunda, 1 Nisan 1873 gecesi oynanan Vatan Yahut Silistre piyesinde çıkan siyasi olaylar neticesi, İbret gazetesi bir daha çıkmamak üzere kapatıldı. Namık Kemal, Kıbrıs Magosa&#8217;da ikamete mecbur edildi. Burada 38 ay kaldı. Abdülaziz Hanın tahttan indirilmesi üzerine, siyasi mahkumlar için çıkarılan aftan istifade ederek İstanbul&#8217;a döndü. Magosa hayatı, yazar için rahat ve verimli geçti. Burada serbestçe dolaşabiliyor, dışarısıyla mektuplaşabiliyor, ziyaretçilerini ağırlayabiliyordu. Roman, tiyatro, tarih ve tenkide dair birçok eserini Magosa&#8217;da yazdı. Edebi çalışmalara ayıracak en çok zamanı burada bulabildi. Tahta, Beşinci Murad geçmişti. Yazar 1876&#8217;da sürgün dönüşü İstanbul&#8217;da bir kahraman gibi karşılandı. İkinci Abdülhamid Han tahta çıkınca Namık Kemal&#8217;i, önce Şura-yı devlet üyesi yaptı, sonra Kanun-i Esasi&#8217;yi hazırlayacak komisyona tayin etti. Namık Kemal, bir sözünden dolayı suçlu bulunarak, önce altı ay hapis, sonra beş bin kuruş maaşla Midilli Adasında ikamete mecbur edildi. İki buçuk yıl sonra aynı adaya mutasarrıf yapıldı. Buradan Rodos (1884-1887), daha sonra da Sakız mutasarrıflığına tayin edildi. Bir pazar günü orada öldü. Vasiyeti gereği, mezarı Bolayır&#8217;dadır. Namık Kemal, Osmanlı Devletinin son devresinde yaşadı. Tanzimat prensiplerini Osmanlı Devleti için kurtuluş reçetesi olarak gören batı kültürü hayranı Şinasi, Ziya Paşa gibi yazarlarla beraber bu prensipleri savundu; bunların yerleşmesine ve yayılmasına çalıştı. Heyecanlı, kavgacı mizacı, akıcı, parlak üslubu ile, diğer Tanzimat yazarlarından daha fazla tanındı. Kendinden sonra gelen yazarları etkiledi. Şinasi ile tanışıncaya kadar divan tarzında şiirler yazdı; tasavvufa meyletti; siyasetten uzak durdu. Fransızca öğrenmesi ve Şinasi ile tanışması hayatında bir dönüm noktası oldu. Bu devrede Namık Kemal, kaynağını Fransız ihtilalinden alan yeni düşüncelerin, edebiyat, siyaset ve sosyal hayatta ateşli bir savunucusu olarak hareketli bir hayat yaşadı. Avrupai düşüncelerin bayraktarlığını yaptı ve batı yanlısı kimselerin gözünde kahramanlaştı. Namık Kemal, bütün Tanzimat yazarları gibi, ne sistemli bir fikir adamı, ne bir fikir çilesi mahsulü, kendine mahsus düşünceleri olan bir mütefekkir, ne de büyük bir sanatçıdır. Aslında vatan şairi oluşu bile ikinci planda kalır. Hizmet için Erzurum&#8217;a gitmeyip yurt dışına kaçması bunun açık bir delilidir. Her şeyden önce gazeteci ve politikacıdır. Sonradan öğrendiği Fransızca'sıyla batı kültürünü tam manasıyla öğrenip hazmetmemiştir. Siyasi, sosyal ve edebi bir ihtilalci , Avrupa hayranı, bir taklitçidir. Görüşlerinin çoğu 18. yüzyıl Fransız filozoflarından ve romantiklerinden aktarmadır. İlim, fen, teknik ve kültürde gelişme modeli İngiltere; siyasi yönetim modeli ise Fransız meşruti teşkilatıdır. Siyasi düşüncelerini gerçekleştirmek için İtalyan Karbonari derneğinin tüzüğü esas alınarak kurulan Jön Türkler veya Genç Osmanlılar isimli gizli ihtilal cemiyetine girmiş, onun en ileri gelen üyelerinden olmuştur. Zaten, kendisi de tanınmış masonlardandı. Fransız edebiyatının üstünlüğünü kabul etti. Osmanlı edebiyatı yerine Fransız edebiyatı etkisinde, onun benzeri bir edebiyat kurmağa çalıştı. Bu akımın en şöhretli temsilcisi, öncüsü oldu. Bu yönde bir kadrolaşma hareketine girişti. Genç yazarları bu doğrultuda etkiledi. Fransız edebiyatı tarzında ilk meşhur edebi örnekleri verdi. Bir taraftan yeni fikirleri yaymaya çalışırken, bir taraftan da klasik edebiyatına çok şiddetli hücumlarda bulundu. Onu gözden düşürmeğe, yıkmağa çalıştı. Edebiyatı, yeni fikirlerin propaganda aracı olarak kullandı. &#8220;Sanat cemiyet içindir&#8221; görüşü eserlerine hakimdir. Bütün yazılarında gelişme, vatanseverlik, hürriyet, meşrutiyet, siyasi bağımsızlık, Osmanlıcılık, İslamcılık, maarif, iktisat, kahramanlık gibi sosyal konular üzerinde durdu. Vatan, millet, milliyet, hürriyet kelimelerini, bugünkü, Fransız ihtilalinden doğmuş manalarıyla ilk defa kullandı. (Eskiden vatan, millet, hürriyet kelimeleri başka manalarla kullanılırdı. Millet &#8220;din, mezhep, bir dine bağlı insan topluluğu&#8221;, hür kelimesi ise &#8220;azad edilmiş köle veya köle olmayan&#8221; manasına gelirdi.) Bir taraftan gazetelerde günlük siyasi ve sosyal konulardaki görüşlerini işlerken, bir taraftan da aynı konu ve temaları, edebi eserlerde dile getirdi. Bu faaliyetlerin geniş halk kitlelerinde etkili olabilmesi için, diğer Tanzimat yazarlarıyla beraber dil ve ifadenin sadeleşmesine gayret etti. Şiirin yanısıra tenkit, biyografi, tiyatro, roman, tarih ve makale türlerinde eserler verdi. Eserlerinin sayısı yirmi civarındadır. Eserlerinde, bilhassa şiirlerinde, şekil olarak pek bir yenilik olmamakla beraber muhteva değişiklikleri yaptı. Genelde aruz veznini, sadece bir iki şiirinde ise hece veznini kullandı. Fakat genç yazarlara hece veznini ve yeni nazım şekilleri kullanmağı tavsiye etti. Şair olarak asıl başarısı, divan tarzında yazdığı şiirlerdedir. Bunlar, kendinden sonra kitap şeklinde yayınlandı. Edebi tenkitlerinde kavgacı bir mizaca sahiptir. Tenkitleri, yapıcı bir tenkit anlayışından uzaktır. Bunları, eskiyi kötüleme ve yenilik taraftarlarını müdafaa için kaleme almıştır. Tahrib-i Harabat ve Takib, Ziya Paşanın Harabat&#8217;ını tenkit için, Magosa&#8217;da iken yazılmıştır. İrfan Paşaya Mektub, Renan Müdafaanamesi, Ernest Renan&#8217;ın İslamiyet ve Maarif konulu konferansına reddiyedir. Namık Kemal, İntibah yahut Sergüzeşt-i Ali Bey ve Cezmi ismiyle iki roman yazdı. Dil, ifade ve teknik yönden birçok noksanlıklar taşıyan bu eserlerin tek özelliği, o devirde yazılan romanlardan daha başarılı olmasıdır. Tiyatroyu yeni fikirlerini yaymak için iyi bir vasıta kabul eden yazar, altı tiyatro eseri yazdı. Bunlardan en çok tutulan Vatan Yahut Silistre&#8217;de vatanseverlik temasını işledi. Konusunu tarihten alan Celaleddin Harzemşah piyesinin yanısıra, aile içi problemlerin işlendiği Karabela, Akif Bey ve Zavallı Çocuk piyeslerinde ise sosyal konuları dile getirdi. Gülnihal piyesinin konusu siyasidir. Namık Kemal, diğer Tanzimat yazarlarıyla birlikte, aile ve evlenme konusunda mevcut bazı adetleri eserlerinde tenkit ettiler. Namık Kemal, Avrupa karşısında düştüğü aşağılık kompleksinin etkisiyle, konusunu eski şanlı devir ve tarihi şahıslardan alan, tarihi ve biyografik eserler kaleme alarak teselli bulmaya çalıştı. Devr-i İstila&#8217;sı, Selahaddin Eyyubi, Fatih, Sultan Selim adlı monografilerini topladığı Evrak-ı Perişan, Tiryaki Hasan Paşayı anlatan Kanije eseri bunlardandır. Çeşitli makale ve mektupları da vardır. Bunların bir kısmı toplanarak sonradan yayınlanmıştır. Edebi mülahazalar bir kenara bırakılırsa, tarihi ve siyasi bir şahsiyet olarak Namık Kemal, daima his ve heyecanlarına mağlup, çabuk kandırılabilen, neye inanıp bağlanacağını tam kestirememiş şöhret ve kahramanlık arzularıyla dolu bir insandır. Dostluğunda ve düşmanlığında sebatı yoktur. Şiirlerinde, devlet hizmetinde çalışmayı, insafsız bir avcıya köpeklik yapmaya benzeterek, en tantanalı bir dil ve üslupla kötülemesine rağmen devlet adamlarının, Osmanlı Sultanlarının ufak iltifat ve ihsanları karşısında her şeyi unutur, kendisiyle birlik olanları jurnal ederdi. İkinci Abdülhamid Hana yazdığı çok aşırı saygı ve bağlılık ifadeleriyle dolu mektupları, Başbakanlık Osmanlı Arşivinde mevcuttur. Namık Kemal&#8217;e Hürriyet şairi adını verenler, Namık Kemal&#8217;in yolundan gidilerek elde edilen hürriyetlerle, Osmanlı Devletinin yıkılıp toprakları üzerinde birçok yeni devletler kurulduğunu, Türk Milletine ise yalnızca bir Anadolu kaldığını acı acı görmüşlerdir.