Harem Harem lugatte korunan, mukaddes ve muhterem yer anlamına gelir. Ev, konak ve saraylarda genellikle iç avluya bakacak bir şekilde planlanan, kadınların yabancı erkeklerle karşılaşmadan rahatça günlük hayatlarını sürdürdükleri kısımdır. Burada yaşayan kadınlara da harem deniyor olması, İslamiyet'in bu bölümlere, özellikle hane kadınlarıyla belirli bir kan bağı dışında kalan erkeklerin girişini yasaklamasından kaynaklanır. Osmanlı devlet teşkilatında harem-i hümayun tabiri hem haremi hem de enderunu içine alır. Enderun padişah, saray ve devlet hizmetinde bulunacak erkeklerin, harem ise ikametgah görevinin yanında kadınların yetiştirilmesi için bir eğitim müessesesidir. Bu bakımdan hareme yüksek dereceli kadınlar akademisi de denilebilir. Burada en alt kademe olan cariyelikten ustalığa kadar bir terfi sistemi bulunmaktadır. Haremin bu son derece çarpıcı ve ilgi çekici yönü ne yazık ki, hep geri plana itilmiş ve yeterince değerlendirilmemiştir. Buna karşılık harem hayatının gizliliği ve mahremiyeti herkese malum olduğu halde özellikle batılı yazarlar tarafından hiç bilinmeyeni en bilinen kısmıymış gibi harem hakkında anlatılanlar basit ilişkiler üzerine kurulmuştur. Buradaki bilgilerle senaryolanan çeşitli film, roman ve tiyatrolarda da maalesef çok geniş bir teşkilata sahip bulunan haremin asıl fonksiyonu göz ardı edilmiş veya maksatlı olarak unutturulmaya çalışılmıştır. Oysa son yıllarda harem üzerine yapılan yerli ve yabancı bilim adamlarının yaptıkları çalışmalar Osmanlı sarayının harem bölümünün padişahın evi ikametgahı olmasının yanısıra dünyada eşi benzeri görülmeyen bir mektep hüviyetinde olduğunu gözler önüne sermektedir. Harem-i Hümayun hakkında on yıllık yorucu bir mesai sonunda arşiv belgelerine dayalı bir doktora tezi hazırlayan Amerikalı uzman Leslie Peirce "Biz batılılar İslam toplumunda cinselliği saplantı haline getirmek gibi eski ama güçlü bir geleneğim mirasçılarıyız. Harem, müslüman cinsel duyarlılığı üzerine kurulu Batı efsanelerinin kuşkusuz en yaygın simgesidir" dedikten sonra haremin amaç ve teşkilatı hakkında verdiği bilgiler aleyhteki iddialara en güzel cevaptır. "Hanedan ailesi üyeleri için harem bir ikametgahtı. Sultan ailesinin hizmetkarları için ise bir eğitim kurumu diye tarif olunabilir. Genç kadınlar sadece padişaha uygun cariyeler ve annesiyle diğer ileri gelen harem kadınlarına nedimler sağlamak amacıyla değil, aynı zamanda askeri/idari hiyerarşinin tepesine yakın erkekler için uygun eş sağlama amacıyla eğitilirlerdi. Enderun, saray içinde padişaha kişisel hizmet yoluyla erkekleri nasıl saray dışında hanedana hizmet hazırlıyorsa, harem de kadınları padişah ve annesine kişisel hizmet yoluyla dış dünyadaki rollerini almaya hazırlıyordu. Azat edilerek enderun mezunları veya diğer görevlilerle evlendirilen bu kadınların payına da kocalarının oluşturduğu erkek hanelerini tamamlayan haremler oluşturmak düşerdi. Sultan hanesinin kurduğu teşkilat ve eğitim kalıbı bu köle evlilikleri vasıtasıyla çoğaltılarak Osmanlı yönetici sınıfının sosyal ve politik temelini oluşturuyordu. Saray eğitim sisteminin -hem erkek hem de kadınlar için- ana hedeflerinden biri hükümran hanedana sadakatin aşılanmasıydı. İmparatorluk elitini sarmalayan bağları erkekler kadar kadınlar da sürdüğü için elitin sadakatinin odağında sadece padişahın kendisi değil, aynı zamanda sultan hanesinin kadınları, yani bir bütün olarak haneden ailesi vardı." Yine 17. yüzyıl bazı batılı yazarlardan haremin gizliliğinin yaznısıra harem hakkında konuşamların da fanteziler üretmekten başka bir şey yapmadıklarını gözlemlemek mümkündür. "Sarayın, ikinci avluya girmelerine izin verilen yabancıların gidebildiği kadarını gördüm... İçeriyi görmedim. Ama hükümdarlarına karşı huşu duyduklarını gösteren şahane bir sessizlik ve saygı içindeki sonsuz bir görevliler ve hizmetkarlar kalabalığı ile karşılaştım." (Henry Blunt, A Voyage into the Levant, 1638). "Kadınlar dairesine ilişkin bir bölümü buraya, okuyucuya bu daireyi iyi bilmenin imkansızlığını anlatabilmek için dahil ediyorum... Buraya erkeklerin girmesi yasaktır ve bu yasak Hristiyan manastırındakinden çok daha büyük bir dikkatle uygulanır... Sultanın aşk hayatının niteliği gizli tutulur. Bunun üzerine konuşmayacağım ve bu konu hakkında hiç bir bilgi edinemedim. Bu konuda fantezi kurmak kolay ama doğru bir şeyler söylemek alabildiğine güçtür." (Jean-Baptiste Tavernier Nottvelle Relation de l'interieur du serrail de Grand Seigneur, 1675). "Kardeşim, Osmanlı imparatorlarının sarayı konusundaki merakını herkesten kolay giderebilirim. Çünkü yirmi yıldan fazla bir süredir bu sarayın içine kapalı kalmış biri olarak güzelliklerini, yaşam tarzını, disiplinini gözlemleme zamanım oldu. Çeşitli yabancı gezginlerin bir kısmı dilimize de çevrilmiş olan bir çok fantastik tasvirine inanılacak olursa b sarayın büyülü bir yer olmadığını hayal etmemek güçtür... Fakat sarayın asıl güzelliği içinde gözlenen düzende ve burada yaşayan güçlü kişilerin hizmetine bakacak olanların eğitiminde yatar." (François Petis de la Croix, Ett General de l'Empire Ottoman, 1695). kibela24

Teşekkürler mermaid, burda da hemfikiriz haaa.. sevindim... Mermaid26

HAREM Ev, konak ve saraylarda kadınlara ayrılan bölüm. Aslı Akkadca "örtmek, gizlemek, başkalarından esirgemek: ayırmak, tecrit etmek" manalarındaki haramu olan (Soden, I, 323) harem kelimesi Arapça'da "korunan, mukaddes ve muhterem olan şey veya yer" anlamına gelir. Ev, konak ve saraylarda genellikle iç avluya bakacak şekilde planlanan, kadınların yabancı erkeklerle karşılaşmadan rahatça günlük hayatlarını sürdürdükleri bölümlere harem adı verilir. Saygısız davranışların menedildiği, daha çok İbadet amacıyla gidilen Mekke, Medine, Kudüs ve Halil şehirleriyle buralardaki kutsal mekanlara da harem denilir; kelime aynı zamanda "zevce" anlamını da taşımaktadır. İslam Öncesi Dönemde Harem. Evlerde kadınlara mahsus bir kısmın bulunması eski bir gelenektir. Antik Batı'da, evlerin arka tarafında erkeklerin dairesinden ayrı olarak Greklerin gynaikeion, Romalıların gynaeceum dedikleri bir bölüm bulunuyordu. Eski Ahid'deki bazı ifadeler de hanım ve cariyelere ayrı bölüm veya çadırların tahsis edildiğini göstermektedir (Tekvin, 18/10; 31/ 33). Gerek Kitab-ı Mukaddes'te gerekse Kur'an'da çirkin bakışlar hoş görülmemiştir. Tevrat'ın on emrinden biri komşunun karısına ve cariyesine tamah etmemekle ilgilidir (Çıkış, 20/17). Yeni Ahid'de. kendisiyle nikah akdi bulunmayan bir kadına şehvetle bakma, onunla gönülde zina etme şeklinde tanımlanır ve böyle bir günahı işlemektense gözlerin çıkarılıp atılması yeğ tutulur (Matta, 5/27-30). Hükümdarların resmi görevleri yanında günlük hayatlarını sürdürdükleri saraylarda da kadınlara mahsus kısımlar bulunuyordu. Bir Sümer tabletinde geçen, kısır kadının gönderildiği "kadınlar evi" muhtemelen bir haremi ifade etmektedir (Kramer, s. 91). İnanna- İştar kültünün hakim olduğu Sumerler'de "kutsal fahişelerin kaldığı bir haremden de söz edilir (a. g. e., s. 254). Yeni Assur dönemi saraylarında ise hükümdar dairesinin bir kısmını, "şaresi" denilen hadım ağasının sorumluluğundaki harem dairesi oluşturuyordu. Hz. Süleyman'ın sarayında da son derece büyük bir harem dairesinin olması gerekir. Zira Eski Ahid'e göre onun, her biri kral kızı olan yedi yüz karısı ve üç yüz cariyesi vardı (I. Krallar, 11/3}. Eski Ahid'de Hz. Süleyman'ın, yapımı on üç yıl süren sarayında, kendi oturacağı evin benzerini eş olarak aldığı Firavun'un kızı İçin de inşa ettirdiği nakledilmektedir {I. Krallar, II 1,8). Arkeolojik çalışmalar. Aha meniler'in Persepolis'teki krallık sarayında bir harem dairesi bulunduğunu göstermektedir. Yine Eski Ahid'de Yahudi kızı Ester'İn hikayesinde verilen bilgilerden de İran sarayının harem teşkilatı hakkında birtakım fikirler edinmek mümkün olmaktadır. Hikayeye göre hükümdar Ahaşveroş kızdığı Kraliçe Vaşti&#8217;nin yerine yeni bir kraliçe bulmak için bütün ülkede güzel bakireler aratır. Kadınlar evine getirilen kızlar arasında Ester de vardır. Genç kızlar burada bir yıl kadar mür yağı ve güzel kokularla güzelleştirilir ve saray adabı ile terbiye edilir. Ardından sırası gelen kız geceyi kralın yanında geçirir, ertesi sabah "kadınların İkinci evine giderek kızlar ağası Şaaşgazın yönetimine döner ve kral kendisinden hoşlandığını belli edip çağırtmadıkça bir daha yanına giremezdi (Ester, 2/12-14). Ester bir müddet sonra kralın dikkatini çeker ve kraliçelik tacını giyer; artık nedimeleri vardır ve harem ağaları da emrindedir (Ester, 4/4). Bir süre sonra saraydaki nüfuzu ve hükümdarın kendisine duyduğu sevgi sayesinde yahudileri bir katliamdan kurtarır. İslam Devletlerinde Harem. Araplar'da yerleşik hayat sürenler olsun, göçebe ve bedeviler , olsun evlerde kadın ve çocukların bulunduğu kısımla erkeğin misafirleriyle oturduğu kısım ayrıydı. Çadırlarda ve tek odadan oluşan evlerde mekanı bölen perdeye "hıdr" denildiği için Hz. Peygamber kadınlara hitap ederken zaman zaman "ya zevate'l-hudur" İfadesini kullanmıştır (Buhari, "Şalat", 2, "Hayız", 23; "Ideyn", 12, 15, 20; Müslim, "ideyn", 10, 12). Resul-i Ekrem'in evlerinde de bu şekilde perde bulunmaktaydı. Kur'an'da, "Ey iman edenler! ... Peygamber'in hanımlarından bir şey istediğiniz zaman hicab arkasından isteyin. Bu hem sizin kalpleriniz hem onların kalpleri için daha temiz bir davranıştır" (el-Ah-zab 33/53) mealindeki ayette yer alan "hicab" kelimesiyle içteki hıdr ve dış kapıdaki perde kastedilmiştir. Ayet, evlerdeki harem bölümünün var oluş sebebini de ortaya koymaktadır. Kur'an'da inanan erkek ve kadınların gözlerini haramdan sakınmaları, ırz ve namuslarını korumaları istenir. Ayrıca kadınların "ziynet" olarak nitelenen saç, boyun, kulak, gerdan gibi fiziki güzelliklerini veya buralara taktıkları süs eşyasını herkese göstermemeleri emredilir (en-Nür 24/30-31). Hz. Peygamber'in hadislerinde de aile mahremiyetine büyük önem verildiği görülür; Resuluilah'ın, gizlice aile sırlarına muttali olmak isteyen kimselere karşı kullandığı ifadeler çok serttir . Buna bağlı olarak hadislerde ve sahabe tatbikatında, kadınların mahremi olmayan erkeklerle bir arada bulunup görüşmesi veya kadınların cemaatle namaza iştiraki konusunda getirilen bazı ölçü ve düzenlemelerin yanı sıra, daha sonraki dönemlerde fetihler ve nüfus hareketlerinin İslam şehirlerini daha karmaşık ve gayri mütecanis hale getirmesi müslümanlar arasında haremlik-selamlık denilen kadın ve erkeklerin ayrı mekanlarda bir araya gelmesi usulünün yaygınlaşmasının ve kökleşmesinin de ana sebebini teşkil etmiştir. Ancak bu usul, toplumun geniş kesimlerinde dini nitelikli bir görgü kuralı mahiyetinde iken büyük konaklarda ve saraylarda diğer bazı sebeplerin de etkisiyle kurumsal bir yapı kazanmıştır. Hz. Peygamber, aynı zamanda devlet başkanı olduğu halde eski ve çağdaşı hükümdarlar gibi saltanat sürmemiş, son derece mütevazi bir hayat yaşamıştır. Onun, siyasi otoritenin de merkezi durumunda bulunan mescidinin doğu duvarı boyunca yer alan odalar hanımlarına tahsis edilmişti: bunlar çok sade bir yapıya sahipti. Mısır mukavkısı tarafından kendisine hediye edilen cariye Mariye ise ayrı bir evde oturuyordu. Resul-i Ekrem'in hanımlarının ayrı birer odasının bulunması ve kendileriyle ancak perde arkasından görüşülmesine müsaade edilmesi, İslam'ın tesettür emri ve namahrem kadınlarla erkeklerin birbirlerine bakmaları yasağıyla ilgilidir; dolayısıyla Resuluilah'ın hükümdar saraylarındakine benzer bir hareminden söz etmek mümkün değildir. Huzai ve Abdülhay el-Kettani, Hz. Peygamber dönemindeki devlet tekilatına dair eserlerinde "harem emini" diye bir başlığa yer vermekte iseler de burada haremden kastedilen belli bir mekan değil Resul-i Ekrem'in eşleridir. Nitekim zikredilen rivayetlerde, Hz. Ömer zamanında Resuluilah'ın bazı eşleri hacca gittiklerinde Hz. Osman ile Abdurrahman b. Avf'm onları koruyup gözetmekle görevlendirilmelerinden söz edilmektedir (Tahricü'd-delalati's-serrfiyye, s. 447; et-Teratibü'l-idariyye, II, 115-116). Hulefa-yi Raşidin bir yönetim binasına sahip olmadığı için hanımları kendi evlerinde kalıyorlardı; bu sebeple söz konusu devirde bir müessese olarak haremden bahsedilemez. Genellikle İslam tarihinde saray hareminin ilk defa Emeviler devrinde ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Sarayın harem kısmında hadım hizmetkar kullanımı I. Muaviye ile başlamıştır. Tarihçi Mes'udi, Muaviye'nin bir gün genç bir hadımla birlikte hareme girdiğini ve o sırada başı açık durumda bulunan karısı Fahite'nin hemen örtünüp kocasına, hadımlar dahil genç erkeklerin hareme girmesinin caiz olmadığını söylediğini ve Muaviye'nin o günden sonra yaşlı hadımlar hariç hiçbir erkeğin içeri girmesine izin vermediğini kaydeder {Mürucü'z-zeheb, VIII, 148-149). Abbasiler döneminde saray teşkilatı hiç şüphesiz daha fazla gelişmiş ve buna paralel olarak "harimü dari'l-hilafe" adıyla anılan harem de kurumlaşmıştır. Milliyetleri farketmeksizin kadınların daima halife ve hükümdarlar üzerinde etkili oldukları bilinmektedir. Abbasiler'de de bu durum ilk devirlerden itibaren hissedilmiştir. Halifeler üzerinde büyük nüfuza sahip ilk kadın, Hadi-İlelhak ile Harunür-reşid'in annesi Hayzüran'dır. Hayzüran, hem kocası Mehdi-Billah hem de oğulları üzerinde etkili olmuş, halifeler onun istemediği birini vezir veya hacib tayin edememişlerdir. Hadi, annesinin tahakkümünden ve sonu gelmez isteklerinden bıkıp usanınca ona sert tepki göstermiş ve emirlerin Hayzüran'ın kapısına gitmelerini yasaklamıştır. Ancak Hayzüran oğlunun bu davranışına çok kızmış ve intikam duygulan ile onun öldürülmesinde rol oynamıştır. Harunürreşid'in halife olmasından sonra da iktidarı tekrar ele geçirmiş ve büyük bir servet toplamıştır. Muktedir-Billah'ın halifeliği sırasında annesi Seyyide ile Hale ve Ümmü Musa el-Haşimiyye adlı cariyeler devlet yönetiminde büyük nüfuz sahibi olmuşlardı. İbn Tiktaka, Muktedir devrinde haremin nüfuzunun zirveye ulaştığını, devletin kadınlar ve hadımlar tarafından idare edildiğini söyler [el-Fahrl, s. 191, 262). O dönemde saraydaki siyah ve beyaz hadımların sayısı 11,000'e çıkmıştı. Halifeler etnik menşelerine bakmaksızın sevdikleri cariyelerle evlenirler, bu durum sarayda ve üst kademede bazı karışıklıklara sebep olurdu. Çünkü bu hanımlar dost ve akrabalarını kayırır ve onları önemli görevlere getirirlerdi. En meşhur örneklerden biri Gıtrif b. Ata'dır. Halife Mehdi-Billah, Cüreş amiline mektup yazarak karısı Hayzüran'ın kardeşi Gıtrif b. Ata'nın merkeze gönderilmesini istedi ve daha sonra kendisini Yemen valiliğine tayin etti. Halife Muktedir'in de Garib adlı Rum asıllı bir dayısı vardı ve büyük nüfuza sahip olduğu için kendisine emir diye hitap edilirdi. Saraydaki pek çok entrika ve çekişmenin kaynağı haremdi. Özellikle halifelerin anneleri devlet yönetimine çok fazla müdahale ettikleri için annesi hayatta olmayan hanedan mensuplarının halifeliğe getirilmesi istenirdi. 300 (912-13) yılında haremdeki kadınlardan sorumlu iki cariyenin bulunduğu bilinmektedir. Bunlardan biri Halife Muktedir- Billah'ın, diğeri de annesi Seyyide'nin cariyesiydi. Meşhur mahkum ve tutuklular zaman zaman sarayda hapsedilir ve halifenin cariyesinin gözetimi altında rahat bir hapis hayatı geçirmeleri sağlanırdı. Bunlar arasında İbnü'l-Furat, Emir Hüseyin b. Hamdan ve Ali b. isa sayılabilir. Haremin Fatımi Devleti'nde de büyük bir nüfuz ve önemi vardı. Haremdeki kadınların bir bölümü devlet işlerine yaptıkları müdahalelerle tanınırken bir kısmı da servetleriyle meşhur olmuşlardı. Mesela Muiz-Lidinillah'ın iki kızı Reşide ve Abde'nin çok miktardaki para, mücevherat ve kıymetli elbiseleri dillerde dolaşıyordu. Aziz-Billah'ın Rum asıllı karısı Seyyide devlette büyük nüfuz sahibi idi ve iki kardeşini önemli görevlere tayin ettirmişti. Aziz-Billah'ın kızı ve Hakim-Biem-rillah'ın kardeşi Sittülmülk'ün muazzam bir serveti, 800 cariyesi ve yıllık 50.000 dinar tahsisatı vardı. Bu hanım zekası ve cömertliğiyle ünlüdür; ayrıca Hakim -Bi-emrillah'ın öldürülmesi olayına da adı karışmıştır. Zahir-Lii'zazidinillah'ın karısı ve Müstansır-Billah'ın annesi Sudanlı idi ve onun gayret ve himayesi sayesinde ordudaki Sudanlılar'ın sayısı 50.000'e ulaşmıştı. Mervaniler'den Nasrüddevle'nin hareminde 500 odalığı vardı ve burada 500 hadım görev yapıyordu. Zengiler'den 11. Seyfeddin Gazi küçük yaştaki hadımlar hariç diğerlerinin hareme girmesine izin vermezdi. Muvahhidler'in kurucusu Abdülmü'min el-Kumi. Endülüs'e sevkettiği 20.000 süvarinin eşlerini hadımların nezaretinde onların peşinden göndermişti (Ibnü'l-Esir, X, 17; XI, 63, 156). Selçuklularda hükümdarın "hatun" veya "terken hatun" denilen nikahlı eşleriyle cariyelerinin yaşadığı haremin kendine has bir teşkilatı olduğu bilinmekte, ancak elde yeterli belge bulunmamaktadır. Hatunlar sarayda ve devlet yönetiminde etkiliydiler. Sultan Alparslan'ın karısı Mirdasi Emiri Mahmud'un öldürülmesini engellemiş. Ümmü Kıfçak adlı diğer bir karısı da Vezir Amidülmülk Kündüri'nin öldürülmemesi için şefaatçi olmuştu. Sultan Melikşah'ın karısı Terken Hatun kocasının ölümünden sonra devlet idaresini ele geçirmiş ve çocuk yaştaki oğlu Mahmud'u sultan ilan ettirmiştir. Selçuklu sultanlarının haremi hatunlarını, odalıklarını, onların hizmetçi ve cariyelerini içine alırdı. Hatunların kendilerine has divanları, şahsi iktaları ve emlaki vardı. Bunlar bazan veraset yoluyla evladına intikal ederdi. Mesela Tuğrul Bey'in hanımı Altuncan Hatun'un Irak'ta mülkü bulunuyordu. Alparslan, Kavurd Bey'in her kızına 100.000 dinar verdi ve bazı yerleri onlara ikta etti. Sümeyrem şehri de Muhammed Tapar'ın karısı Gevher Hatun'un iktaları arasında yer alıyordu. Saray teşkilatı içerisinde hatunların şahsi hizmetini gören çoğu kadın birtakım görevliler vardı. Nizamülmülk eserinde saraylı kadınların, özellikle hatunların devlet işlerine karışmamaları tezini savunurken onların kadın hacib ve hizmetçilerinin sözlerine göre hareket edeceklerinden endişelenir (Siyasetname, s. 235-236). Sultanlar sefere çıktıklarında, bir ülkeye gittiklerinde veya herhangi bir maksatla başşehirden ayrıldıklarında Hz. Peygamber'in sünnetine uygun olarak haremlerini tamamen veya kısmen yanlarında götürürlerdi. Alparslan, 1071'de Bizans İmparatoru Romanos Diogenes üzerine yürüyünce haremini Tebriz'e geri göndermişti. Sultan Sencer'in karısı Katvan Savaşı sırasında yanında buluyordu ve Karahitaylar tarafından esir alınmıştı. Anadolu Selçuklulan'nda da sultanın bir haremi bulunuyordu. Hatunların kendilerine ait sarayı ve hıristiyan kadınlardan oluşan halayık ve cariye kadroları, ayrıca bir kadın hazinedar idaresinde bulunan hazinesi vardı. Sultanların kızları haremde eğitilirdi. Burada da hatunun ve haremdeki diğer kadınların devlet işlerine müdahaleleri olurdu; mesela 1. Kılıçarslan'ın karısı Ayşe Hatun kocasının ölümünden sonra Malatya'yı idare etmişti. Harizmşah Alaeddin Tekiş'in karısı ve Alaeddin Muhammed b. Tekiş'in annesi Terken Hatun devlet işlerine yaptığı müdahaleleriyle tanınmıştır. Çok nüfuzlu bir kadın olan Terken Hatun'un ayrı bir sarayı, kendine bağlı devlet erkanı, özel emlak ve akarı vardır; sözü sultanlar ve yakınları tarafından dinlenir ve devlet hazinesini dilediği gibi harcardı. Harizmşahlar'da da hatunların iktaları vardı. Celaleddin Harizmşah Tuğrul b. Arslan'ın kızıyla evlenince onun iktalarını arttırmış. Selemas ve Urmiye'yi de ona vermişti. Memluk sultanlarının Kahire yakınlarındaki Kal'atü'l-cebel'de harem halkının kaldığı bir sarayı vardı. Harem işlerine tablhane ümerası arasından seçilen zimamdarın emrindeki tavaşiler bakardı. Babürlü saray teşkilatında "mahal, şebistan-ı has ve şebistan-ı ikbal" adı verilen harem, Büyük Selçuklu geleneğine uygun biçimde gelişmişti. Harem irili ufaklı birçok bina, koğuş ve daireden oluşuyordu; her köşk ve dairenin kendine has yol ve geçitleri, çeşmeleri, depoları ve bahçeleri vardı ve bu mekanlar en mükemmel şekilde tefriş edilmişti. Sakinlerinin mevkilerine göre yerleştirildiği köşk ve daireler, zamanlarının büyük bir kısmını burada hanımları ve cariyeleriyle birlikte geçiren hükümdarların zevk ve tercihlerine göre planlanmıştı. Şehzadelerin köşkleri nispeten küçük olmakla birlikte ihtişamları diğerlerinden geri kalmazdı. Haremin özellikle Cihangir ve Şah Cihan zamanlarındaki görüntüsü üzerine birçok tasvir yapılmıştır. Agra sarayında Cihangir'in annesiyle karısı Nurcihan Be-güm'ün kaldığı haremler çok meşhurdu. Babürlü hareminde kadınlar ve hadımlarla erkek hizmetkarlar olmak üzere iki çeşit görevli vardı. Haremin dahili İşlerini ve nizamını kadınlar ve hadımlar, harici işlerini ise erkek görevliler yürütürdü. Hizmetli sayısının Ekber ve Evrengzib dönemlerinde 2000'i geçtiği, haremde hizmet eden hanımların seçiminde belirli prensiblerin konulduğu ve bu iş için akıllı, tecrübeli, yetenekli kadınların seçildiği bilinmektedir. XVII. yüzyılda Keşmirli kadınlar haremin kapısında bekçi olarak görevlendirilmiştir; peçe kullanmayan bu kadınların görevi içeriyle dışarı arasında irtibatı kurmak ve haberleşmeyi sağlamaktı. Haremlerde her türlü davranış ve eğlencenin disiplin çerçevesinde olmasına büyük dikkat gösterilirdi. Harem binaları özellikle geceleri çok iyi korunurdu; içeride güçlü, cesur, silah kullanmakta maharetli kadınlar güvenliği sağlarken dışarıda hadımlar kapıları beklerdi. Babürlü hükümdarları sarayda devamlı kalmazlar, seferler ve başka maksatlarla başşehrin dışında uzun zaman geçirirlerdi. Bundan dolayı haremin merkezi sarayda ve ordugah veya taşrada iki ayrı konumu, teşkilatı ve günlük hayatı vardı. Ordugahlarda merkezi bir yerde hükümdarın çadırı bulunur, burada kendine has saltanat haremi yer alırdı. Haremdeki hanımların kıyafet ve günlük hayatlarıyla ilgili özel prensipler tesbit edilmişti. Temel kurallardan biri, bütün kadınların disipline riayet etmesi ve ortalıkta dolaşmaktan kaçınması idi. Hükümdar hanımları ve kızları nadiren dışarı çıkar, genellikle zamanlarını kendi köşklerinde geçirirlerdi. Harem sakinlerinin gezileri şehir içi ve şehir dışı olmak üzere iki şekilde olurdu. Şehir dışı gezilerde hadımlar ve bazı kadın görevliler onlara refakat ederdi. Seyahatlerde genellikle filler kullanılır, fillerin üzerinde sayebanlar ve mahfeler yer alırdı. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Harem maddesi kibela24

Teşekkür ederım begenmenıze okumanıza sevındım

aynenn B Barcemad

Teşekkürler kibela24... . push ; kibela24

Harem in oryantalist bakış açısından öte gerçek ve tarihi bilgileri veriliyor. Bilgilendirme maksatlı... Kibela nın diğer topikte eklediği tarihi yazıları da zevkle okudum, kendisi tarih öğretmeniydi sanırım, başka bir amaç güdeceğini düşünmüyorum

Bence de gayet bilgilendirici bir konu olmuş, Osmanlıda haremin tartışıldığı şu günlerde doğru kaynaklardan doğru bilgilendirilmek çok mantıklı, teşekkürler canım cyd86

Harem Osmanlı cemiyetine kadın yetiştirmiştir" İlber Ortaylı, Aya İrini Kilisesi'nde düzenlenen 'Muhteşem Kanuni Asrı Sempozyumu'nda konuştu Fatih Belediyesi öncülüğünde Aya İrini Kilisesi'nde düzenlenen "Muhteşem Kanuni Asrı Sempozyumu"nda konuşan Topkapı Sarayı Müzesi Başkanı Prof. Dr. İlber Ortaylı, Türk sinemasının tarihi filmleri çevirirken birtakım bilgileri doğru edinmek düzeyinde olmadığını söyledi. Ortaylı, "Sinemamızda eskilerin yetişmesini beklemek mümkün değildir. Bu sadece sinemacılarımızın yeteneği ve bilgi birikimlerinin değil, doğrudan doğruya Türk tarihinin, merasimleri ve adetleri tanımayan, günlük hayatı sarayda ve dışarıda henüz tespit edemeyen Türk tarihçiliğinin kabahatidir" diye konuştu. ''Muhteşem Süleyman ve Avrupa'' konulu konuşma yapan Ortaylı, Osmanlı'nın siyasi yapısını, askeri yapısını, dünyayı değiştiren fiziki yapısını uzun Kanuni asrına borçlu olduğunu belirtti. 'TOPKAPI ARŞİVLERİ OLMAZSA AVRUPALI HİÇBİR DEVLETİN TARİHİ YAZILAMAZ' Osmanlı'nın 46 yıl içinde bir medeniyet haline geldiğini vurgulayan Ortaylı, "Eğer Topkapı'nın arşivleri olmasa, eğer Türk imparatorluğunun kalıntıları olmasa bugün Avrupa'nın hiçbir devletinin tarihi yazılamaz. Bu bize kuru bir iftihar ve gururdan çok büyük bir mesuliyet gerektirmektedir. Kanuni Sultan Süleyman ve Fatih, asırların her arşivi Türklerin birinci derecede korumakla mükellef oldukları kalıntılardır. Bunlara gereken ihtimamı göstermezsek, sadece kendimizin değil, bütün yakın doğunun ve Avrupanın tarihine en büyük zararı vermiş oluruz" dedi. 'TÜRK SİNEMASI DOĞRU BİLGİ EDİNEMİYOR' Türk sinemasının tarihi filmleri çevirirken birtakım bilgileri doğru edinme düzeyinde olmadığını söyleyen Ortaylı, "Sinemamızda eskilerin yetişmesini beklemek mümkün değildir. Bu sadece sinemacılarımızın yeteneği ve bilgi birikimlerinin değil, doğrudan doğruya Türk tarihinin Türk sanat tarihçiliğinin, merasimleri tanımayan, adetleri tanımayan, günlük hayatı sarayda ve dışarıda henüz tespit edemeyen Türk tarihçiliğinin de kabahatidir" diye konuştu. Dönemin gerçeklerini anlatan tarihi kaynakların çoğunluğunun yabancılara ait olduğunu vurgulayan Ortaylı, "Büyük padişahlarımızı Harem'e kapattılar diyerek gürültü çıkartmanın bir anlamı yok. Harem büyük bir müessesedir. Sizin bildiğiniz gibi Harem değildir. Harem ön planda padişahın evidir. Harem Osmanlı cemiyetine kadın yetiştiren önemli bir kurumdur. Oradan çıkan kadınların çok azı padişahın karısı olmuştur. Onların çoğu devlet adamları için yetişen kadınlardır. Bu nedenle Harem'de önemli ve büyük bir eğitim veriliyor" dedi. 'HAREM'İ KİMSEYE TAVSİYE ETMEM' "Muhteşem Yüzyıl" dizisindeki gibi harem ağalarının elinde kırbaçla Harem'e girmediğinin altını çizen Ortaylı, şöyle konuştu: "Harem'in inzibatı kalfalara ait. Mesela dizide padişah kadının yanağından öpüyor. Hiç gördünüz mü? Kendilerine göre tarih yazıyorlar. Buna etiket tarihi denir. Bunu tespit edebilmek için minyatür uzmanı olmak gerekir. Filmciler ezbere konuşuyor. Harem'de çok katı bir disiplin var. Harem'i kimseye tavsiye etmem. Zaman makinesiyle eskiye gitsem medresede yetişmeyi tercih ederdim." Konuşmasında Kanuni'nin yaptığı eserlere de değinen Ortaylı şöyle konuştu: "Keşke bu film için gösterilen hassasiyeti Süleymaniye Camisi için de gösterebilseydik. Belediye burada bir çalışma yapıyor. Ancak onları bu konuda yalnız bıraktık. Caminin tadilatını yakından görmedik. Hemşeri kitlesi belediyeye bir destek vermedi." 'ELEŞTİRENLER DAHA İYİSİNİ YAPMALI' İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Emre Bilgili ise, sempozyumun "Muhteşem Yüzyıl" dizisinden esinlenerek düzenlendiğini söyleyerek, "Olaya pozitif yönden bakmamız gerekli. Dizi başladıktan sonra çok eleştirildi. Bu da dizinin çok seyredilmesine sebep oldu. Tepkiler tabii ki olacak. Bu olay şunu ortaya koymalı; daha iyisini eleştirenler yapmalı. Madem eleştiriyoruz, katılmadığımız hususlar var, Kanuni Sultan Süleyman ve Hürrem Sultan bu değilse, harem dediğimiz eğitim kurumu sadece entrikalardan ibaret değilse, bunu böyle düşünenler daha büyük bir yapımla Kanuni'nin muhteşem dönemini ortaya koymalı" dedi. Osmanlı'nın çok zengin bir yapıya sahip olduğunu belirten Bilgili, "Önemli olan bunların tarihi gerçeklere uygun düşmesi. Ancak benim üzüldüğüm bir şey var. Kanuni'nin bu muhteşem dönemini sadece diziden öğrenenler Kanuni Sultan Süleyman, Hürrem Sultan, Valide Sultan denince akla dizideki rol gelecek. Biz biliyoruz ki gerek Kanuni Sultan Süleyman, gerek Valide Sultan, Hürrem Sultan ve harem sadece bunlardan ibaret değil. Asıl yapılacak icraat bundan daha iyisini ortaya koymaktır" diye konuştu. kibela24

Rica ederim, yani tamam bazı insanlar kanıtlara belgelere rağmen inanmıyo olabilirler ama bari yanlış bildiklerinizle insanları yargılayıp vebal altına girmeyin de mi? Hiçbirimiz tam olarak neler yaşandığını bilemeyiz tabiki, doğrudur, yanlıştır kimse bilemez, ama bu da onları kıyasıya kötülememize sebep değil ve olamaz da öyle değil mi? Mermaid26

Evet çok doğru, ne mutlu bize ki böyle şanlı ataların torunlarıyız, Hem Fatihin, hem Mustafa Kemalin torunlarıyız işte, ayırt edenlerin niyetlerini de anlamıyorum ben zaten, Böyle konular açınca hemen lafı oraya getiriyolar da...

hiç değilse tarihe dair yanlış bilinen birşeylerin ucundan tutulupta doğrubir şekilde anlatılması için umut vericibir konu. ülke yöneten adamların omuzlarında o kadar çok yük vardıki hem ülke yönetmenin hem islam sancağını taşımanın gerektirdiği titizlikle bir padişah 46 sene bunu anlının akıyla yapmışsa bunu yanlış tanıtılan harem içinde yatarak yapmış olamaz değil mi?. güzelkonu bu tür konulara devam

Harem Osmanlı sarayında, padişahın annesinin nezaretinde, sarayın hanım, çocuk ve hizmetçilerinin kaldığı bölüm Bütün Müslüman devlet başkanlarının evlerinde bulunan harem, Resulullah efendimiz ve Hulefa-i Raşidin devirlerinden sonra Emeviler, Abbasiler, Selçuklular ile diğer İslam devletleri ve nihayet Osmanlı saraylarında daha teferruatlı ve teşkilatlı bir hale geldi Osmanlılarda padişah haremine &#8220;Harem-i Hümayun&#8221; adı verilmişti Osmanlı Devletinin gelişmesine paralel olarak, padişahların oturduğu saraylar da büyümüştü Bursa&#8217;daki mütevazi Osmanlı sarayına karşılık, Edirne&#8217;de daha teşkilatlı saraylar yapılmıştı Fatih&#8217;in İstanbul&#8217;u fethinden sonra ise bugünkü Bayezid&#8217;de üniversitenin bulunduğu sahada bir saray yaptırıldı Daha sonra bu sarayın yerine Sarayburnu&#8217;nda bugünkü Topkapı Sarayı imar edildi Fetihten sonra harem, Üçüncü Murad&#8217;a kadar eski sarayda, Dolmabahçe Sarayı yapılıncaya kadar da Topkapı Sarayında idi Saraylarda padişahın yakınlarının bulunduğu ve günlük hayatlarını geçirdiği kısım olan harem, gayet itinalı bir şekilde inşa, tezyin ve tefriş edilirdiİki bölümden meydana gelen haremin birinci kısmına bazı görevliler, şehzadelere ders veren hocalar girip çıkabiliyordu İkinci kısmı sadece kadınlara mahsustu Buraya padişaha haram olan kadınlar giremediği gibi, yabancı hiçbir erkek de giremezdi O yüzden Osmanlı haremini kimse girip görememiş, sonradan, yazıp söylenenler ise hayal mahsulü uydurmalardan ibaret kalmıştır Topkapı Sarayında Harem-i Hümayunun girişkapısı, etrafı dolaplarla çevrili olan dolaplı kubbeye açılır, buradan fıskiyeli avlu veya fıskiyeli şadırvan denen dikdörtgen avluya çıkılırdı Avlunun sağında kulekapısı, solunda ise perde kapısı vardı Perde kapısından sonra dar sokağa benzeyen bir geçit başlar İki kısımdan meydana gelen haremin birinci bölümü ve haremağalarına mahsus hamam ile kızlarağası köşkü burada idi Daha ileride harem ağalarına mahsus daireler, şehzadeler mektebi, baş muhasip ağa ve baş hazinedar ağa daireleri yer alırdı Haremağaları dairesi bir çok oda ve koğuştan meydana gelirdi Şehzadeler mektebinde padişahın çocukları, yeğenleri ve amca oğulları eğitim görürlerdi Burada ders görenler küçük yaştakiler olup, yetişkinlere hocaları dairelerine giderek özel ders verirlerdi Şehzadeler mektebi geçildikten sonra ileride sağda bulunan kuşhane kapısından girilince, harem ağalarının nöbet tuttukları yere gelinirdi Haremle ilgisi olanlar bu kapıdan girip çıkarlardı Buranın sağ tarafında uzun bir koridor olup, buraya altınyol denilirdi Burası Hırka-i Saadet dairesine kadar uzardı Ortadaki kapı, Valide Sultan taşlığına açılırdı Solda cariyeler dairesine aid olan üçüncü bir kapı daha vardı Bu alana harem ağalarının nöbet yeri denilirdi Burada harem ağaları sıra ile nöbet tutarlardı Harem-i hümayun ağalarının en büyüğü &#8220;kızlar ağası&#8221; da denilen &#8220;darüssaade ağası&#8221; idi Haremin dış ile ilgisini bunlar sağlardı Bu bölümden sonra haremin ikinci bölümü başlardı Harem-i hümayunun bu iç kesiminde sırasıyla, çeşmeli sofa denilen yer, hünkar sofası, hünkar hamamı, valide sultan dairesi, asmabahçe ve daha birkaç tane padişah odası yer alırdı Harem-i hümayunda ayrıca birkaç tane de mescid vardı Harem-i hümayunda padişah, padişah zevceleri, çocukları, hanedan üyelerinden bazı akrabaları yanında yüzlerce görevli yaşamaktaydı Osmanlı hareminin en yüksek makamı valide sultanlıktı Dolayısıyla haremin fahri başı padişahın annesiydi Haremde hünkar sofasından sonra en geniş daire de valide sultanınkiydi Valide sultanın geniş bir cariye kadrosu vardı Haremi, hazinedar usta vasıtasıyla idare ederdi Bütün kadınlar, sultanlar, ustalar ve cariyeler kendisinden çekinirler ve sayarlardı Haremdeki bütün işler onun emriyle yapılırdı Haremde valide sultandan sonra söz sahibi kadın efendiydi Osmanlı padişahlarının hanımlarına kadın, kadın efendi denilirdi Padişahın ilk hanımına başkadın denirdi Başkadın diğerlerine göre üstündü Dairesinde hizmet eden cariyeler ve kalfaları diğerlerinden fazla olurdu Padişahın hanımlarına 16 yüzyıldan itibaren haseki de denilmeye başlanmıştır Başlangıcından itibaren padişahların evlilikleri hususiyet arz eder İlk Osmanlı padişahları, 16 asır başlarına kadar, etrafındaki Anadolu beylerinin, Bizans İmparatorunun, Sırp ve Bulgar krallarının kızlariyle evlendiler Bunlarla evlenmeleri hissi olmayıp, akrabalık yoluyla kuvvetlenmek veya miras yoluyla toprak elde etmek gibi siyasi maksatlıydı Nitekim Germiyanoğullarından Yıldırım Bayezid Hana gelin gelen Devlet Hatun&#8217;la bu beylik topraklarından bir kısmı da çeyiz olarak verilmişti Yıldırım&#8217;ın ve İkinci Murad&#8217;ın Sırp prensesi olan zevceleri meşhurdur Bunların Sırbistan&#8217;daki Osmanlı siyasetinin desteklenmesi hususunda büyük rolleri olmuştur Hatta, Fatih Sultan Mehmed Han, validem diye hitab ettiği Sırplı üvey annesinden Balkanlardaki siyasi meselelerde çok faydalanmıştır Bununla beraber 16 yüzyıl ortalarına kadar padişahların bu hanımları yanında cariyelerden de zevceleri vardı Ancak Kanuni&#8217;den itibaren etrafta padişahların evleneceği hükümdar ve krallık aileleri kalmadığı veya lüzum görülmediğinden, bazı istisnaları dışında artık daimi olarak cariyelerle evlenme usulü devam etti İslam hukukuna göre hür kadınlarla olan evlilikteki tahdid, cariyelerle evlilikte konulmamıştır Buna rağmen padişahların cariyelerle evliliği de hep belli sayıdadır Söylendiği gibi padişahların yüzlerce cariye ile evlilik yaptığı doğru değildir Hatta 16 yüzyıl sonuna kadar ömürleri seferlerde geçen padişahların, normal hayatlarını yaşayabildikleri bile söylenemez Bunlardan başka padişahlar, tanınmış ve asil bir ailenin kızıyla evlenme imkanları olduğu halde, bazı mahzurlarından dolayı bu evliliği tercih etmemişlerdir Padişahın annesi veya zevcesi tarafından İstanbul&#8217;da veya taşrada akrabasının bulunması mahzurluydu Zamanla ana tarafından akrabalar saraya dolacak, şahsi ve siyasi birtakım isteklerde bulunacaklar, arzuları yerine getirilmeyenler, padişah ile akrabalığına güvenerek birtakım entrikalara teşebbüs edecekler, neticede, o devir Avrupa devletlerinde olduğu gibi, kanlı hadiseler yüzünden devlet güvenliği sarsılabilecekti Padişahların haremdeki diğer aile ferdleri şunlardır: Sultanlar: Osmanlıların ilk devirlerinde, padişah kızlarına Selçuklularda olduğu gibi, &#8220;hatun&#8221; deniliyordu Fatih devrinden sonra sultan denildi Osmanlı padişahları kızlarına daha çok Ayşe, Hadice, Fatma, Esma, Emine gibi isimler veriyorlardı Erkek evlada sultan tabiri isimden önce söylendiği halde, kızlarda, isimden sonra söyleniyordu Ayşe Sultan, Fatma Sultan gibi Sultan tabiri yalnız olarak söylendiğinde de kız evlad anlaşılmaktaydı Sultanlar doğar doğmaz kendisine bir daire ayrılır, emrine dadı, sütnine, kalfa ve cariyeler verilirdi Çocuğun eğitimiyle kendi anneleri, dadı ve kalfaları uğraşırdı Sultanlar okuma çağına gelince, derse merasimle başlarlardı Ekseriyetle merasimlere padişah da katılır ve &#8220;Besmele&#8221;yi bizzat kendisi çektirirdi Bundan sonra hususi hocalar tarafından okutulurlardı Sultanların Kur&#8217;an-ı kerimi doğru okumaları hususunda titizlikle durulurdu Sultanlara Kur&#8217;an-ı kerimden sonra lüzumlu din ve dünya bilgileri de öğretilirdi Şehzadeler: Osmanlı hanedanının erkek çocuklarına şehzade denirdi 5-6 yaşına geldiklerinde kendilerine hoca tayin edilerek törenle derse başlarlardı İlk dersi şeyhülislam verirdi Sonra hususi hocalar okuturdu alıntı kibela24

Yani, başka ne gibi bi amacı olabilir ki!:97: kibela24

Teşekkürler Kibela, Ben de Prof. Dr. Ahmed Akgündüz'ün kitabında aynı şeyleri okumuş ve hayret etmiştim, Şimdi ise insanlar hem de hemcinslerimiz acımasızca, sanki oradaymış da şahit olmuşlar gibi hemen etiketi yapıştırıyolar, Yok zevk sefa, karı kız düşkünü, içki içip eğlenen falan, Tamam aralarında hata yapan vardır, içkiye düşkün olan sonra tevbe eden bi paadişah vardı sanırım, ama bikaç kişinin yaptığı hatayı tüm Osmanlıya mal etmek ne kadar doğru yani? Yahu bi insan düşünür, madem padişahlar sırf eğlence derdindelermiş, o kadar toprağı ülkeyi nasıl fetetmişler, o zaman şimdiki gibi yollar kısa değil, araba uçak yok, teknoloji yok, yukardan bombalayıp geçilmiyo ülkeler, Hem de bunun dinde bi kaidesi var, olmasa onlar yaparlar mı böyle bişey, İslam hukukunda köleleik cariyelik müessesesi diye bişey var, kurallar var, Adamlar o odalarda karı kız derdine düşseler duvarlarına ayet yazdırırlar mı, bu kadar mı cahil ahlaksız insanlar diye düşünmez mi insan? Ayrıca elinde kanıtın olmadan, gözünle görmeden bi insanı nasıl kolayca yargılıyosun, bunun bi vebali var hiç düşünüyo mu bunu insanlar acaba? Bunları sorunca da hemen işi Cumhuriyetin kadınlara verdiği haklara geitirirler, Tamam çok iyi oldu, kadınlar olarak birçok hakka sahip olduk ama bu öncekileri kötülemek için bi sebep mi yani değil mi? O zamanın şartları o şekildeymiş, şimdiki şartlarla o zamanı kıyaslamak ne kadar mantıklı, Ayy ben dolmuşum sanırım baya, uzun oldu... neyse devam edelim gerçekleri okumaya arkadaşım...

Konu başlıgı Türk ve Türkiye Tarihi.. Ne amacı olabılır kı... kibela24

cok tesskkur ederim, gercekten ozellikle bu gunlerde aydinlatilmaya cok ihtiyaci olan bir konu idi, hepsini okuyamadim henuz, ama en kisa zamanda okuyacagim.