Bir insanın herkese eşit davranması onun adil davrandığını göstermez. Bir öğretmen düşünün, sınıfındaki bütün öğrencilere eşit davranmayı erdemli bir davranış olarak gördüğü için kız erkek, zengin fakir, tembel çalışkan, utangaç arsız farkı gözetmeden eşit davranıyor. Bana göre bu öğretmen öğrencilerine şunu söylüyor: Sizin kim olduğunuz, nerede yetiştiğiniz, nasıl hissettiğiniz, ne olmak istediğiniz umurumda değil. Sizler benin için yoksunuz. Benim için bir öğrenci kalıbı vardır ve ben bu kalıba konuşurum. O kalıp içinde herkes birbirine eşittir. Bu öğretmen annesi babası okuyup yazması olmayan Ayşe ile ana babası üniversite mezunu olan Zehra yı eşit görecektir. Ayşe okula başlayıncaya kadar hiç kitap görmediği halde, Zehra ya küçük yaşta hikaye kitapları okunmuş ve daha beş yaşındayken Zehra kendi kitaplarını okumaya başlamış biridir. Bir ev ödevi için Zehra ya 15 dakika yeterken Ayşe iki saat uğraşmıştır; hem de bütün dikkatini vererek. Zehra nın evde kendi odası vardır, odasında masası vardır, kitaplarını koyacağı kitaplığı vardır ve misafir geldiğinde veya salonda annesi ya da babası televizyon seyrederken kendi odasında istediği gibi, istediği kadar çalışabilir. Ayşe tek göz bir odada tüm aileyle birlikte iken bir köşede çalışmak zorundadır. Misafir geldiği zaman onlara çay götürmek Ayşe nin işidir. Çayları verdikten sonra mutfak dedikleri o küçücük ortamda ödevlerini yapmak için kendine bir yer bulmakta ona kimse yardım etmemektedir. Ama çok gayretli, çok şevklidir. Öğretmenini can kulağıyla dinleyerek, derslerine çok çalışarak, kendinden beklenenin en iyisini yapmaya gayret ederek öğrenciliğini sürdürmektedir. Ayşe ve Zehra ya eşit davranan öğretmen bence adil değildir. Adil davranmaya önem veren öğretmen öğrencilerinin aile ortamıyla ilgili bilgi edinmeye çabalar. Ana babalarıyla tanışmaya çabalar. Öğrencinin içinde büyüdüğü büyük resmi öğrenmek için çabalar. Çabalar. Yapabileceği budur; elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışarak çabalamak. Peki, üstün zekalı ve vasat zekalı bir öğrenciye eşit davrandığı zaman öğretmen adil oluyor mu? Bence hayır. Öğretmen her bir öğrenci neredeyse orada o haliyle öğrenciye kabul edip değerlendirmeli. Üstün zekalıya üç, vasat zekalı bir öğrenciye on dakikasını veren öğretmen eşit davranmıyor, ama daha adil davranmış oluyor. Bu öğretmen başarıyı John Wooden ın gözüyle tanımlarsa, davranışlarını ona göre ayarlar: Başarı bir iç huzurudur; elinden gelenin en iyisini yapmaya tüm benliğiyle, tüm içtenliğiyle gayret etmiş olmayı bilmekten gelen bir iç huzuru. Öğretmenin hedefi tüm öğrencilerinin kendilerini başarılı hissetmesine çabalamaktır. Aynı şekilde bir okul müdürünün hedefi tüm öğretmenlerinin kendilerini başarılı hissetmelerine çalışmak olmalıdır. Bir okul müdürü düşünün: bütün öğretmenlerine eşit davranmaktadır. Onun gözünde işini mış gibi yapan yüz öğretmen ile işini gönülden yapan can öğretmen birdir. Öğretmen öğretmenliğini yapsın, başka şeye burnunu sokmasın, diyen müdür öğretmenlere, Sizin kim olduğunuz, nerede yetiştiğiniz, nasıl hissettiğiniz, ne olmak istediğiniz umurumda değil. Sizler benin için yoksunuz. Benim için bir öğretmen kalıbı vardır ve ben bu kalıba konuşurum. O kalıp içinde herkes birbirine eşittir, demektedir. Peki, bir kişinin öğretmen, müdür, doktor, yazar, polis, anne, baba, şoför, vb- adil ya da eşit davrandığını nereden bileceğiz? Adil ya da eşit davrandığını bilemeyiz. Ama adil davranmak niyeti içinde çabaladığını görebiliriz. Nasıl mı? Onunla sohbet ederek. Öğretmenle sohbet ettiğimizde dikkat edeceğimiz şey, büyük resmi işin içine katıyor mu öğrencisini değerlendirirken? Sadece sosyal roller içinde, öğrenci kalıbı içinde mi görüyor, yoksa resmi büyütüp onunla ilgili diğer boyutları da ana babanın eğitimi, mesleği, çevresi, öğrencinin gayreti, çabası, ilerde ne olmak istediği hesaba katıyor mu? Okul müdürünün umurunda mı büyük resim? Büyük resim hesaba katılarak adil davranmak garantisi yok, ama o yönde çaba göstermek uzun vadede daha adil bir ortam yaratabilir. Ana babaların, öğretmenlerin, yöneticilerin, adil olmayı umursamadan eşit davrandığı bir toplum zalim bir toplumdur. Bu toplumda yasalar vardır, ama adalet yoktur. Doğan Cüceloğlu (14/07/2013)

çok beğendim, belki baba gözyaşlarını tuttu ama ben gerçekten tutamadım selim için ve babası için ( umarım biz de çocuklarımızla bu keşkeleri yaşamayız. Son düzenleyen: Moderatör: 8 Aralık 2022

Çevrenizde Çoğunlukla Soğuk, Bıkkın, Küskün, Kötümser ve Öfkeli İnsanlar Görüyor musunuz? Değerli okurlar belki biliyorsunuzdur, değişik meslek gruplarına, anababalara, üniversite öğrencilerine, işyerlerine takvimim elverdiği ölçüde seminer ve konferanslar veriyorum. Son zamanlarda seminerlerimde aşağıdaki soruyu soruyorum, Günlük çevrenizde, otobüslerde, kaldırımlarda, işyerlerinde, devlet dairelerinde, okullarda, hastanelerde, çoğunlukla hangi tür insanı görüyorsunuz? A: Soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli insanlar B: Neşeli, şevkli, cana yakın, iyimser ve sakin insanlar. Katılımcıların büyük bir çoğunluğu A için el kaldırıyor. Sekiz yüz kişilik salonda bazen üç dört kişi B için el kaldırınca salondakilerin çoğu gülerek, Siz nerede yaşıyorsunuz, diye onlara laf atıyor. Belki yirmi otuz kişilik bir grup el kaldırmıyor, sessizce sağa sola bakınıyorlar. Bana bu soru sorulsaydı, ben de A için elimi kaldırırdım; çevremde soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli insanları çoğunlukta görüyorum. Aklıma gelen ilk sorunun yanıtını böylece almış oluyorum. Nedir aklıma gelen ilk soru: Acaba doğru mu görüyorum, yoksa ben mi yanlış algılıyorum? Demek ki doğru algılıyorum, diyorum kendime; böyle gören sadece ben değilim. Aklıma gelen ikinci soru şu: Çevremde gördüğüm böyle soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli insanları kim yetiştiriyor? Bu insanlar hangi ortamın ürünü? İnsanlar arası ilişkiler ve iletişim konusunda uzmanlaşmış bir bilim insanı olmaya gerek yok bunun cevabını vermek için: Aile. Bana göre bu ülkedeki ailelerin çoğu soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli insan üretim fabrikası. Aile deyince karı-koca-büyükanne-büyükbaba-amca-dayı-hala-teyze içine alan bir kapsam içinde tanımlıyorum. Kendimi bu ülkenin geleceğine hizmet etmek isteyen bir bilim insanı olarak görüyorum. Böyle karamsar duygulu bir yazı yazdığım için üzgünüm. Dürüstçe algıladığım gerçekleri olduğu gibi yazmak istiyorum. Değişimin ancak gerçekler üzerine inşa edilebileceğine inanıyorum. Ve evet gerçekten böyle görüyorum: Soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli insanlar karı-koca-büyükanne-büyükbaba-amca-dayı-hala-teyze oluyorlar ve kendileri gibi soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli nesiller yetiştiriyorlar. Bu noktada üçüncü ve dördüncü soru aynı anda aklıma geliyor; üçüncü soru Nasıl? , ikincisi de Niçin? sorusu. Soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli anne-baba-büyükanne-büyükbaba-amca-dayı-hala-teyze aileye doğmuş olan o muhteşem potansiyeli, o insan bebeğini nasıl etkiliyor, neler yapıyor, söylüyor ki, zaman içinde o muhteşem bebek kendilerinin aynısının tıpkısı oluyor. Ve niçin böyle yapıyorlar? Niçin kendileri gibi soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli insanlar yetiştiriyorlar? O aileye doğmuş olan çocuğun neşeli, şevkli, cana yakın, iyimser ve sakin bir insan olarak yetiştirilmesi mümkün iken neden onu da kendileri gibi soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli insanlar olarak yetiştiriyorlar? Buraya kadar okuduysanız Türkiye deki insan manzaralarıyla siz de ilgileniyorsunuz demektir. Sanırım aşağıda yazacaklarım da ilginizi çekecektir. 4 Mayıs 2013 Cumartesi günü Ulus taki Prof. Dr. Aykut Barka Deprem Parkı na gittim. Beşiktaş Belediyesi güzel bir mekan yapmış ve Beşiktaş ta oturduğunuzu gösteren Kentli Kartınız var ise, aldığınız yiyecek ve içeceklere yüzde elli indirim uyguluyorlar. Güneşli bir günde açık havada oturdum kitabımı okudum bir süre, sonra kendime sahanda yumurta ve çay aldım. Sağımda ilerdeki masada bir büyükbaba ve büyükanne iki yaşlarındaki kız torunlarıyla gelmişler. Uzun süre çocuk sandalyesinde oturtulduktan sonra torun aşağı inmek istedi. Büyükanne nihayet indirdi ve çocuğu dedeye emanet ederek kendisi bir yerlere gitti. Kız çocuğu ayakta durmaktan, yürüyebilmekten, hareket edebilmekten çok mutluydu; kuşlar gibi kollarını çırpıp olduğu yerde zıplıyor ve yüzü gülücükler saçıyordu. Yürümek istiyor, bütün istediği yürümek ve çevrede tehlikeli hiç bir şey yok. Dede, sürekli, Hayır! Gitme! Dokunma! Gel buraya! demeye başladı. İri yarı bir erkek garson çocuğun yanından geçerken dede, Bak bu abi sana kızıyor; gel yanıma! demeye başladı. Bütün yapmak istediği gezmek, görmek, yaşamın o an sunduğu olanakları görmek ve keşfetmek. Ama yasak. İçimde öfke var; ne yapacağımı bilemiyorum, ama düşünüyorum: o anda bu ortamı yöneten dedenin kültürünün özünü keşfettim: Çocuk olarak ortamı özgürce keşfetmek, gönlünce yaşamak, mutlu olmak, kendin olmak yasak ve tehlikelidir. Çocuğa çok saygısız ve sevgisiz biriydi. Kendisine sorsan bunu kesinlikle kabul etmez, ama bence bu dede, o anda çok saygısız ve sevgisiz davranıyordu. Peki, nereden biliyorum bu dedenin sevgisiz olduğunu? Bakın, saygı ve sevgi içindeki bir dede bence nasıl davranırdı? Saygı duyan bir dede çocuğun etrafı keşfetme, gezme ve görme isteğine saygılı davranır ve çocuk gezerken onun arkasından kendisi yavaş yavaş yürürdü. Çocuk bir şeye baktığı zaman dede ona baktığı şeyin ne olduğunu söylerdi: Evet, kuş dala konmuş. Kedi ona bakıyor. Bak sana bakanlar gülümsüyor, çünkü sen çok şirin bir kızsın, seni seviyorlar, diyerek dede çocuğun arkasından yavaş yavaş yürür ve dünyayı ona anlaşılacak ve dost bir yer yapmaya çalışırdı. Sevginin iki göstergeci vardır: emek ve zaman vermek. Peki, niçin insan sevdiğine emek ve zaman verir? Yani sevginin niyeti nedir? Sevginin niyeti geliştirmek ve sevdiğinin olabileceğinin en iyisi olmasına yardım etmektir. Dünyayı keşfetmesine izin verilen ve kendiyle dünya arasında anlamlı bir ilişki kurabilecek gücü olduğuna inanan çocuk, çocukluğunu doya doya yaşar. Olgun ve yetkin bir yetişkin olur. İşte böyle yetiştirilen çocuklar neşeli, şevkli, cana yakın, iyimser ve sakin insanlar olurlar. Peki, anlattığım şekilde davranan dede nasıl bir insan yetişmesine yol açıyor? Söyledikleriyle verdiği mesajlar şunlar: Dünya tehlikelerle dolu ve senin bunları anlamaya ve baş etmeye gücün yok. Merak etmek, keşfetmeye çalışmak iyi bir şey değil. Dünyaya, yaşama, insanlara ve kendine güvenme. Büyüklerin dediğinden başka hiçbir şey yapma; yanımdan ayrılma. İçinden gelen mutluluk önemsiz, sakın ona uyma. Yaşam coşkusunu yaşamaya hakkın yok; hatta o coşku geldiği zaman kork ve onu kontrol et. Hayatını yönetemezsin; otoriteye itaat senin yapabileceğin en akıllı davranış olur. Hiç unutma: Yaşamak yasak ve tehlikelidir. Çevrenizde çoğunlukla soğuk, bıkkın, küskün, kötümser ve öfkeli insanlar görüyor musunuz? Gördüğünüz insanların her birinin arkasında bir ailede yaşanmış çocukluk geçmişi var. Aile deyince karı-koca-büyükanne-büyükbaba-amca-dayı-hala-teyze içine alan bir kapsam içinde tanımlıyorum. Ve bu konuyu ele almanın zamanı geldi, diyorum. Benimle hem fikir misiniz? Doğan Cüceloğlu 06.05.2013 topraks Sana Geliyorum 65... tek ayak

kendisi ile tanışma fırsatı da yakalamış olduğum harika insan <Doğan Cüceloğlu. ilk yazıyı kendi ağzından da dinlemiştim. çok etkilemişti beni, belki de şimdi oğlumu yetiştiriken ilkelerimden biri oldu, evladınızın iyiliği için, bu kötü ve acımzsız dünyada özgürce kendine yetebilen ve kişiliği otrumuş birey olabilmesi için,, onu koruyacak ailesi yanındayken bırakın da tanımaya çalışsın dünyayı.. ben ne olursa olsun, güleryüzlü ve umutlu kısımdayım, öyle yetiştirildim, büyük ailemden de böyle gördüm, teyseler dayılar halalar vs.. oğlumu da böyle yetiştirmeye çalışıyorum. eşimse diğer kısımdan..:)sanırım oğlum karışımımız olacak:) son yazıya gelince ben de ilk defa okudum.. gerçekten ilgi çekici ve üzerine çok düşünülmesi gereken bir yazı.. hele ki kk da aynı diyalogların devamlı yaşandığını varsayarsak.. herkes öncelikle kendi CAN ıyla görüşüp hesaplaşmalaı, barışmalı, dost olmalı.. ayrıca yeniden insan, insana kitabını da tavsiiye ederim..