BOĞULMALARDA İLKYARDIM Boğulmalar Solunum yolunun yabancı cisim ile tıkanması sonucu olur. Bu yutulamayan bir yemek parçası olabildiği gibi, suda, göçük altında vb boğulmalarda olabilir. Yapılması gerekenler: Solunum yollarına kaçan yabancı cismi çıkarmak gerekir. HEİMLİCH MANEVRASI: Solunum yollarına kaçan cismi çıkarmak için yapılan manevradır. Şuuru kapalı hastada: Hasta sırt üstü yatırılarak çenesi yukarı kaldırılır elin ayası göbek çukurunun üstüne konarak art arda beş kez basınç uygulanır. Hastanın çenesi sağ elle açılarak sol el işaret parmağı ile yabancı cisim araştırılır çıktıysa dışarı alınır. Hasta soluk almaya başlamazsa suni solunuma geçilir. Eğer yabancı cisim çıkmadıysa aynı manevra tekrarlanır. Yardım gelinceye kadar canlandırma işlemine devam edilir. Şuuru açık, hareket halindeki hastada: Hastanın arkasına geçip iki kol hastanın karnında birleştirilir art arda hastanın karnına basınç uygulanır. Bebeklerde: Bebek sağ kolun üstüne yüzü koyun ve baş aşağıya yatırılır. Sırtına art arda vurulur, cisim çıkmazsa bu kez sol kolun üstüne sırt üstü ve baş aşağıya yatırılır, sağ elin baş ve orta parmağı ile göğüs kemiğinin üstüne art arda basınç uygulanır. Bu işlem cisim çıkıncaya kadar tekrarlanır. Solunum kendiliğinden dönmezse canlandırma işlemine başlanır ve yardım gelinceye kadar devam edilir. Suda boğulmalarda hasta yan yatırılır, ağzındaki kum, yosun gibi yabancı cisimler temizlenir ve yaşam bulguları kontrol edilir gerekiyorsa canlandırma başlatılır. Böcek ve Sürüngen Sokmaları halinde İLKYARDIM Türkiyenin kuzeydoğusunda da bulunan Kafkas engereği gibi çok zehirli birkaç tür dışında ısırıkları ölümcül olabilecek yılan pek yoktur. Gene Güney ve Güneydoğu Anadolu dışındaki akrep, çıyan gibi sürüngenler soktukları zaman çok acı vermelerine karşın tropikal bölgedeki akrabaları kadar tehlikeli değildir. Sanıldığının aksine, zehirli haşarat arasında arılar anaflaksi dediğimiz çok şiddetli allerjik reaksiyona yol açmaları dolayısıyla yılan ve akreplerden daha tehlikelidir. Özellikle bahar ve yaz aylarında birden çok yabanarısının sokması, doğru yaklaşımda bulunulmadığında ölümcül olabilir. Bu tür haşarat sokmalarında ölüm tehlikesi küçük ve ileri yaş gruplarında daha fazladır. Her türlü zehirli hayvan ısırığı veya sokmasında ilk ve en önemli yaklaşım çok süratli bir şekilde zehrin yayılmasını engellemek için ısırılan bölgenin üstüne, gövdeye yakın kısmına turnike dediğimiz boğma işlemi uygulamak ve ısırılan bölgeyi kanatmaktır. Yılan sokmalarında 5-10 mm, akrep sokmalarında 3-5 mm, yabanarısı sokmalarında 2-3 mm diklemesine uzvun eksenine paralel vaziyette cilde batırılan bistüri bol kanamaya neden olur. Bu sayede zehir süratle vücuttan atılır. Bu kesi sonucu oluşan kanama basit, yüzeysel baskıyla kolaylıkla durur. Şayet kanatmada gecikilmişse zehirli kan ekstaktör ile çekilmelidir. Bu tür aparattan yoksunsanız eskilerin adale ağrılarında kullandığı şişe, bardak çekme denen yöntemden de yararlanabilirsiniz. Bir çay bardağının içine atılan alkollü pamuk yakılır, hemen ardından bardak ısırık bölgesinin üzerine kapatılır. Birkaç saniye içinde bardaktaki oksijenin tükenmesiyle oluşan vakum, çizilen ısırık bölgesini kanatmak suretiyle zehrin uzaklaştırılmasını sağlar. Bu yönteme yılan ısırıkları dışında pek gerek duyulmaz. Zira diğer haşarat sokmalarında bistüriyle kesi sonucu oluşturulan kanama yeterlidir. Isırık bölgesi asla emilmelidir, çünkü zehir ağızdan geçerek emen kişiyi de kolaylıkla etkiler. Zehrin vücuttaki etkisi kişiden kişiye ve bağışıklık sistemine göre değişir. Bazı kişilerde ısırık-sokma bölgesiyle sınırlı kalır. Tüm vücudu etkileyen ağrı, kızarıklık, kaşıntı, şişme ve his azalmasına, bir başkasında arı sokmasında bile solunum güçlüğü, tüm vücudu etkileyen kızarıklık, çarpıntı, tansiyon düşmesi, gözlerde kızarma ve şişme, bulantı, kusma ve karın ağrısına yol açabilir. Bazen de bu tablo larinks ödemine bağlı solunum yollarında tıkanma sonrası ölüme kadar gidebilir. Yapılması gerekenler: Isırılan ya da sokulan kişi ıstirahate alınmalıdır. Sokulan veya ısırılan uzuv kalp hizasının altında tutulur. Kanatma işlemine geçilinceye kadar, ısırığın üstüne, vücuda yakın kısımdan turnike uygulanır. Sokulan ve ısırılan bölge antiseptik bir madde veya sabunla temizlenir. Kanatma işleminde kesi uzvun eksenine paralel gerçekleştirilir. Ağrıdaki azalmayla beraber zehrin de vücuttan uzaklaştığı anlaşılabilir. Küçük kesilerde kanamayı artırmak için sıvazlama, sıkma uygulanmamalıdır. Zira iğnenin ucundaki kese patlatılabilir. Önce kese bir cımbız ucuyla uzaklaştırılır. Balarılarının tek atımlık kurşunlarıvardır. Sokmayla beraber zehir keselerini de vücutta bırakırlar. Dolayısıyla ince bir cımbız kullanarak iğne ve kesenin uzaklaştırılması gerekir. Yabanarısı birkaç yerden sokabilir. Her biri minik minik bistüri batırılarak kanatılıp, gerekirse hafifçe sıkılmalıdır. İmkan varsa ağrıyı azaltmak için ısırık veya kesi bölgesine buz tatbik edilebilir. Son aşamada kesi bölgesi yara bandıyla kapatılmalıdır. KatnissEverden Alaycı Kuş Anneler

SOLUNUM SıSTEMıYLE ıLGıLı ıLK YARDIM Yaşam için gerekli temiz havanın alınıp kirli hava olarak geri atılmasına SOLUNUM çeşitli nedenlerle solunum durması haline de BOĞULMA denir. Boğulma nedenleri Solunum yolu; bilinçsiz olarak dilin arkaya gitmesi başın öne doğru bükülmesi yabancı cisim takma diş ağızda biriken kanın solunum yolunu kapatması veya solunum yollarının yaralanması ses tellerinin şişmesi gibi nedenlerle tıkanabilir. Çeşitli zehirli gazlar kafa yaralanmaları gibi nedenlerle santral sinir sisteminin çalışmasının yavaşlaması suda boğulma ve iple boğulmalar v. b. nedenlerle solunum yavaşlayabilir veya durabilir. Kalp durması durumu elektrik çarpması karbonmonoksit zehirlenmesi nedeniyle de solunum durabilir. Göğüs duvarının delici cisimlerle yaralanmaları sonucu da boğulma olabilir. Boğulma belirtileri Duygu ve Bulguları boğulmanın derece ve şiddetine göre ikiye ayrılırlar. ılk Safhada Görülenler Baş dönmesi ve halsizlik Nefes darlığı -Nabız sayısının artması Kısmi bilinç kaybı -Boyun damarlarında şişme Yanak ve dudaklarda morarma ile birlikte yüzde kızarma kan toplanması. Sonraki Safhada Görülenler Dudaklar burun kulaklar ve ayak parmakları mavimtırak gridir. Solunum kesik kesiktir veya hiç yoktur. Nabız yavaş ve düzensizdir. Tam bilinç kaybı vardır. Ne Yapmalıyız Boğulmaya neden olan etken ortadan kaldırılır. -Boyun çene yere dik olacak şekilde arkaya bükülür. Çene açılır dil öne çekilir. Ağızdan ağıza yapay solunum yapılır. Solunum yollarının açılması ilk üç dakika içinde yapılmalıdır beyin daha fazla oksijensizliğe dayanamaz. Ağızdan ağıza Sun'i Teneffüs Metodu Kişiyi düz bir yere sırtüstü yatırınız. Çenesini yukarı gelecek şekilde başını geriye çekerek solunum yollarını açınız. Ağız çevresini temizleyiniz. Çeneye bastırarak ağzın açılmasını sağlayıp diğer elinizle burun deliklerini tıkayınız. Derin nefes alıp ağızdan ağıza dakikada 12-15 defa üfleyiniz. Göğüs kafesinin yükselip yükselmediğini kontrol ediniz. Solunum normale dönünceye kadar veya hastahaneye ulaştırıncaya kadar işleme devam ediniz. SUDA BOĞULMA KAZALARI Suda boğulma kazaları zannedildiği gibi daha çok acemi yüzücülerin veya yüzme bilmeyenlerin değil; kendisini iyi yüzücü zanneden gösterişe hevesli kişilerin başına gelmektedir. ıstatistikler boğulma vakaların m ancak yüzde beşinin gerçek kaza niteliği taşıdığını göstermektedir. DIKKAT: Tanımadığınız bir suya tek başınıza yüzmeye gitmeyiniz. Dibini bilmediğiniz bir suya tepe üstü dalış yapmayınız. ıyi bir yüzücü olduğunuzu ispatlamaya çalışmayınız. Tehlikeli numaralar yapmaktan ve uzaklara açılmaktan kaçınınız. Deniz yatağı ve deniz simidi gibi içi hava doldurulmuş plastik yüzücülere güvenip kendinizi denizin kucağına bırakmayınız. Siz farkında olmadan rüzgar ve akıntı üzerinde güneş banyosu yaptığınız plastik yatağı veya botu uzaklara sürükleyebilir. Tek başınıza yüzerken sürat motorlarına dikkat ediniz. Motor sürücüleri tek kişiyi zor farkederler. Tekne kullanıyor iseniz; mutlaka yanınıza cankurtaran yeleği alınız. Şaka niyetiyle de olsa hiç kimseyi habersiz suya itmeyiniz. Suya birden bire dalmayınız. Su ile vücudunuz arasındaki ısı farkı çoğu zaman fenalaşmanıza ve paniğe kapılarak boğulmanıza sebeb olur. Yüzerken küçük çapta da olsa fenalık hissettiğiniz an sudan çıkınız. Boğulmak üzere olan ve çırpınan birini gördüğünüz zaman bu konuda tecrübeniz yoksa kurtarmak için suya dalmayınız. Zira boğulmak üzere olan kazazede can havliyle size tutunmaya çalışacak ve sizin de kendisi ile birlikte boğulmanıza sebep olabilecektir. Suda Boğulmada ılk yardım Suda boğulma tehlikesi geçiren kişiyi karaya çıkarıp sırt üstü yatırın. Yakasını kemerini gevşetiniz. Takma dişini çıkarınız. Ağzının içindeki yabancı cisimleri temizleyiniz. Ağızdan ağıza yapay solunum yapınız. Soluk verdiği zaman kişinin başını yana çeviriniz. Bu hareketi 5-6 kez tekrarlayınız. Böylece; fazla su köpürerek dışarı çıktığı gibi kişiye yeterli solunum da yaptırmış olursunuz. Daha sonra ıslak giysileri çıkarıp battaniyeye sarın Yutulan suyu çıkartmak için iki elinizle karnı altından tutarak hastayı yukarı kaldırınız. Bu suretle hava yolundaki suların boşalmasına yardım etmiş olursunuz. Neler Yapabilirsiniz Boğulmak üzere olan birini gördüğünüz zaman elinizin altında ve çevrenizde onu kurtarmada işe yarıyacak ne varsa kullanınız. Bir dal uzatabilir bir tahta parçası veya can simidi atabilir bir halat kullanabilirsiniz. Elinizden hiçbir şey gelmezse bağırarak başkalarından imdat isteyiniz. KAZAZEDE SUDAN ÇIKARILDIKTAN SONRA Sudan kendi başına çıkan veya kurtarılan bir kazazede değişik durumlar altında olabilir: Bayılmamıştır ve solunum yapmaktadır: Kazazede kendisinde imiş gibi görünmekle beraber geçiriyor olabilir. Telaşa kapılmayınız ve hastanın moralini düzeltici telkinde bulununuz. Üzerine battaniye ceket kazak gibi şeyler örterek vücudunu sıcak tutunuz. Öksürük nöbeti geçiriyor ise ve yüzü de morarmış ise mutlaka doktor çağırınız. Çünkü bu belirtiler yuttuğu suyun yanlışlıkla akciğerlerine gittiğini göstermektedir. Bayılmıştır fakat solunumu normaldir: Onn boylu boyunca uzattıktan sonra vücuduyla birlikte başını yana çeviriniz. Böylece yuttuğu suyu çıkarmasını sağlamış ve akciğerlere kaçmasını önlemiş olursunuz. Bayılmıştır ve nefes alması da durmuştur: Kazazedeyi boylu boyunca yere uzatınız. Ensesinin altına bir ceketi veya kazağı katlayıp koyunuz ve başını geriye yaslayınız. Böylece nefes almasını kolaylaştırıcı pozisyona getirmiş olursunuz. Ondan sonra yapay solunuma geçiniz. Eğer kalbi de durmuş ise; doktor gelinceye kadar yapay solunumla kalp masajını birlikte tatbik edinizBoğulan bir kimsenin kendine gelmesi saatler sürebilir. Çünkü soğuk bir vücut oksijeni beyine çok geç ulaştıracaktır. Bu sebeble kazazedeye yapay solunum uygularken vücudunu da sıcak tutmaya çalışınız. ıKAZ: Günün kahramanı olmak için doktora haber vermeye lüzum görmeksizin kazazedeye yardıma koşmayınız. ılk yapacağınız iş doktor çağırmaktır. Yapay solunuma ve kalp masajma ancak doktoru beklerken teşebbüs etmelisiniz. - oruc