NİGARİ Nigari, bir kağıdı bir kalemi sevdi. Padişahları gördü Galata'dan. II. Selim'le ava çıktı. I. François'yı, V. Charles'ı çizdi. Büyük dedesi gibi satranç oynadı. Bir deniz kitabı yazdı. Bulunamadı. Karanfili sevdi. Bunun için Barbaros'un, II. Selim'in eline karanfil verdi. Kanuni'yi I. François'ya yazacağı mektubu düşünürken gördü. Kanuni onun için düşüncelidir. Gezdiği yerde yeşil bir dal vardır. Padişahların yüzünü sevdi. Yavuz Sultan Selim önünde bir elma gibi durmasını bilmedi. İhtiyarlığında tanıdı Barbaros'u. Bu yüzden yeşil bir göğe bakar.. Ummanı dolaştı. Şiir yazdı. Her sabah oturur kalemlerini sivriltirdi. Onun için eli hiç titremedi. Neden sonra yeryüzüne bir Nigari tavrı çıktı. Artık Kanuni hep düşüncelidir. Doğan burunlu, seyrek dişlidir. Resimdeki gibidir. II. Selim sarı pabuçlar giyer. Bir taşlığa basar. Ava çıksa bir adam sağ eliyle hedefi tutar. Barbaros ne zaman arkasına bir şey giyse açık mavidir. Elini kaldırsa, otursa resimdeki gibi oturur. Bir kağıt üstündedir artık V. Charles. Başka hiçbir yerde de olmayacaktır. Yavuz'un boyunu hiç bilmeyeceğiz. Şimdi bir kuşbaz dursa, bıyığını bursa, yürüse, Nigari tavrında yürür. Şimdi Galata'da bir XV. yüzyıl denizi Nigari'nin boyalarına giriyordur. Sıkılıyordur bir kalem bir fırça bir kağıt. İLHAN BERK Che

YÜZ Biliyor musun sen bir şiirde ilk satırsın ilk sözcük Beyaz bir gül beyaz bir gül ne kadar beyaz olursa o kadar Ne kadar suysa bir su o kadar Ben en yakın yüzüm yüzüne Uyandığın sabaha, yatağına Birden bulup birden yitirdiğin bir şey olur ya, ona Bir dağ okulunda ilk derslere giren çocuklara İlk coğrafyacılara İlk harflerine bir alfabenin. Yüzün ki korkular verir bana ne zaman yüzümü tutsam yüzüne Ben ki ölüme hiç eğilmedim hiç girmedi sözlüğüme Belki sokağa ilk çıkan bir çocuktur ölüm Belki senin bazen topuz yaptığın saçın Bir yaban çiçeği ya da ve daha ilk geliyordur dünyaya Bir demet maydanozu koparıp bırakmak belki de. Dedim ya hiç bilmiyorum arabi belki de benim sık sık çıkarıp baktığım bir fotoğrafın Bıyıkları hep yüzüne düşen bir adama çektirdiğim Bir suya bakarken Bir suya Duru mu duru ve daha sessiz ölümün kendinden. Ben ki seninle aştım yaşları Koydum çağıma adımı. Bir burukluğu yüzün gibi. İLHAN BERK seaBahAR Nosce Te

SAİNT-ANTOİNE'NİN SEVİSME VAKTİ Bu gökyüzü Her gün böyle değildir Saint-Antoine'in üstünde Belli sevişme vakti İşte pencereler ilk kollarını açtı Karıncalar yuvalarından çıktı Yosunlar uyandı Gerildikçe gerildi gökyüzü Dikiş diken kız penceresinde ilk kez mutlu Denize bakan evler kahveler ilk kez mutlu Hiç korkmamalı artık Lambodis Eleni hiç korkmamalı Bütün güvercinler havalandı kimse korku nedir bilmiyecek Herşeyin uyandığı bir saatte Aşk başlayacak Herşey duracak Bir kızın elleri elbisesine uzanmışken duracak Saint-Antoine ilk sandukasından çıkıp deniz kıyısı bir yere gidecek Onunla tüm sandukalar, evliya resimleri, İsa'nın kendisi arkasından gelecek Herşey yerini aşka bırakacak Sandalya aşka Pencere aşka Saint-Antoine'in tavanı bir başka tavana doğru yürüyecek Kapı bir başka kapıya doğru Hiçbir şey küçüleyim demiyecek Daha bir büyüdüğünü göreceğiz gökyüzünün Daha bir mavi denizi Gözlerden gözlere bir esmerlik halinde o aşk gidecek En güzel şarkılarla şimdi İstanbul'a gelen o Şimdi herhangi bir yerde kızın elleri ağzı onun için büyüyor Bir çocuk annesinin memesini onun için bırakmıyor Saint-Antoine'in güvercinleri Onun için havada Şiirde bu düzen kaygusu onun için Bu gökyüzünün başka anlamı olamaz. İLHAN BERK Che

BALAD Ben böyle bir deniz görmedim ne kadar seni düşündüm Gittim ne kadar bilmezsiniz ne türlü karanlık Baktım ki biri yok o kentlerin, hiç olmamışlar gördüm S bir kadın balkonunda baksam ne zaman olurdu E sesinde yüzlerce trenler yürüdü Galile'de Sizi bilmem ben galiba olmadım o dünyalarda Salt bir it karalık akşam üstü denizlere doğru Durmuş nasıl bu gökle bu yalnızlıklar yaşamada Ne yaşanmışsa görmemişiz yaşanmış o kentlerde Gittik gittik bizi bu surlar tuttu böyle kaldık. Böyle güneşlere bayılıyorum çok güneşlere Hafif otlar yürüyor evlere pis İstanbul'lara Şey ile şeysiz geçiyorum o kapanık güneşlerde Siz bir durma benim karanlığımı yadsıyorsunuz Sokağa çıkmayın diyorum çıkmayın duymuyor musunuz Benimle gelen o büyük sıkıntıdan gelenlerdi Ta Galile içlerinden yürüyerek gelmişlerdi Biriniz beni görmediniz ne kadar bağırdımsa Denizler baktığın tüm o denizler gösterdi bana Bir yalnızlık yeryüzündeki kapılar, bir o gördüm. Sunu Ben bütün çizgilerde oldum bütün o çizgilerde Her sefer böyle geldi vurdu yaşamama bir deniz Aldı bir yaşamadan bir yaşamaya kodu nasıl Al bir çocuk vardı o korkularda o gecelerde Büyük ulu sular yudu beni çokum artık nasıl Bir deniz size de gelir vurur elbet anlarsınız İLHAN BERK Che

BEN SENİN KRALLIGIN ULKENDE YETİSTİM Ben senin krallığın ülkene yetiştim Kaldım gölge tanımayan güzelliğinle. Her sabah büyüten denizimizi böyle Gülüşlerindi o ülkede bilmez miyim. Sen o çıktığım sularsın, zencim benim Denize bakan evler gibiydim seninle. Dur, geliyorum ellerin ne güzel öyle Beni şey et gülüşlerini bekleyeyim. Sen gittiğim o ülkesin varılmıyorsun Vurmuş sonrasız nasıl en güzel sulara Güzelliğin balıkları gibi İstanbul'un. Şimdi her yerde ne güzeldiniz o kalmış Yankımış denizlere öbür kadınlara Dünyada sizinle İstanbul olmak varmış İLHAN BERK Che

Aşkımız "Hava bozdu." diyordu yüzün Kayalık burnunda koyun Yinelenmiş toprakla suyla. Geçtik tepelerin ormanların arasından Yürüdük ardısıra insanların Yüzüyle bir kadının Bir şiirden iki satır gibi Bir çocuğun ipek gibi. Durdun, evlerin sokakların durduğu yerde Çoğalıp hepsiyle Hepsiyle karışıp. O zamandı aşkımız yazdı yavaş yavaş su yollarını Kabaran denizi. Gitti geldi gökle suyla Büyüdü. Kaldı. O zamandı bir tarih olan yüzün geldi aldı yerini. İlhan Berk seaBahAR Nosce Te

İlhan BERK ( 1918 - - ) HAYATI: 1918 yılında Manisa'da doğdu. Balıkesir Necatibey İlköğretmen Okulu'nu ve Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Fransızca Bölümü'nü bitirdi. Bir süre öğretmenlik yaptı (1945-55). Ankara'da Ziraat Bankası Yayın Bürosu'nda çevirmenlik yaptı (1956-1969) ve emekliye ayrıldı. Kendini şiire ve yazıları verdi. Başlangıcından bugüne, yazdığı şiirlerle hep "günümüzün en ilginç ve en genç" şairlerinden biridir. İlk yazıları, ilk şiir kitabı Güneşi Yakanların Selamı (1935)'nı da yayımlayan Manisa Halkevi dergisinde çıktı. Destansı yönünün ağır bastığı, adeta bir Türk Walt Whitman'ı olarak adlandırıldığı dönemde İstanbul 1939-47 (1947), Günaydın Yeryüzü (1952), Türkiye Şarkısı (1953) ve Köroğlu (1955)'nu yayımlamıştı. Sonrası, İkinci Yeni'den eski şiirimize, kendi Atlası'nı kurmaktan düzyazı şiirlere, aforizmalarından harfleri, nesneleri ve semtleri sevmeye dek genişleyen çok kollu bir şiir ırmağı. ESERLERİ: Güneşi Yakanların Selamı (1935) İstanbul (1947) Günaydın Yeryüzü (1952) Türkiye Şarkısı (1953) Köroğlu (1955) Galile Denizi (1958) Çivi Yazısı (1960) Otağ (1961) Mısırkalyoniğne (1962) Aşıkane (1968) Taşbaskısı (1975) Şenlikname (1976) Atlas (1976) Kül (1978) İstanbul Kitabı (1980) Kitaplar Kitabı (1981) Deniz Eskisi-Şiirin Gizli Tarihi (1982) Delta ve Çocuk (1984) Galata (1985) Güzel Irmak (1988) Pera (1990) Dün Dağlarda Dolaştım Evde Yoktum (1993) Avluya Düşen Gölge (1996) Şeyler Kitabı Ev (1997) Çok Yaşasın Sayılar (1998) Che

NE BÖYLE SEVDALAR GÖRDÜM, NE AYRILIKLAR Ne zaman seni düşünsem Bir ceylan su içmeye iner Çayırları büyürken görürüm Her akşam seninle Yeşil bir zeytin tanesi Bir parça mavi deniz Alır beni Seni düşündükçe Gül dikiyorum elimin değdiği yere Atlara su veriyorum Daha bir seviyorum dağları İLHAN BERK Che

ACININ ADI Yavaş sessiz senin buyruğunda toplanır altın yavaş sessiz Yavaş sessiz senin buyruğunda dağılır buğday yavaş sessiz Yavaş sessiz senin buyruğunda bölünür halkın ekmeği Seninle hızla kararır bozulur ipek seninle hızla Hızla düğümlenir bulanır su seninle Körlenir seninle hızla emeğin tarihi Ve seninle yavaş yavaş çıkar bakıra kuvarsa tunca yavaş yavaş Acının uzun uzun yazılan adı. İLHAN BERK Che

DÜSÜNÜRKEN BULDUM KAYAYI Düşünürken buldum kayayı. Otlarla konuşmaktan geliyordum. Ölü bir yaprak, adını unutmuş bir sokak, sav dolu bir tümce, suçlu bir ırmak, bir de partal bir kuş yürüyorduk. Bir atlı karıncaydı yaşamak, onu yürüyorduk. Bilirim sözcüklerin ulaştığı yere hiçbir şey erişemez. İsa ile Karahisari'nin gömlekleri dikişsizdi. Sözcükler bunu gördü. (Ey görünmezlik! Elimden tut. Gecede sözcüklerin ağırlığı daha bir artıyor. Ve... - Yazık, tümcemi tamamlayamayacağım. Anlamdan hep kuşku duydum. Evler odalardı, unuttum. Dünya ki varlığının ayırdında değildir. Trenler geçer yüzünden: Kendini varsayar. Her şey, her şey konuşur evrende. Evler, çocuklar, nehirler, coğrafya. Nehirlerin vakti olmadığını okudum. Coğrafya adına sevinmemiştir. Anlam sıkıcıdır. Günde üç kez aynada kendine bakar. Yalnızlık saçar. Anlamla ev yapılmaz. Anladım ama yalnızlığım sürüyor. Düşüncelerim yok benim. Kaya bilir kaya olduğunu, ben bilmem. Anladığımda yitirdim şiirimi. O gün bugün bir akarsu gibi kocadım. İLHAN BERK Che

ÇOK UZUN BİR GÜNDÜ AŞKA DÖNÜYORUM Çok uzun bir gündü aşka dönüyordum Çok uzun, yavrum, çok uzun seni sevmekten İşte diyordum ilk öpüş işte masmavi yarığın İşte yedisi sabahın ve ıslak ağzının İşte eski bir otu kasıklarının ve karnının İşte dilinin getirdikleri işte ormanlarım İşte döşekte çırılçıplak upuzun uyanışın İşte kayaya vuran eski gölgen eski sesin İşte o ağzındaki esmer kuş o yaban ırmak Kal öyle diyordum böyle anadan doğma iç içe Kal öyle ilkin orandan öpeceğim diyordum Aşk ki karadır tek heceli bir sözcüktür İşte tam böyle, sevdalım, tam böyle diyordum. İLHAN BERK Che

AYRILIGIN YÜREGİ Sessiz sedasız yaşayan bir ayrık otuydu Orta Anadolu&#8217;da Kıtlıktan önce. En küçük bir şeyden coşardı Mesela bir kuş uçmasın Kızılırmak &#8216;a doğru Köklerine su yürümüş gibi sevinirdi. Bir bulut geçsin üstünden Ayrılıktan çıkardı. Dünyayı, derdi, dünyayı Hiçbir şeylere değişmem. Şimdi yaşamak istemiyor. İLHAN BERK Che

SAHİ SİZ Mİ GELDİNİZ SAKSILARIM IŞIDI Sahi siz mi geldiniz saksılarım ışıdı Güzel ağzın belli çarşılardan geçmişsiniz Bunlar Akad'da öyle defterler kitaplardı Cumartesi işte ellerinizi değdiniz Usumda ben sizinle ne güzel gökler tuttum Büyüttüm kiliseler gibi yalnızlığımı Baktım yazılarıma, kentlerime görüyorum Siz getirdiniz bu şey padişah akşamını Böyle bir karanlık, f'li öyle bir şeydiniz Bize o sulardan bir o rüzgarlardır vurmuş Akad'da bir gül güler şimdi mektuplarda "Bir haziranla bir başka eylül arasında" İLHAN BERK Che

AŞK sen varken kötü diye birşey bilmiyorduk mutsuzluklar, bu karalar yaşamada yoktu sensiz karanlığın çizgisine koymuşlar umudu sensiz esenliğimizin üstünü çizmişler nicedir bir pencereden deniz güzel değil nicedir ışımayan insanlığımız sensizliğimizden sen gel bizi yeni vakitlere çıkar İLHAN BERK Che

ATIMI İSTEDİM EVİN GÖGÜ GERİNDİ Atımı istedim evin göğü gerindi Cin gülleri bir yerden ordan geliyorum Öyle sular dağların üstüydü isminiz Yeşil, o solukları gibi rüzgarların Bir bin yıl rüzgar değirmeninizde kaldım Tep kralları gibiydim öyle yalnızdım Bir çağda seni bu beyazlığında tuttum Ak, sabah kalyonlarım hep gökyüzündeydi Ben rüzgar değirmeninizde kaldım İşte ellerin o dünya kadar Akdeniz Hansi, gecenin pancurunda Berk kuşlarım Ey benim sığlığım eşkim karanlığım siz Yitik gülüşünün açtığı sular şimdi Ben o gecelerde saçıydım çocukların Bir bin yıl rüzgar değirmeninizde kaldım İLHAN BERK Che

SÜRGÜN Bir adasın sen çok eski bir atlasta Çok eski bir halkın su aldığı Ben güneş, alkol, sıkıntı adanda senin Sen sabahı, akşamı adanın Gecesi ben Sen su yolları, ağaçlar, çayırlar, güneşler Ben karabasanın senin Sen buğdayı, ovaları, nehirleri halkının Ben ıssızlığı Sen ki kalabalıklarsın aralarından geçtiğim Sürgünü ben adanın senin İLHAN BERK Che

GÜZEL IRMAK Küçüğüm, bu senin sesin, güzel ırmak Önce rüzgarın öptüğü, sonra benim öptüğüm Bu bitmemiş şiirler senin ayakbileklerin Soluğun, kokun, karnın, gölgeli gözlerin Bu böyle çözülü göğsün, enine boyuna dudakların Sabahlara kadar ki büyük gözlerin böyle Bu dal gibiliğin, saçların, kırmızı ağzın Bu üstünde onca seviştiğimiz yatak sonra Sonra bu benim anı artığı eski yüzüm Tüylerin, tay boynun, küçücük çocuk ellerin Böyle yukarıdan aşağı gidiyorum seni Karışıyor, korkunç, ellerimiz ayaklarımız İLHAN BERK Che

SON YERİNE Zulmün her türlüsü Kötü kardeşler Hiçbiri İnsana göre değil Ağaç dikmek sabahları uyanmak iyi İyi hayvanlara bakmak çiçekleri sulamak Rahatsalar uyuyan insanların soluğunu dinlemek iyi İyi hürlüğü düşünmek Yaşamak onun için Bütün gün çalışmak onun için iyi Bütün çocukların uyuyuşu uyanışı iyi Zulmün her türlüsü kötü. İLHAN BERK . push ; Che

ÜC KEZ SEVİYORUM DİYE UYANDIM Üç kez seni seviyorum diye uyandım Tuttum sonra çiçeklerin suyunu değiştirdim Bir bulut başını almış gidiyordu görüyordum. Sabahın bir yerinden düşmüş gibiydi yüzün. Sokağı balkonları yarım kalmış bir şiiri teptim Sıkıldım yemekler yaptım kendime otlar kuruttum Taflanım! diyordu bir ses duyuyordum. Cumhuriyetin ilk günleri gibiydi yüzün. Kalktım sonra bir aşağı bir yukarı dolaştım Şiirler okudum şiirlerdeki yaşa geldim Karanfil sakız kokan soluğun üstümde duydum. Eskitiyorum, eskitiyorum kalıyor ne kadar güzel olduğun. İLHAN BERK Che

GÜNEYDE BİR ORMAN Bir buğday büyüyorsa şimdi Türkiye'de Yeminle aşkla büyüyor. Yeminle lavanta çiçekleri, haşhaşlar, kekikler aşkla büyüyor. Koyunlar, keçiler, sığırlar Mısır, pirinç, yulaf Aşkla büyüyor dünyada. Binlerce senedir nehirler dünyayı görmeye çıkarlar Binlerce senedir böyle öğrendik dünyanın birçok yerinde akan ırmakları, büyüyen bitkileri. Bazı yosunlarla bazı eğreltiotlarıyla bazı balıklarla konuştum, Dünyayı görmeyen kalmamış. Şimdi güneyde bir yonca büyüyorsa benim gibi Daha iyi bir hayat için büyüyor. Gelincikler köklerimin yanısıra onun için büyüyor. Pamuklar daha beyaz açıyorlarsa Sebep aynı. Ben bütün ormanları düşünerek büyürüm, Bütün ormanları düşünerek büyürler Benim gibi bütün ormanlar Türkiye'de. Öyle bir vaktine eriştik ki dünyanın Şimdi kimse kimseden daha az sevmiyor dünyayı, Ben İngiltere'deki ormanlardan, nehirlerden, ovalardan daha az sevmiyorum yaşamayı, Amerika'dakilerden daha az sevmiyorum. Burada pamuklar, su içindeki pirinçler, tütünler daha az sevmiyor Şimdi sarmaşıklar, şimdi asmalar, şimdi fasulyeler birbirlerine daha sarılarak büyüyorlar Şimdi stepler, dağlar yalnızlıklarını sevmiyorlar. Şimdi dünyada yalnızlığı kimse sevmiyor. Şimdi İran'da, şimdi Mısır'da, şimdi Sudan'da ormanlar niçin büyüdüklerini biliyorlar Şimdi petrol damarları niçin aktıklarını biliyor Şimdi her şey dünyada niçin yaşadığını biliyor. İLHAN BERK Che