IPAR HAN: Doğu Türkistan 1759 yılında Çinliler tarafından işgal edildi. Kahraman Uygurlar 42 kez işgalci Çinlilere karşı bağımsızlık mücadelesi verdi. Çinliler Ruslardan yardım istemek zorunda kaldı. Dönemin Doğu Türkistan Hanı olan Cihangir Han şehit edildi. Mücadele bayrağını Cihangir Han&#8217;ın eşi Ipar Han devraldı. Çinliler tarafından esir alınan Ipar Han Pekin&#8217;de canına kıydı. Saygıyla anıyoruz. DİLŞAD HATUN: 18. yy&#8217;da Doğu Türkistan&#8217;da Çinlilere karşı mücadele etti. Cihan Bey&#8217;in hanımıdır. Eşi ile birlikte yıllarca Çinlilere karşı savaştı. Eşi Cihan Bey, Çinliler tarafından kahpece öldürüldü. Dilşad Hatun Pekin&#8217;e gitmesi için hile ile ikna edildi. Eşinin öldürüldüğünü henüz bilmiyordu. Bu acılı haberi Pekin&#8217;e vardığında öğrendi. Artık tek amacı vardı. Halkının ve kocasının intikamını almak. İmparatoru öldürme planları yapmaya başladı. Sarayda imparatorun karşısına çıkarıldığında eğilmedi. İmparator&#8217;un annesinin emriyle öldürüldü. Bu kahraman Türk kadınının mezarının Kaşgar&#8217;da olduğu sanılıyor. Hakkında Japonlar sinema filmi çevirmişlerdir. Saygıyla anıyoruz. BÜYÜKE HATUN: Tohtamış Han&#8217;ın torunudur. Yıllarca Ruslara karşı savaştı. Esir düştüğünde, iffetini korumak için kendi hançeri ile canına kıydı. Saygıyla anıyoruz. SÜYÜM BİGE HATUN: Mirza Haza Han&#8217;ın eşidir.1598 yıllarında Rus çarı İvan&#8217;a karşı savaşmıştır. Çocuğunun adı Ottamış Han&#8217;dır. Kocası ölünce Ruslara karşı mücadeleye devam etti. Bir gece baskınında Ruslara esir düştü. Moskova&#8217;da kahrından vefat etti. Aynı zamanda şairdi. Saygıyla anıyoruz. EMİNE BANU: Kırım Hanı Kerim Giray&#8217;ın eşidir. Yirmi askeri ile Ruslara kök söktüren bu kahraman Türk kadını aynı savaşta vefat etmiştir. Saygıyla anıyoruz. TOMRİS: Sakaların ve Peçeneklerin hakanı idi. Oğlu ile birlikte ordularının başında, İran şahı Kirus&#8217;a karşı savaştı. Aynı savaşta oğlunu kaybetti. Savaşı Tomris Han ve ordusu kazandı. Savaşta İran şahı Kirus&#8217;ta öldürüldü. Saygıyla anıyoruz. NENE HATUN 93 Harbi" adıyla bilinen Türk-Rus savaşı günlerinde, 1877 yılının 7 Kasım gecesi, kalabalık bir ermeni çetesi Erzurum''un Aziziye Tabyaları''na gizlice girerek uyumakta olan Türk askerlerini kahpece katletmiş, hemen ardından da Rus ordusu Aziziye''yi işgal etmişti. Acı haber Erzurum''a tez ulaştı. Camii minarelerinden yankılanan "Moskof Aziziye''ye girdi" sesleriyle birlikte harekete geçen Erzurum Türkleri kadın erkek, genç yaşlı, çoluk çocuk demeden vatan toprağını korumak için Aziziye''ye doğru sel gibi akmaya başladılar. Silahı olan silahını kapmıştı, olmayan da eline ne geçtiyse... 1857 yılında Erzurum''un Pasinler İlçesi''ne bağlı Çeperli Köyü''nde dünyaya gelen Nene Hatun henüz 15 gündür Erzurum şehir merkezinde bulunmaktaydı. Sokaktaki gürültüler üzerine uyandıklarında kocası odunluktaki baltayı kapmış ve eğer Erzurum işgal edilecek olursa, esir düşmektense kundaktaki bebeğini ve kendisini öldürmesini Nene Hatun''a vasiyet ederek dışarı fırlamıştı. Tüm Erzurum düşmana karşı tek yürek, tek bilek halinde şahlanmışken, Nene Hatun durur mu? Kundaktaki birkaç aylık bebeğine sarılıp öptükten sonra, belki de bir daha göremeyeceği yavrusunu evde tek başına bırakarak mutfaktaki satırı alıp, tabyalara doğru olanca gücüyle koşan kalabalığa katıldı ve Mecidiye''yi aşıp Aziziye''ye vardığında, düşmanın kulakları sağır eden tüfek ateşleri altında yaralanana, ölene bakmadan ileri atılarak satırıyla önüne çıkan her Rus''u devirmeye başladı. 93 Harbi''nin komutanı Gazi Muhtar Ahmet Paşa da olayı haber almış ve askerlerini Moskof üzerine göndermişti. Erzurumlular bir koldan, Ahmet Paşa''nın askerleri diğer koldan çarpışarak o gün orada bir destan yazdılar. Gün ışıdığında tek bir köpek sağ kalmamış, vatan toprağı kurtulmuştu. Mutluydu Nene Hatun... Süngü darbeleriyle parçalanmadık yeri kalmamasına ve yanı başında savaşan 16 yaşındaki kardeşi Hasan''ın "Abla ağlama, anamız bizi bugün için doğurmuştu. Ben de babam ve dedem gibi şehitlik mertebesine yükselmeyi her zaman istemiştim. Moskof''u kovduk ya, gayrısına gam yemem!" diyerek son nefesini vermesine rağmen mutluydu... Çünkü O, "Vatan Sağolsun" inancıyla tüm acılara göğüs germesini bilen asil bir ırkın mensubuydu. Fakat ne yazık ki, yurt ve şeref uğruna mücadele eden her Türk evladının başına gelen, O''nun da başına geldi. Gösterdiği kahramanlıkla felaket günlerinin aşılmasında büyük pay sahibi olan Nene Hatun, uzun yıllar boyunca unutulmuşluğa terkedilmiş, vefatından bir yıl öncesine kadar kendi haline bırakılıp, çile ve sefalet dolu bir hayat sürmesi görmezden gelinmiştir. 1954 yılına dek sahip çıkılmayan Nene Hatun, bu tarihte 3. Ordu Müfettişi Orgeneral Nurettin Baransel Paşa''nın gayretleriyle, aradan yarım asırdan fazla bir zaman geçtikten sonra yeniden hatırlandı ve kaldığı virane evde bir kez daha keşfedilerek kendisine "3. Ordu''nun Nenesi" ünvanı verilip, cüzi de olsa maaş bağlandı. 8 Mayıs 1955''te, Nene Hatun geç de olsa "Yılın Annesi" seçilerek ömrünün son deminde mutlu edilmiştir. Ancak, geç gelen bu saadet günleri uzun sürmedi ve 22 Mayıs 1955''te, 98 yaşındayken zatürre hastalığından vefat etti. Kabri, uğruna savaştığı toprakların bağrında, Aziziye Şehitliği''ndedir. Saygıyla Anıyoruz. HALİDE ONBAŞI 1919''da Sultanahmet Meydanı''ndaki mitingde halkı işgallere karşı uyandırmak için yaptığı etkili konuşma sonrası hakkında tevkif kararı çıktı.1920''de Anadolu''ya kaçarak Kurtuluş Savaşı''na katıldı. İstanbul Hükümeti tarafından Mustafa Kemal ile birlikte hakkında ölüm kararı verilen altı kişiden biriydi. Mustafa Kemal onu Garp Cephesine tayin etti. Kendisine önce &#8220;onbaşı&#8221; , sonra da &#8220;üstçavuş&#8221; rütbesi verildi. Savaşı izleyen yıllarda Cumhuriyet Halk Fırkası ve Atatürk ile siyasal görüş ayrılığına düştü. 1917''de evlenmiş olduğu ikinci kocası Adnan Adıvar ile birlikte Türkiye''den ayrıldı. 1939''a kadar dış ülkelerde yaşadı. 1939''da İstanbul''a dönen Adıvar 1940''ta İstanbul Üniversitesi''nde İngiliz Filolojisi Kürsüsü Başkanı oldu, 1950''de Demokrat Parti listesinden bağımsız milletvekili seçildi. 1954''te istifa ederek evine çekildi ve 1964''te öldü. Değerli kahramanımız Kurtuluş Savaşını ve Türk kadınlarının mücadelesini anlatan ve Türk klasikleri arasına giren pek çok esere imza atmıştır NEZAHAT ONBAŞI Eşini yitiren 70. Alay Komutanı Hafız Halid Bey, 8 yaşındaki kızı Nezahat''ı kimseye emanet edemeyip, yanına almıştı. Küçük Nezahat Çanakkale cephesinde muharebe havasına alışmış, Alay İzmit''e nakledildiğinde talimlere katılarak mükemmel at binmesini, silah kullanmasını öğrenmiş ve 12 yaşında "onbaşı" rütbesini almıştı. Babasının yanında cepheden cepheye koşmuş, çarpışmalara girmiş ve 100''den fazla düşman askeri öldürmüştü. Nezahat Onbaşı 30 Ocak 1921 yılında T. C.&#8217;nin İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmesi önerilen ilk vatandaşıdır ve bu öneri TBMM&#8217; de hararetle kabul edilmiş, ancak Kurtuluş Savaşı&#8217;nın hengamesi içinde işleme konulamamış, daha sonra da kararın yerine getirilmesi unutulmuştu. TBMM&#8217;nin &#8220;Şükran Belgesi&#8217;ne&#8221; 65 yıl sonra 78 yaşında bir nine iken kavuşmuştu. ŞERİFE BACI 1921 yılı Kasım ayında İnebolu''ya önemli miktarda savaş malzemesi gelmişti. Malzemenin bir an önce Kastamonu''ya iletilmesi gerekti. Cepheye gidemeyip de köylerinde kalan yaşlılar sakatlar, kadınlar, Menzil komutanlığının malzeme taşınması haberi üzerine kağnılarla yola çıktı. İnebolu''dan kağnılara yüklenen cephaneler Kastamonu''ya doğru yol aldı. Bu cephane kollarında hep kadınlar vardı. Bunlardan biri de Şerife Bacı idi. Şerife Bacı top mermileri ıslanmasın diye kazağını mermilerin üzerine örtmüş, yavrusu ölmesin diye üzerine abanmış ve soğuktan ölmüştü, ama ölene kadar vücut sıcaklığını yavrusuna vermişti. Bugün Kastamonu''da şanına layık güzel bir anıtı var . Kastamonulular şehit Şerife Bacı&#8217;nın adını her yerde yaşatıyorlar. FATMA SEHER ERDEN 1888&#8217;de Erzurum&#8217;da doğdu. Subay Suat Derviş Bey ile evlenip Balkan Savaşı&#8217;na katıldı. I. Dünya Savaşı&#8217;nda Kafkas Cephesine gitti.1919''daki Kongre günlerinde, Mustafa Kemal''le bizzat görüşebilmek için Sivas''a gitti. Bu görüşmenin ardından, Milis Müfreze Komutanı olarak Batı Cephesinde görevlendirildi. 300 kişiyi aşkın birliği ile Başkomutanlık Meydan Muharebesi&#8217;nde Mehmetçikle birlikte destanlar yazdı. Büyük Taarruz&#8217;un ilk günlerinde General Trikupis&#8216;in birliğine esir düşmüşse de, kaçarak yeniden müfrezesinin başına geçmişti. Kahraman kadın Kurtuluş Savaşı&#8217;ndan sonra &#8220;üstteğmen&#8221; rütbesi ile emekli oldu. Emekli maaşını Kızılay&#8217;a bağışladı. 1954 yılında TBMM kendisine yeni aylık tespit etti. HALİME ÇAVUŞ Kastamonulu Halime Çavuş, uzun yıllar Halim Çavuş zannedildi. Kurtuluş Savaşı&#8217;na giderken erkek kılığına girdi, erkek gibi traş oldu, saçını kazıttı ve kimseye kadın olduğunu söylemeden Türk askerinin arasına karıştı. Gün geldi savaş bitti, ancak o ne asker üniformasını çıkardı ne de her sabah traş olmaktan vazgeçti. Savaş sonrası Mustafa Kemal Paşa tarafından Ankara&#8217;ya çağrıldı. O&#8217;nun &#8220; Seni yollamıyorum, bizim kızımız ol&#8221; önerisine &#8220;Annem babam beni bekler&#8221; şeklinde cevap veren Halime Çavuş, &#8220;Ben ana-babaya itiatli evlada saygı duyarım&#8221; diyen Mustafa Kemal Paşa tarafından çeşitli hediyeler verilerek tekrar evine yollandı ve kendisine maaş da bağlandı. HAFIZ SELMAN İZBELİ Kastamonu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Kadınlar Kolu kurucularından ve Kastamonu&#8217;da ilk kadın meclisi üyesi, sıkı bir Atatürk hayranı ve kendi deyimiyle bir &#8220;Cumhuriyet kadını&#8221; idi&#8230;Kurtuluş Savaşı sırasında Kastamonu&#8217; daki kadınları toplamış, asker için çorap, kazak, fanila ördürüp cepheye göndermişti. Asker Kastamonu&#8217;ya geldiğinde hepsini yolda karşılayıp doyurmuştu. Mustafa Kemal&#8217;in Kastamonu&#8217;ya geldiği sırada İzbeli Konağı&#8217;nı ziyaret ettiği ve karşılıklı kahve içtikleri söylenmektedir. GÖRDESLİ MAKBULE HANIM 1921&#8217;de eşi Ustrumcalı Ali Efe ile birlikte Milli Mücadelede çete savaşlarına katılmıştı. 17 Mart 1922&#8217;de Akhisar Sungurlu hududu üzerinde bulunan Koca Yayla&#8217;da elinde silah düşmanla en ön safta savaşırken başından vurularak şehit edilmişti. Henüz 21 yaşındaydı. ÇETE EMİR AYŞE Yunan askeri Aydın&#8217;a doğru geldiğinde iki arkadaşı ile birlikte Menderes&#8217;in diğer tarafına geçmeye çalışan Emir Ayşe, arkadaşlarının kayıktan düşüp boğulması sonucunda geri dönmüş ve Çanakkale&#8217;de ölen kocasından kalan tek hatıra elmas küpelerini bozdurup kendine bir tüfek almış, dağa çıkmış, Yörük Ali Efe&#8217;ye katılmıştı. Aydın&#8217;ın kurtuluşu olan 7 Eylül tarihine kadar Yunanlılarla savaşmıştı. Savaş sonrası Atatürk İstasyon Meydanı&#8217;nda Çete Emir Ayşe&#8217;nin de aralarında bulunduğu kahramanlara İstiklal Madalyası takmıştı. &#8220;Savaştım Yunana karşı, elimde kalan en değerli şey Atatürk&#8217;ün göğsüme taktığı İstiklal Madalyasıdır&#8221; demişti. TAYYAR RAHMİYE Adanalı Rahmiye Hanım 9. Tümenin 1920 yılında Fransızlar ile yaptığı muharebeye müfrezesiyle katılmıştı. Başlıca görevi, keşif ve cephe gerisinde kundakçılık yapmaktı. Osmaniye yakınındaki demiryolu tünelini o patlatmıştı ve bölgedeki düşmanın cephane ikmalini büyük sekteye uğratmıştı. 1920&#8217;de Fransızlara karşı harekete geçildiği sırada askerlerde bir duraksama olunca &#8220;Ben kadın olduğum halde ayakta duruyorum da siz erkek olarak yerlerde sürünmekten utanmıyor musunuz?&#8221; demiş ve aynı muharebede ateş hattında kalan iki arkadaşını korumak için ileriye atıldığında şehit olmuştu. TARSUSLU KARA FATMA Asıl adı Adile olan, Adile hala, Adile Onbaşı diye bilinen kahraman silah arkadaşları arasında &#8220;Kara Fatma&#8221; olarak anılırdı. 8-10 kişilik milis kuvvetiyle Afyon Savaşı&#8217;na katılmış, Tarsus&#8217;un kurtarılmasında da büyük yararlılıklar göstermiştir. KILAVUZ HATİCE Adana&#8217;da Fransızlar&#8217;a karşı verilen mücadelede yer alan ve milis kuvvetlerine katılan Kılavuz Hatice, 8 Mayıs 1920&#8217;de milli kuvvetler Pozantı&#8217;da taarruza başladığında, kritik bir duruma düşen Fransızları kandırarak kılavuzluk etmişti. Hatice, kılavuzluk yaptığı Fransızlar&#8217;a yanlış yol göstererek Karboğazı&#8217; na sokmuştu. Boğazda sıkışan Fransızlar, Türk askerine esir düşmüştü. ALINTIDIR Hepsini saygı ve minnetle anıyorum nur içinde yatsınlar bu vatan onlara çok şey borçlu Halikarnas