Kaplıca sözcüğü kaplı ve ılıca sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur. ılıman sözcüğü sanıldığı gibi ılı- f ilinden değil ;liman isminden gelmektedir. Ancak sözcüğün ılıman hale gelişinde ılı- fiilinin bir baskısı olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. çirkef sözcüğü Farsça çirk ab sözcüklerinin birleşiminden gelmektedir. Hoşaf sözcüğü hoş ab sözcüğünden gelmektedir. Seksen ve doksan sözcükleri sekiz on ve dokuz on sözcüklerinin birleşiminden gelmektedir. altmış ve yetmiş sözcükleri de altı ve yedi sözcüklerinin üzerine miş yani on anlamına gelen kelimenin eklenmesi suretiyle oluşmuş birleşik bir sözcüktür. oğlak sözcüğünün kökü oğuldur. Avrupalılar yoğurt ve ayranı Türklerden öğrenmişlerdir. Bu kavramlara karşılık kullandıkları sözcükler de Türkçedir. Bilezik sözcüğü bilek ve yüzük sözcüklerinin birleşiminden gelmektedir. böyle şöyle sözcükleri bu ve şu sözcüklerinin üzerine ile edatının eklenmesi suretiyle oluşmuş birleşik bir kelimedir. çeyrek sözcüğü aslen Farsça bir sözcüktür. Aslen Farsça çahar yek sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur. Sözcüğün anlamı da zaten dörtte bir demektir. cıncık sözcüğü, aslen inci sözcüğünün başına c sesi getirilmesi ve inci boncuk deyimindeki boncuk sözcüğünün sonundaki k ünsüzünün de inci sözcüğüne eklenmesi suretiyle oluşmuştur Domates sözcüğü aslen Meksika dillerinden olan Aztekçeye ait bir sözcüktür. orijinali de tomatı biçimindedir. Zerdali sözcüğü aslen Farsça bir sözcüktür, orijinali zerd-i alu dir. Şeftali de aslen Farsça bir sözcüktür. Orijinali şeft-i alu biçimindedir. Anlamı ise etli erik demektir. Panjur sözcüğü abajur kelimesinin bozulmuş biçimidir. Salatalık kelimesi İtalyanca insalata kelimesinden gelmektedir. Anlamı ise tuzlu demektir. Salatalığın da sının sudan oluşması ilginçtir. Milli kelimesi aslen Arapça bir kelimedir ve anlamı şeriata ilişkin, şerri anlamındadır. Türkçede ise milli kelimesi ulusal anlamındadır. Aslen Türkçe bir kelime olan savcı ilk olarak söz getirip götüren anlamında kullanılmış, İslamiyet e geçince peygamber anlamında kullanılmıştır. Günümüzde ise bir hukuk terimi olarak kullanılmaktadır. Türkçedeki yıldız kelimesinin sinema sanatçısı olarak kullanılması Fransızcanın etkisiyle olmuştur. Fransızcada tulipe İngilizcede tulip İtalyancada tulipa Portekizcede tulipa Almancada Tulpe sözcüklerilale anlamına gelmektedir. Bu sözcüğün de şöyle bir hikayesi vardır:Hollandalı A. G. Busneck, 16. yy ortalarında Edirnede gördüğü laleye tülbent demiştir ve tüm Avrupada adı bu şekilde yayılmıştır. Kullanmakta olduğumuz bu sözcük de aslen Farsça bir kelimedir. Orijinali dil-bent dir. Asıl anlamı ise gönül bağlayandır. Amerikan Para birimi dolar, Alman özel adıdır. da Almanyada Joachimstal maden ocağından çıkarılan gümüşten döktürülen bir sikke joachimstaler adıyla anılmıştır. Dolar da adını buradan almıştır. İzmir Güzelyalının ilk adı Kokaryalıdır. Giresun şehrinin asıl orijinal biçimi Kerasos tır. Daha sonra Kerasos Kerasonde Kerasunt Giresun biçiminde bir gelişim izlemiştir. Doğu Karadenizdeki Tirebolu nun orijinal biçimi Tripolis tir. Üç şehir anlamına gelmektedir. İstanbulun orijinal biçimi Eis ten polin Yunanca şehre doğru anlamındadır. Her ne kadar Evliya Çelebi İslam bola dayandırsa da bu doğru değildir. Bolu nun orijinal biçimi polis dir. Polis Yunancada şehir demekti. Denizlinin çevresinde hiç deniz yokken bu şehre neden bu isim verilmiştir hiç merak ettiniz mi? Aslen 14. 15. yüzyıllarda bu şehre Tonuzlu deniyordu. Daha sonraları halkın bu ismi pek estetik bulmamasından olacak şehrin ismi Denizli biçimine çevrilmiştir Türkçeye benzeyen ama gerçekte başka dilden gelmiş olan sözcükler: Bu bölümde işlenen sözcükler, başka dillerden dilimize girmiş ama Türkçe kök ya da sözcüklerden türemişe benzer bir hale sokularak kullanılagelmiş sözcüklerdir. Bunların çoğu, geniş bir kesim tarafından Türkçe sanılmakta; hatta bir bölümü de Türkçede çağrıştırdığı anlamda hatalı biçimde kullanılmaktadır. Benim bu sözcükleri araştırmamdaki ana dürtüler de zaten sözcüklerle uyumsuz olan Türkçe anlamlardı. Bunlar arasında, son dönemlerde birçok komşudan duyduğum kardolabı lafı , bu işin bazen ne kadar abartıldığına çok ilginç bir örnek!.. Daha sık kullanılan diğer sözcükleri aşağıda veriyorum. Bunların yanına, geldiği dilden dolayı şaşırtıcı olan yabancı kökenli bazı diğer sözcükler ekliyorum: 1- metelik: Sondaki -lik eki, türkçe sözcük çağrışımı yapıyor; yemeklik yağ daki gibi Aslı ise batı dillerinden geliyor: İngilizce de, metallic; yani metal para Biz kullanırken baştaki bölümü de bir türk ismiyle değiştirip kullanagelmişiz. 2- isterik: Biliyorum ki birçok kişi bu hatalı biçimiyle kullanmıyordur bu sözcüğü. Histeri nöbetlerine tutulan kişinin aldığı sıfattır ve ingilizcede histerical denir. Başarısızlığa ve bir şeyi elde edememeye dayanamama ve aşırı sinirlenme gibi etkileri olan bir ruh hastalığı olan kişi histerik olarak anılır. Oysa Türkçede isteme ile bağ kurulması ve bir şeyi çok isteyen anlamında kullanılması da çok yaygındır. Hatta bazen, isterik kadın lafı oldukça aşağılayıcı bir mantıkla kullanılır. 3- bendeniz: Bu sözcüğün ne ben adılıyla, ne de deniz le bir ilgisi vardır; ancak sondaki -niz eki Türkçedir. Bende, Farsçada, kul, tutsak demektir. Yani kişi kendini sunarken eski dönemlerin aşırı nezaketiyle -, Ben kulunuz X kişi, diye sunar ya; bu da öyle konuşmalarla geçmişten günümüze gelmiş. Bu açıklama gösteriyor ki, Ben bendeniz X kişi, demek doğru olur ve yalnız kendimizi değil başkalarını da, Bu da naçizane bendeniz Yusuf Kenan DURMUŞOĞLU diye sunabiliriz 4- kaldırım: Bunun kaldırmak ile bir ilgisi var gibi görünse de , asıl kökeni Rumca dır. Rumca da kali, iyi anlamındadır . Dromos ise yol anlamını taşır. Yani kali-dromos: iyi-yol; yani yürümeye elverişli, taşsız, tozsuz, çamursuz yol 5- sütyen: Genelde ilişki kurulmasa da, bu sözcük süt-meme ilişkisini çağrıştıracak bir yapıda kullanılmaktadır. İtiraf etmeliyim ki ben küçükken bu iç çamaşırının isminden dolayı sütün dış giysiye sızmasını engellemeye yaradığını sanıyordum. Asıl kökeni Fransızca daki sous tien dir . Okunuşu: sutien. 6- lahmacun: Bu sözcüğün macun la ilgisi dolaylıdır. Arapçada acin yoğrulmuş , lahm ise et demektir. Lahm-i acin: yoğrulmuş et 7- boğa yılanı: Bu yılan, avını boğarak öldürmesi ve belki de boğa gibi iri ve güçlü olmasından dolayı, ismi Türkçe sanılmaya oldukça yatkın olan ilginç bir örnektir. Oysa aslı, şimdi kesinlikle hatırlayamayacağım bir Afrika dilinden geliyor: boa Sondaki yılanı sözcüğü gereksiz Kobra, piton der gibi, boa!.. 8- vapur: İngilizce vapour sözcüğünden geliyor. Önceleri buharlı gemilere verilen ingilizce isimden Aslında, dilimizde batı dillerinden uyarladığımız sözcüklerin genelde fransızca okunuşunu kullandığımızdan bunu da vapor dan uyarlamışız. 9- anahtar: Bu sözcüğün kökü, yunanca anihto eylemidir. Anihtiri ise açmaya yarayan anlamındadır; yani anahtar Yunanca kökenli sözcükler aslında dilimize Anadolu da konuşulan Rumcadan geçmiştir. Gerçekte iki dil bir irine çok benzese de, Rumca daki birçok sözcük Yunanlarca bilinmez. Bu yüzden bu sayfalardaki birçok grekçe sözcüğe Yunanca kökenli demek yerine Rumca kökenli demeyi yeğleyeceğim. Bu durumda ise Anadolu Rumları nın dili anlaşılmalıdır. 10 kilit: Yine Rumcadaki kleo eyleminden türeyen kleidi sözcüğünden gelmektedir. 11. safsata: Yunanca daki sophistes bilgili, bilgisi olan anlamına geliyor. Türkçe ve Arapça da ise gereksiz söz anlamında kullanılıyor. 12. entel: Tabii ki bu sözcük batı dillerindeki intellectual sözcüğünden bozularak toplumdan tümüyle kopuk, bilgisini yalnızca biliyor görünmek için edinen kişi anlamında kullanılıyor. Gerçek anlamı ise, birçok konuda bilgili olan dır . 13. kapuska: Slavca da lahana demektir. Bizde ise kıymalı lahana yemeğine denmektedir. 14. karyola: Bizde genelde yatağın üzerine serildiği, genelde metalden yapılan ayaklı mobilya anlamına geliyor. Oysa gerçek anlamı el arabası dır . İtalyan gemicilerden bizim kullanımımıza geçti; gemicilerin kullandığı taşınabilir tekerlekli yataklara denir;kökü taşımak tır . 15. ameliyat: Arapça daki amel sözcüğünden geliyor. Gerçek anlamı, işlemler, eylemler dir. Bizde ise, yetkili uzmanın hastaya uyguladığı işlem olarak anlaşılır. 16. serbest: Gerçek anlamı başı bağlı dır . Ancak sanırım bizde yanlış olarak kullanılıyor; gerçeği serbes olsa gerektir. Yine de bizdeki anlamı tam karşılamıyor. Biraz karışık bir durum yani 17. puşt: Farsça da arka, kıç anlamına geliyor. Pek masum bir laf 18. gebermek: Türkçe de eski anlamı şişmek idi. Şimdi ise ölmenin kaba bir tabiri oldu. Ölüp beklemiş hayvanların şişmesinden geliyor olsa gerek. 19. pezevenk: Farsça daki pejavend sözcüğünden pezevenk 20. sıpa: Abazaca da spau çocuk, yavru demektir. Bizde ise eşek yavrusu Arapça da da benzer biçimde sabi, sibyan çocuk anlamındadır. 21. kaltak: Türkçe de alta konup üzerine oturulan anlamına geliyor. Eyer için de bu sözcük kullanılır. Önüne gelenin altına yatan kadın anlamında aşağılama sözcüğü olarak kullanılması ilginç 22. sosyete: Bizim kullandığımız söyleniş Fransızca dan alıntı Anlamı topluluk tur. Bizde önceleri yüksek sosyete denen zengin tabakaya sonradan kısaca sosyete denmeye başlanmıştır. 15. kokona: Yunanca kokkona dan geliyor ve gerçek anlamı Hristiyan kadın dır. Bizde ise giyimi ve süslenmesi aşırıya kaçan yaşlı kadınlar nedense bu biçimde anılıyor. 23. tuvalet: Yalnız bizim dilimizde değil, birkaç dilde daha hela ya verilen isim Aslı, Fransızca toilette tir ve temizlik anlamına gelir. Tuvalet kağıdı ve tuvalet masası temizlikle ilgili şeylerdir. Tuvalet kağıdı nı referans alarak mekana tuvalet ismini vermek yalnız bizim bulışumuz değil Yunanlar da bunu başarmış. 24. yosma: Gerçek anlamı şen, güzel genç kadın ken ne duruma düştüğünü ibretle izliyorum. Kadının neşe ve güzelliğinin gizli kalması gerektiği düşüncesinin bir sonucu 25. don: Elbette ki giysi anlamına geliyor ama külot un argosu yapılmış. Zaten ne zaman ki bir sözcüğün yabancı dildeki karşılığı moda olur, Türkçesi giderek argolaşır. 26Köstebek: gözsüz tebek sözcüklerinin birleşiminden oluşmaktadır. Ilıman: liman sözcüğünün Türkçede bozulmuş şeklidir. ılı- fiiliyle bir bağı yoktur. D DatluCadu 5 dakkaya hazırım tek ayak

en çok kafama takılan mevzudur. "istan" neden diğer ülkelerde sonda iken İstanbul'da başta yer alır? D DatluCadu 5 dakkaya hazırım tek ayak

çok severim kelimelerin kökenlerini araştırmayı. nerden nereye geldiklerini seyretmeyi. bence her kelime mazisine baktığınızda bir insan hayatına benziyor. bebeklik, gençlik, yaşlılık ve ölüm gibi. düşünsenize ne çok kelime var ölmüş olan ve ne çoğu can çekişiyor. bu ara "alkolik" kelimesine takıldım. "kolik" ne anlama gelir? kelimenin kökü "al" mıdır," alkol" midir? eğer kelime kökü alkol ise, kolik diğer, ne gibi bir bağlantısı var:44: D DatluCadu 5 dakkaya hazırım tek ayak