CAN VERMELER Can çekişmeler başladı Kajamarka&#8217;da, Ulu ağaç mavi pistil Athaualpa, Dinledi rüzgarı: Bir çelik sesiydi uğuldayan Karanlığın ışıltısıydı bu -Güçlü ve oynak-. Bir atlı topluluğuydu Çayır çimen arasında kıpırdayan! Başbuğlar geldiler Beyzadelerle çevrilmiş İnka Kurtuldu şarkıdan ve danstan Bir başka gezegenden gelme Terli ve sakallı ziyaretçiler Saygı duruşunda bulunuyorlardı Hayın yürekli, kokmuş çakal Valverd bir armağan sürdü Bir sepetçik, bir meyve belki Atların geldikleri diyardan Athaualpa aldı bu nesneyi Bilmiyordu neyin nesiydi bu Ne çınlar ne parıldar! Gülerek bıraktı yere, Katil haçlı çakal Gürleyiverdi: &#8220;Vurun, öldürün; Bağışlarım sizi cümle günahınızdan.&#8221; Bir gökgürültüsü koştu Haramilere. Bu anda beyzadeler Çevirdiler can çekişen İnka&#8217;yı. Kanımız doldu beşiğine, On bin Perulu düştü yere Haçların kılıçların altına Pizarro Estramadur&#8217;lu zalim cellat Bağladı o canım kollarını İnka&#8217;nın Gece kara bir kor gibi indi Peru&#8217;nun üstüne! Pablo NERUDA Che

LUİS CORTES Yoldaşım, benim adım Cortes! Tocopılla bastırması sırasında beni tutsak ettiler Pisagua&#8217;ya attılar beni Biliyorsunuz kardaş ne demektir bu Bir çoğu hastalandı, bir kısmı çıldırdı Burası Gonzales Videla toplama kamplarından daha berbat bir yer Bir sabah Angel Veas&#8217;ın kalpten öldüğünü gördüm Tel örgülerle çevrili katil kumlar üstünde Onu can verirken kıvranıyor görmek Müthiş bir şeydi, Harika yaşamından sonra. Ben de kalbimden hasta olduğumu hissedince Garutaya&#8217;ya aktarma ettiler beni Bu yeri bilmiyorsunuz kardaş Burası Bolivya sınırı yakınında Beş bin metrede bir yerdir yüceden İçilen su acıdır Deniz suyundan daha acıdır Ve yaprak bitiyle doludur. Hava çok da soğuk Gök sanki üstten Üstümüze düşecek gibi Jandarmalar acıdılar Ölüm buyruğuna karşı geldiler Bir sedyeye bile koymadan Bir katıra sardılar, yirmi altı saat Dağlardan aşağıya doğru inmeye başladım Vücudum dayanmaz oldu daha, yoldaşlar Yolsuz sıradağlar arasında. Hasta kalbimle, İşte önünüzdeyim ben, bakınız Sızı, yara bere içindeki bana Bilmem daha ne kadar yaşayacağım Bunlar sizin içinizi sızlatıyor Bir şey sormayacağım daha Kötü lanetliyi halka anlatın sizler Acılarımıza, Sırtlanca gülerek başa geçenleri. Ölümümün hiç önemi yok Ve çektiklerimizin Mücadele uzun sürecek Ve bunların bilinmesi gerek Arkadaş unutma Bilinmesi gerek bunların. Pablo NERUDA Che

Pablo NERUDA Asıl adı "Neftali Ricardo Reyes Basoalto", (12 Temmuz 1904, Parral - 23 Eylül 1973, Santiago, Şili). 20. yüzyıl şiirinin en önemli adlarından Şili'li şair ve diplomat. 1953'te Lenin Barış ödülü'nü, 1971'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmıştır. Che

ANLATALIM Hani ya leylaklar, Diyeceksiniz? Hani ya diyeceksiniz, Gelincikler bürünmüş, Metafizik? Kuşlarla, boşluklarla elenmiş, Kelime yağmuru; Hani ya diyeceksiniz? Al buyur: Bir mahallesinde yaşıyordum, Madrid&#8217;in: Çanlı, çalar saatli, ağaçlı. Kocaman, Meşin bir okyanus gibi, Uzaktan görünürdü Kastil&#8217;in Kuru çehresi. Çiçekler Evi&#8217;ydi, Evimin adı. Itırlar fışkırırdı, Köşe bucak. Güzel evdi bu Köpekleri, bebeleriyle. Raoul, hatırında mı? Ya senin, Raphael? Sen Federico, Hatırında mı? Sen, yer altında yatan, Hatırladın mı, Balkonlu evimi? Haziran güneşi hani, Çiçekler basardı ağzına, Orda... Kardeş, kardeş, Ateşli seslerden ibaretti, Her şey; Mallardaki tuzdan, Çırpınan ekmek yığınından, İbaretti her şey; Donuk bir hokka gibi duran, Heykeliyle; Arguülles&#8217;deki mahallemin, Çarşıları... Yağ akardı kaşıklara, Caddeleri doldururdu, El ayak sesleri, derin.. Metreler, litreler, Kıvıl kıvıl hayat; İstif istif balık yığınları, Çatılar: Yorgun çan kulelerinin, Yüceldiği; Soğuk güneşle kaynaşan, Çatılar.. Patateslerdeki, Narin ve taşkın fildişi beyazlık; Yumak yumak dalgası, Domateslerin: Tıngır mıngır, haydi denize... Bütün bunlar, Tutuşuyorlardı, Bir sabah; Közler, İnsanları dağlayarak, Topraktan çıktılar, Bir sabah; Nah bu anda ateş, Nah, bu anda barut, Bu anda kan. Bebekleri öldürmek için, Göğün yücesinden geldiler, Göğün: Uçakları, Magriplileriyle, Haydutlar; Yüzükleri, kurumlu avratlarıyla, Haydutlar; Kara keşişleri, dualarıyla, Haydutlar; Ve, Çocuk kanları, caddelerden, Aktı tıpış tıpış, Çocuksu çocuksu. Çakallar, Çakalların tiksineceği Çakallar! Taşlar, Dalar dikenlerin dişlerken Tu diyeceği taşlar! Engerekler, Engereklerin kin güdeceği Engerekler! Sizleri, Gurur ve bıçaklardan bir dalgayla, Boğmak için; Önünüzde gördüm İspanya&#8217;nın, Kıyamet kanını. Generaller, Gelin de, Yıkılmış evimi görün. Görün, Yaralı İspanya&#8217;yı. Her göçük evden, Bir ateş metal çıkar ama, Çiçek yerine. Her yarasından, İspanya&#8217;nın; Doğar İspanya. Her ölmüş bebekten, Çıkar, bir mavzer: Gözleri de var, gözleri. Mermiler doğar, Her cürümden; Mermiler ki gün ola Kalbinizde yeri. Neden diyorsunuz şiirlerin, Söz açmaz, düşten yapraktan; Doğduğun yerin, Yüce volkanlarından? Gel de gör: Caddeler kan-revan. Gel de gör: Caddeler kan-revan. Gel de gör: Caddeler kan-revan. Pablo NERUDA Çeviren : Enver GÖKÇE

PLAZA ÖLÜLERİ (23 Ocak, Şili, Santiago) Düştükleri yere ağıt etmeye gelmiyorum, Size koşuyorum yaşayanlara; Hepinize koşuyorum Ve göğsümü yumrukluyorum: Sizlerden önce ölenler de oldu hatırında mı? Onların aynı adları ve soyadları vardı. San Gregorya&#8217;da, Lon Qimay&#8217;da yağmur altunda, Ran Qüil&#8217;de rüzgarda tökezlenmiş, İkik&#8217;de kumlar arasında Ve çölde, denizde, yağmurda ve dumanda, Yarımadada, pampa toprağında Onlar da öldürüldü senin gibi, Onların da adı Antonyo idi, Balıkçı ya da denizciydiler. Hepsi de etiyle kanıyla Şili&#8217;li Yel vurdu yüzlerine, Acılar damgasını vurdu, Şehit etti pampa. Yurdumun duvarları önünde, Karda, Yeşil kollu ırmağın ötesinde Billurlaşmış gördüm kanı Başak altında. Nitrat altında, Halkımın damlayan kanını gördüm Ve ateş gibi tutuşuyordu Her damla! Pablo NERUDA Che

KIZIL ÇİZGİ Daha sonra, kral Yorgun ellerini kaldırdı Ve haydutların Yüzleri üstünden Dokundu duvarlara Kırmızı çizgi Çektiler buraya Altın ve gümüşle Doldurmak gerekiyordu Üç odayı Kanlarının çizgisine dek Doldurmak gerekiyordu Altının çarkı geceler boyu döndü, Ve şehitler çarkı hiç durmamacasına. Toprağı pençelediler Köpük ve sevgi mücevherlerini ipliğe Geçirdiler Nişanlının bileziklerini kopardılar Tanrılarını bıraktılar Çiftçi eski antika paralarını teslim etti Balıkçı altın damlasını Demir parmaklıklarda bir yankı titredi Ve yüceliklerde cevap verirken mesaj ve ses Altının çarkı dönmeye devam ediyordu O zaman kaplanlar toplandılar Kan ve gözyaşını paylaştırdılar Atahualpa biraz kederliydi Ve And&#8217;ların sarp yönünde bekliyordu Kapılar açılmadılar Akbabalar her şeyi bölüştüler Mücevherlerin en son kertesine dek Dinsel firuzeleri Ve kana bulanmış Ve gümüş dokunmuş elbiseler Ve haydutların tırnakları Her şeyi ölçüyordu Ve keşişin gülüşleri arasında Haydutlar arasında Kral onu kederle dinliyordu. Yüreği bir vazo gibiydi Kininin acı özü gibi Bir sancıyla dopdolu Cephelerini düşündü Cuzco&#8217;nun yücesinde Kendi çağında Prenseslerini Egemenliğinde bir ürperme oldu İçindeki olgunluğu hissetti ama Umutsuz barışı bir hüzündü Huascar&#8217;ı düşündü. Yabancılar, burdan mı geçecekler Her şey bir bilmece, her şey bıçaktı Her şey sessizlikti Yalnız kızıl çizgi canlı, çırpınıyordu: Ölen dilsiz krallığın Sarı bağırlarını yutan O zaman Valvarde ölümle girdi &#8220;Senin adın Juan bundan böyle&#8221; dedi Tam hazırlandığı sırada Odun yığını Ağırbaşlılıkla cevap verdi: &#8220;Juan Öyleyse benim ölüm adım olacak Juan&#8221;, Artık, ölümün ne anlama geldiğini hesaba katmayarak Boynuna ip geçirdiler: bir çelik kanca Peru&#8217;nun ruhuna girdi. Pablo NERUDA Che

SAVAŞAN TOPRAK Önce, toprak dayandı Araconya karı Beyaz bir ateş gibi yaktı Saldırganın ayaklarını Parmakları soğuktan düşüyordu Almgros&#8217;un elleri, ayakları Karanlığın mezar kazıcıları Ve yırtıcı pençeleri, karda Sadece donmuş birer et Ve sıradağlar denizinde Bir sessizlik idiler Şili rüzgarı kırbaçlıyordu Yıldızları özümleyerek Süvarileri, açgözlüleri devirerek Almagro&#8217;yu açlık Görünmez ve çınlayan bir çene gibi izledi Atlar, bu buz bayramına Kurban edilmiştiler Ve Güney&#8217;in ölümü Tesbih taneleri gibi döktü Almagro&#8217;nun tırısını Atı Peru&#8217;ya dönünceye dek Orda Kuzey&#8217;in ölümü Yolun kıyısına oturmuş Bir baltayla Bu püskürtülen fatihi bekliyordu Pablo NERUDA

JİMENEZ DE QUESEDA Geliyorlar, geliyorlar Gemileri gör varıyorlar kalbim. Magdalene üstünde gemilerdir, Gonzalo Jimenez&#8217;in gemileri; Varıyorlar, varıyorlar, gemilerdir... Kapa, kemiren kıyılarını, Koma onları ha, nehir! Al onları, dalgaların altına, Sil süpür, onlardaki tamahı! Ateş hortumunu at, At kanlı omurgalılarını, Nehir! Sal, Göz yiyen yılan balıklarını, Sal onlara! Kaba timsahı çıkar, yollarına: Batak rengi dişleriyle onu, İlkel kalkanıyla; Kumlu sularının üstüne kur, Köprü yap, onu! Jagar ateşi boşalt, nehir ana: Tohumlarından olma ağaçlarının, Doruğundan! Kan sinekleri yağdır, kan, Kör et gözlerini, kara dumanla! Tık onları, yarı kürene: Yatağındaki karanlık köklere Bağla, onları! Ye bitir, yengeçlerinle: Ciğer ve dudaklarını, Tüm kurut kanlarını, Kurut! Talan ediyorlar, Dişliyorlar, öldürüyorlar, Daha şimdiden; Daldıkları korudur. Sırlı, kırmızı ormanın örtüsünü Savun Kolombiya, n&#8217;olur! Bıçağı dayadılar şimdiden: Ufacık tapınağına, Iraka&#8217;nın. Aha, tuttular zipa&#8217;yı Ve bağladılar: &#8220;De sökül, Eski tanrının mücevherlerini!&#8221;. Mücevherler ki: Pırıldar ve çiçeklenirdi, Kolombiya seherinin çiğiyle. İşkenceye koşarlar prensi, Şimdi de, Öldürdüler. Başı, bakar bana: Kimsenin örtemediği gözleriyle, Bakar, yar gözleriyle: Yeşil ve çıplak yurdumun. Muhteşem başı, yakarlar Şimdi de. Ardından gider atlar: Kılıçların ve işkencelerin, Şimdi de. Üç beş köz kalmış ortada, Ve küller arasında şimdi: Gözleri prensin, Kapanmayan gözleri. Jagar: Güney Amerika kaplanı Zipa: Yerli başbuğ ve papaz Pablo NERUDA Che

HUERTA USTA Kuzeye giderseniz eger, Bahtıkaralar madenini görünüz; Çağırın Huerta ustayı, Bir şey anlayamazsınız uzaktan! Kumlar vardır sadece kül rengi Sonra yapılar gelir toz toprak içinde, Bunca yorgunluk ve kederler, Görülmez ama. Hepsi yeraltında saklanmıştır, Varlıkları kırıp geçirerek; Sessiz sedasız. Huerta usta kazmacıdır Bir doksan beş boyunda Maden damarı ortaya çıkınca Kazmacılar Yukardan aşağıya saldıran kişilerdir Yeraltında beş yüz metre derinlikte Kazmacılar vur Allah vurur Göbeğe kadar suda. Delgi makineleri Karanlıkta, çamurda, taşta İşini bitirdikten sonra, Kırk sekiz saat sonra yani; Bu cehennemden kurtulabilinir. Ve maden yollarından! Huerta usta Bir başbuğ gibi giriyordu madene Türkü söyleyerek, Sapsarı topal ve kambur çıkıyordu sonra Gözlerinde feri yok! Sürünmeye başlıyordu nihayet Kazma vuracak mecali yok Antimuvan onu yiyip bitiriyordu Eriyip akmıştı; Basamıyordu yere, Bacakları çöp gibi incelmişti Öyle uzundu ki Bir hortlaktı sanki, Oysa yaşı otuz değildi daha! Nereye gömüldüğünü sorarım da, Kimse bir şey diyemez bana, Çünkü kumlar ve rüzgar Ortadan silmiştir küçümencik haçları Huerta&#8217;nın işlediği bahtıkaralar madeninde. Pablo NERUDA Che

BAYRAKLAR NASIL DOĞAR Bayraklarımız her zaman böyle doğmuştur. Halk işlemiştir onları Tüm sevgisiyle Onun parçalarını dikmiştir Bütün yoksulluğuyla Ve yıldızı çivilemiştir Canı gönülden Gökte ya da gömlekte vatanın yıldızı için Bir mavi kesmiştir Ve damla damla Kırmızı doğmuştur ABRAHAM JESUS BRITO Jesus Brito&#8217;dur adı, Jesus Parron, halktır adı Gözleri ırmak olmuştur Elleri ise köklerdir. Pablo NERUDA Che

OĞULLARI ÖLEN ANALARA TÜRKÜ Onlar ölmediler yok, Ateş fitiller gibi: Dimdik ayakta, Barut ortasındalar! Karıştı, bakır tenli Çayır çimene, Karıştı, O canım hayalleri: Zırhlı bir rüzgar, Perdesi gibi; Bir set gibi: Kızgın çehreli, Göğüs gibi: Göğün görünmez göğsü gibi! Analar, onlar ayakta Buğday içindeler, onlar, Yücelerden yüce dururlar: Dünyayı doruktan seyreden, Bir öğle güneşi gibi. Bir çan darbeleri gibi, Onlar. Ölmüş gövdeler arasında, Zaferi çekiçleyen bir ses gibi Onlar, Kara bir ses gibi. Ey canevinden vurulmuş, Toz duman olmuş bacılar! İnanın oğullarınıza. Kök oldu onlar, Sade kök: Kan suratlı, Taşlar altında. Karışmadı toprağa, Dağılmış kemikçikleri. Ağızları ısırır hala, Kuru barutu; Ve demir bir okyanus gibi, Titreşirler hala. Ben ölmedim der, Yumrukları; Yukarı kalkık yumrukları, Daha. Bunca yere düşmüşlerden, Yenilmez bir hayat doğar: Bir tek beden olur, Analar, bayraklar, çocuklar, Hayat gibi canlı tek bir beden; Bir yüz bekler karanlıkları, Ölü gözleriyle, Kılıcı dopdolu, Dünya ümitlerinden. Dursun, Dursun yas esvaplarınız. Yığın derleyin, Gözyaşlarınızı; Bir metal oluncaya kadar: Bununla vuracağız, Gündüz gece; Bununla çiğneyeceğiz, Gündüz gece; Bununla tüküreceğiz Gündüz gece Kin kapılarını, Kırıncaya kadar. Oğullarınızı bilirdim, Unutmadım acılarınızı. Ölümleriyle nasıl kıvandıysam, Hayatlarıyla da öyleyimdir. Onların gülüşleridir: Karanlık atölyeleri ışıtan. Her gün metroda, yanıbaşımda: Onların ayak sesleridir, Çın çın. Akdeniz portakallarında, Güney ağları içinde; Yapılarda, Basımevi mürekkeplerinde; Kalplerini tutuşur gördüm onların, Güçle, yangınla. Ben de sizler gibiyim, analar. Benim kalbim de yas dolu, ölüm dolu. Gülüşlerinizi öldüren kanla, Serpilip gelişmiş; Bir orman gibidir kalbim. Günlerin kahredici yalnızlığı, Uyanışın sisli öfkeleri Girmiştir içine. Susamış sırtlanları, Bitip tükenmez ürmeleriyle Afrikadan gürleyen hayvan sesini; Öfkeyi, iniltileri, hoşgörmeleri, Bırakın, bir yana bırakın. Ölümün ve tasanın Çemberinden geçmiş analar, Doğan ulu günün ortasına bakın: Bu topraktan güler ölüleriniz. Kalkık yumrukları titrer, Buğdayın üstünde, Bilesiniz. Pablo NERUDA Che

TOQUİ KAUPOLİKAN Fırıl fırıl bora, Kopolikan, Sırlı kökünde büyüdü, Ak gürgenin! Vakt erişip yönetince halkı Düşman silahlarına karşı; Ha dedi yürüdü ağaç, Vatanın katı ağacı! Gördü saldırgan: Yeşil bir sis ortasından, Yaprakların yürüdüğünü. Dallar, Kocaman kocaman; Ve bir urba, Sayılmaz yapraklardan; Dineldi karşılarına. Gördü saldırgan: Yer gövdesinin, Halk olduğunu; Köklerin fışkırdığını, Topraktan. Bildi ki saldırgan: Vakit tamamdır, Ölümün ve hayatın vakti, Tamam! Öbür ağaçlar da bilegeldiler, Kırmızı ağaç dalları, Soy soycak; Orman acılarının dokuları, Hepten; Odundaki kin budağının, Tümü. Yitik düşmanın annacında: Attı Kopolikan, Sarmaşık örtüsünü. Bu sultanlık tüyü değil, Elvan elvan; Bu, misk amber bitkilerden, Taç değil; Bu, papaz gerdanlığı değil, Ipıl ıpıl yanan; Bu, ne bir eldiven, Ne süs-püs bir Sultan; Ağacın yüzü bu, Bir heykel direk, Devrik bir akasyadan; Yağmurun döğdüğü, Bir yüz bu; Sarmaşık otların, Saldırdığı bir baş! Yalçın bir evrenin, Derin bir bakışı: Başbuğ Kopolikan! Amansız gözleri dünyanın: Başbuğ Kopolikan! Ve, Duvarlardır devin yanakları, Duvarlar: Işıklar ve köklerle aşılan. Kopolikan: İspanya istilacılarına karşı savaşan bir yerli kahraman. Pablo NERUDA Exorcist Pantolonlu

ASMA ÇUBUĞU VE RÜZGAR Bir şarkıcıyım ben, Avrupa&#8217;nın bağlarında dolaştım; Gezindim rüzgarlar altında. Asya&#8217;nın rüzgarı altında. Yaşamlar içinde en iyisi Yaşam bile, Dünyanın tadı; Ak pak barış bile; Avareydi Devşirdim Evet devşirdim. Başka toprakların En iyisi Yüceltti şarkısını dudağımda; Bağların ortasında Barışın ve rüzgarın özgürlüğü! İnsanlar nefret ediyor gibiydiler Birbirleriyle. Yine de aynı gece Birbirlerinin üzerlerini Örtüyorlardı. Bizi uyandıran Tek ışık Dünyanın ışığıydı bu! Evlerine girdim, Yemek yiyorlardı masalarında; Fabrikadan çıkmıştılar, Gülüşüp ya da ağlaşıyorlardı. Ve de Hepsi birbirine benziyordu. Ve hepsi de Gözlerini ışığa çeviriyorlardı Yollarını arıyordu hepsi de. Hepsinin bir ağzı vardı Türkü çağırıyorlardı, Türkü çağırıyorlardı İlkbahara dönük! Hepsi. İşte rüzgarda Bağ çubuklarının arasında En iyi insanları devşirdim Şimdiyse dinlemeniz gerek beni Pablo NERUDA Che

DÖNÜŞ SEVİNCİ (1939) Vatanım, benim vatanım, Sana yönelttim, Akar kanımı. Ben, gözü yaşlı bebek, Anasına dil döken: Yalvarırım dur, Koru, Bu kör gitarayı, Bu yitik alnı. Sana yeryüzünde, Oğullar bulmak için, Çıktım; Ve başuçlarında Bekleyeyim diye: Ak pak adın uğruna, Yer düşenlerin. Körpe ağacından, Bir ev kurmak için, Çıktım; Ve yaralı yiğitlere, Yıldızını götüreyim diye. Sende uyumak istiyorum, Bu gün de. Geceni ver bana, Bin telli geceni; Yıldızlı ölçünü, Gemiden geceni. Gölge değiştirmek istiyorum, Yurdum, Gül değiştirmek istiyorum. Kolumu, İnce beline dolamak istiyorum. Ayağının ucuna, Çökmek istiyorum; Denizin kireçlediği, Ayağımın. Buğdayın. Bir nitrat çiçeği seçeceğim, İnce; Buz gibi bir çandan, Bir mekik ipliği eğireceğim; O ıssız dillere destan köpüğünü, Seyrederken senin: Güzelliğin için, Sahillik bir kol öreceğim. Vatanım: Gümbür gümbür sular, Eriyen karla; Çepeçevre vatanım. Kükürtle haşır-neşir olur, Kartal sende. Mavi yakutlu, Kakımlı Antartik elinde: Şıkır şıkır insan Bir ışık damlasıdır, Parlar; Düşman göğü aydınlatan. Aman ha, ışığına vatan, Karanlık, korkun. rüzgardan Koru, Sürt ümit başağını. Bu korlu ışığın tümü, Düştü senin, Irak topraklarına. Bu alınyazısını, insanların, Sırf bir sırlı çiçektir, Savundurur sana, Uyuyan Amerika'nın enginliğinde. Pablo NERUDA

Akışkan Kaymak Acayip, garip aristokratlar Amerika&#8217;mızda, yakın zamanlarda alçıyla kaplanmış memeli hayvanlar, kısır genç adamlar, kibirli budalalar, kötülük dolu toprak ağaları, Kulüp&#8217;te aşırı içkinin kahramanları, banka ve borsa soyguncuları, ahmaklar, züppeler, pısırıklar, kaygan aslanları elçiliklerin, solgun asil kızlar, et yiyen çiçekler, kokulandırılmış haydut mağaralarının zürriyeti, kan emen tırmanıcı sarmaşık, gübre ve ter, boğan sarmaşıklar, feodal boa yılanlarından zincir Stepler titrerken Bolívar&#8217;ın ya da O&#8217;Higgins&#8217;in dörtnallarıyla , oluşturdunuz sizler yolu kral için, papaz çukuru için, bayraklarımıza karşı ihanet için, ve halkın korkusuz rüzgarı salladığında mızraklarını ve bıraktığında anayurdu kollarımıza, ortaya çıktınız sizler ve çevrimlediniz toprağı, ölçüp ayırdınız çitleri, yığdınız toprağı ve ruhları, bölüştürdünüz polise ve tekellere. Döndü halk evine savaşlardan, yitti aşağıda madenlerde, kıvrımların siyah derinliklerinde, düştü taşlı pulluk izlerine, kirli fabrikaları çalıştırmaya başladı, üredi kiralık kışlalarda, diğer acıklı yaratıklarla birlikte tıka basa doldu meskenlerde. Dibe vurana dek battı halk şaraba, terk edildi, vampirlerden ve bitlerden bir ordu tarafından saldırıldı, kuşatıldı duvarlarla ve devriye polislerle, ekmeksiz, müziksiz, yollarda sersem yalnızlığın içinde Orfeus bırakmaz herhalde oraya ruhu için bir gitarı, bir şeritle ve umutsuzlukla kendisini sarmalamış ve köylüklerin üzerinden yoksulluğun kuşu gibi şarkı söyleyecek bir gitarı. Pablo Neruda Çeviren: İsmail Aksoy seaBahAR Nosce Te

TÜRKÇE'DE PABLO NERUDA ŞİİR Sorular Kitabı, Pablo Neruda, Çeviri: Acem Özler-Jörg Spötter-Şahap Eraslan, Broy Yayınları, İstanbul, 1987 Sevdiğime Seslenir Gibi , Pablo Neruda, Çeviri: Sibel Özbudun-Kemal Özer, Yordam Yayınları, İstanbul, 1992 Seçme Şiirler, Pablo Neruda, Çeviri: Enver Gökçe, Yön Yayıncılık, İstanbul, 1992 20 Aşk Şiiri ve Umutsuz Bir Şarkı , Şiir Anıtları 3, Pablo Neruda, Çeviri: Sait Maden, Çekirdek Yayınlar, İstanbul, 1996 Makasçı Uyansın, Pablo Neruda, Çeviri: Nice Damar, Evrensel Basım Yayın, İstanbul, 1996 Şiirler, Pablo Neruda, Çeviri: Hilmi Yavuz, Cem Yayınevi, İstanbul, 1997 Aşk Soneleri Ateşten Kılıç , Pablo Neruda, Çeviri: Metin Cengiz, Papirüs Yayınları, İstanbul, 1997 Yüz Aşk Şiiri , Pablo Neruda, Çeviri: Erdoğan Alkan, Kaynak Yayınları, İstanbul, 1998 Kara Ada Şiirleri, Şiir Anıtları 7, Pablo Neruda, Çeviri: Sait Maden, Çekirdek Yayınlar, İstanbul, 1998 Kuşlar Sanatı , Pablo Neruda, Çeviri: Erdal Alova, Milliyet Yayınları, İstanbul, 1998 100 Aşk Sonesi, Pablo Neruda, Çeviri: Adnan Özer, Gendaş Kültür, İstanbul, 1998 Kuruntular Kitabı , Pablo Neruda, Çeviri: Erdal Alova, İmge Kitabevi Yayınları, İstanbul, 1999 Kaptanın Dizeleri ve Yürekteki İspanya , Pablo Neruda, Çeviri: Erdal Alova, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2000 Neruda Dünya Şiir Mitosları, Çeviri: Adnan Özer, Gendaş Kültür, İstanbul, 2002 Yüreğim Rüzgarlarla Özgür, Pablo Neruda, Çeviri: Cevat Çapan, Adam Yayınları, İstanbul, 2002 Yürekte İspanya, Pablo Neruda, Çeviri: Enver Gökçe, Evrensel Basım Yayın, İstanbul, 2003 DÜZYAZI Şiir Boşuna Yazılmış Olmayacak, Pablo Neruda, Çeviri: Nesrin Arman, Broy Yayınları, İstanbul, 1984 Yaşadığımı İtiraf Ediyorum , Pablo Neruda, Çeviri: Ahmet Arpad, Milliyet Yayınları, İstanbul, 1998 Che

BAZI ŞEYLERİ AÇIKLIYORUM Soracaksınız: Leylaklar nerede hani? Gelincik yapraklı metafizik nerede? Sözcüklerine incecik delikler açıp onları saçan yağmur nerede? Kuşlar nerede hani? Her şeyi anlatayım. Kent dışında yaşardım, Madrid dışında, çanlarla, saatlerle, ağaçlarla. Görülürdü oradan kurumuş yüzü Kastilya'nın meşin bir okyanus gibi. Evime çiçek-evi derlerdi, sardunyalar fışkırırdı duvarlarından çünkü: güzel bir evdi köpekleriyle, çocuklarıyla. Hatırladın mı, Raul? Rafael, hatırladın mı? Hatırladın mı, Federico? yerin altında, hatırladın mı, balkonlarında o evin Haziran ışığı çiçekler doldururdu ağzına. Kardeşim, kardeşim! Her şey o kalın sesler, tezgahların tuzu, kabarmış ekmekler çıkaran fırın ve heykelleriyle Argüelles pazarı kurumuş bir mürekkep hokkasıydı sanki aldatmalar içinde: yağ akardı kaşıklara, ayakların, ellerin derin çarpıntısı sokaklarda büyürdü, metreler, litreler, temel ölçüsü yaşamın, balık yığınları, rüzgar gülünü bile şaşırtan soğuk güneşiyle kiremitler, patateslerin ince, çıldırmış beyazlığı, domatesler yuvalanırdı denize dalga dalga. Bir sabah tutuştu bunların hepsi, bütün canlıları yutmak için bir sabah fışkırdı topraktan şenlik ateşleri, silah vardı artık, barut vardı artık, artık kan vardı. Haydutlar geldi uçaklarıyla, yüzükleriyle, düşesleriyle haydutlar, takdisler dağıtan kara keşişleriyle haydutlar geldi gökyüzünden çocukları öldürmek için, çocuk kanı aktı sokaklarda düpedüz çocukların kanı aktı. Çakalların bile tiksindiği çakallar, kuru çalıların bile tükürdüğü taşlar, yılanları bile iğrendiren yılanlar! Yüzyüze gelince bunlarla kanını gördüm İspanya'nın, kabarıyordu bir onur ve bıçaklar dalgasında boğmak için sizleri! Hain generaller: ölü evimi görün, bakın paramparça İspanya'ya: erimiş maden akıyor her evden çiçek yerine, her çukurundan İspanya'nın İspanya yükseliyor, her ölü çocuktan bir tüfek fışkırıyor, gören bir tüfek, kurşunlar doğuyor her cinayetten, o kurşunlar günün birinde on ikisinden vuracak yüreğinizi. Soracaksınız: Şiiri neden düşleri anlatmıyor, yaprakları ve büyük yanardağlarını anayurdunun? Gelin görün kanı sokaklardaki. Gelin görün kanı sokaklardaki. Gelin görün kanı sokaklardaki. Pablo NERUDA Çeviren : Ülkü TAMER Che

AĞIT Nehirler gibi, Ağlamak istiyorum, Garip bir başıma ben; Kaygılar almalı beni, Dalıp gitmeliyim, Eski maden gecelerin gibi. Neden, Pırıl pırıl anahtarlar, Neden harami elinde? Kalksana Oello ana, Aç sırrını, Bu bitmez gecenin Yorgunluğuna; Akıl ver damarlarına, Senin olsun, Yupanqui&#8217;ler güneşi Uyku hali konuşurum Seninle, Toprak toprağa. Sıradağların; Döl yatağı; Sen ey Perulu ana, Nasıl oldu nasıl oldu da Saplandı, Bu hançerler çığı, Senin gebe kumluğuna? Ellerin içindeyim, Kıpırdamam, Duyuyorum: Madenler yayılıyorlar, Yeraltı boğazlarına. Köklerinden olmuşum, Ben, senin; Bilmem neden, Toprak vermez bilgeliğini Bana. Geceden gayrı, Gördüğüm yok; Yıldızlı topraklar, Altında. Bu uyduruk, Bu cinli hayal da ne? Sürünür gider, Ta kızıl bir çizgiye? Yasın gözleri, Bitki, kapkara. Nasıl vardın, Bu acı rüzgara; Nasıl oldu, nasıl oldu da, Öfke taşları arasından, Kopak; Kaldırmadı kil tacını, O gözler kamaştıran? Yanayım kara bahtıma, Çadırlar altında, bırak! Kararmış ölü bir kök gibi, Ko batıp gideyim! Bu bitmez zalim gecede, Yerin dibine ineceğim, ben; Bir altın ağza kadar. Gecenin taşına uzanmalıyım. Burada ölmeliyim, derdimle. Pablo NERUDA Che

AMERİKA Yanım, yörem hanımeli, Çevrilmişim, çevrilmiş: Çölle, çakalla, kıvılcımla. Yanım yörem, burcu burcu leylaklar, Günler sarmış beni, aylar; Çevrilmişim, çevrilmiş: Tek tanışım, sularla. Yanım yörem tırnaklardır, balıklar, Çevrilmişim, çevrilmiş: Tek kurduğum şey, masalarla. Sarmış beni, incecikten ve cenkçi: Çanlar dolu kıyıdaki köpükler. Volkanın erguvan gömleği, Yerlinin erguvan gömleği; Ve kökler, Dikenler, yapraklar arasında; Çırılçıplak bir ayağın çizdiği, Patika; Varıyorlar ayaklarıma geceleyin, Geçeyim diye üstlerinden. La Guayra&#8217;nın, Trinidad&#8217;ın dalgakıranlarında, Ve zenciler içinde var iken ben; Guatemala&#8217;nın rüsvalık barışında, Kondorların kanlı pençelerinde, Var iken ben; O değirmi, o anlaşılmaz, O pırıl pırıl gökboşluğunda, Buzullardan dökülen küllerde, Köylülerin el arabalarında, Depremde, Ve doğumlarının rahminde var iken; Sükunun içinde, Küçümencik burçlarla taçlanmış Akşamında, Senin karnında, karnında var iken ben; Tümcek, tümcek gecemdir benim. Gündüzümdür; Tümcek tümcek, Havamdır benim, yaşadığımdır, Acı çektiğimdir, yücelttiğimdir, can verdiğimdir; Yani tümcek; Toprağa yayılmış kan, Bir güz gibi mahzun; Ölümün korkunç sancağı, Ulu ormandaki; Ve bozguna uğramış, Saldırıcının adımları; Ve çığlıkları cengaverlerin, Ve uyuyan mızrakların, Tan kızıllığı. Ve tedirgin uykuları, Askerlerin; Timsah sükununun, Çamurlara belendiği, Koca nehirler; Başkaları unutulmuş, Yeni şehirlerin; Oldum olası ele geçmez kuşların, Korosu; Ve ormanın, kokuşmuş aydınlığında, Koruyucu şimşeği, ateşböceğinin; Tümcek tümcek... Dilime türkü ettiğim heceler, Ne ışıktan olmalıdır, ne geceden Amerika. Zaferimin ekmeğinden, Ve şimşekten çekip koparılan madde: Topraktan olmalıdır, topraktan. Kil enginiyle sarılmışım ben. Yaşadığımca: Ellerimin içinde akan, Cömert topraklardan, Bir kaynaktır. İçtiğim, şarap değil toprak, Ağzımın toprağı, Sırlı toprak, ekenek toprağı; Ve sebzelerden, ışıktan borasıyla, Çiğiyle, Altın kileriyle, tahıl köküyle Topraktır. Pablo NERUDA Che

PEDRO VALDİVİA&#8217;NIN KALBİ Bir ağaç dibinde enseledik, Valdivia&#8217;yı. Soğuk güneşin, İplik iplik ışınlarıyla, Tiftikten bir sabah; Ve, Yağmurlu bir rüzgar vardı. Tekmil gökyüzü, Ve gürül gürül gökgürültüsü: Bir kılıç yığınıydı, Bölük pörçük; Yüzü koyun uzanmış yatardı. Muhteşem sultanlığında: Dile geliyordu tarçın, Dile geliyordu tarçının: Islak ateş böceği parıltısı. Getirdik bezi, testiyi, Kaba kıumaşları getirdik: Gelin güveyilik örgülerimizden. Getirdik mücevherleri: Ayın bademleriydiler, Sanki. Getirdik davulları: Arokan ülkesini, Meşin ışıklara boğan. Doldurduk usuldan usuldan, İki kulplu ince uzun, testileri; Ve karanlık öz kökümüzden olma, Toprağın: Tepindik keseklerinde, Attık oyunu. Düşman yüze, çarpı çarpıverdik sonra, Sonra kestik, koçyiğit boynu. Öf bir güzeldi ki, Zalimin kanı: Dumanı üstündeyken daha, Bir nar gibi, böldük bölüştürdük. Bir mızrak hay ettik, Göğsüne sonra; Ve kalbi, Bir kuş gibi kanatlı kalbi; Attık içine, Arokan ağacının; Aldı da bir kan şorultusu. Ahacık bu an, Bedenlerimizden yuğurulmuş, Topraktan: Savaş şarkısı, Güneş şarkısı, Hasat şarkısı doğdu. Volkanların yücesine, Doğruydu: Üleştik kanayan kalbi. Ben, eda edince, Toprağın törenini: Bu tacın içine batırıyordum, Dişlerimi. Ver bana, Sendeki soğukluğu; Seni, kötü yaban seni. Ver bana, sendeki, Azman kaplan cesurluğunu, Kanındaki hıncı ver bana. Ver bana, Sana gelen ölümü; Ver ki peşimden gele, Gele de, Korku sala seninkilere. Savaşı ver bana, Getirdiğin. Atını ver bana. Ver gele, gözlerin. Ver bana, Burma burma karanlığı. Ver bana, Mısır anayı Ver bana, atın dilini, Ver bana, Dikensiz vatan ver. Ver bana, Muzaffer barışı. Ver bana, havayı ver: Çiçeklenen Beyzadenin, Soluduğu, Tarçınlı havayı. Pablo NERUDA Che

YARGIÇLAR Ne hakkın olacak, Ne, bir şeyciğin. Sen, Amerikaların, Terkedilmiş oğlu, Sen ey yoksulluk kadehi: Aşağı Peru&#8217;da, Patagonya&#8217;da, Şehirlerde ve Nikaragua&#8217;da, Korumak için toprağını, Ve ufacık evini, mısırlarıyla; Ne yargıç var sana, Ne kanun. Efendilerinin, Seni yenenlerin sultanlığı, Geldiği çağda; Yeni unutulmuştu daha, Bıçaklı, Pençe tırnaklı eski düş. Göğünü, ıssız komak için, Geldi kanun; Tapılmış toprağını, Çekip almak için geldi; Nehirlerinin suyunu, Kapışmak için; Ağaçlarının hürlüğünü, Çalmak için geldi. Yalancı tanıklar, Tuttular. Vura vura deldiler, Yüreğini: Celplerle, kağıtlarla, Soğuk fermanlar altına, Gömdüler seni. Acının sınırında, Ayıkınca bir: Odsuz ocaksız, kimsesiz, Tığ teber, şah-ı merdan; Al dediler zindan, Al dediler zincir, Vurdular kelepçeyi; Yüzüp te bir yoksul can, Kurtarmayasın diye, Boğulasın diye boğulasın, Debelene, debelene. Pablo NERUDA

Ağaçların Dallarında Niçin Kalır Güz Ağaçların dallarında niçin kalır güz yapraklar düşene dek? Ve nerede asar o kendi sarı pantolonlarını? Doğru mudur güzün beklemekte olduğu olacak olan bir şeyi? Belki bir yaprakta titreyecek ya da evren uğrayacak geçerken? Toprağın altında bir mıknatıs mı var, güzün kardeşi olan bir mıknatıs? Ne zaman emredilir toprağın altında gülün önceden belirlenmişliği. Pablo Neruda Çeviren: İsmail Aksoy &#8220;Sorular Kitabı&#8221;ndan seaBahAR Nosce Te

Kim Çalışır Toprakta Daha Çok Kim çalışır toprakta daha çok insan mı yoksa mısırın güneşi mi? Kim sever toprağı daha fazla çam ağacı mı yoksa gelincik mi? Hangisini yeğlemeli orkideleri mi yoksa buğdayı mı? Niçin bunca görkem çiçeğe ve sadece lekeli altın buğdaya? Yasal bir şekilde mi gelir yoksa kaçak bir mevsim midir güz? Pablo Neruda Çeviren: İsmail Aksoy &#8220;Sorular Kitabı&#8221;ndan

Kırlangıçların Aya Yerleşmek İstedikleri Kırlangıçların aya yerleşmek istedikleri doğru mudur? Getirirler mi ilkbaharı kendileriyle, havalanırlarken saçaklardan? Güz geldiğinde ayı terk mi eder kırlangıçlar? Göğü gagalayıp dururlarken ararlar mı tadımlık bizmutu? Geri dönerler mi balkonlara külle tozlanmış olarak? Pablo Neruda Çeviren: İsmail Aksoy &#8220;Sorular Kitabı&#8221;ndan seaBahAR Nosce Te

ALMERİA Döğülmüş, zehir zift bir tabak, Al papaz bu senin. Bir tabak: Demir kırıntıları, Küller ve gözyaşlarıyla; Bir tabak: Devrik duvarlar, Hıçkırıklar taşan; Al papaz bu senin, Almeria&#8217;nın kanından. Bir tabak: Püskürme ateş, Korkular, yıkıntılar, Deli sularla; Bir tabak: Kırık ışıklardan, Ezik başlardan; Bir tabak, bir kara tabak, Al bankacı bu senin, Almeria&#8217;nın kanından. Her sabah, Her karamsar sabahında. Ömrünüzün; Masanızda göreceksiniz, Onu: Dumanı üstünde ve korlu. Bir yana itivereceksiniz, Nazik ellerinizle: Yüzünü görmemek için, Bir daha sindirmemek için. Ekmek ve üzümler arasında, Bir yana koyacaksınız onu; Ve bu, Ses seda vermez tabak: Her sabah, her sabah, Yerinde olacak. Al albay, al albay karısı, Bu size: Bir mahfel şenliğinde, Her bayramda; Ve seher şarabının, Alacakaranlığında: Antlar içilir, Nişanlar takılırken; Ve sizler, Onu göresiniz diye sizler, Buz kesilmiş, tirtir halinizle, Bu dünyada. Evet bir tabak: Şuranın buranın zenginleri, Topunuza. Size, sizlere Bakanlar, büyükelçiler, Canavar sofra dostları; Sizlere, konforlu çayların, Yüce mevkilerin kadınları; Bir tabak: Kemirilmiş, pis ve kirli, Zavallı bir kandan; Durur, önünüzde durur, Her kuşluk, her hafta, ölüp ölesiye Almeria&#8217;nın kanından. Pablo NERUDA Che

DENİZ Bu ada fırdolayı, Allahına deniz be. Coşar kendiliğinden, Dakkası bel&#8217;olmaz. Tutturmuş, bir evet bir hayır, Mavişken: evet, Köpükken: evet; Tırıs mı: hayır der hayır Tek durma bilmez, Tos vurur taşa; &#8220;Ben deniz&#8221; der durur, Gel de taşı inandır. Al işte o zaman: Yedi yeşil denizin, Yedi yeşil kaplanın, Yedi yeşil köpeğin, Yedi yeşil diliyle; Yine gelir, dolanır, Taşı öper, ıslatır, Bağrını, vura döğe. Yine der ki: &#8220;Ben deniz&#8221;. Elbet sana deniz derler, Hay deniz arkadaş. Suyun tükenmesin, Çağın geçmesin. Dellenme, n&#8217;oluyorsun, Yardım et bize, Biz kimiz zaten: Kıyı insanları, Balıkçılar işte... Açız, üşürüz, hasmanemizsin, Bağırma öyle, sert vurma, Aç yeşil kutunu, Dök avuçlarımıza; Gümüş armağanını: Gündelik balıktan. Burda, her evde. Dileğimiz bu: Gümüşmüş te. Sırçaymış da, vay aymış; Ne çıkar, balık niye olmuş: Dünyanın, Fakir mutfakları için. Soğuk, ıslak şimşekten Dalgaların altına, Kaydırma bakayım onu, Saklama; Hele, gidinin cimrisi. Bir açılsana, gel, Ko onu ellerimizin Şuracığına. Yardım et bize, Yeşil, derin baba. Yardım et ki bir gün, Dünya yoksulluğu, kalka. Dipte kalmış meyvenin, Sırılsıklam yüceliğin, Madenlerinin, Öküzlerinin, üzümlerinin, Sendeki bitip tükenmez, Şeylerin: Hasadını yapalım, yardım et. Sana kim derler, biliriz Okyanus baba. Sürü sepet martıcıklar, Adını serper, kumlara. De akıllı dur, Silkme yeleni. Gözdağı verme, ortalığa, Gıcırdatma, göğe karşı Güzelim dişlerini. Bi dakkacık dursun, O şanlı hikayelerin. Sen, her gün balık ver Balık. Büyükmüş küçükmüş bakma Ver gelsin: Her kadın, her erkek, her bebeğe. Gez, dünya sokaklarını, Dağıt balıklarını. Sonra da, bir bağır bir bağır. Bağır ki işteki yoksullar, Seni duysunlar. Bağır ki: Maden ağzına çıkanlar: &#8220;Bak hele koca denize Balık pay etmeden gelir&#8221; desinler. Onlar gerçekte, Çekip gidecekler, karanlıklara, Gülerekten... Ormandaki, caddedeki insanlar Ve toprak: Bir deniz gülüşüyle, gülecekler. Yok ama, istemiyorsan Sen bunu, Dur bekle, düşüneceğiz. Siftah, insan işlerini Bir hale yola koymamız gerek: Başta en önemlileri, Sonra, ötekiler. Gün ola, Bir dalacağız sana: Ateş bir kılıçla keseceğiz, Dalgalarını. Elektrik atla aşacağız, Köpüğünden. Türküler tutturarak, İneceğiz karnının, en kuytu yerine. Atom teli, saracak belini. Bitkiler dikeceğiz: Çimentodan, çelikten, Derin bahçene; Elini kolunu, bağlayacağız. Ve koşum takarak sana, Çekip çevireceğiz seni Alacağız kaleni; Salkımlarından, kopara tüküre Basa basa geçeceğiz etinden. Ama önce kendi dertlerimiz, Seninkisi sonra. Her şeyi düzenleyeceğiz, Ufaktan, ufaktan: Harika şeyler yapmaya Zorlayacağız, Toprak seni, deniz seni! Harikalı şey, ekmek deniz, Dediğin de ne? Bunlar, kavganın içinde, Zaten: Bizdedir, bizde! Pablo NERUDA

BİR BİR SAYAYIM ONLARI Bu akşam onlardan söz etmeliyim bir bir Bu akşam, bu yerde anıma geliniz Manuel Antonio Lopez Kardaş Lizboa Calderon Diğerleri hayınlık ettiler biz yolumuza devam ediyoruz Alejandro Gutieerrez Seninle düşen bayrak Ayağa kalkıyor Bütün yeryüzünde Cesar Tapia Bu bayraklar üstünde yüreğin Bu gün Plaza&#8217;da çırpınıyor Filomeno Chavez, Elini asla sıkmadım, ama elin burada Bu ölümün öldüremediği temiz bir eldir Ramona Parra Genç parıldayan yıldız Ramona Parra Kahraman kadın Ramona Parra kanlı çiçek Dostumuz, ey yiğit yürek Örnek çocuk, altın gerilla Adına bu savaşı izleyeceğimize yemin olsun Yayılan kanın her yanda çiçekler gibi açsın Pablo NERUDA Che

Seyahat etmeyenler. Yavaş yavaş ölürler Okumayanlar, müzik dinlemeyenler, Vicdanlarında hoşgörüyü barındıramayanlar. Yavaş yavaş ölürler Alışkanlıklarına esir olanlar, Her gün aynı yolları yürüyenler, Ufuklarını genişletmeyen ve değiştirmeyenler, Elbiselerinin rengini değiştirme riskine bile girmeyenler, Bir yabancı ile konuşmayanlar. Yavaş yavaş ölürler Heyecanlardan kaçınanlar, Tamir edilen kırık kalplerin gözlerindeki pırıltıyı görmek istemekten kaçınanlar. Yavaş yavaş ölürler Aşkta veya işte bedbaht olup yön değiştirmeyenler, Rüyalarını gerçekleştirmek için risk almayanlar, Hayatlarında bir kez dahi mantıklı tavsiyelerin dışına çıkmamış olanlar. Pablo Neruda seaBahAR Nosce Te

NAZIM'A BİR GÜZ ÇELENGİ Neden öldün Nazım? Senin türkülerinden yoksun ne yapacağız şimdi Senin bizi karşılarkenki gülümseyişin gibi bir pınar bulabilecek miyiz bir daha? Senin gururundan, sert sevecenliğinden yoksun ne yapacağız? Bakışın gibi bir bakışı nereden bulmalı, ateşle suyun birleştiği Gerçeğe çağıran, acıyla ve gözüpek bir sevinçle dolu? Kardeşim benim, nice yeni duygular, düşünceler kazandırdın bana Denizden esen acı rüzgar katsaydı önüne onları Bulutlar gibi yaprak gibi uçarlar Düşerlerdi orada, uzakta, Yaşarken kendine seçtiğin Ve ölüm sonrasında seni kucaklayan toprağa Sana Şili'nin kış krizantemlerinden bir demet sunuyorum Ve soğuk ay ışığını güney denizleri üstünde parıldayan Halkların kavgasını ve kavgamı benim Ve boğuk uğultusunu acılı davulların, kendi yurdundan... Kardeşim benim, adanmış asker, dünyada nasıl da yalnızım sensiz Senin çiçek açmış bir kiraz ağacına benzeyen yüzünden yoksun Dostluğumuzdan, bana ekmek olan, Rahmet gibi susuzluğumu gideren ve kanıma güç katan. Zindanlardan kopup geldiğinde karşılaşmıştık seninle Kuyu gibi kapkara zindanlardan Canavarlıkların, zorbalıkların, acıların kuyuları Ellerinde izi vardı eziyetlerin Hınç oklarını aradım gözlerinde Oysa sen parıldayan bir yürekle geldin Yaralar ve ışıklar içinde Şimdi ben ne yapayım? Nasıl tanımlar Senin her yerden derlediğin çiçekler olmaksızın bu dünya. Nasıl dövüşülür senden örnek almaksızın, Senin halksal bilgeliğinden ve yüce şair onurundan yoksun? Teşekkürler, böyle olduğun için! Teşekkürler o ateş için Türkülerinle tutuşturduğun, sonsuzca. Pablo NERUDA Çeviren : Ataol BEHRAMOĞLU Che

Söyle Bana, Çıplak mıdır Gül Söyle bana, çıplak mıdır gül, ya da başka giysisi mi yoktur? Niçin saklar ağaçlar acaba köklerinin görkemini? İşiten var mıdır ki suçlu bir arabanın vicdan azabını? Yağmur altındaki bir trenden daha hüzünlü başka bir şey bulunur mu ki dünyada? Pablo Neruda Çeviren: İsmail Aksoy &#8220;Sorular Kitabı&#8221;ndan seaBahAR Nosce Te

BÜYÜK SEVİNÇ Peşinde seğirttiğim gölge, henüz benim değil Ne kitaplar beni ağulasın diye yazdım, Ne de zambak peşinde koşan; Acemi çaylaklar için! Ayı ve suyu dileyen Basit kişiler için yazdım: Düzen isteyen, ekmek ve şarap isteyen Alet ve gitara isteyen Basit halklar için Halk için yazdım, Şiirimi köylü gözleriyle okuyamayan. Yaşantımı zehir zıkkım eden hava Ve bir satır, kulaklarına ulaşacak bir gün: İşte o zaman, Başını kaldıracak basit emekçi Ve taşlarla dövüşen madenci gülümseyecek Alnını kaldıracak kürek işçisi Ve şahane balığın pırıltısını daha iyi görecek Balıkçı; Ve elleri tutuşacak Ve biraz yıkanınca Kokulu sabunlar içindeki çarkçı Bakakalacaklar şiirlerime &#8220;Belki bir arkadaştı&#8221; diyecekler Başka taç istemem, Bu bana yeter! Çıkınca fabrika ve madenlerden, Şiirim toprağa karışsın istiyorum Zulüm gören insanın zaferine, havaya. Ve genç bir delikanlı, Ağır ağır ve madenlerle ördüğüm yaşamı Açınlasın diyorum Köşe bucak saçılan bir kutu gibi. Doldursun ruhunu içine Ellesin fırtınalara. Benim de şen olsun yüreğim Boralı yüceliklerde. Pablo NERUDA Che

UYANSIN ODUNCU Başka şey değil, bu olsun; Uyansın Oduncu. Tahta tası, baltasıyla Abraham, Yemek yemeğe gelsin, Köylülerle. Kabuklu başı, Sahnede: Meşe kırışıklığı içinde, Görünen gözleri; Dünyayı yeniden, Seyre gelsinler: Sekoya&#8217;lardan yüce durur Yapraklardan tırmanarak. Aksata&#8217;ya girsin, eczanelere, Bir otobüse binsin, Tampa&#8217;da. Dişlesin, bir sarı elmadan, Girsin sinemaya; Söz-sohbet etsin hep, Basit soylarla. Uyansın Oduncu. Gelsin Abraham, Şişirsin eski mayası: Yaldızlı, Yemyeşil toprağını, İllinois&#8217;in. Kaldırsın baltasını, Halkının ortasında: Yeni kölecilere karşı, Köle kırbacına karşı, Basımevinin ağusuna. Karşı; Yapmak istedikleri, Kanlı pazarlığa karşı. Siyah delikanlıya, Beyaz delikanlı; Yürüsünler, Türküler söyleyerek, gülerek: Altın duvarlarına karşı, Kin fabrikatörüne karşı, Kanlarının tüccarına karşı: Türküler söyleyerek, gülerek, Yenerek. Uyansın Oduncu. Hadi, burda bana eyvallah, Evime dönüyorum, düşlerime. Patagonya&#8217;ya dönüyorum: Rüzgarın, serekçeleri döğdüğü, Buzun, okyanusu tuzladığı Patagonya&#8217;ya. Sadece bir ozanım ben, Topunuzu seviyorum yani; Ve gezer dururum, Canım dünyayı. Madenciler, hapsediliyorlar Yurdumda. Mahkemelerimizde Asker buyruğudur. Köklerine kadar seviyorum ama, Küçümencik, soğuk memleketimi. Ölebilseydim bin defa, Bin defa, kurban olurdum ona. Bin defa doğabilseydim, Bin defa doğardım onun için: Vahşi bir arokaryanın, Güney yeli kasırgalarının; Ve dün ele geçirilmiş çanların, Yanından. Boşverin, bakmayın bana, Masaya aşkla vurarak Düşünelim hepten, dünyayı. Ekmeği emmeye gelmesin, kan. Ezgileri ve kırmızı fasulyaları Emmeye gelmesin, bir daha. Benimle gelsinler: Kız çocuk madenci, avukat ve tayfa, Benimle gelsin: Taş bebek fabrikatörü. Gidelim sinemaya, Sonra, içmeye çıkalım: Şarabın en kırmızısından. Bir şeyler çözmeye değil, Türkü çağırmaya geldim Buraya. Sen de çağırasın, diye. Söken şafaklar için barış olsun, Köprü için, şarap için barış! Toprak ve sevgilerle Eski türküyü yoğurarak, Kanımda dolaşan, Ve beni coşturan, Alfabeye barış olsun! Karnımızın acıktığı Sabahta, Kent için barış olsun! Ve kökler ırmağı Missisipi için barış! Kardaşımın gömleği için barış, Rüzgarın damgasını vurduğu; Kitap için barış olsun! Ve Broklayn&#8217;ın kara demiriyle Ölenlerin küllerine barış olsun! Ve ev ev ışık gibi dolaşan Postacıya selam, Sadece Rozar&#8217;i yazabilen Sağ elim için barış olsun! Taş gibi duran, Savaşçı Bolivya&#8217;lıya barış! Ve de evlenesin diye barış. Biyo-Biyo&#8217;nun bütün bıçkıevlerine Barış olsun! Ve en tatlı eşyası üzerinde İşlenmiş bir yüreğin bulunduğu Viyoming&#8217;in küçük müzesi için Barış olsun! Fırıncı ve sevdaları için barış; Un için Ve doğacak tüm buğdaylar için barış olsun! Çayır çimen arayan bütün aşklar için, Ve bütün yaşayanlar için; Bütün sular, bütün topraklar için Barış olsun! UYANSIN ODUNCU Fakat sen, Bu temizcepheyi yok etmek için Ayak takımını silahlandırırsan Ve Şikago kasabını öne sürerek; Sevdiğimiz müziği ve düzeni Yönetmeye kalkarsan! Saklandığımız taşlardan, Ve havadan fırlayarak; Seni ısıracağız! Sana ateş kusmak için Son pencereden atılacağız En derin dalgalardan çıkacağız Seni avlamak için, Sapan izlerinden fırlayacağız. Ekinler bir Kolombiya yağmuru gibi Sana vursun diye! Seni cehenneme yollamak Sana ekmeği ve suyu haram etmek için Çıkacağız yerimizden! UYANSIN ODUNCU İşte bunun için, Hey Arkansas&#8217;lı kız Ve sen West-Point&#8217;in yaldızlı gençliği Ya da sen Detroit&#8217;li mekanisyen Hele sizler eski Orlean hamalları Sizlere hitap ediyorum Kulağınızı dört açın ve dinleyin Bu yüce insanlık dünyasını: Sizinle konuşan, Ne bir Stat-Deportman&#8217;lı kibar bir kişi Ne de korkunç bir çelik senyörüdür Güney Amerika&#8217;nın en ucunda Bir Patagonya demiryolcusunun oğlu, Bir ozandır konuşan! Ant dağlarının havası gibi Amerikalı Ve bugün işkencenin ve tasanın hüküm sürdüğü Bakır ve petrolün usul usul Yabancı krallar için altına dönüştüğü Vatanından uzak ve kaçak Sen bir elinde altın, Diğerinde bomba tutan bir put değilsin! Ne isem, ne olmuşsam osun Yani en temiz Amerikalı Yeraltı kardeşliğinin Yolların ve sokakların basit insanı Kardeşin Juan, Kardeşin John gibi satar pabuçlarını Kız kardeşin Juana, Yeğenin Jane gibi patates soyar Kanım madenci ve denizcidir, Sizin Peter gibi. Ve Broklayn&#8217;ın kara demiriyle Ölenlerin küllerine barış olsun! Ve ev ev ışık gibi dolaşan Postacıya selam, Sadece Rozar&#8217;i yazabilen Sağ elim için barış olsun! Taş gibi duran, Savaşçı Bolivya&#8217;lıya barış! Ve de evlenesin diye barış. Biyo-Biyo&#8217;nun bütün bıçkıevlerine Barış olsun! Ve en tatlı eşyası üzerinde İşlenmiş bir yüreğin bulunduğu Viyoming&#8217;in küçük müzesi için Barış olsun! Fırıncı ve sevdaları için barış; Un için Ve doğacak tüm buğdaylar için barış olsun! Çayır çimen arayan bütün aşklar için, Ve bütün yaşayanlar için; Bütün sular, bütün topraklar için Barış olsun! UYANSIN ODUNCU Fakat sen, Bu temizcepheyi yok etmek için Ayak takımını silahlandırırsan Ve Şikago kasabını öne sürerek; Sevdiğimiz müziği ve düzeni Yönetmeye kalkarsan! Saklandığımız taşlardan, Ve havadan fırlayarak; Seni ısıracağız! Sana ateş kusmak için Son pencereden atılacağız En derin dalgalardan çıkacağız Seni avlamak için, Sapan izlerinden fırlayacağız. Ekinler bir Kolombiya yağmuru gibi Sana vursun diye! Seni cehenneme yollamak Sana ekmeği ve suyu haram etmek için Çıkacağız yerimizden! UYANSIN ODUNCU İşte bunun için, Hey Arkansas&#8217;lı kız Ve sen West-Point&#8217;in yaldızlı gençliği Ya da sen Detroit&#8217;li mekanisyen Hele sizler eski Orlean hamalları Sizlere hitap ediyorum Kulağınızı dört açın ve dinleyin Bu yüce insanlık dünyasını: Sizinle konuşan, Ne bir Stat-Deportman&#8217;lı kibar bir kişi Ne de korkunç bir çelik senyörüdür Güney Amerika&#8217;nın en ucunda Bir Patagonya demiryolcusunun oğlu, Bir ozandır konuşan! Ant dağlarının havası gibi Amerikalı Ve bugün işkencenin ve tasanın hüküm sürdüğü Bakır ve petrolün usul usul Yabancı krallar için altına dönüştüğü Vatanından uzak ve kaçak Sen bir elinde altın, Diğerinde bomba tutan bir put değilsin! Ne isem, ne olmuşsam osun Yani en temiz Amerikalı Yeraltı kardeşliğinin Yolların ve sokakların basit insanı Kardeşin Juan, Kardeşin John gibi satar pabuçlarını Kız kardeşin Juana, Yeğenin Jane gibi patates soyar Kanım madenci ve denizcidir, Sizin Peter gibi. Pablo NERUDA . push ;

İNSANLA TOPRAK BİR OLDULAR Sen ey can karanlık, Bir tutam selli meşem, Arokanya&#8217;m benim; İnsanlıktan habersiz vatan! Yağmurlu saltanatında sen, Maden damarıydın sadece, Buz tutmuş ellerdin! Bilektin, Taş yontmakta hünerli; Vatandın, Sürekli barıştın sadece! Uğultuydu insanların, Kaba kütük duruşlu, Bir deli rüzgardılar. Gör nasıldı, Arokan babalarım: Başlıkları yoktu, Işıldak tüyden; Düğün çiçeklerine, Oturmazlardı; Altın işlemezlerdi, Papaza; Köktüler onlar, Oynamış orman kökleri; Taştılar, ağaçtılar onlar, Yapraktılar, mızrak biçimi, Demirden bahadır başıydılar! Ve siz babalarım, Bir dörtnal sesindeydi ki, Kulağınız tam: Yıldırım düştü dağ başlarına, Arokan ülkesinin yıldırımı; Gölge oldu, taş-babalar, Ağaca düğümlendiler; Sindiler, Anadan doğma karanlıklara; Buzlu ışık, oldular, Pekleştiler, çalıyla, toprakla; Öylecene beklediler, Merhametsiz yalnızlığın Koynunda! Kırmızı ağaçtı biri, Bakardı; Maden parçasıydı biri, Dinlerdi; Biri kasırgaydı, Dönerdi burgu burgu; Patikanın donundaydı, Biri! Kardan gemim, sert yaprağım, Sen böyle doğdun vatanım! İnsanın topraktan, Sancak istediği anda; Toprak, taş, yağmur, hava, Çığlık, kök, yaprak, koku, Bir urba gibi sardığı anda, Oğulu; Onu sevdiği, koruduğu anda, Doğdun! Kavgadan önce, böyle doğdu: Vatanın birlik ve çoğunluğu. Arokanya, Arokan ülkesi: Şili&#8217;nin, And sıradağları ile Pasifik okyonusu arasında bulunan güney kısmına eskiden verilen ad. Pablo NERUDA Che

Ölü Arkadaşın Yası Ölü bir arkadaşın yasını tutuyorum, Benim gibi iyi bir marangozdu o da. Birlikte sokaklarda ve düzlüklerde gezdik, Ve savaşlarda, kayalıklarda, hüzünlerde. Nasıl da görürdü her şeyi Benim için: Bir torba ışıltılı kemik... Gülüşü, ekmeğimdi benim; Sonra görmez oldu bizi ve o kendine bir çukur kazdı toprakta Onu o çukura sürdüler. O günden bu yana onu daha yaşarken avlayanlardır Süsleyen, çomaklayan, Kurdelelerle bezeyip rahat vermeyen, Çalılarla donatıp, zavallı uyuyan arkadaşımı Üzerime salanlar, beni öldürmek için. Kimin durumu daha iyi, söyle bana, sevgili ölü: Senin mi, yoksa benim adımı taşıyan kardeşinin mi? Bunlar konuşulmalı: Dinleyecek birini arıyorum, Ama bu yıkılmışlığı ve acılar şölenini anlayan yok görünürde. Bir yücelik yitirildi, Bir daha gülmeyecek; O şafaklarda öldü, beni dinleyen yok; Bundan bir yere varılmaz, hepsi boşuna, Çünkü o kendi ölüm kentinde şimdi, Acısı tamamlanmış, Bense bir başka işte, Marangozlar olarak, zavallı marangozlar: Birbirize onur sözüyle yazılmış, Birimiz ölüme birimiz yaşama yazılmış. Bu şiir, Neruda'nın yakın arkadaşı, Peru'lu ozan Cesar Vallejo'nun ölümünden söz etmektedir. Pablo Neruda seaBahAR Nosce Te

FEDERİCO GARCİA LORCA'YA YANIK ŞİİR Issız bir evde, Korkudan ağlayabilseydim; Gözlerimi çıkarabilsem de, Yiyebilseydim; Senin sesin için yapardım Bunları, Yaşlı portakal ağacı sesin; Senin şiirin için yapardım Bunları, Çığlık çığlığa fışkıran şiirin. Baksana, Maviye boyuyorlar hastaneleri, Senin için; Kıyıdaki kenar mahalleleri Ve okullar, Senin için büyüyorlar; Tüy salıyorlar, Yaralı melekler; Pullar örtünüyor, Düğün balıkları; Deniz kestaneleri, Göğe uçuyorlar; Siyah tülleriyle terzi dükkanları: Kanla doluyorlar, kaşıklarla, Senin için; Ve, Yutuyorlar, Yırtılmış kurdeleleri; Öz canlarına kıyıyorlar, Öpüşe öpüşe; Ve ak sadeler giyiniyorlar. Bir şeftali ağacı Giyinip de, Kuş gibi seğirtirken sen; Kasırga gibi fırıl fırıl, Bir pirinç gülüşüyle gülerken; Türküler çağırdığında; Allak bullak ederken, Atardamarlarını, Dişlerini, gırtlağını, Parmaklarını; Vay ne şirindin, Kahrolurdum ben Kahrolurdum ben Kızıl göller için: Güz ortasında bir şahbaz at Ve kana belenmiş bir tanrıyla, Beraber yaşadığın. Kahrolurdum ben, Mezarlıklar için: Gece, sesi kısılmış Çanlar arasından, Suyla, mezarlarla küllenmiş Nehirler gibi geçen; Nehirler: Hasta asker koğuşları sanki, Tıklım tıklım dolu; Ve matem yağlı ölüme, Çürük taçlı mermer şifreli ölüme, Nehir nehir gelen ölüme doğru; Birdenbire taşıveren nehirler. Gece, ayakta, ağlaya ağlaya, Boğulmuş çarmıhların geçişini Seyrederken sen; Kahrolurdum seni görmek için: Bak, Ölüm nehrinin önünde ağlıyorsun Perperişan; Garip kalmış köşelerde başın, Durmaz ha, durmaz gözlerin Ağlar yaşın yaşın. Gece ve çıldırasıya yalnız, Külleri ısıra ısıra; Dumanı, gölgeyi, unutmayı: Siyah bir huniyle yığabilseydim, Trenlerin, gemilerin üstüne; Filizlendiğin ağaç için, Yapardım bunları, Topladığın, Yaldızlı su yuvaları için; Sarmaşık için, Yapardım bunları; Gecenin sırrını sana ileterek, Kemiklerini saran Sarmaşık için. Islak soğan kokusu gelen Şehirlerden, Seni bekliyorlar; Boğuk bir sesle, Şarkı söyleyerek Geçesin diye. Yeşil kırlangıçlar, Saçlarının arasına yapıyorlar, Yuvalarını; Dilsiz sperma sandalları, Peşin sıra geliyorlar; Sümüklü böcekler, haftalar, Yelkenleri düşürülmüş serenler, Kirazlar da, Dönüveriyorlar ossaat: Gözükünce solgun başın, On beş gözlü başın, Al kan içindeki ağzın. Şehrin otellerini, İsle doldurabilseydim; Hıçkıra hıçkıra, Yok edebilseydim Çalar saatları; Ezik dudaklarıyla yaz ayı, Evine nasıl gelecek, Göreyim diye Yapardım bunları; Yığın yığın insanların, Melil mahzun tantanalarıyla Ülkelerin, İşlemez sabanların, Gelincik çiçeklerinin; Mezar kazıcıların, süvarilerin, Kanlı haritaların, gezegenlerin, Evine nasıl geldiklerini Göreyim diye; Yapardım bunları. Küllerle örtülü dalgıçların, Uzun bıçaklarla delik deşik olmuş Meryem Ana tasvirlerini Sürüte sürüte gelen maskelerin; Damarların, köklerin, hastanelerin, Karıncaların, su gözelerinin, Evine nasıl geldiklerini Göreyim diye; Yapardım bunları. İçine kapanmış atlının Örümcekler arasında öldüğü Bir yatakla, Gecenin; Kinden, dikenlerden bir gülün, Sarıya çalan bir geminin, Rüzgarlı bir günle, bir bebeğin; Evine nasıl geldiklerini Göreyim diye: Yapardım bunları. Ben, Oliverio, Norah, Vicente Aleixandre, Delia, Maruca, Malva, Marina, Maria Luisa, Larco, La Rubia, Rafael Ugarte, Cotapos, Rafael Alberti, Carlos, Manolo Altolaguirre, Bebé, Molinari, Rosales, Concha Méndez, Ve daha da unuttuklarım; Evine nasıl gelecektik, Göreyim diye Yapardım bunları. Gel de taçlar takayım, Gel, sağlık esenlik delikanlısı, Gel, kelebek kıravatlı civan; Sen ey, Sonsuz hür siyah bir şimşek gibi: Pırıl pırıl insan; Madem, geç vakitlere dek, Kalınamıyor daha kayalıklarda; Bari aramızda konuşalım, Gel, Şöylece bir, olduğumuz gibi; Çiğ için olmadıktan sonra, Şiirlerde n'olacak yani? Bir ağu hançerin, İçimize işlediği bu gece için Olmadıktan sonra; Şiirlerde n'olacak yani? Bu tan kızıllığı için, Olmadıktan sonra; İnsanın vurulmuş yüreğinin, Ölüme hazırlandığı, Şu viran köşe için olmadıktan sonra Şiirlerde n'olacak yani? En çok gece, geceleyin: Kıyamet gibi yıldızlardır, Dolmuşlar hepten ırmağa; Bir kurdele gibiler, Fakir fukara dolu evlerin Pencerelerindeki.. Bir ölen var, Onların evlerinde; Bürolarda, hastanelerde belki, Belki asansör ve madenlerde, İşlerinden oldular. Onulur şey değil yaraları, Yaratıklar, Acı çekiyorlar. Her yanda dert yanış, Her yanda, Vay şuymuş vay bu; Pencereler, Göz yaşıyla dolu, Aşınmış eşikler, Göz yaşından; Yüklükler ıslak, Bir dalga gibi Halıları dişlemeye gelen Göz yaşından, Oysa ki yıldızlardır akar Uçsuz bucaksız bir nehirde. Federico, Dünyayı görüyorsun. Yolları görüyorsun, Sirkeyi görüyorsun; Birkaç ayrılıştan, Taşlardan, raylardan gayrı, Kimseciklerin kalmadığı, Köşeden: Duman ha deyince, Zalim tekerleklerine; Hoşça kalları görüyorsun, İstasyonlardaki.. Her yanda, sorunlar koyuyorlar, Çeşit çeşit insan var: Kanlı bıçaklı kör var, Öfkelisi, ümitsizi var, Yoksul var, tırnak ağaçları var; Şunun bunun sırtından, Geçinmek sevdasıyla; Harami var. Hayat böyle, Federico, Ey babayiğit, Ey kara sevdalı adam. Sana, Dostluğumun sunabileceği şey İşte bunlar.. Sen de epeyce şey biliyorsun Şimdiden. Yavaş yavaş, daha da, Öğreneceklerin var. Pablo NERUDA Çeviren : Enver GÖKÇE Che

TEMBEL Gök araçları gidip gelecek Yıldızlar arasında. O canım ayı çalmak Ve eczanelerimizi kurmak için oraya Çıkacaklar habire! Biz de, Bu şarap dolu bağbozumu gününde Yaşamaya başlayacağız Evde şu yarımada denizinde Şili&#8217;de kirazlar ırgalanıyor Güzelim kızlar türkü söylerken Su pırıl pırıl gitaranın içinde Güneş ışıl ışıl. Taşıyor buğdaya mucizesini İlk şarap kırmızı kırmızı Körpe bir bebek gibi sımsıcak İkincisi gürbüz mü gürbüz Sanırsın şehlevent avaz Üçüncüsü sapsarı yakut Yangından ve gelincikten Evimde deniz ve toprağım var Karımın gözleri bir dev Rengi yabani fındık Ve gece bastırınca Deniz beyazlar giyiniyor ve yeşil Ve sonra Köpükler içindeki ay Okyanusla nişanlandım düşünde O halde niye terkedelim gezegenimizi. Pablo NERUDA

KIYIMLAR Ama o zaman kan saklandı Güney&#8217;in yağmuru onu her yerden sildi Öyle vakit geçmişti ki güherçile onu yedi Pampa içinde Halkın ölümü her zamanki gibi oldu Sanki hiç kimse ölmüyordu Sanki bunlar toprak üstüne düşen taşlardı Su üstüne düşen su. Kuzeyden güneye ölüleri toz ettiler Yaktılar onları karanlıklar içinde gömdüler Gecede sessizlik içinde yok ettiler Bir maden ocağında istif ettiler hepsini Kemiklerini denize attılar. Bugün nerede olduğunu kimse bilmiyor Mezarları yok hepsi de dağılmışlardır Vatanın kökleri arasında Parmakları şehit parmağı gibiler Yürekleri kurşuna dizildiler Pampa yiğitleri Sessizliğin başbuğları Şili&#8217;lerin gülüşleri hepsi de Katiller vücutlarını nereye gömdüler Bilen yok Ama topraktan çıkacaklar halkın kıyam gününde Düşen kanı geri alacaklar Suç Plaza&#8217;nın tam ortasında oldu Çalı saklayamadı halkın temiz kanını Ve Pampa bu kanı içemedi Hiç kimse bu suçu saklayamadı Suç vatanın tam göbeğinde oldu. Pablo NERUDA Che

Doların Avukatları Amerikan cehennem, gündelik ekmeğimiz bizim, yunmuş zehirde, başka bir ses duyulur senin vefasız ateşinde: yabancı şirketin Kreol avukatıdır bu. Kendi anayurdunda köleliğin zincirini yapan odur, küçümseyişlerle dolaşıyor genel müdürlerin sınıfında ve hor görerek bakıyor yıpranmış bayraklarımıza. New York&#8217;tan geldiklerinde, o emperyalist keşif kolları, mühendisler, istatistikçiler, arazi ölçümcüsü, uzmanlar, ve değer biçtiklerinde fethedilmiş topraklara, kalaya, petrole, muza, güherçileye, bakıra, mangana, şekere, demire, kauçuğa, toprağa, o zaman sarı gülüşlü kasvetli bir cüceye benzer ve verir itaatkar öğüdünü: Bu yerlilere fazla para vermeye gerek yok, aptalca olur, sayın Baylar, bu maaşları yükseltmek. Akıllıca olmaz. Bu proleterler, bu yarı yerli kanı taşıyanlar sadece sarhoş olmayı bilirler bu kadar çok parayla. Hayır, Tanrı aşkına. Bunlar ilkeldirler, daha fazla değil vahşi hayvanlardan, çok iyi tanıyorum onları. Çok fazla para vermeyin onlara. Evlatlık alıyorlar onu ve üniforma giydiriyorlar ona. Tıpkı bir gringo gibi giyiniyor, bir gringo gibi tükürüyor. Bir gringo gibi dans ediyor ve terfi ediyor. Arabası ve viskisi var, gazete sahibi, yargıç ve milletvekili yapıyorlar onu, nişanlarla süslüyorlar onu, bakan yapıyorlar, ve Hükümet&#8217;te dinliyorlar söylediklerini. Tanıyor rüşvet alacakları, tanıyor rüşvet almışları, yalıyor tükürükleri, rüşvet veriyor, dağıtıyor madalyaları, pohpohluyor, gülümsüyor ve tehdit ediyor. Ve işte böyle boşaltılıyor limanlar arasından kanayan cumhuriyetler. Nerede oturuyor, diye soruyorsunuz, bu mikrop, bu avukat, bu ekşi mayası pisliğin, kanımızda semiren bu haşin, kana susamış bit? Güneyde, ekvator bölgesinde yaşıyor Brezilya&#8217;da, fakat onun meskeni aynı zamanda Amerika&#8217;nın merkezi kuşaklarıdır. Chuquicamatas&#8217;da yalçın tepelerde bulabilirsiniz onu. Zenginliklerin kokusu peşinde tırmanıyor dağlarda, geçiyor uçurumları fermanlarıyla yasa kitabının çalmak için topraklarımızı. Puerto Limón&#8217;da bulabilirsiniz onu, kardeşlerimizi zindanlara attıkları Ciudad Trujillo&#8217;da, İquique&#8217;de, Caracas&#8217;da, Maracaibo&#8217;da, Antofagasta&#8217;da, Honduras&#8217;da, suçlarken yurttaşlarını, yağmalarken toprak işçilerini, girip çıkarken, yargıçların ve toprak ağalarının yanına, basını satın alırken ve yöneltirken polisi, copu ve tüfeği artık unutmuş olduğu ailesine karşı. Smokin giyinmiş mağrur yürüyor resepsiyonlarda ve açılışını yapıyor anıtların şu basmakalıp sözlerle: Baylar, Yurdumuz hayatımızdan önemlidir, çünkü anamızdır bizim, toprağımızdır, düzeni savunalım, inşa edelim yeni cezaevleri, yeni kodesler. Ve ölüyor çok şereflice, vatansever senatör, üstün aristokrat, Papa&#8217;nın madalya taktığı, anlı şanlı, şansın kendisine güldüğü kişi, korkunç kişi, bakır cevherinde ve ekmekte gömülmüş elleriyle o katı, o derin toprakta, ölüyor harap ve unutulmuş olarak, tabutlarına hızla konulanlar bizim ölülerimizin trajik soyu: bir isim, haçta bir sayı, rüzgarın titrettiği, kahramanların adlarının baş harfleri bile silinip gitmiş. Pablo Neruda Çeviren: İsmail Aksoy 'Evrensel Şarkı'dan seaBahAR Nosce Te

JULİUS FUÇİK&#8217;LE KONUŞMA 1 SOKAK DOSTUM Prag sokaklarında kıştı Julius Fuçik&#8217;in buyur edildiği Taş duvarlı evi arşınlıyordum her gün. Ev hiçbir şey anlatmadı bana Ne demir çubuklar, Ne sağır pencereli buz gibi ev Yani hiçbir şey. Her gün buradan geçiyordum ama, Duvarları elliyor bakıyordum Bir yankı arıyordum, Koçyiğit savaşçının sesinden ve sözünden! Günlerden bir gün Alnı gözüktü duvarlardan, Başka bir akşam elleri; Sonra kendisi çıktı ortaya: Can dostum eşlik etti bana! Venceslas alanında Ve Havelska&#8217;nın eski çarşısında Pragın kül rengi bir gül gibi yüceldiği Strahov bahçelerinde! Pablo NERUDA Che

bir gün bile uzak durma benden, uzundur, çok uzundur bu ayrılık.. hem anlatamıyorum da bekleyeceğim seni nasıl beklenirse garlarda bir yerlerde uyuduğu zaman trenler gitme uzağa bir saat olsa bile; o an birleşir o saat uykusuzluluğun damlaları ve bir ev arayan bütün dumanlar gelir hemen öldürmeye belki, kaybolmuş kalbimi, kırılmasın resmin kumun üstünde uçmasın göz kapakların bensiz sevgilim bir dakika olsun gitme.. yeterdi bir an oysa giderdin çok uzaklara bense geçerdim oralardan sorarak gelecekmisin.. ölmeye mi bırakacaksın beni yoksa.. .. pablo neruda

MACCHU-PİCCHU&#8217;NUN DORUKLARI Karman çorman tantananın, Taş gecenin ortasına, bırak; Bırak daldırayım, ellerimi. Bırak. Unutulmuşun koca yüreği: Bir kuş gibi çırpınsın bende, Bir kuş gibi, Bin yıldır tutsak! Ko, bugün unutayım, Bu bahtiyarlığı; Bu, denizden daha engin olan, Çünkü: Denizden ve adalardan da Engindir insan. Çünkü: Bir kuyuya düşer gibi, Düşmek gerek ona, İnsana; Batık gerçeklere, Sırlı bir su dalına tutunarak, Çıkmak için: Uçurumdan. Çık kardeş, Benimle doğmaya gel. Ver elini, Yayılmış ağrının, En derin yerinden. Kaya diplerinden, Dönecek değilsin, Ve yeraltı çağlarından; Geri dönmeyecek, Taş kesilmiş sesin; Ve gözlerin, oyuk gözlerin. Yerin dibinden bak bana: Sen çiftçi, dokumacı, Garip çoban sen; Sen, eğitmen Guanako&#8217;lar eğitmeni Sen duvarcı, İskelesine güvenemeyen; Sen, And dağlarından, Gözyaşı getiren; Sen, Ezik parmaklı mücevherci; Sen köylü, Ekininin üstüne titreyen; Sen, Taşının hamuruyla yoğrulmuş Çömlekçi; Boşaltın, Bu yeni hayatın kadehine, Eski gömülmüş acılarınızı; Kanınızı gösterin bana, Saban izinizi bana. Burasıydı, İşkenceye tutulduğum yer, Işık vermiyor diye mücevher; Deyin bana. Deyin bana, Taşın ve tanenin, Vaktinde verdiğini. Taşı gösterin bana, Gömüldüğünüz. Ağacı gösterin, Çarmıha gerildiğiniz. Çakın, Eski çakmak taşlarını; Yakın, Eski lambaları bana; Kırbaçları gösterin, Kırbaçları; Yüzyıllarca, Yaralara işlemiş; Ve pırıl pırıl, Kanlı baltaları bana. Ölü ağzınızla, Konuşmaya geldim. Derleyip toparlayın, Tümcek; Dil vermez dudaklarınızı, Toprağın kıyıcığında. Anlatın, Bu bitmez geceyi bir bir. Nasıl, Sizlerle bağlanmıştım ben: Zincir zincir, Halka halka, adım adım, Anlatın ne varsa anlatın. Bileyin, Saklı bıçaklarınızı; Saplayın ellerime, Göğsüme saplayın; Sarı ışıklı bir nehir gibi, Kaplanların gömüldüğü, Bir nehir gibi. Koyun ki ağlayayım, koyun, Koyun ki saatlerce, Günlerce, yıllar yılı; Koyun ki kör çağlarca, Yıldız yüzyıllarınca. Sükun verin bana, Su verin, ümit verin. Kavga verin bana, Demir verin, volkanları verin. Sarmaş dolaş olun benimle, Sevdalılar gibi. Damarlarıma seğirtin, Koşun ağzıma. Dilimle konuşun, kanımla. Guanako: Güney Amerika laması. Pablo NERUDA Che

NİTRAT ADAMLARI Güherçile ülkesindeyim bilinmez kahramanlarla Gezegenin sert kabuğunda, İnce ve bereketli karı, Küreyen ve kazanlarla: Onların toprak ellerini övünçle sıktım Bana: &#8220;Bak, dediler kardeş, Humberston&#8217;da, Mapoşo&#8217;da, Rikaventura&#8217;da ve Paloma&#8217;da Ve Pan dö Azukar&#8217;da, Piojilo&#8217;da Nasıl yaşıyoruz bak!&#8221; Bana günlük yiyeceklerini, Toprak damlarını, Güneşi, tozu, sinekleri Ve büyük yalnızlığı gösterdiler. Ellerinin ayaları, Kürek saplarıyla parçalanmış Kirizmacıları gördüm ormanda Madenin dibinden, Cehennemden gelen bir ses duydum Üzerimde: Tozla, terle, kanla yoğrulmuş Bir yaratıktı bu Ve bana diyordu ki bu yüz: &#8220;Gittiğin her yerde Bu işkencelerden söz et Bu cehennemde yaşayan Kardeşinden Öteki kardeşine ilet Öylece!&#8221; Pablo NERUDA . push ; Che

UNUTMAK YOK Nerelerdeydin diye sorarsan "Hep eskisi gibi", diyeceğim. Toprağı örten taşlardan söz edeceğim, sürdükçe kendini harcayan ırmaktan; ben yalnız kuşların yitirdiklerini bilirim, gerilerde kalan denizi bilirim, bir de ağlayan ablamı. Neden ayrı adlarla anılıyor ülkeler, neden günler yeni günleri izliyor? Neden koyu bir gece birikiyor ağızda? Neden ölüler? Nereden geliyorsun diye sorarsan bölük pörçük kelimelerle konuşmak zorundayım, ağzı zehir gibi yakan araçlarla, çoğu çürümeye yüz tutmuş hayvanlarla ve avutamadığım yüreğimle. Andaç değil yanımızda götürdüklerimiz unutuşta uyuklayan sarımsı kumru değil, yaşlarla kaplı yüzler, boğazımıza yapışan eller ve yapraklardan sıyrılan şey: aşınmış bir günün karanlığı acıyı kanımızda tatmış bir günün. İşte menekşeler, işte kırlangıçlar bize sevinç veren ne varsa, geçici ve küçük duyarlıkların yan yana göründüğü süslü kartpostallarda. Ama bu sınırın ötesine geçmeliyim, dişlemeliyim sessizliğin çevresindeki kabuğu, ne karşılık vereceğimi bilemem: öyle çok ki ölüler, ve öyle çok ki al güneşle yarılmış hendekler, ve öyle çok ki gemilere vuran miğferler, ve öyle çok ki öpüşlerle kilitli eller, ve öyle çok ki unutmak istediklerim. Pablo NERUDA Çeviren : Tomris UYAR Che

Alandaki Ölüler (28 Ocak 1946, Santiago de Chile) Düştükleri yere ağlamaya gelmiyorum: sizlere geliyorum, sizleri yokluyorum, yaşayanları, seni ve beni yokluyorum ve dövüyorum bağrını. Daha önce de düşenler oldu. Ansır mısın? Elbet, ansırsın. Aynı ad ve soyadları vardı onların da. San Gregorio'da, yağmur dolu Lonquimay'da, Ranquil'de dağılmış her rüzgarda, İqueique'de kuma gömülmüş, deniz boyunca ve çölde, duman boyunca ve yağmurda, bozkırdan adalar denizine dek öldürüldü diğerleri de, senin gibi Antonio'ydu adları ve balıkçı ya da demirciydi senin gibi: Şili'nin eti, yaralanmış yüzleri rüzgarla, bozkırın işkence ettikleri, acıyla damgalanmış. Anayurdun duvarları ardında, yakınında kar'ın ve kardan cam butiklerin, ırmağın yeşil yaprakları ardında, güherçilenin ve başakların altında gördüm halkımın kan damlalarını, ve her bir damlası ateş gibi yanıyordu. Pablo Neruda Türkçeye çeviren: İsmail Aksoy Pablo Neruda seaBahAR Nosce Te

Başka kitaplarla hapsedilmek için yazmıyorum ya da zambağın somutlaşmış çırakları için değil gelip geçecekler için, gereksindikleri ay, su, düzenin değişmez temelleri ekmek, şarap, ve okullar, gitarlar ve el aletleri için. Che

MUZAFFER HALK Yüreğim bu kavganın içinde Kazanacak halkım Bütün halklar kazanacak bir bir. Bu acılar, ıslak bir mendil gibi Kumlar arasından Şehit duraklarından. Süzülüp ortaya çıkaracak her şeyi, Şanlı günler yakındır çünkü Kinler susacak bir an Ceza veren eller titremesin diye, Günler tam dolsun diye, Halk caddelerde. Bir güzel, bir güçlü Yerini alsın diye! İşte benim günüm bu İşte hoşgörürlüğüm Başka sancağım yok benim! Pablo NERUDA

Sonbaharda Unutulmuş Saat yedi buçuktu sonbahardı ve bekliyordum birini önemli değil kim olduğu. Benimle olmaktan bıkmış zaman ağır ağır terk etti ve yalnız bıraktı beni. Günün kumuyla, suyla, ölüp giden hüzünlü bir haftanın yıkıntısıyla baş başa kalmıştım. &#8220;Neler oluyor? &#8221; diye sordu bana Paris&#8217;in yaprakları? &#8220;Kimi beklersin? &#8221; Ve bir kaç kez küçük düşürülmüştüm, ilkinde bıraktığında beni ışık, ondan sonra köpekler, kediler ve polisler. Çimde geceyi gündüzü bilmeyen, yalnızca kışın tuzunu bilen yalnız bir at gibi yalnız bırakıldım. Kaldım yapyalnız ve bomboş, en sondaki yapraklar ağladılar bana, ve sonrasında duydular göz yaşları gibi. Ne daha önce ne de daha sonra ansızın yalnız hissetmedim kendimi hiç. Ve birini beklemekti buna yol açan &#8211; anımsamıyorum, çılgıncaydı, uçucu, ve birden yalnızlık yalnızca, ki o an, yol boyunca yitmişti duygusu bir şeyin, varlığının uzun bayraklarını yayan bir şeyin gölgesi gibi ansızın. Sonra kaçtım o yalnız köşeden, olabildiğince hızlı yürüdüm, kaçarmışçasına geceden, siyah ve yuvarlanan bir kayadan. Söylediklerim önemli değil, fakat bunlar başıma gelmişti beklerken bir gün birini. Pablo Neruda Çeviren: İsmail Aksoy &#8220;Estravagario&#8221;dan seaBahAR Nosce Te

Bu Gece En Hüzünlü Şiirleri Yazabilirim / Pablo Neruda Bu gece en hüzünlü şiirleri yazabilirim Şöyle diyebilirim: "Gece yıldızlardaydı Ve yıldızlar, maviydi, uzaklarda üşürler" Gökte gece yelinin söylediği türküler Bu gece en hüzünlü şiirleri yazabilirim Hem sevdim, hem sevildim, ya da o böyle söyler Bu gece gibi miydi kucağıma aldığım Öptüm onu öptüm de üstümde sonsuz gökler Hem sevdim, hem sevildim, ya da ben böyle derim Sevmeden durulmayan iri, durgun bakışlı gözler Bu gece en hüzünlü şiirleri yazabilirim Duymak yitirdiğimi, ah daha neler neler Geceyi duymak, onsuz daha ulu geceyi Çimenlere düşen çiy yazdığım bu dizeler Sevgim onu alakoymaya yetmediyse ne çıkar Ve o benimle değil, yıldızlıdır geceler Yürek zor katlanıyor onu yitirmelere Bakışlar sanki onu bana getirecekler Böyle gecelerdeydi ağaçlar beyaz olur Artık ne ben öyleyim ne de eski geceler Sesim ara rüzgarı ona ulaşmak için Şimdi sevmiyorum ya, eskidendi sevmeler Şimdi kimbilir kimin benim olduğu gibi Sesi, aydınlık teni, sonsuz uzayan gözler Sevmiyorum doğrudur, yürek bu hala sever Sevmek kısa sürdüyse unutmak uzun sürer Bu gece gibi miydi kollarıma almıştım Yüreğimde bir burgu ah onu yitirmeler Budur bana verdiği acıların en sonu Sondur bu onun için yazacağım dizeler Che