TARİH SÖZLÜĞÜ A Aforoz: Hıristiyanlık dininde papa ve kiliseye karşı gelenlere verilen cemaatten çıkarma cezası Ahilik: Selçuklu ve Osmanlılarda oluşan esnaf örgütü Akçe: Osmanlı Devletinin para birimi Anayasa: Bir devletin dayandığı temel esasları ve ana kuruluşunu gösteren belgedir. Anlaşma: Belli bir konuda veya konularda tarafların görüş birliğine varmasıdır Antika: Eski çağlardan kalma eser. Antikite: Eski Yunan ve Roma sanatına verilen genel ad. Antlaşma: İki devlet veya devletlerarasında yapılan yazılı sözleşmedir. Asimilasyon: İki veya daha fazla sayıda toplum ya da grubun kültürlerinin giderek bütünleşmesi veya kültürlerin erimesi. Kültürel yok oluş. Ayan: Bir şehrin ileri gelenleri. Osmanlılarda çoğu esnaf ailelerden oluşan sınıf Azınlık : İçinde yaşadıkları toplumda nüfusun büyük bir bölümünü oluşturan gruptan etnik köken gibi özellikleriyle farklı olan kesim B Bab-ı Ali: Osmanlılarda sadrazam makamı. Hükümet. Balbal: Türklerde ölen kahramanların mezarının başına dikilen mezar taşı, öldürdükleri düşman sayısını da belirtir küçük heykelcikler. Balyos: Osmanlılarda Venedik elçisine verilen ad. Basit Devlet: Hukuk birliğinin bulunduğu devlet. Bedesten: Eşya alınıp satılan kapalı çarşı. Berat: Ferman, belge Biat: Bir kimsenin devlet başkanlığı veya hükümdarlığını tanımak. Birleşik Devlet: Devleti otoritesi birliği oluşturan ülkeler birliği. Burjuva: Yeniçağ&#8217;da Avrupa&#8217;da ticaretle uğraşan zenginlere verilen ad. C / Ç Cizvit: Reform hareketlerinden sonra Katolik mezhebini korumak amacıyla kurulan tarikat. Cizye: İslami devletlerde Müslüman olmayanlardan alınan koruma vergisi, kafa vergisi olarak ta ifade edilir. Bu vergi askerlik çağı gelmiş, sağlıklı erkeklerden alınır. Cumhuriyet: Egemenliğin koşulsuz olarak halka dayandığı devlet şekli. Cülus: Osmanlı padişahlarının tahta çıkması. Cülus Bahşişi: Padişahlığın ilanından sonra askerlere verilen para. Çar: Rusya hükümdarlarına verilen ad. D Darülfünun: Osmanlılarda üniversite Darüşşifa: Sağlık yurdu, hastane Demokrasi: Halkın egemenliğine dayanan yönetim şekli Devlet: Bir devlet yapısı içerisinde siyasal iktidarın örgütlenmesi ve belirlenmesi ile ilgili genel kuralların bütünü Devrim: Bir kurumun ya da toplumsal sistemi genellikle zor kullanarak yıkıp, yerine eskisinden farklı bir kurum ya da toplumsal sistem yaratma. Aşamaları a)Fikir aşaması b)İhtilal aşaması/halk isyanı c)Yeni düzen oluşturma çalışmaları Devşirme: Hıristiyan ailelerden alınan çocukların Türk ve İslam kültürüne göre yetiştirilerek devlet hizmetinde kullanılması. Dogmatizm: Otoritelerce ileri sürülen düşünce ve prensipleri değişmez kurallar olarak kabul eden görüş Dolmen: Uzun ve kaba taşların dikilmesi ve üzerine yassı taşların konulmasıyla oluşan barınak Duyun-ı Umumiye: Osmanlı devletine borç para vermiş alacaklı devletlerin paralarını geri almak için kurmuş olduğu yönetim(1881)Bu sorun nedeni ile Osmanlı Devleti ekonomik bağımsızlığını kaybetmiştir. E Efsane: Ün salmış, dillere düşmüş olağanüstü olay. Egemenlik: Bir ülkede ulusun içinden çıkan, bir kişiye, gruba ya da tüm ulusa ait olabilen yönetme gücü. Diğer bir görüşle yönetim kaynağı olarak görülen güç. Enderun: Osmanlılarda devşirmelerin okuduğu saray okulu Endülüjans: Katolik kilisesinin günahlardan arınmak için halka sattığı af kağıdı. Engizisyon: Katoliklerde dine aykırı davranışları araştırıp, cezalandıran kilise mahkemesi Engizisyon Mahkemeleri :Kilisenin başkanlığında toplanır, genellikle kilisenin öğretilerine karşı çıkanlara ölüm cezası verirdi. Ensar: Hz. Muhammet&#8217;e Medine&#8217;de yardımcı olan Müslümanlar, ev sahibi. Enterdi: Katoliklerde papanın bir ülkede dini hizmetleri durdurarak hükümdarı cezalandırması. Bir ülkeyi kralı ile birlikte dinden atmak. Eşraf: Şeref ve itibar sahibi kimseler, ileri gelenler Etnik: Herhangi bir kültüre ait olma. F Federal: Birçok siyasal topluluktan oluşan ve bu toplulukların üstünde yer alan devlet yapısına verilen isim Feodalizm: Toprağı ve üzerinde yaşayan köylüleri tek bir kişinin malı sayan Ortaçağ devlet sistemi Merkeziyetçi olmayan yönetim. Kapalı tarım ekonomisi. Ferman: Padişahlar tarafından herhangi bir konuda yayımlanan yazılı emir, kanun. Fetret: Devlet gücünün zayıfladığı bir yerde düzenin yeniden kurulmasına kadar geçen süre Fetva: Osmanlılarda şeyhülislam tarafından verilen Şeri hüküm veya karar Fıkıh: İslam hukuku G Ganimet: Savaş sırasında düşmandan alınan, savaş araç gereç ve eşyaları Gaza: Din adına yapılan savaş Gulam: Türk-İslam devletlerinde kurulan orduya verilen H Halef: Birinden sonra gelen, birinin yerine geçen Hanedan: Bir devleti yöneten soy ya da aile Harem: Saray ve konaklarda kadınlara ayrılan bölüm Hat: Yazı Hattat: güzel yazı yazan Höyük: Bir yerleşme ya da mezar kalıntısının üzerinde oluşmuş yassı yapay, toprak tepe Hutbe: Müslüman hükümdarların her cuma namazından önce camide isminin okunması. İslam devletlerinde bağımsızlık sembolüydü. Hümanizma: İnsancılık, insan ve doğa sevgisi, insanları sevme ülküsü. Ortaçağın skolastik düşünüşüne karşı XVI. yüzyıl Avrupa&#8217;sında doğan ve gelişen felsefe, bilim ve sanat görüşüdür. I / İ İhracat: Dış satım Islahat: Düzeltme veya iyileştirme çalışmaları İhtilal: Mevcut devlet düzenini yıkmak için başlatılan halk ayaklanması İkta: Belirli ölçülerdeki bir arazinin] hizmet karşılığı olarak bir kimseye verilmesidir. Selçuklu ve Osmanlılarda uygulanmıştır. İltihak: Bir bölgenin ya da ülkenin kendi isteği ile başka bir devlete katılması İnkılap: Bir devletin yaşam koşullarını ve kurumlarını hızlı bir şekilde ileriye dönük olarak değiştirmektir. İrtica :Mevcut devlet düzenini dini esaslara göre yürütmeyi amaçlayan dinsel hareket. İthalat: Dış alım İtilaf :Avrupa&#8217;da İngiltere, Fransa ve Rusya&#8217;nın Almanya ve müttefiklerine karşı oluşturduğu güç birliği İttifak: Almanya-Avusturya-Macaristan ve İtalya&#8217;nın, İngiltere ve müttefiklerine karşı oluşturduğu güç birliği İttihat : Dağılmakta olan Osmanlı imparatorluğunun bir arada tutma düşüncesi K Kadı: İslam ülkelerinde adalet işlerine bakan yargıç. Kapitalizm: Ekonomik sistem. Bu sistem de kar ana amaçtır. Bu toplumda egemen sınıf burjuvalardır. Kapitülasyon: Bir devletin bir başka devlete çeşitli alanlarda tanıdığı haklar ve ayrıcalıklar. Kervansaray:Anadolu selçuklularının, kervanların konaklaması için yaptığı yerler Konfederasyon: Egemenliklerini, hukuk yapılarını, başkanlıklarını ve uluslararası kişiliklerini koruyarak ortak bir amaç için antlaşmayla birleşmiş bağımsız devletlerin oluşturduğu topluluktur. Katedral: Büyük kilise Koloni: Bir ülkenin sınırları dışında işgal ettiği ve yönettiği yer. Daha çok ticari amaçlıdır. Ticaret yapmak amacıyla oluşturulan merkezler. Kurgan: Tümülüslere Türkistan&#8217;da verilen ad. L Lahit: Taş veya mermerden oyma mezar Liberalizm: Kişisel özgürlükleri konu alan ekonomik ve siyasi görüş. Liberal demokrasi Lonca: Osmanlı Devletinde, esnaf ve sanatkarların bağlı bulunduğu kuruluş M Manda: Yabancı bir devletin güdümü altına girmek, egemenlik kaybı. Meşrutiyet: Bir devletin başta bulunan hükümdar ile halkın temsilcilerinden oluşan meclis tarafından birlikte yönetilme. Meclisli krallık. Monarşi: Devletin bir aile veya soy içerisinden seçilen tek kişi tarafından yönetilmesidir. Müsadere: Osmanlılarda ölen devlet adamlarının malına el koyma geleneğidir. Mütareke : Antlaşma yapılıncaya kadar çarpışan tarafların silahlarını susturmasıdır. N Naip: Küçük yaştaki hükümdarlara vekalet eden, birinin yerine vekil olarak geçen. Nazır: Osmanlılarda bakan. Nom: Eski Mısır&#8217;da yerleşim yeri. Kent, şehir O / Ö Oligarşi: Siyasal iktidarın birkaç kişilik küçük bir grubun, bir ailenin veya sosyal bir sınıfın elinde bulunduğu yönetim şekli Osmanlıcılık: Osmanlı imparatorluğu sınırları içinde yaşayan herkesi din, ırk ve mezhep ayrımı gözetmeksizin &#8220;Osmanlı&#8221; sayma düşüncesi Öşür: İslam devletlerinde Müslümanlardan alınan toprak vergisi Özerklik: Bir topluluğun kendisini bazı koşullar altında idare etme hakkı. Genelde ana devlete bağlı fakat kendi kurallarını da uygulayabilme özelliği.