Harika bir akıllı telefon uygulamasından bahsedeceğim: D-Minder Uygulama İngilizce. Dolayısıyla yazıldığı gibi okunmuyor, şöyle ki: Di-mayndır. Yani manası için yaklaşık olarak şöyle bir çeviri vermemiz mümkün: D vitamini kontrolü Evet, bu program sağlığımız için büyük önem taşıyan bir D vitamininin kontrolünü yapmamızı sağlamak amacıyla geliştirilmiş. Programın Ingilizce olduğunu söylemiştim. Şuan için içinde ek olarak Türkçe seçeneği yok, daha doğrusu Ingilizceden baska hiçbir dil seçeneği yok. Bu sebeple Ingilizcesi yeterli olmayanların da yararlanabilmesi için kısaca anlatmak istiyorum. 1) Ilk önce Play Store'dan veya App Store'dan "dminder" ücretsiz uygulamasını telefonumuza yüklüyoruz. Yaklaşık 5.22 MB boyutunda bu uygulama. 2) Uygulamayı açtığımızda ilk olarak bizi "Welcome to dminder" başlığıyla açılış sayfası karşılıyor. Teşekkür ediyoruz ve ilerlemek için "Next" seçeneğine tıklıyoruz. 3) Karşımızda "Create User" başlığı var. Bir kullanıcı oluşturmak için ismimizi, doğum tarihimizi , boyumuzu ve kilomuzu yazıyoruz. Ardından cinsiyetimizi kadınsak "female" erkeksek "male" olarak ayarlayıp "Next" ile devam ediyoruz. 4) Hala kullanıcı oluşturma başlığı altındayız. Ama bu sefer karşımızda ten rengimizi ayarlamamız için "Your skin type" başlığı var. Bu yazının üstüne tıkladığımızda bir liste açılıyor hemen altında. Burada yazılanlara göre "Skin Shade" kısmının altında ayarımızı yapmamız gerekiyor. Zaten pratik olarak renkler mevcut. Ama aynı zamanda bu tablo sayesinde cesitli aciklamalarla daha iyi anlamamiz saglanmis. Ek bilgi olarak şunu da belirtelim ki; ten rengimiz güneşten ne kadar D vitamini elde etmemiz gerektiğini bilmemiz için önemlisir. Mesela zenciler D vitamininden faydalanmak için beyazlardan çok daha fazla süre güneşe çıkmalıdırlar. Buna göre; &#9679;Eğer çok çabuk kızaran/yanan bir cildimiz var ise ve hiç bronzlaşamıyorsak "I" seçeneğini seçiyoruz. &#9679;Çok az bronzlaşıyor ama kolayca kızarıyorsak "II"yi, &#9679;Ilk başta biraz kızarıp ardından bronzlaşabiliyorsak "III", &#9679;Az miktarda kızarıp, kolayca bronzlaşabiliyorsak "IV", &#9679;Çok nadiren kızarıp, kolaylıkla koyu bir şekilde bronzlaşabiliyorsak "V", &#9679;Hiç kızarmayıp, her zaman ten rengimiz koyu bronz ise "VI" seçeneklerini seçiyoruz. İlerliyoruz. 5) Ana sayfadayız. (Eğer "D Blood Level Estimation" başlıklı bir sayfa açıldıysa 12. madde ile devam edin, sonra tekrar bu maddeye dönersiniz.) Ana sayfada sol taraftan bir yan sayfa daha açılabiliyor. Sol sekmede Home, Reports, History, Settings, Profile, Pigmentation... diye başlıklar aşağıya doğru uzuyor gidiyor. 6) Home: Ana sayfa. Tıklıyoruz gökyüzü fotoğraflı sayfa açılıyor. Günün her vaktine göre sabah/öğle/akşam/gece'ye uygun gökyüzü fotoğrafı değişiklik gösteriyor. &#9670;Ortada minik bir güneş figürü şuan açı olarak hangi konumdaysa oraya doğru hareket ediyor. Eğer güneş henüz doğmamışsa ya da batmışsa böyle bir güneş figürü göremeyiz. Bu figür sadece güneşin olduğu zamanlarda aktif hale geliyor. &#9670;Yayın üzerinde "Solar noon at 1:09 PM" gibi bir yazı yer alır. Yani güneşin en tepe noktasına saat kaçta geldiği hakkında bilgi vardır. &#9670;Yayın içinde "sun's elevation now: 30" gibi bir yazı olur. Bu ifade güneşin şuanda yeryüzü ile arasında kalan açıyı bildirir. &#9670;Yayın üstünde hareket eden güneşin altında eğer güneşe çıkabileceğimiz bir vakitteysek "Start Sun Session" yazısı gözükür. Bu seçeneğin aktif olduğu zamanlarda tıklayıp güneşlenmemize başlayabiliriz. Ama eğer güneş batmaya yakın ya da henüz yeni doğmuşsa, yani ışını hiç isabet edemeyecek konumda ise bu seçenek olmaz. &#9670;Bunun yerine güneşin yayının altında kaç saat içinde güneşlenilebilir konuma geleceğini belirten bir yazı vardır. "Your next D opportunity is in 9 minutes" gibi bir ifade yer alır, yani "Bir sonraki D vitamini fırsatınız 9 dakika içinde başlayacak" demektir. Eğer güneşlenme işlemi aktif ise, o zaman "D from 8:34 to 5:44 PM" gibi bir yazı yer alır. Bu D vitamininden hangi saat aralığında faydalanabildiğimizi gösterir. (Eğer hemen güneşlenmeyi başlatmak istiyorsanız 18. maddeye gidebilirsiniz. Şuan hala gökyüzülü sayfanın üstündeki bilgileri açıklamaya devam etmek istiyorum.) &#9670;Gökyüzülü sayfada yukarıda yaşadığınız ili gösteriyor. &#9670;İlin altında ozon bilgileri var. Onun altında 5 günlük hava raporu ve günlere ait ayrı ayrı gün içinde oluşacak en yüksek UVI değerleri yer alıyor. &#9670;İlinizin üstüne tıkladığınızda bir harita çıkıyor. Otomatik olarak sizi dünya üzerinde buluyor ama isterseniz siz konumunuzu elinizle de değiştirebiliyorsunuz. &#9670;Buradan çıkıp tekrar eski gökyüzülü sayfaya geldiğimizde sağ tarafta "UVI" yazısı var. Güneşin "ultraviyole ışınlarının indeksi"nin rakam olarak miktarını gösteriyor. Üstüne tıkladığınızda renkli bir palet görüyoruz. Ve az önce gördüğümüz rakamın şuan hangi seviye manasında olduğunu anlamamızı sağlıyor. &#9679;Yani 1-2 ise düşük, &#9679;3-4-5 ise orta, &#9679;6-7 ise yüksek, &#9679;8-9-10 ise çok yüksek &#9679;ve 11 ve üzeri ise aşırı bir güneş ışını miktarı söz konusu. Eğer 11'den yukarı ise ozon cildimize zarar verebilir bilgisi yer alıyor, bu zamanlarda güneşe çıkmamak gerekiyor. Kartelanın altında ise "Time to Burn for Each UVI Value" var. Yani Her Ultaviyole ışınlarının indeks değerine göre yanma süresi. Burada yanmaktan kasıt esmerleşmek/bronzlaşmak değil, bildiğimiz yanmak/kızarmak/haşlanmak. Yani burada gösterilen dakikalardan fazla süre ile gösterilen UV ışın miktarı ile durursak cildimiz zarar görür. Mesela cild rengi II olan bir kişi için 9 UVI miktarı olduğu zaman 11 dakikadan sonra cild için artık yararlı değil zararlı olmaya başladığını söylüyor. 3 UVI değeri için kızarma olayı, II seviyesindeki cilde göre 33. dakikadan sonra başlıyormuş. En yüksek olan 20 UVI için ise 5 dakikadan sonra cild zarar görüyor. Yine gökyüzülü sayfadayız. En altta "D vs. Plan Last 30 Days" yazısı var ve sağ tarafında da bir yüzdelik var. Bunun manası son 30 günlük D vitamini planı demek oluyor, ve yanındaki yüzde ise 1 ayda toplam almanız gereken D vitamini miktarının yüzde kaçını tamamlandığınızı gösteriyor. Üstüne tıkladığımızda "Reports" sayfası açılıyor. Bu sayfa ücretsiz uygulama için biraz kısıtlı olsa da ihtiyacımız olan asıl önemli bilgiyi yine de bizimle paylaşmış. Yani bugün aldığımız UV miktarı verilmiş. Ortalama olarak her gün 8K (yani 8000 UV ışını) almamız ideal olarak diye hesaplanmış. Ona göre bu ideal rakamla kendimizi kıyaslayabiliriz. Eğer uygulama ücretliye yükseltilirse sırf bugünün değil diğer günlerin de bilgilerini gösterir. 7) Reports bölümü ücretsiz uygulamada kısıtlı ama History bölümü ise tamamen kapsamı alanı dışında. Kullanmak için ücretliye yükseltmek gerekiyor. 8) Settings yani Ayarlar bölümü. Profile: uygulamayı yüklediğimizde başta yaptığımız profil ayarlarımızı buradan değiştirebiliriz aynı şekilde. Kaydetmek için "Save". Soldaki sekmeyi açabilmek için sol en üst köşede alt alta üç çizginin olduğu yere tıklayabiliriz. 9) Sol sekmede Profile'ın altında "Pigmentation" kısmı var. Yine daha önceden yapmış olduğumuz cilt rengi ayarlarını buradan değiştirebiliriz. 10) Yine sol sekmede "Diet/Supplements" kısmı. Günlük olarak aldığımız tamamlayıcı bir D vitamini kaynakları var ise miktarını girebiliriz buradan. İlaç olarak aldığımız takviye için "As Supplements" başlığının yanına miktarını girebiliriz. Yemeklerden aldığımız D vitamini için ise aşağıda verilmiş tabloya göre "In Food" kısmının yanına miktarımızı girebiliriz. Içinde D vitamini olan yemekleri ve D vitamini miktarları verilmiş ; &#9679;3 oz (yani 85 gram) yayın balığı &#8594; 425 &#9679;3.5 oz (100 gram) somon balığı &#8594; 360 &#9679;1.75 oz (50 gram) sardalya &#8594; 250 &#9679;3 oz (85 gram) Ton balığı &#8594; 200 &#9679;1 bardak Takviyeli Süt &#8594; 98 &#9679;Yumurta &#8594; 20 11) Sol sekmeden "D Blood Level" başlığını açalım. Burada nmol/l cinsinden en son ölçtürdüğümüz kan D vitamini düzeyimizin sonucunu girebiliriz. "Taken On" yazan yerin yanına da ne zaman tahlil sonucumuzu aldıysak onun tarihini not edebiliyoruz. Ve yine "Save" var ama hemen altında "OR, Estimate My D Blood Level" seçeneği de var. Kaydetmek için "Save" yapıp çıkabiliriz. Altındaki ise "ya da, kan D vitamini düzeyimi tahmin et" manasına geliyor. Istersek buraya tıklayarak devam edelim. 12) D Blood Level Estimation başlığı altında kanımızın D vitamin ölçümünü tahminen yapan bir sistem var. 2 seçenek var: &#9679;"I do some sun exposure each week" yani her hafta biraz güneşe çıkıyorum. &#9679;Diğer seçenek ise "I currently don't get any sun exposure" yani mevcut olarak düzenli bir şekilde hiç güneşe maruz kalmıyorum. Tahmini bir ölçüm yapılabilmesi için ilk seçeneği seçmem gerekiyor, o yüzden ilk seçeneği seçiyorum. Ve yine "Next". (Eğer düzenli bir güneşlenmeniz söz konusu değilse, ya da bundan evvelki güneşlenmelerinizi değil de sonrakileri ölçmek istiyorsanız yukarıya gidip 5. maddeden devam edin lütfen.) 13) Haftalık olarak yaklaşık bir güneşlenme raporu çıkarıyoruz. Alt kısımda "Add Weekly Exposure Estimates" kısmına tıklıyoruz. 14) Güneşlenme saat aralığımızı belirleyeceğiz. Saat seçenekleri arasında sadece güneşin ışınlarının mevcut olduğu gündüz vakitleri var, doğal olarak. Bu sebeple sabah saat 8 ile akşam 4'e kadar 2şer saatlik periodlara ayrılmış. Ne zaman güneşe maruz kaldıysak o grup saatini seçiyoruz. Saatlerin hemen altında güneşte kaç saat/dakika kaldığımızı ayarlıyoruz. "Time Spent" yazısının karşısına geçirdiğimiz süreyi dakika veya saat olarak giriyoruz. Onun hemen altında ise "Times Per Week" var. Yani haftada kaç gün bu şekilde güneşlendik? 1'den 7 güne kadar istediğimizi ayarlıyoruz. Onun altında ise "Percentage of Skin Exposed" yer alıyor. Yani vücudumuzun yüzde kaçını açık olarak güneşe maruz bıraktık? &#9679;Eğer pantolon ve üstümüze de uzun kollu bir şey giymişsek 10%, &#9679;Kısa kollu ama pantolonluysak 30%, &#9679;Hem kısa kollu hem şort ise 50%, &#9679;Şort giymişsek ama üstümüzde bir şey yoksa 70%, &#9679;Bikini ise 100% seçeneğini ayarlıyoruz. Bu seçenekler dışındaki aralıklara da duruma göre istersek yine kendimiz ayarını yapabiliyoruz. Ve kaydetmek için "Save"i tıklıyoruz. Eğer buna benzer daha eklemek istediğimiz güneşlenme zamanları varsa yine "Add Weekly Exposure Estimates" diyerek ekleyebiliriz ve aynı işlemleri uygulayabiliriz. En sonunda yine "Next". 15) İşte program otomatik olarak bize kan D vitaminimizi tahminen çıkarttı. Aralıklara göre; &#9679;Severly Deficient=çok yetersiz, &#9679;Deficient=yetersiz, &#9679;Low Normal=Normalin aşağısı, &#9679;Normal, &#9679;Optimum=ideal, &#9679;High But Not Toxic=Yüksek ama zararlı değil, &#9679;Toxicity Possible=Zararlı olması muhtemel. Öğrendikten sonra bitirmek için "Finish"i tıklıyoruz. 16) Sol sekmeden "Preferences" yani Tercihler kısmını açtığınızda karşınıza "Notifications" ve "Preferred Units" çıkıyor. &#9679;Notifications kısmını açtığımızda yanlarında işaretlenebilir kutucuk olan 5 madde var. &#9670;Ilk madde "Solar noon" hakkında. Eğer bu maddeyi aktif hale getirirsek güneşin en tepede olduğu öğle vakti gelmeden 10 dakika önce bize alarm ile haber verecek. &#9670;Ikinci madde "When D window opens" başlığına sahip ve altındaki madde ile de ilişkili. Eğer 2. maddeyi aktif hale getirirsek güneş istediğimiz minimum bir açıya geldiğinde bize haber verecek. Istediğimiz bu minimum açıyı ise 3. maddede ayarlayabiliyoruz. &#9733;Bu 2 maddenin önemi çok büyük. Çünkü bildiğimiz gibi güneşlenmek ve D vitamininden yararlanmak için gerekli olan UVB ışınlarının geldiği en önemli vakitler gölge boyumuzun, kendi boyumuzdan kısa olduğu vakitlerdir. Yani bu demek oluyor ki güneş 45-90 arasındayken gölgemiz kendi boyumuzdan kısa olduğuna göre bizim bu maddeyi 45-50 gibi ayarlamamız akıllıca olacaktır. &#9670;Dördüncü madde ise "Quiet until no session in 3 days" başlığı yer alıyor. 3 günde bir güneşlenmek istiyorsak, ya da diğer bir ifade ile en son güneşlenmemizin üstünden en az 3 gün geçmesini ve bu 3 gün boyunca hiçbir alarm ile uyarılmak istemiyorsak bu maddeyi aktif hale getirmeliyiz. &#9670;Sonuncu madde: "Automatically switch to ring mode" Telefonunuz sessiz ayarında bile olsa bu seçeneği aktif ettiğinizde güneşlenme esnasındaki alarmları duyabilmeniz için geçici olatak otomatikman çalar moda geçer. Güneşlenme işleminiz bittiğinde telefonun tekrar eski ayarları da geri yüklenir. &#9679;Notifications başlığının Preferred Units alt başlığına geldik. Burada hangi birimleri kullanmayı tercih ediyorsanız onu aktifleştirebiliyorsunuz. Ağırlık için; kg-lbs, uzunluk için; cm-in, sıcaklık için; C-F, kan D vitamini düzeyi için; nmole/l - ng/ml birimleri var. 17) Sol sekmeden "Upgrade" kısmında ise uygulamayı ücretli pakete yükselttiğinizdeki avantajlardan bahsediyor. 18) #Devam edecek...