Bilim insanları, yok olmaya yüz tutan dilleri kurtarmak için eşi benzeri olmayan bir yazılım geliştirdi. Yazılım, antik dillerden türeyerek günümüze ulaşan dilleri tarayarak, orijinleri olan en eski dilleri yeniden ortaya çıkarmak için kullanılıyor. Araştırmacılar, bugün sadece birkaç kişinin konuştuğu antik dilleri hayata döndürmek için yazılım geliştirdi. Kanada nın British Columbia ve ABD nin Berkeley Üniversiteleri tarafından geliştirilen bilgisayar programı, antik dillerden türeyen modern dillerin kelimelerini tarıyor, bu şekilde yok olmak üzere olan eski dilleri yeniden ortaya çıkarıyor. CNET in haberine göre, bir nevi dilbilimsel zaman makinesi görevi gören yazılım, Hawaii dili, Cavaca, Malayca, Tagalog dili gibi Kuzey Amerika, Güneydoğu Asya, Avustralya ve Pasifik bölgelerindeki antik dilleri canlandıracak. Yazılım, normalde insan zekası ve becerisiyle yapılan ve iki dili karşılaştırarak çok uzun bir sürede gerçekleştirilen yeniden yapılandırma sürecini önemli ölçüde azaltacak. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan araştırma hakkında konuşan Berkeley Üniversitesi nden Dan Klein, Bu yazılım, dilbilimcilerin tarihsel yeniden yapılandırma hakkındaki fikirlerini bir araya topluyor ve yeni bir ölçekte sunuyor: Daha az zamanda daha fazla veri, daha çok kelime, daha fazla dil ifadesini kullandı. BASİTLEŞTİREREK TARAMA Dil keşfi programı, Markov zinciri olarak bilinen ve sayılabilir olası durumlar arasında geçişler yaparak tarama yürüten algoritmayı kullanıyor. Bu algoritma, Avustralasyalı yüzlerce yeni dili tarayarak binlerce yıl önceki basit haline indirgemeyi başarıyor. Burada temel alınan bilgisayar modeli, kelimelerin bir soy ağacından türüyormuş gibi ortaya çıktığını kabul eden dilbilim teorisine dayanıyor. Araştırmacılar, şu ana kadar 140 bin kelime tarayarak, 600 antik Avustralasyalı dili yeniden yapılandırmaya başladıklarını belirtti. Ayrıca, yeniden yapılandırma sürecinin yüzde 85 inin, bugüne kadar araştırmacıların kendi çabalarıyla keşfettiği kelimelerden yola çıkılarak yapıldığına dikkat çekildi. DİLLERİN DEĞİŞİMİNİ DE GÖSTEREBİLİR Bilgisayar bilimci Klein, Dilbilimcilerin endişelenmesi gereken bir durum yok. Bu yazılım onların işini bilgisayarlara verecek değil dedi. Klein, İnsanlar için kelimeleri ve dilleri karşılaştırarak yeniden yapılandırma yapmak pratikte son derece zor bir iş diyerek bilgisayarlara ihtiyaçları olduğunu vurguladı. ABD li araştırmacı, Bilgisayarlı teleskoplar gök bilimcilerin yerini almadı. Ancak gök bilimciler yeni teleskoplar kullanmaya başladı. Aynısının dilbilimciler için geçerli olmasını umuyoruz dedi. Araştırmada yer alan Berkeley Üniversitesi Bilgisayımsal Mantık Bilim Laboratuvarı ndan Tom Griffiths, geliştirilen yazılımın, dillerin gelecekte uğrayacağı değişimi de gösterebileceğini ifade etti. Bilim insanları, zaman makinesi yazılımlarıyla belki de birçok değişikliğe uğrayan dillerin binlerce yıl sonra ne hale geleceğini görebilecek.