Makat apsesi % 90 oranında makat bölgesindeki makat kanalındaki dişli çizgiye açılan 4 - 10 adet salgı bezinin tıkanması ve iltihaplanması ile gelişir. % 10 oranında ise kalın bağırsak iltihapları, aşırı ishal gibi durumlar makatta apse gelişmesine neden olabilirler. Makat apsesi, erkeklerde kadınlara oranla 2:1 ve 5:1 oranında sık olarak görülür. Makat apselerinin büyük bir çoğunluğunda geçirilmiş olan apse öyküsü vardır, yani makat apseleri tedavi edilmediklerinde sıklıkla tekrarlarlar. Bartolin apsesi nedir? Bartolin bezleri vajina olarak adlandırılan kadınlık organının her iki yanında yer alan ve vajina girişinde kızlık zarının önüne açılan bezlerdir. Cinsel ilişki sırasında kayganlığı sağlayarak bu temasın rahat olması görevini yürütürler. Bartolin bezlerinin tıkanması, Bartolin kistine ve Bartolin kistinin iltihaplanması da Bartolin apsesine yol açar. Bu sorun sık olarak, 20-30 yaş arasındaki kadınlarda görülür ve hazne kenarında , bezelye büyüklüğünden yumurta büyüklüğüne kadar şişlikler belirir. Sıklıkla gonore yada sifiliz hastalığı nedeniyle olur. Bu durumda sıklıkla bir enjektör ile bu şişlik boşaltılır ve antibiyotik tedavisi uygulanır, ve apse cerrahi yöntemle boşaltılıp, bu boşluğa bir dren yerleştirilip 2-4 hafta kadar yerinde bırakılabilir. Çoğu zaman tekrarlayan Bartolin apselerinde altta yatan bir makat fistülünden veya makat apsesinden şüphelenmek gerekir. Aynı zamanda, Bartolin apseleri rekto-vajinal fistül adı verilen soruna neden olabilirler ve bu durumda hazneden dışkı gelmesine neden olur. Makat apsesinin belirtileri nelerdir? Makat apsesi genellikle makatta şiddetli ağrı, şişlik, üşüme ve titreme ile kendini gösterir. Bu şikayetler dışkılama alışkanlığı ile ilgili değildir ve ateş olabilir. Buna ek olarak, makat çevresinde kaşıntı ve iltihabi akıntı şikayetleri halsizlik eşlik edebilir. Kendiliğinden veya cerrahi yöntemle apse boşaltılabilir ve böylece ağrı ve basınç hafifler. Makat apselerinin sonunda mutlaka makat fistülü gelişir mi? Makat apseleri her zaman fistüle dönüşmez. Makat apsesi vakalarının yaklaşık % 40-50 sinde, makat fistülü gelişir ve eğer oluşacaksa engellemenin imkanı yoktur. Hangi apsenin fistülleşeceği konusunda bir tahminde mümkün değildir. Eğer makat yanından akıntı 2-3 ay kadar devam ederse makat fistülü tanısı konulur. Makat apsesinin hangi tipleri vardır? Alçak apseler Perianal: % 40 İntersfinkterik: % 40 İskiorektal: % 20 Yüksek apseler Supralevator: % 6 Submukozal: % 3 Atnalı apse nedir? En komplike apse türüdür. Makat apseleri intersfinkterik boşluk, iskioanal boşluk veya supralevator boşluktan kaynaklanabilirler. Apsenin boşaltılmasını takiben, seton uygulaması yapılabilir. Makat apsesinin tedavisi nasıl yapılır? Makat apsesi, makatın yanındaki cilde yapılan bir kesi ile cerahatin dışarıya boşaltılması ile tedavi edilir. Bazen bu işlem sırasında cerahatin rahatlıkla boşalması için cildin küçük bir kısmı da çıkartılır. Büyük ve derin apseler mutlaka ameliyathane koşullarında ve genel anestezi altında boşaltılırken, yüzeysel olan apseler bazen lokal anestezi ile yani o bölge uyuşturularak yapılabilir. Apsenin boşaltılmasını takiben sıklıkla, apse boşluğuna kauçuk, silikon veya penroz olarak adlandırılan drenler yerleştirilir. Ağrı kesicilere rağmen geçmeyen ağrı, tedavi sonrasında ağrının artması, ateş, titreme, idrar yapmada zorluk, aşırı kabızlık veya ishal, bulantı ve kusma varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır. Makat apsesi tedavisinde tek başına antibiyotik yeterli midir? Antibiyotiklerin makat apsesi boşluğuna ulaşmadığı bilinmektedir, bu nedenle makat apsesinin tedavisinde tek başına antibiyotik tedavisi yeterli değildir. Makat apsesi tedavisinde cerrahi boşaltma yapıldı ise, rutin olarak antibiyotik kullanılmaz, ancak makat derisinde ödem belirlenmesi durumunda antibiyotik verilir. Ayrıca, şeker hastalığı, Crohn hastalığı, kemoterapi alan, nakil yapılmış olan bağışıklık düzeyi düşük hastalar yatırılarak antibiyotik verilir. Makat apsesi tam olarak ne kadar sürede iyileşir? Apsenin boşaltılması ile birlikte en geç 24 saat içinde yakınmalar nerede ise tamamen kaybolur, ancak apse boşluğunun tam olarak iyileşmesi 3-5 hafta kadar zaman alır. Hastalar makat apsesi boşaltıldıktan sonra ne zaman işe geri dönebilirler? Hastaların işe çoğunlukla işlemin ertesi günü dönebildikleri, ama bazı kişilerde bu sürenin birkaç güne dek uzayabildiği bilinmektedir. Bu dönem zarfında hastalara oturma banyosu önerilir. Hastaya bu dönemde baklagillerden zengin posa yani lif bırakan bir diyet şekli önerilir. Bu durumda hastaların aktif günlük yaşantılarını konforlu bir şekilde devam ettirebilmeleri ve çamaşırlarının kirlenmesini önlemek için bir süre pet kullanmaları gerekebilir. Makat apsesinin tekrarlaması durumunda ne düşünülür? Makat apselerinin tekrarlaması durumunda apsenin tam olarak boşalmadığı ve altta yatan bir makat fistülünün varlığı düşünülür. Ayrıca, bir kıl dönmesi ve kıl kökü iltihabı varlığında da makat apsesi gelişebilir. Makat apsesi ve fistülü tedavisi için hangi bölüme başvurmak gerekir? Makat fistülü tedavisi Genel Cerrahi Uzmanları tarafından gerçekleştirilir. Bağırsak ve makat hastalıkları üzerine yoğunlaşan Genel Cerrahlara proktoloji uzmanı, kolorektal cerrah, proktolog veya koloproktolog ve bu bölüme ise proktoloji veya kolorektal cerrahi adı verilir.