Aile planlaması; istenilen zamanda, istenildiği kadar çocuk sahibi olmayı ifade ediyor. Korunma yöntemlerindeki çeşitliliğin arttığını belirten Jinekolog Op. Dr. Aytun Aktan, çok az yöntem dışında bu konuda sorumluluğun kadınlarda olduğunu söylüyor. İSTANBUL - Doğum kontrol haplarının gelişigüzel kullanılmaması gerektiğini belirten Kadın Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Aytun Reçetesiz satılan bu ilaçların hangisini, nasıl ve ne kadar kullanacağınızı mutlaka jinekologunuzla birlikte seçmelisiniz uyarısında bulundu, Uzun yıllardır milyonlarca kadının korunma ya da tedavi amacıyla kullandığı güvenilir haplarla ilgili son zamanlarda olumsuz yayınlar olduğu için bu kararın mutlaka uzmanla birlikte alınması gerekir dedi. Kadının vücut ve yaşam tarzına en uygun doğum kontrol yönteminin seçilmesi gerektiğini ifade eden Op. Aktan, hormonal içerikli gebelikten korunma yöntemleri hakkında şu bilgileri verdi: DOĞUM KONTROL HAPLARI İlacın her tabletinde östrojen ve progesteron hormonları mevcuttur. Bu hormonların amacı her ay oluşan yumurtlamayı geri dönüşümlü olarak baskılamaktır. Östrojen hormon dozu giderek daha da düşük düzeye çekilmeye çalışılmakta ve böylece pıtılaşma eğiliminde artış, migren, meme kanseri gibi olası yan etkilerin azaltılması sağlanmaktadır. Progesteron tipindeki değişikliklerle de sivilcelenme, kıllanma, polikstik over gibi hastalıkların tedavisinde seçenek haline gelmektedir. Her gün belli saatlerde düzenli alınması gerekliliği ilacın çekici olmayan özelliği iken, doğru kullanımda %95 e varan koruma etkinliği çok başarılıdır. Koruma özelliğinin dışında adet kanama miktarlarını azaltmak, bir kaç aylık kullanımdan sonra ağrılı adetlerin kesilmesi avantajlar arasındadır. HORMONLU SPİRALLER İçeriğindeki tek tip hormon sayesinde östrojen kullanması sakıncalı kadınlar için idealdir. Doğum yapmış kadınlara daha çok önerilir. Hormon içeriği sayesinde normal spiralin neden olduğu kanama miktarındaki artış ve ağrı yaşanmaz. Hatta bazı tıbbi durumlarda tedavi amacıyla da kullanılır. Hastanede, jinekolog tarafından uygulanması ve yıllık takiplerin yapılması gerekir. Ara lekelenmeler en sık rastlanan yan etkisidir. Kadınların dörtte birinde ise kanamayı tamamen kestiği gözlenir. Bu kimi kadınlar için istenen, kimileri için hoşlanılmayan bir durumdur. Spiralin çekilmesinden itibaren doğurganlık ertesi aydan itibaren tekrar geri gelir. AYLIK İĞNELER, CİLT ALTI İMPİLANTLAR Tek tip hormon içermeleri nedeniyle östrojenin istenmeyen etkilerinden sakınılmış olunur. Aylık iğnelerin sağlık kuruluşlarında yapılması gerekir. Kullanım kolaylığı nedeniyle tercih edilir. Ara lekelenme en sık rastlanan yan etkisi olup, yöntemin bırakılmasının ardından yumurtlama fonksiyonunun geri dönmesi aylar alabilir. İmplantın uygulaması cerrahi bir işlemdir. Cilt altına yerleştirilen implant 5 yıl koruma etkinliği gösterir. Yöntemden vazgeçilmesi durumunda çıkartılması için de tekrar lokal anestezi ile küçük bir cerrahi işlem uygulanır. Maalesef tüm bu yöntemlerin cinsel yolla bulaşan hastalıklardan koruma özelliği yoktur. Bunu sağlamak için kondom tek yoldur. HORMONLU VAJİNAL HALKA Ülkemizde yeni kullanılmaya başlanan bu yöntem tıpkı haplardaki gibi ikili hormon içermektedir ve onun sağladığı tüm avantajları içermektedir. Her gün ilaç yutmak istemeyen kadınlar için idealdir. Vajinaya yerleştirilen ve 21 gün süresince vajende etkinliği devam eden halkalar kadının kendi kendine uygulayabildiği bir yöntemdir. Kanamayla birlikte uygulanır, her uygulama sonunda (21 gün) halkasız 7 gün boşluk bırakılır. İlk uygulamanın doktor tarafından yapılması, yöntemle yeni tanışan kadınlar için öğretici olabilir. Vajende yabancı bir madde düşüncesi rahatsız edici bir fikir gibi gelse de bu halka kadın tarafından hissedilmez. Partnerlerin bazıları ilişki sırasında halkayı hissettiklerini ama hazzı arttırdığını söylemişlerdir. Vajinal enfeksiyonları %15 oranında arttırması yan etkilerindendir. Diğer yan etkiler ya da kullanımının istenmediği durumlar doğum kontrol haplarıyla aynıdır.