Celtik Yetiştiriciliği Toprak İsteği Toprak isteği bakımından secici değildir. Su gecirgenliği az, derin, tınlı ve besin maddelerince zengin topraklarda daha iyi yetişir. Celtik tarımı icin optimum pH 5.5 7.5 arasıdır. pH'sı 3 8 arasında değişen topraklara da uyum sağlayabilir. Tuzlu toprakların ıslahında en ideal bitkilerden biridir. Topraktaki eriyebilir tuz yoğunluğu 600 ppm 'in altında olmalıdır. Ekim Nobeti Aynı tarlaya ust uste surekli celtik ekilirse verim duşer, yabancı otlar ve hastalıklarla mucadele zorlaşır. 2 3 yıl ust uste celtik ekildikten sonra tarlaya yem bitkilerinden birisi ekilmelidir. Baklagil yem bitkileri topraktaki azot bileşiklerini arttırdığı icin tercih edilmelidir. Toprak Hazırlığı Arazi tesviye işlemleri kucuk parsellerde tesviye bıcağı, daha geniş parsellerde hafif ağırlıklı grayder ya da lazerle calışan tesviye aleti ile yapılır. Sonbaharda derin surum yapılmalıdır. İlkbaharda tavalar yapıldıktan sonra diskaro veya kazayağı ile işleme yapılır. Tohumluk Tohumluk hastalıklardan, yabancı otlardan ve kırmızı celtik tohumlarından temizlenmiş ve sertifikalı olmalıdır. Mumkunse 3 4 yılda bir sertifikalı tohumluk kullanılmalıdır. Ekilecek tohum miktarı ceşidin ozelliklerine, ekim zamanına ve toprağın verimlilik durumuna gore değişir. Kucuk daneli ceşitler 15kg/da, orta daneli ceşitler 17 18 kg/da ve iri daneli ceşitler 20 kg/da tohum ekilebilir. m2 ye atılacak tohum 500 600 adettir. Tohumların Ekime Hazırlanması Tohumlar 2 gun once su icine konulup on cimlendirme yapılır. On cimlendirme esnasında celtik yanıklık hastalığı ile mucadele amacıyla fungusitlerden birisiyle ilaclama yapılmalıdır. Beyaz uc nemotoduyla mucadele icin on cimlendirmeden once tohumlar 55 60C sıcak suda 10 dakika tutulması tavsiye edilmektedir. Ekim Zamanı Ekim zamanını yetiştirilecek ceşidin vejetasyon suresi, hava ve sulama suyu sıcaklığı belirler. Celtik icin cimlenme ve fide devresinde en uygun sıcaklık 18 35 derecedir. Celtik ekimi yapılması icin su sıcaklığının en az 12 derece olması gerekir. Bolgemizde Mayıs ayının 1. haftasından sonra ekim yapılması uygundur. Ekim Yontemi Ekim yontemleri 1. Serpme , 2. Mibzerle 3. Fideleme. Ekimden once tavalar iyice bulandırılmalı ve tohum ustunde ince mil ortusu oluşması sağlanmalıdır. Tohumlar toprak yuzeyine tutunduktan 3 4 gun sonra tavalardaki su boşaltılır. Tavalara 5 6 gun sonra ince bir su verilir. Gubreleme Oncelikle celtik ekilecek tavalardan toprak numunesi alınıp tahlil ettirildikten sonra gubre kullanılmalıdır. Celtik icin tavsiye edilen azotlu gubre, Amonyum Sulfat gubresidir. Dekara 80 kg kullanılmalıdır. Amonyum Sulfat gubresinin yarısı ekimle birlikte, yarısı da ekimden 55 60 gun sonra uygulanabileceği gibi; bir kısmı ekimde, bir kısmı kardeşlenme başlangıcında ve geri kalan kısmı da ekimden 50 60 gun sonra kullanılmalıdır. Cinko noksanlığı pH' sı yuksek olan sodik topraklarda ve toprak duzlemesi sırasında fazla toprak alınmış sahalarda gorulur. Dekara ekim oncesi Fosforlu gubre olarak 20 kg Triple Super Fosfat gubresi verilmelidir. Cinko eksikliği varsa ekim oncesi 1 2 kg/da Cinko sulfat veya Cinko oksit kullanılmalıdır. Ekim sonrası ortaya cıkan cinko eksikliğinde, cinko sulfat salkım oluşum devresi başlangıcında 5 7 gun onceye kadar ustten puskurtme şeklinde gubreleme yapılabilir. Sulama Su yuksekliği bitkilerin gelişmesine bağlı olarak, yukseltilir ve maximum gelişme devresinde 15 cm civarında tutulur. Hasattan 20 30 gun once tavalara su akışı durdurulur ve tavalardaki mevcut su boşaltılır. Erken donemde su kesmek danelerin tam anlamıyla dolmasını onler ve pirince işleme sırasında kırık oranının artmasına sebep olur. En uygun sulama suyu sıcaklığı 25 30 derecedir. Cimlenme icin maximum su sıcaklığı 42 44 derecedir. Bu sıcaklıklardan sonra cimlenme olmaz. Gelişmenin her devresinde 30 0C'nin uzerindeki sıcaklıklar urune olumsuz etki yapar. Fide gelişimi sırasında, herhangi bir devredeki su kesilmesi, yabancı ot tohumlarının cimlenmesini teşvik eder ve yeni yabancı otların ortaya cıkmasına sebep olur. Bitki boyu su yuksekliğinden etkilenir. Su yuksekliği arttıkca bitki boyu ve dolayısıyla yatma artarken, salkım sayısı azalır. Yuksek sulama suyu sıcaklığı, salkım sayısını azaltır ve başakcıktaki sterilite oranını arttırarak verim uzerine olumsuz etki yapar. Sulama suyu yetersizliği durumunda 3 gun sulama 2 gun su kesme veya 8 gun sulama 3 gun su kesme şeklinde sulama yapılabilir. Hasat ve Harman Salkımların %80'nin saman rengini aldığı, alt kısımdaki danelerin sert mum donemine ulaştığı zaman celtik hasat edilir. Bu donemde danelerin rutubet oranı % 22 24 arasındadır. Erken hasatta olgunlaşmamış tebeşirimsi, yeşil daneler nedeniyle verim ve randıman duşer. Gec hasatta ise kuşlar ve kemirgenler gibi hayvan zararı ile kırık dane oranı artar. Kurutma problemi ortaya cıkar. Kurutma Celtik mahsulunun guvenli depolanması icin rutubet oranının %14' un altına duşurulmesi gerekir. Guneş altında kurutma yapılırken; celtik urunu sert beton veya benzeri zemin uzerine serilir. Sergi kalınlığı 4 5 cm' yi gecmemelidir. Kurek veya tırmıkla sık sık karıştırılmalıdır. Depolama Depolama sırasında celtik rutubeti %14'un altında olmalıdır. Yuksek olursa mikroorganizma faaliyeti ve bocek zararı artar. Ambar nispi rutubeti %60'ın altında olmalı, sıcaklık da mumkun mertebe duşuk tutulmalıdır. Cuvallar ağactan yapılan platformda yığılarak depolanırsa, cuvallarla zemin arasında hava sirkulÃsyonu sağlanmış olur. Tohumluk olarak kullanılacak celtikler 2 yıldan fazla depolanacaksa mutlaka dane nemi % 13 un altında ve ortam sıcaklığı 100C civarında olmalıdır. C. k Yanıklığı Hastalığı Bu hastalığa bruson, kurt boğazı, sam vurması, pas gibi isimlerde verilmektedir. Bitkinin yaprak ayasında, kınında, sap ve salkım kısımlarında gorulmektedir. Kontrolu, dayanıklı ceşit ekmek, aşırı azotlu gubre kullanımından kacınmak, sık veya gec ekim yapmamak, hasat sonrası tarlada anız bozmak, munavebeli ekim yapmak. Ekimden once uygun fungisitlerle 100 litre suya 200 g ilac karıştırılarak tohum ilaclaması yapılmalıdır. Bunun icin tohum cimlendirmek amacıyla su icerisine bırakıldığında 24 saat ilaclı su icerisinde bekletilir. Hastalık tarlada gorulduğunde; Benomyl etkili maddeli ilaclarla 100 litre suya 60 g ilac veya Carbendazım etkili maddeli ilaclardan biri ile dekara 150 g kullanılarak bir hafta ara ile iki, gerekirse ucuncu ilaclama, yeşil aksam ilaclaması olarak uygulanmalıdır. C. Kok Boğazı Curukluğu Hastalık etmeni mantardır. Bu hastalığa yakalanan bitkiler zayıf ve soluk gorunumdedir. Tarlada bazı hasta bitkilerde normallerinin iki katı kadar uzayabilen ince cılız kardeşler cıkar. Bu boy uzaması her zaman gorulmeyebilir. Salkım cıkarma doneminde tumuyle beyaz gorunen bitkiler normallerinden cok once salkım oluştururlar ve beyaz renkli olan salkımlarda sadece boş kavuzlar bulunur. Alt kısımlarda (1. ve 2. boğumlarda) fungusun beyaz veya pembe misel ve konidi kumeleri gorulebilir. Hasada yakın devrede tohum kabuğu altına yerleşerek, hasatta elde edilen tohumlarla taşınırlar. Kontrolu: munavebe yapmak, hastalıksız tohum kullanmak, yuksek dozda azotlu gubre kullanmamak ve yanıklık hastalığında anlatıldığı gibi tohum ilaclaması yapmak. Ceşit Secimi Tohumluk olarak ekilecek ceşitlerin mutlaka sertifika belgesi bulunmalıdır. Osmancık 97, Ribe, Rocca, Surek 95, Kıral ve Baldo ceşitleri bolgemiz icin tavsiye edilebilir