BOĞUrtlen fİdani yetİŞtİrİcİlİĞİ Ahududu, uzumsu meyveler grubundandır. Yabani olarak bircok yerde rastlamak mumkundur. Fakat onemli olan ve tarımı yapılan ıslah edil miş kultur ceşitleridir. Yabanilere oran la bu ceşitler daha verimli, gos terişli ve ekonomik değer leri cok daha yuksektir. Ahududu, Yurdum uzda ozellikle Bolgemizde son birkac yıldır ticari amacla yetiştirilmek tedir. Ahududu meyveleri ceşitli şekilde değerlendirilmektedir. Taze tuketildikleri gibi konserve, recel, marmelat, meyve suyu, pasta sanayii ve likor yapımında kullanılmaktadır. Aynı zaman da bol miktarda C vitamini ihtiva ettiklerinden tedavi edici ozelliğine de sahiptir. Ahududu şoklamaya elverişli olduğu icin son yıllarda bolge mizde bazı ihracatcı firmalar dış ulkelere ihracat yapmaktadır. Ulkemiz icin cok yeni olan ahududu yetiştiriciliği, ozellikle aile işletmeciliği ve iş gucunun değerlendirilmesi acısından gelecek icin umit vericidir. Ahududu yetiştiriciliği nicin orman ici koylerine tavsiye edilmektedir: Toprak ve iklim koşullan ahududu yetiştiriciliği icin daha uygundur. Bu bolgelerdeki araziler daha kucuk parcalar halindedir. Makineli tarım daha azdır. Orman arazilerin meyilli oluşu nedeniyle toprak kaymalarına karşı iyi bir bitkidir, Aile tarımına uygundur. Karlı bir tarım koludur. Orman tahribatının onlenmesi acısından cok onemlidir. Yapılan gozlem ve calışmalarda en iyi yetiştiricilik 800 1500 metre rakımda olmaktadır. İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ: a) İklim istekleri; Ahududu yetiştiriciliği icin en uygun bolgeler, yazları serin ve hasat zamanı yağmur olmayan yerlerdir. Yazları sıcak, kurak ve ruzgarlı olan yerlerde buyume geriler, meyveler kucuk ve cok cekirdekli olur. Cok sıcak bolgelerde yetiştiricilik yapılmamalıdır. Cunku hasattan once cok şiddetli sıcaklar meyvelerin olgunlaşmadan yumuşamasına neden olur. En iyi yetiştirici lik yıllık yağış ortalaması 750 800 mm. olan bolgelerde yapılabilmektedir. b) Toprak İstekleri ; Toprak bakımından cok secici değildir. Ancak uygun topraklarda yetiştirildiği takdirde, daha yuksek verim alınır. En uygun topraklar; organik maddece zengin, su tutma kapasitesi yuk sek ve iyi direne olabilen topraklardır. Cok hafif, ağır ve kotu direne olan topraklardan kacınıl malıdır. Hafif asitli topraklar tercih edilmelidir, yani toprak pH sı 6 7 olmalıdır. Toprak derinliği 120 180 cm. olmalıdır. Aksi halde kokler derine inemez ve toprak neminden istifade edemez. a YER VE YONEY: Ahududu bahcesi kurulurken kuzey yamaclan tercih edilmelidir. Guney yamacları ilkbahar donları yonunden tehlikelidir. Ahududu bitkisi 25&

BOĞUrtlen fİdani yetİŞtİrİcİlİĞİ Ahududu, uzumsu meyveler grubundandır. Yabani olarak bircok yerde rastlamak mumkundur. Fakat onemli olan ve tarımı yapılan ıslah edil miş kultur ceşitleridir. Yabanilere oran la bu ceşitler daha verimli, gos terişli ve ekonomik değer leri cok daha yuksektir. Ahududu, Yurdum uzda ozellikle Bolgemizde son birkac yıldır ticari amacla yetiştirilmek tedir. Ahududu meyveleri ceşitli şekilde değerlendirilmektedir. Taze tuketildikleri gibi konserve, recel, marmelat, meyve suyu, pasta sanayii ve likor yapımında kullanılmaktadır. Aynı zaman da bol miktarda C vitamini ihtiva ettiklerinden tedavi edici ozelliğine de sahiptir. Ahududu şoklamaya elverişli olduğu icin son yıllarda bolge mizde bazı ihracatcı firmalar dış ulkelere ihracat yapmaktadır. Ulkemiz icin cok yeni olan ahududu yetiştiriciliği, ozellikle aile işletmeciliği ve iş gucunun değerlendirilmesi acısından gelecek icin umit vericidir. Ahududu yetiştiriciliği nicin orman ici koylerine tavsiye edilmektedir: Toprak ve iklim koşullan ahududu yetiştiriciliği icin daha uygundur. Bu bolgelerdeki araziler daha kucuk parcalar halindedir. Makineli tarım daha azdır. Orman arazilerin meyilli oluşu nedeniyle toprak kaymalarına karşı iyi bir bitkidir, Aile tarımına uygundur. Karlı bir tarım koludur. Orman tahribatının onlenmesi acısından cok onemlidir. Yapılan gozlem ve calışmalarda en iyi yetiştiricilik 800 1500 metre rakımda olmaktadır. İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ: a) İklim istekleri; Ahududu yetiştiriciliği icin en uygun bolgeler, yazları serin ve hasat zamanı yağmur olmayan yerlerdir. Yazları sıcak, kurak ve ruzgarlı olan yerlerde buyume geriler, meyveler kucuk ve cok cekirdekli olur. Cok sıcak bolgelerde yetiştiricilik yapılmamalıdır. Cunku hasattan once cok şiddetli sıcaklar meyvelerin olgunlaşmadan yumuşamasına neden olur. En iyi yetiştirici lik yıllık yağış ortalaması 750 800 mm. olan bolgelerde yapılabilmektedir. b) Toprak İstekleri ; Toprak bakımından cok secici değildir. Ancak uygun topraklarda yetiştirildiği takdirde, daha yuksek verim alınır. En uygun topraklar; organik maddece zengin, su tutma kapasitesi yuk sek ve iyi direne olabilen topraklardır. Cok hafif, ağır ve kotu direne olan topraklardan kacınıl malıdır. Hafif asitli topraklar tercih edilmelidir, yani toprak pH sı 6 7 olmalıdır. Toprak derinliği 120 180 cm. olmalıdır. Aksi halde kokler derine inemez ve toprak neminden istifade edemez. a YER VE YONEY: Ahududu bahcesi kurulurken kuzey yamaclan tercih edilmelidir. Guney yamacları ilkbahar donları yonunden tehlikelidir. Ahududu bitkisi 25°;C'ye kadar dayanabilmektedir. AHUDUDU BAHCESİNİN TESİSİ : a) Toprak Hazırlığı; Toprak hazırlığı yapılırken fosforlu, potaslı gubrenin tamamı, azotlu gubrenin ucte biri verilir ve derin surum yapılır. Azotlu gubrenin geri kalan kısmı ikiye bolunup, birincisi ilkbaharda capa ile, ikincisi ise cicekten sonra verilir. Toprağı organik maddece zenginleştirmek icin dekara 3 4 ton ciftlik gubresi verilmelidir. b) Dikim; 1) Dikim Zamanı; Ahududuları, sonbahardan ilkbahara kadar olan devrede, toprak dikime uygun olduğu zamanlarda dikilebilir. Kışlan fazla sert olmayan bolgelerde sonbahar dikimi daha iyi sonuc verir. Bu dikim icin kasım ayı uygundur. Dikim, ilkbaharda yapılacaksa fazla gec kalınmamalıdır. Aksi halde dikimden sonra sıcak ve kurak gunler başlayacağından sık sık sulama gerekecektir. İlkbahar dikimi icin en uygun zaman Şubat 15 den sonra Nisan başına kadardır. Kışı sert gecen bolgelerde ilkbahar dikimi tercih edilmelidir. 2) Dikim Aralıkları ; Dikim aralığı genellikle toprak işleme aracları, terbiye sistemi ve dikim şekline gore değişir. Bolgemizde yapılan calışmalardan gorulmektedir ki, ahududu yetiştiriciliğinde en uygun di kim aralığı 180 250 cm. dir. Sıra aralan atla surulecekse 180 200 cm., traktorle işlem yapıla caksa 200 250 cm., sıra uzerleri ise 60 100 cm. olmalıdır. 3) Dikim; Dikim yapılırken eldeki fidanların kurumamasına cok dikkat edilmelidir. Hemen dikim yapılma yacaksa hendeklenmeli ve nemli tutulmalıdır. Dikim hemen yapılacaksa fidanlar tarlaya kadar nemli cuvallarda veya plastik torbalara konup ağzı iyice bağlanıp getirilmelidir. İşaretlenen dikim yerlerine cukurlar acılarak fidanlar yerleştirilir, diğer meyve fidanlarında olduğu gibi dikim tamamlanır. Dikim derinliği 15 20 cm. olmalıdır. BAKIM İSLERİ: a) Toprak İşlemesi; Toprak işlemesin de esas gaye, ot mucadelesidir, ilkbaharda başlanır ve hasat zamanına kadar toprak işlemesine devam edilir. Sık aralıklarla yapılmalıdır. b) Gubreleme; Toprağın su tutma kapasitesinin yukseltilmesi, fiziksel yapısının ıslahı ve bitki besinlerince zenginleştirilmesi icin toprağa ciftlik gubresi ile ticari gubreler verilir. Ancak azotlu gubrelere cok dikkat edilmelidir. Cunku azotun fazlası meyveyi yumuşatarak pazar değerini duşurur. Uygun dozda verilen azot, fosfor ve potasyumlu gubreler meyve rengi, kokusu ve lezzeti uzerinde olumlu etki yapar. Yuksek verim alabilmek icin en uygun şekil, ocak usulu veya sıravari gubrelemedir. Her yıl ocak başına 2 3 kg. ciftlik gubresi vermek gereklidir. Gubre verilirken toprak tahlillerinin yapılması şarttır. c) Sulama; Ahududu meyvesinde iyi verim alabilmek icin sulama, onemli faktorlerden biridir, ozellikle hasat zamanı daha fazla sulama gerekir. Sulama, karık veya yağmurlama şeklinde yapılır. Ancak hasat doneminde yağmurlamadan kacınılmalıdır. Ormanici bolgelerde yagışlar daha fazla olduğundan ve yazı serin gectiğinden sulama ihti yacı en aza duşer veya hic yapılmaz. d) Terbiye Sistemleri; Ahududularında genel olarak 4 terbiye sistemi vardır. Destekli ocak sistemi Desteksiz ocak sistemi Desteksiz cit sistemi Destekli cit sistemi Bolgemizde ve genelde en yaygın şekilde kullanılan sistem, destekli cit sistemidir. Bu siste mde kuvvetli gelişmiş surgunler 1.5 metre yuksekliğindeki direklere gerilmiş 2 sıra tel arası na yerleştirilerek bağlanırlar. Surgun boyu 120 150 cm. ye ulaştığı zaman tepelerden kesilirler. e) Budama; 1) Dikim Budaması; Dikimden hemen sonra cubuklar 20 30 cm. yuksekliğinde kesilirler Şekil 2). Şekil 2 Dikim budaması İlkbaharda 2 3 veya 4 adet kuvvetli gelişen cubuklar bırakılır, diğerleri dipten cıkarılmalıdırlar (Şekil 3). Ayıklama yaparken bırakılan dallar arasında en az 20 25 cm. kadar bir mesafenin olması gerekir. 2) Kış Budaması; Ahududular tac kısımları ile 2 yıllık, toprakaltı kısmı ile cok yıllık bir bitkidir. Bırakılan cubuklar birinci yıl olgunlaşır, ikinci yıl meyve verdikten sonra kururlar. Bu dallar hasattan sonra veya sonbaharda toprak yuzeyine yakın bir yerden kesilip tellerden temizlen melidir. Kok dibinden cıkan yeni surgunlerden ertesi yıl icin her kumede en kuvvetli geliş miş olan 3 4 bağ bırakılıp diğerleri yine temizlenir. Kış budaması icin en uygun zaman sonba har veya ilkbahar başıdır. 3) Yaz Budaması; Yazın tepe alma yapıldığı gibi fazla dalların da ayıklanması yapılmalıdır. Cok sıcak aylarda tepe alma sakıncalıdır. Ancak tekleme yapılır. Zayıf ve yere yakın dallar kesilir. Genel olarak iri meyveler kuvvetli dallarda 15 cm. uzunluğundaki meyve dalcıklarında olmaktadırlar. O halde budama yapılırken bu, goz onunde bulundurarak fazladan oluşan koltukların bir kısmını temizleyip meyve dalcıklarını kuvvetlendirmek gerekmektedir. Budama, meyve sayısını biraz azaltsa da, meyvenin irileşmesi ve kaliteyi yukselttiği icin pazar değerini artırır. Bu bakımdan budamaya onem verilmelidir. 4) Gencleştirme Budaması; Ahududularında gencleştirme işlemi de yapılmalıdır. Yıllar gectikce kok kısmı yaşlanmaya yuz tutar, yeni dallar azalır ve boylece verimde ve kalitede duşukluk olur. Bunu ortadan kaldırmak icin, 5 6 yılda bir ahududularının toprak altındaki yaşlı kok kısmı kesilir. Kesimden hemen sonra ocaklara bol miktarda ciftlik gubresi ve ticari gubre verilmelidir. Bu işlemle ahududularının omru uzatılmış olur. Aynı tesiste 12 15 yıl yetiştiricilik yapılabilir. COĞALTILMASI: Ahududuların uretimi en kolay dip surgunleri ile olmaktadır. Sonbaharda bir kısım koklu dip surgunleri ana kokten ayrılarak alınır ve dikim yapılır. İlkbahar dikimi de yapılabilir. Ancak taze cıkan dip surgunler 15 20 cm. boyunda olduğu zaman alınarak dikilmelidir. Aksi takdir de tutma oranı cok duşuk olacaktır. Mevsim kurak gidiyor ise sulamak gerekir. VERİM: Ahududu yetiştiriciliği, tekniğine uygun şekilde yapıldığında l dekardan 1000 2500 Kg. mey ve almak mumkundur. Ancak, Bolgemizde halen bu miktar dekara ortalama 600 800 Kg. arasındadır. HASAT: Ahududu meyveleri saplarından kolayca ayrılmaya başladıktan sonra sabah erken saatlerde hasadı yapılır. Haftada 2 3 defa toplanır. Sıcak ve kuru havalarda daha sık hasat edilebilir. Meyveler kucuk plastik kaplara toplanıp buyuk kasalara dizilir ve bu şekilde nakliyeye hazır duruma getirilir. Bolgemiz icin henuz yeni olan ahududu yetiştiriciliği, ciftcilerimizin yukarıda belirtilen butun teknik bakım işlerini eksiksiz yerine getirerek bilincli bir şekilde yetiştiricilik yapabilmeleri icin, en yakın tarım kuruluşlarına baş vurarak uzman elemanların tavsiyesine gore hareket etmeleri yararlı olacaktır.