Bonsai Ulmus bonsai nasıl yapılır karaağac koku kara ağac koku karaağac bonsai Bonsai; ağacları ozel saksılarda, ozel tekniklerle budayarak, şekillendirerek ve bodurlaştırarak buyuterek estetik bir goruntu kazandırma sanatıdır. . Bonsai ağacları genetik olarak farklı değildir. Kucuk yapraklı olanlar tercih edilmekle beraber bonsai, doğadaki buyukluğune bakmaksızın herhangi bir ağactan olabilir. Doğadaki şeklini aynen kopyalamaya gerek yoktur. Bu konuda kendi estetiğinizi ve hayalgucunuzu sergilemek esastır. Ancak ne olursa olsun bonsai doğal gorunmeli, insan eli değdiği belli edilmemelidir. Ağac ve saksısı şekil, desen ve renkleriyle bir butunluk oluşturmalıdır. Bonsai ağacın kendisi değil ağac ve saksı arasındaki gorsel uyumdur. Ağacı bir saksıya dikmek ve gelişmesine bırakmak yeterli değildir. Bu şekilde bitki ağac gibi durmayacak ve omru de uzun olmayacaktır. Govde kalınından incesine tum dallar şekillendirilerek ve gerekirse kesilerek uygun goruntu elde edil meye calışılır. Ağacın şekli belirginleştikten sonra duzenli kesim ve budamalarla son şekil elde edilir. Bir bonsai bir calıdan cok ağaca benzemelidir. Ağacta belirli yaprak kumeleri ve aralarında belirgin boşluklar vardır, calıda ise yapraklar tek bir kume oluşturur. Budama size uygun dal yapısını belirginleştirme imkanı verir. Bonsai yaşlandıkca, uzerinde değişiklikler yapabilir, bir dalını kesebilir, diğer birinin istediğiniz bir şekilde buyumesine izin verebilirsiniz. Saksısını değiştirerek başka bir acıdan gosterir, daha guzel bir goruntu yakalayabilirsiniz. Tel sararak dalların da yerlerini istediğiniz yonde değiştirebilirsiniz. Govde bonsai'nin kişiliğinin en onemli parcasıdır. Cılız ve zayıf gorunuşlu govde bonsai 'yi cirkinleştirir. Toprak uzerinde gorunen guzel kok oluşumu ve yukarı doğru incelen yapıdaki govde en idealidir. En altta kalın dallar olmalı, dallar yukarı doğru incelmeli ve kısalmalıdır. Dallar arasındaki mesafe yukarı cıktıkca azalmalıdır. İki dal govde de aynı yukseklikte olmamalı, dalın karşısı mutlaka boş olmalıdır. Bunların yanında bonsai' de kuru dallar bırakarak ağaca yaşlı havası verilebilir. Bonsai icin kesin kurallar yoktur. Herşey sizin ozel zevkinize, ona bakış acınıza bağlıdır. Pahalı bir hobi olmamakla beraber, uzun sureli uğraşı ve sabır gerektirir. Başlangıcta bazı şeyler planlandığı gibi gitmeyebilir. Bir ağacın olmesi sizi vazgecirmemelidir. En usta kişinin dahi ağacları olebilir. Ancak tecrube kazandıkca bunun daha az sıklıkta olduğunu goreceksiniz. Bonsai Nasıl Yetiştirilir? Bonsai yetiştirmeye başlarken yapılması gereken ilk şey sonucta nasıl bir bonsai istediğinize karar vermektir. Ağacın doğal halindeki buyukluğu, şekli, yaprak boyutları, yetiştirme zorluğu gibi etkenler, bu konulardaki tecrubelerinize gore oncelikli olarak duşunmeniz gerekenlerdir. Eğer ilk defa yetiştirecekseniz, tavsiye edilen en kolay yontem yeterince buyumuş bir ağac uzerinde calışmaktır. Boyle bir ağacı bir fidanlıktan, ya da imkanınız varsa bir ormandan temin edebilirsiniz. Başlangıc icin kozalaklı ağaclar en idealleridir. Ağacınızı secerken ilk dikkat etmeniz gereken, ağacın boyuna gore kalın bir govdesinin olması ve govdenin her yonunden cıkan yeterli sayıda dala sahip olmasıdır. Bir başka onemli nokta ise, ağacın on yuzunun neresi olacağına karar vermektir. Govdenin en iyi goruntuyu verdiği ve mumkun olduğunca az dalın cıktığı ya da budandığında en az kesik izi bırakacak taraf en uygunudur . Sectiğiniz ağac başlangıcta bir yaprak yığını gibi olsa da uygun budama ve tel sarma yontemleriyle onu guzel bir bonsai ye donuşturmek sizin elinizde. Daha sabırlı biri iseniz sectiğiniz ağacı bulduğunuz ortamdan cıkarmadan once duşunduğunuz şekle girecek şekilde buyutmek daha guzel bir sonuc verecektir. Orneğin sonbaharda yaprak doken ağaclar her bahar tomurcuk verir. Buna gore ağacta istediğiniz dalın uzamasına izin verir, istemediğiniz dalı, hatta tepe dalını, keserek başka dalları bunların yerine buyutebilirsiniz. Bunun yanında guzel bir kok yapısına sahip olması icin ağacın etrafına bir cukur kazarak ana koklerin bazılarını kesebilir, boylece ertesi yıl daha gelişmiş kılcal koklere sahip olmasını sağlayabilirsiniz. Her iki yontem sonucunda da ağacınızın aşağı doğru giden bir ana koku olacaktır. Ağacı bonsai saksısına aktarabilmek icin bu kokten kurtulmanız gerekmektedir. Bu işlemi bir kerede yapmaktansa, ağacın dengesini bozmamak icin birkac kerede, yeni koklerin dairesel bir eksende cıkmasına izin vererek yapmak daha uygundur. Bir diğer yontem ise bir ağacın bonsai icin uygun olabilecek kalın ama kısa, kucuk yapraklı, yaşlı bir ağaca benzeyen bir dalını koklendirmektir. Bu, iki şekilde yapılabilir. Eğer sectiğiniz dal yere yakınsa, uc tarafı yuzeyde dik olacak şekilde, kesmeyi duşunduğunuz yerini toprağa gomerek sabitler ve koklenmesini beklersiniz. Eğer yuksek bir dal sectiyseniz; kesmeyi duşunduğunuz bolgeden halka şeklinde dalı soyun. Bu bolgeyi bir naylon torba yardımıyla, torf yada yosunlu toprak karışımıyla sarın. Yeterli miktarda kok oluşuncaya kadar bekleyin. Daha sonra oluşan koklerin altından dalı kesin. Ağacınızı saksıya diktikten sonra bir tel yardımıyla sabitlemek dala gore zayıf olan kokler gucleninceye kadar yararlı olacaktır. Kesik daldan uretme uygulanabilecek bir başka yontemdir. Ağacların coğu bu şekilde kok uretebilir. Ancak bu şekildeki bir uretim daha uzun bir zaman alacaktır. Kesik daldan uretim de genellikle iki şekilde yapılır. Birincisinde; ağacın buyume mevsiminin sonunda; yeni buyumuş bir dal kesilir. Bu dal yumuşak bir toprağa yarısına kadar gomulur. Ertesi bahar kok vermeye başlayacak olan ağacınız sonraki bahara ise kullanılabilir duruma gelecektir. Diğer yontemde ise; yeni buyumuş olan dal yaz başında kesilir. Bu yontemde koklenme 4 ila 10 hafta arasında gercekleşir. Bu iki yontemde de koklenmeyi hızlandıran hormonlar kullanmak daha uygun olacaktır. Ağacınızın buyumesini en baştan kontrol etmek isterseniz tohumdan uretmeyi deneyebilirsiniz. İlk başlayanlar icin uygun olmayan bu yontemde tohumları bir kaba dikersiniz. Bitki buyudukce ayrı kaplara yerleştirirsiniz. Buradaki onemli nokta ise bitkinin her aktarmada ana koklerini budayarak yan ve kılcal koklerin oluşmasını sağlamaktır. Tum bu yontemlerden birini kullanarak elde ettiğiniz ağacı bonsai saksısına aktarmak sonraki adımınız. Bunun icin kokler saksıya sığabilecek şekilde belirli bir olcude kesilir. Kok boyunun ağac boyunun 1/3'unden daha uzun olmaması gerekir. Kokleri kestikten sonra dalların ve yaprakların bir kısmını da budamak ağacın dengesini kaybetmemesi acısından onemlidir. Kok budama işleminin duzenli aralıklarla yapılması ağacın buyumesini sınırlandıran en onemli faktordur. Budamalarla uygun şekle yaklaşsanızda, en estetik goruntu icin dalları tel sararak belli yonlerde kıvırmak, belli şekiller vermek gerekir. Amac ağaca yaşlı goruntusu vermek olduğundan govde ve dallar duz değil mumkum olduğunca kıvrımlı olmalıdır. Teli cok sıkmak veya uzun sure dalda bırakmak dallarda iz kalmasına ve cirkin gorunmelerine sebep olacağından bu konuya da gerekli ozeni gostermeniz gerekir. Bonsai' de Dallar: Bir ağacın guzel ve estetik bir goruntuye sahip olmasında ki en onemli etkenlerdenbiri dallarının yapısıdır. Dallar govde uzerinde belli kurallarla buyutulduğunde uyumlu bir yapı ve gercek, yaşlı bir ağac goruntusu sağlanır. Yeni dallar buyutulurken, ozellikle yaprak doken ağaclarda, nasıl bir dalyapısı oluşturulacağına kışın karar vermek gerekir. Buna gore tomurcuklar oluştukca istenen yondekiler bırakılır, diğerleri koparılır. Daha ileride dal geliştikce, her uzamada tomurcukların onunden itibaren dal kesilerek dalın bu tomurcuklardan itibarenuzaması sağlanır. Bu şekilde bol ince ve kısa dallı bir buyuk dal yapısı sağlanır. İnce dal sayısı ne kadar fazla olursa, bu dalların besleyebileceği yaptaklar da o kadar kucuk olur ki bonsai'de istenen de budur. Bu tip bir ağac yaprakları dokulduğu zaman bile guzel gorunur. Elde ettiğiniz sık dallı yapı telle sarılarak kıvrımlı bir yapı kazandırılır. Bu şekilde dallar daha doğal gorunecektir. Kozalaklılarda durum biraz farklıdır. Bu tip ağaclarda yeni dallar geliştirmek yerine varolan dallar ile calışmanız gerekmektedir. İstenen dalların uzamasına izin verilerek diğerleri budanır ve bu şekilde guzel bir yapı oluşturulmaya calışılır. Ancak bu, yaprakdoken ağaclardaki kadar kolay olmayacaktır. Ağac dallarının govde uzerindeki yerleşimleri icin de bazı kurallar vardır. İlk kural: ağacın ilk dalı en kalın dalı olmalı ve govdede ağac boyunun ucte biri yukseklikte bulunmalıdır. Bonsai de govde en onemli kısım olduğu icin ağac boyunun ucte ikisi kadar ki kısımda bakan kişi tarafında govdeyi kapatacak dal bulunmamalıdır. Ancak geriye doğru giden dalların bulunması daha guzel bir goruntu sağlarken ağaca derinlik verir. Bonsai'de genellikle govde kıvrılarak yukselir. Dalların bu kıvrımların dış tarafında bulunması da bir başka kuraldır. Bunun yanında govde uzerinde iki dalın govdeden aynı seviyeden ayrılmaması gerekir. Boyle bir durum doğal olmayan bir goruntuye sebep olacağı gibi, govdenin bu noktada kabarmasına neden olur. Dalları yerleştirirken dikkat edilmesi gereken bir başka nokta da dallar arasındaki mesafenin aynı olmamasıdır. Alt dallar arasındaki mesafe daha cokken yuksek dalların arasındaki mesafe de az olmalıdır. Ağacınız yaprakları yokken de guzel gorunuyorsa uygun bir dal yapısı oluşturmuşsunuz demektir. Bundan sonra yapmanız gereken sadece bir kac ayrıntıya daha dikkat etmektir. Orneğin govde uzerinde minik dal ve yapraklar bırakmamalısınız. Aynı şekilde dalların govdeden ayrıldığı bolgede de bu şekil dal ve yaprak olmamalıdır. Ayrıca dallar uzerinde aşağı sarkan yaprakları da dal yapısını gostermek icin budamanız gerekir. Guzel bir dal goruntusu elde ettiğinizde işinizin tam olarak bittiğini duşunmeyin. Unutmayın ki bonsai hep aynı kalmayacaktır. Belli aralıklarla budamaya devam ederek oluşturduğunuz şekli korumalısınız. Ayrıca birkac yılda bir bazı dalların yerine başka dallar yetiştirmek de gereklidir. Bir sure icin cirkin goruntuye yol acsa da ağacın sağlığı icin gerekli olan bir işlemdir. Bonsai Kuralları Bonsai her ne kadar kendi zevkinize gore şekillendirebileceğiniz bir uğraşı olsa da, kendi icinde kuralları vardır. Bu kurallar cok katı kurallar olmamakla beraber genel olarak neyin daha uygun olduğu yada ne yapmanın yanlış yada zararlı olacaği konusunda tecrubelerden ve Japon kulturunden kaynaklanan genel bilgiler icermektedir. Govde Kuralları: 1. Ağacın uzunluğu govde capının 6 katı olmalı. 2. Govde bakana doğru hafifce eğimli olmalı. 3. Govde yuzeyden itibaren genişlemeli, bitkiyi taşıyabilecek kalınlıkta olmalı. 4. Kokler govdeden dairesel olarak ayrılmalı. 5. Govdeden bakana doğru cıkan kok olmamalı. 6. Doruk bakana doğru eğimli olmalı. 7. Govde yuzeyde kalın, doruğa doğru incelen yapıda olmalı. 8. 'Cascade' stili haricinde doruk yuzeyin uzerinde olmalı. 9. Doruğun yonu govdenin yuzeyden ayrıldığı yonle aynı olmalı. 10. Govde uzerindeki eğriler bakana doğru olmamalı. 11. S şeklindeki eğrilerde aşırıya kacmamalı. 12. Boy uzadıkca eğriler birbirine daha yakın ve kucuk caplı olmalı. 13. Ağacta sadece bir tane doruk olmalı. 14. İki govdeli ağaclarda govde yuzeye yakın bir yerde ayrılmalı. Dallar: 1. Dallar birbirleriyle yada govdeyle kesişmemeli. 2. Govdeden bakana doğru cıkan dal olmamalı. 3. İlk dal yuzeyden yaklaşık olarak ağac boyunun 1/3'u kadar yukarıda olmalı. 4. Sonraki dallar kalan yuksekliğin 1/3'u kadar yukarıda olmalı. 5. Dallar govdedeki eğimlerin dış yuzunden ayrılmalı. 6. Dalların capları govdeyle orantıtlı olmalı. Govde capının 1/3'unden kalın caplı dallar kalındır. 7. İlk dal sağda , ikinci dal solda , ucuncu dal arkada olmalı. 8. Dallar birbirlerine paralel gorunmemeli. 9. Dalların kalınlık ve boyları govde uzerindeki yuksekliğine gore azalmalı. 10. Dallar arasında yeterli boşluk bulunmalı. 11. Birinci ve ikinci dallar orta cizginin onune doğru yerleştirilmeli. 12. Birinci, ikinci ve ucuncu dallar arasındaki acı yaklaşık olarak 120 derece olmalı. 13. Govde uzerinde aynı hizada dal olmamalı. 14. Dallar uzerindeki dallar da aynı kurallarla yerleştirilmeli, yanlız aşağı yada yukarı giden dal olmamalı. 15. Ağaca yaşlı goruntusu vermek icin alt dallar aşağıya goğru eğimli olmalı. 16. İkiz govdeli ağaclarda govdeler arasında dal bulunmamalı. 17. "Jin" gorunur bir yerde olmalı. Saksı: 1. Ağac saksının orta noktasının gerisinde ve bir miktar sağda ya da solda olmalı. 2. Renkli saksılar cicek acan ve meyve veren ağaclarda kullanılmalı ve renk cicek rengiyle uyumlu olmalı. 3. Saksı derinliği ağac capıyla aynı olmalı. 4. Saksı genişliği ağac uzunlupunun 2/3'u kadar olmalı. 5. Saksının şekli ağacla uyumlu olmalı. Sağa sola fazla eğimli olmayan ağaclar dikdortgen saksıda, eğim hareketi fazlaysa oval yada yuvarlak saksılar secilmeli. Buyuk ağaclarda derin ve dikdortgen saksılar kullanılmalı. Toprak 1. Toprak iyi karıştırılmalı, katmanlar olmamalı. 2. Guclu gubre kullanılmalı. 3. Sulama ustten yapılmalı. 4. Ortam nemli olmalı. 5. Toprak karışımının kalın kısmı kullanılmalı ince toprak fazla katılmamalı. 6. Ağac belli bir duzende değil ihtiyac duydukca sulanmalı. 7. Sadece tropikal ağaclar kapalı ortamlarda yetiştirilmeli, normal ağaclar iceride yetiştiriliyorsa belli donemlerde soğukta bırakılmalı. Bonsai'ye Uygun Yerli Ağac Turleri: Erguvan Hunnap Citlenbik Kocayemis Gilaburu Alıc Musmula Yaban eriği Pırnal meşesi İncir Ahlat Kazdağı goknarı Kasnak meşesi Sığla Datca hurması Zeytin Pıynar Fıstık camı Işığan Harnup Osmanlı cınarı Uludağ Goknarı Toros sediri Nar Zakkum İğde Asma Ceviz Atkestanesi Servi Ardıclar Karacam Anadolu Kestanesi