SUt siĞirciliĞi Sayın ureticimiz; hayvancılık konusunda yapacağınız yatırımlarda Bakanlığımızın sunduğu hizmetlerden yeterince yararlanabilmek icin taşrada Bakanlık İl ve İlce Mudurluklerimize merkezde Tarımsal Uretim ve Geliştirme Genel Mudurluğumuzun ilgili birimlerine baş vurmanız yeterli olacaktır. Bakanlığımızca hazırlanan Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkındaki Bakanlar Kurulu Kararı 10 Mayıs 2000 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak uygulanmaya başlanmıştır. Bu calışmayla, hayvan ırkının ıslahı ve hayvancılığın temel girdisi olan kaliteli kaba yem uretiminin artırılarak yem acığının ortadan kaldırılması amaclanmıştır. Kararname cercevesinde: 1 Yem bitkileri ekilişi yapanlar, 2 Hayvan ıslahını daha etkili ve yaygın hale getirmek icin sun'i tohumlama yaptıranlar ile sun'i tohumlama ekibi kuranlar ve 3 Yurt icinde yetiştirilen pedigrili veya sertifikalı damızlık gebe duve satın alanlar desteklenmektedir. A Kuracağınız işletmeye yurt icinden alacağınız damızlık duveler icin verilen destekten yararlanabilmeniz icin: 1 Damızlıkların mutlaka ilk yavruya gebe ve pedigrili veya sertifikalı olması gerekmektedir. Aksi taktirde doğum yapmış inekler ve kayıtsız duvelere destekleme pirimi odenmemektedir. 2 Verilecek prim miktarı her yıl başında Bakanlığımızca tespit edilerek teşkilatımıza tamimle duyurulmaktadır. Tespit edilen damızlık fiyatları uzerinden pedigrili duvelere % 30, sertifikalı duvelere %15 prim odenmektedir. Bu oranlara gore 2001 yılı icin 240 ile 120 Milyon TL olarak odeme ongorulmuştur. B Kuracağınız işletmenin ihtiyacı olan damızlık gebe duveleri yurt dışından temin etmeyi duşunduğunuz taktirde Bakanlığımızca şartlı olarak izin verilmektedir. Bunun icin: 1 En az 100 baş kapasiteli olmak uzere, barınak ve diğer yatırımların tamamlamış olması, 2 Damızlık duveleri 5 yıl sure ile satmayıp işletmesinde tutacağına dair taahhutname ve banka teminat mektubu, 3 İşletmenin kapasite ve son durum raporu birlikte Bakanlığımıza muracaat edilmesi halinde sağlık ve teknik şartların uygun olduğu ulkelerden ithalat izni verilmektedir. Bakanlığımızca ciftciye doğrudan verilen herhangi bir kredi bulunmamaktadır. Kredi talepleriniz icin T. C. Ziraat Bankasının ilgili şubelerine başvurup goruşmeniz gerekmektedir. Kredi talebinizin değerlendirilebilmesi icin talebiniz doğrultusunda proje hazırlatıp İl Mudurluklerimize baş vurmanız gerekmektedir. İl Mudurluğumuz teknik yonden projenin uygun olup olmadığını inceledikten sonra uygun bulduğu projeyi ilgili T. C. Ziraat Bankası şubesine intikal ettirecektir. Talep edilen kredi miktarı İl yetkisini aştığı taktirde projeleriniz Bakanlığımıza ve T. C. Ziraat Bankası Genel Mudurluğu'ne intikal edecek ve gerekli değerlendirme yapılacaktır. Yeni olarak barınak yapmayı duşunduğunuz taktirde hangi bolgede ne tip ahır ağıl yapacağınız hususunda teşkilatımızdan bilgi almanız yatırım masraflarınızı azaltacak ve zaman kaybınızı onleyecektir. SUT SIĞIRLARININ BESLENMESİ Sut ineklerinin yemlenmesinde en onemli nokta sut verimi, canlı ağırlık ve sutteki yağ oranı goz onune alınarak hesaplanan gunluk besin maddeleri altında yemleme yapılmamasıdır. Sut veriminin normal seyretmesi verime gore yemlemeye bağlıdır. İhtiyacın altında yemleme verim duşukluğune neden olacağı gibi hayvanın sağlığının bozulmasına da neden olacaktır. Ote yandan ihtiyacın uzerinde yemleme boşa harcanmış para demektir. Yemlemede meydana gelecek aksaklıklar verim kaybına neden olacağı gibi daha sonra normal yemlemeye gecilse dahi sut verimi normale donmeyebilir. Bu nedenle gelişme, gebelik, sut verimi ve kuruda kalma donemlerinde doğru besleme yapılması ureticinin daima lehine olacaktır. BUZAĞILARIN BAKIMI VE BESLEMESİ Buzağının temiz ve hijyenik bir ortamda doğması gerekir. Doğumdan sonra anasının yalayıp kurutması gerekmektedir. Eğer bu gercekleşmezse temiz kuru bir bezle buzağının temizlenip kurutulması gerekmektedir. Gobek kordonu tenturdiyotla dezenfekte edildikten sonra buzağı bolumune alınıp ağız sutu icirilmelidir. Şayet anasından emzirilecekse memeler sabunlu su ile iyice yıkandıktan sonra emme yaptırılmalıdır. Ağız sutunu doğumdan sonraki 1 2 sat icinde buzağı mutlaka emmelidir. Ağız sutu icen buzağı sağlam yapılı ve sağlıklı gelişir. Buzağı yemlemede temel prensip, temizlik ve zamanlamadır. Buzağılara verilen sut buzağının vucut ağırlığının onda birini gecmemelidir. Buzağıya verilen sut 36 dereceye kadar ısıtılıp ondan sonra icirilmelidir. Sut kapları ve emzikler kullanıldıktan sonra iyice yıkanıp temizlenmelidir. Aşırı sut icirme hemen ishale sebep olabilir, ishal gorulduğunde sut verilmeyip sadece ılık temiz su verilmelidir. Buzağı maması, diğer bir deyişle ikame sut kullanılmasında, ilk iki hafta buzağı once ağız sutunu daha sonra tam yağlı sut icmeli ikinci haftadan sonra ikame sute başlamalıdır. Bir aylık buzağıya gunde 700 900 gram buzağı başlangıc yemi verilmeli ilerleyen gunlerde yem tuketimi arzulanan seviyeye gelince buzağı sutten kesilmelidir. Buzağıya, yeteri kadar buzağı başlangıc yemi tuketinceye kadar kaba yem verilmemelidir. Gerekirse 8 10 haftalık yaşa kadar beklenmelidir. GEBE İNEKLERİN BAKIM VE BESLEMESİ Gebe ineğin ilk aylarında ozel bir bakım gerekmez. Aşırı besleme fazla yarar getirmez ancak yetersiz besleme durumunda hayvan zarar gorur. Gebeliğin son 2 3 ayında diğer hayvanlardan ayrılmalı ve yağlanmaya meydan verilmeyecek şekilde vucut formunu koruyacak ve buzağının normal gelişmesini sağlayacak şekilde kaliteli kaba yem ve ilave konsantre yemle beslenmelidir. Bu donemde yavru atma riskini azaltmak icin bozuk, kuflu ve gaz yapıcı yemlerden ve aşırı soğuk su vermekten kacınılmalıdır. Hava soğuksa doğumdan sonra ılık su verilmelidir. İneğin doğumu muteakip hemen sağılması bazen sut hummasına neden olabilir bu nedenle 3 4 gun ineğin sutu tamamen bitecek şekilde sağılmamalıdır. Eğer inek yattığı yerden kalkamıyorsa Veteriner Hekime baş vurulmalıdır. SAĞMAL İNEKLERİN BAKIM VE BESLEMESİ Sut ineklerinin gunluk olarak yaşama payı icin canlı ağırlıklarının 1/40 ı kadar kuru kaba yeme ihtiyacları bulunmaktadır. Yaklaşık olarak 500 Kg canlı ağırlıktaki bir ineğin yıllık kuru kaba yem ihtiyacı 4 ton kuru yonca eş değerindeki ceşitli kaba yemlerden oluşur. Bu kaba yemler kuru veya sulu gibi yemlerden oluşabilir. Yaşama payını yediği kaba yemlerden sağlayan ineğin sut verimi icin ayrıca kesif yeme ihtiyacı bulunmaktadır. Vereceği her 2,5 Kg sut icin 1 Kg konsantre yeme ihtiyac duyar. Sut ve yem fiyatlarına gore yedirilecek yem ve elde edilecek sut ciftci tarafından ayarlanmalıdır. Ekonomik olmadığı taktirde fazla yem yedirip sut almak ciftcinin zararına neden olur. Karlı sut sığırcılığında verime gore yeterli beslemenin yanında ucuza uretilen yemlerle beslemekte onem arz etmektedir. Sut sığırcılığında temel prensip kaba yem uretiminin işletme arazilerinde uretilmesidir. Kaba yemin dışardan satın alınması sut maliyetlerini yukselteceğinden ciftcinin zarar etmesine neden olacaktır. Sut maliyetini duşurmek icin sulu kaba yem olan slajı rasyonlarda mutlaka kullanmak gerekir. Sağmal ineklerde gıdalardaki kokular kolayca sute gectiğinden, kokulu sulu yemler sağımdan sonra yedirilmelidir. SIĞIR BESİCİLİĞİ Sığırların et verimini artırmak icin besi sığırcılığı yapılır. Besicilikte başarılı olmak icin, hayvanın ırkı, yaşı, cinsiyeti, sağlığı ve gorunuşu onemlidir. Yerli ırklarımızın besi kabiliyeti duşuktur. Yerli ırk sığırlarımız kultur ırklarıyla melezlersek daha iyi sonuc alırız. Şarole gibi etci ırklar, Holstein ve Montofon gibi ırkların melezlenmesinden elde edilen yavruların et tutma kabiliyetleri fazladır. Besiye alınan sığırlar kapalı ahırlarda, acık sistem ahırlarda yada merada beslenebilir. Genc hayvanlar yaşlılara gore daha iyi besi tutarlar. Kultur ırkları; 1 1.5 yaşında, yerli ırklar 2 yaşında besiye alınmalıdır. Erkek hayvanlar, enenmiş ve dişi hayvanlara gore daha iyi beslenirler. Genellikle derin, geniş, uzun govdeli, kısa boyunlu, kucuk başlı geniş ve duz sırtlı ve uzun sağrılı hayvanlar besi icin uygundur. Buna karşılık, hastalık dışında zayıf kalmış hayvanlarda besi icin tercih edilebilir. Besiye alacağımız hayvanların ırk, yaş, cinsiyet ve ağırlık yonunden aynı ozellikte olması yapacağımız beside bize kolaylıklar sağlar. Ayrıca besiye alınacak hayvanlar satın alındıktan sonra 7 10 gun başka yerde tecrit edilmeli, ic ve dış parazit yonunden mucadelenin yanı sıra aşılama, koruyucu tedavilere de onem verilmeli ve bir veteriner hekimin yardımına başvurulmalıdır. Ahıra alınan hayvanların bireysel ozelliklerini takip edebilmek icin her birine kulak numarası takılması, her birine ait verim kayıt defteri tutulması uygun olur. Bu kayıt defterinde hayvanın sağlık durumu, işletmeye geldiğinde ağırlığı, besi suresince gostermiş olduğu ağırlık artışı gibi bilgiler yer almalıdır. Boylece hayvanları daha iyi tanır gerekli işlemlerde daha başarılı olabiliriz. Besiye alınan hayvanları belli periyotlarda orneğin ayda bir ağırlıklarını olcmeliyiz boylece besi tutmayanları ayırt ederek boş yere besleme onlenmiş olur. Beslenme; Hayvanı beslemeye başlarken yeme alıştırmak gerekir. Bu amacla konsantre yemden azar azar arttırarak verilmelidir. Canlı ağırlığın % 2 2,5 oranında kuru madde karşılığı yem tuketmesi gerekmektedir. Yem miktarı ve yemin ne kadarı kaba ne kadarı kesif olacağı besi donemine gore değişir. Pratik olarak besi başında % 70 kaba, % 30 kesif yem, daha sonraları % 30 kaba, % 70 kesif yem, semirtme doneminde % 10 15 kaba, %85 90 kesif yem verilmesi gerekir. Yaş pancar posası kullanılıyorsa canlı ağırlığın % 5'ini gecmemelidir. Besi hayvanı 120 gunden daha az surede taze yem veya kesif yemle besleniyorsa, buna kısa sureli besi denir. Besleme suresi 120 220 gun arasında olursa buna orta sureli besi denir. Besleme suresi 220 gunu gecerse buna da uzun sureli besi denir. Besiye başlarken ne kadar sure de besi yapılacağı kararlaştırılıp ona gore besiye başlanmalıdır. Besi sonunda sureyi uzatıp kar azaltılmamalıdır. Hayvanın her 100 kilo canlı ağırlığı icin 1,5 2 kilo taze veya kesif yem verilir bu tur yemlemeye tam yemlemede denir. Bu tur yemlemeye başlarken hayvanlar yeme yavaş yavaş alıştırılmalıdır.10 gun sonra artık gunluk yiyebilecekleri kadar bu yemden verilir. Boyle bir beside hayvanın onunde devamlı yem bulunur. Bu uygulamada ilk gunlerde yem cok tuketiliyor gibi gorunse de sonradan hayvan ihtiyacı kadar yem tuketir ve boylece hayvanlar cabucak et tutar. Hayvanlar kesim cağına geldikleri zaman et fiyatları istenilen seviyede değil ise hayvanların besi durumlarını muhafaza etmek icin kısıtlı besleme uygulamadır. Sığır başına 1 3 kilo taze veya kesif yem verilir. Yemleme; Gunde 2 3 kez yemleme yapılır. İlk yemleme sabah erken, son yemleme ise karanlık cokmeden yapılmalıdır. İkinci yemleme yapılacaksa bu oğle uzeri yapılmalıdır. Besiye alınan hayvanlara verilecek rasyonda hayvanların gunluk protein, enerji ve diğer temel gıda ihtiyaclarını karşılayacak duzeyde, mumkun olduğunca ceşitli yemler bulunmalıdır. Bunlar buğday, arpa, mısır, kepek, pamuk tohumu kuspesi veya ayciceği kuspesi, kirec taşı, tuz, vitamin ve mineral karması olabilir. Bu besin maddelerinden hangisi elde bulunuyor ise bir Zooteknist Ziraat Muhendisi veya Veteriner Hekimin bilgisine muracaat edilerek bunlara gore hayvanın ihtiyacı olan yem rasyonu hazırlanır. Hayvan beslemede cok onemli yem silajdır. Silaj ve diğer hasıl bitkilerin silajları da kullanılabilir. Geniş arazisi bulunmayan yetiştiriciler kesif yemin kaba yemden daha ucuz olduğu durumlarda kesif yem besisi uygulayabilirler. Bu tip beslemede butun besi suresince yemlemede hayvanlara 1 kg. civarında kuru ot yanı sıra sadece kesif yem verilebilir. Besiye alınan sığırlara kokuşmuş, kuflenmiş yemler verilmemeli, icirilen su da taze ve temiz olmalıdır. BARINAK SECİMİ Sığır yetiştiriciliğinde en onemli cevre koşullarında birisi barınakların durumu ve uygun barınak tipi secimidir. Bir hayvancılık tesisi kurarken uretim yapmayı duşunulen yorede uretilen urunlerin uygun fiyatlarla ve kesintisiz olarak her an satabilecekmiyiz? sorusuna cevap verilmesi gerekir. Bu soruya olumlu cevap verebiliyorsak ikinci aşamada yeterli kapasite miktarı belirlemek gerekir. Bunun icinde işletmenin yararlanacağı cayır mera varlığı ve kaba ve kesif yem uretim olanakları goz onunde bulundurulmalı, kapasite buna gore belirlenmelidir. Bir işletmenin giderlerinin % 65 70'i yem girdisi tutmaktadır. Bu durumda girdi maliyetlerini aşağıya cekmek işletmenin ekonomik uretim yapmasını sağlamak icin yem uretimini işletmenin kendisinin gercekleştirmesi gerekmektedir. Barınak sistemi seciminde etkili ve onemli faktorlerden birisi iklimdir. Besi icin en uygun sıcaklık +4 C ila +24 C arasındadır. 20 C'nin altı ile +32 C'nin ustu ise arzu edilmeyen sıcaklıklardır. Sut inekciliğinde ise sıcaklık +10 C ile +24 C arasındadır. Bir diğer goz onune alınması gereken unsurda sermaye miktarıdır. Sermayenin tumu barınak yapımına aktarılmamalı, barınak yaptıktan sonra işletme sermayesi icinde para gerekecektir. Onun icin en ekonomik şartları sağlayan barınak tipi secilmelidir. Barınak tiplerini uce ayırabiliriz. 1 Kapalı Sistem 2 Yarı Acık Sistem 3 Acık Sistem Akdeniz, Ege, Marmara, Karadeniz, İc Anadolu ve Guneydoğu Anadolu Bolgelerinde yarı acık sistem ve acık sistem secilebilir. Ancak bu bolgelerin ozellik arz eden sert iklim karakterli yorelerinde ve Doğu Anadolu Bolgesinde kapalı sistem tercih edilebilir. Kapalı sistem barınakların bazı onemli sakıncaları vardır; Sabit bağlama ve hareketsizlik sığırın hastalıklara karşı direncini azaltır. Ozellikle uzun sureli besilerde romatizmal eklem hastalıkları ve kemik bozuklukları şekillenir. Bu durum sığırın yem yemesini etkiler ve canlı ağırlık artış hızını yavaşlatır. Sığırların onunde otomatik suluk mevcut değilse su icmeleri kısıtlanır. Yaz aylarında sıcak bolgelerde besi yapma mumkun değildir. Kapalı ve sabit duraklı ahırların bazı avantajları da vardır. Bunlar; Bu tip ahırlarda sığırlar bağlandığından, sığırların kontrolu ve temizlik kolaydır. Her sığırın canlı ağırlığına gore hesap edilen yem miktarı kontrollu bir şekilde verilebilir. Sığır tamamen hareketsiz olduğundan karkasları daha fazla yağlı olur. Buna bağlı olarak ta et randımanları, serbest dolaşımlı ahırlarda beslenen sığırlara oranla 2 3 puan daha yuksek olur. Acık sistemli barınakların da cok onemli avantajları vardır. Bu avantajlar şoyle sıralanabilir; Ahır yapımı icin fazla yatırım gerektirmez. Kapalı ahırlara oranla en az %70 daha ucuza yapılabilir. İşcilik giderleri cok azdır. Bu sistemde yılın 12 ayı besi yapılabilir. Sığır sağlığına cok uygundur. Sığırlar hastalıklara direncli olurlar. Sığırlarda tırnak uzamaları şekillenmez. Ayak ve eklem hastalıkları cok az gorulur. Bu sistemde sığırlar yemleri iştahla yerler ve canlı ağırlık artış hızları daha fazla olur. Bu tip ahırlarda beslenmiş sığırların karkasları daha kaliteli olur. Karkasları aşırı yağlı değildir. Acık sistemde kış soğuklarında hayvanın hastalanmasından korkulur. Ancak uygun besleme koşulları ile 17 C de bile yeterli canlı ağırlık artışı sağlanabilir. Bu bilgiler ışığında ve illerde bulunan Bakanlık İl Mudurluklerinde ve T. C. Ziraat Bankası şubelerinde gorevli teknik personelin goruşlerine de muracaat ederek barınak tipini belirlemede en doğru secimi yapma yoluna gidiniz.