Fidan Yetiştirme ve Aşılama Tekniği Fidan Yetiştirme ve Aşılama Tekniği GİRİŞ Meyvecilik, tarımın uzun zaman alan bir dalıdır. Meyveciliğin temelini oluşturan fidan onemli bir yer tutar. Bu yuzden, iyi bir meyve yetiştiriciliği icin iyi fidan gereklidir. İsmine doğru, virusten ari, kaliteli fidanlarla tesis edilecek olan meyve bahceleri karlı yetiştiricilik icin ilk adımdır. Bunun icin sertifikalı fidan uretimine oncelik vermek gerekmektedir. Sertifikalı fidan uretimi ile uretilen fidanların pazarlanmasında da bircok kolaylıklar bulunmaktadır. Ulkemizde her yıl 38 milyon civarında meyve fidanı uretilmektedir. Bu miktarın 5 milyon kadarı kamu kurum ve kuruluşları, kalan 33 milyon fidan ise ozel kişi ve kuruluşlar tarafından uretilmektedir. Ulkemizde fidan yetiştirme sistemleri, ilgili tum uretim faaliyetlerinin bir butun olduğu şekilde uygulanmaktadır. Yani bir fidanlıkta tohumdan aşılı fidan elde edilmesine kadar tum faaliyetler yapılmaktadır. Bazı durumlarda ise sadece coğur uretimi gibi ozel uretim yapan ihtisaslaşmış işletmeler de mevcuttur. SERTİFİKALI FİDAN Sertifikalı fidan kullanmanın onemi Modern ve karlı bir meyveciliğin temeli fidancılıktır. Fidan seciminden dikim tekniğine kadar gosterilecek titizlik karlı bir yetiştiricilik icin şarttır. Yetiştirici bahcesinde kullanılacak fidanı, anacını ve kaleminin menşeini bilmesi, bu bahceye uygulayacağı bakımla da yakından ilgilidir. Bu bakımdan sertifikalı fidan kullanımı buyuk bir onem arz etmektedir.. Fidan sertifikasyonu Ulkemizde fidan sertifikasyonu ve sertifikalı fidan uretimi ile ilgili esaslar 5 Ocak 1997 tarih ve 22868 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan "Fidanların Sertifikasyonuna ait Genel Esaslar Tebliği" ne gore uygulanmaktadır. Buna gore sertifikalı meyve, asma ceşit damızlığı, anac damızlığı, fidan uretim materyali ve fidan uretici belgesi verilecek fidancılarda aranan şartlar bu yonetmeliğin 20. Maddesinde şoyle belirtilmiştir: a) Yetiştirici ceşit anac damızlığı veya fidanı uretimi icin yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalıdır, b) Yetiştirici yeterli alet ve ekipmana ve araziye sahip olmalı veya uzun sure kiraladığını belgelemelidir. Bu şartları taşıyanlar bulundukları yerin Bakanlık İl Mudurluklerine muracaat edip fidan uretici belgesi alıp, uretime başladıktan sonra da gerekli işlemleri yerine getirirler. Yine bu yonetmeliğe gore, fidanların "SERTİFİKALI" sertifikası verilebilmesi icin o fidana ait ceşit damızlığı ve anac damızlığı fidan uretim materyalinin de "SERTİFİKALI" sertifikasına haiz olması gereklidir. Fidan seciminde dikkat edilecek hususlar: &

Fidan Yetiştirme ve Aşılama Tekniği Fidan Yetiştirme ve Aşılama Tekniği GİRİŞ Meyvecilik, tarımın uzun zaman alan bir dalıdır. Meyveciliğin temelini oluşturan fidan onemli bir yer tutar. Bu yuzden, iyi bir meyve yetiştiriciliği icin iyi fidan gereklidir. İsmine doğru, virusten ari, kaliteli fidanlarla tesis edilecek olan meyve bahceleri karlı yetiştiricilik icin ilk adımdır. Bunun icin sertifikalı fidan uretimine oncelik vermek gerekmektedir. Sertifikalı fidan uretimi ile uretilen fidanların pazarlanmasında da bircok kolaylıklar bulunmaktadır. Ulkemizde her yıl 38 milyon civarında meyve fidanı uretilmektedir. Bu miktarın 5 milyon kadarı kamu kurum ve kuruluşları, kalan 33 milyon fidan ise ozel kişi ve kuruluşlar tarafından uretilmektedir. Ulkemizde fidan yetiştirme sistemleri, ilgili tum uretim faaliyetlerinin bir butun olduğu şekilde uygulanmaktadır. Yani bir fidanlıkta tohumdan aşılı fidan elde edilmesine kadar tum faaliyetler yapılmaktadır. Bazı durumlarda ise sadece coğur uretimi gibi ozel uretim yapan ihtisaslaşmış işletmeler de mevcuttur. SERTİFİKALI FİDAN Sertifikalı fidan kullanmanın onemi Modern ve karlı bir meyveciliğin temeli fidancılıktır. Fidan seciminden dikim tekniğine kadar gosterilecek titizlik karlı bir yetiştiricilik icin şarttır. Yetiştirici bahcesinde kullanılacak fidanı, anacını ve kaleminin menşeini bilmesi, bu bahceye uygulayacağı bakımla da yakından ilgilidir. Bu bakımdan sertifikalı fidan kullanımı buyuk bir onem arz etmektedir.. Fidan sertifikasyonu Ulkemizde fidan sertifikasyonu ve sertifikalı fidan uretimi ile ilgili esaslar 5 Ocak 1997 tarih ve 22868 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan "Fidanların Sertifikasyonuna ait Genel Esaslar Tebliği" ne gore uygulanmaktadır. Buna gore sertifikalı meyve, asma ceşit damızlığı, anac damızlığı, fidan uretim materyali ve fidan uretici belgesi verilecek fidancılarda aranan şartlar bu yonetmeliğin 20. Maddesinde şoyle belirtilmiştir: a) Yetiştirici ceşit anac damızlığı veya fidanı uretimi icin yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalıdır, b) Yetiştirici yeterli alet ve ekipmana ve araziye sahip olmalı veya uzun sure kiraladığını belgelemelidir. Bu şartları taşıyanlar bulundukları yerin Bakanlık İl Mudurluklerine muracaat edip fidan uretici belgesi alıp, uretime başladıktan sonra da gerekli işlemleri yerine getirirler. Yine bu yonetmeliğe gore, fidanların "SERTİFİKALI" sertifikası verilebilmesi icin o fidana ait ceşit damızlığı ve anac damızlığı fidan uretim materyalinin de "SERTİFİKALI" sertifikasına haiz olması gereklidir. Fidan seciminde dikkat edilecek hususlar: ·; Secilecek fidanın sertifikalı olup olmadığına dikkat edilmeli, bu yuzden mutlaka uzerinde etiket olan fidanlar tercih edilmelidir. ·; Kokleri acıkta kalmış, kazık kokleri yaralanmış, fidanlar alınmamalıdır. ·; Sacak koklerin iyi gelişmiş olmasına dikkat edilmelidir. ·; Gozleri uyanmaya başlamış, fidanlar alınmamalıdır. ·; Aşırı ince ve aşırı kalın govdeli fidanların toprakta tutumu guc olacağından, bu tur fidanlar tercih edilmemelidir. ·; Fidan alınırken aşı yerine cok dikkat etmek gerekir. Mutlaka anac ile kalemin kaynaşma yerini gormemiz ve aşılı olduğuna ikna olmamız gerekir. ·; Alacağımız fidanın kokunde ur, govdesinde kabuklu bit ve benzeri hastalık ve zararlılar olmamalıdır. Bu bolumde meyve fidan yetiştiriciliğinde yaygın olarak kullanılan uretim teknikleri hakkında yeni tekniklerin de eklenmesiyle pratikte uygulanması onerilen bilgilere değinilecektir. FİDANLIK YERİNİN SECİMİ Fidanlık, fidan talebinin yuksek olduğu, yani meyveciliğe uygun olan yerlerde kurulmalıdır. Fidanlık yeri icin ruzgarlardan korunmuş mevkii secilmelidir. Sulama suyu yeterli ve sulamaya uygun olmalıdır. Toprak hafif suzek ve fidan yetiştiriciliğine uygun yapıda olmalıdır. Fidan uretilecek arazi hafif meyilli ve drenajı uygun olmalıdır. Taban suyu problemi olmamalıdır. İlkbahar gec ve sonbahar erken donları aşı ve surgunleri etkileyecek şiddette olmamalıdır. Fidan uretiminde kullanılacak her turlu materyal ve işgucu temini icin ulaşım kolay olmalıdır. Fidanlık toprağı her turlu hastalık ve zararlılar bakımından temiz olmalıdır. Bunun icin uretim oncesi toprak hastalık ve zararlılar bakımından tahlil edilmelidir. Fidanlık planlaması ve parselasyonu yapılmalıdır. FİDANLIK YERİNİN HAZIRLANMASI VE PARSELASYONU Fidanlık yeri seciminden sonra, secilen yerin daha onceden değerlendiriliş şekline bağlı olarak uygun bir şekilde surulur. Yine gerekli ise tesviye işlemleri yapılır. Toprak analiz sonuclarına gore gereken bitki besin maddeleri verilir. Ana sulama ve drenaj sistemlerinin alt yapısı planlanır ve uygulanır. Tum bu işlemler tamamlandıktan sonra fidanlık parselasyonuna gecilir. Bir fidan parselasyonunda aşılı fidan parseli, tohum tavaları, coğur şaşırtma parseli, coğur parseli gibi belirli aralıklarla yer değiştiren parseller yanında daha uzun surelerde yer değiştiren klon anac damızlığı, coğur anac damızlık parselleri bulunur. Yumuşak cekirdekli meyveler ceşit damızlığı, sert cekirdekli meyveler ceşit damızlığı bulunur. Basit bir fidan parselasyonu Bunun yanında fidanlık kurulacak yerin planlaması yapılırken işletme binası, evler, yemekhane, yollar, gubrelik, makine parkı, fidan hendekleme ve satış yeri gibi tesislerin ihtiyaca cevap verebilecek buyuklukte olması gerekmektedir. FİDANLIKLARDA MUNAVEBE Fidan sokulen yere aynı cins fidan dikmek uygun değildir. Genel olarak elma, armut, ayva gibi yumuşak cekirdekli meyveler ve erik, kayısı, kiraz ve şeftali gibi sert cekirdekli meyveler aynı parsele munavebeli olarak dikilebilir. Fidan sokulen yere yonca, fiğ, korunga gibi yem bitkisi ekmek hem toprağın dinlenmesini sağlar ve hem de toprağı azot bakımından zenginleştirir. FİDAN URETİM YONTEMLERİ Tohumla Uretim Modern meyvecilikte meyve tohumları ya yabani ağacların tohumlarından elde edilen coğurler ya da secilmiş klon anaclarının uzerine aşılanarak yetiştirilir. Bu amacla anac damızlıklarının bulunması gerekmektedir. a) Tohum tavalarının hazırlanması: Yabani ağacların tohumlarından elde edilen coğurler 80 cm eninde ve 5 m boyunda tohum tavalarında yetiştirilirler. Tohum tavaları; ·; Dekara 4 5 ton yanmış ciftlik gubresi ile gubrelenir ·; Gubrenin toprağa karıştırılması icin surulur, ·; Diskaro, tırmık, freze gibi İkileme aletleri ile duzeltilir, ·; Cıkış oncesi yabancı otlara karşı ilaclama yapılır, ·; Tohum tavalarına ilaclamadan yaklaşık 15 20 gun sonra ekim yapılır. ·; Hazırlanan tohum tavalarının kendi kalınlıklarının 2 katı kadar derinliğe sıravari ekim yapılır. b) Coğurlerin aşı parseline aktarılmaları: Hendekleme yerlerinde sulanan coğurler ilkbaharda aşı parseline şaşırtılır. Aynı ceşitler aynı buyukluk ve kalınlıkta olan coğurler beraber dikilir. Boylelikle parseldeki coğurler aynı zamanda aşıya gelirler. Bu da yetiştiricilik acısından kolaylık sağlar. Coğurlerin dikim aralıkları sıra uzeri 25 35cm; sıra arası ise 80 100 cm olmalıdır. Coğurlere dikimden hemen sonra can suyu verilmelidir. c) Coğurlere aşı parselinde uygulanan işlemler: Can suyundan sonra sulamalardan ve aşırı yağışlardan sonra oluşacak olan kaymak tabakasını kırmak icin capalama yapmak gereklidir. Bu işlem, hem kaymak tabakasının kırılmasını sağlayacak hem de oluşmuş olan yabancı otların ortadan kaldırılmasını sağlayacaktır. İki capa bir su yerine gecer sozu fidancılıkta daha fazla hissedilebilir. ·; Coğurlerde kırmızı orumcek, yaprak biti, kulleme, goz kurtları gibi hastalık ve zararlılarla mucadele yapmak gerekecektir. ·; Aşı parselinde bitkileri, biran evvel aşı kalınlığına getirmek icin sulama buyuk onem arz eder. Sulamayı aksatmamak ve bitkiyi su stresine sokmamak gerekmektedir Bunun yanında aşırı sulamanın kok curukluklerine yol acacağını unutmamak gerekir. ·; Gubreleme fidancılık icin onemli bir konudur. Ozellikle azotlu gubrelerle coğurlerin daha hızlı gelişmesi teşvik edilmiş olacak ve coğurlerin aşı kalınlığına gelmesi daha da hızlanacaktır. Gubreleme hem sulama suyuyla hem de coğurlerin dibine toprak yapısına gore Azotlu gubrelerle dekara 15 18 kg hesabıyla gubreleme yapılmalıdır. Coğurler bolge şartlarına gore yaz aylarında durgun T goz aşısı yapılmalıdır. Eğer coğurlere surgun goz aşısı gec yapılacak olursa goz surup fazla gelişmeden kışa girer ve kış soğuklarından etkilenebilir. Bu yuzden kışı sert gecen yerlerde durgun T goz aşısı yapılmalıdır. d) Fidanlara aşı parselinde uygulanan işlemler: Aşılama doneminden sonra bitkiye sulama, capalama, mucadele gibi işlemler yapılır. Fidanlıklarda aşı yapmadan once coğurler 3 4 gun oncesi bolca sulanmalıdır. Bu coğurun aşı icin iyi kabuk vermesini sağlar. Yine kalem alacağımız bitkilerde bir hafta oncesi bolca sulanmalıdır. Bu da kalemin iyi kabuk vermesini sağlayacaktır. Aşılama işlemi bittikten sonra sulama, capalama ve mucadele işlemlerine devam edilmelidir. Yalnız unutulmamalıdır ki aşı parsellerinde salma sulama birinci tercih olmalıdır. Yağmurlama sulamalardan mumkun mertebe kacınılmalıdır. Kış sonunda veya erken ilkbaharda aşı yerinin hemen uzerinden ters istikamette meyilli olarak coğur kısmı kesilir ve aşı bağı cozulur veya aşı bıcağı ile kesilir. Bitkilerde faaliyet başlayınca gozler patlar ve surmeye başlar. Bu surmeyle beraber coğur uzerinde de filizler cıkmaya başlar. Bu filizleri kopartıp atmak gerekir. Bu arada aşılı fidanın daha iyi gelişebilmesi icin sulama, capalama ve mucadele işlemlerine devam edilmesi gerekmektedir. Sonbaharda fidanlar yaprak dokunce yerlerinden sokulur. Fidan sokum doneminde toprağın tavlı olması gerekmektedir. Bu hem fidanın kolay sokulmesini hem de koklerin zedelenmeden cıkmasını sağlar. Sokulen fidanlar kok ve tuvalet budaması yapıldıktan sonra tur, ceşit ve boylarına gore etiketlenip hendeklenir. Hendekleme yerinin kumsal olması hem fidan nakli hem de uretici icin kolaylık sağlar. Aşı ile Uretim Aşılama nedir? Aşılama iki bitki parcasını bir bitkiymiş gibi kaynaşarak ve buyumelerine devam edecek şekilde birleştirme tekniğidir. Yeni bitkinin ust kısmını meydana getirecek olan kısmına kalem, kokunu meydana getirecek alt kısmına anac denir. Aşılamanın amacları nelerdir? ·; İsmine doğru fidan uretimi ·; Diğer yollarla coğaltılamayan ceşitlerin ortadan kalkmasına engel olmak ·; Erken meyveye yatmayı sağlamak ·; Bazı anacların ozelliklerinden yararlanmak ·; Ceşit değiştirmek ·; Ağacın zarar goren kısımlarının tamiri ·; Virus testi Aşı ceşitleri nelerdir? Goz aşıları ve kalem aşıları olmak uzere ikiye ayrılır. I. Goz aşısı Kucuk bir kabuk parcası ile bunun uzerinde tek bir goz ile yapılan aşılara goz aşısı denir. Yongalı goz aşısında, kabuk parcasının altında odun dokusu bulunur. Goz aşısı ne zaman yapılır? ·; Sonbahar goz aşısı ·; İlkbahar goz aşısı ·; Haziran goz aşısı Goz Aşısı Metotları a) T goz aşısı: 6 mm ile 2.5 cm arasındaki capa sahip anaclara buyume devresinde uygulanır. Aşı topraktan 5 25 cm yukseklikte yapılır. Anac T şeklinde kesilir. Goz ise kalkan şeklinde odunlu ve odunsuz olarak kesilir ve anacta acılan T icerisine yerleştirilir. Aşı yeri rafya ile hava almayacak şekilde bağlanır. Aşı bağı 15 20 gun sonra kesilir. b) Ters T aşısı: Yağmurlu bolgelerde yağmur sularının acılan T icerisine girmemesi ve enfeksiyon oluşmaması icin ters T aşı metodu uygulanabilir. c) Yama goz aşısı: Dikdortgen bicimindeki bir kabuk parcasının anactan kesilip cıkarılması ve kalem uzerinde aynı buyuklukte bir kabuk parcasının cıkartılıp yerine anactan kesilen ve bir goz ihtiva eden parcanın anac uzerine yerleştirilmesi şeklinde olur. Genellikle T goz aşısının başarısız olduğu tur ve ceşitlerde uygulanır. Bu aşıda başarılı olmak icin, gece ve gunduz ısı farkının az olduğu donemler secilmelidir. Aşı cabuk yapılıp, cabuk bağlanmalıdır. d) Flut goz aşısı: Yama goz aşısına benzer. Farkı, cıkartılan kabuk parcasının govdeyi hemen tamamen saracak şekilde buyuk olmasıdır. e) Yongalı goz aşısı: Bu aşı metodu ilkbaharda buyume başlamadan once veya yaz aylarında su noksanlığı veya başka bir sebeple buyumenin durduğu hallerde kabuğun odundan kolayca ayrılmadığı zamanlarda yapılır. En onemli nokta, anacta acılan T'ye yongalı gozun cok iyi yerleştirilmesi ve cok iyi bağlanmasıdır. II. Kalem Aşıları Taze kesilmiş anacla, taze kesilmiş kalemin kambiyum bolgelerinin ust uste gelecek şekilde sıkıca temas ettirilerek, anacla kalem arasında bir bağlantı kurularak yeni bir bitki meydana getirilmesidir. Bu tur aşılara kalem aşıları denir. Kalem Aşısı Metotları a) Yarma aşı: Kucuk ağacların govdelerinde veya buyuk ağacların ana dallarında ceşit değiştirmeye uygun olan bir aşı tekniğidir. b) Kakma aşı: Yarma aşının yerine kullanılabilir. Kakma aşı ceşit değiştirmelerde ozellikle 7.5 10 cm veya daha kalın caplı dalların aşılanmalarında kullanışlıdırlar. Genellikle her ana dala 3 kalem aşılanır. c) Dilcikli aşı: Bu aşının yapılabilmesi icin anac ve kalem aynı kalınlıkta olmalıdır. 0.6 1.2 cm capındaki anacların aşılanmasında uygulanması kolaydır. Gereken şekilde yapıldığı takdirde, başarı oranı cok yuksektir. Cabuk kaynar ve kuvvetli bir birleşme meydana getirir. d) Kenar aşı: Kalemin kendinden kalın anacın yan kısmına yerleştirilmesi şeklinde yapılır. Aşı macunları: Kalem aşılarının yapılmasından sonra aşı bolgesi aşı bağı ile bağlandıktan sonra aşı macunu ile kapatılmalıdır. En fazla kullanımı olan aşı macunları iki ceşittir. Bunun yanında ticari olarak uretilip satılan kaliteli macunlar bulunmaktadır. Aşı Macunları: ·; Aşı bolgesini kapatarak su kaybını onler ·; Aşı bolgesinin dış etkenlerden zarar gormesini engeller. Sıcak macunlar: Kullanılan materyal: ·; Zift 500 gr ·; Balmumu 500 gr ·; İcyağı 300 gr ·; Elenmiş ince odun kulu 125 gr ·; Balık tutkalı 42 gr Hazırlanışı: Zift ile balmumu ufak parcalara ayrılıp bir kap icersinde ve alevsiz ateş uzerinde ısıtılarak eritilir. Diğer bir kapta icyağı yine ateş uzerinde eritilir ve sonra zift ile balmumu eriğine katılır. Bunların uzerine ince elenmiş odun kulu dokulup iyice karıştırılarak ısıtılmaya devam edilir. Kaplara dokulur. Macun soğuyunca katılaşır. Kullanılacağı zaman yumuşaması icin ısıtılması gerekir. Ancak, macunu cok sıcak olarak kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Soğuk macunlar: Soğuk macunlar, hazırlandıktan sonra ısıtılmaya gerek kalmadan yumuşaklığının koruyan macun ceşididir. Kullanılan materyal: ·; Ham recine 2 kg ·; Bezir yağı 20 gr ·; Balmumu 100 gr ·; Mavi ispirto 300 gr Hazırlanışı: Cam sakızı ateşte eritilir, buna bezir yağı ve balmumu katılır. İyice karıştırılıp eritildikten sonra ateşten indirilerek soğuması beklenir. Sonra yavaş yavaş karıştırılarak ispirto ilave edilir. DALDIRMA İLE URETİM Goz ve kalem aşılarından sonra fidan uretiminde kullanılan diğer bir metot da daldırma yoluyla uretimdir. Daldırma: Ana bitki ile bağlantısı kesilmemiş bir govde parcası uzerinde koklerin oluşmasıdır. Koklenen govde sonradan ana bitkiden, kendi kokleri uzerinde buyuyen yeni bir bitki elde etmek icin ayrılır. Daldırmada kok oluşumu icin iyi bir toprak nemine, iyi havalanmaya ve koklenme bolgesinde orta bir sıcaklığa ihtiyac vardır. Daldırmanın onde gelen ustunluğu, bitkilerin bu metotla koklendirilmesinde başarılı olunmasıdır. Celikle kolayca coğalmayan bircok klonlar, bitkilerin kendi kokleri uzerinde buyumesine imkan veren daldırma metodu sayesinde koklendirilebilmektedir. Ancak daldırmada belirli sayıdaki anactan elde edilecek bitki sayısı, celikle goz veya kalemden elde edilecek bitki sayısından azdır. Bazı durumlarda daldırma ile yetiştirilen bir bitki, celikle yetiştirilen bir bitkiye oranla daha kısa zamanda belli bir buyukluğe ulaşmaktadır. Daldırma Metotları a) Uc daldırması: Uc daldırmasında koklenme, bukulerek toprağa sokulan surgun uclarında meydana gelir. Bu metot siyah ve mor ahududuların karakteristik uretim metodudur. b) Adi daldırma: Bir dalın toprağa doğru bukulmesi, toprağa gelen yerinin toprakla veya torf ile ortulmesi ve ucunun topraktan cıkarılmasıyla yapılır. Genel bir kural olarak, bir yaşından daha yaşlı olan surgunler daldırma icin uygun değillerdir. c) Yılankavi daldırma: Adi daldırmaya benzer farkı dalın bir kısmının gomulmesi, ondan sonraki kısmının toprak yuzeyine cıkarılması, sonraki kısmının tekrar gomulmesidir. Genellikle dalın alt kısmı bıcakla cizilir veya bilezik alınır. Adi daldırmada olduğu gibi toprakla ortulur. Her gomulen kısımda kokler oluşur. Bu metot Muscat uzum ceşidi gibi uzun kolay eğilip bukulebilir surgunleri olan bitkilerin coğaltılmasında kullanılır. d) Hava daldırması: Bitkilerin kabuğundan bilezik alınmış veya kabuğu bıcakla yarılmış ve bu yaralanan kısımları nemli bir koklendirme materyali ile havai kısımlarda kokler oluşur. e) Tepe daldırması: Tepe daldırması, bir bitkinin dinlenme mevsiminde tepesinin toprak seviyesinde kesilmesinden sonra yeni gelişen surgunlerin dip tarafının bu kısımlarında koklenmenin hızlanmasını sağlamak amacıyla, toprakla ortulmesi işlemlerini icerir. f) Hendek daldırma: Hendek daldırması bir bitki veya dalın bir hendeğe yatırılması ve cıkan surgunlerin etrafına toprak doldurulmasından ibarettir. Cıkan bu surgunlerin diplerinde kokler oluşur. Bu metot ile; ·; Uzun yıllar kullanılacak olan ana bitki dikilmesi 30 45 derece acı ile yatık olarak sıra uzerine 45 50 cm arayla dikilir. Sıralar arasında 120 150 cm mesafe bırakılır. ·; Buyume başlamadan hemen once bitki, hazırlanan hendeğin icine yatırılır. Surgunlerden hafifce uc alınır. Zayıf dallar kesilip atılır. ·; Yeni surgunlerin diplerine zaman zaman toprak yığılır. ·; Mevsim sonunda yığılan toprak acılır ve koklenen surgunler ana bitkiden cıktığı yerden kesilir. ·; Koklenmemiş surgunler, ertesi yıl koklendirilmek uzere yerlerinde bırakılır. ·; Hendek daldırmasında surgun uzerinde bulunan tomurcuklardan cıkan surgunler toprağı delerek yukarı cıkar. Bunların diplerinde kokler oluşur. Bu işleme devamlı daldırma da denir. CELİKLE URETİM Celikle coğaltmada bir dal parcası, bir govde veya bir yaprak dal, ana bitkiden kesilir. Kesilen bu dal parcası (3 4 goz iceren) kok ve surgun yapımına zorlanmak amacıyla koklendirme ortamına konur. Yapılan bu işlemler, celik alma ve koklendirme faaliyetlerini icerir. Celikle uretimde yeni bitki, ana bitkinin tum ozelliklerini taşır. Celikle uretimin avantajları ·; Birim alandan cok sayıda bitki, elde etme imkanı mevcuttur. ·; Bu coğaltma metodu ucuz, kolay, cabuk ve basit olup, ozel teknik istemez. ·; Uyuşmazlık, aşı noktasında kaynamama sorunu gibi sorunlar celikle uretimde soz konusu değildir. ·; Bir ornek bitkiler elde etmek mumkundur. ·; Elde edilen bitkiler ana bitkiyle aynı ozelliklere sahiptir. Celik tipleri a) Odun celikleri: Odun celikleri kolay hazırlanır. Cabucak bozulmazlar. Gerektiğinde, emniyetle uzak mesafelere gonderilebilirler. Coğaltma materyali olarak kullanılacak olan odun celikleri sıhhatli, kuvvetli ve guneşte buyuyen bitkilerden alınmalıdır. Celik yapılacak bitkilerin surgunlerinin boğum araları anormal uzun veya sık olmamalıdır. Obur dallar ile kucuk ve zayıf buyuyen dallar celik materyali olarak kullanılmamalıdır. Odun celiklerinin uzunlukları 10 30 cm arasında değişir. Alınan celikler perlit, kum, torf gibi koklendirme ortamlarına celiğin yarıya yakın bir kısmı sokularak (1 2 goz) sıcaklık ve sulama imkanları dikkate alınarak koklenmesi sağlanır. Koklendirme ortamına konulmadan once hormonla muamele edilirse koklenme nispeti iyi olur. Yine koklendirme ortamına konulan celiklerde bitkinin kok oluşacak bolgesinde 18 20 0C'lik bir sıcaklık, koklenmeyi olumlu etkileyecektir. Koklendirme ortamına konulan celiklere sis şeklinde nem sağlamak faydalı olacaktır. b) Yeşil celikler: Buyume donemi icinde ilk surgunlerin yaklaşık 30 cm olduğu donemden başlayarak, yaprakların dokulmesine kadar olan donemde oluşan surgunlerden elde edilen celiklere yeşil celik denir. Bu donemde alınan celiklere hormon uygulaması yapılır. Yeşil celikler sisleme yapılarak nem duzeyinin % 90 civarında olduğu ortamlarda koklendirilir. Koklendirme ortamına konulan celikler yapraklı ise, yaprak alanını azaltmak gerekecektir. Celik boyu odun celiklerinde olduğu gibi 10 30 cm olmalıdır. Koklendirme ortamına konulan tum celiklerde kok curumesi gibi sıkıntılara karşı aşırı sulamadan kacınmak gerekecektir. Koklenen celikler tuplenip alıştırma ortamına konulup, belli bir sure bekletildikten sonra dış ortama rahatlıkla konulabilir.