Turkiyede Tarım ve Hayvancılık Turkiye'nin İktisadi Kalkınmasında Hayvancılık Sektorunun Yuklendiği Fonksiyonlar Ekonomik faaliyetlerin temel unsuru yeraltında ve yerustunde bulunan tabii kaynaklardır. Bunların rasyonel olarak işlenmesi ve sanayileşmeye gidilmesi milli geliri ve dolayısıyla kişi başına duşen geliri arttırır, refaha ulaştırır. Milli gelirin devamlı ve muntazam bir şekilde yukselmesi, iktisadi kalkınma olarak tanımlanmaktadır. Kişi başına milli gelirin artmasıyla birlikte insanlar eksik beslenmeden kurtularak kalitatif beslenmeye yonelmektedirler. Kalitatif beslenme, ekonomik olarak kalkınmakta olan ulkelerde toplumsal kalkınmaların da ilk cıkışı olarak kabul edilmelidir. Bu durumda, hayvanın onemli bir besin kaynağı olacağı acıktır. Dolayısıyla hayvancılık sektoru, ekonominin başlıca uretim kaynağını oluşturan insan gucunun gelişmesinde temel faktor olmaktadır. Kıymetli gıda maddeleri olarak adlandırılan et, sut, yumurta uretimi tahıl, yağ ve şeker gibi boş kalorili besinlerin uretimine nazaran bir oncelik kazanmış, ulkeler genellikle uretim politikalarını bu cağdaş anlayışa uygun bir şekilde duzenlemişlerdir. Ulkenim kendi ihtiyacını karşılayacak seviyedeki uretimi sağlamak, milli gaye edinilmiştir. Hayvansal orijinli gıda maddeleri uretimini arttırma cabaları, butun dunya uluslarının uzerinde onemle durdukları aktuel bir konudur. Konunun onemi, bir yandan hayvansal orijinli maddelerin insan beslenmesindeki oneminden, bir yandan da sağlanacak uretim fazlasının ihrac edilmesi yoluyla doviz temini imkanından ileri gelmektedir. Hayvansal protein kaynaklarının insan beslenmesindeki rolu anlaşıldıktan sonra, bu maddeler butun dunya pazarlarında alıcı bulabilen değerli urunler haline gelmiştir. Bu konuya Turkiye acısından bakacak olursak, hayvan ve hayvansal urunler ihracatımız var olan uretim gucumuze ve potansiyelimize denk bir seviyede değildir. Hayvan ve hayvansal urunler ihracatında fiyat, kalite ve standardın onemi buyuktur. Bu bakımdan, soz konusu maddelerin ihracatını arttırabilmek icin hayvancılıkta verimlilik arttırılarak fiyatların duşurulmesi, uretimde kalite ve standarda gerekli onemin verilmesi zorunludur. Bunun yanında, ithalatımızın genişletilebilmesi ihracatımızın geliştirilmesiyle mumkundur. Az gelişmiş ekonomilerin ihracatlarını kısa vadede arttırabilmeleri icin, butun Dunya pazarlarında alıcı bulabilen, gelir ve talep esnekliği yuksek olan hayvansal gıda maddelerinin ihracını arttırmaya caba sarf etmelidirler. Turkiye'de halkın beslenmesindeki hayvansal protein yetersizliği yanında odeme acığının yarattığı problemler ile ekonominin icinde bulunduğu darboğaz nedeniyle meydana gelen huzursuzlukların mumkun olan en kısa zamanda giderilebilmesi icin hukumetlerin, meslek teşekkullerinin ve bilim adamlarının dikkatlerini ve calışmalarını yurt hayvancılığının geliştirilmesi uzerinde yoğunlaştırmaları zorunludur. Hayvancılık sektorunun gelişmesiyle kamu kesiminin finansmanında kullanılan dolaylı vergilerden ayrı olarak dolaysız vergi gelirlerinde de bir artışın sağlanması beklenebilir. Turkiye'de halkın oldukca onemli bir kısmının gecim veya ek gelir kaynağı olması bakımından hayvancılık sektoru, sanayi sektorunun piyasası olma fonksiyonunu ifa ederek sanayileşmeyi uyarma durumundadır. Hayvancılığın gelişmesi, Turk sanayinin gelişmesi bakımından hayati bir onem taşımaktadır. Hayvancılıkla gecinen, veya hayvancılığı ek bir gelir kaynağı olarak değerlendirme durumunda olan koylunun hayat seviyesi yukselmedikce, sanayinin yeteri kadar gelişmesinin, mamullerini satın alabilecek bir yerli pazara kavuşmasının mumkun olmayacağı aşikardır. Tarım sektoru ile birlikte hayvancılık sektorunun geleneksel fonksiyonlarından biri sanayi sektorunun hammadde ihtiyacını karşılamaktır. Hayvancılık, ceşitli sanayi kolları icin hammadde temin eden bir kaynaktır. Gıda sanayi başta olmak uzere, cok sayıda sanayi şubesine temel hammadde ve yardımcı madde temin eder. Hayvancılık sektorunun ekonomik fonksiyonlarından biri de ulkenin tarım sektorunu, tarımsal işletmelerini rasyonel bir duzeye eriştirmektir. Gercekten, bitkisel uretimin insan gıdası olarak değerlendirilemeyen kısmı ile bitkisel artıkların hayvansal gıda ve hayvansal urunlere transformasyonun gercekleştirilmesi hayvancılık sanayi yardımıyla olmaktadır. Bu suretle, başka turlu kıymetlendirme imkanı bulunamayan tali uretim maddeleri ile uretim artıklarının işletme kazancını arttırması imkanı yaratılmış olmaktadır. Az gelişmiş ekonomilerin ozelliklerinden biri, bilindiği gibi, bolgelerarası gelir dağılımı dengesizliklerinin buyuk olmasıdır. Her ne kadar hicbir ekonomik sistemde ve iktisaden gelişmiş ekonomide bu dengesizliğin tamamen ortadan kaldırılması soz konusu değilse de, makul duzeye indirilmesi pekala mumkundur. Zamanımızda devletler kalkınma ve bolge planlarıyla bolgesel dengesizlikleri ortadan kaldırmaya calışmaktadır. Geri kalmış bolgelerin sanayileşme vetiresine bir an evvel gecebilmeleri bakımından tarım veya hayvancılık sektorlerinde bir gelişmenin sağlanması zorunlu olmaktadır. Hayvancılık tarla mahsulleri kadar tabiatın tehlikelerine maruz kalmamakla gelirlerde duzenlilik sağlar. İklim sebebiyle ceşitli mahsullerin yetiştirilmesine musait olmayan bolgelerde gelir duzenini sağlaması bakımından hayvancılık bilhassa onem kazanır. Bu durumda, hayvancılık sektorune yapılacak yatırımlarla hayvancılık sanayinin gelişimini sağlamanın ve iktisaden geri kalmış bolgeleri refaha ulaştırmanın, milli gelirin adil olarak dağılımının hayvancılık kanalıyla mumkun olabileceği aşikardır. İktisadi kalkınmanın kişi başına duşen milli gelirin devamlı ve reel olarak artmasıyla gercekleştirilebileceği herkesce bilinen bir gercektir. Kalkınmanın iktisadi istikrar icinde gercekleştirilebilmesi icin ekonomilerin, yaptıkları yatırımların miktarını her gecen gun arttırarak istihdam hacmini yukseltirken, tam calışma ile birlikte fiyat istikrarını da gercekleştirmeleri gerekir. Turkiye Hayvancılığının Bugunku Durumu Turkiye'de doğal şartları bakımından hayvancılığa genellikle elverişli olan, kaliteli ve geniş meralara sahip Kuzey Doğu Anadolu'da hayvancılık hakimdir. Diğer taraftan, Turkiye'nin pek cok yerinde gerek arazinin engebeli oluşu, gerekse yeteri olcude yağış olmaması yanında sulama imkanlarının cok sınırlı oluşu, bitkisel uretiminin yapılamamasına sebep teşkil etmektedir. Bu durum, memleketimizde hayvancılığı on plana gecirmiştir. Turkiye sahip olduğu hayvan varlığı bakımından dunya ulkeleri arasında on sıralarda yer almaktadır. Hayvancılıkta Verimin Arttırılması Careleri İşletme Organizasyonunun Geliştirilmesi Gecmişin hayvancılık anlayışı ile asrımızın ikinci yarısındaki hayvancılık anlayışı arasında cok farklar vardır. Hayvancılığın "Tarımın vazgecilmez bir kolu" olduğu hususundaki goruş, bugunun teknik, sağlık ve ekonomik anlayışı icinde anlamını yitirmiş durumdadır. Hayvancılık, mustakil işletmeciliğin, hatta endustrinin kendisi olmuştur. Turkiye'de kelimenin gercek anlamında hayvancılıkla meşgul işletme sayısı pek azdır. Hayvancılıkla ilgili faaliyetler genellikle tarımsal faaliyetlerle birlikte yurutulmektedir. Hayvan yetiştiriciliği genellikle modern teknolojinin uygulanabilme yeteneğinden yoksun kucuk koy işletmeleri icersinde ve goreneklere bağlı olarak oldukca ilkel bir şekilde yapılmaktadır. Hayvancılık işletmeciliği genel olarak ailede 2 5 sığır,15 20 koyunla yapılmaktadır. Turkiye'deki hayvan işletmeleri rasyonel buyuklukte olmaktan uzaktır. Hayvan yetiştiriciliği tarımsal faaliyetlerle birlikte yurutulduğunden, tarım işletmelerinin buyukluğu arttırılmadıkca, verim artışı gercekleştirilmeksizin hayvan sayısı artmaya devam edecektir. Turkiye'de buyuk tuketim merkezleri yakınlarında kurulmuş ve entansif sut ve besi sığırcılığı yapan işletmeler yeni yeni gelişmektedir. Bunlar sut ve et ihtiyacının karşılanmasında onemli rol oynadıkları gibi, kultur ırklarının ulkede yayılabilmesini sağlayacak damızlıklarla ilgili ihtiyacın karşılanmasında da yararlı olabilir. Bu tip işletmelerin teşkilatlandırılıp desteklenmesi, Turkiye hayvancılığının gelişmesi bakımından yararlı olacaktır. Mali Olanakların Sağlanması Ve Hayvan Yetiştiricilerinin Teşkilatlanması Turkiye hayvancılığında produktiviteyi engelleyen onemli bir faktor, hayvan yetiştiricilerinin mali olanaklardan yoksun bulunmalarıdır. Ulkemizde hayvancılıkla uğraşan işletmelerin hemen hemen tamamı kucuk aile işletmesi tipindedir. Bunların duşuk olan gelirleri tasarrufa ya hic imkan vermez veya sınırlı kalır. Diğer taraftan, krediler tapulu gayri menkullere karşılık verildiğinden ve halkın bir kısmının elindeki mulkun tapusu olmadığından, ureticiye verilebilen kredi sınırlı kalmaktadır. Ayrıca kucuk hayvancılık işletmelerinin garanti gosterememesi, teşkilatlanmamış olması sebebiyle hayvan yetiştiricilerinin Tarım Bakanlığının verdiği kredilerden faydalanması da soz konusu değildir; Mali imkanları sınırlı, bu arada kredi sağlama olanaklarından da yoksun olan işletmeler, uretimi arttırıcı teşebbuslerde bulunamaz, gerekli tedbirleri alamaz. Turkiye'de uretici muhtac olduğu krediyi istediği zamanda ve miktarda elde edemediğinden, ya tefecilere başvurmakta veya urununu duşuk fiyatla satmaktadır. İcinde bulundukları koşullar dolayısıyla hayvan ureticileri mumkun olduğu nispette masrafsız bir uretim sistemi uygulamakta, meraya dayanan hayvancılık yapmaktadır. Bu yuzden mevcut koy şartlarına en uygun ve mukavim, fakat verimi duşuk bir hayvan populasyonu meydana gelmiştir. Butun bunlardan ayrı olarak, hayvan yetiştiriciliğinde ve hayvansal urunlerin değerlendirilmesi faaliyetlerinde ureticilerin teşkilatlandırılması ve kooperatifleştirilmesi, aracıların yetiştiriciyi somurmesinin onlenmesi ve bilhassa uretimi arttırılması bakımından şarttır. Hayvansal Urunlerin Pazarlanmasının Sağlanması Gunumuzun ekonomik anlayışına gore hayvancılığın verimli bir uretim kolu olabilmesi, modern bilgi ve teknolojiye yer verilmesi ve başlıca uretim unsurlarının en uygun şekilde kullanılmasına bağlıdır. Hayvancılık bilgi, hesap ve olcu ile idare edilen ve belirli buyukluğe erişmiş pazara bağlı bir uretim kolu haline gelmiştir. Uretim ve pazarlama, modern hayvancılığın birbirinden ayrılmaz, birbirini tamamlayan kısımları durumundadır. Pazarlamayı, uretimin en son ve en onemli parcası olarak nitelendirmek mumkundur. Hayvansal urunlerin pazarlanmasında gaye urunlerin teknik ve ekonomik yonden yeterli bir şekilde toplanması, işlenmesi ve nihai tuketiciye ulaştırılmasıdır. Ulkemizde yetiştiricinin pazarlık gucu genellikle zayıftır ve alıcıya tabidir. Her şeyden once urunlerin değerlendirilmesi icin yeteri kadar tesis yoktur, değerlendirme ilkel şartlar icinde yapılmaktadır. Turkiye'de ekonomik duzen hayvan ve hayvan mahsullerine yeterince gelir sağlayacak seviyeye ulaşmadığından, yetiştirici hayvanına fazla para sarf etmeyecektir. Hayvanın ve onun mahsullerini kolaylıkla değerlendiremeyen koylu icin hayvanında verim artışı sağlamanın faydası yoktur. Uretimde gerek kalite, gerekse kantite yonunden bir ilerlemenin olabilmesi icin, uretilenin değer fiyatına satılması şarttır. Hayvancılık karlı ve faydalı olduğu muddetce bir ilerleme kaydedilebileceğine gore, bunu temin edecek olan pazarlama işlerinin duzenlemesi bir zorunluluktur. 1.3.4. Hayvan Yetiştiricilerinin Eğitim Seviyesinin Yukseltilmesi Ve Araştırma Faaliyetlerinin Hızlandırılması Irkların geliştirilmesinde rasyonel besleme ve modern yetiştirme teknikleri belli başlı tedbirlerdir. Bunların buyuk olcude insan faktorune bağlı olduğu aşikardır. Produktivite her şeyden once bir zihniyet meselesidir. Produktivitenin arttırılabilmesi, insanın ekonomik ve sosyal hayatın yeni şartlarını benimsemesine, yeni teknikleri ve metodları uygulamasına bağlıdır. Tarımsal geliri icinde hayvancılık sektoru gelirlerinin payı yuksek olan memleketlerde hayvan ve hayvan urunleri uretimi, belirli bir kultur seviyesine sahip kişilerce yurutulmektedir. Turkiye'de hayvancılık sahasında calışanların buyuk bir kısmının hayvancılık bilgi ve tekniğinden yoksun oldukları bilinen bir gercektir. Yetiştiricilerin buyuk bir coğunluğu ilkokul mezunu dahi değildir. Turkiye'de ureticilerin eğitim eksikliğinden ayrı olarak, gorenek ve geleneklere bağlılık derecesi, salgın ve paraziter hayvan hastalıkları ile mucadele ve kontrolunde, dolayısıyla da uretimin arttırılmasında rol oynar. Turkiye hayvancılığının geliştirilmesi soz konusu olduğu zaman ortaya cıkan bir cok ayrıntılı meseleyi bilimsel metodlarla ortaya koyabilmek, bunların cozum yollarını bulabilmek araştırma faaliyetleriyle sağlanabilir. Daha iyiye ulaşabilmek icin hayvancılık calışmalarının her yonunde geniş araştırmalara ihtiyac vardır. Turkiye gerceklerine ve gelişimlerine uygun, pratik sonuclar verecek bilimsel ve teknik araştırmaların meselelere getireceği cozumlerden, teknolojinin yeni imkanlarından yetiştiricilerin faydalanabilmesi icin, onların teknik bilgi ve gorgulerini arttıracak bir eğitimin uygulanması mutlaka zorunludur. Turk hayvan yetiştiricilerinin işletmecilik konularına adapte olabilmeleri bilim ve tekniği kabul edip uygular hale gelmeleri icin eğitim, yayın ve uygulama imkanları mutlaka seferber edilmelidir.