Armut Yetiştiriciliği Armut ağacı genellikle dikine buyur tac yapısı bir cok ceşitte piramit şeklindedir. Orneğin Akca ve Mustafa Bey yarı dik, Ankara dik Williams yayvan buyume gostermektedir. Armut ağaclarında cicek tomurcukları tuysuz ve karışık yapıda olup iclerinde hem cicek hem de yaprak taslakları bulunmaktadır, Williams gibi bazı armut ceşitlerinde yıllık surgunlerde yan tomurcuk olarak cicek tomurcuğu oluştururlar. Armut ağacı genellikle;yuksek meyve tutumu ve verimlilik sağlamak icin karşılıklı tozlanmaya ihtiyac duyar. Tesis edilen armut bahcelerinde asıl ceşidin yanında mutlaka dolleyici bir baba ceşitde dikilmelidir. BABA CEŞİTTE ARANAN OZELLİKLER 1 Her yıl cicek oluşturmalı 2 Ciceklerindeki canlılık oranı yuksek olmalı 3 Asıl ceşit ve baba ceşidin cicek acma zamanları birbiriyle cakışmalıdır. 4 Yeni kurulan bahcelerde ceşitlerin verime yatma yılları uymalıdır. 5 Bahceler kurulurken tozlayıcılar iyi bir şekilde yerleştiril melidir, baba ceşidin asıl ceşitten 15 m mesafeden uzak olmaması ayrıca onemlidir. İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ Armutlar genel olarak 30 oC ye kadar dayanırsa da don olayının uzun surmesi ve ağacların nemli topraklar uzerinde bulunması zararlanmayı arttırır ve surgun uclarının donmasına neden olur. Armut ciceklerinin ilkbahar gec donlarından etkilenmeihtimali fazladır. Bu nedenle de bahcelersoğuk havanıncoktuğu cukuryerlere kurulmamalıdır. Armut ceşitlerinin dinlenme doneminde kış soğuklaması olarak ( + 7.2 ) nin altında 1200 1500 saate gecirmesi gerekir. Toprak isteği Armut, cok farklı toprak koşullarına uyum sağlayabilen bir meyve turudur. Ilıman iklim meyve turleri arasında ağır ve havalanması zayıf topraklara en toleranslı olanı armutlar dır. 45 63 cm toprak profili olan ve altta gecirgen bir tabaka bulunması armudun minimum toprak isteğidir. Armut bahcesi kurarken en sakınılması gereken topraklar yuzlek kirecli olanlar veya alt toprak tabakasına doğru yuksek oranda kirecli su bulunduran topraklardır ki bu yerlerde ayva anacı uzerine aşılı armutlar demir noksanlığından buyuk zarar gorurler. Armut ağacı topraktaki organik madde miktarının yuksek olmasını ister bu organik madde miktarı bakımından zayıf olan topraklar iyi yanmış ciftlik gubresi ile takviye edilmelidir. KLONAL ANACLAR Armudun en onemli klon anacı ayvadır. Ayvanın Quince A, B, C klonları dunyaca tanınan armut anaclarıdır, bunlardan da en cok kullanılan anac Quince A dır. Ayva anacının kulla nılmasında karşılaşılan en onemli sorun uyuşmazlıktır. Willi ams, Barlette, Bosc vb. ceşit ler ayva ile uyuşmazlık gostermekte, uyuşmazlığın olduğu bu gibi ceşitlerde soruna ara anac olarak Beurre Hardy veya Old Home anacları kullanılarak cozulmektedir. Quince A nın ozellikleri 1 Uzerine aşılı ceşitleri erken mahsule yatırması ve birim sahaya duşen ağac sayısının fazla olması nedeniyle birim sahadan alınan verim yukselmektedir. 3 X 1.5 m dikim sıklığı ile bahce tesis edilebilebilir. 2 Gelişmeleri daha yeknesaktır. 3 Budama, zirai mucadele ve hasadı kolaydır. 4 Bu anaca aşılı armut ceşitlerinde meyve kalitesi cok yuksektir. 5 Başta Williams olmak uzere bazı armut cesitleri ile tam uyuşmadığından ara anac kullanma zorunluluğu bulunmaktadır. Beurre Hardy ceşidi bu klonal anacın Williams ile uyuşmazlığın giderilmesinde ara anac olarak kullanılmaktadır. 6 % 3 un uzerinde kirec ihtiva eden topraklarda kloroza hassastır. BAHCE TESİSİ Armut bahcesi kurulurken aşılı fidan kullanılması ve bolgemiz gibi iklimi ılıman olan yerlerde fidanların dikimi sonbaharda yapılması dahaiyidir. Genellikle kurak koşullarda ve kuvvetli anaclar kullanıldığında fidan diki minde aralık ve mesafeler daha fazla tutulmalıdır. Nemli bolgelerde ayva anacı kullanıldığında 3 4 m, orta boydaki ağaclar icin 4 6 m ve armut coğuru uzerine aşılı armutlar icin 6 8 m dikim aralığı yeterli olmaktadır. BUDAMA 1 Kullanılan fidanın iyi dallanmış olması istenir. 2 Ateş yanıklığının bulunduğu yağışlı yerlerde şiddetli budamalardan kacınılmalıdır. Cunki bu taze surgun oluşumunu uyarır ve hastalığın kontrolu zorlaşır. 3 Normal koşullarda 3 4 ana dal yeterliyken Ateş yanıklığının yaygın olduğu yerlerde catıyı oluşturan ana dal sayısı 6 ya cıkarılmalıdır. 4 Bir cok armut ceşidi dikine buyume eğilimindedir, fazla dallanmazlar. Yan dal oluşumunu uyarmak icin tepe vurma en az duzeyde yapılmalıdır. TERBİYE SİSTEMİ:Armutlarda cok gorulen ateş yanıklığı hastalığından dolayı, meydana gelecek dallardaki olme ihtimali hesaplanarak 4 6 ana catı dalının gelişmesi sağlanır. Modifiye Lider sistemi terbiye şekli armutların gelişme yapısına uygundur. Bunun icin armutlardaki satın alınan fidan 90 120 cm yerine 120 140 cm olursa daha iyi olur. Mahsule yatan ağaclara hafif bir budama yapılmalı ve yaygın bir gelişmenin temini icin dal ve dalcık cıkarması yapılmalıdır. MAHSUL YONUNDEN ARMUTLAR 1 Kısa meyve dalcıklı ceşitler bu ceşitlerden Beurre Hardy, B. Bosc, Beurre Clairgeau, Lawson ve Flemish Beauty de yeni gelişme daima yeni kesim yerlerinde olur. 2 Kuvvetli meyve dalcığı ve surgun meydana getiren grupta Williams , Easter Beurre, Winter Nelis ve Patrick Barry ceşitleri vardır. Birinci gruba giren ceşitlere, bol miktarda meyve gozu teşekkul etmeleri icin orta derecede bir budama yapılması gereklidir. Bunlarda keza, kısaltma ile dal ve meyve dalcıklarında seyreltme tavsiye edilir. İkinci gruba giren ceşitlere ise cok hafif bir budama yapmak gerekmektedir. Gerek kışın, gerekse buyume doneminde ağaclar kontrol edilmelidir. Bunun icin ağacın tepe gelişmelerine bakmak yeterli olur. Hastalık bulaşmış surgunlerde yapraklar kış mevsimi boyunca kaldıkları icin kolayca tanınırlar. Hastalık gorulur gorulmez hastalıklı kısmın hemen kesilip atılması ileride cok dal cıkarılmasını onlediği gibi hastalığı da frenler. Bu işlemler yapılırken ozellikle budama aletlerinin dezenfeksiyonuna cok dikkat etmelidir. o GUBRELEME:Armutlarda azot gubreleme sindeki en onemli husus ateş yanıklığıdır. Cunku aşırı surgun buyumesi bu hastalığın etkinliğini arttırır. SEYRELTME:Barlette, Beurre Hardy gibi ceşitler, bazen her huzmede 3 5 meyve olacak şekilde meyve bağlar ki bunların sayısını 1 2 ye duşurmek gerekir. Armutlarda elle seyreltme, ciceklen meden 50 yada 70 gun sonraya kadar yapılabilir. Cunku armutlarda meyvenin gelişim surecinde hucre bolunmesi safhası 7 9 hafta kadar devam etmekte ve bundan sonra meyve ağırlığında hızlı bir artış başlamakta ve devam etmektedir bundan dolayı da armutların seyreltilebilmesi icin oldukca fazla zaman aralığı bulunmaktadır. Williams armudunda derimden once 1 2 haftalık zaman icinde buyuk bir ağırlık artışı kaydedil mektedir. Derimin iki defada yapılması bile birinci derimden arta kalan kucuk meyvelerin irileşmesini sağlayabilmektedir