Organik Hayvan Besleme Organik Hayvan Besleme ve Yemin Ozellikleri Hayvanlara tum doğal davranışlarını gosterebileceği barınak ve iyi bir bakım olanakları verilse de, Organik besleme olanakları verilmedikce sağlıklarının korunması ve onlardan sağlıklı urunler alınması mumkun değildir Hayvan beslemede rasyonları oluşturan yemlerin kalitesi, miktarı ve veriliş şekilleri ile kullanılan katkı maddeleri hayvan sağlığını onemli derecede etkilemektedir. Yem kalitesi hayvan sağlığını onemli derecede etkiler Organik hayvan beslemede genc ruminantların beslenmesi oncelikle ana sutune dayanmalıdır Doğumla birlikte buzağılar en az 3 ay, kuzu ve oğlaklar en az 1.5 ay ana sutu almalıdır Organik hayvan beslemede, hayvansal kaynaklı yem olarak, ekolojik veya konvansiyonel uretilen sut ve sut urunleri ile balık, diğer deniz hayvanları, bunların urunleri ve yan urunleri kullanılabilir.. Organik Asitler ve Hayvan Beslemede Organik Asit Kullanımı Organik asitler yapıları karbon iskeletine dayalı asitlerdir. Formik, asetik, propiyonik, butirik, fumarik, sorbik, sitrik ve malik asit gibi asitler ve bunların tuzları başlıca organik asitlerdir. Doğada saf olarak bitkisel ve hayvansal organizmada bulunabilirler ve ayrıca doğal yollardan elde edilebilirler. Hayvan vucudunda kullanılıp, metabolize olduktan sonra karbondioksit ve suya okside olurlar. Dolayısıyla canlı organizma icin herhangi bir sağlık sorunu yada bir risk oluşturabilecek hicbir kalıntı bırakmazlar. Bu ozellikleri nedeniyle organik asitler gunumuzde gerek karma yem uretiminde gerekse hayvan beslemede tum dunyada vazgecilmez bir koruyucu ve verim artırıcı bir katkı maddesi durumundadırlar. Ozellikle yakın zamana kadar cok yaygın olarak kullanılan antibiyotik buyutme faktorlerinin hayvan beslemede kullanımının yasaklanmasından sonra antibiyotiklerin yerini alabilecek cok guclu bir alternatif olması nedeniyle gunumuzde buyuk bir popularite kazanmışlardır. Organik Asitlerin Başlıca Kullanım Amacları Organik asitler temel olarak yem ve yem hammaddelerindeki mikotoksin uremesini engellemek ve bu yolla hayvanları mikotoksikasyona karşı korumak; yem ve yem hammaddelerinin depolanma surelerini uzatmak; silajlardaki aerobik bozulmayı onlemek ve silajların aerobik stabilitesini artırmak; hayvanların sindirim sistemlerinde antibakteriyal etki gostermek ve hayvanlarda buyumeyi uyarmak amacıyla kullanılırlar. 1. Yem ve yem hammaddelerindeki mikotoksin uremesini onlemek Mikotoksinler gerek ruminant gerekse tek mideli ve kanatlıların beslenmesinde cok onemli bir olgudur. Mikotoksinler hayvanların verim performanslarında cok buyuk duşmelere, cok onemli sağlık sorunlarına ve olumlere neden olabilmektedirler. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Orgutu dunyada her yıl uretilen bitkisel kaynaklı yem ve gıdaların yaklaşık % 25' inin mikotoksinler ile kontamine olduğunu acıklamıştır. Bununla birlikte ozellikle kanatlı hayvanların mikotoksinlere karşı oldukca hassas olması nedeniyle sık sık ceşitli mikotoksikasyon olayları ortaya cıkabilmektedir. Ruminant, tek mideli ve kanatlı hayvanların yemlerine katılan organik asitler başta kuf olmak uzere yemlerdeki mikotoksinlerin gelişip coğalmasını engellemekte ve dolayısıyla gerek hayvanların gerekse hayvansal urunlerin tuketicisi olarak insanların bu tur mikroorganizmalardan zarar gormesini onlemektedirler. 2. Yem ve yem hammaddelerinin depolanma surelerini uzatmak Tum karma yem hammaddeleri ceşitli maya, mantar ve bakteriler ile doğal olarak kontamine haldedirler. Bunlar uygun ortamın oluşması halinde buyuk bir hızla coğalarak bu tur yemlerle beslenen hayvanların verim performanslarını onemli olcude duşurmekte ve hayvanlarda ciddi sağlık sorunlarına yol acabilmektedirler. Bu tur mikroorganizmalar ile kontamine yemler ozellikle kanatlı sektorunde cok daha ciddi sorunlara ve buyuk ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Ancak yemlere organik asit katılması halinde bu sağlık sorunları ve ekonomik kayıplar onlenebilmektedir. Yemlere katılan organik asitler yemlerde maya, mantar ve bakterilerin gelişip coğalmalarını engelleyerek yem ve yem hammaddelerinin depolanabilme surelerini uzatırlar. 3. Silajlardaki aerobik bozulmayı engellemek Silaj yapımında organik asit kullanımı cok uzun yıllar oncesine dayanmaktadır. Organik asitler katıldıkları bitkilerde pH' yı hızla duşurerek fermantasyonu sınırlandırmakta ve bunun sonucunda silajlardaki ısınmayı ve başta proteinler olmak uzere besin maddeleri kayıplarını onlemektedirler. Diğer yandan antibakteriyal etkileri sayesinde silajlarda maya, kuf, clostridia, enterobacteria ve diğer aerobik mikroorganizmaların gelişip coğalmasını engelleyerek silajların aerobik stabilitelerini artırırlar. Boylece yemlemede kullanılmak uzere acılan silajların bozulmadan uzun sure kullanılabilir. Organik asitler ayrıca silajların yem ve enerji değerlerini artırırlar. 4. Hayvanların sindirim sisteminde antibakteriyal etki gostermek Organik asitler bakterilerin hucre zarlarından gecerek hucre ici pH' sını değiştirmekte ve boylece bakterilerin amino asit ve enerji metabolizmalarını etkilemektedirler. Ayrıca bakterilerin DNA yapılarını parcalayarak onları etkisiz hale getirebilmektedirler. Dolayısıyla hayvan beslemede organik asit kullanılması halinde organik asitlerin hayvanların sindirim sistemlerinde gosterdikleri antibakteriyal etki sayesinde hem cok ciddi sağlık sorunlarından hem de buyuk ekonomik kayıplardan korunulabilmektedir. 5. Hayvanlarda buyumeyi uyarmak Organik asitler hayvanların sindirim sistemlerindeki mikrobiyal florayı değiştirerek tuketilen besin maddelerinin daha kolay bir şekilde sindirilebilir hale gelmesini sağlarlar. Organik asitlerin sindirim sistemindeki bu etkileri sonucunda hayvanların performanslarında ceşitli duzeylerde artışlar meydana gelir. Organik asitlerin yem ve yem hammaddelerindeki koruyucu etkilerinin yanı sıra hayvanlarda buyumeyi uyarıcı etkilerinin de bulunması, gunumuzde hayvan beslemede antibiyotik buyutme faktorlerinin yasaklanmasından sonra onları antibiyotiklerin yerine gecebilecek cok guclu bir alternatif yapmaktadır. Organik Asitlerin Hayvanların Performansları Uzerindeki Etkileri Organik asitlerin ruminant, tek mideli ve kanatlı hayvanların performansları uzerindeki etkileri aşağıda belirtilmiştir. 1. Ruminantların performansları uzerindeki etkileri Fumarik asit rumende metan gazı uretimini azaltarak ruminantlardaki enerji kayıplarını da en aza indirir. Ayrıca ruminantların yoğun bir şekilde tukettiği sellulozun rumen mikroorganizmaları tarafından parcalanabilirliğini geliştirerek selluloz sindirimini artırır. Ruminantların enerji gereksinimlerinin buyuk bir bolumu rumende acığa cıkan ucucu yağ asitlerinden sağlandığı icin ozellikle propiyonik asidin glukojenik yapısı cok buyuk onem taşımakta ve propiyonik asit yuksek sut verimli sut ineklerini ketozise karşı korumaktadır. Ayrıca laktatlardan propiyonat sentezini hızlandırarak da bu mekanizma uzerine katkıda bulunmaktadır. Diğer yandan organik asitler ozellikle ruminantların silaj ve yoğun yem tuketimlerini artırmak suretiyle sut verimi ve canlı ağırlık kazanclarını artırmaktadırlar. Organik asitler ayrıca sutteki yağ ve protein oranını da yukseltmektedirler. 2. Tek mideli hayvanların performansları uzerine etkileri Sutten yeni kesilen tek mideli hayvanlarda midedeki duşuk hidroklorik asit konsantrasyonu sonucu yetersiz pepsinojen aktivitesine bağlı olarak proteinlerden yararlanma oranı oldukca duşuk duzeylerdedir. Bu hayvanların yemlerine organik asitlerin ve ozellikle fumarik asit katılması enzim aktivitesini hızlandırarak protein sindirimini artırmaktadır. Tek mideli hayvanların yemlerine katılan ozellikle propiyonik, fumarik ve sitrik asit gibi organik asitler bu hayvanlarda yem tuketimi, yemden yaralanma ve canlı ağırlık kazancı gibi onemli performans kriterlerini olumlu yonde etkilemektedir. 3. Kanatlıların performansları uzerindeki etkileri Organik asitler kanatlılarda mide sıvısının asitleştirilmesini ve bu asitliğin korunarak devamını sağlarlar. Ozellikle pH değerinin 4' un altına inmesiyle birlikte lactobacilli haricinde yemlerle mideye gelen tum mikroorganizmalar elimine edilirler. Ayrıca protein sindiriminde onemli bir rolu olan pepsinin inaktif haldeki pepsinojenden aktif pepsin haline donuşebilmesi icin mide pH' sının yaklaşık 3.5 olması gerekir. Dolayısıyla organik asitler bu pH duzeylerini rahatlıkla sağlayarak enzim aktivitesini geliştirirler. Organik asitler kanatlılarda bir yandan patojen mikroorganizmaların gelişip coğalmasını onlerken bir yandan da sindirim sisteminde laktik asit ureten bakterilerin miktarını artırarak hayvanların performansları uzerine olumlu etkide bulunurlar. Ayrıca sekum pH' sını duşurerek buradaki salmonella kolonizasyonunu onledikleri gibi genel olarak kanatlılardaki salmonella prevalansını da azaltırlar. Diğer yandan organik asitler hem sindirim sistemindeki patojen mikroorganizma gelişimini onledikleri icin hem de asitliği yukselterek hayvanların iştahlarını artırdıkları icin kanatlıların yemden daha iyi yararlanmalarını sağlarlar. Sonuc Organik asitler gerek kaba ve yoğun yem uretiminde, gerek bunların depolanmasında ve gerekse tum ciftlik hayvanlarının performansları uzerindeki olumlu etkilerinden dolayı, hem koruyucu hem de verim artırıcı ozellikleri nedeniyle hayvan beslemede cok onemli bir yere sahip olup ozellikle yasaklanan antibiyotik buyutme faktorlerinin yerine gecebilecek doğal ve cok guclu bir alternatiftirler. Alıntılar ile derleme..