Gubreyi nasıl ve ne zaman kullanmalıyız? Bitkilerin beslenmeleri icin gerekli olan bitki besin maddelerinin başında AZOT, FOSFOR ve POTASYUM gelir. Bunlar bitkilerin en cok ihtiyac duydukları besin maddeleri olup, tarım topraklarında da genellikle yeteri kadar bulunmamaktadır. Gerek urunler beslenmek icin gerekse toprak icinde sızan sular onemli miktarda besin maddelerini topraktan uzaklaştırır. Bunun sonucu topraklar fakir duşer, bitkiler yeterince besleyemez hale gelir. Bu nedenlerle aynı topraktan surekli bir şekilde iyi urun almak icin o toprağa eksik olan bitki besin maddelerinin verilmesi gerekir. Buda gubreleme ile olur. Gubrelerden en iyi şekilde yararlanabilmek icin gubrenin toprağa verilme zaman ve şekline dikkat etmek gerekir. Sadece kullanılacak gubrenin ceşidi ve miktarını bilmekle iş bitmez. Gubreden beklenen yararın sağlanabilmesi icin gubrenin EN UYGUN ZAMAN ve EN DOĞRU bir şekilde toprağa verilmesi gerekir. 1. GUBRELERİN VERİLME ŞEKLİ Gubreler genellikle EL veya MAKİNE ile toprağın ustune SERPİLEREK verilmekte ya da tohum veya bitkiden belirli uzaklıklarda olmak uzere cizgi halindeki bir BANDA veya bitki etrafındaki OCAĞA verilmektedir. A. Serpme Usulu gubreleme: Gubre, ya ekimden once toprak yuzeyine serpildikten sonra belirli toprak işleme aletleri ile toprağa gomulur ve sonra ekim yapılır ya da ekimden hemen once toprak yuzeyine serpilen gubre ekim işlemi ile toprakla karıştırılır. Bircok hallerde ekimden sonra da serpme usulu ile gubre tatbik edilmektedir. Bazı bitkilere ihtiyacları olan gubrenin tamamı bir defada ekimden once veya ekim esnasında verilmeyip, gubrenin bir kısmı ekimde bir kısmı da bitkinin belirli bir buyume doneminde verilmekte ve boylece gubreden daha cok yararlanılmaktadır. Tarlada bitki varken yapılan bu ikinci gubreleme serpme usulu ile yapıldığı gibi gubre serpicisi gibi aletlerle de yapılabilir. Bitki buyumeye başladıktan sonra verilen gubreler genellikle AZOTLU ve ozellikle NİTRATLI gubrelerdir. Fosforlu gubreler bitki buyudukten sonra serpme olarak verilmemeli; Fosforlu gubreler ekimden hemen once veya ekim sırasında tohum derinliğine gomulmelidir. B. Bant usulu gubreleme: Bant usulu gubreleme genellikle mibzerle yapılmakta ise de bazı hallerde pulluk ve hatta capa gibi basit aletler kullanılmaktadır. Gerek yurdumuzda ve gerekse diğer ulkelerde yapılan bircok araştırma, gubrelerin bant halinde verilmesinin daha yararlı olduğunu gostermektedir. Gubre banda verildiği zaman gene bitkinin henuz fazla gelişmemiş olan kokleri bitki yanındaki bu gubreden kolaylıkla yararlanmakta ve daha cabuk buyumektedir. Banta verilen gubrenin icindeki bitki besin maddesi ozellikle fosfor bitkiye faydalılığını daha uzun bir sure devam ettirmektedir. Serpme olarak verilen gubredeki fosfor ise kısa bir surede topraktaki kirec ve diğer maddelerle birleşerek bitkinin hemen yararlanamayacağı veya zorlukla yararlanacağı bir yapıya donuşurler. Bu nedenle de bitki banda verilen gubreden daha cok yararlanmaktadır. Bitki banda verilen gubreden serpmeye oranla % 15 % 10 daha cok yararlanabilmektedir. 2. GUBRELERİN UYGULAMA ZAMANI Gubrelerin mahsul artışına olan etkisini coğaltmak icin gubre uygulama zamanı; Bolgenin iklimine Toprağın karakterine Gubrelenecek bitkinin cinsine ve Verilecek gubrenin ceşidine gore ayarlanması gerekir. Butun mesele bitkinin ihtiyacı olduğu zaman ona gerekli olan besin maddesini sağlamaktır. Bu nedenle bazı bolgelerde yetiştirilen belirli bitkiler icin verilmesi gerekli olan gubrenin tamamı bir defada ve genellikle ekimde verilirken bazı hallerde bu miktar bolunmek suretiyle bitkinin ceşitli gelişme donemlerinde bir kac defada verilmektedir. Gubrelerin cok erken veya cok gec verilmesi halinde bitkiye faydası buyuk olcude azalır. Gubre verme zamanı konusunda uzerinde durulması gereken en onemli konulardan birisi de tohumun cimlenmesi sırasında toprakta yeteri kadar bitkiye yarayışlı besin maddesi bulunmasını sağlamak ve gubreleme zamanını buna gore ayarlamaktır. Aksi halde toprağa verdiğimiz gubreden beklenen faydayı sağlayamayız. Ceşitli bolgelerde ekilecek ceşitli bitkiler icin gubre verme zamanı konusunda herkesin uyacağı bir tek zaman vermek mumkun değildir. Bununla beraber gubre verme zamanı ile ilgili olarak aşağıdaki genel kurallara uymakta yarar vardır. Fosforlu gubrelerin verme zamanı: Fosforlu gubreler ekimden veya dikimden hemen once veya ekim sırasında verilmeli ve toprağa mutlaka gomulmelidir. Cok erken verilmesi halinde toprakta zamanla bitkinin hemen yararlanamayacağı şekle donuşeceğinden; bitki buyudukten sonra verilmesi halinde ise toprağın ustunde kalacağı icin bitkiye yararlı olamayacaktır. Şu halde fosforlu gubrenin tamamı gozluk ve yazlık ekimlerde EKİMDEN HEMEN ONCE veya EKİM SIRASINDA toprağa tohum derinliğine gommek gerekir. Potasyumlu gubrelerin verme zamanı: Topraklarımızda genellikle yeteri kadar potasyum bulunmakla beraber bazı alanlarda potasyum eksikliği olabilir. Toprak analizleri yaptırılarak potasyum eksikliği tespit edilen yerlere potasyumlu gubre verilmesi gerekir. Bu gubrede de fosforlu gubreler gibi ekim ve dikim zamanında verilmelidir. Azotlu gubrelerin verilme zamanı: Azotlu gubreler toprakta cok hareketli gubreler oldukları icin fazla yağışlarla ve sulama suyu ile yıkanarak; veya gaz halinde ucmak suretiyle kayıplara uğrayabilirler. Bu gibi kayıpları onlemek ve bitkinin bu besin maddesine en fazla ihtiyacı olduğu zamanda onu toprakta hazır bulundurmak icin bazen bitki icin gerekli azot miktarının hepsini bir defada ekim veya dikimde vermeyip bitkinin ceşitli buyume devrelerinde olmak uzere birkac kısma bolunerek verilmelidir. Azotlu gubrenin bolunerek verilmesine karar verildiği zaman ekim ve dikimde mutlaka yarısına yakın bir kısmının verilmesi cok faydalı olur. Gubrenin geri kalan kısmı bitki gelişmesinin hızlı olduğu donemlerde ve cok gec kalınmadan verilmelidir. HANGİ CEŞİT AZOTLU GUBRE KULLANMALI Guzluk ekimler icin yapılacak azotlu gubre tatbikatlarında genellikle Amonyum sulfat veya ure gubrelerini ilkbahar veya yazın yapılacak gubrelemelerde ise Amonyum nitrat gubresinin kullanılması tercih edilmelidir. Buna rağmen azotlu gubre ceşitleri arasında mahsulu artırma yonunden buyuk bir fark olmaması nedeniyle herhangi bir azotlu gubrenin piyasada bulunmaması halinde onun yerine diğer bir azotlu gubrenin kullanılması uygun olur. Kaynak.