30 yıl once 'uyutulan' tohumlar toprakla buluştu İzmir'in Menemen ilcesindeki Ulusal Tohum Gen Bankası'nda bulunan kavun, karpuz ve kabak tohumları, 30 yıldır saklandıkları sıfırın altında 18 derecedeki ortamdan cıkarılarak toprakla buluştu. Ege Tarımsal Araştırma Enstitusu bunyesinde Menemen'de 1963 yılında kurulan Ulusal Tohum Gen Bankası'nda, Turkiye'deki tum tohumlu bitkilerin tohumları 56 yıldır ozenle korunuyor. Tohumlar, belirli periyotlarda cimlenme testlerine sokuluyor, cimlenme yeteneği azalanlar uretim yenileme calışmasıyla tekrar guclendiriliyor. Tohumların uretim yenileme calışmalarına alınma sıklığı, turlerinin ozelliğine gore değişiyor. Buğday, arpa gibi tahılların tohumları yaklaşık 100 yıl, kabakgiller familyası turleri ise 30 yıl uretim yenilemeye ihtiyac duymadan gen bankasında muhafaza ediliyor. Uretim yenileme yapılacak tohumlar, sıfırın altında 18 derece sıcaklıkta korunduğu ortamlardan alınarak ekim icin hazırlanıyor. Alıştırma safhasından sonra toprakla buluşan tohumlardan aynı ozelliklere sahip yeni tohumlar elde ediliyor. Yeni tohumların yarısı gelecek nesillere aktarılması icin tekrar bankada korumaya alınıyor. Yarısı ise ıslah calışmalarında değerlendiriliyor. Islah edilen tohumlar gerekli calışmaların ardından ureticinin kullanımın sunuluyor. 4 bin ceşitte 60 bin tohum Ege Tarımsal Araştırma Enstitusu Muduru Ali Peksuslu, AA muhabirine, 1963 yılında kurulan enstitunun Turkiye'deki tum tohumlu bitkilerin tohumlarını topladığını, tohumların enstitu bunyesindeki gen bankasında gelecek nesillere aktarılması icin ozenle korunduğunu anlattı. Gıdanın dunyadaki en onemli konulardan biri olduğunu, tohumların muhafazasının buyuk onem taşıdığını vurgulayan Peksuslu, Ulusal Tohum Gen Bankası'nda 4 bine yakın turden 60 bin civarında tohumun saklandığını ifade etti. Peksuslu, tohumların tamamının gecmişten bu yana Turkiye'nin ceşitli yerlerinde yetiştirilen "ata tohumları" denilen yerel tohumlar ve bunların yabani akrabaları olduğunu kaydederek, "Gen bankasındaki tohumların tamamı 1963 yılından beri saklanıyor. Buğday, arpa, yulaf, cavdar, domates, biber, kabak, kavun, karpuz, nohut, fasulye, borulce, sus bitkileri gibi cok sayıda ceşit var. Tohumun icinde yağ icermeyen buğday ve arpa gibi tohumlar sıfır veya sıfırın altında18 derecede yuzde 6 rutubette 50 yıl saklanabilir. Susam gibi yağlı tohumlar ise 20 30 yıl icerisinde yenileme ihtiyacı doğar. Periyodik olarak biz cimlenme testleri yaparız." diye konuştu. "Bebek gibi bakıyoruz" Bankadaki tohumların dunya standartlarında saklama koşullarına gore saklandığını dile getiren Peksuslu, şoyle devam etti: "Biz burada tohumu uyutuyoruz, icerisindeki su miktarını indiriyoruz. O şekilde uyumaya alıyoruz. Onları aldığımızda doğduran tarlaya getirmiyoruz. Alıştırma periyotlarından geciriyoruz. Sıfırın altında 18 dereceden alınan tohumu tarlaya getirirseniz tohumu kaybedebilirsiniz. Nasıl bir bebeği buyuturken, cocuk doğunca kuvoze alınıyor, orada alıştırma periyodu geciyor sonra yoğun bakıma sonra bir hafta sonra anneyle beraber eve geliyor. Bizim tohumlarımız da bebek gibi. Biz onlara bebek gibi bakıyoruz. Yenilenen bitki bankaya konduğu gunun ozelliklerini taşır. Koku, verim, bicim, tat gibi ozellikleri aynı. Uretim yenilemeye aldığımızda da aynı ozellikleri koruyorlar. Mesela bankadan yenileme icin dikilen karpuz, 30 yıl onceki verim ve ozellikleri aynen korunuyor. Hic bir şekilde değişikliğe uğramıyor." AA