İneklerde Doğum Başladığında Nelere Dikkat Edilmelidir? Doğum yapacak olan inekte, ilk sancıların başlamasından sonra 8 saat veya birinci su kesesinin gorulmesinden sonra 2 saat gectiği halde doğum gercekleşmiyorsa yardıma, mudahaleye ihtiyac vardır. Bu durumda mumkunse bir veteriner hekime danışılmalı veya cağırılmalıdır. Guc doğuma mudahale sırasında; yavruyu cekmek icin 4 insan gucunden fazlası kullanılmamalıdır. Kesinlikle buzağının alt cenesine ip bağlayarak cekilmemelidir. Yavrunun on ayakları başıyla birlikte 15 20 cm dışarıya cıkmamış ise kesinlikle cekilmemelidir. Buzağı arka ayakları ile geliyorsa mudahale icin acele ediniz. Gobek kordonu erken kopacağından solunum erken başlar, buzağı boğulabilir Doğum yaklaştığında neler yapılmalıdır? İnekleri doğuma 5 7 gun kala, ahırdaki diğer hayvanlardan uzaklaştırarak daha geniş bir yere alınır. Altlıkların bol, temiz ve kuru olmasına ozen gosterilir. Ahırların havadar ve uygun sıcaklıkta (10 15 derece) olmasına dikkat edilir. Doğumun başlayıp başlamadığı hayvana hissettirilmeden gozetlenmelidir. Doğuma yardım icin hicbir zaman acele edilmemelidir İneklerin tuz ihtiyacı Tuz noksanlığında iştah azalması gorulur. Tuz ihtiyacı vucut ağırlığı ve verilen rasyonun karakterine gore değişir. Canlı ağırlığı 500 kg olan bir sut ineğinin yaşama payı tuz ihtiyacı gunde 20 25 g'dır. Buna, ineğin verdiği her 1 kg sut icin ayrıca 2 g tuz eklemek gereklidir. İneklerin su ihtiyacı Sut sığırlarının su ihtiyacı, hayvanın vucut ağırlığına, sut verimine, verilen yemin cinsine ve cevre ısısına bağlı olarak değişir. Bir sut ineği 24 saatte ortalama 10 kez su icer. Bir sut ineğinin yaşama payı su ihtiyacı gunluk 40 60 litre kadar olup, her litre sut verimi icin 4 litre daha fazla su icer. Doğumdan sonra neler yapılmalıdır? Doğum yapmış olan ineğin vucudu terli olduğundan, havlu, bez, cuval yada kuru ot yardımı ile kurulanmalıdır. Gerekli durumlarda hayvanın ustu bir ortu ile ortulmelidir. İnekler, doğumu izleyen ilk 8 10 gun soğuktan ve hava cereyanından korunmalıdır. Ahırlarda karşılıklı kapı ve pencereler acık bırakılmamalıdır. İneklerin icecekleri suyun ilk 2 3 gun ılık olmasına dikkat edilmelidir. İcerisine kepek, buğday, yulaf veya arpa unu ilave edilmiş ılık tuzlu su verilmelidir. Yavru zarları doğumdan 12 saat sonrasına kadar atılmadığı taktirde bir veteriner hekime muracaat edilmelidir. Eş veya son adı verilen yavru zarları atıldıktan sonra ineğin yanından hemen uzaklaştırılmalıdır. Bunlar bir cukura gomulmeli veya yakılmalıdır. Yavru zarlarını yiyen ineklerde sindirim bozuklukları gorulebilir. Meme odemi, memelerde goğus kafesine kadar uzanan aşırı şişkinliktir. Buzağılamadan birkac hafta once oluşur ve coğunlukla doğumdan 8 12 gun sonra kaybolur. Kaybolmadığı taktirde bir veteriner hekime muracaat edilmelidir. Buzağı doğar doğmaz nefes alıp almadığına dikkat edilmelidir. Oncelikle yavrunun ağız ve burnundaki yavru zarı parcaları, mukus ve yavru suları temizlenmelidir. Cunku yavruyu anneye bağlayan gobek kordonu kopar kopmaz solunum zorunlu hale gelir. Normal doğumlarda yavru dışarı cıktıktan sonraki 10 60 saniye icinde solunum başlaması gerekir. İlk teneffus hareketi derindir. Akciğerlere fazla miktarda hava girebilmesi icin, ilk nefes almanın guclu ve derin olması gerekir. Yeni doğan buzağının yaşama şansı, normal solunum hareketinin kendiliğinden başlamasına bağlıdır. Şayet solunum guc ve hırıltılı ise; mukusun uzaklaştırılması icin yavruyu arka bacaklarından baş aşağı olacak şekilde bir yere asılmalı ve hafifce silkelenmelidir. Bu işlem 10 20 saniye sure ile 3 5 defa tekrarlanmalıdır. Yavrunun başına bir miktar soğuk su dokulebilir. Bu işlem solunumu uyarır. Solunumun normale donmediği durumlarda, kaburgalar uzerine dikkatlice cift taraflı hafif basınc uygulanır. Ayrıca hayvanın dilini birkac kez hafifce cekip bırakılır. Buzağı kendiliğinden normal sıklıkta ve derin olarak solunuma başladığında bir bez yada cuval yardımı ile ovarak kurutulmalıdır. Solunumdan sonra gobek kordonunun kontrolune ozen gosterilmesi gereklidir. Gobek kordonu doğum sırasında coğunlukla kendiliğinden kopar. Kendiliğinden kopmamış ise; temiz bir makas veya bıcak ile yavrunun govdesinden bir el genişliği uzaktan kesilmelidir. Gobek yarası cok temiz tutulmalıdır. Bunun icin buzağı bol ve kuru altlık uzerine alınmalıdır. Gobek kordonuna bolca iyotlu bir antiseptik dokulmelidir. Kordonda kanama yoksa bağlanmamalıdır. Gobek parcası bir hafta icinde kurur ve duşer, duşene kadar her gun antiseptik ilaclar surulmelidir. Gobek yarasına mikrop bulaşır ise iltihap oluşur. Bu durumda gobekten kotu kokulu ve irinli bir akıntı gelir ve yavrunun genel durumu bozuktur. Bu durumdada acilen bir veteriner hekime muracaat edilmelidir. Eğer ana yavruya ilgisiz kalıyorsa, ozellikle soğuk bolgelerde buzağının vucudunu temiz ve kuru bir bezle kurulanmalıdır. Yeni doğan yavrunun uzerine kesinlikle tuz dokulmemelidir. Yavruya mutlaka ağız sutu verilmelidir! Sağlıklı bir buzağı, doğumu takiben yaklaşık yarım saat sonra ayağa kalkar ve anasını emmeye başlar. Doğumu takiben ananın sutu daha koyu ve kıvamlı bir yapıda olup normal sut değildir. Bu sute ağız sutu denir. Bu sut buzağının sağlığı ve hayat boyu hastalıklara dayanaklığı icin cok onemlidir. Buzağıya ağız sutu emzirilmeden once ineğin memesi iyice sabunlu su ile yıkamalı ve silinmelidir. Eğer buzağı ilk bir saat icerisinde anasını emmemiş veya emememiş ise emzirme işlemi icin buzağıya yardımcı olunmalıdır. Bu mumkun olmazsa ağız sutunu (doğumdan sonra ilk 3 gun sağılan sut) bir biberon veya emzikli kova yardımı ile mutlaka icirmeliyiz. Ağız sutunun doğumu takip eden ilk 12 saat icinde anadan emilen sayı ve miktarı cok onemlidir. Buzağının bu sure icinde anasını 2 3 kez emmesi sağlanmalıdır. Ağız sutunde buzağıyı bakteriyel hastalıklardan koruyucu bağışıklık maddeleri yanı sıra, sindirimi kolay, normal sute gore % 40 daha fazla besin maddeleri bulunur. Bu faydaları yanı sıra ağız sutu, gecici bir sure faydalı ishale sebep olur. Yani buzağı anne karnında iken sindirim sisteminde biriken artıkların atılmasını kolaylaştırır. Buzağıların hastalıklara daha dayanıklı olması icin, ağız sutu buzağılara doğumu takip eden ilk uc gun duzenli olarak icirilmelidir. Bu sure icerisinde buzağının ağız sutunu gunde 4 5 kez olmak uzere alması gereklidir. Doğum yapan ineğin sutundeki herhangi bir nedenle meydana gelecek bir bozukluk halinde, yeni doğan buzağıya aynı veya bir onceki gun doğuran başka bir ineğin ağız sutu fazlasını sağılarak icirilmelidir. Eğer bu durum mumkun olmaz ise, ilk icirimde 6 yumurtanın beyazı taze sağılmış inek sutu ile karıştırılarak hazırlanan karışımın buzağıya icirilmesi faydalıdır. Daha sonraki oğunlerin her birinde 1 yumurta akı eksiltilerek bu uygulamaya devam eedilmelidir Sutten kesim oncesi buzağılar nasıl beslenmelidir? Buzağılar ortalama 8 hafta sure ile sut veya piyasada buzağı maması olarak pazarlanan sut ikame yemleri ile sıvı yemlemeye tabii tutulmalıdırlar. Boyle bir uygulamada ilk 4 hafta 4 kg, 5 6. haftalarda 3 kg, 7 8. haftalarda da 2 kg sut verilmesi uygun olacaktır. Buzağılar sutu doğumu takip eden 3. gunden itibaren ya anasından emzirilmelidir, yada emzikli kovalar yardımı ile sut icirilmelidir. Daha faydalı olduğundan kovadan kontrollu olarak sut icirilmesi tavsiye edilmektedir. İkinci haftadan itibaren 'Buzağı Başlatma Yemi' olarak bilinen ve yem fabrikalarında uretilen kesif yem karmasının buzağılara verilmelidir. Bu yemin miktarı gunde 250 g'dan başlatılarak gittikce artırılmalıdır Buzağılar sutten kesim donemine kadar gunluk 500 750 g kesif yem tuketecek duruma gelmelidirler. Ayrıca soz konusu bu donemde iyi kalite yumuşak kuru cayır otu, buzağıların yemliklerinde bir miktar bulundurulmalıdır. Bu uygulama buzağıların kuru yeme erken alışmalarını ve işkembe gelişimini sağlar. Sutten kesim sonrası buzağıları nasıl beslenmelidir? Sutten kesim sonrası donemde, 6 aylık yaşa kadar olan surede 'Buzağı Başlatma Yemi' gunluk 2 3 kg'ı aşmayacak şekilde buzağılara verilmelidir. Bu donemde bu kesif yem ile birlikte iyi kalite kuru cayır otu da devamlı buzağıların onunde bulundurulmalıdır. Ayrıca buzağıların onlerinde devamlı olarak temiz su da bulundurulması gereklidir. Ayrıca, yemliklerde yalama taşı bulundurulması, buzağıların mineral madde ihtiyaclarının karşılanması acısından da onemlidir Sut emme doneminden sonra erkek ve dişi buzağılar birbirinden ayrılarak gruplar halinde yetiştirilir. Grup halindeki bu hayvanlara ahırdaki bolmelerinde hayvan başına 2 2.5 m2 yer hesaplanmalıdır. Hava şartlarının guneşli, ılıman ve ruzgarsız olduğu gunlerde eğer mumkunse buzağılar acık havaya cıkartılmalıdır. Ancak bu mekanda golgelikler ve su bulunmalıdır. Buzağılar uzun sure oğlen guneşine maruz bırakılmamalıdır. Kaynak.