'GDO'lu mısır ithal edilebilir' İZMİR GDO'lu 3 mısır genine ithalat izni veriliyor. Turkiye Yem Sanayicileri Birliği Derneği İktisadi İşletmesi, Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkcılar Birliği Derneği ve Yumurta Ureticileri Merkez Birliği'nin ithal etmek istediği GDO'lu 3 mısır geni ithalatına ilişkin risk değerlendirme raporları hazırlandı. Yasa gereği raporlar kamuoyunun goruşune acıldı. DUNYA'nın edindiği bilgilere gore, bu raporlar doğrultusunda 3 mısır genine de ithalat izni verilecek. Biyoguvenlik Yasası kapsamında oluşturulan Biyoguvenlik Kurulu'nun gorevlendirdiği Bilimsel Risk Değerlendirme Komitesi ve Sosyo Ekonomik Değerlendirme Komitesi'nin hazırladığı raporlarda, GDO'lu mısır ithalatının yapılabileceği ifade edildi. Bilimsel Risk Değerlendirme Komitesi, her 3 GDO'lu mısır icin de "zararı yok, ithal edilebilir" kararı verirken, Sosyo Ekonomik Değerlendirme Komitesi ise GDO'lu urunlerin zararına dikkat cektikten ve yerli uretimin artırılması gerektiğine işaret ettikten sonra, yerli uretimin yetersiz olması nedeniyle GDO'lu mısır ithal edilebileceği goruşune yer verdi. Komite, GDO ile ilgili ciddi uyarılarda da bulundu. "Mısır ve kuspe olarak ithal edilecek" Komite raporları doğrultusunda ithalatına izin verilmesine kesin gozuyle bakılan 3 mısır geni iki firma tarafından geliştirildi. Syngenta tohumculuk firması tarafından geliştirilen Bt11 kodlu genetiği değiştirilmiş mısır ve kuspesi, Pioneer / Dow AgroScience tarafından geliştirilen DAS 1507 kodlu ve DAS 59122 kodlu genetiği değiştirilmiş mısır ve kuspesi hazırlanan raporlar doğrultusunda ithal edilecek. Bilimsel Risk Değerlendirme Komitesi'nin 3 mısır geni icin hazırladığı 3 rapor, genin adı, geliştiren firmanın adı dışında neredeyse aynı. Sosyo Ekonomik Değerlendirme Komitesi'nin hazırladığı raporda neredeyse tıpa tıp aynı. "Sadece yem icin değerlendirme yapıldı" Sygenta tohumculuk firması tarafından geliştirilen Bt11 kodlu genetiği değiştirilmiş mısır ve kuspesi ile ilgili Bilimsel Risk Değerlendirme Komitesi'nin hazırladığı raporda ozetle şu goruşlere yer verildi: "Bilimsel Komite, Genetiği değiştirilmiş Bt11 mısır ceşidinin yem olarak kullanım amacıyla ithal edilmesinin risklerini değerlendirmiştir. Genetiği değiştirilmiş Bt11 mısır ceşidine biyoteknolojik yontemlerle aktarılan genlerin yapısı, DNA dizilimi, promotor ve terminator bolgeleri, ekstra DNA dizileri ve gen aktarım yontemi ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu ceşitle ilgili başvuru dosyasında yer alan dokumanlar, risk değerlendirilmesi yapan ceşitli kuruluşların ve bilimsel araştırmaların sonucları ile farklı ulkelerde uretim ve Cry1Ab ve pat geni iceren GD Bt11 mısır ceşidi, 9 tuketim durumları goz onunde bulundurulmuştur. Yine bu genetiği değiştirilmiş ceşitle yapılan hayvan besleme calışmaları da incelenerek yalnızca yem olarak kullanımı sonucu ortaya cıkabilecek riskler değerlendirilmiştir. Ek olarak bu mısır ceşidinin ulkemizde kazayla yayılması durumunda ortaya cıkabilecek tarımsal ve cevresel riskler de goz onunde bulundurulmuştur." "Geleneksel mısır kadar guvenli" Bilimsel Risk Komitesi raporunda soz konusu genin yem olarak kullanılabileceği goruşune yer verildikten sonra şu goruş dile getirildi: "Karşılaştırmalı analizler ile genetiği değiştirilmiş Bt11 mısır ceşidinin, geleneksel mısır ceşitleri kadar guvenli olduğu, alerjenite bakımından bir değişikliğe uğramadığı ve besin iceriği ile tarımsal ozellikleri acısından da bir fark bulunmadığı saptanmıştır. Genetiği değiştirilmiş Bt11 mısır ceşidinin kazayla cevreye yayılması durumunda, geleneksel ceşitlerden farklı bir cevresel etkinin oluşması olasılığının da cok duşuk olduğu sonucuna varılmıştır. Erişilebilen bu bilgiler ışığında, Bilimsel Risk Değerlendirme Komitesi, genetiği değiştirilmiş Bt11 mısır danesi ve mısır ozu kuspesinin 'yem olarak' kullanılmasının, insan, hayvan ve cevre acısından istenmeyen etkilerinin, genetiği değiştirilmemiş eşdeğer ceşitten daha yuksek olmayacağı kanısına varmıştır." Komite, Pioneer / Dow AgroScience tarafından geliştirilen DAS 1507 kodlu ve DAS 59122 genetiği değiştirilmiş mısır ve kuspesi icinde aynı kararı verdi. "Taşıma ve işlemede risk cıkabilir" Bilimsel Risk Komitesi raporunda genetiği değiştirilmiş 3 mısır geninin zararlı olmadığı, ithal edilebileceği vurgulanırken bu urunlere ait tohumların taşınma ve işleme sırasında kazayla cevreye yayılması durumunda ciddi riskler olabileceği belirtilerek: "Risk yonetiminin planlanması ve bu planın uygulanması Bilimsel Risk Değerlendirme Komitesi'nin sorumluluğu dışındadır. Ancak Komite, İthalatcı firma tarafından sunulan risk yonetim planını, bilimsel icerik yonunden değerlendirir. Genetiği değiştirilmiş mısır ceşidine ait tohumların taşınma ve işlenmesi sırasında kazayla cevreye yayılması sonucu olası cevresel riskler ortaya cıkabilir. Bu durumda 5977 sayılı Biyoguvenlik Kanunu ve ilgili yonetmelikler uyarınca gerekli onlemler alınmalıdır. İthalatcı firma tarafından sunulması gereken risk yonetim planı ile; mısır ceşidinin cevre, hayvan ve insan sağlığı uzerinde olumsuz etkileri dikkate alınarak, merkezi sistem yolu ile ithalatcı firma tarafından urunu işleyenler ve kullanıcılar bilgilendirilmelidir. Urunun dağıtımını yapan ve kullanan kişiler tarafından kaydedilen bilgilerin paylaşılması icin ulusal duzeyde bir eşgudum ve bilgi sistem ağı kurulmalıdır. Genetiği değiştirilmiş urunlerin kaza ile ve/veya sabotajla buyuk olcekte cevreye yayılması durumlarında alınacak hızlı ve kapsamlı onlemlerin ulusal afet planlarıyla ilişkilendirilerek değerlendirilmesi ve planlanması uygun olacaktır." goruşune yer verildi. İzin verilsin ama denetlensin Sosyo Ekonomik Değerlendirme Komitesi ise soz konusu GDO'lu 3 mısır geni icin halk sağlığı, sosyo ekonomik ve hukuk acısından değerlendirdi. Komite raporunda Turkiye tarımı ve mısır uretimi, kullanım alanları, ithalatı konusunda ayrıntılı bilgilere yer verdi. Raporda GDO'lu urunlerin halk sağlığına zararlı olabileceği vurgusu yapıldıktan sonra yerli uretimin desteklenmesi ve mısır ihtiyacının yerli uretimle sağlanması onerisinde bulunuldu. Sosyo Ekonomik Değerlendirme Komitesi'nin kararı satır başlarıyla şoyle: "Sosyo ekonomik değerlendirme komitesi Bt11 mısırın yem olarak ithal edilmesi icin izin talebi başvuru dosyası hakkında gerekli bilimsel araştırma ve değerlendirmeleri yapmıştır. Bu değerlendirmeler ışığında komite uyelerince 8 lehte 1 aleyhte olmak uzere kullanılan oylarla, oy cokluğuyla aşağıdaki kararlar alınmıştır. 1 İthal izni verilen Bt11 mısır ceşidinin Turkiye'de uretim izni olmadığı icin Turkiye'de uretilen mısır ceşitlerinde uretim alanlarından veya piyasaya sunulan mısır dane veya işlenmiş urunlerinden yıl icerisinde ornekler alınarak Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının akredite kabul ettiği laboratuarlarda analizlerinin yaptırılması onerilmektedir. GDO olarak Turkiye'ye yem sanayinde kullanılmak uzere izin verilen mısır ceşitlerine aktarılan genlerin ve bu genlerin kodlanmış olduğu proteinlerin analiz sonuclarına gore Biyoguvenlik Yasası cercevesinde Turkiye uretimi yapılan mısır ceşitlerine bulaşık olup olmadığına karar verilmesi gerekir. Bulaşık olma durumunda, ilgili urunlerin toplatılarak imha edilmesi ve ekim alanlarında risk yonetimi kapsamında karantina tedbirleri uygulanmalıdır. 2 Mısırın piyasaya sunulurken, urunun etiketi uzerinde aktarılan gen ve ifade edilen transgenik proteinin ne olduğu acıkca belirtilmesi gerekir. Ambalajlı urunlerde etiket buyukluğunun yem urunlerinde toplam ambalaj alanının yuzde 5'ine karşılık gelecek şekilde hazırlanması onerilmektedir. Dokme urunler icin de etiket bilgilerine ilişkin yonetmelik hukmu uygulanmalıdır. Ayrıca yem olarak kullanılacak Bt11 mısırla beslenen hayvanlardan elde edilen urunlerin etiketlerinde de GDO iceren yemle beslendiğini belirten ibare bulunmalıdır. Bunun icin mevzuatta gerekli değişikliğin en kısa zamanda yapılması gerekmektedir. 3 Taşıma ve nakil işlemlerine dayanıklı olduğu kabul edilen ve urunun her turlu taşıma ve nakli sırasında cevreye dağılımını engelleyebilecek mukavemete sahip ambalaj malzemesinin secilerek kullanılması onerilmektedir. Bu ambalaj materyalinin her turlu taşıma koşullarına mukavemetli olduğuna dair analiz sonuclarının ithalatcı firma tarafından sağlanıp, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yetkililerine sunulması zorunlu tutulmalıdır. 4 Tespit edilen izinsiz GDO urunlerinin kontrollu koşullarda yakılarak imha edilmesi zorunlu tutulmalıdır. 5 Bt11 mısır tohum ve urunlerinin ulkeye girdikten sonra yanlış veya amac dışı kullanımlarının denetlemeler sırasında tespit edilmesi durumunda Biyoguvenlik Yasası kapsamında ki yaptırımlar uygulanır. Ayrıca bu durumdaki urunler toplattırılarak imha edilir. Bu urunler Turkiye'de piyasaya suruldukten sonra Bakanlık denetimde piyasa izlenmesi yapılması, herhangi bir gen kacağının olup olmadığı takip ve varsa tespit edilmelidir. Herhangi bir riskin ortaya cıkması durumunda ilgili bakanlıklarla işbirliği kapsamında acil durum tedbirleri uygulanmalıdır. 6 İthalatcı firmalar tarafından ithal edilen Bt11 mısırın tohum ve urunlerinin yem olarak ne kadar ve nasıl kullanıldığına dair bilgilerin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına aylık rapor olarak sunulması ve bakanlığın da bu durumu yerinde denetlemesi gerekmektedir, 7 Tuketicinin geleneksel urunler ile GDO urunler arasında serbestce secimler yapabilmesini garanti altına almak amacıyla geleneksel urunlerin uretilmesinin ozendirilmesi yonunde bir devlet politikası olarak teşvik edici onlemler alınmalıdır. 8 Mısır ithalatında halen uygulanmakta olan yuzde 130 oranında gumruk vergisi uygulamasına taviz verilmeden devam edilmesi gerekmektedir. 9 İthalat miktar ve zamanının yurtici uretimi tehdit etmeyecek şekilde izin verilmelidir." Sosyo Ekonomik Değerlendirme Komitesi ithalat izni istenen diğer iki mısır geni icinde aynı kararı verdi. Kamuoyu goruşu alınacak Her iki komitenin raporları Biyoguvenlik Kurulu'nun "Turkiye Biyoguvenlik Bilgi değişim Mekanizması" internet sayfasında yayınlandı. Sivil toplum orgutleri ve yurttaşlar 21 gun icinde internet sitesindeki forma yazarak goruşlerini belirtecekler. Bu goruşler alındıktan sonra Biyoguvenlik Kurulu nihai kararı verecek ve karar Resmi Gazete'de yayınlanarak yururluğe girecek. Kaynak