Sebzelerde Beyazsinek Hastalık Tanımı : Sera beyazsineği : Erginlerde abdomen soluk sarı renkte olup, kanatlar uzerindeki beyaz mum tabakası nedeniyle genel olarak beyaz renkte gorunur. Gozler kırmızı renkte olup, antenler 7 segmentlidir. Erginin vucut uzunluğu 1 mm kadardır. Yumurta oval şekilde, 0.25 mm boyunda olup, bir sapcık ile yaprağın alt yuzeyine dik olarak tutturulur. Yumurta bu sapcık yardımı ile gereksinimi olan suyu bitki hucresinden alarak hava nemine bağlı kalmaksızın gelişmesini devam ettirebil­;mektedir. İlk konulduğunda beyaz renkli, acılmaya yakın ise kahverengi veya siyaha donuşur. Larva yassı, beyaz veya cok acık sarı renkte şeffaftır. Larva 3 donem gecirir. Yumurtadan yeni cıkan larva 6 bacaklı olup, hareketlidir. Beslenme icin uygun bir yer bulduğunda kendini sabitler, bir sure sonra bacak ve antenleri kaybolarak bes­;lenmesine devam eder. Son donem larva yaklaşık 0.8 mm boyunda yeşil sarı renkli olup şişkinleşir ve cıplak gozle gorulebilir. Ergine ait kırmızı gozler gorulmeye başladığında pupa donemi başlamış olur. Rengi kirli beyaza donuşur. Pupanın uzerinde iplik şeklinde uzantılar gorulmeye başlar. Pupa doneminde erginin kırmızı renkli gozleri belirgin bir şekilde dıştan gorunur. Pupanın boyu yaklaşık 0.7 mm'dir. Pupa gelişmesini tamamladıktan sonra, pupayı kaplayan mumsu tabaka "T" şeklinde yırtılarak erginler cıkar. Pupanın oluşum doneminde gomlek değiştirilmedi­;ğinden, bu doneme "yalancı pupa" donemi denilmektedir. Tutun beyazsineği : Genellikle Sera beyazsineği'ne benzemekle birlikte, erginleri Sera beyazsineği'ne gore daha kucuk ve daha sarı renktedir. Dinlenme halinde kanatları vucut uzerinde daha cok birbiri uzerine binmektedir. Yumurtaları ilk bırakıldığında sarımsı yeşil renkte olup, larva cıkışına kadar aynı renkte kalmakta. Sera beyazsineği'nde olduğu gibi siyaha donmemektedir. Turlerin birbirlerinden ayırt edilmesi pupa doneminde daha kolay olmaktadır. Sera beyazsineği pupasının cevresi bir mum tabakası ile cevrili olmasına karşın Tutun beyazsineği'nde bu tabaka yoktur. Tutun beyazsineği'nin vucut her iki kenarında hafif bir girinti olup, daha sarı renkte olmaktadır. Sera beyazsineği'nin pupası daha ovaldir. Her iki tur de kışı larva, yumurta ve pupa halinde genellikle yabancı otlar uzerinde gecirir. Seralardaki kultur bitkilerinde ise mevsim boyunca yaşamlarını surdururler. Havanın sıcaklığının artması ile birlikte, seralardan acıktaki kultur bitkilerine gecerler. Erginler bitkinin ust kısmında veya taze yaprakların alt yuzeylerinde beslenir ve barınır. Pupadan cıkar cıkmaz hemen beslenmeye başlar ve kısa bir sure sonra ciftleşirler. Dişiler ciftleşmeden yumurta bırakırsa, bu yumurtalardan sadece erkek bireyler meydana gelir. Ciftleştikten sonra konulan yumurtalardan hem erkek hem de dişi bireyler oluşur. Dişiler yumurtalarını genellikle taze yaprakların alt yuzune bırakır. Yumurtadan yeni cıkan larva hareketli ve oval şekillidir. Uc cift bacağı olan larvanın rengi soluk sarıdır. Larva hortumunu yaprak dokusuna sokarak yaklaşık 8 saatte kendisini sabitleştirerek hareketsiz duruma gecer ve uzerini mum tabakası ile kaplar. Bu donemde larvanın bacak ve antenleri kaybolur ve kabuklubit gorunuşunu alır. Larva 4 donem gecirir. Dorduncu donem larva, pupa olarak isimlendirilir. Larva ucuncu donemin sonlarına doğru, sırtı hafifce yukselerek ve rengi koyulaşarak pupa donemine girer. Pupa doneminde beslenme yoktur. Larvalar daha cok yaprakların alt yuzunde beslenir. Larvaların yaşaması icin fazla miktarda aminoaside ihtiyacı vardır. Bu nedenle bitki oz suyunu cok fazla emerler. Bitki ozsuyunda aminoaside gore şekerli madde oranı daha fazla olduğundan, larva fazla gelen şekerli maddeyi dışarı atar. Sera beyazsineği'nin hayat donemi suresi sıcaklığa bağlı olarak değişir. Genellikle sıcaklık arttıkca gelişme suresi kısalır. Zararlının tum donemleri icin optimum gelişme sıcaklığı 22 27°;C, dir. Duşuk sıcaklıklarda faaliyeti azaldığından, gelişme­;sini daha uzun surede tamamlar. Duşuk sıcaklığa en dayanıklı donemi yumurta donemidir. Yumurtaları 6°;C sıcaklıkta en fazla 5 gun yaşar. En uygun orantılı nem %75 80'dir. Sera beyazsineği'nin "erkek:dişi" oranı l:l'dir. Dişinin yumurta koyma kapasitesi sıcaklığa ve konukcuya gore değişmekle birlikte, 500"den fazla yumurta bırakabilir. Tutun beyazsineği daha cok tropik ve subtropik bolgelerde tarlada bulunan bir tur olmasına karşın seralarda da onemli zararlar yapmaktadır. Tutun beyazsineği icin optimum sıcaklık 30 33°;C olup, yoğunluğu 33°;C'nin uzerindeki sıcaklıklarda aniden duşmektedir. Tutun beyazsineği'nin gelişme suresi aynı zamanda orantılı nem ve konukcuya gore değişmektedir. Ergin, yuksek sıcaklıklarda (28 30°;C) 10­;15 gun, duşuk sıcaklıklarda 1 2 ay yaşar. PopulÃsyonda erkeklerin oranı yaklaşık %26'dır. Dişileri 50 300 adet yumurta bırakabilir. Zararlı konukcusunun olmadığı donemde bile hayatını birkac hafta surdurur. Fakat ergin sıfırın altındaki sıcaklıklarda yaşayamaz. Beyazsinekler genellikle yılda 9 15 dol verir. Yaşayış : Ergin ve larvaların bitki ozsuyunu emerek beslenmesi sonucu yapraklarda sarımsı lekeler meydana gelir. Zararlı yoğunluğu fazla olduğunda bitki ve meyve gelişmesi durur. Guneş ışığının fazla olması halinde ise bitkiler sararır ve kurur. Larvaların dışarıya attığı şekerli madde, yaprak ve meyve yuzeyinde yapışkan bir tabaka meydana gelmesine neden olur. Boylece yaprak yuzeyi kirlenir ve bu madde uzerinde fungus diğer bir adıyla fumajin gelişmesi başlar. Bunun sonucunda, şekerli maddenin uzeri kararır. Yapraklarda meydana gelen bu kararmalar sonucunda, yaprakta ozumleme ve solunum azalması sonucu bitki buyumesi durur. Meyvelerde meydana gelen kararmalar, meyvelerin pazar değerini duşurur. Meyve uzerindeki fumajin yoğun olduğunda curume meydana gelir. Beyazsinekler virus hastalıklarının taşınmasında onemli rol oynar. Ozellikle Tutun beyazsineği bircok virusun yanında, Domates sarı yaprak kıvırcıklık virusunun vektorudur. Beyazsinekler bu şekilde de onemli zararlara yol acar. Ulkemizde her yerde yaygındır. Kulturel Onlemler : Beyazsinek kışı yabancı otlar uzerinde gecirmektedir. Bu nedenle hasattan sonra tarlanın cevresindeki yabancı otlar doğal duşmanlar acısından incelenerek buna gore uygulama yapılmalıdır. Beyazsineğin serada varlığını belirlemek icin fide dikimi ile birlikte dekara 1 adet olacak şekilde sarı yapışkan tuzaklar, bitkinin 10 15 cm uzerinden asılır. İlk ergin ucuşu belirlendikten sonra ise 10 m2, ye 1 tuzak gelecek şekilde 3 m aralıklarla ardışık olarak, tuzaklar aynı şekilde yerleştirilir. Tuzaklar kirlendikce yenisi ile değiştirilir. Doğal duşmanları korumak icin gerekli onlemler alınmalıdır. Bu faydalılardan ozellikle M. caî;iginosus Ege Bolgesi'nde cok etkilidir. Akdeniz Bolgesinde ise M. ca/iginosus ve Z alanatus en onemli doğal duşmanlarıdır. Ulkemizde beyazsineğin fazla sayıda doğal duşmanı bulunduğundan doğal duşmanları koruyucu ve yoğunluğunu arttırıcı onlemlerin alınması ile zararlılar ile etkili bir mucadele yapılabilmektedir. Ozellikle zararlıların bulaşması ve yayılmasını onleyici hijyen kurallarına titizlikle uyulmalı ve serada bulunan tum hastalık ve zararlılara karşı kimyasal ilac kullanılırken serada bulunan doğal duşmana yan etkisi en duşuk olan bitki koruma urunleri kullanılmalıdır. Beyazsineğe karşı biyolojik mucadelede M. caî;iginosus, E. formosa ve E. mundııs biyolojik ajan olarak tek veya karışım olarak kullanılabilir. E. formosa, T. vapora riorum'ur\\ E. mıındııs, B. tabaci uzerinde daha etkilidir. Ulkemizde serada beyaz­;sinek turleri karışık olarak bulunduğundan bu iki parazitoitin birlikte kullanılması daha uygun olur. Beyazsineğin devamlı sorun olduğu ve Domates sarı yaprak kıvırcıklık virusunun yaygın olduğu yerlerde koruyucu olarak biyolojik mucadele yapılır. Bunun icin fide dikiminden sonra serada erginler sarı tuzaklarda yakalanmaya başlayınca biyolojik ajanlar salınabilir. Biyolojik ajan salım miktarı, serada onceki yetiştirme donemindeki beyazsinek yoğunluğuna ve cevreden bulaşma durumuna gore belirlenebilir. Beyazsinek larva yoğunluğu mucadele eşiğinin altında (5 adet birey/yaprak) ise duşuk yoğunlukta biyolojik ajan, beyazsinek yoğunluğu 30 adet birey/yaprak'ın uzerinde ise yuksek yoğunlukta biyolojik ajan kullanılabilir. Duşuk yoğunlukta kullanılacak biyolojik ajanlar ve yoğunlukları: ?E. formosa: 1 adet/ m2; E. mıındııs: 1 adet/ m2 ve M. caî;iginosus: 0.5 adet/m2?E. formosa: 0.3 adet/ m2ve E. mıındııs: 0.3 adet/ m2?M. caî;iginosus: 0,17 adet/ m2 Yuksek yoğunlukta kullanılacak biyolojik ajanlar ve yoğunlukları: ?E. formosa: 3 adet/ml; E. mundus: 3 adet/ml ve M. caî;iginosus: / adet/ m2?E. formosa: 0,6 0,9adet/ml; E. mundus: 0,6 0,9adet/ml?M. caî;iginosus: 1 adet/ m2 Tedavi edici olarak kullanılması durumunda; serada ergin ucuşları saptandıktan sonra, serayı temsil edecek şekilde belirlenen yaklaşık 20 bitkinin alt, orta ve ust yapraklarından birer adet koparılarak beyazsinek larvası sayılır. Yaprak başına 5 adet larva+pupa gorulduğunde, 5 adet beyazsinek larvasına 1 adet E. formosa pupası verilir. Salınacak parazitoit miktarını belirlemek uzere yaklaşık 20 bitkinin alt, orta ve ust yapraklarından birer adet koparılarak yapraklar sayılır ve bir bitkide bulunan ortalama yaprak sayısı hesaplanır. Bu yaprak sayısı, serada bulunan bitki sayısı ile carpılarak, seradaki toplam yaprak adedi bulunur. Serada yaprak başına bir adet gelecek şekilde parazitoit pupası homojen olarak dağıtılır. Kimyasal Mucadele : Bitkinin her tarafı ilacla kaplanacak şekilde uygulama yapılır. İlaclama Zamanı : Genel olarak 5 dekarlık alan bir unite olarak kabul edilir. Beyaz sinek ile bulaşık olduğu saptanan tarlaya koşegenler yonunden girilir. Patlıcan, kabak gibi buyuk yapraklı bitkilerde her 5 adımda bir alt, orta ve ust yapraklardan olmak uzere 50 yaprak toplanır. Yaprak başına 5 larva+pupa olduğunda kimyasal mucadele uygulanır.

Sebzelerde Beyazsinek Hastalık Tanımı : Sera beyazsineği : Erginlerde abdomen soluk sarı renkte olup, kanatlar uzerindeki beyaz mum tabakası nedeniyle genel olarak beyaz renkte gorunur. Gozler kırmızı renkte olup, antenler 7 segmentlidir. Erginin vucut uzunluğu 1 mm kadardır. Yumurta oval şekilde, 0.25 mm boyunda olup, bir sapcık ile yaprağın alt yuzeyine dik olarak tutturulur. Yumurta bu sapcık yardımı ile gereksinimi olan suyu bitki hucresinden alarak hava nemine bağlı kalmaksızın gelişmesini devam ettirebil&