Ari yetİŞtİrİcİlİĞİ Arıcılıkta calışılan materyal canlı olduğundan bu alanda başarılı olmanın yolu oncelikle materyalin iyi tanınması, bakımının ve yonetiminin iyi bilinmesi ve en onemlisi de iyi bir gozlemci olmaktır. Kucuk bir ihmal yada dikkatsizlik o yılın tamamına yansıyacağından bedeli ağır olabilecektir. Arıcılıkta bir yıl boyunca suren işlemler tamamen birbirlerine bağımlı donemlerden oluşur. Bir yıllık uretim, yetiştirme ve bakım calışmalarında elde edilen başarı bir onceki donemde yapılan doğru tanım ve calışmalarla elde edilir. Kolonilerin ilkbahardaki gucu ve kışlamaları, sonbaharda yapılan uygulamalarla kışa giriş oncesindeki ana arı, arı populasyonu ve kışlık bal stokuna bağlıdır. Sonbaharda butun bu tedbirler alınarak kışa yeterli genc arı populasyonu ile girebilen koloniler yeterli yiyeceği de varsa bahara sağlıklı ve guclu bir şekilde cıkabilecektir. ARIDA CALIŞMA TEKNİKLERİ VE KOVANLARIN ACILMASI Arıcılıkta dikkat edilmesi gereken uygulama, arılıkta dolaşırken ve calışırken, arıdan korunmaya ve arıya zarar vermemeye ozen gostermektir. Bu uygulamaları ozetlersek; o Arılığa girerken yabancı kokular kullanılmamalıdır. o Arıda yapacağımız calışmaya gore giyimde tedbirli olunmalı o Kovan acılmadan once koruk yakılmalı ve kovan kesinlikle koruksuz acılmamalı o Kovan acılırken dikkatli ve itinalı calışılmalı, hoyrat davranılmamalı o Koloninin kovan ici duzeni bozulmamalı, cerceveler birbirinden aralıklı olmamalı ve yerleri değiştirilmemeli o Calışma sırasında telaş etmeden hızlı davranılmalı, ozellikle nektar akışının az olduğu donemlerde yağmacılığa neden olmamak icin acılan kovanın işi kısa surede bitirilerek kapatılmalıdır. İLKBAHAR BAKIM VE KONTROLLERİ Erken İlkbahar Kontrolleri; Kış boyunca hava koşullarından etkilenmeyen koloniler, bahar geldiği zaman yaşamlarının en kritik donemlerine girerler ve kolonilerin daha cok bu donemde oldukleri gorulur. Bunun nedeni sonbaharda bırakılan bal stokunun bitmesi, kış oncesi populasyonu oluşturan bireylerin yaşam surelerini doldurmuş olması, bu donemdeki kulucka faaliyeti sonucu yeni doğan genc arıların kayıpların yerini dolduramaması ya da ana arının yaşlı ve verimsiz olması olabilir. Yapılacak Kontroller: Kovandaki arı varlığı Ana arı kontrolu Fazla peteklerin alınması Arının yiyecek varlığı Ucuş deliği kontrolu Hastalık kontrolu Varroa mucadelesi Hava sıcaklığının 15 derece dolaylarına ulaştığı bahar başlangıcında ilkbahar kontrollerine başlanabilir. Bu kontrollerde oncelikle kovanda arı bulunup bulunmadığına bakılır. Arısı olmuş kovanlar arılıktan cıkartılarak ucuş delikleri kapatılır. Arısı yaşayan kovanlarda ise bal stoku ve ana arı kontrolu yapılır. Ana arısız kolonilere rastlanırsa, bunlar ergin arılarının değerlendirilmesi amacıyla ana arılı koloniler ile birleştirilir. Bal stoku yetersiz gorulen kolonilere katı yem verilerek bu donemdeki besin ihtiyacları karşılanır. Eğer şerbetle besleme yapılacak ise şeker su oranı 2/1 olmalıdır. Kovan icerisinde arının basmadığı cerceveler var ise bunlar cıkartılarak arıların toplu ve sıkışık bir durumda olması sağlanır. Kovan ucuş delikleri kontrol edilerek geniş olanlar daraltılır. Bu donemde kulucka faaliyeti hızlanmadan varroa mucadelesi yapılmalıdır. Kovan ici kontrollerde ana arının yumurtlama durumu, yavrulu cerceve bal stok miktarı ile arı mevcudu incelenir. Boylece ballı ve boş cerceveler tespit edilir. Sonraki kontrollerde koloni gelişme hızı takip edilir. Bu notlar her koloni icin ayrı bir karta işlenir. Yapılan kontrol sonunda, her koloninin genel durumu kayıt defterine yazılmalıdır. İlkbahar Bakım ve Kontrolleri Doğada polen kaynaklarının oluşması ve ortam ısısının 17C'nin uzerine cıkması ile birlikte bahar şuruplamasına başlanmalıdır. Bu donemde su/şeker oranı 1/1 olmalı, bir hacim su ısıtılıp bir hacim şekerle karıştırılarak şurup hazırlanmalıdır. Şurup hazırlanırken şeker karıştırıldıktan sonra kesinlikle kaynatılmamasına, su kaynatılacaksa şeker karıştırılmadan once yapılmasına dikkat edilmelidir. Bunun nedeni kaynatılan şekerli şurubun arının sindirim sistemine zarar vermesidir. İlk baharda yapılabilecek işlemler: Arı populasyonunun gelişimini arttırmak uzere şerbetle besleme yapmak. Kovanlara kabarmış petek vererek ana arıya yumurtlama sahası sağlamak Arı kolonilerine ileriki donemlerde faydalanmak uzere temel petek vermek Ucuş deliklerini genişletmek Suni Oğul Uretimi Yeterince guclenen bal arıları ana arı yenileme, neslin devamı, ana arıya yumurtlama ve kendilerine bal depolama alanı sağlamak amacıyla doğal olarak oğul verirler. Ancak bu işlem arıların ana nektar akımı donemine girişine rastladığı icin modern arıcılıkta verimliliği duşuren bir ozellik olarak kabul edilir. Bu nedenle koloniler yeterince guclu ise ve arı sayısı artırılmak isteniyor ise ana nektar akımı donemi oncesinde bolme yapılarak daha kontrollu olarak arı sayısı artırılabilir. Doğal oğulu onlemek icin şu tedbirler alınabilir: Ana arının kanatlarının kesilmesi Oğul meyli fazla olan kolonilerle calışmamak Kovan havalandırmasını artırmak Kovan serinliğini sağlayacak onlemler almak Bal depolama ve kulucka alanı sağlamak amacıyla bol miktarda petek vermek Ana arı yuksuklerinin bozulması Bir kolonide butun bu onlemlere rağmen oğul meyli başlamış ise bu koloninin oğul vermesi kacınılmazdır. Bu durumda yapılması gereken işlem Bolme yontemiyle suni oğul uretmektir. Arılara Ballık Verilmesi Bal akım doneminde gelişimini tamamlayan koloniler 10 cerceveye ulaşarak kuluckalığı doldururlar. Bu duruma gelen kolonilere kulucka ve bal depolama alanı sağlamak amacıyla ballık verilmelidir. Ballık verilirken kuluckalığın her iki tarafından ilk ve son cerceveler, yani tamamen ballı ya da cıkmak uzere kapalı yavrulu 2 cerceve ballığa alınarak bunların yerine kapalı yavrulu 2 cerceve dış kenarlara kaydırılarak 2. ve 9. Cerceve olarak temel petek takılı iki yana cerceve yerleştirilir. BAL HASADI VE MUHAFAZASI Kovandaki butun peteklerdeki balın olgunlaşmasını beklemeden balı olgunlaşan petekler kovandan alınmalıdır. Olgunlaşmış balların kovandan alınmasına bal hasadı adı verilir. Cercevenin 2/3 'u sırlanmış durumda ise bu cerceve olgunlaşmış sayılır. Bal hasadı genellikle arıların yağmacılık eğilimlerinin az olduğu sabahın erken saatlerinde yapılır. Kovandan alınan ballı cerceve taşıma sandığına konulur ve hemen uzeri bir ortu ile kapatılarak arılardan korunur. Bal hasadının en guc yanı arıları ballı peteklerden uzaklaştırmak ve yağmacılık cıkmasını onlemektir. Ana arının ballıkta da olabileceği unutulmamalı, ona bir zarar vermemek icin dikkatli olunmalıdır. Bal hasat edilen kovanda arılara yeterince kışlık bal bırakılmış olmalıdır. Bunu sağlamak icin genellikle kuluckalıktan bal hasadı yapılmamalıdır. Balın Suzulmesi Balın suzuleceği oda ici sıcaklık 25 30o;C olmalıdır. Cerceve veya petek uzerindeki sırlar sır bıcağı veya sır tarağı ile alınır. Sonra elle veya elektrikle dondurulen santrifuj makinesine yerleştirilerek ballar cıkarılır. Elde edilen ballar dinlendirme tankında bekletilir. Yabancı maddelerden arındırılır ve ambalajlanır. Balın Muhafazası Ambalajlanmış ballar mumkun olduğu kadar ısı, ışık, nem, koku ve diğer zararlı faktorlerden uzak depo şartlarında muhafazaya alınmalıdır. SONBAHAR BAKIM VE KONTROLLERİ Arılarda bal hasadının yapılması, o sezonun bitmiş yeni bir sezonun başlaması anlamına gelir ki, bu donemde yapılacak her turlu bakım ve ihmal gelecek tum bir yıla yansıyacaktır. Bu nedenle bal hasadından hemen sonra sonbahar bakımına başlanmalıdır. Kış İcin Gerekli Yiyeceğin Bırakılması Kolonilere kış yiyeceği olarak bal ve polen depolanmış petekler bırakılır. Ancak petekler tamamen balla dolu olmayıp alt yarılarındaki gozler boş olmalıdır. Cunku kışın arılar bal dolu gozler uzerinde değil, peteklerin balla dolu kısmının hemen altındaki boş gozler uzerinde salkım kurarlar Ozellikle ilkbaharda taze polen gelmeye başlayıncaya kadar ki donemde arıların yavru yetiştirmeyi başlatıp surdurebilmeleri icin bırakılan ballı peteklerin 3 4 tanesinde aynı zamanda yeterince polen de olmalıdır. Genel kural olarak kuluckalıktaki bal hasat edilmeyip arıya bırakılmalıdır. Ana Arının Durumu, Zayıf Koloniler ve Hastalık Kontrolu Yapılacak kontrollerde arı mevcudu az olan zayıf koloniler, anasız, ana arısı yaşlanmış, verimsiz ve sakat olan koloniler birleştirilmelidir. Başarılı kışlatma icin mutlak surette sonbaharda bir donem yavru uretimi sağlanarak kışa GENC ARI ve ANA ARI ile girilmelidir. Yapılacak denetimlerde herhangi bir hastalık tespit edilen kolonilerde gerekli onlemler alınmalı ve tedavi edilmelidir. Sonbahar teşvik yemlemesinden sonraki kulucka aktivitelerinin cok azaldığı donemlerde sonbahar donemi varroa mucadelesi mutlaka yapılmalıdır. Bu koşullar dikkate alındıktan sonra diğer onemli hususlar ise; Kovanların sağlamlığı gozden gecirilerek gerekirse değiştirilmeli Kovandaki arılı, yavrulu ballı polenli cerceveler duzenlenerek fazla petekler alınmalıdır. Kovanda herhangi bir hastalık ve zararlı varsa gerekli mudahaleler yapılmalı En sondaki cercevenin yanına bolme tahtası konularak boş kalan kısımdan soğuğun girmesi engellenmelidir Kovanlar bir sehpa uzerine oturtulmalı Koloniler ruzgar almayan ve mumkunse ustu kapalı bir arılıkta kışlatmaya bırakılmalı Kovan ucuş delikleri daraltılmalı Kovan ortu bezi soğuğu gecirmeyen bir malzemeden secilmeli ortu beziyle kovan arasına kovanda oluşacak nemi cekmesi icin gazete kağıdı ortulmeli Kabartılmış petekler arıcıya tekrar gerekli olacağından muhafazası cok onemlidir. İyi muhafaza edilmeyen petekler mum guvesi ve fare gibi zararlılarına maruz kalabilir. Petekler izole edilmiş bir odada kukurt yakılarak cıkan dumanla fumige edilmeli. Kukurtun alevsiz duman şeklinde verilmeli, arada bir oda havalandırılarak icerde oluşan nemin cıkması sağlanmalıdır Sonbahar Beslemesi Kolonilere yeterince bal ve polen stoku bırakılmış olsa bile bal hasadından sonra şurupla besleme yapılmalıdır. Sonbahar yemlemesi icin hazırlanan şeker şurubunun şeker su oranı 2:1 (2 kısım şeker 1 kısım su) olmalıdır. Koloniler kışa girerken ve kıştan cıkarken bal stokları yeterli değilse o zaman katı yem ile besleme yapılır. Kek Yapımı 1 kısım bal 35 40C'ye kadar ısıtılarak 3 kısım pudra şekeri ile iyice karıştırılır. Elde edilen karışım 0.5 1 kg'lik poşetlere yerleştirilip, poşetin alt kısmı kesilerek arılı cerceveler uzerine yerleştirilir. Bununla birlikte kek hazırlamada polen acığı bulunan bolge ve donemlerde bu acığın kapatılması icin sut tozu, bira mayası ve yağı tamamen alınmış soya fasulyesi unu gibi proteince zengin maddeler karıştırılarak arıların protein ve vitamin ihtiyacı karşılanabilir. Kek hazırlama ve uygulamada dikkat edilecek husus kekin kovan ici ısısında eriyerek arıların uzerine akmayacak katılıkta ve arılar tarafından tuketilebilecek yumuşaklıkta olmasıdır. KIŞLATMA Arıları Kışa Hazırlama ve Kışlatma Arıların kışlatılacağı arılık; kuzeyi kapalı guneyi acık ve mumkunse ustu kapalı yerler secilmelidir. Acık arılıklar ise ruzgar almayan, su tutmayan ve nem biriktirmeyen yerler olmalıdır. Kovanlar mutlaka yerden 30 40 yuksekliğinde bir sehpa uzerine konulmalıdır. Kovan ici sıcaklık 14 C°; ye duştuğunde arılar kış salkımı yaparlar salkımın merkezi 33C, dış yuzeyinde ise 5 8 C'dir. Salkımdan herhangi bir nedenle duşen arı tekrar salkıma cıkamaz ve olur. Bu nedenle kışlatma yeri olarak arıların kış salkımını bozacak gurultu ve sesten uzak yerler secilmelidir. Kovanların ucuş delikleri icindeki arılı cerceve sayısı dikkate alınarak Uygun malzeme ile daraltılmalıdır.

Ari yetİŞtİrİcİlİĞİ Arıcılıkta calışılan materyal canlı olduğundan bu alanda başarılı olmanın yolu oncelikle materyalin iyi tanınması, bakımının ve yonetiminin iyi bilinmesi ve en onemlisi de iyi bir gozlemci olmaktır. Kucuk bir ihmal yada dikkatsizlik o yılın tamamına yansıyacağından bedeli ağır olabilecektir. Arıcılıkta bir yıl boyunca suren işlemler tamamen birbirlerine bağımlı donemlerden oluşur. Bir yıllık uretim, yetiştirme ve bakım calışmalarında elde edilen başarı bir onceki donemde yapılan doğru tanım ve calışmalarla elde edilir. Kolonilerin ilkbahardaki gucu ve kışlamaları, sonbaharda yapılan uygulamalarla kışa giriş oncesindeki ana arı, arı populasyonu ve kışlık bal stokuna bağlıdır. Sonbaharda butun bu tedbirler alınarak kışa yeterli genc arı populasyonu ile girebilen koloniler yeterli yiyeceği de varsa bahara sağlıklı ve guclu bir şekilde cıkabilecektir. ARIDA CALIŞMA TEKNİKLERİ VE KOVANLARIN ACILMASI Arıcılıkta dikkat edilmesi gereken uygulama, arılıkta dolaşırken ve calışırken, arıdan korunmaya ve arıya zarar vermemeye ozen gostermektir. Bu uygulamaları ozetlersek; o Arılığa girerken yabancı kokular kullanılmamalıdır. o Arıda yapacağımız calışmaya gore giyimde tedbirli olunmalı o Kovan acılmadan once koruk yakılmalı ve kovan kesinlikle koruksuz acılmamalı o Kovan acılırken dikkatli ve itinalı calışılmalı, hoyrat davranılmamalı o Koloninin kovan ici duzeni bozulmamalı, cerceveler birbirinden aralıklı olmamalı ve yerleri değiştirilmemeli o Calışma sırasında telaş etmeden hızlı davranılmalı, ozellikle nektar akışının az olduğu donemlerde yağmacılığa neden olmamak icin acılan kovanın işi kısa surede bitirilerek kapatılmalıdır. İLKBAHAR BAKIM VE KONTROLLERİ Erken İlkbahar Kontrolleri; Kış boyunca hava koşullarından etkilenmeyen koloniler, bahar geldiği zaman yaşamlarının en kritik donemlerine girerler ve kolonilerin daha cok bu donemde oldukleri gorulur. Bunun nedeni sonbaharda bırakılan bal stokunun bitmesi, kış oncesi populasyonu oluşturan bireylerin yaşam surelerini doldurmuş olması, bu donemdeki kulucka faaliyeti sonucu yeni doğan genc arıların kayıpların yerini dolduramaması ya da ana arının yaşlı ve verimsiz olması olabilir. Yapılacak Kontroller: Kovandaki arı varlığı Ana arı kontrolu Fazla peteklerin alınması Arının yiyecek varlığı Ucuş deliği kontrolu Hastalık kontrolu Varroa mucadelesi Hava sıcaklığının 15 derece dolaylarına ulaştığı bahar başlangıcında ilkbahar kontrollerine başlanabilir. Bu kontrollerde oncelikle kovanda arı bulunup bulunmadığına bakılır. Arısı olmuş kovanlar arılıktan cıkartılarak ucuş delikleri kapatılır. Arısı yaşayan kovanlarda ise bal stoku ve ana arı kontrolu yapılır. Ana arısız kolonilere rastlanırsa, bunlar ergin arılarının değerlendirilmesi amacıyla ana arılı koloniler ile birleştirilir. Bal stoku yetersiz gorulen kolonilere katı yem verilerek bu donemdeki besin ihtiyacları karşılanır. Eğer şerbetle besleme yapılacak ise şeker su oranı 2/1 olmalıdır. Kovan icerisinde arının basmadığı cerceveler var ise bunlar cıkartılarak arıların toplu ve sıkışık bir durumda olması sağlanır. Kovan ucuş delikleri kontrol edilerek geniş olanlar daraltılır. Bu donemde kulucka faaliyeti hızlanmadan varroa mucadelesi yapılmalıdır. Kovan ici kontrollerde ana arının yumurtlama durumu, yavrulu cerceve bal stok miktarı ile arı mevcudu incelenir. Boylece ballı ve boş cerceveler tespit edilir. Sonraki kontrollerde koloni gelişme hızı takip edilir. Bu notlar her koloni icin ayrı bir karta işlenir. Yapılan kontrol sonunda, her koloninin genel durumu kayıt defterine yazılmalıdır. İlkbahar Bakım ve Kontrolleri Doğada polen kaynaklarının oluşması ve ortam ısısının 17C'nin uzerine cıkması ile birlikte bahar şuruplamasına başlanmalıdır. Bu donemde su/şeker oranı 1/1 olmalı, bir hacim su ısıtılıp bir hacim şekerle karıştırılarak şurup hazırlanmalıdır. Şurup hazırlanırken şeker karıştırıldıktan sonra kesinlikle kaynatılmamasına, su kaynatılacaksa şeker karıştırılmadan once yapılmasına dikkat edilmelidir. Bunun nedeni kaynatılan şekerli şurubun arının sindirim sistemine zarar vermesidir. İlk baharda yapılabilecek işlemler: Arı populasyonunun gelişimini arttırmak uzere şerbetle besleme yapmak. Kovanlara kabarmış petek vererek ana arıya yumurtlama sahası sağlamak Arı kolonilerine ileriki donemlerde faydalanmak uzere temel petek vermek Ucuş deliklerini genişletmek Suni Oğul Uretimi Yeterince guclenen bal arıları ana arı yenileme, neslin devamı, ana arıya yumurtlama ve kendilerine bal depolama alanı sağlamak amacıyla doğal olarak oğul verirler. Ancak bu işlem arıların ana nektar akımı donemine girişine rastladığı icin modern arıcılıkta verimliliği duşuren bir ozellik olarak kabul edilir. Bu nedenle koloniler yeterince guclu ise ve arı sayısı artırılmak isteniyor ise ana nektar akımı donemi oncesinde bolme yapılarak daha kontrollu olarak arı sayısı artırılabilir. Doğal oğulu onlemek icin şu tedbirler alınabilir: Ana arının kanatlarının kesilmesi Oğul meyli fazla olan kolonilerle calışmamak Kovan havalandırmasını artırmak Kovan serinliğini sağlayacak onlemler almak Bal depolama ve kulucka alanı sağlamak amacıyla bol miktarda petek vermek Ana arı yuksuklerinin bozulması Bir kolonide butun bu onlemlere rağmen oğul meyli başlamış ise bu koloninin oğul vermesi kacınılmazdır. Bu durumda yapılması gereken işlem Bolme yontemiyle suni oğul uretmektir. Arılara Ballık Verilmesi Bal akım doneminde gelişimini tamamlayan koloniler 10 cerceveye ulaşarak kuluckalığı doldururlar. Bu duruma gelen kolonilere kulucka ve bal depolama alanı sağlamak amacıyla ballık verilmelidir. Ballık verilirken kuluckalığın her iki tarafından ilk ve son cerceveler, yani tamamen ballı ya da cıkmak uzere kapalı yavrulu 2 cerceve ballığa alınarak bunların yerine kapalı yavrulu 2 cerceve dış kenarlara kaydırılarak 2. ve 9. Cerceve olarak temel petek takılı iki yana cerceve yerleştirilir. BAL HASADI VE MUHAFAZASI Kovandaki butun peteklerdeki balın olgunlaşmasını beklemeden balı olgunlaşan petekler kovandan alınmalıdır. Olgunlaşmış balların kovandan alınmasına bal hasadı adı verilir. Cercevenin 2/3 'u sırlanmış durumda ise bu cerceve olgunlaşmış sayılır. Bal hasadı genellikle arıların yağmacılık eğilimlerinin az olduğu sabahın erken saatlerinde yapılır. Kovandan alınan ballı cerceve taşıma sandığına konulur ve hemen uzeri bir ortu ile kapatılarak arılardan korunur. Bal hasadının en guc yanı arıları ballı peteklerden uzaklaştırmak ve yağmacılık cıkmasını onlemektir. Ana arının ballıkta da olabileceği unutulmamalı, ona bir zarar vermemek icin dikkatli olunmalıdır. Bal hasat edilen kovanda arılara yeterince kışlık bal bırakılmış olmalıdır. Bunu sağlamak icin genellikle kuluckalıktan bal hasadı yapılmamalıdır. Balın Suzulmesi Balın suzuleceği oda ici sıcaklık 25 30&