Sut Kecisi Yetiştiriciliği SUT KECİSİ YETİŞTİRİCİLİĞİ Keciler, diğer ciftlik hayvanlarına gore kalitesi ve fiyatı fazla olmayan kaba yemleri daha iyi değerlendirirler. Kecilerin bakım ve beslenmeleri kolaydır. Bu nedenle fazla iş gucune ihtiyac gostermezler. Sut ve et verimleriyle ciftci ailelerine gelir sağlayan ekonomik hayvanlardır. Bu dersimizde kecilerin ozelliklerini bakım ve beslenmelerini inceleyeceğiz. KECİLERİMİZİN SUT VERİMİ COK DEĞİL Ulkemizde en yaygın olan kıl kecisidir. Kıl kecisinin sut verimi cok olmamasına rağmen, sut bu hayvanlar icin onemli bir urundur. Tiftik kecileri de sut verimi ile işletmeye gelir sağlar. Zaten keci varlığımızın en buyuk bolumunu de bu iki ırk oluşturmaktadır. Sut verimi yuksek keci ırkımız yok mu? Mesela, Malta kecisi nin sut verimi daha yuksektir. Ege ve Marmara bolgelerimizde yetiştirilir. Ancak sayıları cok değildir. Malta kecileri 6 7 ay sureyle sağılırlar. Bu surede ortalama 400 kilo kadar sut verirler. Sut verimi yuksek olan diğer keci ırkı ise Kilis kecisi dir. Adını bulunduğu yoreden almıştır. Kilis ve dolaylarında yetiştirilmektedir. Bir sağım doneminde 300 500 kilo kadar sut vermektedir. Melezleme Verimi Artırıyor Bilim adamları "Bizim kıl kecilerinin sut verimi artmaz mı?" diye duşunduler ve ustun sut verimi olan ırklarla melezlemeler yaptılar. Bu calışmalardan cok memnuniyet verici sonuclar alınmıştır. Eğer, melezlemeyi yaygınlaştırabilirse k melez ırklarla daha az keci besleyip daha cok sut alabileceğiz. Diyelim ki melezleme yaptık. O zaman ne olacak? Sut verimi artacak. Sut verimini yuksek tutabilmek icin, kecilerin cok iyi beslenmesi gerekir. Oyleyse, besleme konusunda daha cok şeyler bilmemiz gerekecek. SUT KECİLERİNİN BESLENMESİ Keciler, selulozca zengin olan kaba yemlerden cok iyi yararlanırlar. Keciler, yemden yeme gecerken cabuk uyum gosteremezler. Bir yem verilirken, o yem bırakılıp başka bir yeme gecilecekse, acele etmemeli yavaş yavaş, alıştırarak verilmelidir. Hızlı değişikliklerde sindirim sistemi bozuklukları ortaya cıkmaktadır. Bir keci ne kadar yem yer? Bunun kesin bir cevabı yoktur. Verilen yemin icindeki besin maddeleri; hayvanın yaşına, cinsiyetine, gebeliğe, sut verimine, yemleme tekniğine ve cevrenin sıcaklığına gore değişir. Diyebiliriz ki; yemin bazı ozelliklerine ve yemin ceşidine gore 2 ila 8 kilo arasında gunluk yem yer. Gebeliğin son aylarında yem ihtiyacı artar. Sut verimi doneminde yem ihtiyacı artar. Sut verimi arttıkca yem ihtiyacı da artar. Protein Cok İse, Yem Az Bazı yemler protein bakımından zengindir. Bu gibi yemler, keci beslenmesinde onemli yer tutar. Cunku, keciden elde edilen ET SUT TİFTİK gibi urunleri, protein yapılıdır. Bu urunlerin yapılabilmesi icin, verilen yeminde protein bakımından zengin olması gerekir. Proteini fazla yemler, daha az tuketilen yemlerdir. Bir yemin protein miktarı ne kadar yuksek ise, o kadar az tuketilir. Protein deyince aklımıza ayciceği, pamuk tohumu, kolza ve soya kuspeleri gelir. Kaliteli kuru yonca ve iyi kalite kuru otlarda da bol protein vardır. Yeterli protein alamayan keciler; iştahsız olur, zayıflar, sut verimi, tiftik verimi ve yavru verimi az olur. Kecilerin de Enerji İhtiyacı Var Her canlının enerjiye ihtiyacı vardır. Kecilerinde enerjiye ihtiyacı var. Yaşaması, gelişmesi ve verimlerinin iyi olması icin enerji gerekir. Nereden alacak bu enerjiyi? Yemlerden... Bilindiği gibi, keciler cok hareketlidir. Onun icin, kecilere, koyunlardan daha fazla enerji gereklidir. Yani, keciye ihtiyacı olan yemi vermek lazımdır. Keci, harcadığı enerjiyi karşılayamazsa ne olur? Buyumesi yavaşlar, et ve sut verimi duşer, sut verme suresi kısalır. Ayrıca hastalıklara karşı direnci azalır. Resim 49: İyi cayır otu veya mera varsa kecilere yeterli olur Mineraller Ve Vitaminler yi bir besleme yapılırken, mineraller ihmal edilmez. Keciler yemle birlikte tuz, kalsiyum, fosfor, kukurt alırsa iştahlı olur. Zayıflamaz, sut verimi artar. Tuz cok onemli bir mineraldir. Tuz yemeyen hayvanların gozleri donuk olur. Kalsiyum ihtiyacı icin, otlar ve baklagiller iyi yemlerdir. Fosfor ise, kuspelerde ve tane yemlerde bulunur. Hayvanlara verilecek yemlerde kalsiyum ve fosforun dengeli olması gerekir. Vucutta kalsiyum fosfor dengesi bozulursa idrar taşları meydana gelir. Vitaminlerden A vitamini kuru otlarda bolca bulunur. Bu vitamin yetersiz olursa gece korluğu, yavru veriminde azalma ortaya cıkar. Tekelerin aşım kabiliyeti azalır. D vitamini ise hayvanların kuvvetli olmasını sağlar. Guneşte kurutulan otları yiyen ve acık havada gezen keciler D vitaminini kolayca almış olurlar. Yemlerinde yeterince bu vitaminden bulunmayan, dışarı cıkarılmayan ve guneş ışınlarından yararlanmayan hayvanlarda gelişme bozuklukları, kemik hastalıkları, verim duşukluğu gorulur. O nedenle karma yemlere vitamin, mineral karışımları ilave edilmeli veya hayvanların onune yalama taşı konulmalıdır. İyi bir cayır otu veya mera varsa kecilere beslenme bakımından yeterli olur. Kesif yemde vermek lazım ama, kesif yem pahalıdır. Pahalı yemi, sut verme devresinde yedirmelidir. Onun dışında kuru otlarla, diğer kaba yemlerle beslenen keciler besin ihtiyacını karşılayabilirler. Kuru yonca otu : Gunde 1 kg Mısır silajı : Gunde 1 kg Tane yem karışımı : Gunde 0.5 1 kg verebiliriz. Mısır silajı bulunmuyorsa yonca miktarı artırılabilir. Kuru yonca otu : Gunde 1.5 kg Tane yem karışımı : Gunde 0.5 1 kg KECİLERİN BESLENMESİNDE ONEMLİ KURALLAR - Yemlerini ve kuru otu azar azar fakat sık sık vermeliyiz. - Yemliklerde kalan iri bitki saplarını dışarı atmalıyız. - Yem verme suresini uzun tutmalıyız. KURUYA CIKARMA Doğumuna 6 hafta kala kecilerde sağım yapılmaz. Cunku dişi hayvanların kuruya cıkarılması gerekmektedir. Kuruya cıkarmada; - Sağım sayısı gunde bire indirilir. - İki gunde bir sağım yapılır. - Gunluk verilen kesif yem miktarı azaltılır. - Boylece 58 gun icinde sut verimi azalır ve dişi hayvan kuruya cıkmış olur. Kuruya cıkarmanın faydaları; - Gebeliğin sonuna doğru ana yavrusunu daha iyi besler. - Ana doğuma iyi hazırlanır, sağlıklı ve guclu oğlaklar doğurur. - Doğum stresini kolaylıkla atlatır. - Doğum sonrasındaki sut sağımı suresince daha fazla sut verir. OĞLAKLARIN BESLENMESİ Yeni doğan oğlak icin en iyi besin ağız sutudur. Ağız sutunde en yararlı besin maddeleri vardır. Ağız sutu emen oğlaklar hastalıklara dayanıklı olur. Ağız sutu emen oğlaklar sağlam yapılı olur. Onun icin, doğumdan sonra 3 4 gun mutlaka ağız sutu emmelidir. Ondan sonra sut zaten normale doner. Oğlaklar kac ay emebilir? Resim 50 : Oğlaklar 2.5 3 ay anasını emmelidir. Oğlaklar, 2.5 3 ay anasını emmelidir. Doğumdan iki hafta sonra alıştırarak kaliteli kuru ot ve kesif yem verilmeye başlanır. İyi kaliteli kuru ot ve kesif yem de verilince, oğlağın emdiği sut azalır. Bu yolla, bir oğlağın emeceği sutun toplamı 60 kiloya kadar inebilmektedir. Oğlaklar sutten kesildikten sonra, gunde 500 gram kesif yem verilmelidir. Oğlak buyudukce kesif yem daha az proteinli olabilir. Protein miktarı gitgide azaltılır.