Sera İşletmelerinde Kuruluş Planı Bir sera işletmesi, ceşitli gorevleri gercekleştirecek yapılar ve sera yollarından oluşur. Yerleşim duzeni, herbir unitenin kendisinden beklenen fonksiyonları en iyi ve en rentabl şekilde yapılabilmesini gercekleştirecek şekilde planlanmalıdır. Bu suretle değişik gorevler ustlenen yapıların arasındaki calışma duzenini en kolay gercekleştirebilecek bir konumda bir planlama, calışmaları kolaylaştıracak ve geliş gidişlerde fuzuli zaman kaybını onleyecektir. Ancak butun bu kısımların birbirleriyle olan yakın ilişkileri değişmeyecek şekilde işletmenin genişletilebil me imkanı da gozonunde tutulmalıdır. Bunun icin planlamaya merkezden başlanmalı, gelişme merkezden dışarı doğru olmalıdır. Yoksa arazinin bir kenarından işe başlamak hatalı olur. Orneğin bu takdirde ısıtma, sterilizasyon ve harc yerleri ilerde bir kenarda kalır. Bu taktirde yeni yerler icin yeni ısıtma merkezleri kurmak veya ısı naklinde zayiatı goze almak gerekir. işletmenin bitki yetiştirme alanlarının toplam buyukluğu konusunda optimal bir olcu vermek guctur. Zira bu, işletmenin tipine, mali gucune, calıştıracağı işci gucune ve uygulanacak tekniğe gore değişir. Bir aile işletmesinin tek bir uniteden oluşmasına karşılık orta ve buyuk işletmeler birbirine ekli veya komşu cok sayıda uniteden oluşur. Bu durum kuruluş ve işletme maliyetlerini duşurur. Bir seracılık işletmesinde, idare ve satış yeri ve ceşitli fonksiyonları yuklenen seralar yanında harc yeri, sterilizasyon, saksılama ve ambalaj yeri, ambar, taşıt ve makine hangarı, ısıtma tesisi, yakıd deposu, su deposu gibi uniteler yer alır. Bu unitelerin sera işletmesi icinde işin suratli akımı icin, bir yerleşim duzeni ve herbir unitenin ozel planı yapılmalı ve her kısmın sera ile ve birbirleri ile en kısa yoldan bağlantıları sağlanmalıdır. Bir sera işletmesinde bağlantıyı sağlayan yollar yeterli genişlikte alınmalıdır. Buyuk aracların girmesi halinde ana yollar beton veya asfalt yapılmalıdır. Bu transportu kolaylaştırır, kullanım omurlerini uzatır ve işletmeye temiz bir gorunum kazandırır. El arabalan ve hafif vasıtalann gecebileceği yan yollar, istenirse beton yapılabilir, bunların genişliği 1 3 m olabilir. Esas yollarda beton kalınlığının 15, yan yollarda ise 8 cm olması yeterlidir. Yollar, bina ve seraları en kısa şekilde birbirine bağlamalıdır. Luzumundan fazla yolun bitki yetiştirme alanlannı daraltabileceği daima dikkate alınmalıdır. Uretim ve yetiştirme seraları işletmenin esas uniteleridir. Uretim seralan yetiştirme seralarının ihtiyacını karşılayacak buyuklukte olmalıdır. Uretim seraları tohumdan veya vejetatif yoldan fide uretmeyi sağlayacak şekilde yuksek tezgahlardan oluşur. Uretme seralanna yakın olan harc hazırlama unitesi toprak, kum, gubre, perlit, torf, kestane curuğu, funda toprağı gibi ceşitli harc materyalini icerir. Bunun icin zeminin beton olması, herbir materyal icin ozel bolumlerin bulunması, yağmurdan etkilenmeyecek şekilde uzeri ve yanlarının kapalı bulunması gerekir. Aynca harc hazırlama unitelerinde ayn ayn olmak uzere kimyasal gubre bolmeleri de bulunur. Harc yerinin bir kısmı harc hazırlama veya toprak yığma yeri olarak ayrılır. Bu kısımda harc istenen oranlara gore hazırlanıp kanştınlır. Bu maksatla harc yapma yerinin yanında ozel olcu kaplarının yer aldığı bir bolme bulunmalıdır. Harc kanştırma yerine acılan bir koşede de toprağın sterilize edildiği bolme yer almalıdır. Toprak sterilizasyonu ve harc bolmelerine materyal kolaylıkla vasıtadan boşaltılabilmesi ve harc karıştırma yerinden de el arabaları ile en kısa yoldan seraya taşınabilecek şekilde, planlanmalıdır. Harc yapma yerine, sterilize edilen toprak, ozel bolmelerden kum, perlit, kestane toprağı, funda toprağı ve ceşitli kimyevi gubreler istenilen miktar kadar el arabalarıyla taşınır ve orada ozel kaplar yardımıyle ihtiyaca ve turlere gore belirli harc formulleriyle harc karışımları yapılır. Harc yeri buyukluğu seranın buyukluğune gore ayarlanır. Saksılama yeri harc yerine bitişik ve harc yapma yeriyle irtibatlı olur. Bu irtibatı sağlayan pencerelerden, saksılama yerinde ceşitli numaralara gore depo edilen ceşitli tipte saksılar, ihtiyaca gore harc yapma yerine aktarılır. Ve hazırlanan harc karışımları saksılara doldurulur. Dolan saksılar da saksılama unitesine aktarılır. Bu konuda ustu duz ve hafif kenarlı saksı taşıma arabaları kullanılır. Saksılama yerinden tezgahlara alınan dolu saksılara dikimler yapılır ve işi biten saksılar yetiştirme seralarına veya acık saksılama yastıklanna gore golge cardaklarına intikal ettirilir. Bu itibarla saksılama yerinin de bu unitelerle irtibatlı olması gerekir. Tasnif ve ambalaj yerleri ise yetiştirme seralarının yanında kurulur. Bunlar sınıflamanın kolaylıkla yapılabileceği, suyun bulunduğu beton zeminli olacak tarzda planlanmalıdır. Depolar da sera işletmesinin onemli uniteleridir. Bunlarda gubre, alet ve makineler bolumler halinde saklanır. Ayrıca buyuk işletmelerde, fidanların surmeden bir sure muhafaza edilebilmesi icin soğuk hava depolan da bulunur ( resim: 21). Butun bu unitelerin buyukluğu işletmenin kapasitesi ve ozelliklerine gore planlanır. Buyuk işletmelerde ve kooperatif olarak calışan işletmelerde depolama ve ambalaj uniteleri yanında bir de pazarlama unitesi ve satış burosunun bulunması uygun olur. Isıtma ve yakıt unitelerini fazla onemi olmayan fakat buna karşılık merkezi olan bir yere yerleştirmek gerekir. Bunlardan seralara giden ısıtma borularının, toprak altından en kısa yoldan ve izole edilmiş olarak seralara ulaşacak tarzda planlanması gerekir. Su tesisatı, buyuk sera işletmelerinde yağmur suyundan da faydalanılacak ve sera ortulerinin ustunde biriken yağmur sulannı ceşitli sistemlerle depolara getirecek tarzda duzenlenir. Suyun depolardan veya kulelerden belli bir basıncla belli bir sıcaklığa kadar ıhmanlaştmlmış şekilde ve dinlendirilmiş olarak seralara verilmesi gerekir. Seralarda imkan olduğu olcude yağmur suyundan faydalanmaya oncelik verilmelidir. Yonetim binaları ve konutlar, uretim unitelerini ruzgardan koruyacak şekilde fakat golge yapmayacak tarzda, genellikle bu unitelerin kuzey taraflarında konumlandırılır. İşletmenin ozellikle kış ve bahar aylarında fazla ruzgara maruz koruntusuz kısımlannda, ruzgar perdeleri tesisleri de planlanmalıdır. Ağac ve boylu calılarla tesis edilen canlı ruzgar perdeleri ve boylu citlerin etkileri uzun zamanda oluşur. Bu durumda bunlar gelişinceye kadar % 50 gecirimli kamış, ahşap cıta, sert plastik levha gibi ruzgar manialarının kullanımı da duşunulebilir. Bunların yukseklikleri en az sera uniteleri yuksekliği kadar olmalıdır, ister canlı, ister cansız ruzgar perdelerinin halen ve gelecekte seralar uzerine golge etkisi yapmamaları da peşinen duşunulmelidir. Butun bir işletmenin planlanması yapılırken daha evvel belirttiğimiz gibi merkezden başlamalı ve kenarlara doğru yayılmahdır. Ancak ilk yerleşme planı duzenlenirken işletmenin gelecekteki buyume olasılıklan da hesaba katılmalı ve her unitenin cevresinde muayyen bir gel'. şrae alanı bırakılmalıdır.