bitki bakımı Bahcenin gelişebilmesi, yaşamını surdurebilmesi, istenilen goruntunun yakalanabilmesi ancak duzenli bakımla mumkundur. Mekanlarda bulunan bitkilerin turlerine gore değişen bakım şekilleri vardır. Ana hatları ile bakımı ozetlersek: Duzenli ve yeterli mevsime gore gubre ve besin takviyesi Gerekli gorulen durumlarda ilaclama yapılması Duzenli olarak toprağın pH, tuz ve mineral kontrolu yapılması ve dengelenmesi Ağac ve calıların bakım ya da form amacıyla budanması, Sıklaşma gorulen alanlarda gerekli seyreltmelerin yapılması Ruzgar, toprak kayması vs. dış etkenlerle zarar gormuş bitkilerin eski konumlarına getirilmesi Bozulma gorulen bitkilerin değiştirilmesi Cimlerin duzenli aralıklarla bicilmesi Cimlerde bulunan yabancı otların alanı boğmasının onlenmesi, surekli yabancı ot kontrolu Cimlerin gubrelenmesi, ilaclanması, aerator ile havalandırılması, silindirlenmesi Cıkan cop vs. artıkların uzaklaştırılması Unutulmamalıdır ki yaşayan bir bahce surekli ve duzenli bakımla mumkundur. AYLARA GORE BAKIM Bahce ve cicek bakımı; hergun, belirli zaman ve mevsimlerde ve gerektikce olarak sınıflandırılabilir. Soz konusu bakım tedbirleri mevsim donemleri icerisinde aylara bolerek anlatmadan once, yurdumuzda mevsimlerin bolgeler itibarı ile farklı zamanlarda başladığını ve farklı seyrettiğinin unutulmaması gerekir. Bu nedenle bulunduğunuz yerin iklim ozelliklerini mutlaka gozonunde bulundurunuz. OCAK Kotu havalar boyunca, saksılardaki ve tahta sandıklardaki bitkiler sulanmaz; ama soğukların daha ılımlı olduğu Ege ve Akdeniz yorelerinde sıcaklık 10 derece, havada kuru olduğu zaman az miktarda sulama yapılabilir. Gul ağaccıklarının duzenli aralıklarla gozden gecirilmesi, gullerde erken bir tomurcuklanma gorulurse hemen budamaya başvurulması gerekir. Tırmanıcı bitkilerin dolandıkları kafes biciminde yapıları onarma işlemine bu bitkilerin tomurcukları cıkmadan başlanmalıdır; bahcedeki bu tur yapıların ustunde biriken kar temizlenir ve hem tırmanıcı bitkilerin, hem taşıyıcı catıların durumu gozden gecirilir. Genellikle toprak yuzeyinde ruzgar, az sulama ve soğuk nedeniyle cok tehlikeli bir kabuk oluşur; sık sık kırılıp yok edilmezse, bitki kokune zarar vermesinin yanı sıra, curumeye, hayvansal ve bitkisel asalakların yayılmalarına yol acar. ŞUBAT Cicek vermeyi kesen ağaccıklar ve yeniden cicek veren gul fidanları budanır. Ayın sonuna doğru luksurlerin ilk budamaları yapılır. Yeniden duzenlenecek alanlar bellenir. Camlı bolmelerde yıllık otsu bitkiler ekilir; floks, mavi sukeneviri, petunya, hintgulu, menekşe, zinya, aslanağzı, vb. Ozel bir ekme bolumu yoksa bu işlem Mart Nisan aylarında yapılmalıdır. Cim alanlarda kış gubrelemesi onceki aylarda yapılmadıysa bu ay yapılmalıdır. Şubat ayı, balkonu duzenlemeye başlamak, konuma elverişli bitkileri secmek icin en uygun aydır. Evde camlı bolmelerde yada ustu kapalı sandıklarda bitki yetiştiriliyorsa, tehlikeli olabilecek oranda nem birikmesini onlemek ve bitkilerin solumalarını sağlamak icin cam ve kapakları sık sık acılmalıdır: Bu işlem gunduzleri yapılmalı ve cam ile kapakların acılmaları, bir saatten cok surmemelidir. Guller Ocak ayında budanmamışsa budama bu ay yapılmalıdır. MART Kış aylarında bitkileri korumak icin toprağa serilen saman, turba, bitki yaprağı, vb.'den oluşan ortuler son kez yenilenmelidir. Sonbaharda yada kış boyunca tohum olarak ekilen bitkilerin yerlerine dikilmesine de Mart ayında başlanır. Tırmanıcı bitkilerin sarıldıkları yerlerdeki bağlar, bağlantı yerleri elden gecirilir. Ayın sonuna doğru sardunyaların ve obur cok yıllık bitkilerin saksıları bol gubreli yeni curuk toprağı kullanılarak değiştirilir. Bitkiler don olayından zarar gormuşlerse yenilenirler. Morsalkım bitkisi budanır. Mart ayında fazla nemini kaybetmeye başlayan toprağın tava gelmesi ile uzerinde her turlu derin işleme veya capa işlemi yapılabilir. Bitkilerin yıllık gubre ihtiyacının ilk yarısı bu donemden itibaren Nisan sonuna kadar verilmelidir. Kullanılacak organik gubrenin yanında metrekareye 30 gr. gelecek şekilde yapay kompoze gubrenin toprağa sacılıp hafif bir capa ile toprakla karışmasını sağlamak ve sulamak, verilecek organik gubrenin besince takviye edilmesi acısından faydalı olacaktır NİSAN En son gul fideleri yerlerine dikilir. Cicek acan yada guzel yapraklı ağaccıkların dikimine başlanır. Bir havuza yada akvaryuma su altında yaşayan bitkilerin yerleştirilmelerine gecilir. Yaz aylarında cicek acan yıllık bitkiler tahta sandıklara ekilir. Cok yıllık otsu bitkiler dikilir. Glayorun, soğanlı begonyanın, yıldızciceğinin, soğanları toprağa gomulur. Ciceklenmeleri yeni bitmiş tırmanıcı bitkilerin ve ağaccıkların budanmasına başlanır. Asalaklara karşı ve cicekleri korumaya yonelik ilaclama uygulanır. (Ozellikle gullerde bu ay; kullenme mantar hastalığı başgosterebilir; tomurcukları ve yeni yaprakları saran bu mantar, boru bicimine getirerek yaprakların solmalarına yol acar. Tohum ekilen yetiştirme sandıklarının yada nazik bitki turlerinin bulunduğu saksıların ustleri, golgelenmelerini sağlayacak bir ust ortu ile kaplanır. Golgeleme ortusu saydam muşambadan yapılır Bu aydan başlayarak sıcaklık ve kuraklığa duyarlı turlerde, saksı toprağının ustleri bir tabaka turbayla kaplanır ve bu bitkilerin sulanması azaltılır. MAYIS İlk baharda ekilen soğanların yıllık otsu bitkilerin ve cicek veren cok yıllık bitkilerin cicek vermesi biter. Ağacsıların cicek vermeleri de sona ererve yeşillikle kaplanırlar ; guller cicek acmaya başlar. Balkona sardunya, ağacminesi gibi bitkilerin yanına cicek veren yada yapraklı ağacsılar ve tırmanıcı bitkilerde yerleştirilebilir. Balkon cok guneş alıyorsa perde, hasır yada naylon ortulerin uygun bicimde yerleştirilmesiyle ışığı kıran bir duzen kurulmalıdır. Bitkinin yapısal ozelliklerine, iklime, kullanılan saksı ve toprak cinsine uygun bir sulama rejimi saptanmalıdır. Bitkilerin aşırı guneşli saatlerde sulanmamaları, sulama suyunun soğuk olmaması cok onemlidir. Yeşeren soğanların bulunduğu yetiştirme sandıklarına yeni ciceklerin ekilmesinde iki yola başvurulur: Soğanlar yetiştirme sandıklarında bırakılarak, ayrıca yeni tohumlar ekilir; soğanlar sandıktan alınıp bir kenarda bekletilir ve sandıklara yeni cicekler ekilir. HAZİRAN Tırmanıcı bitkilerin dalları, tırmandıkları yapıya rafya ipiyle bağlanır. İlkbahar sonunda cicek acan turlerin tohumları toplanmaya başlanır. Bitki ciceklerinden elden geldiğince yararlanılmak isteniyorsa, ciceklerin tacları solmaya başladığında saplarının ortasından kesilir, bicme denilen bu işlem hem otsu bitkilere, hemde ağacsılara, hemde yarıağacsılara uygulanır ve başka goncalar oluşturacak cok sayıda yeni tomurcuğun acmasını sağlar; ayrıca kokulu bitkilerde, tam ciceklenme donemine girmelerini geciktirmek icin tac goncaları oluşturması acısından cok onemlidir. TEMMUZ Bitkilere verilen su artırılmalı ve asalakların oluşmamasına ozen gosterilmelidir. Asalak gorulduğunde hemen asalakları yok eden bir ilacla gerekli koruma onlemleri alınmalıdır; ilaclamada en onemli nokta, hangi ilacın hangi asalak icin etkili olduğunun bilinmesidir. Yaprakların alt yuzlerinde pas renginde toz halinde bir orumcek ağı gorulmesi, kırmızı orumcek bulunduğunu gosterir. Temmuz ayında yapılması gereken onemli bir işlemde ayıklama işlemidir; . Gullerde, aşılı ağaccık ve sus calılarında dipten cıkan ybani surgunlerin kesilmesi gereklidir. Ayrıca gecen ciceklerin temizlenmesine devam edilir. Bu iş gullerde gecen cicekten sonraki ilk sağlıklı yaprağın uzerinden kesmek suretiyle yapılır. Yıldız ciceklerindeki ikinci goncalr kesilip, yalnızca ilk acan ana goncalar bırakılır. Temmuz ayı ; ayrıca ağaccıkların daldırma dalı yada dallandırma cubuğu yontemi ile coğaltılmalarına en uygun aydır. Leyalak ve gullerde gozaşısı ile uretim zamanıdır. Yaz boyunca cicek acan ağaccık ve calı fomlu bitkilere, yazlık ciceklere, ozellikle gullere besin takviyesi yapılmalıdır. Ciceklenme donemi sonunda gubreleme işlemine son verilmelidir. AĞUSTOS Ağustos ayında yazlık cicekler, balkon, teras ve saksılarda bulunan cicekler dışında gubreleme işlemi son ermiştir. On hazırlığı yapılmış ağac nakilleri bu ayın ikinci yarısından itibaren gercekleştirilebilir. Cimler hergun sulanıp haftada birkez kesilir: ay boyunca iki kez "sarı lekelerin" oluşmalarına karşı ozel maddeler kullanılarak mikroptan arındırılır. Nilufer vb. bitkilerin bulundukları havuzlar eski yaprakların ve solan ciceklerin curuyup suyu zehirlemelerini onlemek icin duzenli bir bicimde temizlenir. Yeşil ağaccık ve calı formlu bitkilerin ikinci budaması bu ayın yarısından itibaren başlanarak yapılır. Cit bitkilerininde budaması yapılmalıdır. Bu bitkilerin her tarafının ışıktan yararlanabilmesi icin yukarıdan aşağıya doğru genişleyen bir budama yapılmalıdır. Ağustos sonu ile Eylul sonu arası durgun gozaşısı zamanıdır. Bu ay icerisinde Eylulde cim ekilecek alanların toprak hazırlığı yapılır. Sulama, bicim, yabani ot ayıklama, ilaclama vb. işlemlere devam edilir. Asalaklar bulunup bulunmadığını, toprak yuzeyinin kirec bağlayıp bağlamadığı surekli izlenmelidir. Soğanlı bitkilerin, otsu bitkilerin ve ağacların dipleri ozenle temizlenmeli, diş aralıkları dar kucuk bir el tırmığı kullanarak curuk toprağı kaplayan kirec tabakası sık sık alınmalıdır. Ayın 10 15 ine doğru yeni gullerin " dinlenmeye alınması" na, yani yaz budamasının yapılıp, aynı zamanda sulamanın bir sure icin kesilmesine başlanır. Boylece, gul fidanlarının normal gelişmeleri durdurulur ve dinlenme boyunca bitkiler, sonraki cicek verme donemi icin besin ve guc biriktirirler. Sonra, bitkinin hem yaprakları, hem toprağı bolca sulanır, geceleri ciy olan bolgelerde, bitkiler gun battıktan sonra sulanmamalıdır. EYLUL Ağustos ayında tatile cıkılmış ve bitkiler susuzluktan etkilenmişlerse, budanmalıdırlar. Budamadan sonra, bahce sopasıyla toprağın sert ve tıkız tabakası kaldırılarak bitki iyice beslenip, bolca sulanmalı, sonrada organik yada mineral gubreyle gubrelenmelidir. Bitkinin yeni bir cicek verme donemine girmesi istendiğinde, bolca budanmalı, yaprakları her 5 gunde bir uckez ıslatılmalı, yapraklar ıslatılırken suyun icerisine hormon uyarıcı bir madde koyulmalı, haftada iki kez kokten yapılan sulamada flor bazlı bir madde kullanılmalı, arkadan hemen demir sulfat ve su karışımından oluşan sulama suyuyla, haftada 2 kez bir başka sulama yapılmalıdır. Cok onemli işlemlerden biride saksıların temizlenmesidir; bitki cıkartılıp, toprak boşaltılır icine yeni toprak konulmadan once saksı iyice yıkanır ve mikroptan arındırılır. Sonbahar yağmurları ile toprak işleme tavına gelir, ekim dikim yapılmasa bile toprağın kışı işlenmiş olarak gecirmesi yararlı olur. Sonbahar hatta ilkbaharda dikilecek fidanların yerlerinin hazırlanması faydalı olur. Sonbahar dikimlerinin erken yapılmasında fayda vardır. Kış oncesinde dikilen fidanlar koklerini calıştıracak zaman bulabilirseler kış şartlarına daha mukavim olacaklardır. Bu arada topraksız fidanların Kasım ayında dikilmesi gerektiğini unutmayınız. Ozellikle boylu ve dallı fidanların dikim sonrasında ruzgardan etkilenmelerini onlemek icin fidan govdesine zarar vermeden gergi yapmak gereklidir. KIşlık cicek fidelerini ve baharda acan soğanlı cicekler dikilebilir. Buyuk ağac nakilleri gercekleştirilebilir. Baharda dikilen soğanlı ciceklerin soğanları bu ayda, ozellikle kuru havalarda sokulur. Kuru ve havadar yerlerde saklanır. EKİM Bahcenin durumuna gore yapmak istediğiniz işlere gore krizma , belleme, capa veya fidan cukuru acılması gibi her turlu toprak işlemesi icin Ekim ayı ideal aydır. Toprak işlenmeden once orgnik gubre verilmesi ideal olur. Kokleri kap icerisinde topraklı her turlu fidan dikimi yapılabilir. Yine kışlık cicek fidelerinin, baharda acan lale, sumbul, nergis gibi soğanlı ciceklerin dikimine devam edilir. Adonis, gunduzsefsı, kahkahaciceği, kazayağı, kuşotu, floks ekilebilir. Sardunyalardan celik alınarak uretimleri yapılabilir, baharda dikilmiş soğan ve yumrulu bitkiler ilk donlardan once sokulmelidir; Cok yıllık otsu bitkilerin ve ğaccıkların saksılarındaki toğrğın yuzey bolumu yenilenip, yerine yeni, gubreli toprak konur. Kume halinde yada tırmanıcı ozellikte yeni ağaccıklr dikilir. En narin bitkilerin toprak yuzeyleri turba yada ambalajlarda yararlanılan saman kullanılarak kaplanmaya başlanır; daha az dayanıklı bitkiler balkonun en havadar ve guneş alan bolumunde toplanır. KASIM Hava ve toprak koşulları uygun olduğu surece her turlu toprak işleri yapılır. Kış oncesinde yabansı otların ayıklanması ve bitki diplerinin kabartılması uygun olur, ayrıca kok diplerin torf, yaprak curuntusu kompost, v organik gubre ile ortulmesi kış şartlarına hazırlık acısından yararlı olur. Gerek kokleri kap icerisinde topraklı, gereks cıplak koklu fidanların dikimi icin bu ay idealdir. Dikimler toprak kar ve don yuzunden işlenmez hale gelincey kadar surdurulebilir. Bu ay dikim ayı olduğu kadar budama ayıdır da. Sonbahar budaması ozellikle ciceklerini baharda meydana getirdikleri surgunler uzerinde veren ağaccık ve sus calıları icin onemlidir. Gullerde budama, dal ve surgunlerin yarı yerinden kesilmesiyle yapılırken diğer bitkilerde budama şekli, bitkinin cins ve ihtiyacına gore ayarlanmalıdır. Bu donemde budanan dal ve surgunlerin ucları kışın donabilir. O zaman bu olu ucların baharda yeniden kesilmesi gerekir.