Salatalık Yetişirtirilmesi Toprak Hazırlığı Toprağın ekim ve dikim icin hazırlanmasında toprak karakteri, uygulanacak sulama sistemi ve yetiştirme metotları gibi faktorler goz onunde tutulmalıdır. Hıyar koklerinin rahatlıkla gelişebilmesi icin toprağın iyice havalandırılmış olması gerekir. Toprak tam tavında iken işlenmelidir. Bu yuzden eğer gerekiyorsa tarlanın once sulanması ve bunun ardından toprak tava gelir gelmez fazla gecikmeden surulerek işlenmesi gerekir. Ayrıca keseklerin ufalanmasını ve toprak yuzeyinde bulunan ceşitli bitki artıklarının temizlenmesini sağlamak amacıyla dikkatli bir tırmıklama yapılır. Boylece hem toprak ekime ve dikime hazır hale gelir hem de sulamaların daha rahat yapılması sağlanır. Seralarda toprak hazırlığı bel ile yapılır. Daha once dezenfekte edilen toprak uygun tavda bellenerek işlenmelidir. Topraktaki hastalık kaynaklarının yok edilmesi icin ya sera toprağının uc yılda bir değiştirilmesi veya toprağın ekimden once dezenfekte edilmesi gerekir. Ancak sera toprağının değiştirilmesi cok zahmetli ve pahalı bir işlem olduğu icin tunel yerinin değiştirilmesi ya da toprağın kimyasal maddelerle dezenfekte edilmesi daha uygun olur. En etkili dezenfeksiyon şekli toprağın goztaşı eriyiği ile ilaclanmasıdır. Bunun icin ekim veya dikimden once %0.6'lık (100 lt suya 600 gr) goztaşı eriyiğinden 1 m2 ye 5 litre suzgecli kova ile verilmeli, 10 dakika sonra aynı miktarda temiz su ile sulanmalıdır. Bu işlem her yıl tekrarlanmalı ve uygulamadan once ciftlik gubresi toprağa verilmiş olmalıdır. Ekim ve Dikim Fide yetiştirme usulu daha fazla masraflı ve daha cok emek istemekle beraber daha erken verim verir. Kaliteli fide uygun bir fide harcı, iyi bir bakım ve yetiştirme ortamı ile temin edilir. Harc hazırlanırken ciftlik gubresi toprak ve kum, şu oranlarda olmalıdır; Orman toprağı kullanılırsa iki kısım ciftlik gubresi, iki kısım orman toprağı ve bir kısım kum, bahce toprağı kullanılırsa 6 kısım ciftlik gubresi, uc kısım bahce toprağı ve bir kısım kum kullanılmalıdır. Harc kullanılmadan dezenfekte edilmesi gerekir. Harcı hazırlandıktan sonra tohum ekimine gecilir. Bunun icin fidelerin dışarıya cıkartılma zamanları goz onunde tutularak tohumlar yastık veya tuplere şubattan itibaren ekilir. Hıyarlar yer değiştirmeye karşı cok hassas olduklarından genellikle şaşırtma yapılmaz ve bunun icinde tohumlar yastıklara 10x10 cm sıra arası ve sıra uzerinden ekilir. Cıkışı garantilemek amacıyla her ekim yerine 2 3 tohum atılmalı ve hepsi cıktıktan sonra en kuvvetli bir tanesi bırakılarak diğerleri seyreltilmelidir. Acıkta yetiştiricilik icin yastık veya tuplerde yetişen fideler soğuk hava tehlikesi kalkar kalkmaz onceden işlenmiş ve hazırlanmış dar veya geniş masuralara dikilir. Hıyar icin masuralar tek sıralı yetiştirmelerde 50 60 cm genişliğinde, cift sıralı yetiştirmelerde 80 120 cm genişliğinde hazırlanmalıdır. Sıra uzerinde ise toprak ve ceşidin gelişme karakterine gore fideler genellikle 40 50 cm uzerinden dikilmelidir. Seralarda dikim; fideler yastık veya tuplerden cıkartılarak daha once acılmış cukurlara konur ve can suyu verilerek fide etrafındaki boşlukların verilen su ile dolması sağlanır. Daha sonra bu boşluklar elle veya capayla etrafındaki toprakla doldurulur. Fide yetiştirme usulunden ayrı olarak hıyar tohumlarının doğrudan tarlaya ekilmesi icin ekimin ilkbahar başlarındaki don tehlikesi kalktıktan sonra Nisan ayı ortalarına kadar yapılması gerekir. Tohumların ekimden once 1 2 gun ıslak bir bez icinde bırakılmaları tohumların daha kısa zamanda cimlenip toprak yuzune cıkmalarını sağlar. Ekim icin acılan cukurlara 2 3 cm derinliğinde olacak şekilde 3 4 tohum atılır ve cukurlar toprakla kapatılarak hafifce bastırılır. Sıra arası ve sıra uzeri ile her bir ekim yerine bırakılacak tohum sayısına bağlı olarak dekara 250 500 gr tohum hesap edilmelidir. Gubreleme Hıyar bitkisi gubreyi cok sever. Bu amaca yonelik iyi hazırlanmış ciftlik gubresinden dekara 3 6 ton vermek hem toprak verimliliğini arttırır hem de toprağı organik maddece zenginleştirir. Toprak analizi yapıldıktan sonra analiz sonuclarına gore tarla yetiştiriciliğinde ortalama olarak 8 kg/da P2O5 karşılığı fosforlu gubre ve 10 12 kg/da N karşılığı azotlu bir gubre verilmelidir. Bolgemiz toprakları potasyumca zengin olduğundan toprak analizi sonucuna gore topraktaki kullanılabilir potasyumun 30 kg/da dan daha az olması halinde potasyumlu gubreler kullanılabilir. İlk meyve goruldukten sonra azotlu gubrelerden veya ciftlik gubresinden hazırlanmış şerbetten 1 2 defa verilmesi cok faydalıdır. Seralarda; dikimden once 20 25 kg/da P2O5 karşılığı fosforlu gubrenin verilerek toprağa karışımı sağlanmalıdır. Azotlu gubrenin ise meyve bağlamayı olgunlaşmayı geciktirmeyecek şekilde iki veya uce bolunerek verilmesi gerekir. İlk uygulamada 16 kg/da N, ikinci uygulamada 12 kg/da N karşılığı azotlu bir gubre verilmelidir. İlk azotlu gubre, bitkiler 3 4 yapraklı olunca seddelerin iki yanına bant şeklinde verilerek capa ile hafifce toprağa karıştırılmalıdır. Diğer uygulamalar 20 30 gun ara ile aynı şekilde yapılmalı, gubre bitki yapraklarına değmemelidir. Sulama Genel bir kural olarak, suya cok duyarlı olması nedeniyle "diplerinin daima nemli bulundurulması" gereken sebzelerden biri de hıyardır. Boylece hem bitkinin iyi gelişmesi sağlanır hem de ozellikle susuzluktan ileri gelen acılaşmaya fırsat verilmemiş olur. Hıyarın sulama yonunden en kritik donemi meyve bağlama donemidir. Fideler dikildikten sonra ilk verilen can suyundan ilk meyveler gorulunceye kadarki donemde cok olmamak koşuluyla 1 2 su verilebilir. Bu donemde fazla sulama yapılması meyvelerin sararmasına neden olur. Bundan sonra su buyuk onem kazanır ve mumkunse her 3 4 gunde bir sulama yapılmalıdır. Hıyarın su isteği bir cok sebzeye gore daha kolay anlaşılır. Ozellikle sabah ve akşamları hıyarın iri yapraklarının anormal porsume gostermesi ve aşağı doğru sarkması, ayrıca govde ve yapraklarda tuyluluğun artması ve yaprakların kuculmesi su eksikliğini belirtir. Bu durumda zaman gecirmeden sulama yapılmalı ve sulamalar mumkunse sabahın erken saatlerinde veya akşamustu yapılmalıdır. bakım tedbirleri Capalama ile havalanması, gevşetilmesi, toprak suyunu tuketen yabancı otların yok edilmesi ve catlakların kapatılması ile toprak nemi korunmaktadır. Bu amacla bitki boyu 8 10 cm olunca ilk capa yapılmalıdır. Mevcut şartlara ve bitkinin gelişim durumuna gore 2 3 hafta arayla birkac defa capa yapılmalıdır. Ancak hıyar kokleri toprak icerisinde genellikle yuzeysel olarak yayıldıklarından capalama fazla derin yapılmamalıdır. Capalama işine bitkiler bulundukları yeri tamamen ortunceye kadar devam edilmeli bundan sonra yabancı otlar gorulduğu taktirde elle cekilerek temizlenmedir. İkinci capa ile birlikte bitkilerin daha geniş bir kok sistemi oluşturmaları ve kuvvetli gelişme gosterip iyi urun verebilmeleri icin hafifce boğaz doldurulması yapılmalıdır. Birinci veya en gec ikinci capa esnasında her ekim yerinde en kuvvetli bir bitki bırakılarak diğerleri seyreltilmelidir. Capalama esnasında bitki kolları su yollarına duşmeye Hıyarın govde ve dallarına basıldığında iletken doku zedeleneceğinden meyveler kendilerine gerekli olan suyu normal olarak alamayacaklar ve boylece gelişmeleri aksayarak acılaşma meydana gelecektir. Bunun icin gelişme doneminde ve hasat zamanında bitkiler arasında gelişiguzel dolaşılmamalıdır. Sera yetiştiriciliğinde dengesiz buyumeyi onlemek, verimi devam ettirmek ve daha iyi ışıklanmayı sağlamak icin bitkiler askıya alınmalı ve budanmalıdır. Budama genel olarak iki tiptir. Bunlardan biri bikinin tek govde uzerinde buyutulduğu sistemdir ve bitki tele varıncaya kadar yan dallar alınır. Diğerinde ise bitki govdesi uzerinde yan dallar bırakılır ve mevsime, bitkinin buyukluğune bağlı olarak yan dalların değişik uzunluklarında ucları alınır. hasat Ceşidin erkencilik ozelliği ile yetiştirme ve bakım şartlarına gore tohum ekiminden 55 70 gun sonra hasata başlanabilir. Hıyarlarda ilk hasat icin en uygun zaman meyvelerin normal ceşit iriliğinin 1/3'u veya en fazla 1/2'sini aldığı zamandır. Hasadın gecikmesiyle meyveler fazla irileşir, şekil bozulur ve pazar ozelliğini kaybeder. Hasat da meyveler dala bağlanan sapından keskin bir bıcak veya makasla kesilerek toplanır. Mumkunse sabah erken saatlerde hasat yapılmalıdır. verim Yaklaşık olarak 3.6 ile 5.5 ton/da arasında verim alınabilir. maliyet Eskişehir yoresi sulu koşullarında yapılan bir araştırma sonucu insan ve makine iş gucu olarak şu değerlar saptanmıştır; Hıyar tarımında 120.00 sa/da insan ve 1.89 sa/da makine iş gucune gereksinim vardır. Kaynak