Bocekleri Taklit Eden Bitkiler Bitkiler nesillerinin devamını gercekleştirmek icin son derece ince taktikler kullanarak bocekleri kendilerine cekerler. Gorecek gozleri, duşunecek akılları olmayan bitkiler bunu nasıl yaparlar? Kimi bitkiler kendi bedenlerinde urettikleri sahte boceklerle kimileri ise ozel olarak urettikleri kimyasal maddeler ile... Bitkilerin insanların bile uzun araştırmalar sonucunda elde edebildiği fiziksel ve kimyasal sonuclara kolayca ulaşabildiklerini ve kendi nesillerinin devamını da bu sistem uzerine kurduklarını biliyor muydunuz? Bu yazının konusunu oluşturan ve bitkiler icin hayati onem taşıyan bu ozellikler alemlerin Rabbi Allah'ın ustun yaratış delillerinden sadece bir tanesidir. Bu bitkileri kısaca incelemek gerekirse: Orneğin; bir orkide turu arıları etkileyebilmek icin dişi bir arının şekline ve rengine sahiptir. Hatta bu orkide turu erkek arıları daha kolay cezbedebilmek icin uygun bir kimyasal uyarı yayıp, etkileyici bir feromon da uretir. Kıbrıs Arı Orkidesi de dollenme işleminin gercekleşmesi icin arı taklidi yapan ciceklerden başka bir tanesidir. Bu yontemi kullanan orkidelerin sayısı oldukca fazladır ve izledikleri yontemler de birbirlerinden farklıdır. Kimisi başı yukarı kalkık dişi bir arının taklidini yaparken, kimisinin de başı aşağı doğru eğiktir. Orneğin Sarı Arı Orkidesi ikinci yontemi kullanır. Bunun nedeni dollenme şekillerindeki farklılıklardır. Dişi arı taklidi yapan bir diğer orkide turu de Korsan Arı Orkidesi'dir. Dişi arıların dış gorunuşlerini o kadar mukemmel taklit ederler ki sadece erkek arılar bu orkidelerle ilgilenirler, dişi arılar hic ilgilenmezler. Orkide familyasının bazı uyeleri ise verecek nektarları olmasa da arıları kendilerine cekmeyi başarırlar. Yine dişi arı taklidi yapıp cekici bir koku salgılayarak erkek yaban arısının ciceğin alt bolumunde yer alan kısmına konmasını sağlarlar. Ciceğe konan yaban arısı ciftleşmeye calışır ve sonucta da ciceğin uzerindeki polenleri vucuduna bulaştırır. Bu kandırmaca sonucunda vucuduna yapışan polenleri aynı amacla konduğu bir başka orkide ciceğine taşır. Hayvanların dişilik ozelliğini taklit eden bir başka bitki de Cekic Orkidesidir. Guney Afrika'nın kuru otlaklarında yetişen bu orkidenin ureme mekanizması cok dikkat cekicidir. Kalp şeklinde tek bir yaprağa sahip olan Cekic Orkideleri tıpatıp yaban arısı dişisine benzerlik gosterirler. Bu yaban arılarının sadece erkekleri ucarken, dişileri kanatsız olup zamanlarının buyuk bir kısmını toprağın altında gecirirler. Dişi yaban arıları ciftleşme zamanı geldiği zaman, erkek arıların onlara kolay ulaşması icin toprağın altından cıkarak Cekic Orkidesine tırmanırlar. Orkideye cıktıklarında ciftleşmek icin bir koku salgılar ve erkek arının gelmesini beklerler. Erkek yaban arılarının ozelliği ise orkidelere dişi arılardan iki hafta once zaten gelmiş olmalarıdır. Bu son derece ilginc bir durumdur. Cunku ortada dişi yaban arıları yoktur ama dişi yaban arılarına tıpatıp benzeyen ve dollenmeyi bekleyen orkideler vardır. Ve erkek yaban arıları orkideye geldiklerinde, dişi arıların yaydığı kokunun benzeriyle karşılaşırlar. Cunku orkide, dişi arıların kokusuna benzer bir koku yaymaktadır. Bu kokunun da etkisiyle birlikte erkek arılar orkidenin yaprağına konarlar. Orkide, yaprağının bir bolumunu hareket ettirerek arının kendi ureme organına duşmesini sağlar. Arı cicekten kurtulmaya calışırken bu sırada polen yuklu iki kesecik kafasının arkasına ve sırtına yapışır. Boylece arı başka orkidelere gittiğinde, sırtına yapışan polenler diğer orkidelerin dollenmesini sağlar. Gorulduğu gibi Cekic Orkidesi ve arı arasında son derece uyumlu bir ilişki soz konusudur. Bu uyum bitkilerin ureyebilmesi icin son derece onemlidir. Cunku başarılı bir polenleşmenin sağlanamaması yani bocekten gelen polenlerin aynı turde bitkiye iletilmemesi durumunda dollenme gercekleşmeyecektir. Cekic Orkidesi ve yaban arıları arasındaki bu uyumun doğada pek cok orneği vardır. Ciceklerin yapılarındaki farklılıklar bazen bu uyumlu ilişkinin sebebi olabilmektedir. Orneğin bazı ciceklerin icine girebilmek bazı bocekler icin son derece kolaydır, cunku ciceğin polenlerinin bulunduğu kısım acıktır, bu bolumden bocekler ve arılar kolaylıkla girip polenlere ulaşabilirler. Bazı bitkilerde ise sadece belirli hayvanların girebileceği buyuklukte bir nektar girişi vardır. Mesela arılar bazı durumlarda cicekteki nektara ulaşmak icin bu aralıklardan kendilerini iceri doğru iterler. Arıların kolaylıkla yaptıkları bu işlemi yapmak başka canlılar icin cok zor, hatta imkansızdır. Normal ciceklerden daha uzun cicek tacı tuplerine sahip olan bitkilerdeyse ağız yapıları sebebiyle arılar ve bazı bocekler bu bitkileri dolleyemezler. Sadece gece kelebekleri ve guveler gibi uzun dilleri olan bocekler, uzun cicek tacı tuplerine sahip olan bu cicekleri dolleyebilirler. Butun orneklerde de gorulduğu gibi bazı ciceklerin yapılarına tıpatıp uygun bir vucut yapısına sahip olan boceklerle bu cicekler arasında son derece kusursuz bir uyum vardır. Elbette bitki bu uyumu kendi başına gercekleştirmiş değildir. Cunku bir bitki dollenebilmek icin ne tip yontemlere ihtiyacı olduğunu kendisi belirleyemez, bunun icin ebat ve şekil tespit edip buna uygun bir değişim geciremez. Hic tanımadığı bir hayvanı cezbetmesi gerektiğini duşunemeyen bir canlı, elbette, tum bu yontemleri kendisi uygulayamaz. Karşımıza cıkan tum detaylar, bu mukemmel uyumun kendi başına gercekleşemeyeceğini ancak ustun bir yaratılışla yaratıldığını ortaya koymaktadır. Bitkinin ne kendi varlığından, ne de gercekleştirdiği bu mucizevi işlemlerden haberi bile yoktur. Cunku o, sahip olduğu her ozelliği planlayan, kainattaki herşey gibi kendisini de yaratmış olan ve her an yaratmaya devam eden Allah'ın kontrolundedir. Yuce Allah Kuran' da şu şekilde bildirmektedir: "Bitki ve ağac secde etmektedir." (Rahman Suresi, 6)kaynak:webturkiyeportal.com