Merada otlayan hayvanlara hangi donemlerde ek yemleme yapılmalıdır? Ek yemlemenin en karlı olduğu durumlar şoyle sıralanabilir: Yaz ve erken sonbaharda kuruyan otlar nedeniyle, sutten kesilmiş kuzuların canlı ağırlık artışlarını surdurmelerini sağlamak icin, Aşırı kuzu olumlerini onlemek icin, gebeliğin son donemleri ve laktasyonun başlangıcında, koyunların kondusyonlarını iyi durumda muhafaza etmek icin, Koyunların canlı ağırlığının duşuk olduğu yıllarda, koc katımınından once, koyunların ureme performansını artırmak icin koyunların canlı ağırlığını artırmaya yonelik olarak, Erkek kuzuları et icin, pazarın talep ettiği canlı ağırlığa getirmek icin. Esasında bu, merada kuzu besisinin bitirme donemidir. Resim 5. Merada otlayan koyunve kuzuların mineral eksikliğini gidermek icin yalama taşı ile takviye edilmesi Merada otların kuruduğu donemde kuzuların ek yemlemesi Yaz mevsiminde merada kuruyan otlarla beslenen, sutten kesilmiş kuzular icin sınırlayıcı faktor, otların duşuk protein duzeyine sahip olmalarıdır. İşkembede bulunan mikroorganizmalar salgıladıkları enzimlerle otları sindirirler. Ancak duşuk protein duzeyi, sindirim oranını ve yem tuketimini azaltır. Hayvanlara protein oranı yuksek yağlı tohum kuspeleri gibi ek yemler verilirse, mera otlarının sindirim oranı ve hayvanın bu otları tuketim duzeyi artar. Koyunlar meradaki bitkilerin yeşil kısımlarını secerek otlarlar. Merada bitkiler yeşil kısımlarını muhafaza ediyorlarsa protein bakımından bir ek yemlemeye gerek kalmaz. Resim 6. Merada bitkiler yeşil ise protein bakımından ek yemlemeye gerek yoktur. Verilecek ek yem miktarı ve tipi; Merada ot miktarı ve kalitesi, Kuzunun yaşı ve canlı ağılığı, Değişik ek yemlerin maliyeti ve kolay temin edilebilme durumuna bağlıdır. Sutten kesilmiş kuzuların ek yemlemesinde amac, buyume oranı olmalıdır. Bu oran yuksek veya duşuk olabilir. İşletmenin şartlarına gore ekonomik olan oran secilmelidir. Orneğin, bu donemde sutten kesilmiş kuzunun maksimum buyume oranı icin, hayvanın bir gunde tukettiği tum rasyonun protein duzeyi % 15'in uzerinde olmalıdır. Fakat % 11 protein duzeyinde bir rasyonla da belli bir miktar buyume sağlanabilir. Eğer hayvanın meradan sağladığı protein duzeyi bu maksimum oranın (%15) altında ise ve uretici, mevcut yemlerle ek yemleme yaparak, ekonomik olarak bu oranı % 15'e yukseltebiliyorsa, boyle bir ek yemlemeyi şuphesiz yapılabilir. Fakat bu orana ulaşmak icin yapacağı ek yemleme ekonomik değilse, şartlarını zorlamadan, daha duşuk bir protein oranı ile daha az bir buyumeyi ekonomik olarak sağlaması akılcı bir secimdir. Kuzuların hicbir zaman aşırı canlı ağırlık kaybına maruz kalmamaları gerekir. Sutten kesilmiş kuzuların ek yemlemesinde dikkat edilecek hususlar: Kuzuları ek yemlemeye alıştırmak icin, sutten kesilmeden once kesif yem verilmeye başlanması gerekir. Boylece, kuzular annelerini taklit ederek yeni verilen yemlere alışırlar. Meraya ilaveten ek yem olarak verilecek butun yemlere koyunları onceden alıştırmak gerekir. Koyunlar daha once yedikleri dane yemleri, sonradan verildiğinde, hatırlar ve daha cabuk alışırlar. Ek yemleme yapılmadan once hayvanların bağırsak parazitlerine karşı ilaclanmaları gerekir. Aksi takdirde verilen ek yemlerden faydalanamazlar. İşletmenin imkanları sınırlı ise, sutten kesilmiş kuzuların ek yemleme maliyetini duşurmek icin, sadece canlı ağırlığı 20 Kg'ın altında olan kuzular secilerek ek yemleme yapılabilir. Ek yemleme yapılmayan grubun da, yeterli canlı ağırlığa ulaşıp ulaşmadığı dikkatle izlenmelidir. Kuzularda aşırı ağırlık kaybı olumlere neden olabilir. Kuzular 20 Kg canlı ağırlığa ulaşmadan 2 hafta once ek yemlemeye başlanmalıdır. Ek yem olarak kullanılan yemin ceşidine gore, kuzular bu yemlere alıştırılmalıdır. Orneğin buğday, arpa, mısır ve sorgum gibi dane yemler nişastaca zengin yemler oldukları icin, kuzular bu yemlere dikkatlice ve yavaş yavaş alıştırılmalıdır. Bu yemlerin alıştırma devresi 10 15 gun olmalıdır. Once, ilk 2 gun verilecek miktarın % 20'si, 3 4. gunlerde % 35'i ve 5 6. gunlerde % 50'si ve 7 8. gunlerde% 65'i, 9. gunden sonra her gun % 15 artırılarak tamamı verilmelidir. Kuzular yeme alıştırıldıktan sonra, ek yemle her 2 3 gunde bir yapılabilir. Bu uygulama, ureticiyi meradaki hayvana her gun ek yem verme kulfetinden kurtarır. Ancak ek yem olarak protein konsantreleri verilecekse, yemlemenin her gun yapılmasında fayda vardır. Bu şekilde, işkembede yaşayan mikroorganizmaların protein ihtiyacları her gun belli bir duzeyde karşılanmış olur. Merada ot miktarı cok duştuğunde, hayvanlar ihtiyacları olan kuru madde ve enerjiyi karşılayamadıkları icin, bu donemde, sadece proteince yuksek kuspelerin verilmesi hayvanlara yarar sağlamaz. Bu durumda, ek yemlemeden ziyade, hayvanın gunluk ihtiyacını en azından asgari duzeyde karşılayacak, enerji ve proteini dengede tam rasyona gecilir. Kuraklık zamanlarında, otların tekrar yeşerme durumu soz konusu olmadığı icin bu uygulama gecerlidir.