Sebze meyvenin dortte biri yolda zayi oluyor Yetiştirilen urunlerin yuzde 5'i ihrac edilirken, kalanı ic piyasaya suruluyor. 57 milyar lira değerindeki urunlerin yaklaşık 16 milyarlık bolumu paketleme ve sevkiyat sorunları yuzunden cope gidiyor. Konuyu yakından takip ettiklerini belirten Gumruk ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı, bu sene başı yururluğe giren Hal Yasası ile zayiatın en aza indirilmesini hedeflediklerini soyledi. Yazıcı, bu kapsamda lisanslı paketleme icin lisanslı depolar kuracaklarını ve projeyi 3 yıl icinde tamamlayacaklarını ifade etti. Hal kayıt sistemini en kısa surede devreye sokacaklarını ve 30 Haziran'a kadar sebze meyve ticareti ile uğraşan her meslek mensubunun sisteme dahil edileceğini acıkladı. Bakan Hayati Yazıcı, yuzde 70 civarındaki kayıt dışı tarım urunu ticaretinin de ekonomiye kazandırılacağını anlattı. Yaklaşık dortte bir olan zayi oranını mumkun olduğunca aşağıya cekmeyi hedeflediklerinin altını cizen Gumruk Bakanı, alınacak onlemlerin fiyatları artırmayacağının altını cizdi. Hal Yasası, yeterince bilgilendirilmeden uygulamaya konulduğu gerekcesiyle komisyoncu ve mustahsiller tarafından eleştiriliyor. Her ureticiden alınan urun icin ayrı evrak hazırlanmasının sureci yavaşlattığına dikkat cekiliyor. Evrakların basitleştirilerek, işleyişin hızlandırılması isteniyor. Turkiye'deki toplam uretimin yuzde 95'i ic piyasaya surulurken bunun yuzde 70'ini yaklaşık 23 milyar liralık kayıt dışı oluşturuyor. Kanuna gore 30 Haziran'a kadar sebze ve meyve ticareti ile uğraşan her meslek mensubu hal kayıt sistemine dahil edilecek. Bugun itibarıyla 206 toptancı ve hallerde iş yapan 9 bin 938 meslek mensubu sisteme kaydedildi. Gumruk ve Ticaret Bakanlığı, 2 3 yıl icinde tum uretimi kayıt altına almayı hedeflerken, yaklaşık 4'te bir olan zayi oranını da mumkun olduğunca aşağıya cekerek 37,5 milyar lirayı ekonomiye kazandırmayı planlıyor. Yılbaşından itibaren yururluğe giren yasa, yeterince bilgilendirilmeden uygulamaya koyulduğu gerekcesiyle komisyoncu ve mustahsiller tarafından eleştiriliyor. Yasayla her farklı ureticiden alınan urun icin ayrı evrak hazırlanması sureci yavaşlattığı icin yetkililerden evrakların basitleştirilerek işleyişin hızlandırılması bekleniyor. Eski hal kanununda hallere girişte uretici tarafından odenen yuzde 2'lik hal rusumu bedelinin kaldırıldığını belirten Antalya'ya bağlı Kumluca Hal Yoneticisi Abdullah Arıcıoğlu, artık alıcının 5 gun icinde yuzde 1 olarak odeyeceği bilgisini verdi. Arıcıoğlu, kanuna aykırı uygulama yapılması durumunda urunun yuzde 25'i kadar ceza kesilebileceği uyarısında bulunarak ureticilere İlce Gıda Tarım ve Hayvancılık Mudurluğu'nden kayıt defteri temin etmeleri tavsiyesinde bulundu. Artık her urunun ayrı ayrı kunyesi olacağına işaret eden Kumluca Komisyoncular Derneği Başkanı Ahmet Kaya da bundan sonra kÃrlı satış yapılabilmesi icin kaliteye yonelinmesi gerektiğini vurguladı. Kucuk yerleşim yerlerindeki ureticiler ise kanunun buyukşehirlerdeki haller duşunulerek hazırlandığı icin gorev kargaşasının ortadan kaldırılması gibi geciş surecinde karşılaşılan aksaklıkların yeni duzenlemelerle ortadan kaldırılmasını talep ediyor. KAYNAK: Zaman Gazetesi