Daldaki altını cin carpıyor Kayısı ureticileri birlik kuramadıkları icin Cin gibi ulkeler ucuz urunle ihracat pazarlarını ele geciriyor. Kayısı ureticisi, birlik kurarak rakiplerle mucadele etmek istiyor Dunya kuru kayısı uretiminin yuzde 70'ini tek başına gercekleştiren, 8 milyon kayısı ağacının bulunduğu Malatyalı kayısı ureticileri klasik ihracat pazarlarını yeni yeni ortaya cıkmaya başlayan rakip ulkelere kaptırma endişesi yaşıyor. Cin, İran, Ozbekistan, Tacikistan gibi ulkeler, daha kalitesiz urun yetiştirmelerine rağmen daha ucuza sattıkları icin ihracat pazarlarında Turkiye'nin rakibi oluyorlar. Ureticiler, bu ulkelerin Turkiye'nin ihrac ettiği kayısının 3'te biri oranında duşuk fiyatla mal vermeye başladığını belirterek, "Urunler kalitesiz, meyveler etsiz olmasına karşın fiyat avantajı nedeniyle tercih ediliyor. Turkiye'de ureticiler olarak birlik kuramadığımız icin alıcının baskın olduğu bir pazara mahkum oluyoruz" dedi. İHRACAT 38 YILDA 38 KAT ARTTI Ureticiler, diğer ulkelerde uretimin arttığını belirterek, "Bu kayısıların besin değeri, tadı ve kuru madde oranı Malatya kayısısının yanında cok duşuk kalitede kalıyor. Ancak Cin, İran, Ozbekistan, Tacikistan gibi ulkelerde uretim maliyetleri duşuk, o nedenle de cok ucuza satıyorlar. Bu durum zamanla Malatya kayısısı ihracatını tehdit edecek şekilde tehlike sinyalleri veriyor. Coğrafi urun işaretini on planda tutup, etkin tanıtım ve organizasyonlarla farkındalık yaratılmalı" diye konuştu. 1980'de ton fiyatı 2 bin 851 dolardan, 8 bin 265 ton kuru kayısı ihracatı yapılırken, 2018'de uretim ve ihracat miktarı artmasına karşın ihracat fiyatı duştu. 2018'de kuru kayısının ton fiyatı 2 bin 700 dolara geriledi. 2018'de yapılan ihracat miktarı ise 93 bin 600 ton oldu. Yani 38 yılda kuru kayısı ihracatı 38 kat artarken fiyat aynı noktada kaldı. İTHALATCI PİYASAYA HAKİM "Bu durum cok buyuk bir sorun" diyen ureticiler, "İthal edilen hurma, badem, ceviz, kaju gibi urunlerin alış fiyatları cok yuksek. Ustelik siparişler, parası peşin odenerek veriliyor. İhracatcılar ise sabit fiyatla, uzun sureli ve yuksek tonajlı kontratlar yapıyor. Ustelik vadeler de 60 90 120 gun... Bizim kilosunu 2.7 dolara sattığımız urun ise ihrac ettiğimiz ulkelerde cok daha yuksek fiyatlara satılıyor" dedi. Uretim maliyetlerinin de yukseldiğini vurgulayan ureticiler, "Bunun satış fiyatlarına yansımaması nedeniyle bircok uretici bahcelerini başı boş bırakmaya başladı. Bu ureticiler iş aramak icin şehir merkezlerine gocmek zorunda kaldı" ifadelerini kullandı. Ureticiler, bu sorunun cozulmesi icin ise yeterli tesise, nakdi ve teknik guce sahip olmayan, rekabeti sadece fiyat duşurerek yapan firmalara mudahele edilmesi gerektiğini belirttiler. Malatya'da uc kuşaktır kayısı ureten Gungor Tarım A. Ş.'nin Fabrika Muduru Bulent Gungor, sektorun disipline edilmesi gerektiğini soyledi. Gungor, "Tesislerin denetime alınması ve uretimin periyodik kontrolu, urunun depolanması, işlenmesi ve ihracatı ceşitli işletmelerde yapılıyor. Yeterli denetim olmadığı icin bircok işletme yeterli alt yapıya sahip olmadığı halde uretim yapıyor. Bu da urunun ihracat fiyatının duşmesine neden oluyor" dedi. Gungor, kayısının ic pazarda tuketiminin artırılması gerektiğini belirterek, devletin askeriye ve yurtlarda bunun dağıtımını yapması gerektiğini kaydetti. KAYISIYA NANO TEKNOLOJİ DESTEĞİ NANO teknolojiyle etten sebze meyveye kadar her gıda urununu kurutan makineyi yuzde 100 yerli ureten Fareffect şirketi, kayısı ureticisinin maliyetini duşurmek icin uretime başladı. Turkiye'de sebze meyve kayıplarını en aza indirmek icin organik kurutma makinesini ureten şirket, kurutma icin 10 kat daha az enerji tuketilmesini sağladı. Urunun kimyasal kullanmadan kurutma yaptığını aktaran Fareffect Genel Muduru Mustafa Gungor, Tarım Bakanlığı'nın internet sitesinde kendileriyle ilgili bir raporun yayımlandığını soyledi. Gungor, şoyle devam etti: "Malatya Tarım Orman İl Mudurluğu ve Malatya Kayısı Araştırma Enstitusu kurutla icin bizden bir makine talep etti. Biz de sadece kayısı ozelinde bir makine tasarladık. Yakında Malatyalı kayısı ureticileri de bu makineyi kullanacak" dedi İnternethaber