Tarim arazİlerİnİn korunmasi ve kullanilmasina daİr yOnetmelİk 13 Haziran 2003 Tarihli Resmi Gazete Sayı: 25137 Tarım ve Koyişleri Bakanlığından: Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılmasına Dair Yonetmelik BİRİNCİ BOLUM Amac, Kapsam ve Tanımlar Amac Madde 1 Bu Yonetmeliğin amacı; 441 sayılı Tarım ve Koyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Gorevleri Hakkında Kanun Hukmunde Kararname ve 3202 sayılı Koy Hizmetleri Genel Mudurluğu Teşkilat ve Gorevleri Hakkında Kanun uyarınca, tarım arazilerinin korunmasını ve amacına uygun bir şekilde kullanılmasını sağlamak ve bu alanların hangi zorunlu hallerde tarım dışı amaclarla kullanılabileceğine dair usul ve esasları belirlemektir. Kapsam Madde 2 Bu Yonetmelik, tarım arazilerinin korunması ve yerleşim birimlerinin kurulması, geliştirilmesi, askeri, sanayi, ulaştırma, eğitim, sağlık, turizm, depolar, antrepolar, haberleşme, sportif ve tarımsal tesisler ile diğer amaclar icin kullanılmasına ihtiyac duyulan tarım arazilerinin, tarım dışı amac ile kullanılmasına izin verilmesiyle ilgili hususları kapsar. 6831 sayılı Orman Kanunu ile orman sayılan yerler, 4086 sayılı Kanunla değişik 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun ile belirlenen zeytinlikler, 4342 sayılı Mera Kanunu uygulama alanları ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Duzenlemesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca uygulama alanı veya bolgesi ilan edilen yerlerde bu yonetmelik hukumleri uygulanmaz. Tanımlar Madde 3 Bu Yonetmelikte gecen terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir. a) Bakanlık: Tarım ve Koyişleri Bakanlığıdır. b) Bolge Mudurluğu: Koy Hizmetleri Bolge Mudurlukleridir. c) İl Mudurluğu:Tarım ve Koyişleri Bakanlığı İl Mudurlukleridir. c) Ciftci: Bitkisel, hayvansal ve su urunleri uretimi yaparak gecimini temin eden gercek veya tuzel kişilerdir. d) Tarım Arazileri: Toprak, topoğrafya ve diğer ekolojik ozellikleri bitkisel, hayvansal ve su urunleri uretimi icin uygun olan ve halihazır bu amacla kullanılan veya ekonomik olarak imar, ıslah ve ihya edilerek bitkisel, hayvansal ve su urunleri uretimi icin uygun hale donuşturulebilen arazilerdir. e) Tarım Arazileri Sınıfı: Doğal ozellikleri ve yapılan tarım şekline gore; nitelikleri Bakanlıkca belirlenen Mutlak Tarım Arazileri, Ozel Urun Arazileri, Dikili Tarım Arazileri, Marjinal Tarım Arazilerini ifade eder. f) Arazi Kullanma Kabiliyeti Sınıflaması: Toprağı korumak ve ozelliklerine uygun olarak planlı ve dengeli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla I den VIII e kadar yapılan sınıflamadır. g) Mutlak Tarım Arazisi: Bitkisel uretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik ozelliklerinin kombinasyonu yore ortalamasında urun alınabilmesi icin sınırlayıcı olmayan, topoğrafik sınırlamaları yok veya cok az olan; ulkenin tarımsal uretiminde ulkesel, bolgesel veya yerel onemi nedeniyle tarımda kalması gereken, halihazır tarımsal uretimde kullanılan veya bu amacla kullanıma elverişli arazilerdir. h) Dikili Tarım Arazileri: Arazi ozelliklerine bağlı kalmaksızın, sayıları; tur ve cinsine gore Bakanlıkca belirlenecek asgari sayıda meyve, asma, fındık, fıstık, gul, cay ve benzeri ağac, ağaccık ve calı formunda yore ekolojisine uygun cok yıllık bitkilerin dikili olduğu arazilerdir. ı) Ozel Urun Arazileri: Mutlak tarım arazileri ve dikili tarım arazileri dışında toprak ve topoğrafik sınırlamaları nedeniyle yoreye adapte olmuş her tur bitkisel uretim yapılamayan sadece ozel bitkisel urunlerin yetiştiriciliği ile, su urunleri yetiştiriciliğinin ve avcılığının yapılabildiği, ulkenin tarımsal uretiminde ulkesel, bolgesel veya yerel onemi nedeni ile tarımda kalması gereken arazilerdir. i) Marjinal Tarım Arazisi: Mutlak tarım arazileri, ozel urun arazileri ve dikili tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topoğrafik sınırlamaları nedeniyle uzerinde sadece geleneksel toprak işlemeli tarımın yapıldığı, yerel onemi olan ve kullanım kararlarının yerel ihtiyaclara gore belirlendiği arazilerdir. j) Ortu Altı Tarım Arazileri: İklim ve diğer dış etkilerin olumsuzluklarının kaldırılması veya azaltılması icin cam, naylon ve benzeri malzeme kullanılarak oluşturulan ortuler altında ileri tarım teknikleri kullanılarak tarım yapılan arazilerdir. k) Sulu Tarım Arazisi: Devlet yatırımları ile sulamaya acılmış veya sulama projesi kapsamında olan arazilerdir. l) Kuru Tarım Arazisi: Halen sulanmayan ve ekonomik olarak sulanma imkanı bulunmayan bitki su ihtiyacının sadece doğal yağışlarla karşılanabildiği arazilerdir. m) Tarımsal Amaclı Yapılar: Tarımsal uretim icin ihtiyac duyulan yapılar ile tarımsal urunlerin uretildikten sonra ilk işleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla işletme icerisinde inşa edilen, işletme sahibine ait yapılardır. n) Tarımsal Amaclı Entegre Yapılar: Tarımsal urunlerin uretiminden sonra işlenerek fiziksel veya kimyasal ozellikleri değiştirilip bir veya birden fazla yeni urune donuşturulmesinin yapıldığı tesislerdir. o) Arsa: Yerleşim alanları icinde veya dışında ilgili kuruluşlardan uygun goruş alınarak konut, sanayi, turizm ve benzeri amaclarla yerleşim icin imar planı yapılmış veya bu amacla kullanılan planı bulunmayan kasaba, belde ve koy yoğun yerleşim alanları icinde kalan arazilerdir. o) Yerleşim Alanı: Konut, konaklama, turizm, sanayi, askeri ve benzeri amaclarla planlanarak yapılaşmış veya eskiden beri bu amacla kullanılan planı bulunmayan kasaba, belde ve koy yerleşik alanları ile arsa niteliği kazanmış arazilerdir. İKİNCİ BOLUM Tarım Dışı Faaliyetlere Arazi Tahsisinde Genel Esaslar Uygulama Alanları İzin Mercii Madde 4 Bu Yonetmeliğin 2 nci maddesinde belirtilen kanunlar kapsamı dışında kalan alanlarda, her olcekteki bolge planları, cevre duzeni planları, nazım imar planları, mevzii imar planları, uygulama imar planları ve bunların eki imar planları ile yerleşim alanlarındaki ilave imar planları icin ihtiyac duyulan arazinin tarım dışı amaclı faaliyetlere tahsisi İl Mudurluğunun iznine tabidir. Bolge planları, cevre duzeni planları ve nazım imar planları gibi kucuk olcekli planlar hazırlanmadan once ilgili kuruluşlar, planlanacak alanların sınırlarını gosteren 1/25.000 veya daha buyuk olcekli haritalarla birlikte, İl Mudurluğune muracaat eder. İl Mudurlukleri hazırlayacakları tarımsal ozellikleri gosterir raporla birlikte, muracaatları toprak etutleri yapılmak uzere, ilgili Bolge Mudurluklerine gonderir. Bolge mudurluklerince hazırlanan toprak etut raporu ve haritaları tarım dışı faaliyetlerle ilgili izinlendirme icin, İl Mudurluğune gonderilir. İl Mudurluğu kararını gereği icin ilgili kuruluşa, istatistik bilgi derlenmesi icin Bakanlığa ve Koy Hizmetleri Genel Mudurluğune bildirir. Arazi Ozelliklerinin ve Yetenek Sınıfının Belirlenmesi Madde 5 Arazinin tarım dışına cıkarılır nitelikte olup olmadığının değerlendirilmesinde, sınıf tespiti kullanım şekli ve tarımsal ozellikler esas alınır. İzinlendirilmesi talep edilen arazi mutlak tarım arazisi ise bu yonetmeliğin 9, 10, 11 ve 13 uncu maddelerinde yer alan istisnalar haric, İl Mudurluklerince doğrudan reddedilir. Karar, gereği icin ilgilisine, bilgi icin hazırlanacak rapor ile birlikte Bakanlığa gonderilir. Diğer talepler, İl Mudurluklerinin hazırlayacağı tarımsal etut raporu ile birlikte, 7472 sayılı Ziraat Yuksek Muhendisliği Hakkında Kanun ve buna bağlı olarak yururluğe konulmuş bulunan Tuzuğun yetki verdiği teknik elemanlarca, "TE Standart 1" dahilinde toprak etutleri yapılmak uzere, ilgili Bolge Mudurluklerine gonderilir. Bolge Mudurluğunce en kısa surede hazırlanan toprak etut rapor ve haritaları, İl Mudurluğune gonderilir. İl Mudurluğu izinlendirme kararını verir. Kararını gereği icin ilgili kuruluşlara, istatistik bilgi derlenmesi icin Bakanlığa ve Koy Hizmetleri Genel Mudurluğune bildirir. Arazinin Doğal Yapısında Değişiklik Yapılması Madde 6 Tarım dışı maksatla arazi kullanmak icin yapılacak izin talepleri, arazinin doğal durumu ve mevcut kullanma şekli bozulmadan once yapılır. Bozulan arazinin nitelikleri tespit edilemediği durumlarda ve dikili alanlarda kesme veya sokme yapılarak arazinin mevcut kullanma şekli bozulduktan sonra izin talebinde bulunulması halinde, tarımsal etut ve toprak etut raporu duzenlenmez, uygun goruş verilmez. Ancak, arazinin doğal durumu her ne sebeple olursa olsun tahrip edilmesi halinde, arazinin bozulmayan kısmı veya benzer ozellik gosteren bitişik konumdaki arazilerden yararlanılarak tarımsal etut ve toprak etut raporu duzenlenir, tarım dışı amacla kullanılıp kullanılmayacağı bu Yonetmelik hukumlerine gore İl Mudurluğunce karara bağlanır. Tarım Dışı Amacla Kullanılamayacak Araziler Madde 7 Bu Yonetmeliğin 9, 10, 11 ve 13 uncu maddelerinde belirtilen istisnalar haric olmak uzere, tarım dışı amaclarla kullanılmaya tahsis edilemeyecek araziler şunlardır. a) Mutlak Tarım arazileri, Ozel Urun arazileri ve ekonomik olarak verimli olan Dikili Tarım Arazileri ile arazi kullanma kabiliyet sınıfı I, II, III, IV olan sulu ve I, II olan kuru tarım arazileri. b) Drenaj yetersizliği, taşlılık veya tuzluluk gibi sebeplerle III. sınıf ve uzerindeki arazi ozelliğinde bulunan, kullanılmaya acılmış veya acılmamış olsun, ıslah edilmek suretiyle I ve II. sınıf tarım arazisine donuşturulebileceği toprak etut raporunda belirtilen araziler. c) Ozellikleri itibarıyla tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir durumda olmakla birlikte sulama, drenaj, toprak muhafaza ve benzeri planlama veya uygulama projeleri kapsamında yer alan ve bir proje kapsamı icinde olmasa bile tarım dışı maksatlı kullanımlara tahsisleri halinde proje butunluğunu veya cevre arazilerdeki tarımsal kullanım butunluğunu bozacak durumda olan araziler. Tarım Dışında Kullanılacak Arazilerde Oncelik Sırası Madde 8 Tarım dışı amaclı arazi kullanım ihtiyacları oncelikle marjinal tarım arazileri icerisinden veya arazi kullanma kabiliyet sınıfı VIII. sınıf olan arazilerden karşılanır. Bu sınıf arazilerden karşılanamaması halinde VII., VI., V., IV. ve III. sınıf kuru tarım arazilerinden karşılanabilir. Ancak, bu durumda VII. sınıftan III. sınıfına doğru bir oncelik sırasının gozetilmesi zorunludur. Tarım Dışı Amaclarla Kullanılabilecek Kuru Tarım Arazileri Madde 9 Marjinal Tarım arazilerinden başlamak kaydıyla, daha uygun alternatif araziler bulunmadığı takdirde, aşağıda belirtilen genel maksatlar icin gercek ihtiyaca cevap verecek miktarlardaki diğer kuru tarım yapılan araziler ile ekonomik verim alınamayan dikili tarım arazileri, kamu yararının gozetilmesi ve tarımsal faaliyetlere zarar vermeyecek tedbirlerin alınması kaydıyla, tarım dışı faaliyetlere tahsis edilebilir. a) Koylerin planlı yerleşimi icin mevcut yerleşik alanların cevresinde, b) Mevcut yerleşim alanlarına ilave olarak belediye veya mucavir alan sınırları icinde ilgili belediye tarafından imar planı yapılmak istenen yerlerde, c) Belediye ve mucavir alan sınırları icinde ve dışında kurulacak Organize Sanayi Bolgeleri ve Kucuk Sanayi Siteleri, d) Toplam kullanım alanı 5000 metre kareyi gecmemek şartı ile karayolları guzergahlarında kurulacak oto yakıt satış istasyonları, e) Katı atıkların etkisiz hale getirilmesi icin yapılan tesisler ve ek tesisleri, f) Ceza infaz kurumları ve tutukevleri yapı ve tesisleri. Tarım Dışı Amaclarla Kullanılabilecek Sulu Tarım Arazileri ve Diğer Araziler Madde 10 Sulu tarım arazileri tarım dışı amaclı kullanımlara tahsis edilemez. Ancak, daha uygun alternatif alanlar tespit edilemediği durumlarda aşağıda belirtilen genel amaclar icin ihtiyaca cevap verecek miktarlardaki her sınıf ve ozellikte tarım arazileri, tarımsal faaliyetlerin zarar gormemesi icin gerekli tedbirlerin alınması şartıyla, tarım dışı faaliyetlere tahsis edilebilir. a) Karayolları, demiryolları, koy yolları ve benzeri yollar, b) Su temini ve enerji uretimi amaclı baraj, golet, elektrik santralleri, su kuyusu ve bunlara ait ek tesisler; ham petrol ve doğalgaz arama, uretim ve depolama tesisleri ile bunlara ait ek tesisler; santral yolu, şalt merkezi, direk, pilon, kok, trafo, enerji nakil hatları, cebri boru guzergahı, arıtma ve bunlara ait pompaj tesisleri ve guzergahları, trafik kontrol ve guvenlik istasyonları, c) Milli savunma tesisleri, hava alanları ve ek tesisleri, d) Sera ve Sera Organize Sanayi Bolgeleri. Yukarıda belirtilen genel amaclar icin yapılan muracaatlar İl Mudurluğu tarafından incelenir ve alternatif olmadığı kanaatine varılırsa uygun goruş verilir, alternatif alan tespiti halinde muracaat İl Mudurluğu tarafından reddedilir, kararlar gereği icin ilgili kuruluşa ve hazırlanan raporla birlikte istatistik bilgi edinilmesi icin Bakanlığa gonderilir. Tarımsal Amaclı Yapılar Madde 11 Ciftciye ait tarımsal işletmenin ekonomik olarak yurutulmesini sağlamak icin gerekli boyut, hacim ve vasıfta; kumes, ahır, ağıl, depo, soğuk hava deposu, yemlik ve yem hazırlama tesisleri, mandıra, balık uretim tesisleri, arı hane, su ve yem deposu, gubre ve silaj cukuru ile ilgili olarak Bayındırlık ve İskan Mudurluğu veya Belediyelere yapılan muracaatlar İl Mudurluğune intikal ettirilir. İl Mudurluğu bu talepleri inceler ve bu tesislerin, yukarda belirtilen ozelliklere uyan tesislerden olması halinde, arazi sınıflarına bakılmaksızın toplam kullanım alanı 5000 m2 yi gecmemek kaydıyla izin vererek, hazırlanacak tarımsal etut raporu ile birlikte Bakanlığa istatistik bilgi edinilmesi icin gonderir. Tarımsal uretimi teşvik etmek maksadıyla, alternatif alan bulunamaması halinde plan ve projeleri İl Mudurluğunce incelenip, tarımsal nitelikli olduğuna karar verilen, tarımsal urunlerin işlenmesi ve değerlendirilmesi ile ilgili tesisler icin ihtiyac duyulan tarım arazileri, işletmenin toplam arazi varlığının 2/100 'ini gecmeyecek şekilde, arazi sınıfına bakılmaksızın İl Mudurluğunce tarım dışı kullanıma tahsis edilir. UCUNCU BOLUM Tarım Dışı Faaliyetler İcin Arazi Talepleri ve Plan Değişiklikleri Tarım Dışı Amaclı Munferit Kullanımlar İcin İstenen Belgeler Madde 12 Gercek ve tuzel kişiler ile Devletin ozel mulkiyetinde veya hukum ve tasarrufu altında bulunan arazilerin tarım dışı maksatlarla kullanılmak istenmesi halinde, aşağıdaki belgelerle birlikte İl Mudurluğune muracaat edilir. İl Mudurluğunce bu yonetmeliğin 5 inci maddesine gore işlem yapılır. a) Arazinin tapu kaydını gosteren krokisi ve en az 1/5000 olcekli kadastral haritası. b) Uzerinde arazinin yeri işaretli ve koordinat değerli 1/25 000 olcekli haritası. c) Tapudan alınacak arazi vasfını gosterir belge. Plan Değişikliği Yapılmasının Esasları Madde 13 Bu Yonetmeliğin yururluğe girmesinden once onaylanmış olan her tur ve olcekteki planlarda, tarım arazisi olarak kalan alanlarda ve mucavir alan ve Belediye sınırları icinde ve dışında yapılacak her tur zorunlu plan değişiklikleri ve bu alanlarda yer alan tarım arazilerinin kullanımına ait kararlar alınmadan once İl Mudurluğunun uygun goruşunun alınması esastır. Planlarda ve sınırlarda yapılacak değişiklikler icin, 1/25 000 veya daha buyuk olcekli haritalarla birlikte İl Mudurluğune muracaat edilir. İl Mudurluğu aşağıdaki zorunlu haller icin plan değişikliği iznini verebilir: a) Planlı alan Belediye veya mucavir alanı icerisinde ise; Belediye hizmetlerinin yurutulmesi ve alt yapı tesisleri icin inşa edilecek yapılara yonelik ilgili belediye tarafından yapılan arazi talepleri, b) Planlı alan Belediye veya mucavir alanı icinde veya dışında olması halinde; 1) Tarımsal uretimi teşvik etmek amacıyla kurulmuş tarımsal urunlerin işlenmesi ve değerlendirilmesi ile ilgili entegre nitelikli sanayi tesislerinin geliştirilmesi ve rekabet gucunun arttırılması icin, mevcut yapılara ilave tesislerin kurulmasına yonelik arazi talepleri, 2) Diğer sanayi tesislerinin bulunduğu planlı alanlarda; sanayi tesislerinin rekabet gucunun arttırılması icin ihtiyac duyulan, ileri teknoloji kullanımı sağlayarak uretimi artıracak ve mevcut tesislerle entegre calışma zorunluluğu bulunan ilave tesislerin kurulmasına yonelik arazi talepleri, Bu madde kapsamında yukarıda sayılan zorunlu haller icin ihtiyac duyulan araziler; oncelikle tarım dışı kullanım planı bulunan tesislere sınır ve duşuk potansiyelli kuru tarım arazilerinden karşılanır; eğer boyle bir arazi yok ise gercek ihtiyaca cevap verecek miktarda alan mevcut planlı alana sınırı olan diğer tarım arazilerinden karşılanabilir. İtiraz Madde 14 Tarım dışı amaclı munferit arazi kullanımları icin verilen karara en fazla iki defa itiraz edilir. Verilen karar veya etutlerine yapılacak itiraz, Bakanlığa veya ilgili il mudurluğune yapılır. Karar ve tarımsal etutlerle ilgili itiraz, Bakanlık tarafından değerlendirilir. Toprak etutleri icin yapılan itirazın değerlendirilmesi Koy Hizmetleri Genel Mudurluğu tarafından yapılır. Koy Hizmetleri Genel Mudurluğu itirazı inceledikten sonra goruşunu Bakanlığa bildirir. İtiraz icin yatırılacak ucretler bu Yonetmeliğin 15 inci maddesinde bahsedilen ucretlerin iki katı olarak ilgili doner sermaye işletmelerine yatırılır. İtiraz sahibi itirazında haklı olur ise, aynı yıl icerisinde talep etmesi halinde itiraz ucretleri iade edilir. Etudun Ucretlendirilmesi Madde 15 Kamu kurum ve kuruluşları haric, gercek ve tuzel kişilerin tarım dışı amaclarla kullanmak istedikleri arazilerde yapılacak incelemeler icin, Bakanlıkca tespit edilecek ucret İl Mudurluğu doner sermaye işletmelerine yatırılır. Toprak etut ucretleri Koy Hizmetleri Genel Mudurluğunce belirlenir ve ilgili Koy Hizmetleri Bolge Mudurluğu doner sermaye işletme hesabına yatırılır. DORDUNCU BOLUM Diğer Hukumler Genelge ve Talimat Hazırlanması Madde 16 Bakanlık, bu Yonetmeliğin uygulanmasını sağlamak ve kolaylaştırmak maksadıyla genelge ve talimat cıkarmaya yetkilidir. Yururlukten Kaldırılan Mevzuat Madde 17 Bu Yonetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 10/8/2001 tarihli ve 24489 sayılı Resm&

Tarim arazİlerİnİn korunmasi ve kullanilmasina daİr yOnetmelİk 13 Haziran 2003 Tarihli Resmi Gazete Sayı: 25137 Tarım ve Koyişleri Bakanlığından: Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılmasına Dair Yonetmelik BİRİNCİ BOLUM Amac, Kapsam ve Tanımlar Amac Madde 1 Bu Yonetmeliğin amacı; 441 sayılı Tarım ve Koyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Gorevleri Hakkında Kanun Hukmunde Kararname ve 3202 sayılı Koy Hizmetleri Genel Mudurluğu Teşkilat ve Gorevleri Hakkında Kanun uyarınca, tarım arazilerinin korunmasını ve amacına uygun bir şekilde kullanılmasını sağlamak ve bu alanların hangi zorunlu hallerde tarım dışı amaclarla kullanılabileceğine dair usul ve esasları belirlemektir. Kapsam Madde 2 Bu Yonetmelik, tarım arazilerinin korunması ve yerleşim birimlerinin kurulması, geliştirilmesi, askeri, sanayi, ulaştırma, eğitim, sağlık, turizm, depolar, antrepolar, haberleşme, sportif ve tarımsal tesisler ile diğer amaclar icin kullanılmasına ihtiyac duyulan tarım arazilerinin, tarım dışı amac ile kullanılmasına izin verilmesiyle ilgili hususları kapsar. 6831 sayılı Orman Kanunu ile orman sayılan yerler, 4086 sayılı Kanunla değişik 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun ile belirlenen zeytinlikler, 4342 sayılı Mera Kanunu uygulama alanları ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Duzenlemesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca uygulama alanı veya bolgesi ilan edilen yerlerde bu yonetmelik hukumleri uygulanmaz. Tanımlar Madde 3 Bu Yonetmelikte gecen terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir. a) Bakanlık: Tarım ve Koyişleri Bakanlığıdır. b) Bolge Mudurluğu: Koy Hizmetleri Bolge Mudurlukleridir. c) İl Mudurluğu:Tarım ve Koyişleri Bakanlığı İl Mudurlukleridir. c) Ciftci: Bitkisel, hayvansal ve su urunleri uretimi yaparak gecimini temin eden gercek veya tuzel kişilerdir. d) Tarım Arazileri: Toprak, topoğrafya ve diğer ekolojik ozellikleri bitkisel, hayvansal ve su urunleri uretimi icin uygun olan ve halihazır bu amacla kullanılan veya ekonomik olarak imar, ıslah ve ihya edilerek bitkisel, hayvansal ve su urunleri uretimi icin uygun hale donuşturulebilen arazilerdir. e) Tarım Arazileri Sınıfı: Doğal ozellikleri ve yapılan tarım şekline gore; nitelikleri Bakanlıkca belirlenen Mutlak Tarım Arazileri, Ozel Urun Arazileri, Dikili Tarım Arazileri, Marjinal Tarım Arazilerini ifade eder. f) Arazi Kullanma Kabiliyeti Sınıflaması: Toprağı korumak ve ozelliklerine uygun olarak planlı ve dengeli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla I den VIII e kadar yapılan sınıflamadır. g) Mutlak Tarım Arazisi: Bitkisel uretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik ozelliklerinin kombinasyonu yore ortalamasında urun alınabilmesi icin sınırlayıcı olmayan, topoğrafik sınırlamaları yok veya cok az olan; ulkenin tarımsal uretiminde ulkesel, bolgesel veya yerel onemi nedeniyle tarımda kalması gereken, halihazır tarımsal uretimde kullanılan veya bu amacla kullanıma elverişli arazilerdir. h) Dikili Tarım Arazileri: Arazi ozelliklerine bağlı kalmaksızın, sayıları; tur ve cinsine gore Bakanlıkca belirlenecek asgari sayıda meyve, asma, fındık, fıstık, gul, cay ve benzeri ağac, ağaccık ve calı formunda yore ekolojisine uygun cok yıllık bitkilerin dikili olduğu arazilerdir. ı) Ozel Urun Arazileri: Mutlak tarım arazileri ve dikili tarım arazileri dışında toprak ve topoğrafik sınırlamaları nedeniyle yoreye adapte olmuş her tur bitkisel uretim yapılamayan sadece ozel bitkisel urunlerin yetiştiriciliği ile, su urunleri yetiştiriciliğinin ve avcılığının yapılabildiği, ulkenin tarımsal uretiminde ulkesel, bolgesel veya yerel onemi nedeni ile tarımda kalması gereken arazilerdir. i) Marjinal Tarım Arazisi: Mutlak tarım arazileri, ozel urun arazileri ve dikili tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topoğrafik sınırlamaları nedeniyle uzerinde sadece geleneksel toprak işlemeli tarımın yapıldığı, yerel onemi olan ve kullanım kararlarının yerel ihtiyaclara gore belirlendiği arazilerdir. j) Ortu Altı Tarım Arazileri: İklim ve diğer dış etkilerin olumsuzluklarının kaldırılması veya azaltılması icin cam, naylon ve benzeri malzeme kullanılarak oluşturulan ortuler altında ileri tarım teknikleri kullanılarak tarım yapılan arazilerdir. k) Sulu Tarım Arazisi: Devlet yatırımları ile sulamaya acılmış veya sulama projesi kapsamında olan arazilerdir. l) Kuru Tarım Arazisi: Halen sulanmayan ve ekonomik olarak sulanma imkanı bulunmayan bitki su ihtiyacının sadece doğal yağışlarla karşılanabildiği arazilerdir. m) Tarımsal Amaclı Yapılar: Tarımsal uretim icin ihtiyac duyulan yapılar ile tarımsal urunlerin uretildikten sonra ilk işleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla işletme icerisinde inşa edilen, işletme sahibine ait yapılardır. n) Tarımsal Amaclı Entegre Yapılar: Tarımsal urunlerin uretiminden sonra işlenerek fiziksel veya kimyasal ozellikleri değiştirilip bir veya birden fazla yeni urune donuşturulmesinin yapıldığı tesislerdir. o) Arsa: Yerleşim alanları icinde veya dışında ilgili kuruluşlardan uygun goruş alınarak konut, sanayi, turizm ve benzeri amaclarla yerleşim icin imar planı yapılmış veya bu amacla kullanılan planı bulunmayan kasaba, belde ve koy yoğun yerleşim alanları icinde kalan arazilerdir. o) Yerleşim Alanı: Konut, konaklama, turizm, sanayi, askeri ve benzeri amaclarla planlanarak yapılaşmış veya eskiden beri bu amacla kullanılan planı bulunmayan kasaba, belde ve koy yerleşik alanları ile arsa niteliği kazanmış arazilerdir. İKİNCİ BOLUM Tarım Dışı Faaliyetlere Arazi Tahsisinde Genel Esaslar Uygulama Alanları İzin Mercii Madde 4 Bu Yonetmeliğin 2 nci maddesinde belirtilen kanunlar kapsamı dışında kalan alanlarda, her olcekteki bolge planları, cevre duzeni planları, nazım imar planları, mevzii imar planları, uygulama imar planları ve bunların eki imar planları ile yerleşim alanlarındaki ilave imar planları icin ihtiyac duyulan arazinin tarım dışı amaclı faaliyetlere tahsisi İl Mudurluğunun iznine tabidir. Bolge planları, cevre duzeni planları ve nazım imar planları gibi kucuk olcekli planlar hazırlanmadan once ilgili kuruluşlar, planlanacak alanların sınırlarını gosteren 1/25.000 veya daha buyuk olcekli haritalarla birlikte, İl Mudurluğune muracaat eder. İl Mudurlukleri hazırlayacakları tarımsal ozellikleri gosterir raporla birlikte, muracaatları toprak etutleri yapılmak uzere, ilgili Bolge Mudurluklerine gonderir. Bolge mudurluklerince hazırlanan toprak etut raporu ve haritaları tarım dışı faaliyetlerle ilgili izinlendirme icin, İl Mudurluğune gonderilir. İl Mudurluğu kararını gereği icin ilgili kuruluşa, istatistik bilgi derlenmesi icin Bakanlığa ve Koy Hizmetleri Genel Mudurluğune bildirir. Arazi Ozelliklerinin ve Yetenek Sınıfının Belirlenmesi Madde 5 Arazinin tarım dışına cıkarılır nitelikte olup olmadığının değerlendirilmesinde, sınıf tespiti kullanım şekli ve tarımsal ozellikler esas alınır. İzinlendirilmesi talep edilen arazi mutlak tarım arazisi ise bu yonetmeliğin 9, 10, 11 ve 13 uncu maddelerinde yer alan istisnalar haric, İl Mudurluklerince doğrudan reddedilir. Karar, gereği icin ilgilisine, bilgi icin hazırlanacak rapor ile birlikte Bakanlığa gonderilir. Diğer talepler, İl Mudurluklerinin hazırlayacağı tarımsal etut raporu ile birlikte, 7472 sayılı Ziraat Yuksek Muhendisliği Hakkında Kanun ve buna bağlı olarak yururluğe konulmuş bulunan Tuzuğun yetki verdiği teknik elemanlarca, "TE Standart 1" dahilinde toprak etutleri yapılmak uzere, ilgili Bolge Mudurluklerine gonderilir. Bolge Mudurluğunce en kısa surede hazırlanan toprak etut rapor ve haritaları, İl Mudurluğune gonderilir. İl Mudurluğu izinlendirme kararını verir. Kararını gereği icin ilgili kuruluşlara, istatistik bilgi derlenmesi icin Bakanlığa ve Koy Hizmetleri Genel Mudurluğune bildirir. Arazinin Doğal Yapısında Değişiklik Yapılması Madde 6 Tarım dışı maksatla arazi kullanmak icin yapılacak izin talepleri, arazinin doğal durumu ve mevcut kullanma şekli bozulmadan once yapılır. Bozulan arazinin nitelikleri tespit edilemediği durumlarda ve dikili alanlarda kesme veya sokme yapılarak arazinin mevcut kullanma şekli bozulduktan sonra izin talebinde bulunulması halinde, tarımsal etut ve toprak etut raporu duzenlenmez, uygun goruş verilmez. Ancak, arazinin doğal durumu her ne sebeple olursa olsun tahrip edilmesi halinde, arazinin bozulmayan kısmı veya benzer ozellik gosteren bitişik konumdaki arazilerden yararlanılarak tarımsal etut ve toprak etut raporu duzenlenir, tarım dışı amacla kullanılıp kullanılmayacağı bu Yonetmelik hukumlerine gore İl Mudurluğunce karara bağlanır. Tarım Dışı Amacla Kullanılamayacak Araziler Madde 7 Bu Yonetmeliğin 9, 10, 11 ve 13 uncu maddelerinde belirtilen istisnalar haric olmak uzere, tarım dışı amaclarla kullanılmaya tahsis edilemeyecek araziler şunlardır. a) Mutlak Tarım arazileri, Ozel Urun arazileri ve ekonomik olarak verimli olan Dikili Tarım Arazileri ile arazi kullanma kabiliyet sınıfı I, II, III, IV olan sulu ve I, II olan kuru tarım arazileri. b) Drenaj yetersizliği, taşlılık veya tuzluluk gibi sebeplerle III. sınıf ve uzerindeki arazi ozelliğinde bulunan, kullanılmaya acılmış veya acılmamış olsun, ıslah edilmek suretiyle I ve II. sınıf tarım arazisine donuşturulebileceği toprak etut raporunda belirtilen araziler. c) Ozellikleri itibarıyla tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir durumda olmakla birlikte sulama, drenaj, toprak muhafaza ve benzeri planlama veya uygulama projeleri kapsamında yer alan ve bir proje kapsamı icinde olmasa bile tarım dışı maksatlı kullanımlara tahsisleri halinde proje butunluğunu veya cevre arazilerdeki tarımsal kullanım butunluğunu bozacak durumda olan araziler. Tarım Dışında Kullanılacak Arazilerde Oncelik Sırası Madde 8 Tarım dışı amaclı arazi kullanım ihtiyacları oncelikle marjinal tarım arazileri icerisinden veya arazi kullanma kabiliyet sınıfı VIII. sınıf olan arazilerden karşılanır. Bu sınıf arazilerden karşılanamaması halinde VII., VI., V., IV. ve III. sınıf kuru tarım arazilerinden karşılanabilir. Ancak, bu durumda VII. sınıftan III. sınıfına doğru bir oncelik sırasının gozetilmesi zorunludur. Tarım Dışı Amaclarla Kullanılabilecek Kuru Tarım Arazileri Madde 9 Marjinal Tarım arazilerinden başlamak kaydıyla, daha uygun alternatif araziler bulunmadığı takdirde, aşağıda belirtilen genel maksatlar icin gercek ihtiyaca cevap verecek miktarlardaki diğer kuru tarım yapılan araziler ile ekonomik verim alınamayan dikili tarım arazileri, kamu yararının gozetilmesi ve tarımsal faaliyetlere zarar vermeyecek tedbirlerin alınması kaydıyla, tarım dışı faaliyetlere tahsis edilebilir. a) Koylerin planlı yerleşimi icin mevcut yerleşik alanların cevresinde, b) Mevcut yerleşim alanlarına ilave olarak belediye veya mucavir alan sınırları icinde ilgili belediye tarafından imar planı yapılmak istenen yerlerde, c) Belediye ve mucavir alan sınırları icinde ve dışında kurulacak Organize Sanayi Bolgeleri ve Kucuk Sanayi Siteleri, d) Toplam kullanım alanı 5000 metre kareyi gecmemek şartı ile karayolları guzergahlarında kurulacak oto yakıt satış istasyonları, e) Katı atıkların etkisiz hale getirilmesi icin yapılan tesisler ve ek tesisleri, f) Ceza infaz kurumları ve tutukevleri yapı ve tesisleri. Tarım Dışı Amaclarla Kullanılabilecek Sulu Tarım Arazileri ve Diğer Araziler Madde 10 Sulu tarım arazileri tarım dışı amaclı kullanımlara tahsis edilemez. Ancak, daha uygun alternatif alanlar tespit edilemediği durumlarda aşağıda belirtilen genel amaclar icin ihtiyaca cevap verecek miktarlardaki her sınıf ve ozellikte tarım arazileri, tarımsal faaliyetlerin zarar gormemesi icin gerekli tedbirlerin alınması şartıyla, tarım dışı faaliyetlere tahsis edilebilir. a) Karayolları, demiryolları, koy yolları ve benzeri yollar, b) Su temini ve enerji uretimi amaclı baraj, golet, elektrik santralleri, su kuyusu ve bunlara ait ek tesisler; ham petrol ve doğalgaz arama, uretim ve depolama tesisleri ile bunlara ait ek tesisler; santral yolu, şalt merkezi, direk, pilon, kok, trafo, enerji nakil hatları, cebri boru guzergahı, arıtma ve bunlara ait pompaj tesisleri ve guzergahları, trafik kontrol ve guvenlik istasyonları, c) Milli savunma tesisleri, hava alanları ve ek tesisleri, d) Sera ve Sera Organize Sanayi Bolgeleri. Yukarıda belirtilen genel amaclar icin yapılan muracaatlar İl Mudurluğu tarafından incelenir ve alternatif olmadığı kanaatine varılırsa uygun goruş verilir, alternatif alan tespiti halinde muracaat İl Mudurluğu tarafından reddedilir, kararlar gereği icin ilgili kuruluşa ve hazırlanan raporla birlikte istatistik bilgi edinilmesi icin Bakanlığa gonderilir. Tarımsal Amaclı Yapılar Madde 11 Ciftciye ait tarımsal işletmenin ekonomik olarak yurutulmesini sağlamak icin gerekli boyut, hacim ve vasıfta; kumes, ahır, ağıl, depo, soğuk hava deposu, yemlik ve yem hazırlama tesisleri, mandıra, balık uretim tesisleri, arı hane, su ve yem deposu, gubre ve silaj cukuru ile ilgili olarak Bayındırlık ve İskan Mudurluğu veya Belediyelere yapılan muracaatlar İl Mudurluğune intikal ettirilir. İl Mudurluğu bu talepleri inceler ve bu tesislerin, yukarda belirtilen ozelliklere uyan tesislerden olması halinde, arazi sınıflarına bakılmaksızın toplam kullanım alanı 5000 m2 yi gecmemek kaydıyla izin vererek, hazırlanacak tarımsal etut raporu ile birlikte Bakanlığa istatistik bilgi edinilmesi icin gonderir. Tarımsal uretimi teşvik etmek maksadıyla, alternatif alan bulunamaması halinde plan ve projeleri İl Mudurluğunce incelenip, tarımsal nitelikli olduğuna karar verilen, tarımsal urunlerin işlenmesi ve değerlendirilmesi ile ilgili tesisler icin ihtiyac duyulan tarım arazileri, işletmenin toplam arazi varlığının 2/100 'ini gecmeyecek şekilde, arazi sınıfına bakılmaksızın İl Mudurluğunce tarım dışı kullanıma tahsis edilir. UCUNCU BOLUM Tarım Dışı Faaliyetler İcin Arazi Talepleri ve Plan Değişiklikleri Tarım Dışı Amaclı Munferit Kullanımlar İcin İstenen Belgeler Madde 12 Gercek ve tuzel kişiler ile Devletin ozel mulkiyetinde veya hukum ve tasarrufu altında bulunan arazilerin tarım dışı maksatlarla kullanılmak istenmesi halinde, aşağıdaki belgelerle birlikte İl Mudurluğune muracaat edilir. İl Mudurluğunce bu yonetmeliğin 5 inci maddesine gore işlem yapılır. a) Arazinin tapu kaydını gosteren krokisi ve en az 1/5000 olcekli kadastral haritası. b) Uzerinde arazinin yeri işaretli ve koordinat değerli 1/25 000 olcekli haritası. c) Tapudan alınacak arazi vasfını gosterir belge. Plan Değişikliği Yapılmasının Esasları Madde 13 Bu Yonetmeliğin yururluğe girmesinden once onaylanmış olan her tur ve olcekteki planlarda, tarım arazisi olarak kalan alanlarda ve mucavir alan ve Belediye sınırları icinde ve dışında yapılacak her tur zorunlu plan değişiklikleri ve bu alanlarda yer alan tarım arazilerinin kullanımına ait kararlar alınmadan once İl Mudurluğunun uygun goruşunun alınması esastır. Planlarda ve sınırlarda yapılacak değişiklikler icin, 1/25 000 veya daha buyuk olcekli haritalarla birlikte İl Mudurluğune muracaat edilir. İl Mudurluğu aşağıdaki zorunlu haller icin plan değişikliği iznini verebilir: a) Planlı alan Belediye veya mucavir alanı icerisinde ise; Belediye hizmetlerinin yurutulmesi ve alt yapı tesisleri icin inşa edilecek yapılara yonelik ilgili belediye tarafından yapılan arazi talepleri, b) Planlı alan Belediye veya mucavir alanı icinde veya dışında olması halinde; 1) Tarımsal uretimi teşvik etmek amacıyla kurulmuş tarımsal urunlerin işlenmesi ve değerlendirilmesi ile ilgili entegre nitelikli sanayi tesislerinin geliştirilmesi ve rekabet gucunun arttırılması icin, mevcut yapılara ilave tesislerin kurulmasına yonelik arazi talepleri, 2) Diğer sanayi tesislerinin bulunduğu planlı alanlarda; sanayi tesislerinin rekabet gucunun arttırılması icin ihtiyac duyulan, ileri teknoloji kullanımı sağlayarak uretimi artıracak ve mevcut tesislerle entegre calışma zorunluluğu bulunan ilave tesislerin kurulmasına yonelik arazi talepleri, Bu madde kapsamında yukarıda sayılan zorunlu haller icin ihtiyac duyulan araziler; oncelikle tarım dışı kullanım planı bulunan tesislere sınır ve duşuk potansiyelli kuru tarım arazilerinden karşılanır; eğer boyle bir arazi yok ise gercek ihtiyaca cevap verecek miktarda alan mevcut planlı alana sınırı olan diğer tarım arazilerinden karşılanabilir. İtiraz Madde 14 Tarım dışı amaclı munferit arazi kullanımları icin verilen karara en fazla iki defa itiraz edilir. Verilen karar veya etutlerine yapılacak itiraz, Bakanlığa veya ilgili il mudurluğune yapılır. Karar ve tarımsal etutlerle ilgili itiraz, Bakanlık tarafından değerlendirilir. Toprak etutleri icin yapılan itirazın değerlendirilmesi Koy Hizmetleri Genel Mudurluğu tarafından yapılır. Koy Hizmetleri Genel Mudurluğu itirazı inceledikten sonra goruşunu Bakanlığa bildirir. İtiraz icin yatırılacak ucretler bu Yonetmeliğin 15 inci maddesinde bahsedilen ucretlerin iki katı olarak ilgili doner sermaye işletmelerine yatırılır. İtiraz sahibi itirazında haklı olur ise, aynı yıl icerisinde talep etmesi halinde itiraz ucretleri iade edilir. Etudun Ucretlendirilmesi Madde 15 Kamu kurum ve kuruluşları haric, gercek ve tuzel kişilerin tarım dışı amaclarla kullanmak istedikleri arazilerde yapılacak incelemeler icin, Bakanlıkca tespit edilecek ucret İl Mudurluğu doner sermaye işletmelerine yatırılır. Toprak etut ucretleri Koy Hizmetleri Genel Mudurluğunce belirlenir ve ilgili Koy Hizmetleri Bolge Mudurluğu doner sermaye işletme hesabına yatırılır. DORDUNCU BOLUM Diğer Hukumler Genelge ve Talimat Hazırlanması Madde 16 Bakanlık, bu Yonetmeliğin uygulanmasını sağlamak ve kolaylaştırmak maksadıyla genelge ve talimat cıkarmaya yetkilidir. Yururlukten Kaldırılan Mevzuat Madde 17 Bu Yonetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 10/8/2001 tarihli ve 24489 sayılı Resmî; Gazete'de yayımlanan "Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılmasına Dair Yonetmelik" ek ve değişiklikleri ile birlikte yururlukten kaldırılmıştır. Yururluk Madde 18 Bu Yonetmelik yayımı tarihinde yururluğe girer. Yurutme Madde 19 Bu Yonetmelik hukumlerini Tarım ve Koyişleri Bakanı yurutur.