Turkiye'de İlk Kez Kahve Meyvesi Uretti ANTALYA'nın Gazipaşa ilcesinde satın aldığı arazide mango, licthi, pasiflora, pitaya, papaya gibi tropik meyveler ureten Yaşar Dağtekin, Turkiye'de ilk kez kahve meyvesi uretmeyi başardı. 60'a yakın kahve fidesi diken ve yaklaşık 10'u meyve veren Dağtekin, 20 kilogram civarında urun hasat etti. Almanya'da uzun yıllar yaşadıktan sonra 2005 yılında Gazipaşa'nın Yakacık Mahallesi'ne yerleşen Yaşar Dağtekin, Turkiye'de ilk defa kahve ağaclarından meyve elde etmeyi başardı. Meyveler kırmızı hali aldıktan sonra toplamaya başlayan Yaşar Dağtekin, evinin onundeki arazisinde ayrıca pasiflora, licthi, pitaya, paya, mango, avokado, longan gibi tropik meyve uretiminde de başarılı sonuclar elde etti. Batı Akdeniz Tarımsal Araştırmalar Merkezi Enstitusu ve Akdeniz Universitesi Ziraat Fakultesi ile işbirliği icinde tropik meyve uretimi uzerine bolgeye ornek olacak uretimler gercekleştiren Yaşar Dağtekin'in kahve uretiminin de bolgeye ornek teşkil ederek, uretimin yaygınlaştırılması hedefleniyor. 2005'TE TROPİK MEYVE URETİM DENEMELERİNE BAŞLADI Uzun sure yurtdışında yaşadığı ve 1995'li yıllarda bu araziyi satın aldığını belirten Yaşar Dağtekin, "2005 yılında kesin donuş yapıp yerleştim. Tropik meyveler, muz, avokado gibi uretimlerle ciftciliğe başladım. Bunların icinde kahveye zaafım vardı. Anac bulup kahve fidesi yetiştirdim ve uretip coğaltmaya başladım. Biraz zor oldu ama tekniğini oğrenince cimlendirip coğaltmaya başladım. Şu anda toprağa ekilmiş 50 60 fide ve ağacım var. Ayrıca serada da deneme amaclı diktiğim fideler var" dedi. YARI KAPALI SERADA DAHA UYGUN Kahve ağaclarının dışarıda olduğunu, Yakacık'ın ikliminin aralık şubat ayları arasında biraz soğuk olduğuna dikkat ceken Dağtekin, "O yuzden bazı dallar ve yapraklara soğuk zarar veriyor ve kahverengileşme oluştu. Ama yarı kapalı seradaki fidemde muazzam başarı elde ettik. Hem verim yuksek hem ağac zarar gormuyor. Yani yarı kapalı serada uretim olacağına inanıyoruz ve bunun araştırması da yapıldı. Akdeniz Universitesi'nden de bu konuda rapor hazırlandı" diye konuştu. KİRAZ KIRMIZISI OLUNCA TOPLANIYOR Kahve meyvesinin hasat zamanıyla ilgili bilgi veren Dağtekin, "Kabuğu kiraz kırmızı rengini alınca toplanması gerekiyor. Bir taraftan da ciceklenme başladı. Bugunlerde tamamıyla toplamamız gerekiyor. 10'un uzerinde meyve veren ağacım var. Bir fide 3 yaşından itibaren meyve vermeye başlıyor. Bir ağactan 2 3 kilogram meyve alırsak buyuk başarı. Bizim bahcemizdeki ağaclardan 20 kilogram urun hasat ettik" dedi. BİR HAFTA SUDA BEKLİYOR Kahve meyvesi toplandıktan sonra kabuğundan ayrılması icin 2 3 gunden bir haftaya kadar suda bekletilmesi gerektiğine işaret eden Dağtekin, "Fermente oluyor. Ondan sonra kabuğundan cekirdekleri elle veya makineyle ayrılıyor. Bizim az olduğu icin elimizle ayırıyor ve guneşte kurutuyoruz. Yeşil cekirdek kahve elde etmiş oluyoruz. Yani ithal ettiğimiz kahve şeklinde uretimimiz. Bunun tabi kavrulması gerekiyor. Turk kahvesi veya diğer kahve turleri icin ceşitli kavurma teknikleri var" diye konuştu. URETİMİ TEŞVİK İCİN TANITIM GEREKİYOR Turkiye'de kahve meyvesi uretimini yapan ilk kişi olduğunu belirten Dağtekin, "Uzun surede getirisi olmayan, emek verilmesi gereken bir şeydi ve bugun uretimde başarılı olduk. İnşallah ileride daha da iyi olacak. Turkiye'nin iklim şartları, aslında her şeyin yetişmesine musait. Hele bu guneş, su ve toprakta yetişmeyecek hicbir şey yok. Burada bizim yaptığımız ar ge calışması, deniyoruz ve ureticilere ornek olmak istiyoruz. Şu anda burada uretilen kahveleri satın alma durumu yok. Amacımız ejder meyvesinde olduğu gibi ust duzey bir tanıtım" dedi. SERADA YATIRIM CAĞRISI Bu konuda yatırım yapacak kişilerin bulunmasının onemli olduğuna dikkat ceken Dağtekin, "Bir sera kurulur, yatırım yapılırsa olmayacak diye bir şey yok. Bunun ispatı burada ve inşallah o seviyelere de geleceğiz. Şu anda yatırım yapacak kişiler arıyoruz. Orneğin muza onemli teşvik veriliyor. Kahve petrolden sonra dunyada ticareti en cok yapılan urun. Bizde niye uretim olmasın. Tamamen ihtiyacı karşılamasa bile belirli miktarda uretilebilir ve yavaş yavaş ileride muz gibi uretimi artabilir" dedi. 1,2 MİLYAR DOLARLIK KAHVE İTHALATI Bolgede tropik meyve turu mangonun 7 yıldır ar ge ve fide uretimini yapan Mustafa Ezici ise "Turkiye'de kahve uretimi yok ve Yaşar beyin ar ge projesi var. Şu anda hasat yapılıyor. Biz 7 yıl once mangoyu başlattık ve fidesini uretip satıyoruz. Turkiye bir sure sonra mangoda Avrupa'ya ihracatcı duruma gelecek. Mango dışında litchi, longan, papaya gibi 27 ceşit tropik meyve yetişiyor. Bunlara devlet teşvik verirse ozellikle orman arazilerinde zeytin ve diğer meyvelerde olduğu gibi, ciddi miktarda uretilebilir. Bunların uretimini yaygınlaşırsa Turkiye bu tropik meyvelerden kısa surede 1 milyar doların uzerinde ihracat geliri elde edebilir. Bu durumda hem ciftci zenginleşir, Turkiye'ye doviz girer ve ithalatı da onlemiş oluruz. Yalnızca muz değil, mango muzun 5 katı, narenciyenin 10 katı para kazandırabiliyor" diye konuştu. tarımpusulası