Kırmızı et tuketimi ve faydalari Besin değeri yuksek bir gıda maddesidir. 100 gram ette 15 ila 20 gram protein bulunur. Etin icinde ayrıca fosfor, demir ye bakır gibi madensel tuzlar, A, D vitaminleri ve B vitamini bileşikleri vardır. ozellikle karaciğer demir ve bakır mineralleri, A ve D vitaminleri yonunden daha zengindir. Et kan yapar ve kansızlığı onler. Bedeni canlı ve guclu kılar. Zihinsel gelişmeyi sağlar. Şişmanlığı onler. Bu ozellikleriyle et soframızın baş tacı olmuştur. Beslenmede etle ilgili şu ozelliklerin de bilinmesi gerekir: Dana, pilic ve tavşan etinin, karaciğer ve beyinin sindirimi kolaydır. Bunlara hafif etler adı verilir. Koyun etine ve sığır etinin bazı parcalarına yarı hafif ya da yarı yağlı etler denir. Bunların sindirimi beyaz etin sindiriminden biraz daha zordur. Kaz ve ordek etine, koyunun ve sığırın yağlı kısımlarına ağır et ismi verilir. Adından da anlaşıldığı uzere bunların sindirimi daha zordur. En ağır et domuz etidir. Zengin gelişmiş ulkelerde hastalıkların pek coğuna yağlı domuz eti neden oluyor. Et tuketiminde olcuyu kacırmamak gerekir. Gut, damar sertliği, kalp hastalıkları, sinir bozukluğu ve sindirim rahatsızlıklarının kaynağında aşın et tuketimi vardır. Nasıl Alacaksınız? Bircok yemeklerimize kattığımız, ya da tek başına tukettiğimiz, soframızın baş tacı olan eti satın alırken şu hususlara dikkat etmeliyiz: Bereketli olduğu, yani pek cok yemeğe katılıp lezzet verdiği icin aileler, ozellikle dar gelirliler kıymaya rağbet ediyorlar. 1 cok mecbur kalmadıkca hazır kıyma almayın. Halk sağlığını hice sayan bazı kurnaz satıcılar hazır kıymaların icine, kafa eti, yurek, akciğer, yağ gibi besin değeri az, ustelik kanda lipid ve kolestrol yapan sakatat katıyorlar. Marketlerden ya da tanzim satış mağazalarından kıyma değil parca et satın alın. 2 Kıymayı kasabınızdan alın ve gozunuzun onunde kıydırın. 3 Bazı etler uzun sure buzhanelerde dondurulmuş olarak bekletildikten sonra piyasaya suruluyor ya da donmuş et olarak başka ulkelerden ithal ediliyor. Buzları cozulmuş bir etin yeniden buzlukta saklanması, icinde bakterilerin, zararlı mikropların coğalmasını kolaylaştırır. Bir eti satın almadan once dondurulmuş et olup olmadığını oğrenmenizde buyuk yarar vardır. 4 Bir etin onceden dondurulmuş olup olmadığını şoyle anlayabilirsiniz: Tabağa koyun ve bekletin. Fazla kan bırakıyorsa bu et onceden dondurulmuş demektir. 5 Kasaptan kıymanızı gunluk ihtiyacınıza yetecek kadar alın. Kıymayı buzlukta donmuş olarak fazla bekletmeyin. Donmuş kıymanın icinde bakteriler daha kolaylıkla urer. Nasıl Koruyacaksınız? l Buzdolabında kıymayı donmuş olarak iki ya da uc gunden fazla bekletmeyin. 2 Bu donmuş kıymanın eğer hepsini değil de ancak bir kısmını yemekte kullanacaksanız tamamını cıkarıp buzunu cozmeyin. Bir bıcakla kullanacağınız kadar olanı keserek alın. Kalan kısmı yine donmuş olarak buzluğunuza koyun. Zira, yukarda da soylediğimiz gibi, donmuş eti cozup yeniden dondurursanız icinde bakteriler ve zararlı mikroplar daha kolaylıkla urer. 3 Parca eti, hele de dana İse buzluğunuzda dort beş gun saklıya bilirsiniz. 4 Et bozulmaya başlarken rengi karaya calar, kokusu ağırlaşır ve elinizde tuttuğunuz zaman yapışkan bir sıvı cıkarır.. Balık ve yumurta zehirlenmeleri kadar, et zehirlenmeleri de cok tehlikelidir. Bozuk olduğundan kuşkulandığınız bir eti, ağır kokusunu gidermek icin, icine karabiber v. s. baharatlar katarak kavurup yemeklere katmaya kalkmayın, "cok tamah cok ziyan getirir" sozu kulağınıza kupe olsun, 5 Yaşınız kırkı gecmişse pastırma, sucuk, kavurma, salam, sosis gibi et mamullerini cok az tuketin. Piyasada yapılan denetimler bu gibi mamullerde daha lazla bakteri bulunduğunu gosteriyor. 6 Tuketmeyeceğiniz, arta kalan kıymayı kimyonla yoğurup bekletin. Kimyon mikroplan kırar. Nasıl Yiyeceksiniz? Et tuketiminde aşağıdaki hususlara dikkat edin: l Ette daha cok B vitamini ve bileşikleri bulunur. B ve B1 vitamini sıcağa karşı duyarlıdır. Ayrıca daha cok karaciğerde bulunan A ve D vitaminleri yalnız sıcağa karşı değil, yağa karşı da duyarlıdır. Bu son iki vitamin yağ icinde besin değerlerinden bir kısmını yitirirler. O halde, eti kızartırken ya da ızgara yaparken, yağda ve ateşte fazla tutmayın. ozellikle karaciğeri ızgara olarak hazırlayın. 2 Eti kozlerken ateşte fazla tutmanın bir başka tehlikesi daha vardır. Izgara denen alette fazla durdurulan et "hidrokarbur plisiklik" adı verilen, kanser yapan bir asit cıkarır. Ayrıca her seferinde ızgaranızı temizlemeyi ve uzerindeki artıkları kazımayı ihmal etmeyin. Kısacası, fazla kızartılmış, ateşte fazla bekletilmiş et hem besin değerini, hem de lezzetini yitirir. Sertleşir, sindirimi gucleşir. Atalarımız bu gerceği "et kanlıca, yiğit canlıca" sozuyle dile getirirler. 3 Koftenin yumuşak olmasını istiyorsanız, kıymayı yoğururken icine ya bir yumurta sarısı katın ya da bir diş sarımsak doğrayın. Kofteyi sert seviyorsanız kıymanıza bir parca kaşarpeyniri rendeleyin. 4 İşkembe corbası yalnız ulkemize ozgu bir yemektir. İcinde bulunan yağlar kolest rol yaparak kalp ve damar hastalıklarına neden olur. Ayrıca bu yağların hic bir besin değeri de yoktur. Sağlığınıza duşkunseniz, dana işkembesini tercih edin ve ustunde bulunan yağları tumuyle kazıyıp cop sepetine atın. corbanız belki biraz lezzetsiz olur ama sağlığınızdan kazanırsınız. Yaşlı kimseler sakatata ve pastırma, sucuk, salam, sosis gibi etten yapılmış urunlere karşı dikkatli olmalıdır. Sağlık denetimlerinin pek coğu etten yapılmış yukardaki urunlerin icinde zararlı bakterilerin bulunduğunu ortaya koymuştur. İlikli Kemik ulkemizde İlikli kemikden, daha cok, corba yapımında yararlanılır. Ayrıca etle yapılan yemeklerin lezzetini artırmak icin de bu yemeklere kemik suyu katılır.. Ne var ki, ev kadınlarımızın ya da aşcılarımızın pek coğu iliğin kemikten cıkıp suya karışmasına aldırış etmezler. Oysa, İlikler kemiğin icinde kalıp sonradan cıkarılarak yemeğe konursa o yemeğin lezzeti daha cok artar. Bunu nasıl gercekleştireceksiniz? Yapabileceğiniz ceşitli şeyler var: 1 Havucu yuvarlak bicimde kesip kemiğin acık olan kısmına tıpa gibi yerleştirin. 2 Kemiği gozenekli ince bir beze sararak tencereye koyun. 3 Kemiği tencereye su kaynamaya başlar başlamaz değil, daha sonra koyun. Boylece iliğin eriyip suya karışmasını onlemiş olursunuz.