buda cıktı Topraksız Tarım Topraksız tarım; her turlu tarımsal uretimin durgun veya akan besin eriyiklerinde, sis şeklinde verilmiş besin eriyiğinde veya besin eriyikleriyle beslenmiş katı ortamlarda gercekleştirilmesidir. Topraksız tarımın amacı; bitkilerin gelişmesini besin solusyonu yardımıyla sağlamak, bitkilerin besin madde ve su gereksinimlerini stres oluşturmadan karşılamak ve bunu en ekonomik bir şekilde gercekleştirmektir. Topraksız tarım aslında ortualtı yetiştiricilikte uygulanan ancak son zamanlarda acıkta da kullanılmaya başlanan bir yetiştiricilik yontemidir. TOPRAKSIZ TARIMIN NEDENLERİ Topraksız tarımı gerektiren nedenleri toprak kaybı; toprak yorgunluğu; hastalık, zararlı ve yabancı ot sorunu; aşırı gubre tuketimi; su tuketimi şeklinde sıralamak mumkundur: Toprak kaybı: Hızlı nufus artışı ve bu nufusun besin ihtiyacının karşılanması icin tarım yapılacak toprakların yetersiz kalma ihtimali vardır. Cunku normal tarım topraklarının bulunmadığı collerin hakim olduğu ulkelerde; ulkemizin Akdeniz sahillerindeki meyilli taşlı arazilerde teraslama yaparak taşıma toprakla tarım yapılmaya calışılan yerlerde; erozyon, coraklaşma ve tarım topraklarının yerleşim ve turizm alanlarına ayrılan alanlarda bu durumla karşılaşılmaktadır. Toprak Yorgunluğu: Seralarda aynı urunun arka arkaya uzun yıllar yetiştirilmesi toprak yorgunluğuna neden olmakta bu ise verimliliği duşurmektedir. Toprak yorgunluğuna cozumde, toprak değişimi ve yetiştirilecek urunde değişiklik yapmak gibi yontemler kullanılabilirse de; bu tur uygulamalar ureticiler icin fazla pratik olmadığı gibi fazla ekonomik de değildir. Ustelik modern tarımda alınan tum onlemlere rağmen, verim ve kalitede istenilen boyutlarda artışlar kaydedilememektedir. Hastalık, zararlı ve yabancı ot sorunu: Yoğun tarımın yapıldığı ve surekli aynı urunun yetiştirildiği yerlerde bağışıklık kazanan ve uretimde onemli sorunlara neden olan hastalık, zararlı ve yabancı otlarla kontrolde modern tarımda ilaclı mucadele yapılarak ilerlemeler kaydetmiş olmasına karşın tam bir kontrol sağlanamadığı gibi, sağlığa zararlı ilac kullanımı ozellikle dışa urun satımında sorunlara neden olmaktadır. Aşırı gubre ve su tuketimi: Topraklı tarım yapılan alanlarda ve ozellikle seralarda yoğun uretim girdilerinden birisi bitkilerden daha cok verim ve kalite elde etmek icin gubre kullanımıdır. Bu durumun ileride gubre acığına ve toprak ile cevrede kirletici etkilerinin olabileceğikuşkularını doğurmaktadır. Topraklı tarım yapılan alanlarda, verilen suyun bitkilerce kullanılan miktarını saptamaktaki guclukler nedeniyle bitkileri sulamak icin kullanılan su tuketimi topraksız tarımda kullanılanın 4 5 katı olabilmektedir. Enerji ve işgucu tasarrufu: Topraklı tarımdaki tum kulturel uygulamalar icin işgucu gereklidir. Toprağın işlenmesi, ekim dikime hazırlanması, capalanması, sulamaya elverişli hale getirilmesi, sterilizasyonu, bitkilerin gubrelenmesi, yabancı ot kontrolu gibi işlemler nedeniyle işgucu gereksinimi bir hayli fazladır. Başta traktor ve bağlantı ekipmanlar olmak uzere bir cok alet ve ekipmanın calıştırılması icin bir hayli enerjiye gereksinim bulunmaktadır. TOPRAKSIZ TARIMIN FAYDALARI Toprağı uygun olmayan yerlerde tarımsal uretim olanağı: Topraksız tarım toprağa bağlı kalmadan yapılabilen bir uretim yontemi olduğu icin uygun olmayan alanlarda da tarım yapılabilir. Erkencilik, verim ve kalite artışı: Dengeli bir beslenme ve bakım olanakları sağladığı icin bitkiler erkenden ve daha fazla verime yatar. Bitkilere istenilen besin elementi gerekli miktarlarda verildiği icin erkenci ve kaliteli urun alma olanağı vardır. Bitkilerin kontrollu beslenmesi: Bitkilere verilecek besinleri secmek ve istenilen miktarlarda vermek mumkundur. Boylece bitki besleme kontrollu bir şekilde yapılabilir. Bitkilere eşit bir şekilde gubre vererek bitkileri eşit duzeylerde buyume gelişmelerini sağlamak ve birbirine yakın verim elde etmek kolaylaşır. Bazı besinlerin zararlı etkilerinden kacılabilir. Topraklı yetiştiricilikte bitki beslemede olumsuz etki yapan pH ve Ec gibi sorunların onune gecilebilir. Ayrıca kok cevresindeki ortamda sıcaklık ve oksijen denetimi yapılabildiğinden bitkilerin besinlerden faydalanma performansı olumlu etkilenir. Su ekonomisi ve kontrolu: Topraksız tarımda bitkileri verilen su toprağa sızma yoluyla, suda tutularak veya buharlaşma nedeniyle fazlaca kullanılır. Sulama icin tarım alanlarında her yıl su karık veya tavalarını oluşturmak gibi işlemlere cok fazla masraf ta gerekir. Topraksız tarımda verilen su olculebilir olduğu ve kontrollu bir şekilde bitkilere verildiği icin fazla israf edilmez ve otomasyona bağlı olduğu icin de sulama sistemleri daha az para gerektirir. Enerji ve iş gucunun azaltılması: Topraklı tarımdaki işlemler icin gerekli olan işgucunde tamamen teknolojik ve otomasyon sistemleri devreye girdiği icin onemli kazanclar elde edilir. Daha az enerji sarf edilir. Hastalık, zararlı ve yabancı ot kontrolu: Bitkilerin beslenmesi icin kullanılan besin solusyonu ve yetiştirme ortamı sterilize edilebilir. Boylece kokten kaynaklanan hastalıkların onune gecilebilir. Ayrıca yetiştirme donemi boyunca kontrollu bir uretim soz konusu olduğu icin hastalık ve zararlı riski oldukca azaltılabilir. Yetiştirme su veya katı ortamda olduğu icin yabancı ot sorunu yoktur. TOPRAKSIZ TARIM TİPLERİ Topraksız tarım, değişik ulkelerde ve farklı araştırıcılara gore pek cok şekilde sınıflamaktadır. Ancak topraksız tarımı, genelde su kulturu ve katı ortam kulturu olmak uzere iki gruba ayırarak incelemek olanak dahilindedir. 1. Su Kulturu= Bitkilerin her hangi katı bir ortam icermeyen yapılarda ozel besin eriyiklerinde veya bu besin eriyiklerinin belli aralıklarla bitki koklerine puskurtulmesi ile yetiştirilmesi yontemidir. Durgun Su Kulturu: Bitkilerin 30 cm derinlikteki tekne, tank ve benzeri yapılara konulan besin eriyiklerinden sadece kokleri temas ettirilerek beslenmesi ve bu besin eriyiğinin turlere gore değişmekle birlikte 7 14 gun aralıklarla değiştirilmesi esasına dayanan yetiştiricilik sistemidir . Durgun su kulturu, bir havalandırma tupu kullanılarak havalandırmalı durgun su kulturu şeklinde de yapılabilir. Akan Su Kulturu : Bitki koklerinin, değişik kanallar icerisinden surekli veya aralıklı olarak birkac mmden 4 5 cme kadar derinlikte gecirilen besin eriyikleri icerinde tutularak beslenmesi şeklindeki uretim metodudur. Sistemde bitkiler verilen besin eriyiği eğimli bir kanaldan gecirilerek besin tanklarında depolanır ve eksiklikleri tamamlandıktan sonra tekrar ortama motorlar aracılığı ile pompalanır Aeroponik Kulturu: Bitkilerin koklerine besin eriyiklerinin surekli veya aralıklı bir şekilde sis veya buhar halinde puskurtulmesi şeklinde uygulanan bir topraksız kultur yontemidir. Diğer sistemlere gore su ve gubre tasarrufu sağlayan bu sistemde besin cozeltisini atmaya yarayan başlıklar ve sistemi basınclı bir şekilde calıştıran motor duzeneği bulunmaktadır. 2. Katı Ortam Kulturu= Bitkilerin; koklerinin gelişip dağılabilmesi icin besin eriyikleriyle zenginleştirilmiş, destek sağlayan, besin ve su kaybı az olan, iyi havalanabilir, kolay bulunabilen ve ucuz olan katı ortam doldurulmuşlar saksı paket, torba, yatak ve hazır blok yapılarda yetiştirilmesidir. Yatak Kulturu: Yatak kulturu 15 20 cm derinlik, 30 120 cm genişlik ve sera boyuna gore değişen uzunluklarda; yere yatay veya tavana asılı olarak dikey olarak yerleştirilmiş yapılardır. Yataklar, sera toprağında derince acılmış oyukların plastikle kaplanması ile oluşturulabileceği gibi beton, tahta veya metal kontruksiyon yapı uzerine yerleştirilmiş ve değişik malzemeler kullanılarak oluşturulabilir. Bitkiler bu yapılar icerisine doldurulmuş katı ortamların kullanılması, damla sulama ile su ve gubre verilmesi ile uretilirler. Atık su ise yataklara verilen eğimden faydalanılarak sistemden uzaklaştırılır. Saksı, Torba veya Paket Kulturu: Bitkilerin besin maddesi destekli veya besin maddesiz, eksik besin maddelerinin besin eriyiği ile verilebildiği, başta damla sulama olmak uzere değişik şekillerde sulanan, herhangi bir katı ortamla doldurulmuş saksı, torba, paket veya benzeri kaplarda yetiştirilmesi şeklinde uretilmesidir. Hazır Blok Kulturu: En cok kaya yununun kullanıldığı bu sistemde bitkilerin yetiştiriciliği, tabana yerleştirilen (kalınlığı 5 10 cm, genişliği 15 30 cm ve uzunluğu 100 cm) buyuk kayayunu blokları icerisine, ortasındaki cukura tohum ekimi yapıldıktan sonra daha buyuk fide blokları veya dorudan hazır fide yetiştirmeye uygun kayayunu blokları (kalınlığı 2 7 cm, genişliği 2 10 cm ve uzunluğu 2 10 cm) yerleştirilerek yapılır. Bitkilerin beslenmesi ve sulamasında damla sulama yontemi ile yapılır. Bu yapılarda katı ortam olarak kullanılabilecek materyaller doğadan elde edilebildiği gibi kimyasal yolla da uretilebilen inorganik veya organik yapıdaki maddelerdir: Kum: Ceşitli kayacların iklim olayları ile parcalanması oluşan, substratlar icinde en ucuz olan katı ortamdır. Topraksı tarıma en uygun kum tane iriliği 0.5 2 mm arasındadır. Daha kucuk irilikteki kumlar, drenaj ve havalanmayı onleyebilir. Tekrar yıkanıp, sterilize edilerek kullanılabilen uzun omurlu bir ortamdır. Cakıl: İriliği 2 20 mm arasında ve kumdan iri kayaclardır. Kucuk, yuvarlak ve benzer irilikte olmaları istenir. Kum gibi yıkanıp, sterilize edilerek kullanılabilir. Perlit: Perlit volkanik kayacların oğutulup, 900 1000&

buda cıktı Topraksız Tarım Topraksız tarım; her turlu tarımsal uretimin durgun veya akan besin eriyiklerinde, sis şeklinde verilmiş besin eriyiğinde veya besin eriyikleriyle beslenmiş katı ortamlarda gercekleştirilmesidir. Topraksız tarımın amacı; bitkilerin gelişmesini besin solusyonu yardımıyla sağlamak, bitkilerin besin madde ve su gereksinimlerini stres oluşturmadan karşılamak ve bunu en ekonomik bir şekilde gercekleştirmektir. Topraksız tarım aslında ortualtı yetiştiricilikte uygulanan ancak son zamanlarda acıkta da kullanılmaya başlanan bir yetiştiricilik yontemidir. TOPRAKSIZ TARIMIN NEDENLERİ Topraksız tarımı gerektiren nedenleri toprak kaybı; toprak yorgunluğu; hastalık, zararlı ve yabancı ot sorunu; aşırı gubre tuketimi; su tuketimi şeklinde sıralamak mumkundur: Toprak kaybı: Hızlı nufus artışı ve bu nufusun besin ihtiyacının karşılanması icin tarım yapılacak toprakların yetersiz kalma ihtimali vardır. Cunku normal tarım topraklarının bulunmadığı collerin hakim olduğu ulkelerde; ulkemizin Akdeniz sahillerindeki meyilli taşlı arazilerde teraslama yaparak taşıma toprakla tarım yapılmaya calışılan yerlerde; erozyon, coraklaşma ve tarım topraklarının yerleşim ve turizm alanlarına ayrılan alanlarda bu durumla karşılaşılmaktadır. Toprak Yorgunluğu: Seralarda aynı urunun arka arkaya uzun yıllar yetiştirilmesi toprak yorgunluğuna neden olmakta bu ise verimliliği duşurmektedir. Toprak yorgunluğuna cozumde, toprak değişimi ve yetiştirilecek urunde değişiklik yapmak gibi yontemler kullanılabilirse de; bu tur uygulamalar ureticiler icin fazla pratik olmadığı gibi fazla ekonomik de değildir. Ustelik modern tarımda alınan tum onlemlere rağmen, verim ve kalitede istenilen boyutlarda artışlar kaydedilememektedir. Hastalık, zararlı ve yabancı ot sorunu: Yoğun tarımın yapıldığı ve surekli aynı urunun yetiştirildiği yerlerde bağışıklık kazanan ve uretimde onemli sorunlara neden olan hastalık, zararlı ve yabancı otlarla kontrolde modern tarımda ilaclı mucadele yapılarak ilerlemeler kaydetmiş olmasına karşın tam bir kontrol sağlanamadığı gibi, sağlığa zararlı ilac kullanımı ozellikle dışa urun satımında sorunlara neden olmaktadır. Aşırı gubre ve su tuketimi: Topraklı tarım yapılan alanlarda ve ozellikle seralarda yoğun uretim girdilerinden birisi bitkilerden daha cok verim ve kalite elde etmek icin gubre kullanımıdır. Bu durumun ileride gubre acığına ve toprak ile cevrede kirletici etkilerinin olabileceğikuşkularını doğurmaktadır. Topraklı tarım yapılan alanlarda, verilen suyun bitkilerce kullanılan miktarını saptamaktaki guclukler nedeniyle bitkileri sulamak icin kullanılan su tuketimi topraksız tarımda kullanılanın 4 5 katı olabilmektedir. Enerji ve işgucu tasarrufu: Topraklı tarımdaki tum kulturel uygulamalar icin işgucu gereklidir. Toprağın işlenmesi, ekim dikime hazırlanması, capalanması, sulamaya elverişli hale getirilmesi, sterilizasyonu, bitkilerin gubrelenmesi, yabancı ot kontrolu gibi işlemler nedeniyle işgucu gereksinimi bir hayli fazladır. Başta traktor ve bağlantı ekipmanlar olmak uzere bir cok alet ve ekipmanın calıştırılması icin bir hayli enerjiye gereksinim bulunmaktadır. TOPRAKSIZ TARIMIN FAYDALARI Toprağı uygun olmayan yerlerde tarımsal uretim olanağı: Topraksız tarım toprağa bağlı kalmadan yapılabilen bir uretim yontemi olduğu icin uygun olmayan alanlarda da tarım yapılabilir. Erkencilik, verim ve kalite artışı: Dengeli bir beslenme ve bakım olanakları sağladığı icin bitkiler erkenden ve daha fazla verime yatar. Bitkilere istenilen besin elementi gerekli miktarlarda verildiği icin erkenci ve kaliteli urun alma olanağı vardır. Bitkilerin kontrollu beslenmesi: Bitkilere verilecek besinleri secmek ve istenilen miktarlarda vermek mumkundur. Boylece bitki besleme kontrollu bir şekilde yapılabilir. Bitkilere eşit bir şekilde gubre vererek bitkileri eşit duzeylerde buyume gelişmelerini sağlamak ve birbirine yakın verim elde etmek kolaylaşır. Bazı besinlerin zararlı etkilerinden kacılabilir. Topraklı yetiştiricilikte bitki beslemede olumsuz etki yapan pH ve Ec gibi sorunların onune gecilebilir. Ayrıca kok cevresindeki ortamda sıcaklık ve oksijen denetimi yapılabildiğinden bitkilerin besinlerden faydalanma performansı olumlu etkilenir. Su ekonomisi ve kontrolu: Topraksız tarımda bitkileri verilen su toprağa sızma yoluyla, suda tutularak veya buharlaşma nedeniyle fazlaca kullanılır. Sulama icin tarım alanlarında her yıl su karık veya tavalarını oluşturmak gibi işlemlere cok fazla masraf ta gerekir. Topraksız tarımda verilen su olculebilir olduğu ve kontrollu bir şekilde bitkilere verildiği icin fazla israf edilmez ve otomasyona bağlı olduğu icin de sulama sistemleri daha az para gerektirir. Enerji ve iş gucunun azaltılması: Topraklı tarımdaki işlemler icin gerekli olan işgucunde tamamen teknolojik ve otomasyon sistemleri devreye girdiği icin onemli kazanclar elde edilir. Daha az enerji sarf edilir. Hastalık, zararlı ve yabancı ot kontrolu: Bitkilerin beslenmesi icin kullanılan besin solusyonu ve yetiştirme ortamı sterilize edilebilir. Boylece kokten kaynaklanan hastalıkların onune gecilebilir. Ayrıca yetiştirme donemi boyunca kontrollu bir uretim soz konusu olduğu icin hastalık ve zararlı riski oldukca azaltılabilir. Yetiştirme su veya katı ortamda olduğu icin yabancı ot sorunu yoktur. TOPRAKSIZ TARIM TİPLERİ Topraksız tarım, değişik ulkelerde ve farklı araştırıcılara gore pek cok şekilde sınıflamaktadır. Ancak topraksız tarımı, genelde su kulturu ve katı ortam kulturu olmak uzere iki gruba ayırarak incelemek olanak dahilindedir. 1. Su Kulturu= Bitkilerin her hangi katı bir ortam icermeyen yapılarda ozel besin eriyiklerinde veya bu besin eriyiklerinin belli aralıklarla bitki koklerine puskurtulmesi ile yetiştirilmesi yontemidir. Durgun Su Kulturu: Bitkilerin 30 cm derinlikteki tekne, tank ve benzeri yapılara konulan besin eriyiklerinden sadece kokleri temas ettirilerek beslenmesi ve bu besin eriyiğinin turlere gore değişmekle birlikte 7 14 gun aralıklarla değiştirilmesi esasına dayanan yetiştiricilik sistemidir . Durgun su kulturu, bir havalandırma tupu kullanılarak havalandırmalı durgun su kulturu şeklinde de yapılabilir. Akan Su Kulturu : Bitki koklerinin, değişik kanallar icerisinden surekli veya aralıklı olarak birkac mmden 4 5 cme kadar derinlikte gecirilen besin eriyikleri icerinde tutularak beslenmesi şeklindeki uretim metodudur. Sistemde bitkiler verilen besin eriyiği eğimli bir kanaldan gecirilerek besin tanklarında depolanır ve eksiklikleri tamamlandıktan sonra tekrar ortama motorlar aracılığı ile pompalanır Aeroponik Kulturu: Bitkilerin koklerine besin eriyiklerinin surekli veya aralıklı bir şekilde sis veya buhar halinde puskurtulmesi şeklinde uygulanan bir topraksız kultur yontemidir. Diğer sistemlere gore su ve gubre tasarrufu sağlayan bu sistemde besin cozeltisini atmaya yarayan başlıklar ve sistemi basınclı bir şekilde calıştıran motor duzeneği bulunmaktadır. 2. Katı Ortam Kulturu= Bitkilerin; koklerinin gelişip dağılabilmesi icin besin eriyikleriyle zenginleştirilmiş, destek sağlayan, besin ve su kaybı az olan, iyi havalanabilir, kolay bulunabilen ve ucuz olan katı ortam doldurulmuşlar saksı paket, torba, yatak ve hazır blok yapılarda yetiştirilmesidir. Yatak Kulturu: Yatak kulturu 15 20 cm derinlik, 30 120 cm genişlik ve sera boyuna gore değişen uzunluklarda; yere yatay veya tavana asılı olarak dikey olarak yerleştirilmiş yapılardır. Yataklar, sera toprağında derince acılmış oyukların plastikle kaplanması ile oluşturulabileceği gibi beton, tahta veya metal kontruksiyon yapı uzerine yerleştirilmiş ve değişik malzemeler kullanılarak oluşturulabilir. Bitkiler bu yapılar icerisine doldurulmuş katı ortamların kullanılması, damla sulama ile su ve gubre verilmesi ile uretilirler. Atık su ise yataklara verilen eğimden faydalanılarak sistemden uzaklaştırılır. Saksı, Torba veya Paket Kulturu: Bitkilerin besin maddesi destekli veya besin maddesiz, eksik besin maddelerinin besin eriyiği ile verilebildiği, başta damla sulama olmak uzere değişik şekillerde sulanan, herhangi bir katı ortamla doldurulmuş saksı, torba, paket veya benzeri kaplarda yetiştirilmesi şeklinde uretilmesidir. Hazır Blok Kulturu: En cok kaya yununun kullanıldığı bu sistemde bitkilerin yetiştiriciliği, tabana yerleştirilen (kalınlığı 5 10 cm, genişliği 15 30 cm ve uzunluğu 100 cm) buyuk kayayunu blokları icerisine, ortasındaki cukura tohum ekimi yapıldıktan sonra daha buyuk fide blokları veya dorudan hazır fide yetiştirmeye uygun kayayunu blokları (kalınlığı 2 7 cm, genişliği 2 10 cm ve uzunluğu 2 10 cm) yerleştirilerek yapılır. Bitkilerin beslenmesi ve sulamasında damla sulama yontemi ile yapılır. Bu yapılarda katı ortam olarak kullanılabilecek materyaller doğadan elde edilebildiği gibi kimyasal yolla da uretilebilen inorganik veya organik yapıdaki maddelerdir: Kum: Ceşitli kayacların iklim olayları ile parcalanması oluşan, substratlar icinde en ucuz olan katı ortamdır. Topraksı tarıma en uygun kum tane iriliği 0.5 2 mm arasındadır. Daha kucuk irilikteki kumlar, drenaj ve havalanmayı onleyebilir. Tekrar yıkanıp, sterilize edilerek kullanılabilen uzun omurlu bir ortamdır. Cakıl: İriliği 2 20 mm arasında ve kumdan iri kayaclardır. Kucuk, yuvarlak ve benzer irilikte olmaları istenir. Kum gibi yıkanıp, sterilize edilerek kullanılabilir. Perlit: Perlit volkanik kayacların oğutulup, 900 1000°;Cde yuksek sıcaklıklara maruz bırakılması ile elde edilen Al, Na, K silikattan oluşur. Beyaz renkli, hafif, steril ve notr (ph: 6.5 7.5) yapılıdır. Bunyesinde cok kucuk hava kabarcıkları bulunduğu icin bitki koklerinin havalanması ve nem tutması acısından cok uygundur. Vermikulit: Vermikulit yataklarından cıkarılan vermikulitin 1000°;Cde fırınlanması ile elde edilen mika mineralidir. Topraksız tarım icin uygun vermikulit iriliği 1 3 mmdir. Vermikulit; su tutma kapasitesi yuksek, koklerin havalanmasında oldukca iyi, steril ve hafif bir maddedir. Pomza: Kraterlerden cıkan kopuk halindeki mağmanın soğuması ve poroziteli halde katılaşması ile oluşur. Asidik olanları beyaz veya kirli beyaz renkte, bazik olanların rengi ise kahverengi veya siyahtır. Tane iriliği 1 5 mm olan steril bir materyaldir. İşlenmiş Kil: Silis kumunun yuksek sıcaklıklarda ergitilerek elyaf haline getirilmesi ile elde edilen bir ısı yalıtım malzemesidir. Su tutma kapasitesi ve havalanması iyidir. Zeolit: Temel yapısını SiO4 veveya AlO4 oluşturan bir sulualimunasilikat bir mineraldir. Beyazımsı bir renge sahip olan zeolit, icinde diğeşebilir katyonlar bulundurur. İcerdiği boşluk ve kanallar ile iyi bir nem tutucu ve havalanmaya yardımcıdır. Bu nedenlerle adsrobsiyon, iyon değişimi ve dehidrasyon uygulamalarında başarıyla kullanılır. Su tutma kapasitesi ve havalanması iyidir. Sepiolit: Magnezyum silikat minerali olan sepiolit, doğada tabakalı ve masif olarak bulunur. İcerdiği hava boşlukları yardımıyla nem tutma kabiliyeti ve koklerin havalanması icin iyi bir ortamdır. Poliuretan: Plastik kopuk olarak bilinen bir maddedir. Hava boşlukları yardımıyla bitkiler icin gerekli suyun kullanılmasında ve koklerin havalanmasında etkilidir. Polistiren: İcerdiği hava boşlukları sayesinde bitki koklerinin havalanmasında yardımcı olur. Suyu tutma gucu fazla değildir. Kaya Yunu: Kayayunu % 60 diabase, % 20 kirec ve % 20 komur tozunun 1500 200°;Cde fırınlarda eritilip, cok ince tabakalar halinde cıkartılıktan sonra ip halinde kesilmesi ve recine eklendikten sonra sıkıştırılması sonucu elde edilir. Başlangıcta steril, yuksek su tutma kapasitesine sahip, gozenekli ve oksijence zengin, besin eriyiklerini emme gucu yuksek bir ortamdır. Cam Yunu: Silis kumunun yuksek sıcaklıklarda ergitilerek elyaf haline getirilmesi ile elde edilen bir ısı yalıtım malzemesidir. Su tutma kapasitesi ve havalanması iyidir. Styrofoam : Plastik kopuk olarak bilinen diğer bir maddedir. Besin icermez ve ortamı etkilemez. Endustriyel olarak uretilir, kolay ve ucuza temin edilebilir. Hava boşlukları cok fazla olduğu icin koklerin havalanması da yararlıdır. Su tutma gucu azdır. Kompost: Celtik ve yer fıstığı kavuzu; buğday, arpa, mantar gibi tahıl samanları; mısır gibi bitkilerin kurutulmuş, işlenmiş ve dezenfekte edilmiş artıkları bu amac icin kullanılabilir. Bitki artıkları once fermantasyona alınarak curutulmeli ondan sonra kullanılmalıdır. Bunlar hafif, su tutma bitki turune gore değişebilen materyallerdir. Yerleşim yeri ve hayvansal artıklar da kompost yapımında kullanılabilirse de bunlarda dikkatli olunmalıdır. Ağac Kabuğu: Cam, kayın, meşe gibi ağacların kabuklarından oluşur. Organik ortam kulturlerinde ozellikle işlenmiş halde kullanılması durumunda hastalık ve zararlı yonunden de avantajlıdır. Sahip oldukları hava boşlukları ile su tutma kabiliyetleri iyidir. Talaş: Değişik ağaclardan elde edilen talaş, ince veya kaba yapılı olabilir. Nem tutma yonunden oldukca iyidir. Belirli bir sure kullanıldıktan sonra değiştirilmesi gerekebilir. Torf: Bataklıklarda yetişen bitkilerin bıraktıkları artıklarının havasız koşullarda yığınlar halinde birikmesinden elde edilir. Topraksız ortamda en fazla kullanılan ortamlardan birisidir. Bir cok firma tarafından değişik boyutlardaki paketlerde ticareti yapılmaktadır. Su tutma kabiliyeti en yuksek ortamlardan birisi olduğu gibi icerdiği besin maddeleri bakımından da dikkat ceker. Kokopit: Hindistan cevizi liflerinden uretilir. Hindistan cevizi kabuklarının doğrudan kullanımı yanında işlenip, sıkıştırıldıktan sonra farklı boyutlarda bloklar halinde kullanımı da soz konusudur. Torf gibi cok yuksek su tutma kapasitesi sayesinde bitki koklerinin beslenmesinde ve havalanmasında onemli katkı sağlar. İthal urun olması nedeniyle fiyatı yuksektir. Resimler Buda cıktı sonunda bakalım daha neler goreceğiz kaynak : tarimvehayvancilik. net