organ, doku alınması ve saklanması ve nakli hakkındaki kanun! Kanun Numarası : 2238 Kabul Tarihi : 29/5/1979 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 3/6/1979 Sayı: 16655 Yayımlandığı Dustur : Tertip: 5 Cilt: 18 Sayfa: 150 I. BOLUM Genel Hukumler Amac: Madde 1 Tedavi, teşhis ve bilimsel amaclarla organ ve doku alınması, sak lanması, aşılanması ve nakli bu kanun hukumlerine tabidir. Kapsam: Madde 2 Bu Kanunda sozu edilen organ ve doku deyiminden, insan organizma sını oluşturan her turlu organ ve doku ile bunların parcaları anlaşılır. Oto grefler, sac ve deri alınması, aşılanması ve nakli ile kan transfuzyo nu bu kanun hukumlerine tabi olmayıp, yururlukte bulunan sağlık yasaları, tuzuk leri, yonetmelikleri ve tıbbi deontoloji kuralları cercevesinde gercekleştiri lir. Madde 3 Bir bedel veya başkaca cıkar karşılığı, organ ve doku alınması ve satılması yasaktır. Madde 4 Bilimsel, istatistiki ve haber niteliğindeki bilgi dağıtımı halle ri ayrık olmak uzere, organ ve doku alınması ve verilmesine ilişkin her turlu reklam yasaktır. II. BOLUM Yaşayan Kişilerden Organ ve Doku Alınması Yaş ve nitelik: Madde 5 Onsekiz yaşını doldurmamış ve mumeyyiz olmayan kişilerden organ ve doku alınması yasaktır. Muvafakat: Madde 6 Onsekiz yaşını doldurmuş ve mumeyyiz olan bir kişiden organ ve do ku alınabilmesi icin vericinin en az iki tanık huzurunda acık, bilincli ve te sirden uzak olarak onceden verilmiş yazılı ve imzalı veya en az iki tanık onunde sozlu olarak beyan edip imzaladığı tutanağın bir hekim tarafından onaylanması zorunludur. KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK 3) Bilgi verme ve araştırma yukumluluğu: Madde 7 Organ ve doku alacak hekimler: a) Vericiye, uygun bir bicimde ve ayrıntıda organ ve doku alınmasının yara tabileceği tehlikeler ile, bunun tıbbi, psikolojik, ailevi ve sosyal sonucları hakkında bilgi vermek; b) Organ ve doku verenin, alıcıya sağlayacağı yararlar hakkında vericiyi ay dınlatmak; c) Akli ve ruhi durumu itibariyle kendiliğinden karar verebilecek durumda olmayan kişilerin vermek istedikleri organ ve dokuları almayı reddetmek; d) Vericinin evli olması halinde birlikte yaşadığı eşinin, vericinin organ ve doku verme kararından haberi olup olmadığını araştırıp oğrenmek ve oğrendiği ni bir tutanakla tespit etmek; e) Bedel veya başkaca cıkar karşılığı veya insancıl amaca uymayan bir duşun ce ile verilmek istenen organ ve dokuların alınmasını reddetmek; f) Kan veya sıhri hısımlık veya yakın kişisel ilişkilerin mevcut olduğu du rumlar ayrık olmak uzere, alıcının ve vericinin isimlerini acıklamamak; Zorundadırlar. Alınamayacak organ ve dokular: Madde 8 Vericinin yaşamını mutlak surette sona erdirecek veya tehlikeye sokacak olan organ ve dokuların alınması, yasaktır. Tahlil ve inceleme yapma zorunluluğu: Madde 9 Organ ve doku alınması, aşılanması ve naklinden once verici ve alıcının yaşamı ve sağlığı icin soz konusu olabilecek tehlikeleri azaltmak ama cıyla gerekli tıbbi inceleme ve tahlillerin yapılması ve sonucunun bir olurlu luk raporu ile saptanması zorunludur. Organ ve doku almaya, saklamaya, aşılamaya ve nakline yetkili sağlık kurum ları: Madde 10 Organ ve doku alınması, saklanması, aşılanması ve naklinin, bu iş ler icin gerekli uzman personele, arac ve gerece sahip sağlık kurumlarınca ya pılması zorunludur. III. BOLUM Oluden Organ ve Doku Alınması Olum halinin saptanması: Madde 11 Bu Kanunun uygulanması ile ilgili olarak tıbbi olum hali, bilimin ulkede ulaştığı duzeydeki kuralları ve yontemleri uygulanmak suretiyle, biri kardiolog, biri norolog, biri noroşirurjiyen ve biri de anesteziyolji ve reani masyon uzmanından oluşan 4 kişilik hekimler kurulunca oy birliği ile saptanır. Hekimlere ilişkin yasak işlemler: Madde 12 Alıcının mudavi hekimi ile organ ve doku alınması, saklanması, aşılanması ve naklini gercekleştirecek olan hekimlerin, olum halini saptayacak olan hekimler kurulunda yer almaları yasaktır. Tutanak duzenleme: Madde 13 11 inci maddeye gore olum halini saptayan hekimlerin olum tarihi ni, saatini ve olum halinin nasıl saptandığını gosteren ve imzalarını taşıyan bir tutanak duzenleyip organ ve dokunun alındığı sağlık kurumuna vermek zorundadır lar. Bu tutanak ve ekleri ilgili sağlık kurumunda on yıl sure ile saklanır. Oluden organ ve doku alma koşulu ve cesetlerin bilimsel araştırma icin muha fazası: (1) Madde 14 Bir kimse sağlığında vucudunun tamamını veya organ ve dokularını, tedavi, teşhis ve bilimsel amaclar icin bıraktığını resmi veya yazılı bir vasi yetle belirtmemiş veya bu konudaki isteğini iki tanık huzurunda acıklamamış ise sırasıyla olum anında yanında bulunan eşi, reşit cocukları, ana veya babası veya kardeşlerinden birisinin; bunlar yoksa yanında bulunan herhangi bir yakınının muvafakatiyle oluden organ veya doku alınabilir. Aksine bir vasiyet veya beyan yoksa, kornea gibi ceset uzerinde bir değişik lik yapmayan dokular alınabilir. Olu, sağlığında kendisinden olumunden sonra organ veya doku alınmasına karşı olduğunu belirtmişse organ ve doku alınamaz. (Değişik: 21/1/1982 2594/1 md.) Kaza veya doğal afetler sonucu vucudunun uğradığı ağır harabiyet nedeniyle yaşamı sona ermiş olan bir kişinin yanında yu karıda sayılan kimseleri yoksa, sağlam doku ve organları, tıbbi olum halinin alınacak organlara bağlı olmadığı 11 inci maddede belirlenen hekimler kurulunun raporuyla belgelenmek kaydıyla, yaşamı organ ve doku nakline bağlı olan kişilere ve naklinde ivedilik ve tıbbi zorunluluk bulunan durumlarda vasiyet ve rıza aranmaksızın organ ve doku nakli yapılabilir. Bu hallerde, adli otopsi, bu iş lemler tamamlandıktan sonra yapılır ve hekimler kurulunun raporu adli muayene ve otopsi tutanağına gecirilir ve evrakına eklenir. (Ek: 21/1/1982 2594/1 md.) Ayrıca vucudunu olumden sonra inceleme ve araş tırma faaliyetlerinde faydalanılmak uzere vasiyet edenlerle yataklı tedavi ku rumlarında olen veya bunların morglarına getirilen ve kimsenin sahip cıkmadığı ve adli kovuşturma ile ilgisi olmayan cesetler aksine bir vesiyet olmadığı tak dirde 6 aya kadar muhafaza edilmek ve bilimsel araştırma icin kullanılmak uzere ilgili yuksek oğretim kurumlarına verilebilirler. Bu cesetlerin defin hususu da hil tabi olacakları işlemler Adalet, İcişleri, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlık larınca bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 3 ay icinde cıkarılacak yonetme likle belirlenir. IV. BOLUM Ceza Hukumleri Yasak eylemler: Madde 15 Bu Kanuna aykırı şekilde organ ve doku alan, saklayan, aşılayan ve nakledenlerle bunların alım ve satımını yapanlar, alım ve satımına aracılık edenler veya bunun komisyonculuğunu yapanlar hakkında, fiil daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde iki yıldan dort yıla kadar hapis ve 50.000 liradan 100.000 liraya kadar ağır para cezasına hukmolunur. Madde 16 Bu Kanun yayımı tarihinde yururluğe girer. Madde 17 Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yurutur. (1) 21/1/1982 tarih ve 2594 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle değiştirilen madde başlığı metindeki yerine işlenmiştir.