Gunduzu geceleyin ara Peygamber bir sabah Zeyd'e " Ey temiz ve saf arkadaş, sabahı nasıl ettin? Diye sordu. Zeyd: " Mumin bir kul olarak" deyince " İman bağın yeşermiş, cicekler acmışsa nişanesi nerede?" dedi. Zeyd dedi ki: " Gunduzleri susuz gecirdim, geceleri aşktan, yanıp yakılmadan uyumadım. Mızrak kalkandan nasıl gecerse ben de gunduzlerden, gecelerden oyle gectim. Ondan dolayı bence butun şeriatler, butun dinler birdir. Bence yuz binlerce yılla bir saat aynı. Ezelle ebet birleşti. Fakat akıl, kabiliyetsizliğinden buraya yol bulamaz." Peygamber "Peki, o yoldan, bu diyarın anlayışınca, bu diyar akıllılarının harcına getirdiğin bir hediye var mı, nerede? Cıkar bakalım!" dedi. Zeyd dedi ki: " halk, gokyuzunu nasıl gorurse ben de arşı, arştakilerle beraber oyle goruyorum. Benim onumde sekiz cennetle yedi cehennem, şaman onundeki put gibi apacık ve meydanda. Halkı, değirmende buğdayı arpadan fark edercesine teker, teker tanıyorum. Cennetlik kim, yabancı nerede? Bence yılan ve balık gibi ap aşikar. " Kıyamet gunu, bazı yuzler ak olur, bazıları kara..." Sırrı, şimdiden meydana cıktı. Bu halkın bir kısmının yuzu ak, bir kısmının kara." Hakikatte bazı ruhlar, bundan once de ayıplıydı. Fakat ana rahminde olduğu icin hali, halka gizliydi. Şaki, ana karnında şaki olur Cisim alemindeyse cisimdeki hallerden, ruhun halleri de anlaşılır. Vucut da ana gibi can cocuğuna gebedir. Olum, doğmak derdi ve kıyamettir. Bu dunyada gecmiş canların hepsi, " O ferahlı can acaba nasıl doğacak?" diye beklemektedirler. Zenciler, o mutlaka bizdendir derler. Beyazlar da, imkanı yok... O cok guzel olacak, derler. Vucudun canı, ahiret alemine doğunca artık beyaz, kara ihtilafı kalmaz. Kara ise Zenciler alıp gotururler, beyazsa kendi cinslerinden olan bu cocuğu, beyazlar alıp gotururler. Fakat doğmadıkca anlamak, alemdeki muşkul işlerdendir. Cunku henuz doğmamış cocuğun nasıl olduğunu bilen azdır. Bunu anlayan kişi, ancak Allah nuruyla bakıp goren kişidir. Boyle olan zat, batına da nufuz edebilir. Nutfenin aslı beyaz renkli ve hoştur. Fakat beyaz kişinin canının aksi; Nutfeye renk verir, onu en guzel şekle sokar; kara kişinin canının aksi de bir kısım halkı, en aşağılık bir renge, en bayağı bir şekle surer, goturur. Bu soze nihayet yoktur. Sen yine atını sur de biz kervandan geri kalmayalım. Bir gun her zumrenin onunde, saman copu musun, dağ mı. Hindu musun, Turk mu? Meydana cıkar. Hindu ile Turk, ana karnında belli olmaz. Fakat doğunca zayıf mı kuvvetli mi... herkes gorur anlar. Zeyd " Ben halkı, kadın, erkek... Herkesi, kıyamet gunundeymiş gibi apacık goruyorum. Hemen şimdicik soyleyeyim mi? Yoksa kapayayım mı?" dedi. Mustafa, dudağını ısırarak sus demek istedi. Zeyd dedi ki: "Ey Allah Peygamberi, haşir sırrını soyleyeyim de bugun dunyada kıyameti koparayım mı? Musaade et bana, perdeleri yırtayım da aslım, mahiyetim guneş gibi parlasın; Guneş benim nurumdan tutulsun... Hurma ağacı ile soğut ağacını gostereyim. Kıyamet sırrını acayım, halis altın para ile ayarı bozuk parayı izhar edeyim. Elleri kesik Eshab ı Simal ı kufur rengiyle al rengi... Tutulmayan, gidilmeyen ayın ziyasında yedi nifak deliğini... Şakilerin pırtıl elbiselerini gostereyim. Peygamberlerin davullarını, nobetlerini duyurayım. Cehennemi, cennetleri, ikisinin arasındaki Araf'ı apacık olarak kafirlerin gozlerinin onlerine getireyim. Kevser Havuzunun coşmakta olduğunu... suyunun, cennetliklerin yuzlerine vurmakta. "İc. İc!" diye seslenmekte ve bu sesin de kulaklarına gelmekte bulunduğunu... Susuzların, havuzun etrafında koşup durduklarını apacık gostereyim. Onların omuzları omuzlarıma surunmekte, naraları kulağıma gelmekte. İşte gozumun onunde... Cennet ehli, dilekleriyle birbirlerini kucaklamışlar; Birbirlerinin ellerini ziyaret ediyor, musafahada bulunuyorlar, dudaklarından buseler yağmalıyorlar. Aşağılık kişilerin hasret naralarından, " ah, ah" diye bağrışmalarından kulağım sağır oldu. Bu soylediklerim ancak işaretlerden ibarettir. Daha derin soylerim ama Peygamberi incitmekten korkuyorum." Zeyd, boylece sarhoş, harap bir surette soyleyip duruyordu. Peygamber, yakasını buktu. Dedi ki: " Kendine gel, atın pek hızlı gidiyor, yuları cek. "Allah haya etmez" hukmunun aksi vurdu, utanma ortadan kalktı. Aynan, kılıftan cıktı. Ayna ve terazi yalan soyler mi? Ayna ile terazi, kimse incinmesin, utanmasın diye sozunu saklar mı? Ayna ile teraziye yuzlerce yıl hizmet etsen onlar yine doğrucu ve kadri yuce mihenklerdir. Sen benim sırrımı sakla, doğruyu gizle; sen de eksik gosterme, fazla goster, Onlar sana " Kendini maskara etme ayna, terazi nerede; hile duzen nerede? Allah, hakikatlerin bizim vasıtamızla anlaşılması icin kadrimizi yuceltti. Eğer bu doğruluğumuz olmasaydı ne değerimiz olurdu; iyilerin yuzunu nasıl ağartırdık?" derler. Fakat sen, gonlune Sina dağındaki Allah tecellisi vurduysa bile yine aynayı koynuna koy!" Zeyd, " Allah guneşi, ezeli guneş, hic koltuğa sığar mı? Aslı olmayan şeyleri de yırtar, yakar; koltuğu da. Onunde ne delilik kalır, ne akıllılık!" dedi. Peygamber dedi ki: " Bir parmağını gozunun ustune koydun mu... dunyayı guneşsiz gorursun. Bir parmak bile, aya perde oluyor. İşte bu padişahın ayıp ortuculuğune alamettir. Bir suretle bir nokta , cihanı orter; bir surcme de guneşi kusufa uğratır. Dudağını yum, denizin dibine bak. Allah, denizi, insana mahkum etmiştir. Nitekim selsebil ve Zencebil ırmakları da Allah'nın cennete koyduğu kulların hukmu altındadır. Cennetin dort ırmağı bizim hukmumuzdedir. Fakat bu gucumuzden, kuvvetimizden değil... Allah emriyle boyledir. Bu ırmaklar, buyuculerin hukumlerine uyan buyuler gibi bizim hukmumuzdedir; onları nereye istersek oraya akıtırız. Bu akıp duran ve gonlun hukmu altında, canın fermanına tabi bulunan iki goz ceşmesi gibi... Gonul dilerse gozler; zehrin, yılanların bulunduğu tarafa gider; gonul dilerse baktığı şeylerden ibret alır. Gonul dilerse gorulen şeylere bakar; gonul dilerse ortulu, gizli şeylere akar. Gonul dilerse, gozleri kulliyat tarafına sevk eder; gonul dilerse cuziyatta hapseyler. Bu beş duygu da aynı tarzda gonle tabidir. Onun muradınca ve onun emrine gore iş gorur. Gonul ne tarafı işaret ederse beş duygu da eteklerini toplayıp o tarafa gider. Musa'nın elindeki sopa nasıl Musa'ya tabi ise el, ayak da apacık gonlun emrine tabidir. Gonul isterse ayak, raksa girer, yahut yavaş yururken hızlı yurumeye başlar. Gonul isterse el, parmaklarla hesaba girişir, yahut kitap yazar. El gizli bir elin hukmundedir. O gizli el icerdedir, dışarıya teni dikmiş, kendisine onu vekil etmiştir. Gonul dilerse el, duşmana bir ejderha kesilir. Gonul dilerse sevgiliye yardımcı olur. Gonul dilerse el, yemek icin kepcedir, on batmanlık gurz. Acaba gonul, bunlara ne soyluyor ki? Bu ne şaşılacak vuslat, bu ne gizli sebep! Gonul, acaba Suleyman Muhrunu mu ele gecirdi ki bu beş duygunun yollarını istediği gibi işaret etmekte! Beş zahiri duygu dışarıda kolayca onun mahkumu olmuş, beş batıni duyguda iceride onun memuru... On duygu bunlardan başka yedi endam... Daha da dille soylenmeyecek kadar cok kuvvetler... Gayri sen say. Gonul mademki ululukta sen de bir Suleyman'sın... Parmağındaki saltanat yuzuğuyle perilere, şeytanlara hukmet! Bu saltanatta hileye sapmazsan o uc şeytan, senin parmağından yuzuğu alamaz. Gayri adın, sanın, butun dunyayı tutar. Cismin gibi iki cihan senin hukmune uyar. Fakat şeytan elindeki yuzuğu alırsa padişahlık bitti, bahtın oldu demektir. Allah kulları, eğer iş boyle olursa bundan boyle kıyamete kadar ancak ve ancak " Ah hasretlik!" der, durursunuz. Hadi, tutalım, kendi hileni inkar edersin; canını teraziyle aynadan nasıl kurtaracaksın?" Lokman efendisinin hizmetinde bulunan koleler arasında hor, hakir gorunmekteydi. Efendi rahatca yesin, eğlensin diye kullarını meyve getirmek uzere bağa gonderdi. Lokman, kullar icinde, adeta onlara tabi bir kuldu. İci manalarla dolu, gorunuşu gece gibi kapkaranlıktı. Koleler topladıkları meyveleri, tamah edip bir iyice yediler. Efendilerine de " Lokman yedi" dediler. Efendi, Lokman'a yuzunu ekşitti, ağır bir tavır takındı. Lokman bunun sebebini araştırıp anlayınca efendisine dargın bir tarzda ağzını acıp. " Efendi; hain kul, Allah yanında, onun rızasını kazanmış bir kul olmaz. Ey kerem sahibi! Hepimizi imtihan et. Bize fazlasıyla sıcak su icir. Ondan sonra beni buyuk bir sahraya cıkar. Sen atlı olarak koş, bizi de yaya olarak koştur. O zaman kotuluk yapanı gor, sırları acan Allah'nın işlerini seyret" dedi. Efendi, kullara saki oldu, sıcak suyu icirdi. Onlarda korkularından ictiler. Sonra onları ovalarda koşturmaya başladı. Kullar aşağı yukarı koşup duruyorlardı. Nihayet iyice yoruldular, kusmaya başladılar. İctikleri su yedikleri meyvelerin hepsini cıkardı. Lokmanın da gonlu bulandı, o da kustu. Fakat onun karnından halis su geldi. Lokmanın hikmeti bunu gostermeyi bilirse, varlığın Rabbi olan Allah'nın hikmeti nelere kadir değildir? Kıyamet gununde butun sırlar cıkacak, bilinip gorulecek. Sizin de bilinmesini istemediğiniz sır meydana cıktı. Sıcak suyu ictikleri gibi kendilerini rusvay edecek sırları tamamı ile acığa vurulmuş oldu. Taş; ateşle sınanacağı icin kafirler, ateşe atılırlar, onların azabı ateşle olur. O taş gibi gonle biz kac kereler yumuşak sozler soyledik, fakat oğut almadı. Damarda da kotu yara olursa oraya kotu ilac konur, eşeğin başına kopeğin dişi layıktır. "Habis olan şeyler habisler icindir" hukmu bir hikmettir. Cirkine munasip olan cirkin eştir. Şu halde sen de hangi eşi dilersen yuru, onu al. Allah'da mahvol, onun sıfatlarını kazan! Nur istersen nura istidat kazan; Allah'dan uzaklık istersen kendini gor, uzaklaş! Yok, eğer bu harap zindandan kurtulmaya bir yol istersen sevgiliden baş cekme, secde et de yaklaş! Bu sozun sonu yoktur. Zeyd; kalk, natıka Burak'ını bağla! Soz soyleme kabiliyeti ayıbı acar; gayb perdelerini yırtar. Allah, nice yerlerde gaybı ister. Şu davulcuyu sur, yolu kapa. Atını hızlı surme, yuları cek. Sıraların gizli kalması, herkesin gizli zannından mesrur olması daha iyi. Hak kendisinden umit kesenlerin de bu ibadetten yuz cevirmemelerini istemektedir; Onlar da bir umide kapılsınlar, birkac gun o umidin maiyetinde koşup dursunlar; Allahnın merhameti herkese şamil olduğundan diler ki o rahmet, herkesi aydınlatsın. Her bey, heresir, umit ve korkuyla Allah'dan cekinsin. Bu umit ve korku: herkes bu perdenin ardında beslenip yetişsin diye perde ardına girmiştir. Umit ve korku perdesini yırttın mı... Gayb, butun şaşaasıyla ortaya cıkar. Bir genc dere kıyısında balık tutan birisini gorup, "Bu balıkcı Suleyman olmalı" diye zanna duştu. Suleyman'sa neden yalnız ve gizlenmiş; değilse nasıl oluyor da bu derece Suleyman'a benziyor?" Suleyman tekrar mustakil bir padişah oluncaya kadar gonlunde bu şuphe vardı. Dev onun tahtından, diyarından yıkılıp gitti; baht kılıcı, o şeytanın kanını doktu. Yine yuzuğunu parmağına taktı dev ve peri askerlerini yine başına topladı. Halk, seyretmek icin tapuya geldiler, duşunceye kapılmış olan genc de onların arasına katılıp huzura vardı. Suleyman'ın parmağında yuzuğu gorunce duşuncesi, kuruntusu tamamı ile gecti. Vehim, işin gizli, kapalı olduğu zamandadır. Bu araştırma gorunmeyen şey icindir. Ortada olmayan şeyin kuruntusu, buyudukce buyur. Fakat gaypta olana şey, meydana cıktı mı, kuruntu gecer. Gerci bir şeyin hakikatini izhar etmek esasen kemaldir ve canları kuruntudan kurtarır; Fakat gayba imanın, gorunen şeye inanmaya nispetle bire yuz fazileti vardır. Bunu iyice bil de şuphe ve tereddutten kurtul! Nurlu gokyuzu yağışsız olmaz ama kara yeryuzu de nebatatı yetiştirmeden vazgecmez. Bana gayba iman edenler gerek... Onun icin bu fani konağın penceresini orttum. Nasıl izhar eder de gokleri yarar, acarım; eğer hakikatleri meydana korsam, nasıl " Bunda bir ayıp, bir noksan gordun mu?" diyebilirim? Bu karanlıkta arayıp taradıkca herkes, yuzunu bir tarafa cevirir; İşler bir zaman aksine gider; hırsız, polisi dar ağacına surukler... Boylece bir nice sultan, bir nice yuce himmetli, bir muddet kendi kuluna kul olur. Kul, efendisinin huzurunda değilken de kulluğunu korur, itaatten cıkmazsa bu kulluk iyi ve hoş bir kulluktur. Bu padişahın onunde onu oğen kişi nerede, padişah yokken bile ondan utanıp cekinen nerede. Memleket ucunda, padişahtan saltanat sayesinden uzak bir kale dizdarı; Kaleyi duşmanlardan korur, orasını sayısız mal ve para verse bile satmaz, Padişah orada değilken, hudut boylarında, padişahın huzurundaymış gibi vefakarlıkta bulunursa; O dizdar; elbette padişahın yanında, huzurunda bulunan ve can feda eden kişilerden daha değerlidir. Şu halde yarı zerre miktarı, fakat gaibane emir tutmak; emredicinin huzurunda kulluk etmek ve emrine uymaktan yuz binlerce defa ustundur. Kulluk ve iman, şimdi makbuldur. Fakat olumden sonra her şey meydana cıkınca inanmak, bir işe yaramaz. Hakikatın kapalı, ortulu olması ve gayba inanmak daha iyi, daha makbul olunca ağzın kapalı, dudağın yumuk olması elbette iyidir. Kardeş, sozden el cek ki bizzat Allah, sende Ledun ilmini meydana cıkarsın. Guneşin varlığına delil kendisi yeter. Allah'dan daha ulu şahit kimdir? Hayır... soyleyeceğim cunku Kuran'da şahadet hususunda hep beraberce Allah da anılmıştır, melek de alimler de. Allah da şahadet eder, melekler de, bilgili kişiler de: Şuphe yok ki Rabb, ancak daimi Allah'dır... Hak, şahadet edince melek kim oluyor ki şahadette Allah ile muşterek olsun! Cunku ziyaya tahammul edemeyen zavallı gozlerle bicare gonullerin guneşin nuruna ve guneşe takatleri yoktur. Bu ceşit gozler, boyle gonuller, yarasaya benzerler. Yarasa guneşin ışığına, guneşin hararetine tahammul edemez, umidini keser Gokyuzunde cilve eden guneşe şahadette, melekleri de bize dost, bize eş bil! " Biz o tek guneşten nurlandık, guneşin halifesi gibi zayıfları nurlandık" diye şahadet ederler. Her melek; yeni ay, yahut uc gunluk ay, yahut da dolunay gibi kemal, nur ve kudret sahibidir. O şule; ucer, dorder kanatlı meleklerin her birine, mertebelerine gore vurmakta, onları nurlandırmaktadır. Meleklerin kanatları insanların akıl kanatlarına benzer. İnsanların akılları arasında da cok fark vardır. İyilikte olsun, kotulukte olsun her insana kendisine benzer bir melek arkadaştır. Gozu tahammul edemediği icin cipile, yıldız ışık verir, o da bu suretle yol bulur. Peygamber " Sahabem yıldızlar gibi yola gidenlere ışık, şeytanlara taştır" dedi. Herkes uzaktan gorebilseydi gokyuzundeki guneşle nurlanırdı. Ve ey aşağılık kişi, guneşin nuruna delalet etmek uzere yıldıza ne luzum kalırdı? Ay; buluta, toprağa ve golge der ki: "Ben de sizin gibi insanım. Ancak bana vahiy geliyor. Ben de yaratılışta sizin gibi karanlıktım. Fakat vahiy guneşi, bana boyle bir nur verdi. Guneşlere nispetle biraz karanlığım, fakat insanların karanlıklarına nispetle nurluyum. Tahammul edebilesin diye nurum zayıf. Cunku sen parlak guneşin eri değilsin Balla sirkeden meydana gelen sirkengebin gibi ben de nurlu zulmetten meydana geldim ve bu suretle kalp hastalığına yol buldum, faydalı oldum. Hasta adam hastalıktan kurtulunca sirkeyi bırak bal yiye gor." Gonul tahtı, heva ve hevesten arındı; gonulde "Er Rahmanu alel arşisteva" sırrı zuhur etti. Bundan sonra Hak, gonle vasıtasız hukmeder. Cunku gonul bu rabıtayı buldu. Bu sozun de sonu yoktur. Zeyd nerede? Ona rusvay olmak iyi değildir, diyeyim! Artık Zeyd'i bulamazsın, o kactı; kapı yanındaki son saftan fırladı, papuclarını bile bıraktı! Sen kim oluyorsun? Zeyd bile, ustune guneş vurmuş yıldız gibi kendisini kaybetti, bulamadı! Ondan ne bir nakış bulabilirsin, ne bir nişan... Hatta ne de saman uğrusu yoluna gidebilmek icin bir saman copu! Duygularımızla sonu gelmeyen sozumuz, sultanımızın bilgi nurunda mahvoldu. duygularıyla akılları ic alemde "Ledeyna Muhdarun" denizinde dalgalanmakta, dalga dalga ustune, coşup durmaktadır. Fakat gece olunca gene teklif ve icazet vakti gelir; gizlenmiş yıldızlar işlerine, guclerine koyulurlar. Allah akılsızların akıllarını kulaklarında halka halka kupeler olduğu halde geri verir. Hepsi hamdusena ederek ayaklarını vurur, ellerini cırpar, nazlı nazlı "Rabbimiz bizi dirilttin bize hayat verdin" derler. O curumuş deriler, dokulmuş kemikler, yerden tozlar koparan atlılar kesilir; Kıyamet gunu, şukrederek, yahut kafir olarak yokluktan varlığa hamle ederler. Nicin başını cevirir, gormezlikten gelirsin? Once yoklukta da boyle baş cevirmemiş miydin? "Beni nerede yerimden tedirgin edecek? Deyip yoklukta da boyle ayağını diremiştin. Allah'nın sun'u; gormuyor musun? Nasıl seni alnındaki percemden tutup cekerek: Evvelce hatırı hayalinde olmayan bu ceşit hallere uğrattı. O yokluk da daima Allah'ya kuldur. Ey dev kulluk et. Suleyman diridir! Dev havuzlar gibi kaseler yapmakta; kudreti yok ki bu işi yapmaktan vazgecsin, yahut emredene bir cevap versin! Bir kendine bak, yok olmaktan nasıl titreyip durmaktasın? Yokluğu da aynen boyle tir, tir titrer bil! Dunya mansıplarını elde etsen bile yine kaybetme korkusundan canın cıkar. En guzel olan Allah'nın aşkından başka ne varsa can cekişmeden ibarettir, hatta şeker yemek bile! Can cekişme nedir? Olume yaklaşmak, abıhayatı elde edememek. Halkın iki gozu de toprağa ve olume saplanmıştır. Abıhayat var mı, yok mu, bunda yuz turlu şupheler var. Sen cehdet de bu yuz şuphen de sana duşsun. Geceleyin yuru, yol al... Uyudun mu gece gitti gider! O gunduzu geceleyin ara; karanlıkları yakan o aklı, kendine kılavuz yap! Kotu renkli gecede cok iyilikler vardır. Abıhayat, karanlıkların eşidir, karanlıktadır. Boyle yuzlerce gaflet tohumunu ekip durdukca başını uykudan kaldırabilir misiniz? Olu uyku, olu lokmaya dost oldu; efendi uyudu, geceleyin iş goren hırsız da hazırlığa koyuldu. Senin duşmanın kimlerdir? Bilmiyorsun. Ateşten yaratılanlar, topraktan yaratılmışların varlığına duşmandır. Ateş suyun ve oğullarının duşmanıdır. Nitekim su da ateşin canına duşmandır. Suyun ve cocuklarının duşmanı olduğundan su da ateşi oldurur, sondurur. Butun bunlardan sonra bu ateş, şehvet ateşidir, gunahın sucun aslı ondadır. Dış alemdeki ateşi su sondurur. Fakat şehvet ateşi kıyamete kadar surup gider. Şehvet ateşi, su ile sakin olmaz. Cunku azap ve elem bakımından cehennem tabiatlıdır. Şehvet ateşine ne care var? Din nuru. Muminler ;nurunuz kafirlerin ateşini sondurdu. Bu ateşi ne sondurur? Allah nuru. Bu hususta İbrahim'in nurunu kendine usta yap. Ki od ağacına benzeyen bu cismin, Nemrut gibi olan nefis ateşinden kurtulsun! Şehvet ateşi yanmakla eksilip bitmez. Yanmakla guzelce eksilir, nihayet yok olur. Bir ateşe odun attıkca o ateş nereden sonecek? Fakat odun atmazsan soner. Cunku bu cekinme ateşe su serper. Yuzune, kalplerin haramdan cekinmesinden kızıllık suren kişinin guzel yuzu, hic ateşten kararır mı? Omer'in zamanında bir yangın oldu. Ateş, taşları bile kuru ağac gibi yakmaktaydı. Yapıları, evleri yakmağa, hatta kuşların kanatlarını ve yuvalarını bile tutuşturmağa başladı. Alevler şehrin yarısını sardı. Su bile ondan korkmakta, şaşırmaktaydı! Akıllı kişiler, ateşe kovalarla su ve sirke dokuyorlar. Yangın inada gelip alevini artırıyordu. Ona Allah yardım etmekteydi. Halk Omer'e yuz tuttular, koşa koşa gidip "Yangınımız suyla sonmuyor?" dediler. Omer "O yangın, Allah alametlerindendir. Sizin hasislik ateşinizden bir şuledir. Suyu bırakın yoksullara ekmek dağıtın. Eğer bana tabi iseniz hasisliği terk edin" dedi. Halk, Omer'e " Bizim kapılarımız acık. Comert kişileriz, muruvvet ehliyiz, dediler. Omer dedi ki: " Siz, adet olduğu icin yoksullara ekmek verdiniz, Allah icin eli acık olmadınız. Oğunmek, gorunmek, nazlanmak icin comertlik etmektesiniz; korkudan. Allah'dan cekinmeden, ona niyaz etme yuzunden değil!" Mal tohumdur, her corak yere ekmek; kılıcı her yol vurucunun eline verme! Din ehlini kin ehlinden ayırt et; Hakla oturanı ara, onunla otur! Herkes, kendi kavmine comertlik gosterip mal, mulk verir, Nadan kişi de bu suretle bir iş yaptım sanır. Mesnevi'den Hikayeler Alıntı