Hz. Ali Haydar Efendi K. S Ali Haydar Efendi Cağımıza ışık tutan ve maneviyat dunyamızda iz bırakan tasavvuf onderlerinden Ali Haydar Efendi'nin başlatmış olduğu irşad hizmeti, gunumuzde tum Dunya'yı aydınlatmaya devam ediyor. 1870 yılında Batum'un Ahıska kazasında dunyaya gelen Ali Haydar Efendi 20. yuzyılda maneviyat dunyamızı aydınlatan en buyuk tasavvuf alimlerindendir. İki yaşında iken annesini, dort yaşında iken babasını kaybeden Ali Haydar Efendi ilk tahsiline Ahıska'da başlamıştır. Genclik yıllarında Erzurum'a yerleşen Ali Haydar Efendi Bakırcı Medresesi'nde derslere devam etmiştir. Bakırcı Medresesi'ndeki eğitimini tamamlayan Ali Haydar Efendi 1901 yılında Fatih Cami'nin unlu hocalarından Carşambalı Hoca Ahmet Hamdi Efendi'den icazet almıştır. Hocasının derslerine devam ederken o donemde kadı yetiştiren Medrese i Kuzat'a giderek şehadetnamesini almıştır. 1902 yılında Fatih Camii'nde hocalık gorevine başlayan Ali Haydar Efendi Fatih Dersiamları arasında yerini almıştır. 1914 yılında Fıkıh Muderrisliği'ne, 1915 yılında Şeyhul İslamlık'ta kurulan Telif Mesail Heyeti Reisliği'ne, 1916 yılında Huzur Dersleri Başmuhataplığı'na tayin edilmiştir. Ali Haydar Efendi 'nin Derin İlmi Ali Haydar Efendi derin bir ilim sahibi bir mutefekkirdi. Ayrıca dort mezhebin fıkıh konularına hakimdi ve her birinde fetva verecek konumdaydı. Nakşibendi Tarikati'nin Halidi koluna mensuptu. Şeyhi ise Bandırma'da yaşayan Mevlana Ali Rıza el Bezzaz idi. 1919 yılında Ali Haydar Efendi 'nin postnişinliği bizzat Padişah tarafından tasdik edilmiştir. Dort padişah doneminde vazife yapmış olan ve ozellikle Sultan 2. Abdulhamid Han'ın iltifatına mazhar olan Ali Haydar Efendi , cumhuriyet yıllarında da din eğitimi ve oğretimi ile meşgul olmuştur. Kuran'ın bazı ayetlerini tefsir etmiş, onemli notlarını kendi el yazısıyla Kuran ı Kerim'in kenarlarına yazmıştır. Bu Kuran şu anda Mahmut Efendi Hazretleri'nin elindedir. Mahmut Efendi tarafından kaleme alınan "Ruh u'l Furkan" tefsirinde Ali Haydar Efendi 'nin bu notlarından da faydalanılmıştır. Ali Haydar Efendi 'nin oğlu Halil Gurbuzler'in, babası hakkındaki guzel duşunceleri "Sahabe'den Gunumuze Allah Dostları" adlı kitapta şu şekilde anlatılıyor: "Babam, kimseyle kotu olmamamızı soylerdi... Devamlı ilimle meşgul olurdu. Erzurum'dan Alvarlı Mehmet Efendi Hazretleri, Ramazan Sami Efendi Hazretleri sık sık ziyaretine gelirlerdi. Hasip Efendi Hazretleri ile Mehmet Zahid Kotku Hazretleri de gelirlerdi. Devrin butun alimleri ziyaretine gelir ve sohbet ederlerdi." İbadete cok duşkun olan Ali Haydar Efendi , talebelerinin ve sevenlerinin ilmi yonden daima ileri derecede olmalarını ister, "soyumdan değil, yolumdan gelen benim evlatlarımdır" derdi. Bandırma'da askerlik hizmetini yerine getirirken, bir ruyanın ardından sevk i İlahi vesilesiyle Ali Haydar Efendi ile tanışan Mahmut Efendi Hazretleri istihareden sonra kendisine intisap etmiştir. Temel askerlik eğitimini tamamlayan Mahmut Efendi Hazretleri'nin en verimli yılları, İstanbul'daki askerlik hizmetine devam ettiği yıllar olmuştur. İstanbul'da kaldığı bu donemde, şeyhinin sohbetlerine katılma imkanı bulan Mahmut Efendi Hazretleri askerlikten sonra memleketine doner. Uzun bir sure Trabzon'da kalan Mahmut Efendi'nin yazmış olduğu uzun mektuba Ali Haydar Efendi 'nin şu cevabı, gercekten dikkat cekicidir: "... Mahmudum. Mektubunuzda selamlarını, muhabbetlerini yazdığınız zevatı kirama ve bilcumle ihvanı dine selam ve dunya ve ahiret dualarımızı ve kendilerinden de husnu hatimemize dualarını talep ve temennamızı arz ve tebliğ buyurursanız. Kardeşim, yoldaşım. Gozumun nuru evladım. Hakikat iman edip de iyi işler yapanlar cok esirgeyici olan onlar icin bir sevgi verecektir. (Meryem, 97) bir şeyki O'nun mahzan bir ikramı, ihsanı kabul ola. O'ndan daha ali ve kıymetli acaba ne olabilir?... Evladım Yusuf'um. Biliyorsunuz ki ellerim ra'şesi gunden gune artmaktadır. Cevabı kendi yazınızla arzu ediyorum, yazınız beni gayrete getirdi. Bunu iki gunde devre devre yazabildim. Hele cabuk gel de lisanen anlaşalım." Askerlik gorevini tamamladıktan Mahmut Efendi Hazretleri İstanbul'a gelir. Ali Haydar Efendi ona "İsmail Ağa'ya imam olacaksın" der. O sırada Mahmut Efendi Hazretleri'nin yakınlarından biri ruyasında kabirden bir kol cıktığını, bu kolun İsmail Ağa Camii'ni gostererek: "Bu camiyi tamir ettirin" dediğini soyler. Mahmut Efendi Hazretleri ve talebeleri hemen işe başlarlar ve harabe halindeki İsmail Ağa Camii'ni Turkiye'nin en onemli irşad merkezlerinden biri haline getirirler. Vefatı Muderrislik gorevinden uzaklaştırıldıktan sonra, omrunu dini anlatmaya adayan Ali Haydar Efendi tasavvuf yolunda binlerce talebe yetiştirmiştir. Onun engin ilmi ve guzel ahlakı "Silsileyi Aliye Gonul Dostları" adlı eserde şu şekilde anlatılır: "O, gozlerin nuru, kalplerin sururu idi. Marifet deryası ve sırlar hazinesiydi. Pek az kimselere nasip olabilen makamların sahibiydi. Aşk ile, muhabbet ile yanan kalplerin tabibi idi. Omru, dini ihya etmeye calışmakla gecti. Kuran'ı cok okurdu. Bir edebin bile terkine rızası yoktu. Nefse guvenmemeyi telkin ederdi. Onu mumteinne derecesine cıkarabilmek icin zikir ehli olmanın gerektiğini soylerdi." 1 Ağustos 1960 yılında Hakkın rahmetine kavuşan Ali Haydar Efendi, vasiyeti uzerine Fatih Camii'ne defnedilmek istenir. Ancak yasal izin alınamadığı icin bu mumkun olmaz. Yavuz Sultan Camii'nde Sami Ramazanoğlu Efendi tarafından kıldırılan cenaze namazından sonra Edirnekapı Sakızağacı Kabristanı'na defnedilir. Ali Haydar Efendi 'nin irşad makamı bugun İstanbul Fatih semtindeki İsmail Ağa Camii'nde Mahmut Efendi Hazretleri tarafından surdurulmektedir. Ali Haydar Efendi gectiğimiz yuzyılda maneviyat dunyamıza iz bırakan cok kıymetli bir mutefekkirdir. Bu buyuk islam alimi ve mutasavvıf, hizmetleri, Allah yolundaki cabası, yetiştirmiş olduğu tasavvuf ehli binlerce mumin ile bugun tum dunya Muslumanlarına guzel bir ornektir