Vİcdaninizi Ne Kadar Dİnlİyorsunuz? Allah her insanı dunyadaki imtihan gereği nefisle yaratmıştır. Kuran'da nefsin iki ayrı yonu olduğu; bir yonunun insanı Allah'ın yolundan alıkoyan bencil tutku ve hırslar anlamına gelen 'heva'dan, oteki yonunun ise vicdandan oluştuğu bildirilir: 'Nefse ve ona 'bir duzen icinde bicim verene'. Sonra ona fucurunu ve ondan sakınmayı ilham edene . Onu arındırıp temizleyen gercekten felah bulmuştur. Ve onu ortup saran da elbette yıkıma uğramıştır.' (Şems Suresi, 7 10) Vicdan, her insana guzel olan tavrı ve duşunceyi soyleyen, bir insanın sağlıklı muhakemede bulunmasını, doğruyu ve yanlışı birbirinden ayırt edebilmesini sağlayan manevi bir ozelliktir. Vicdanın onemli bir ozelliği tum insanlarda ortak olmasıdır. Başka bir ifadeyle, bir insanın vicdanına gore doğru olan, aynı koşullar soz konusu olduğu surece diğer insanların vicdanları icin de gecerlidir. Vicdanlar hicbir zaman catışmaz. Bunun nedeni ise vicdanın kaynağıdır; vicdan Allah'ın ilhamıdır. Allah, her insana vicdanı aracılığı ile Kendisi'nin hoşnut olacağı en doğru ve en guzel tavırları bildirmektedir. Vicdanın en onemli ozelliklerinden biri ise insanın kendi kendine doğruyu bulmasına yardımcı olmasıdır. Vicdan, kimse gostermese de insana doğruyu gosterecektir; ancak onemli olan insanın vicdanına başvurması, onun ne dediğini dinlemesi ve soylediklerini eksiksizce uygulamasıdır. Herşeyden once şunu unutmamak gerekir: Her insan şuur sahibi olduğu andan itibaren Allah'ın kendisine ilham ettiği vicdanının soylediklerinden sorumludur. Etrafındaki olayları idrak etmeye başlayan, muhakeme yeteneği kazanan her insan artık vicdanını duyacak, nefsi ile vicdanını ayırt edebilecek yeteneğe ve vicdanına uyabilecek iradeye sahip olmuş demektir. Artık bundan sonra karşılaştığı olaylar esnasında sectiği yoldan hesap gunu sorgulanacaktır; vicdanına uyuyorsa Allah'ın sonsuz cennetine layık gorulecek, nefsine uyuyorsa 'kapıları kilitlenmiş' sonsuz bir ateşle karşılaşılacaktır. Tum bunlara rağmen insanların buyuk kısmı dunyada iken vicdanlarıyla acıkca fark ettikleri, belki de kendilerine defalarca hatırlatıldığı ve hicbir engelleri olmadığı halde, nefislerine uyarak bile bile Allah'ın dosdoğru yolundan yuz cevirirler. Elbette vicdanen doğru olanı yapmadıklarının farkında olan bu kimseler, kendilerine doğruyu fısıldayan vicdanlarını susturmak, onu rahatlatmak, sucluluk duygusunu bastırmak icin ceşitli mazeretler ileri surerler. VİCDANI RAHATLATMAK İCİN BAŞVURULAN BAHANELER Coğunluğa Uyma Mantığı Coğunluğa uyma mantığı, insanların vicdanlarını rahatlatmak amacıyla one surdukleri bahanelerin başında gelir. Bu mantıkta, eğer varsa toplumun carpık din anlayışından yola cıkılır. Orneğin, bu carpık anlayışa gore belli gunlerde ibadet yapılması yeterlidir. Bu kimseler kendilerine doğru olan hatırlatıldığı zaman ise 'insanların coğunluğu boyle yapıyor' diyerek vicdanlarını rahatlatmaya calışırlar. Ancak Allah Kuran'da 'coğunluğa uymanın' hata olduğunu şoyle bildirmektedir: 'Yeryuzunde olanların coğunluğuna uyacak olursan, seni Allah'ın yolundan şaşırtıp saptırırlar. Onlar ancak zanna uyarlar ve onlar ancak 'zan ve tahminle yalan soylerler.'' (Enam Suresi, 116) 'Coğunluğa uyma' mantığı insan icin cok ciddi bir tehlikedir ve dunya hayatındaki en buyuk aldanışlardan biridir. Cunku insan olduğu zaman, 'Onun soylemekte olduğuna Biz mirascı olacağız; o Bize, 'yapayalnız tek başına' gelecektir.' (Meryem Suresi, 80) ayetinde de bildirildiği uzere Allah'ın huzuruna dunya hayatı boyunca uyduğu coğunlukla beraber değil, tek başına cıkacak ve hesap verecektir. Kalbinin Temiz Olduğunu İleri Surmek İnsanların vicdanlarını rahatlatmak icin kullandıkları en onemli bahanelerden biri, kendilerini din ahlakı konusunda yeterli gormeleridir. Oysa her ne kadar kendilerini yeterli gorseler de, aslında vicdanen, bu konuda ne kadar eksik olduklarını, menfaatlerine uymadığı icin hangi hukumleri uygulamadıklarını cok iyi bilirler. Kuran'da bildirilen hukumleri yerine getirmeyen veya bunları yapmayı zor goren biri, 'ben bunları yapmıyorum belki ama nasıl olsa kalbim temiz, Allah biliyor, beni affeder' diye duşunerek vicdanını rahatlatmaya calışır. Bu konuda kendilerine bir soru sorulduğunda, hemen herkes kendisinin temiz kalpli olduğunu, hic kimseye bir zararının dokunmadığını, dini hislerinin cok guclu olduğunu soyleyecektir. Oysa bunlar kendini aldatmaktan başka bir anlam taşımaz. Onemli olan Allah'a samimi bir kalple kulluk etmek ve Kuran ahlakına uygun yaşamaktır. İnsan bunu yapmadığı surece yaptığı başka herşey anlamsız, boş ve zararlıdır. Ayetlerde bu kişilerin dunyevi cabalarının değersiz olduğu şoyle bildirilmiştir: Erteleme Mantığı Cocukluk cağının sona ermesi ile akledebilme yeteneğine sahip olan ve sağlık olarak hicbir engeli olmayan herkes Kuran'da yer alan hukumlerden sorumludur. Bu sorumluluğu yaşlılık cağına ertelemeye calışmak veya yerine getirmekten kacmak, gecici dunya hayatının susunu tercih etmek demektir. Ancak insanın aklından hic cıkarmaması gereken nokta, bu dunyanın asıl mekan olmadığı ve hic kimsenin buradaki yaşamının ne zaman sona ereceğini bilmediğidir. Bu nedenle sorumlulukları ertelemek, akıl sahibi bir kimsenin yapmaması gereken bir davranıştır. Unutulmamalıdır ki, yaşlanması bir yana, yarına hatta bir saat sonraya kadar bile yaşayacağının garantisi olmayan bir kimsenin, yaşı kac olursa olsun Yuce Allah'ın koyduğu hukumleri ertelemesinin cezası, ahirette sonsuz cehennem azabı olabilir. Yanlış Bir Ahiret İnancı Yeryuzunde yaşayan insanların buyuk kısmının ahiret konusundaki bilgileri, buyuklerinden veya Kuran'da haber verildiği gibi 'atalarından' oğrendikleri eksik bilgilere dayanır. Oysa din ahlakıyla ilgili olarak başvurulması gereken tek kaynak Yuce Kuran ı Kerim'dir ve ayetler her yaştan ve kulturden insanın anlayabileceği olcude acıktır. Oğrenilen bu yanlış bilgiler doğrultusunda bazı insanlar Allah'ın bildirdiği hicbir hukmu yerine getirmemelerine karşın, kendilerince 'hırsızlık yapmadıklarını, kimseyi oldurmediklerini' ileri surerek 'iyi insanlar' olduklarını ve kendi ifadeleriyle 'eğer ahiret varsa' cennetlik olduklarını iddia ederler. Boylelikle diğer insanların huzurunda kendilerini temize cıkararak vicdanlarını rahatlatırlar. Bu yanılgı icindeki kişiler hakkında bir ayette şoyle buyrulmuştur: 'Kendilerini temize cıkaranları gormedin mi? Hayır; Allah, dilediğini temizleyip yuceltir. Onlar, 'bir hurma cekirdeğindeki iplikcik kadar' bile haksızlığa uğratılmazlar.' (Nisa Suresi, 49) Ahirete kesin bir bilgiyle inanmadıkları ve bu konudaki bilgileri yetersiz olduğu icin, bu kişilerin cehennem hakkındaki duşunceleri de son derece yuzeyseldir. Allah'ın kudretini tam olarak takdir edemediklerinden sınırlı akılları ile cehennemi adeta işkencelerle dolu bir cezaevi gibi gorurler. Oysa cehennem insan aklının şu anda kavrayamayacağı derecede korkunc, merhametin olmadığı, azabın en şiddetlisinin yaşandığı bir mekandır. Boyle bir ortama insanın değil girmesi bakmaya bile tahammul etmesinin mumkun olamayacağı Kuran ayetlerinden anlaşılmaktadır. Kulaktan dolma bilgilerle cehennem azabının korkuncluğunu az da olsa anlayan bu kişiler, cehennemden kurtulmak icin Allah'a ibadet etmek yerine, cok akıl dışı bir mantık geliştirerek vicdanlarını rahatlatmayı secerler. Onlara gore suclu olan insanlar bir sure cehennemde kalacak, cezalarını cekecek, sonra cennete gireceklerdir. Oysa bu konudaki Kuran ayetleri acıktır. Cehennemdeki kalış suresi sonsuzdur. Bu durum Kuran'da 'Butun zamanlar boyunca icinde kalacaklardır.' (Ne'be Suresi, 23) ayetiyle acıkca bildirilmiştir. 'Dunyayı Ben mi Kurtaracağım?' Mantığı Gunumuzde Kuran ahlakından uzak yaşayan insanlar sadece kendi cıkarlarını duşunduklerinden, cevrelerinde olan olaylara karşı son derece duyarsızdırlar. Dunyanın bircok yerinde suren savaşları, işgalleri, aclıktan ve yoksulluktan olen insanları neredeyse hic duşunmezler. Bu insanların yaşadıklarını, televizyonların haber programlarında adeta bir filmi izler gibi sadece izlerler. Gordukleri korkunc manzaralardan dolayı iclerinde oluşan merhamet duygusunu ise 'ben ne yapabilirim ki', 'bu dunyayı tek başıma ben kurtaramam ki' gibi yanlış mantıklar ile bastırır, bu şekilde vicdanlarını rahatlatırlar. Oysa bu konuda yapılması gereken, akıl sahibi her insanın takdir edeceği uzere dunyayı kana bulayan ideolojilerle fikri bir mucadele vermektir. Kuran'da Yuce Allah'ın bu konuda bildirdiği hukum oldukca acıktır: 'Size ne oluyor ki, Allah yolunda ve: 'Rabbimiz, bizi halkı zalim olan bu ulkeden cıkar, bize Katından bir veli gonder, bize Katından bir yardım eden yolla' diyen erkekler, kadınlar ve cocuklardan zayıf bırakılmışlar adına savaşmıyorsunuz?' (Nisa Suresi, 75) Vicdan Azabının Tek Cozumu Allah'a Teslim Olmaktır 'Hayır; insan, kendi nefsine karşı bir basirettir. Kendi mazeretlerini ortaya atsa bile.' (Kıyamet Suresi, 14 15) Yukarıdaki ayetlerde bildirildiği gibi her insan vicdanen daima doğruları bilir, fakat bu doğruları uygulamak nefsine zor geldiği icin bircok kişi ceşitli bahaneler ileri surer. Ancak bu insanlar ileri surdukleri bu bahanelerle de rahatlayamazlar. Aksine, vicdanlarını orttukleri icin sıkıntılı bir hayat surerler. Bu dunyada turlu bahanelerle vicdanlarını bir olcude rahatlatsalar da gecici olarak sağladıkları bu durumun karşılığı, ahirette sonsuza dek surecek acı bir azap olacaktır. Bu insanların yapması gereken, Kuran ahlakına uygun yaşamak ve Allah'tan bağışlanma dilemektir. Yuce Allah samimi bir kalple Kendisi'ne yonelip donen kullarının gunahlarını bağışlayacağını Kuran'da şoyle mujdelemiştir: 'Ey iman edenler, Allah'a kesin bir tevbe ile tevbe edin. Olabilir ki, Allah sizin kotuluklerinizi orter ve altından ırmaklar akan cennetlere sokar...' (Tahrim Suresi, 8)