Hayvanların dilleri Musa'ya bir delikanlı dedi ki: " Hayvanların dillerini oğrenmek istiyorum. Bu suretle kurdun, kuşun sozlerini duyayım da dinime ait işlerde ibret sahibi olayım cunku ademoğullarının butun sozler, suya ekmeğe şana şerefe ait. Belki hayvanların bu dunyadan gocme zamanındaki tedbirleri, bu tedbirler yuzunden başka bir dertleri var!" Musa " Hadi efendim, hadi vazgec bu hevesten bunun onunde sonunda pek cok tehlikesi var. ibret almayı, uyanmayı Allahdan dile, kitapdan, sozden, harften, duraktan değil!" dedi. Adam, Musa men ettikce kızıştı, ustune duştu. Zaten insan, bir şeyden men edildi mi, o şeye haris olur, busbutun ustune duşer! Dedi ki. " Ya Musa, nurun parlayınca her şey kadrini, kıymetini, senin sayende buldu. Beni bu muradımdan mahrum etmek lutfuna duşmez ey comert er! Bu zamanda tanının vekili sensin. Muradımı vermezsen beni meyus edersin." Musa " Yarabbi, taşlanmış Şeytan, bu saf adamlar alay mı ediyor? Oğretsem ziyankarlardan olacak, oğretmesem gonlume bir kotuluk gelecek" dedi. Allah dedi ki. " Ya Musa, oğret cunku biz keremimizden hicbir duayı asla reddetmeyiz. Musa dedi ki: " Yarabbi, sonra pişman olacak, elini dişleyecek, elbiselerini yırtacak. Kudret, herkesin harcı değil. Aciz, Allahdan cekinen kişiye en iyi sermayedir. Eli bir şeye erişmeyen Allahdan korktu, cekindi. Kendisini ibadete verdi. Yoksulluk işte bu yuzden daima ovunulecek bir şeydir. Zengin zenginliği yuzunden Allah kapısından ret edildi. Cunku kudreti var; sabrı terk etti, dilediğini yapıverdi! Acizlik, yoksulluk, insana hırslarla, gamlarla dolu olan nefis belasından aman verir. Gam olmayacak dileklerden meydana gelir. Cunku gulyabanilere avlanmış olan insan, o olmayacak dileklere alışmış onlarla huylanmıştır. Toprak yiyen, toprak ister; o bicare gulbeşekerden hoşlanmaz; gulbeşekeri hazmedemez!" Allah Musa'ya " Ya Musa, sen onun dileğini ver de eline ac, dileğini yapsın!" dedi. Dileğini yapmak kudreti, ibadetin tuzudur, lezzetidir. Yoksa bu gokyuzu de ihtiyarsız donup durmada. Fakat duşunuşunden dolayı ne bir sevaba girer ne bir gunaha. Cunku hesap vakti sevap da ihtiyari olarak yapılan işe verilir azap da! Zaten butun alem Allahı tespih eder. Fakat bu zoraki tesbihten bir sevap elde edilemez. Erin eline kılıcı ver, onu acizlikten kurtar, onu kudret sahibi yap da ya gazi olsun, ya yol kesici eşkıya! Adem " Kerremna" sırrına dilediğini yapabilme kudretiyle erişti. İnsanların yarısı bal arısı oldu, yarısı yılan! Muminler, bal arısı gibi bal madeni oldular. Kafirler, yılan gibi zehir madeni. Cunku mumin, secilmiş, helal otlar yer, tukuruğu bile bal arısı gibi hayat verir! Kafire gelince, irin şerbeti icer, gıdasından da zehir meydana gelir. Allah ilhamına erenler, hayatın ta kendisi kesilirler, hava ve hevesle suslenenlerse olum zehiri! İyilik ederler, uyanık hareketleriyle kendilerini korurlarda o yuzden ovulurler, takdir edilirler. Cihandaki bu medihler, bu takdirler, hep ihtiyar yuzunden meydana gelir. Kulhaniler, zindanda oldukca Allahdan cekinirler, zahit olurlar, Allahya anarlar! Fakat kudret gitti mi amel kesata uğrar. Kendine gel de ecel, sermayeyi elden almasın! Kendine gel kudretin, kar elde etmek icin bir sermayedir. Kudret zamanını kacırma, kıymetini bil! İnsan " Kerremna" kır atına binmiş, ihtiyar dizginini de akıl eline vermiştir. Musa, tekrar ona şefkatle oğut vererek " İstediğin seni mahcup eder, yuzunu sarartır. Gel bu sevdadan vazgec, Allahdan kork. Şeytan seni aldatmış, o sana ders vermiş!" dedi. Adam " Bari hic olmazsa kapı dibinde yatıp duran ev bekciliği eden kopekle kumes hayvanlarının dileklerini oğret" dedi. Musa dedi ki. "Hadi peki bu ikisinin dillerini anlayacaksın, yuru git!" adam, sabah cağı bakalım sahiden dillerini oğrendim mi anlayacak mıyım ki? Diye kapısının eşiğinde beklemekteydi. Hizmetci kadın sofra ortusu silkelerken bir lokmacık bayat ekmek de duştu. Ekmek parcasını horoz, hemencecik kapıverdi. Kopek dedi ki. Sen bize zulmettin. Buğday tanesi de yiyebilirsin. Halbuki ben yiyemem ki yerimde, yurdumda bundan acizim ben. Sen buğday da yiyebilirsin, arpa da darı, mısır gibi başka şeyler de. Halbuki ben bunları yiyemem. Boyle olduğu halde bizim kısmetimiz olan şu bir parcacık ekmeği bile kapıyorsun! Bu sozu duyan horoz, " Merak etme, Allah sana buna karşılık başka şeyler verir. Bu ev sahibinin atı sakatlanacak, yarın sabah adamakıllı doyacaksın, kederlenme. Atın olumu, kopeklere bir bayram olacak calışıp cabalamadan bir hayli rızık dokulup kalacak" dedi. Adam, bu sozu duyunca derhal atı sattı. Horozun dediği cıkmadı, kopeğe karşı mahcup vaziyette kaldı. Ertesi gunu yine horoz, ekmeği kapınca kopek ağzını actı, dedi ki. " A duzenbaz horoz bu yalan niceye birebir? Niceye bir bu zulum karlık, bu yalancılık, bu kara yureklilik? Hani at sakatlanacak dediydin nerede? Sen duzenci korun birisin, sozunde hicbir doğru yok!" her şeyden haberi olan horoz, kopeğe " Atı sakatlandı, sakatlandı ama başka yerde. Atını satıp ziyandan uğrayacağı ziyanı başkalarına yukletti. Fakat yarın katırı sakatlanacak, o nimet, ancak kopeklere nasip olacak" dedi. O haris adam, hemencecik katırı da sattı, dertten de kurtuldu, ziyandan da. Ucuncu gunu kopek, horoza dedi ki: " Ey beyliği davulla dumbelekle ilan edilen yalancılar beyi hani nerede vaadin?" horoz, " Acele katırı da sattı. Fakat yarın kolesi olecek. Olunce de akrabası, yoksullara kopeklere ekmekler dağıtacaklar" dedi. Adam, bunu duyunca koleyi de satıp ziyandan kurtuldu, yuzu parladı, neşelendi. Şukurler etmekte, alemde uc ziyandan da kurtuldum. Kumes hayvanlarıyla kopeklerin dillerini oğrendim de kotu takdirlerde kendimi kurtardım demekteydi. Ekmekten mahrum kalan kopek, ucuncu gun " Ey tek, cift atıp duran herzevekil ve yalancı horoz! Yalanın duzeni niceye bir surecek? Sen yalandan başka bir soz soylemez misin?" dedi. Horoz dedi ki: " haşa ne ben yalan soylerim, ne benim cimsimden olan obur horozlar. Biz yalandan yummuş, arınmışız! Biz horozlar, muezzinler gibi doğru soyler, guneşi gozetler, vakit geldi mi ki diye bekler dururuz. Bizi bir leğen altına kapatsalar yine icten ice guneşi gozler, onun nerede olduğunu anlarız. Veliler guneşin bekcileridir. İnsanlar icinde Allah sırlarını bilir, anlar onlar. Allah, bizi namaz vaktini bildirmek uzere adem oğluna hediye etmiştir. İcimizden biri yanılır da vakitsiz oterse o otuşu olumune sebep olur. Vakitsiz" haydin namaza" dememiz, kanımızı mubah eder. Masum olan, yanılmayansa ancak vahye mazhar olan can horozudur. Kolesini de sattı. Kole satılır satılmaz oldu, alan da iki kat ziyana girdi. Malını kacırdı ama iyi bil ki kendi kanına girdi. Bir ziyana uğramak bir cok ziyanları def edecekti. Cismimiz, malımız, canlarımıza fedadır, canımıza gelecek bela, cismimize, malımıza gelir. Gazaba uğradın mı padişahlara malını verir, başını kurtarırsın. Fakat iş bilmez cahil misin? Kazaya duşunce padişahtan malını kacırmaya kalkışırsın. Fakat şimdi de yarınki gun ev sahibi olecek. Mirasına konan feryat ve figan bir okuz kesecek. Yarın adam olunce sana epeyce yemek duşecek. Koyde halk da, ileri gelenler de kurban etleri, lalangalar, yemekler yiyecekler. Yoksullara, kopeklere bir hayli okuz eti, koca, koca ekmekler dağıtılacak. Atın eşeğin, kolenin olumu bu ham mağrura gelecek kazayı defedecekti. Fakat o malının ziyan olmasından ve bu yuzden derde duşmesinden kactı, malını coğalttı. Coğalttı ama kendi kanına girdi. Dervişlerin bu riya zatları neden? Cunku cisme verilen o eziyetler, canların bakasına sebep olur. Salik, ebediliğe erişmese nasıl olur da tenini hastalıklara uğratır, helak eder? Ruhu karşılığında elde edeceği şeyleri gormese insan elini acar da comertlik eder, ibadette bulunur mu? Kar ummaksızın veren ancak Allahdır. Allahdır, Allah. Yahut da Allah huylarıyla huylanmış olan nur olan Allah Parıltısını elde eden Allah velisi. Cunku o ganidir, ondan başka herkes yoksul, bir yoksul, karşılık ummadan al diyebilir, mal verebilir mi? Cocuk elmayı gormedikce kokmuş soğanı elinden bırakır mı hic? Butun bu alışverişlerde maksat var. herkes bir şey elde etmek icin dukkanına gecmiş, kurulmuştur. Yuzlerce guzel matahlar gosterir, gonlunden elde edeceği karşılığı duşunur durur. Ey din ulusu, bir selam bile duymaksızın ki selam veren, sonunda yenini, yakanı yakalamasın. Kardeş, ben halkın ileri gelenlerinden de geri kalanlarından da tamahsız bir selam bile işitmedim vesselam! Yalnız Allahnın selamında bir tamah yoktur, işte o kadar. Sen ev, ev yer, yer onu ara, gaflet etme! Ben ağzı guzel kokan adamın ağzından hem Allah haberini duydum, hem Allah selamını! Bu Allah erlerinin selamını da canla, gonulle kabul eder; Allah selamını onların selamından duyar, icerim. Cunku onun selamı da Allah selamı olmuştur. Cunku kendi varlığını ateşlere atmış, yakmıştır. Kendi varlığından olmuş, Allahyla dirilmiştir. Onun icin Allah sırlarını iki dudağının arasından cıkıp durmadadır. Riyazatta tenin olumu diriliktir. Bu bedenin eziyet cekmesi ruha ebedilik verir. O habis herif de horoz ne diyecek diye kulak vermiş dinliyordu. Bunları duyunca ateşlenip koşa, koşa Musa Kelimullah'ın kapısına dayandı. Korkudan kapısının toprağına yuz surmekte, ey Kelim, feryadıma yetiş demekteydi. Musa, " Yuru yuzunu yerlere doşe de kurtul. Mademki usta oldun, kuyudan sıcra cık! Hadi Muslumanlara ziyan ver, keseni, dağarcığını iki kat doldur. Ben sana aynada gorunen bu kaza ve kaderi kerpicte gordum. Akıllı kişiye, sonda gorulecek şey onceden gorunur, gonlune doğar; bilgisiz kişiye sonunda!" dedi. Adam tekrar feryat edip dedi ki. " Ey iyi ahlaklı lutfet. Başıma kakma yuzume vurma. Ben iyiliğe layık bir adam değilim, ancak oyle hareket edebilirdim, ettim de. Sen benim liyakatsizliğime iyi bir karşılık ver, lutfet." Musa " oğul şastten bir okur fırladı, geri gelmesi adet değildir ki. Fakat bir iyilikte bulunmak isterim; olum zamanı imansız kalmayasın, imanlı olesin, imanı yoldaş edindin mi dirisin, imanla gittin mi ebedisin" dedi. Tam bu sırada adamın hali değişti gonulu bulandı, leğen getirdiler. Bu yemekten meydana gelen gonul bulantısı değil, olum alameti1 a ham betbaht, kayetmenin ne faydası var sana? Dort kişi alıp evine kadar goturduler. Adamcağızın ayakları birbirine dolaşıyordu. Musa'nın oğudunu dinlemiyor, halifelikte bulunuyorsun ha. Fakat kendini celiği sağlam bir kılıcın ustune atıyorsun! Kılıc, seni canın alıverir, hic utanıp sıkılmaz. Kardeş, bu senin layığındır, layığın. Musa, o seher cağı duya başladı: " yarabbi, sen onun imanını alma. Padişahlıkta bulun, bağışla onu o yanılmış şaşırmış haddini bilmemiş haddinden fazla ileri gitmiş. Bu bilgi, senin harcın değil dedim ama sozumu anlamadı, başımdan savuyorum sandı. Sopasını ejderha yapabilen kişi ejderhaya el atabilir. Dudağını yumup soylemeyen sırrı gizleyebilen gayb sırrını oğrenebilir. Su kuşundan başka kuş denize atılmaz, artık anlayıver, doğrusunu Allah daha iyi bilir. O da suda yaşayan kuş olmadığı halde denize atıldı, boğuluyor, ey merhametli Allah sen elini tut!" Allah dedi ki. " Peki imanını bağışladım. Hatta dilersen şimdi dirilteyim de. Değil yalnız onu hatırın icin butun olup gomulmuş olanları dirilteyim. Musa " Yarabbi, bu dunya olumlu dunyadır, sen onun o aydınlık alemde dirilt. Bu fena dunya varlık dunyası değil. Sonunda yine olecek değil mi ariyet dirilmede ne fayda var? Sen şimdi onlara gozlerden gizli olan " Ledeyna muhdarun" yurdunda rahmet sac!" dedi. Ey insan, cisim ve mal ziyanı, cana faydadır, canı vebalden kurtarır. Sen de riyazata canla başla muşteri ol. Tenin riyazata verdin mi canını kurtardın demektir. Ey bahtı yaver kişi, gonlune ihtiyatsız riyazat isteği secdeye baş koy, şukranelikler ver. Mademki Allah, o riyazat isteğini verdi, şukurler et. O istek, sana kendiliğinden gelmedi, seni " Kun" emriyle riyazata o cekti. Bir kadın vardı, her yıl bir cocuk doğururdu. Fakat cocuk, altı aydan fazla yaşamazdı. Uc aylıkken, yahut dort aylıkken olur giderdi. Kadın feryat ederek dedi ki. " Yarabbi, bu cocuklar bana dokuz ay yuk oluyor, uc aycağız da ferahlık veriyor. Bana verdiğin nimet eleğim sağmadan da tez gecip gidiveriyor!" Allah erlerine ağlayıp yalvarmakta, cocuklarının olumunden şikayet etmekteydi. Bu suretle tam yirmi oğlu oldu, ciğerine bir yaman ateştir duştu. Nihayet bir gece o kadına ruyasında yemyeşil guzel, kusursuz edebiyet yurdunu, cenneti gosterdiler. Keyfiyete sığmayan nimete cennet dedim. Bağ bahce dedim. Cunku orası, nimetlerin de aslıdır, bağların bahceleri de toplandığı yer. Yoksa ne bağı? Orada oyle şeyler var ki gozler gormemiştir. Allah da gayb nuruna cırağ demiştir. Bu ancak bir misaldir, onun misli değil. Bu misal de anlamaktan aciz olan bir koku alsın, anlasın diye getirilir. Hulasa kadıncağız, cenneti gorup mest oldu. O teselliye uğrayınca elden cıktı, kendinden gecti! Koşkun birinde adının yazılı olduğunu gordu, o aşık orasını kendinin sandı. Sonra ona dediler ki: " Bu nimet, canını feda etmede doğru olan ve bu fedakarlıkta doğruluktan ayrılmayan kişinindir. Bir hayli hizmet gerek ki sen de bu kuşluk kahvaltısından yiyesin! Fakat sen, Allahya sığınmada tembellik ediyorsun. Allah da ona karşılık olarak sana o musibetleri verdi." Kadın " Yarabbi, yuzyıl, hatta daha fazla bir muddet benden kan dok, evlatlarımı oldur, razıyım" dedi. Yavaş, yavaş adım, adım o bahceye girince butun cocuklarını orada gordu de, dedi ki. " Yarabbi, ben kaybettim ama sen kaybetmemişsin!" evet insan, gaybı goren goze malik olmadıkca insan olamaz. Sen istemezsin, sebep olamazsın ama burnun kanar, bir hayli de kan akar. Derken ateşin gecer, kurtulursun. Her meyvenin ici, kabuğundan iyidir. Teni de kabuk, sevgiliyi ic bil! İnsan, pek latif bir ice maliktir. İnsansın bir an olsun onu ara! Alıntı; Mesnevi'den Hikayeler