Cocuklarda İnatlaşma Her cocuk, hayatında sınırlara ihtiyac duyar. Kac yaşında olursa olsun, hayatının belirli bir duzende olması ve tutarlı kuralların konması, cocukların kişilik gelişimlerine katkıda bulunur, cunku cocuklar, kişilik gelişimlerinin ilk donemlerini tamamlayana kadar onlara sınır ve kural koyan, ceşitli duzenlemelerle hayatlarını guvenli hale getiren ebeveynlere ihtiyac duyarlar. Okul oncesi donemde olması gereken kurallar Okul oncesi donem; cocuğunuzun dış dunyayı keşfe başladığı, hem kendinin hem de etrafın sınırlarını tanımaya calıştığı bir donemdir. Artan fiziksel hareketlilik ve yetkinlikle birlikte, cocuğunuz, konan her kuralı test etmek isteyebilir. Onemli olan, cok sayıda ve ceşitli kural koymak yerine, kuralları ve sınırları net olarak belirlemenizdir. Cocuğu korumak ve gunluk hayatın duzenini sağlamak icin yapılan duzenlemeler, anne babanın sıkı takibini gerektirir. Bu donemde; - Yemek yeme, uyuma ve oz bakım konularında kurallar belirleyerek bu kuralları, cocuğunuza da kısaca acıklamalısınız. - Cocuğunuz, vurma, itme, tukurme gibi zarar verici davranışlarına izninizin olmadığını mutlaka bilmeli ve siz de, ebeveyn olarak bu konuda onleyici bir tavır izlemelisiniz. - Mulkiyet duygusu, izin isteme, yabancılarla olan ilişkiler, vucudumuzun ozel bolgeleri gibi konularda da kendi aile kulturunuze uygun kurallar koyabilirsiniz. Bu donemde kurallar; kısa, net, somut, anlaşılır olmalı ve mutlaka tutarlı bir bicimde takip edilmelidir. Okul cağı cocukları icin kurallar Cocukların okula başlamaları ile birlikte sorumluluk alanları da genişler. Oz bakım, okula hazırlık, odev yapma gibi yeni sorumluluklar, yeni kuralları da beraberinde getirir. Bu donemde; cocuğunuzun yatma ve uyanma saatini, yemek yeme duzenini belirleyin, okul alışkanlıkları ve odev yapma sistemleri konusunda bazı kurallar koyun ve duzenlemeler yapın. Bu yaş grubunda ozellikle; - Koyduğunuz kurallar, cocuğunuzun psikolojik olgunlaşma duzeyine uygun olmalı. - Gerekirse bazı kuralları cocuğunuzla birlikte belirlemelisiniz. - Kuralları neden koyduğunuzu kısa cumlelerle anlatmalı, ancak cocuğunuzun ikna olmasını beklememelisiniz. - Kuralları, ozel durumlardaki kucuk esneklikler dışında, her durum icin aynı şekilde uygulamanız gerekir. 2,5 yaş inatlaşma donemi 2,5 yaş donemi, aynı ergenlikte olduğu gibi, cocukların kurallara en cok direndikleri donemdir. Bu donemde cocuklar; konan her kurala karşı cıkar ve negativist bir tavır sergilerler. Anne babanın her isteğine karşı cıkar, inatlaşır; kışın corapsız, yazın kazakla dolaşmak isterler, cunku bu şekilde, hem anne babanın, dış dunyanın sınırlarını test ederler hem de kişiliklerini geliştirme yolunda ilk adımlarını atarlar. Bu donemin; inatlaşmalar, cekişmeler ve kuralları zorlamalarla gececeğini bilmeniz ve kucuk pratik yontemlerle biraz daha sabırlı davranmanız en uygun yaklaşımdır. Kuralları net olarak koymanız, uzun acıklamalar yapmak yerine, cocuğunuza kuralları hatırlatmanız, onun inatlaştığı durumlarda dikkatini başka bir yone cekerek cekişmeyi buyutmemeniz de size yardımcı olabilir. Ev icinde, dışarıda, yuvada, misafirlikte koyduğunuz kurallar icin, diğer bireylerin de sizin tavrınızla benzer tutumlar icinde olmaları onemlidir. Aksi halde kurallar, cocuğunuzun kafasının karışmasına, hatta kuralları en cok uygulayan ebeveynden uzaklaşmasına sebep olabilir. Oneriler - Kuralları onceden belirlemeniz gerekir. Cocuğunuz hangi kuralın ne zaman gecerli olduğunu bilmelidir. Boylece beklentileriniz karşılıksız kalmaz. - Cocuğunuzun hatırlamakta zorluk cektiği kurallar icin; kucuk yaşlarda resimli tablolar, buyuk yaşlarda ise, yazılı anlaşmalar kullanabilirsiniz. - Eşinizle aranızdaki tutarlılık, aynı soyleme sahip olmanız, birbirinizi şikayet mercii olarak kullanmamanız da, cocuğunuzun kurallara uymasını kolaylaştırır. - Cocuğunuz, koyduğunuz bir kurala uymuyorsa, once sakin bir ses tonu ile uymasını istediğiniz kuralı tekrarlayın. Bunu yaparken, onunla aynı seviyede olmayı ve goz kontağı kurmayı unutmayın. - Kuralı tekrarlarken, "Lutfen, rica etsem, yalvarırım..." gibi soylemler yerine, kararlı, ancak sert olmayan bir ses tonu ile, "... yapmanı bekliyorum." deyin. Boylece cocuğunuz, sizin kararlı ve yetkin olduğunuzu gorecektir. - Yuksek ses, bağırma, şiddet uygulama, aşırı ofkelenme gibi tavırlar, cocuğunuzun kurala uymasını kolaylaştırmadığı gibi, sizden korkmasına ve ilerleyen zamanlarda anne babalık becerilerinize saygı duymamasına sebep olabilir. - Cocuğunuz hala inatlaşıyorsa, kurallara uymayı reddediyorsa, davranışının sonucunu yaşayacağı duruma onu yonlendirin. "Peki, ustune hırkanı giymediğin ve hava cok soğuk olduğu icin, bu şekilde dışarı cıkmıyoruz." diyerek, davranışının sonucunu yaşamasını sağlayın. - Cocuğunuzda inatlaşma, bazen size karşı tavır, bazen ilgi ihtiyacı, bazen ise, uygun olmayan tavırlarınızdan kaynaklanabilir. Kaynaklar Secil Akaygun Cuntay Uzman Psikolojik Danışman