Misalli anlatım ozelliği ile kuran Kuranın doğru anlaşılması icin gerekli olan doğru metodoloji kuranda bazı "anahtar" ifadeler var. "andolsun biz bu kuranda her misali verdik" Bu ifade bize, "kuranda" anlatılan "tum konuların" birer "misal" olduğunu soyluyor. Halbuki insanlar verilen misaller ile "anlatılan gerceği" değil, verilen misalin bizzat kendisi hakkında tartışıyor. Kuranda kullanılan lisanın, bizim aramızda kullandığımız "misallerle anlatım" lisanı gibi olduğunu gorebiliriz. Zira Allah, BİZİMLE hayatın dili ile konuşuyor. Bir yapının ozelliğini anlatmak icin o yapıyı konuşturuyor ve o yapı ile Allah konuşuyor. Her biri, bir misal; Dağlar konuşur mu?... Duman olan gok konuşur mu?... Yeryuzu konuşur mu?... Kuranda anlatılan kıssaların herbirisi, insanda, hayatta ve kuranda mevcut cok onemli bir gerceği anlatıyor. Bunları araştırabilir ve doğruya en yakın olanı ortaya koyabiliriz. Kuranda hayret ve hayranlık uyandıran bir cok ornek anlatım var ve kuranın bu misallerle anlattığı gercekler, İnsanın / insanlığın gelişimi, yaratılışı ve geleceği acısından, en onemli kavramlardır. Kuranı anlamadaki metod konusunda onemli bir Kuran i ozellik var. Bu doğrultuda bir sonraki aşama daha da ilginctir. Bu konuda hem daha derin hem daha bariz bir ornek verelim. Ornek, toplu bir kıssa olan Yusuf suresidir. Yusuf suresinde verilen mesaj, insan icindeki, esas goruş ozelliği olan, kalp Ya da gonul dediğimiz "esasen gozler kor olmaz goğuslerdeki gozler kor olur" diye ifade edilen "goren bilen" ozelliktir. Kalp, İnsanı meydana getiren, en onemli melekelerden biridir. Hatta insanı, insan eden bu ozelliktir, insan icindeki tum melekeler ona secde etmeli, ona tabi olmalıdır. Yusuf ismi, insandaki bu yuksek ve "en guzel" ozelliği anlatmak icin verilen bir misaldir. Yusufa yapılanlar, insanın kendi kalbine yaptığı haksızlıkları anlatmaktadır. İnsandaki bu kalp, eğer kendini bulur, değeri kendisine verilirse, kendisine yapılan ihanetlerden kurtulur ve layık olduğu mevkiye getirilirse; bu insan, gorunen tum olayların, ic yuzunu ve aslını doğru tevil, tabir ve hatta tedbir edebilir. Yusuf gibi olabilmek icin, once İbrahim gibi, İsmail ve Yakup gibi olmalıdır. onun nesline dikkat edersek; İbrahim, haniflik orneği, ozelliği, ... İsmail, kelamı işitmek anlayış ozelliği, ... Yakup, yakin bilgi ozel bilgiyle ikna olmak ozellliği, ... Yusuf gibi olayların doğru tabiri ozelliği anlatılmaktadır. Kuran icinde "bunlar gayb haberlerindendir" ifadesini okuduğunuzda biliniz ki sizde olan bir yetenekten, sizden bahsetmekte, size sizi ve gizliliklerinizi anlatmaktadır. Kuran, "andolsun size oyle bir kitap indirdik ki onda zikriniz vardır"der. En guzel hikaye en guzel yaratılışla yaratılan insanı anlatmaktadır. Ahsen el kasas, Ahseni takvim insanı anlatıyor. Kuranda doğrudan verilen misaller var, mesela fırtınalı denizde kalan insanların, korku ve tehlike halinde dini rabbe tahsis ettikleri misal verilir. Benzer durum hepimizin başından gecmiştir, fırtınalı deniz, hayat icindeki, uzerinde bulunduğumuz, korku ve tehlike zamanlarıdır, bu durum sağlık veya ekonomik vs hayatta icine duştuğumuz ve yalnızca yaratanımıza yoneldiğimiz ceşitli zor durumlardır. Burada vurgulamak istediğimiz, cok daha geniş bir bakış acısı ile, kuran icinde butun bir konunun geniş ve ayrıntılı anlatımı dahi, verilen bir misaldir. Mesela: Koskoca maide suresi, Enam suresi, yenecek icecek şeyleri, haram helal konusunu anlatırken aslında manevi yiyecek ve icecekleri anlatıyor. Fiziksel yediklerimiz bedenimizi ve sağlığımızı etkileyip şekillendirirken, zihinsel oğreti ve bilgiler, kişiliğimizi, zihnimizi ve geleceğimizi etkileyip şekillendiriyor. "andolsun biz bu kuranda her misali verdik" Şuayb aleyhisselam ve halkı Medyen hikayesinde, Kuran ve icindeki Din hakkında ve hatta kuranı anlamada metod konusunda onemli "olculer" verilmektedir. Bu olcme ve değerlendirme nasıl olmalıdır. Kıstasta iki taraf var ve birbirine gore ağırlık onem derecesi olculmelidir. "kaim en bil kıst" = "dosdoğru durmak" olcuyu tartıyı doğru yapmak gerekmektedir. MeDYeN demek, Diyn demektir, değerlendirmek, derecelendirmek demektir. MeDiNe, MeDeNiyet kelimeleri ile aynı kokten ve anlamdandır. Medyen halkı, din konusunda olcup bicen, karar veren, geniş halklara verilen misaldir. Neyi anlatıyor? Diyn konusunda yanlış, eksik olcen tartan halkı anlatıyor. Cunku dikkat edersek, markette bir alışverişte tartıyı eksik yanlış tartmak mı daha onemlidir, yoksa din konusunda bir bilgiyi mi eksik yanlış tartmak değerlendirmek mi daha onemlidir. Hangi taraf daha ağır, daha onemli ve ilerde olmalıdır. İşte bu ornekteki gibi bir değerlendirme ve kıstas sonucunda kurandaki, medyen halkı misali ile verilen olcuyu doğru tutmak tartmak konusundaki mesajın, Din konusunda doğru değerlendirme yapmak gerektiği mesajı verilmektedir. Doğru Olcmek, derecelendirmede doğru olmak, adil olmak, kuranı değerlendirme konusunda, temizlikten sonra gerekli ilk temel yaklaşım tarzıdır. Kuranın Misal ile anlatım tarzı konusunda bir cok ornekler ve bunlarla insanlığın gelişimi icin verilen cok onemli mesajlar var. İnsanlığın Yucelmesindeki engeller nelerdir? Bunlar yine insanın icinde, fıtratından ceşitli nedenlerle sapmasından, Ya da olay ve olguları yanlış değerlendirmesinden veya carpıtmasından kaynaklanan sebeplerdir. İnsan bunları aşabilirse ve kendisine doğru değerleri katarsa yukselir. Bahsedilen İnsan icindeki yanlışlar nelerdir? Temelinde Atalardan gelene sarılmak olan uc buyuk yanlış tutum: 1 Kibir, daha evvelden gelen kalıplaşmış yanlış bilgilere guvenip dayanarak gercek bilgiye kapalı olmaktır. Kibir eldeki bilgilere sarılıp buyuklenmektir. Fiziksel guce guvenerek buyuklenmek esasen bilgiye guvenerek buyuklenmeye gore cok daha basit ve ilkel mahlukatın işidir. İblisin kendindeki bilgiye gore yeni mahlukun yaratılışına karşı direnmesi ornektir. Bu konuda verilen misal, Hud aleyhisselamın Ad kavmidir. İnsan bu kibir yuzunden yucelemez. 2 Cehaleti bilgiye tercih etmek 3 İnat, Nuhun kavmi misali. Bunlardan başka bazı yanlış tutum ve tavırlarda var. İşte insanın bu kemikleşmiş yanlışları, kendi gelişimi onundeki engellerdir. Kuranda bunlar misallerle anlatılmaktadır. Ustelik inanılması gereken, insan icindeki bu yanlışların yanlış olduğu gerceğidir, tarihin karanlıklarındaki olaylar değil, halen yaşanmakta olan, gozlemlenen, tekrarlanan gerceklerdir.