Fare ile Kurbağa Tesaduf bu ya, bir fare, vefalı bir kurbağa ile su başında tanıştılar. Her ikisi de bir buluşma zamanı tayin ettiler. Her sabah bir bucaktan cıkıyorlar, birbirleri ile gonul tavlası, oynuyorlar, gonullerini vesveseden arıtıyorlardı. Bu buluşmadan ikisinin de gonlu ferahlıyor, birbirlerine hikayeler anlatıyorlar, birini soylediğini oburu dinliyordu. Gah baş diliyle, gah hal diliyle sırlarını ortaya koyuyorlar. "Topluluk rahmettir" sozunu tevil diyorlardı. O kotu mahluk, kurbağa ile eş oldu mu neşeleniyor, beş yıllık vakaları hatırlıyordu. Sozun coşması, ulanıp gitmesi, dostluk nişanesidir. Soz soyleyememekte ulfetsizliktendir. Gonul, dilberi gordu mu nasıl olur da suratı ekşi bir halde kalır? Bulbul, gul gorur de nasıl susar? Kızarmış balık bile, Hızır'ın himmetiyle dirildi, denize sıcradı, orada karar kıldı. Sevgili, sevgilisiyle beraber oturdu mu yuz binlerce sır levhini bilir. Sevgilinin alnı Levhi mahfuzdur. Dost, onun alnından iki alemin sırrını da apacık gorur. Dost kudumiyle adeta yol kılavuzudur. Mustafa, bunun icin, "Sahabem yıldıza benzer" demiştir. Yıldız colde de kılavuzdur, denizde de. Yıldıza goz dik, o kılavuzdur, yol gosterir. Gozunu onun yuzune eş et. Onunla bahse girişmeye kalkma, bu ceşit hareketlerle toz koparma. Cunku o tozla yıldız, gorunmez olur. Halbuki goz, surcen dilden elbette daha iyidir. Yalnız Allahdan vahiy alan kişi soylerse o başka. Cunku o toz koparmaz, tozu yatıştırır. Adem, vahiy ve sevgiye mazhar olunca sozu "Allemel esma" sırrını actı. Her şeyin adı nasılsa oylece gonul sahifesinden diline aktı, her şeyi bildirdi. Her şeyi gonul gozu gormuştu, onun icin hepsinin hassasını ve mahiyetini apacık soyluyordu. Her şeye layık olan adı soyledi, puşta aslan demedi. Nuh da tam dokuz yıl doğru yolda vaaz ette. Her gun yeni bir oğut verdi. Laal dudakları, kalplerin yakutuydu. Ne risale okumuştu, ne de "Kuutul kulub!" vaazlarını şerhlerden oğrenmiyordu. Sozleri, keşifler kaynağından coşuyordu, ruh şerhiydi. Bir şarap var. O icildi mi soz suyu dilsizden bile kaynar, kopurur. Yeni doğan cocuk fasih soz soyler bir edip olur, Mesih gibi, ergen adamların hikmetini okur. O şaraptan icip dudağını hoş bir hale getiren dağ. Davut peygamber gibi yuzlerce gazel oğrenir. Butun kuşlar, cik cik otuşlerini bırakmışlar, padişah olan Davut'a uymuşlar, ona dost olmuşlar, onunla ırlamaya başlamışlar. Kuş bile onu duyup sarhoş olduktan sonra demir, onun sesini duymuş, bunda şaşılacak ne var? Kasırga, Ad kavmini kırmış gecirmiş, fakat Suleyman'a hamal olmuş, onu sırtında taşımıştır. Kasırga, o padişahın tahtını yuklenmiş, her sabah, her akşam bir aylık yol goturmuştur. Hem ona hamal olmuş, hem casusluk yapmıştır. Uzakta olan birisini sozunu duydu mu, derhal gelir, o sozu Suleyman'ın kulağına fıslardı. "Filan kişi, şimdi boyle soyledi ey Suleyman ey sahip kıran ay" derdi. Bu sozun sonu yoktur. Fare, bir gun kurbağaya ey akıl kandili dedi; zaman oluyor ki sana bir sır soylemek istiyorum. Halbuki sen suyun dibinde bulunuyorsun. Su kıyısında nara atıyorum ama suyun icindeyken aşıkların narasını duyuyorsun sen. Ey yiğit er, ben bu muayyen buluşma vakitleri ile kanaat edemiyor, senin sohbetine doyamıyorum. Namaz ve yol gosteren ibadet, beş vakit olarak farz edildi. Fakat aşıklar daima namazdadır. Ve sarhoşluk o başlardaki mahmurluk, ne beş vakitle yatışır, ne beş yuz bin vakitle. "Beni az ziyaret et" sozu aşıklara gore değildir. doğru ozlu aşıkların canı, pek susuzdur. "Beni ziyaret et "sozu, balıklara gore değildir. cunku onların canları, deniz olmadıkca hicbir şeyle unsiyet edemez. Bu denizin suyu pek korkunctur ama balıkların mahmurluğuna gore bir yudumcuktur. Aşığa bir an ayrılık, bir yıl gibi gelir. Bir yıllık vuslat bile onca bir hayalden ibarettir. Aşk susuzdur, susuzu arar. Bunlar, geceyle gunduz gibi birbirinin ardına duşmuşlerdir. Gunduz geceye aşıktır, onsuz olamaz. Fakat bakarsan gorurusun ki gece, ona, ondan ziyade aşıktır. Onlar, birbirlerini aramadan bir lahza bile durmazlar. Daima, birbirlerinin ardından koşup dururlar. Bu onun ayağına yapışmıştır. O, bunu kulağına. Bu ona hayrandır, o, buna aşık. Sevgilinin gonlunce herkes aşıktır, herkesi aşık gorur o. Azra'nın gonlunde daima Vamık vardır. Aşığın gonlunde de sevgiliden başka kimse yoktur. Onların aralarında ne az, ne cok fark edici bir şey olamaz, onları birbirinden ayıracak kimse bulunamaz. Bu iki can bir devededir. Artık buraya "Az ziyaret et" sozu nasıl sığar? Hic kimse, kendisine "Beni az ziyaret et" der mi? Hic kimse kendisine nobetle zamanla dost olur mu? Bu birlik aklın alacağı şey değildir. bunu anlamak, insanın olumune bağlıdır. Eğer bu, akılla anlaşılsaydı, insanın nefsini oldurmesi neden vacip olurdu ki? Akıllar padişahı, bu kadar merhametliyken nasıl olur da zaruretsiz olarak insana "Kendini oldur" der? Fare dedi ki: Ey merhametli, sevgili dost, ben seni gormedikce bir an bile karar edemiyorum. Gunduzun nurum, kazancım, ışığım sensin; geceleyin kararım, neşem, uykum sen. Beni sevindir, vakitli vakitsiz kerem eder anarsın lutfedersin. Ey iyiliğimi isteyen, buluşmak icin yirmi dort saatte bir kuşluk cağını tayin ettin. Fakat ciğerim yanıyor, beş yuz kere susuzum, her susuzluğumda bir okuz aclığı var adeta. Benim derdimden haberin bile yok. Mevkiinin zekatını ver de bu yoksula bir bak. Bu biedep yoksul, buna layık değil ama senin umumi lutfun, bundan cok ustun. Herkese lutfetmektesin. Lutfetmen icin bir luzuma hacet yok. Guneş, pisliklere de vurur. Fakat nuruna bir ziyan gelmez. O pislik, onun hararetiyle kurur, odun haline gelir. Bu yuzden de bir kulhana girer, nurlanır, hamamın kapısını duvarını kızdırır, parlatır. Pisken bezenir, nurlanır. Cunku guneş, ona oyle bir afsun okumuştur işte. Guneş yeryuzunun icini de kızdırır da artakalan pislikleri yer. Bu pislikler, bu suretle toprağın cuzu olur, ondan otlar biter. İşte Allahda kotulukleri iyiliklere boyle cevirir. Guneş en kotu şey olan pisliğe bunu yaparsa yeşilliklere, gullere, nergislere neler yapmaz? Bir duşun, Allah da ibadet gullerine karşılık ne vefada bulunur, ne mukafatlar verir, ne ihsanlar eder. Kotuluklere boyle elbiseler verirse temizlere neler bağışlar? Allah onlara gozlerin gormediği şeyler verir. Dile, lugata sığmaz lutuflar eder. Biz kimiz ki bu derece lutfu hak edelim? Gel sevgili, guzel huyunla benim gunumu de aydınlat. Cirkinliğime, kotuluğume bakma. Dağdaki yılan gibi zehirlerle doluyum ben. Ben cirkinim, huylarım da tamamı ile cirkin. Beni diken olarak dikti, artık ben nasıl gul olabilirim? Dikene guldeki guzelliğin ilk baharını ver. Bu yılana tavus guzelliğini sen ihsan et. Cirkinliğin son derecesine varmışım ben. Fakat senin lutfun da ihsan etmede son dercedir. Bu kotuluğun cirkinliğin son derecesine varmış olan kulun hacetini, son derecede olan lutfunla reva et ey usul boylu selvilerin bile haset ettikleri guzel! Ben olursem yine senin lutfun, bana gozyaşı doker, kerem sahibisin, buna ihtiyacın yoktur ama yine sen ağlarsın bana. Mezarımın başında cok oturursun. O guzel gozlerinden cok yaşlar akar. Mahrumiyetime ağlar, mazlumluğuma gozlerini yumup yaş dokersin sen. İyisi mi o lutufların birazcığını şimdi yap. O sozleri, şimdi benim kulağıma kupe et. Toprağıma soyleyeceğin sozleri şu gamla kulağıma sac, şimdi soyle bana. Gumuş paralar veren bir ihsan sahibi, sofinin birine dedi ki: Ey ayaklarının altına canımı doşediğim zat. Ey padişahım! Bugun sana bir kuruş mu vereyim, yoksa yarın kuşluk cağında uc kuruş mu? Hangisini istersin? Sofi dedi ki: Bugunku de vaat, yarınki de. Dun yarım kuruş verseydin bugun elimde olsaydı. Buna, bugunku vereceğin bir kuruştan da daha ziyade sevinirdim, yarın vereceğin yuz kuruştan da. Peşin sille, veresiye keremden hayırlıdır. İşte kafam onunde, başımı eğiyorum, vur, tek peşin olsun! Hele sille, senden geldikten sonra hic gam yemem. Baş da o elin sarhoşudur, sille de. Ey canımın canı, ey yuzlerce cihan değer dost, aklını başına devşir, bu peşin şeyi ganimet say. Ay gibi yuzunu gece yolcularından gizleme. Ey akar su, bu arktan baş cekme. Hep buradan da ak da ırmak kıyısı bu akar suyla gulsun, kenarlarında yaseminler boy atsın. Uzaktan ırmak kıyısında sarhoş yeşillikler gordun mu bil ki orada su vardır. Allah "Gonullerindeki yuzlerinden anlaşılır" dedi. Yeşillikte yağmuru suyu anlatır. Yağmur gece yağarsa kimse gormez. Cunku herkes uykuya dalmıştır. Ama her guzel gul bahcesi gizli bir yağmura delalet eder. Kardeşim ben toprak hayvanlarındanım, sen su hayvanlarından. Fakat rahmet ve ihsan padişahısın. Oyle lutfet, oyle bir ihsan da bulun ki arada bir huzuruna gelebileyim. Irmak kıyısında seni canla başla cağırıyorum ama sen merhamet edip cevap vermiyorsun. Suya dalmama imkan yok. Cunku terkibim topraktan meydana gelmiş. Ya bir elci gonder, yahut kerem et, bir nişana ver de benim sesimi sana ulaştırsın. Bu iş icin o iki dost konuşup goruştuler. Nihayet şuna karar verdiler: Bir uzun ip bulacaklardı. Bu ipin cekişi, onların sırrını birbirine duyuracaktı. Fare, ipin bir ucunu sana karşı iki buklum olan bu kulun ayağına bağlarız, obur ucunu da senin ayağına. Bu suretle ikimiz, birbirimize ulanmış, bağlanmış oluruz; bir bedendeki can gibi birbirimize karışırız dedi. Beden de canın ayağında bir ipe benzer, onu gokyuzunden yere ceker durur. Can kurbağası, kendinden gecme suyuna hoş bir surette dalmışken, beden faresinden guzelce kurtulmuşken. Beden faresi o iple yine onu ceker. Can, bu cekişten ne acılar tadar! Beyni kokmuş farenin cekişi olmasaydı kurbağa, suyun icinde rahatca yaşardı. Bunun otesini, gunduz olup da ecel uykusundan uyanınca guneşe nurlar bağışlayandan duyarsın. İpliğin bir ucunu benim ayağıma bağla, obur ucunu kendi ayağına duğumle de bu kupkuru yerde iktiza edince ipi cekebileyim, sen de bu vesileyle benim derdimi anlayasın dedi. Bu soz kurbağanın gonlune acı geldi. Bu pis beni bağlıyor galiba dedi. İyi adamın gonlune kotu bir duşunce geldi mi bu boş değildir, bir aslı vardır bunun. O anlayışı vehim sayma, Allah anlayışı bil. Gonuldeki nur, onu kulli levihten okumuş, anlamıştır. Biliyorsun ya, filcinin o kadar calışmasına, korkunc bir surette bağırıp cağırmasına rağmen fil, Allah evine gitmemişti. Ayağı, o kadar koteğe rağmen az cok, Kabe tarafına gitmiyordu vesselam. Sanki ayakları kurumuştu, yahut da o saldıran canı, bedeninden cıkmıştı dersin. Fakat başını Yemen tarafına dondurduler mi o erkek fil yuz at suratinde koşmaktaydı. Filin duygusu, gayb zahmını anlamıştı. Bu boyle olunca artık kendisine Allahdan ilham gelen velinin duygusu nasıl olur? O guzel huylu Yakup peygamber d, kardeşleri, Yusuf icin babalarından izin alıp onu birazcık sahraya gezmeye goturmek istedikleri zaman bir şeyler sezinlemişti. Hepsi de ona, Yusuf'a bir zarar gelir diye duşunme. Bir iki gunceğiz musaade et baba. Neden bize emniyet etmiyor, neden Yusuf'unu bizimle gezmeye, eğlenmeye gondermiyorsun? Yeşilliklerde beraber gezip tozalım. Biz, onu cağırıyoruz ama emniyet ve ihsan sahibi kişileriz dediler. Yakup, şu kadar biliyorum ki onu benim yanımdan alıp goturmenizden gonlumde bir dert, bir elem peydahlanıyor. Gonlum, asla yalan soylemez. Cunku o arş nurundan nurlanmıştır dedi. Yakup'un şu gonlunun burkulması yok mu işte o, bu işte bir kotuluk olduğuna kati bir delildi. Fakat kaza ve kaderden kacmasına imkan yoktu. Kaza ve kader hukmunu işleyecekti. Onun icin Yakup da bu kadar nişaneler gorduğu halde yine de Yusuf'u gonderdi. Korun, kuyuya duşmesine şaşılmaz, fakat yolu goren de duşer, buna şaşılır işte. Bu kaza ve kaderin ceşit ceşit işleri vardır. Adamın gozunu, Allah nasıl dilerse oyle bağlar. Gonul hilesini hem bilir, hem bilmez. Muhrunu vurmak icin demiri bile yumuşatır, muma dondurur. Gonul derdi ki: Mademki Allah taktiri boyle, bunu istiyor, ha olsun, ne yapalım? Kendisini bundan gafil tutmaktaydı. Can da, onun ipiyle bağlanmış kalmıştı. O yuce kişi, taktir yuzunden mat olursa bu, alt olma değildir, Allah kazasına uğramadır. Bir musibet, onu yuzlerce musibetten kurtarır. Bir iniş onu yuceliklere cıkarır. Hani ham bir şuh bir şen adam gibi. Gece ictiği şarap, onu sarhoş etti, yuz binlerce ham kişinin sarhoşluğundan kurtardı. Nihayet o da pişti, usta oldu, cihanın esirliğinden kurtuldu, hurriyete kavuştu. Zevali olmayan Allah şarabı icti, sarhoş oldu. Kendisine her şeyi, herkesi anlayacak bir kabiliyet geldi, halktan kurtuldu. Onların gevşek ve taklitci inanışlarından, gormez gozlerinin gorduğu hayalden halas oldu. Şaşılacak şey! Onların anlayışı, bu nişanesiz denizin met ve cezrine ne yapabilecek ki? Bu yapılmış, duzulmuş mamureler, o colden geldi. Saltanat, padişahlık, vezirlik, oradan verildi. Yokluk colunden bu gorunen aleme iştiyaklarla boluk boluk varlıklar gelip durmada. Bu colden her akşam, her sabah kervan ustune kervan geliyor. Geliyor, biz geldik, nobet bizim, siz gidin diye yerimizi yurdumuzu alıyor. Oğul, akıl gozunu actı mı baba, hemencecik yukunu kağnıya koyuyor. Padişahım biz kimiz ki devlete, kutluluğa layık olalım? Sen gel, talihimi devlete dondur. O alemden buraya bir ana yol var. Oradan buraya geliyorlar, buradan oraya gidiyorlar. İyi dikkat et. Oturmuşuz ama gidiyoruz, yeni bir yere hareket etmişiz, fakat gormuyorsun sen. Sermayeni ağzını bugun icin değil, ilerisi icin, ileride bir iş yapmak icin hazırlarsın. Ey yola tapan, yolcu odur ki yuzu ve gidişi, ileriyedir. Nitekim gonul perdesi ardından da anbean yorulmadan, usanmadan hayal alayı gelip durur. O duşunceler, hep bir fidanlıktan kopup gelmese nasıl olur da hepsi yol bulur, gonle gelip catar? Boluk, boluk duşunce ordumuz, susamış bir halde gonul ceşmesine geliyor. Testilerini doldurup gidiyorlar. Daima meydanda ve daima gizli bunlar. Duşunceleri, gokyuzunun yıldızları say. Fakat bunlar, başka bit gokyuzunde donmedeler. Kutluluk gordun mu şukret, ihsanda bulun. Kotuluk gordun mu sadaka ver, yargılanma dile! Cark vur. Ayın nuru ile ruhu parlat. Cunku tutulma yerine geldi, zararlar gordu, can simsiyah oldu. Onu yine hayalden vehimden, zandan kurtar. Yine kuyudan cıkar, cefa ipinden halas et. Bu suretle de bir gonul, senin guzel gonul alışınla kanatlansın, ucsun, şu balcıktan kurtulsun! Ey Mısır azizi, ey ahdinde duran zat, mazlum Yusuf, senin zindanındadır. Onu kurtarmak icin cabucak bir ruya goruver, Allah, ihsan sahiplerini sever. Yedi arık ve hasta okuz, yedi semiz okuzu yutmada. Yedi kuru ve cirkin beğenilmeyecek başak, yedi taze ve yemyeşil başağı otlamada. Ey aziz, gonul Mısırında kıtlık başlıyor. Aman padişahım bunu caiz gorme. Padişahım, senin hapsinde bir Yusuf'um ben. Lutfet, beni kadınlardan kurtar. Arşta oturup duruyordum. Anamın şehveti "inin" emri ile beni buraya attı. O tam yucelikten bir kocakarının hilesiyle rahim zindanına duştum. Ruhu ta arştan bu yurda getirdi. Hasılı kadınların hilesi pek buyuk. İnişim, once de kadın yuzunden, sonra da kadın yuzunden. Ruhtum, nasıl oldu da bedene burundum? Ya bu duşkun Yusuf'un ağlayıp inlemesini duy, yahut o aşık Yakub'a merhamet et. Kardeşlerimden mi feryat edeyim, kadınlardan mı? ADEM GİBİ CENNETLERDEN DUŞTUM BEN! Kış yaprağı gibi soldum, cunku vuslat cennetinde buğday yedim. Senin lutfunu, ihsanını, o barış selamını o guzel haberini duyunca, kotu goz değmesin diye ateşe coreotu attım, fakat coreotuma da kotu goz değdi. Onde de sonda da her kotu gozu def eden, ancak ve ancak mahmur gozlerindir. Padişahın kotu gozu, senin guzel gozlerin mat eder, mahveder; ne guzel ilac bu. Hatta senin gozunden kimyalar erişti mi kotu goz bile iyi goz olur. Padişahın gozu, doğanın gozune değdi mi doğan, yucelir, himmetli bir goze sahip olur. O bakıştan oyle bir goze sahip olur ki, oyle yucelir ki artık erkek aslandan başka bir şey avlamaz olur. Aslan da nedir ki? O manevi yuce doğan, hem senin avındır, hem de seni avlar. Din cayırında can doğanının ıslığı "Ben batan şeyleri sevmem" naraları olur. Senin izinden ucup duran gonul doğanı da sayısız ihsanlarla uğradı, gozun, bir kerecik ona duştu. Burnu bir koku aldı, kulağı senin nağmelerini duydu. Her duygusu, muayyen olamayan nasipler elde etti. Sen, hangi duyguya gayb aleminin yolunu acarsan o duygu, artık eskimez, yıpranmaz, olmez. Mulk senindir. Duyguya bir şey ihsan edersin; o duygu, obur duygulara padişahlık eder. Fare doğru yolu bulmuş olan kurbağa ile buluşmak isteyince o aşk ipini cekerdi. Anbean elime boyle bir vasıta, boyle bir vesile gecirdim diye o ipe guvenirdi. Can ve gonul de bu geceli, goruşmek icin artık bir ipliğe dondu adeta derdi. Derken ansızın bir alaca karga geldi, fareyi yakaladı. Kurbağa da onunla beraber havalandı. Fare karganın gagasında havalanınca kurbağa da ona bağlı olduğundan onunla beraber sudan cıktı. Fare, karganın gagasındaydı, kurbağa da ipe bağlı olduğundan havalanmaktaydı. Halksa hele bak diyordu, karga, hileyle suda yaşayan kurbağayı nasıl da avladı. Nasıl suya girdi, nasıl da onu kaptı? Suda yaşayan kurbağa, nasıl olur da alaca kargaya avlanır? Kurbağa, bu, suda yaşamayan susuz hayvanlar gibi, aşağılık bir mahluka eş olanın layığıdır. Feryat adamın kendi cinsinden olmayan dostundan, feryat. "ey "ulu" lar, sizinle duşup kalkacak iyi bir dost arayın, diyordu. Akıl ve ayıplarla dopdolu bulunan nefisten feryat eder. Nefis, guzel bir yuzdeki cirkin buruna benzer. Akıl, ona der ki: Cins oluş, iyi bil ki su ve toprak bakımından değil, mana, bakımındandır. Kendine gel de surete tapma, suret sozune kapılma, cins oluşu surette arama. Suret, cansız şeye, taşa benzer. Cansız şeyin, kendisiyle cins olandan, yahut olmayandan haberi var mıdır? Can, karıncaya benzer, beden de bir buğday tanesine. Karınca o buğday tanesini her an ceker durur. Karınca bilir ki o kendi cinsinden olmayan buğdaylar, nihayet yenecek, kendisine karışacak. Bunlar, benim cinsimden olacaklar der. Karıncanın biri, yoldan bir arpa tanesi bulur, cekip goturmeye koyulur. Oburu, bir buğday yakalar, koşa koşa goturmeye başlar. Arpa, buğdayın bulunduğu yere gelmez ama karınca, karıncanın bulunduğu yere gelir ya. Arpanın gitmesi, buğdaya tabidir. Karıncaya baksana, donup kendi cinsine nasıl geliyor. Buğday, neden arpaya doğru gidiyor deme. Gozunu ac da duşmanı gor, alınan, goturulen şeyi değil. Kara bir karınca, siyah kilimin ustunde bir taneyi almış gitmekte mesela. Tanenin gittiği gorulur de karınca gorunmez. Akıl der ki gozunu iyi ac da bak. Hic tane onu bir goturen olmasa gider mi? Kopek bu yuzden Ashabı Kehf'in bulunduğu yere geldi, onlara katıldı. Suretler, tanelerdir ama karınca, kalptir. İsa bu yuzden gokyuzundeki temiz meleklere karıştı. Kafesler ayrıydı ama kuş yavrusu bir cinsten. Bu kafes meydandadır da kuş yavrusu gizli. Fakat kafesi bir goturen olmasa kafes, kendi kendine nasıl gider? Ne mutlu o goze ki akıl, onun başında buyruktur; işin sonunu gorur, her şeyi bilir, aydındır, nurludur. Cirkinle guzeli, akılla ayırt edin; şu karadır, bu ak diyen gozle değil. Goz, pislikte biten yeşilliğe de aldanır. Fakat akıl, onu bir de bizim mehengimize vur der. Yalnız isteği goren goz, kuşa bir afettir; fakat tuzağı goren akıl, onu afetlerden kurtarır. Ama bir tuzak daha vardır ki onu akıl da bilemez. İşte gayb aleminde bulunanları goren vahiy, onun icin bu tarafa koşup geldi. Cinse cins olmayanı akılla bilmek, tanımak gerek. Hemencecik suretlere koşmamalı. Cins oluş, ne senin icin suretledir, ne benim icin. İsa, insan şeklindeydi, fakat melek cinsindendi. Onun icin gokyuzu kuşu, karganın kurbağayı havalandırması gibi onu alıp bu gok kubbenin ustune cıkardı. Abdulgavs da peri cinsindendi de peri gibi tam dokuz yıl gizlice kanat cırpıp uctu. Karısı başka bir kocaya vardı, ondan cocukları oldu. Kendi yetimleriyse babalarının olumunu konuşurlar; acaba onu kurt mu paraladı, yoksa eşkıya mı oldurdu; yoksa bir kuyuya mı duştu, yahut da bir pusuya mı uğradı? Derlerdi. Cocuklarının hepsi de duşuncelere dalarlar, hic biri babamız sağ demezdi. Tam dokuz yıl sonra fakat yine iğreti olarak meydana cıktı, bir muddet sonra yine gozden kayboldu. Bir ay oğullarına konuk oldu. Ondan sonra hic kimse, bir daha onun rengini bile gormedi. Kılıc yarası, bedenden ruhu nasıl calarsa peri cinsinden oluşu onu, insanlar arasından oyle kaptı işte. Cennetlik, cennet cinsinden olduğu icin bu cinsiyet bakımından Allahya tapar. Peygamber "Hamd ve comertlik, dunyaya uzanmış cennet dallarıdır" demedi mi? Butun sevgileri, lutufları, sevgi ve lutuf cinsinden bil, butun kahırları da kahır cinsinden. Kustahlık, kustahlığı doğurur, aldatan aldanır. Cunku bunlar akıl bakımından birbirlerinin cinsidir. İdris yıldızların cinsindendi. Onun icin sekiz yıl Zuhal'de kaldı. Zuhal, doğularda da onun dostu oldu, batılarda da, herhalde onunla konuştu, onun sırlarına mahrem oldu. Kaybolduktan sonra tekrar dunyaya gelince yeryuzunde nucum bilgisine dair ders verirdi. Onunde yıldızlar guzelce saf kurarlar, dersinde bulunurlardı. Bir derecede ki aşağılık yukarılık butun halk, yıldızların seslerini duyarlardı. Cins olma cekişi, yıldızları ta yeryuzune kadar cekmiş, onun yanına getirmişti. Her yıldız, kendi adını, halini, nasıl rasat edileceğini ona acar soylerdi. Cinsiyet nedir? bir ceşit bakış. Bununla bir cinsten olanlar, birbirlerine yol bulur, birbirlerine kavuşurlar. Allah birisine verdiği bakışı sana da verse sen de onun cinsinden olursun. Bedeni her yana ceken nedir? bakıştır. Haberdar olan, nasıl olur da bihaberi bildiği tarafa ceker? Erkekte kadın huyu oldu mu puşt olur, namussuzluk eder. Kadına kadın huyu verdi mi kadın, kadın arar sevici olur. Allah, sana Cebrail sıfatlarını verirse kuş gibi ucar, havalarda yol ararsın. Gozun, havayı gozler durur. Yeryuzune yabancı kesilir, gokyuzune aşık olursun. Fakat sana eşek huyu verirse yuzlerce kanadın olsa ucar, ahıra konarsın! Aşağılık fare, suret bakımından aşağı olmadı. Pisliğinden caylağa zebun oldu. Yemek peşinde koşan hain olan, karanlığa tapan, peynir, fıstık ve pekmezle sarhoş olur. Eşsiz doğan kuşundan bile fare huyu olursa farelere ar olur, hayvanlar ondan utanırlar. Oğul Harut'la Marut'a Allah insan huyunu verdi, melek huyları değişti. "Biz Allahya ibadet icin saflar kurmuşuz" makamından aşağıya duştuler, Babil kuyusuna baş aşağı asıldılar. Levhi mahfuz, gozlerinden uzaklaştı, levhleri buyu yapan ve buyulenen kişilerin bedenleri oldu. Kanatları aynı, başları aynı, bedenleri aynı fakat birisi arz ustunde Musa, oburu aşağılık yerlerde hor hakir Firavun. Huy peşinde yuru, iyi huyluyla duş kalk. Gul bağına bak, nasıl gulun huyunu almış. Mezar toprağı bile insanla şereflenir; gonul ona elini kor, yuzunu surer. Toprak bile temiz bir bedenle komşu olduğundan şereflenir, devlet bulursa, artık sen "Once komşu gerek sonra ev" de. Gonlun varsa yuru, bir gonul sahibi dost ara. Onun toprağı bile can huyunu almış, aziz kişilerin gozlerine surme olmuştur. Nice toprak gibi mezarlarda yatanlar var ki faydaları, feyizleri bakımından yuzlerce diriden yeğ. Golgesini gizlemiş ama toprağı, golge vermekte. Yuz binlerce diri, onun golgesinde golgelenmekte. Alıntı; Mesnevi'den Hikayeler