Anne, kardeşimi geldiği yere geri gonderemez miyiz? Kıskanclık evrensel bir duygudur, gunluk hayatımızı etkilemediği surece patolojik bir durum sayılmaz. Freud kıskanclığı "yas gibi dokunaklı" durumlardan biri olarak tanımlanır ve bunu normal bir davranış olarak nitelendirir. Kıskanclığın patolojik duzeye gelmesi, akılcı duşunme yeteneğinin yetersiz kaldığı durumlarda gorulur. Ozellikle kardeş kıskanclığı, anne babaların panik olmadan ele alması gereken onemli bir konudur, cunku kardeşlerin gelecekteki ilişkilerine yon verecek olan onlardır. "Yeni kardeşi kıskanmamasını sağlamak icin cocuğumu nasıl hazırlayabilirim?" sorusu eğitimcilerin en cok karşılaştıkları sorunlardan biridir. Oncelikle anne babanın kardeş kıskanclığının doğal bir duygu olduğunu kabul etmesi gerekir. Yeni gelen bebeğin abla veya ağabeyinde uyandırdığı kıskanclık ve kırgınlık duyguları kacınılmazdır. Bu duygularını fark etmemek ya da kabullenmemek cocuğa yapılacak buyuk bir haksızlıktır. Her ne kadar doğum oncesinde "kardeş istiyorum" demişse de, "abla" veya "ağabey" gibi buyuk sıfatlar kazanacaksa da, dunyası ve konumu değişeceğinden cocuğun anne baba yardımına ihtiyacı vardır, tahtı sallanmıştır bir kere. "kardeşe hazırlık nasıl olacak, buyuk cocuğuma kardeş geleceğini ne zaman, nasıl acıklayabilirim?" de bir başka sorusu anne babaların. Bu acıklamayı hamileliğin en başında yapmaya gerek yok, karnı buyumeye başladığında annenin bu haberi cocuğuna vermesi, bir başkasından duymadan once onu bilgilendirmesi en uygun yontemdir. Kardeş kavramının ortaya cıkmasıyla cocuğun yaşına bağlı olarak "ben nereden geldim, kardeşim nasıl oluştu, nereden cıkacak?" gibi sorularda gelecektir, ailenin bu soruları da cevaplamaya hazırlıklı olması gerekir. Cocuk sorusunu kime yoneltmişse, cevabını da ondan almalıdır. Bu konular yeri ve zamanı geldikce cocuk ile konuşulmalıdır. 3 4 yaşındaki cocuğa resimler de gostererek "cocuğun yaşına uygun, anlamasını kolaylaştıracak, bu konuyla ilgili resimler iceren kitaplar referans alınabilir), bebeğin annenin bedeninde, buyumesi icin yapılmış ozel bir yerde olduğu ile ilgili bir acıklama yapılabilir. Bu ozel yere rahim dendiği ve bebek dış dunyada yaşayabilecek kadar buyuyunceye dek bu yuvada korunduğu soylenebilir. Doğum, normal olacak ise, bedeni kucuk fakat ismi buyuk "ağabey veya ablaya", bebeğin annede bulunan ozel bir delikten gecerek dunyaya geleceği; doğum sezaryen olacak ise, daha once kendisinin, annenin karnında iz bıraktığı yerden doktor tarafından cıkarılacağını soylemek uygun olabilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta; minik rakibin annenin canını acıtmayacağını belirtmek ve doktorun, annenin karnını keserek cıkartacağı gibi acıklamalardan kacınmak olmalıdır. Acıklamaların doğal, basit ve acık olması onemlidir. Yeterli cevap aldıklarında cocukların kafaları karışmayacaktır. Anne baba, kardeş gelmeden once, hastanede kardeşe verilmek uzere bir hediye hazırlaması icin cocuğa yardımcı olmalı, aynı şekilde abla veya ağabey olmasını kutlamak icin de buyuğe verilmek uzere bir hediye hazırlanmalıdır. . Anne doğuma gittiğinde, cocuğun kiminle nerede kalacağı, hastaneye kiminle ne zaman geleceği onceden planlanmalıdır. İlk karşılaşmada buyuğun bebeği anne kucağında bulmamasına ozen gosterilmeli, buyuk annesine kavuşup hasret giderdikten sonra kardeş anne kucağına verilmelidir. Gerek hastanede, gerek evde abla veya ağabeyin kardeşle ilgili gorev ve sorumluluklar almasında yarar vardır. Bebeğin bakım ve temizlik işlerinde anneye yardımcı olmak buyuk cocukların hoşlandığı ve takdir topladığı işlerdir. Alt değiştirme, temiz giysileri katlama, bebek bezlerini sayma, bebek beslenirken ona hikaye anlatma, yatağını hazırlama, mamasını verme, emziğini bulma, banyo yaptırma gibi konularda anneye yardımcı olmak buyuğu mutlu edecek, sorumluluk duygusunu geliştirecektir. Yeni bebekle ilgili duyguları paylaşmak, kıskanmanın doğal olduğunu konuşmak, kendi cocukluğundan ornekler vermek, "seni daha uzun suredir seviyoruz" demek, "cok" yerine sihirli kelime "uzun"u kullanmak, ara ara onunla baş başa zaman gecirmek, kıskanclık duygusunu hafifleten onlemlerdir. Abla veya ağabeyin anaokuluna başlaması duşunuluyorsa, bu başlangıc kardeşten ya cok once ya da cok sonra yapılmalıdır. Kardeşini annesinin kucağında bırakarak servise binen kucuk cocuk, okula karşı olumsuz duygular geliştirebilir. Annenin buna ozen gostermesinde fayda vardır. Tam kardeşi kabullenmek uzere iken, onun emekleyerek veya yuruyerek butun dikkatleri uzerine cekmesi, abla veya ağabeyde olumsuz duygular doğurabilir. Bu durumda, anne ve baba, cocuğa duygularını ifade etmesine fırsat veren bir ortam yaratmalı, endişelerini ve kaygılarını konuşabileceği ozel anlar sağlamalıdır. Yurumeyi oğrenen kardeş, buyuğun oyununu bozar veya oyuncakları oradan oraya taşırsa, buyuğe paylaşmak istediği ve istemediği oyuncakları ayırması, paylaşmak istemediklerini kardeşin ulaşamayacağı bir yerde saklaması onerilebilir. Onemli olan buyuk olmanın ayrıcalığını yaşarken, kucuğun de bazı hakları olduğunu duşunmesini sağlamaktır. Kıskanclığı engellemek adına, anne babanın farkına varmadan yaptığı bazı davranışlar, kıskanclığı korukleyebilir. Buyuk cocuktan, surekli kardeşine ornek olmasını istemek, kardeşi kıyaslamak, sevmeyi ruşvet, sevmemeyi tehdit olarak kullanmak gibi. Adı ister "abla" ister "ağabey" olsun, ona "ornek ol, sen buyuksun idare et" yerine "bunu nasıl yapmak gerektiğini kardeşine gosterebilirsin" şeklinde mesajlar daha uygun olacaktır. Buyuk olmak onun secimi değildi, surekli idare etmek zorunda da değil. İkisine de eşit davranmak adına, tum kardeşlere aynı hediyeleri almak da bazen rekabeti koruklemektedir. Her cocuk hediye alma sırasının kendisine de geleceğini oğrenmelidir. Butun kardeşlere aynı oyuncakları farklı renkte almak, aynı giysilerin bir buyuğu bir de kucuğunu satın almak, onarlın bireyselliklerini yaşamalarını engellediği gibi surekli bir yarış ortamının icinde kalmalarına neden olmaktadır. Kardeşleri kıyaslamaktan kacınmalı, her ne kadar ortak genler taşıyor olsalar, farklı birer minik birey oldukları unutulmamalıdır. Kıskanclık, sevgi ilişkisinde ortaya cıkar, patolojik hale donuşmemesi, anne baba tutumuna bağlıdır. Bilincli ve sevgiyle buyutulen cocukların, zaman zaman birbirleriyle kavga etmelerine, ara ara birbirlerini kıskanmalarına rağmen, kardeşlik bağları guclu ve uzun vadeli olur. Anne baba olarak insanın cocuklarına bırakabileceği en buyuk miras belki budur; kardeş sevgisi!