Adalet Anlayışı İmamı Azam, hukuk alanındaki yeterliliği, bilgisi, takvası, sorumluluk anlayışı, muslumanca yaşama duyarlılığı ile zamanında en iyiler arasında kabul ediliyordu. Gecelerini ve gunduzlerini samimi, bir gonul, arı duru duşunceler icinde değerlendirir, ibadet ve ilimle dolu dolu yaşardı her anını. Yaptığı işler, soylediği sozler, İslam ahlakının en guzel orneğini ortaya koyan tavırlarıyla herkesi kendisine hayran bırakırdı. Her şeyi sadece Allah rızası icin yapar veya yapmazdı. Hesabını veremeyeceği bir hayatın icinde olmamaya calışırdı. Dunyaya dair beklentisi en az seviyedeydi. Devlet makamlarından ve yoneticilik tekliflerinden, en iyi bildiği alanın işinden, kadılık tekliflerinden kacınır, yapılan onerileri hemen geri cevirirdi. O devirde hukukla ilgili konuları ondan iyi bilen yoktu. Kendi, ayarında pek cok oğrenci yetiştirmişti. Onunla herhangi bir konuda tartışmaya girip de sorularının cevabını en guzel ve doyurucu bicimde almayan cıkmamıştır. Onun yegane amacı Allah'ın rızasını ve hoşnutluğunu kazanmak, insanların İslam'ı doğru oğrenmelerini ve yaşamalarını sağlamaktı. Muthiş bir zekası vardı. İslam ilimlerinde, hukuk konularında ve diğer ilim dallarında denizler gibi derin, okyanuslar gibi geniş, gokler gibi ucsuz bucaksız bir bilgi dağarcığına sahipti. Abbasilerin yonetimde olduğu yıllardı. Onun bilgisini, guvenilirliğini, durustluğunu, takvasını ve tertemiz yaşantısın bilen Halife Me'mun, İmam ı Azam'ı Kufe'ye kadı/hakim yapmak istiyordu. Adam kıtlığının olduğu, herkesin mal mulk para ve dunyalık sevdasına duştuğu bir devirde ondan iyisini bulmak mumkun değildi. Gunlerden bir gun, bu niyetini ve duşuncesini acıklamak, kendisine gorev vermek icin İmamı Azamı yanına cağırdı. Davete katılmamak olmazdı. İmamı Azam Halifenin yanına gitti. Halife gorev teklifini yaptı. Onemli bir gorevdi bu, geri cevrilmeyeceğini duşunuyordu. . İmam ı Azam bir an bile tereddut etmeden bu teklifi geri cevirdi. Bu oyle netameli bir işti ki, yonetimin yanlışlarına, siyasetine, zulmune, kotuluklerine alet olmak, işini yaparken engellenmek ve baskıya uğramak vardı. Zulme alet olmak zulmu yapmak demekti. Dunyada ve ahirette bunun hesabını Allah'a nasıl verecekti. İmamı Azam Ebu Hanife dedi ki: Ben kadılık yapamam! Halife de biliyordu, herkes de kabul ediyordu ki, bu devirde ondan daha iyi kadılık yapacak birisi bulunamazdı. Halife sert bir tavır takındı ve azarlar gibi dedi ki: Yalan soyluyorsun, sen kadılık yaparsın! İmam ı Azam Halifeyi şaşırtan ve sorusuna cevap olan şu guzel cumleyi soyledi: Eğer ben yalan soyluyorsam, yalancıdan kadı olmaz, oyleyse ben sana yalan soylediğim icin kadılık yapamam. Bugun seni aldatan yarın insanları da aldatır. Eğer "yapamam" dediğim zaman doğru soyluyorsam, sozumun gereği olarak kadılık yapamam. Oyleyse ben her iki durumda da kadılık yapamam! Denilir ki, kadılık teklifini geri ceviren İmamı Azam ondan sonra zindana kapatılmış ve işkenceler altında hayatını gecirmiş, orada olmuştur. Bu da onun, kadılık onerisini geri cevirmekle ne kadar haklı olduğunu ve ileri goruşluluğunu ortaya koyar. Olumu pahasına kimsenin oyuncağı olmamış ve hicbir şartta İslam olculerine aykırı davranmamıştır. Ruhu şad olsun!