Cocuklarınız cok mu cekingen? zerrin topcu bilgen Sizde cocuğunuzun diğer cocuklarla hemen kaynaşmasını istiyorsunuz, ama bir turlu olmuyor. Her gittiği yer de geri planda kalmayı tercih etmesi sizi uzuyor. Cocuğunuza gerekli ilgi ve sevgiyi gosterdiğinize de inanıyorsunuz. Cekingen cocuklar kimdir? Hisar Intercontinental Hospital Cocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Zerrin Topcu Bilgen cekingen cocukları şoyle tarif ediyor: "Sınıfta parmak kaldırmayan, iyi bildikleri bir konu bile olsa soz almayan, topluluk icersinde goruşlerini ifade etmeyen, hata yapmaktan aşırı bir bicimde kacınan, yaşıtlarıyla oyunlarında hep bir koşede davet bekleyen oyun kurucusu olmaktan kacınan cocuklardır. Kendilerini ifade etmeye zorlandıklarında yoğun bir sıkıntı yaşadıkları gozlemlenir. Yuzu kızarır, cumleleri toparlamakta zorlanır, kekeler, sesi kısılır, eli ayağı birbirine dolaşır. Tam da korktukları gibi biri olabilirler. Cunku en buyuk korkuları " Rezil olmak, aptalca şeyler soylemek" tir. Zihinlerindeki kendileriyle ilgili bu fantezi oyle baskındır ki, bir turlu "yeterli" biri olduklarına inanamazlar. Hep bir " aşağılık duygusu" taşırlar. Zihindeki bu kaygı yuku o kadar yoğundur ki bir turlu rahat hareket edemez ve tam da korktukları senaryoların icinde bulurlar..." Sosyal fobik cocuklar Bu tip cocuklar/ergenler genellikle cevrelerinde fazla talepte bulunmayan, okul ve toplumsal kurallara uyumda dikkat cekmeyen " kendi halinde, uslu" bireyler olarak tanımlanırlar. Dolayısıyla bazen yaşadıkları sıkıntı tam olarak aile ve oğretmen tarafından fark edilemeyebilir. Profesyonel yardım almakta gecikebilirler. Oysa yaşadıkları kaygı ve cekingenlikleri nedeniyle potansiyellerini tam olarak kullanamadıklarından akademik olarak başarısızlık, aldıkları gorevleri rahatca yerine getirebilmelerinde onemli sıkıntılar ortaya cıkabilir. Ancak bunlar oluştuktan sonra ebeveyn ve oğretmenin dikkatini cekebilirler. Zerrin Topcu şoyle diyor: "Psikiyatrik sınıflamada "sosyal fobi" olarak tanımlanan bu durum toplumda 10 kişiden birinde rastlanmaktadır. Sosyal fobik bireylerin %40ı 10 yaşın altındadır." Anne baba etkisi var mı? Zerrin Topcu anne ve babaların yanlış tutumları sebebiyle cocukların cekingen olduğunu belirterek anne baba hatalarını şoyle sıralıyor: "Bu cocukların ebeveynleri aşırı katı, disiplinli, mukemmeliyetci ya da cocuklarını aşırı koruyan kollayan bireylerdir. Cocuklarının hata yapmasına izin vermezler. Cocuklarına "aşırı eleştirel tutumlar ya da bir bebekmiş gibi davranırlar. Orneğin "uzerini giy yoksa hasta olursun", "derslerini cok calış" gibi aşırı mudahil tutumlar ya da "neden diğerleri gibi değilsin. Sen aptal mısın?" gibi kıyaslayıcı tutumlarda bulunabilirler. Bu tip ebeveynler cocuklarının " zarar verici" ile "rahatsız edici" davranışlarını pek birbirinden ayıramadıklarından cocuklarının her an mukemmel davranışları olmasını beklerler. Oysa henuz gelişmeye başlayan cocukların bazı rahatsız edici davranışlarına izin verilse bir sure sonra cocuk uygun davranışları kendisi oluşturabilecektir. Bu izin verme cocukların insiyatif alabilme, karar verme ve ozguven duygularının gelişimine yardımcı olacaktır. Orneğin kendisini ifade etmeye calışan bir cocuk anne ve babası sozunu keserek "Aslında şunu demek istiyor. Kendini yanlış anlatıyor" gibi araya girebilir. Bu tutum karşısında cocuk "İşte yine kendimi anlatamadım. Herkese rezil oldum. Annem ve babam da beni beğenmiyor" duygusu yaşayabilir. Bu da bir sonraki kendini ifade etme adımında daha şiddetli bir kacınmasına yol acmaktadır. Yani ebeveyn de cocuklarının yanında surekli "tercuman" rolunu oynayarak cocuğunun "Ben yetersizim" senaryosuna yardımcı olmaktadır. Sosyal fobik cocuklar/ergenlerin tedavilerinde mutlaka aile bireylerinin de tutumları uzerinde calışmak gereklidir. Cunku bu durumun asıl kaynağı aile icersindeki birliktelik bicimi ve cocuğa aktarılandır. Tabii ki cocuklarla da cocuğun yaşına gore psikoterapi yontemleri ile calışmak gereklidir." alıntı