HerŞeyİ Hayra Yormak HERŞEYİ HAYRA YORMAK Olayları hayra yormak aslında toplumun buyuk coğunluğunun aşina olduğu bir deyimdir. İnsanların pek coğu gunluk hayatlarında sık sık "vardır bir hayır" ya da "hayırdır inşallah" gibi sozleri kullanırlar. Ancak bu kullanım genellikle ya ağız alışkanlığından ya da bu sozlerin halk arasında gelenekselleşmiş olmasından kaynaklanır. Yoksa bu insanların buyuk coğunluğu hayra yormanın gercek anlamda ne ifade ettiğinin ya da bu anlayışın gunluk hayata nasıl aktarılacağının bilincinde değildirler. Hatta, kimileri bu sozun bir deyimin otesinde yaşama gecirilebilecek nitelikte bir anlam taşıyabileceğinin bile farkında değildir. Oysa insanın iyi ya da kotu, olumlu ya da olumsuz gibi gorunen tum olayları her ne olursa olsun mutlaka hayra yorması, Allah'a karşı duyulan samimi imandan kaynaklanan onemli bir ahlak ozelliği ve yine imanın getirdiği bir yaşam şeklidir. Ve bu gerceğin farkına varmak da insana dunyada ve ahirette tum nimetlerin kapısını acan, kişinin hayatına huzur ve esenlik getiren onemli bir konudur. Gun icinde muminin hicbir şeye uzulup karamsar olmaması, imanı doğru anladığının bir gostergesidir. Karşılaşılan olayları hayır gozuyle değerlendirememek, surekli tedirgin ve umitsiz bir ruh hali icinde yaşamak, aksilik beklentisi icinde olmak, huzunlenme ise, tertemiz, acık bir imanı puslu anlamanın alametleridir. Bu pus hemen kaldırılmalı, kesintisiz iman neşesi sabit hayat ozelliği haline getirilmelidir. Allah'a iman eden bir insan terslik veya hata gibi gorunen bir olayla karşılaştığında, aslında bunun kendisi icin mutlaka en hayırlısı olduğunu bilmelidir. "Aksilik", "terslik", "keşke" gibi kelimeleri ise ancak ders almak, ibret cıkarmak amacıyla kullanmalıdır. Yani, "bu olay hikmetli ve hayırlı, fakat bir dahaki seferde aynı hatayı yapmayayım, şu an oğrendiğim şekilde doğrusunu yapayım" şeklinde bir bakış acısı icinde olmalıdır. Tekrar aynı zorlukla karşılaşırsa veya aynı hataya duşerse, yine hayır ve hikmetle yaratıldığını aklından asla cıkarmamalı ve "bir dahaki sefere doğrusunu yapayım" diye niyet etmelidir. Hatta aynı olay defalarca da tekrarlansa, yine de Musluman icin bu durumda bir hayır olduğunu bilmelidir; cunku bu, Allah'ın kanunudur ve Allah'ın kanunu asla bozulmaz. Bir insanın nefsinin mutmain, dengeli hale gelmesi ise Allah'tan gelen hayır ve hikmetin kesintisiz devam ettiğini bilmesi ile olur. Bu hakikati kavramak dunyada mumin icin buyuk bir nimettir. Dinden uzak, inkar icindeki insan kesintisiz azap icindedir; her olayı kendi aleyhinde yorumlar. Ve bundan dolayı da surekli sıkıntı icindedir. Mumin ise olayların hikmet ve hayır yonlerini gorebilmenin sevincini yaşar. İşte bu yuzden ortalı bir tavır icinde olmak, karşılaştığı olayları hem hayra hem şerre yorarak azap icinde kalmak ahirette mumine buyuk utanc verebilir. Bu kadar acık ve kolay olan bir gerceği tembellik ve gafletle anlamazlıktan gelmek, vicdana ve akla tam kabul ettirmemek ahirette ve dunyada azap icinde yaşamaya sebep olabilir. Bilinmelidir ki, Allah'ın hazırladığı kader butun olarak kusursuz yaratılmıştır. Milyonlarca olaydan oluşan bu butunde, hayır gozuyle bakan insan icin sadece guzellikler, hayırlar ve hikmetler vardır. İmanlı bir mumin irade ve akıl ile gun icinde hicbir olayda şeytanın tuzağına duşmez. Olayın şekli, kişileri, gunu, yeri ne olursa olsun hayır hukmunde olduğunu asla unutmaz. Kendisi o an bu hayrı goremiyor olabilir, ama onemli olan herşeyin hayırla yaratıldığına kesin olarak inanmaktır. Ne var ki insan kimi zaman aceleci yapısı nedeniyle karşılaştığı olaydaki hayrı hemen gormek isteyebilir. Eğer bunu o an icin goremezse, kendisinin zararına olacak şeylerde ısrarcı ve inatcı bir tavır sergileyebilir. Kuran'da insanın bu aceleci yonu şoyle bildirilmiştir: İnsan hayra dua ettiği gibi, şerre de dua etmektedir. İnsan pek acelecidir. (İsra Suresi, 11) Oysa insanın kendi doğru ve iyi gorduğu şeylerde ısrar etmesi, bunlara ulaşmak icin acele etmesi, hırsa kapılması değil, Allah'ın karşısına cıkardığı olaylardaki hikmetleri ve hayırları gorebilmek icin calışması gerekir. Orneğin bir insan maddi imkanlarının genişlemesini cok istiyor ve bunun icin caba harcıyor olabilir. Ancak tum cabasına rağmen bu isteği uzun bir sure, hatta hicbir zaman gercekleşmeyebilir. Bu durumu kendisinin aleyhine değerlendiren insan ise yanılır. Elbette herkes Allah rızası icin kullanmak uzere malca ve mulkce zenginleşmek icin dua edebilir. Ancak bu, gecikiyorsa veya hic gercekleşmiyorsa bunda buyuk hayırlar vardır. Belki belirli bir olgunluğa ulaşmadan elde edeceği zenginlik insanı Allah yolundan saptıracak, şeytanın tuzağına duşurecektir. Boyle bir olayın ardında, insanın yakın zamanda gorebileceği veya ancak ahirette kavrayabileceği buna benzer daha pek cok hayır gizlenmiş olabilir. Bir başka ornek olarak ise bir iş adamı, calışma hayatında buyuk başarı elde edebileceği cok onemli bir toplantıyı kacırabilir. Ama belki o toplantıya gitse yolda bir trafik gecirecektir ya da toplantı başka bir şehirdeyse bindiği ucak duşecektir. Elbette bunlar cok genel orneklerdir ve her insan yaşamında bu tarz olaylarla karşılaşmıştır. İlk bakışta ters gidiyor gibi gorunen olayların bircok hayrını gormuştur. Ama şunu unutmamak gerekir ki, kişi ilk bakışta terslik gibi gorunen bu olayların hayrını henuz kavrayamamış da olabilir. Cunku biraz once de belirttiğimiz gibi insanın bir olaydaki hayrı kısa sure icinde gormesi gibi bir şart yoktur. İnsan belki bir olayın hayrını seneler sonra oğrenebilir veya hic oğrenmeyebilir. Belki de Allah, karşılaştığı zor bir durumun hayrını ona ahirette gosterecektir. Sonuc olarak tevekkullu ve kadere teslim olmuş bir insanın yapması gereken, her olayı kendi hikmetini kavrasın veya kavramasın hayır gozuyle değerlendirmek ve herşeyden razı olmaktır. Ancak şunu da ozellikle belirtmek gerekir ki "hayır gozuyle bakmak", olayları gormezlikten gelmek, umursamamak ya da aşırı iyimser davranmak demek değildir. Tam tersine, mumin karşılaştığı olaylarda elinden gelen tum tedbirleri almakla, her yolu denemekle yukumludur. Olayın bu yonunun de mutlaka goz onunde bulundurulması gerekir cunku cahiliye ahlakında farklı anlayışlar geliştiren insanlar da vardır. Orneğin cahiliye toplumunda olaylara kayıtsız kalan ve son derece umursamaz davranan belli bir kesim vardır ki, bunlar her olayı aşırı iyimser değerlendirirler. Boyle insanlara toplum icerisinde genellikle "hayata pembe gozluklerle bakıyor" denilir. Bu kişiler hem olaylara karşı umursamaz yaklaştıkları hem de cozum getirmek yerine cocuksu bir iyimserlik ve saflıkla hareket ettikleri icin akılcı tavırlar gosteremezler. Orneğin, kendisine ciddi bir hastalık teşhisi konulan kişi "boşver, bir şey olmaz" mantığıyla hareket ederse hastalığı daha da ilerleyecektir. Ya da evi soyulduğu halde tedbir almayı gereksiz goren insan, yeni hırsızlara kendi eliyle imkan sağlamış olacaktır. Kuşkusuz boylesine saf bir yaklaşımın bu kitapta kastettiğimiz hayra yormak ve tevekkul kavramları ile hicbir ilgisi yoktur. Bu tarz tavırlar acıkca umursamazlıktır. Nitekim bu modeldeki akılcılıktan uzak insanların aksine muminler, bir olay karşısında ellerinden gelen tum gayreti gostererek fiilen de bir caba harcarlar; yani bir nevi "fiili dua" yapmış olurlar. Ancak bu cabayı gosterirken, her işin sonucunun Allah'ın dilediği şekilde gercekleşeceğini de akıllarından bir an olsun cıkarmazlar. Kuran'da bu gerceğin bilincinde olan peygamberlerin ve salih muminlerin yaşamlarından ornekler verilmiş, zorluk ve baskılar karşısında gosterdikleri tevekkul insanlara ornek gosterilmiştir. Bu orneklerden biri Hz. Hud'un inkarcı kavminin tehditlerine karşı verdiği, tevekkullu ve Allah'a olan teslimiyetini gosteren cevabıdır. Ayetlerde şoyle buyrulmaktadır: "Ey Hud" dediler. "Sen bize apacık bir belge ile gelmiş değilsin ve biz de senin sozunle ilahlarımızı terk etmeyiz. Sana iman edecek de değiliz." "Biz: 'Bazı ilahlarımız seni cok kotu carpmıştır' başka bir şey soylemeyiz." Dedi ki: "Allah'ı şahid tutarım, siz de şahidler olun ki, gercekten ben, sizin şirk koştuklarınızdan uzağım." "O'nun dışındaki . Artık siz bana, toplu olarak dilediğiniz tuzağı kurun, sonra bana sure tanımayın." "Ben gercekten, benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan Allah'a tevekkul ettim. O'nun, alnından yakalayıp denetlemediği hicbir canlı yoktur. Muhakkak benim Rabbim, dosdoğru bir yol uzerinedir " "Buna rağmen yuz cevirirseniz, artık size kendisiyle gonderildiğim şeyi tebliğ ettim. Rabbim de sizden başka bir kavmi yerinize gecirir. Siz O'na hicbir şeyle zarar veremezsiniz. Doğrusu benim Rabbim, herşeyi gozetleyip koruyandır." (Hud Suresi, 53 57)