İslamda CoCuk Terbİyesİ Terbiye; kelime manası olarak; gelişmek, coğalmak veya buyumek ya da; bir şeyi islah etmek manasına gelen kelimeden turemiştir. İslami acıdan tarifi ise şoyle yapılabilir; Musluman bir cocuğu dunya hayatına ve ahiret hayatına kamil bir şekilde hazırlayan, insanın sıhhat yonunu, akli yonunu, ictimai yonunu ve diğer yonlerini butun halinde gelişme donemlerinde ozellikle Kur'an Sunnet ışığında bir kultur kazandırmaya denir. Terbiye iki yonuyle onem taşımaktadır. 1)Terbiye bir amel ve ibadettir. 2)Terbiye islami oğrenim ve eğitim metodudur. Birinci yonuyle; fıtratın calışması ve yonlendirilmesi sağlanır. Hadisi şerifte;"Her doğan cocuk islam fıtratı uzerine doğar, sonra onu anası, babası ya yahudileştirir ya da hiristiyanlaştırır ya da mecusileştirir. Terbiye insanın salih, efendi, durust, olgun dinine bağlı, ahlaklı, temiz yetişmesinin bir gostergesidir. Terbiye sayesinde insan dini sorumluluğunu yerine getirir. Hadisi Şerifte;"Hepiniz cobansınız, hepiniz emriniz altındakinden mesulsunuz." İnsan terbiye sayesinde cocuklarına ve ailesine kazandırdığı fayda neticesinde mukafat kazanır. Hadisi şerifte;"Kim ki, uc kız yetiştirir veya uc kız kardeş yetiştirir ya da iki kız veya iki kız kardeş edepleriyle yetiştirir de ihsan ederek onları evlendirirse ona cennet vardır." Terbiye sayesinde farz olan ilim oğrenme gorevi de yerine getirilir. Hadisi şerifte;"İlim oğrenmek kadın erkek herkese farzdır." İkinci yonuyle terbiyenin faydaları şunlardır; İslam toplumlarındaki ceşitli yanlışları araştırıp onların onune gecmeği amac eder. İcki, uyuşturucu kullanımını, zinayı, adam oldurmeye teşebbus etmeği, ana babaya itaatsızlığı onlemeyi dedi kodu yapmayı vb. gibi topluma ait yanlışları araştırıp onlemeğe calışır. Değişik ulkelerin eğitim sistemleri araştırılarak faydalı yonler uzerinde istifade etmek icin calışmalar yapılır, cozumler aranır. Her halukarda insanların aklına, gonlune, kalbine, ruhuna ve fikirlerine hitap edilir. Karşılaştırmalı terbiye derslerinin araştırılıp uygunluğuna ve ortamına gore tatbiki sağlanır. Boylece modern gelişen dunya nimetlerinden faydalanılmış olunur. TERBİYE MUESSELERİ NELERDİR? 1)Aile muessesi: Aile bu konuda en onemli merciidir. Bunun sebepleri ise; a)Ana ve babanın mesuliyet duyguları. Hadisi şerifte;"Hepiniz cobansınız, hepiniz emri altındakilerden mesulsunuz." b)Bazı ayet ve hadisler ana ve babayı bu konuda gorevlendirmiştir. Ayeti kerimede;"Ey iman edenler; kendinizi ve coluk cocuğunuzu ateşten koruyunuz."Hadisi şerifte,"Cocuklarınıza yedi yaşından itibaren namazı emredin. On yaşına ulaştıklarında hafifce doverek korkutun..." c)Cocuğun gelişme donemini en fazla aile icerisinde tamamladığı gibi en cok vakti da ailede gecmektedir. Ailenin islami terbiye muessesi olabilmesi nasıl gercekleşir? a)Karı ve kocanın dindar şahsiyette olmaları gerekir. Hadisi şerifte siz dindar kadını secerseniz elleriniz dert gormez." Yine Hadisi şerifte," Dininden ahlakından emin olduğunuz birisi size dunurcu olursa onu talebini olumlu karşılayınız, onu evlendiriniz." b)Aile kurmakta maksat terbiyeli inanclı nesil yetiştirmek olmalıdır. Hadisi şerifte;"Siz sevimli ve doğurgan kadınlarla evlenin, cunku ben kıyamet gununde ummetimin cokluğuyla ovunurum." Yine hadisi şerifte;"Siyah bir kadın doğurgansa doğurmayan beyaz guzelden daha hayırlıdır." c)Allahu Tealanın emirlerini yerine getirmelidirler. Ayet ve Hadisi şeriflere gore hareket etmelidirler. d)Karı ve Kocanın islami terbiye metotlarını iyi bilmeleri gerekir. Bundan maksat Peygamber ornek almalıdırlar. cunku Peygamber cok sabırlıydı, yumuşaktı, kızmazdı, acıyandı, merhametliydi ve her şeyi yerinde ve zamanında gerektiği şekilde yapardı. Terbiyede ailenin onemi nedir? 1)Doğacak cocuğu islami edep uzere doğurmak. a)Doğduğu zaman sağ kulağına ezan sol kulağına kamet okumak. Bunun sebebi şudur, doğan cocuğun dunyada işiteceği ilk şeyin Allah'ın isminin olmasının sağlanmış olmasıdır. Hadisi şerifte;"Peygamber 'i Hz. Hasan doğduğunda kulağına ezan okurken gorduk denilmektedir." b)Doğan cocuğun ağzına hurma ezmesi yahut tatlı bir şey koyarak cocuğun anasından emmesini sağlamak. c)Guzel bir isim koymak ve akika kurbanı kesmek. Buda yedinci gunde yapılması sunnet olur. İsim koymada haram, mekruh, helal, mustehap olanlar bulunduğu icin, cocuğa uygun ve mustehap, yani guzel bir isim secilmelidir. Hadisi şerifte;"Her cocuk akika kurbanıyla rehindir." " Her cocukla akika vardır, kurbanı kesin, kanını akıtın, cocuğu eziyetten kurtarın." Akika kurbanı erkek ve kız ikisine de vardır. d)Cocuğu erkek ise sunnet etmek. 2)Gelişme cağında cocuğun fıtratını korumak, muhafaza etmek. a)Cocuğu kufur cevrelerinden korumak, etkilenmesini onlemek gerekir. b)Basın, televizyon ve değişik yayınlara karşı her zaman duyarlı olunmalıdır. 3)Cocuğa gelişme donemlerinde istek ve ihtiyaclarına karşı olgunlukla yaklaşılmalıdır, bununla beraber olgunlaşma ile terbiye sınırları dini motifler dengelenmeli ve cozumsel olmalıdır. 4)Cocuklar arasında mutlak adalet şarttır, eşit davranmak esastır. Hadisi şerifte;"Hz. Beşir Resulullah'a cocuklarından birisine verdiği bir mal icin şahit olmasını isteyince Resulullah ona butun cocuklarına verdin mi diye sorar O da hayır ya Resulullah der, bunun uzerine Hz. Beşir'e,"Beni zulmune şahit kılma." Demiştir. 5)Zaruri ihtiyaclarla aşırı ihtiyaclar arasında cocuk acısından bir denge oluşturmak gerekir. Zaruri ihtiyaclar; yemek, icmek, elbise, korunmak, şefkat, rahmet vb. insanın gerekli gorduğu ihtiyaclardır. 6)Cocukla baba arasında bulunan engelleri kaldırmak gerekir. Gencler belli donemlerde başkalarına aşırı ihtiyac duyarlar, bu durumda babadan karşılık bulamayan cocuk dışarıya kaymaya yonelecektir. Edineceği arkadaşı onun icin iyi yada kotu ornek olacaktır. 7)Terbiye ederken uslubumuza ozen gostermeliyiz, kotu ornek olmamalıyız. Hadisi şerifte;"Kadının birisi cocuğunu, gel oğlum sana hurma vereceğim şeklinde cağırınca cağrısını işiten Peygamber ey kadın eğer soylediğini vermez isen Allah katında yalancı yazılırsın " Der. 8)Terbiyede devamlılık cok onemlidir. Cunku cevremiz her an genclerimizi etkilemektedir. 9)Terbiye ile beraber eğitim birbirlerini tamamlayan unsurlardır. Peygamberimiz terbiye ederken aynı zamanda eğitimde verirdi. 10)Cocuğu zararlı olan şeylerden engellemeli ve karşılığında faydalı olacak imkanlara teşvik etmeliyiz. Hadisi şerifte;"Kişi arkadaşının dini uzeredir."denirken buna dikkat cekilmiştir. 2)Camii muessesi: Cami eskiden olduğu gibi gunumuzde de bazı ulkelerde toplumu yonetme ve yonlendirme gorevini yani terbiye gorevini ustlenmektedir. Tarihte pek cok ilim adamları, komutanlar, mucahitler hep camilerde yetişmişlerdir. Peygamberimiz zamanında camii mana itibarıyla namaz kılma yeri, medrese, yonetim merkezi, elcileri kabul noktası, savaş karargahı, konferans salonu, istişarelerin yapıldığı yer vb. olarak her turlu dunya ve ahiretle ilgili kullanımı olan bir mekandı. Camilerde bircok alimler fıkıh, feraiz, akaid, felsefe vb. dersler yapılmaktaydı. Kur'an'ı Kerim eğitimi de genellikle camilerde okutulur ezberlettirilirdi. Maalesef gunumuz icin boyle bir gorev camiler icin soz konusu değildir. Camiler bu durumda asıl manada işlevliklerini yitirmiş olup sadece ibadet mekanları haline donmuşlerdir. Camilerde neler yapılabilir; a)K. Kerim eğitimi birinci manada yapılması gunumuz ortamınca cok uygun olandır, boylece camilerde K. Kerim'in okunması da sağlanır. b)Camiye namaza gelenler sadece namazda sımsıkı olarak saf tutmaktan ziyade birlik ve beraberlik icerisinde hareket etmeleri, birbirleriyle kenetlenmeleri sağlanır. c)Camiye gelen her vatandaş hangi makam ve mevkiden olursa olsun eşit olarak Allah'a karşı alınlarını secdeye koyarak farksızlıklarını ifade ederler. d)Camilerde yapılan vaaz ve irşatlara dikkatle, itina ve ozen gostererek istifade edilir. e)Camiye giden her baba dini bir sorumluluk gereği kucuk buyuk her yaştan cocuklarını yanına alıp camiye gitmelidir. Camilerin temizliğinden daha onemlisi camilerin cemaatla dolu olmasıdır. 3)Okul ve medreseler: Tarihin akışı icerisinde her asırda ceşitli okul ve medreseler oluşturulmuştur. Bunlar bazen ceşitli menfaatler icin olduğu kadar insanların dunya ve ahiret mutluluklarını amac edinmişlerdir. Bu itibarla tarihten gunumuze devam eden bu muesseselerden hakkıyla yararlanmak her insanın hakkıdır. Şunu iyice bilmek gerekir ki islam dini hicbir zaman ilimle catışmadığı gibi ilim oğrenmeği de her muslumana farz ve sorumlu tutmuştur. Şayet bir yerde din ve ilim catışmış gibi soylenirse burada ya catışan ilimde bir sıkıntı vardır ya da din adına konuşan kimsede sıkıntı var demektir. Bu durumda okullardan ciddi manada yaralanmak gerekir, şoyle ki; a)Yabancı okulların taşıdığı ciddiyette eğitim verecek okullar oluşturulmalıdır. b)Peygamberimiz 'in başlattığı suffe topluluğu misali okuma imkanı olmayan fakir oğrencilere kucak acılmalıdır. Her musluman genc asgari seviyede araştırma yapabilecek durumda eğitim almalıdır. c)Maddi ilimlerde olduğu gibi manevi ilimlerde de ihtisas yapmış elemanlar yetiştirilmelidir. Gerekirse başka ulkelerden ilim almak suretiyle istifade edilmelidir. Hadisi şerifte;"İlim Cin'de dahi olsa gidin alın."Gereğince ve"Hic bilenlerle bilmeyenler bir olur mu"?İlkesinden hareketle okullarımıza ayrı bir ozen gostermeliyiz. d)Okullarda ki eğitimde, akılla irfan, dinle vicdan, dunya ile ukba beraber işlenmelidir. Aksi halde amacı olmayan hicbir eğitimin sonucu hayır getirmediği bir gercektir. e)Bugun ulkemizde ki okulların icerisinde bulunduğu durum maalesef esef vericidir. Maddi olanaksızlıklar başta olmak uzere genclerimizin okullarda menfi manada etkilendikleri gorulur. Bu etkilenmelerin başında ahlak sorunu, orf ve adetlerden soyutlanma sorunu, aileden kopma sorunları gelmektedir. Ailelerin sorumsuzluğu, oğretmenlerin ilgilenememesi, idarelerin gevşekliği hatta etkisizliği, tarihini yitirmiş nesil oluşturmuştur. Nesillerin tarihiyle butunleştirilmesi okullarda dikkate alınmalıdır. f)Okul denilince aklımıza ille de ozel binalardan yapılmış mekanlar gelmemelidir. Cocuklarımıza eğitim verebileceğimiz her yer evimiz, sokağımız, carşımız, iş yerimiz, parkımız dahil her yer okul olmalıdır. Her veli mesuliyetini taşıdığı kimselerin sorumluluklarını kendisi ustlenmelidir, başka nedenleri kendi eksikliğine bahane yapmamalıdır. Her yer okul, her kes oğretmen olmalıdır. Butun bunlar yapılırken ibadet şuuru ve samimiyeti on planda tutulmalıdır. alnıtıdır!