Gece altını ıslatmak bir hastalıkmı? altını ıslatma nedenleri, altını ıslatma, altını ıslatan bebek, altını ıslatma tedavi, altını ıslatma sorunu Sağlıklı cocuklar da uyku oncesi aşırı sıvı aldıklarında gece idrar kacırabilirler. Ancak, bu olayın bir rahatsızlık olarak duşunulup tedavi etme kararının verilebilmesi icin en az, ard arda gelen 3 ayda haftada 2 kereden fazla olması gerekmektedir... Yeditepe Universitesi Hastanesi Cocuk Cerrahi Uzmanı Doc. Dr. Selami Sozubir, bu konuyla ilgili merak edilen sorulara cevap verdi: Ne kadar sıklıkla karşılaşılan bir durumdur? Gece altını ıslatma coğu zaman mesane gelişimindeki gecikmenin bir sonucudur. Bu nedenle de yaşla sıklığı azalır ve erkek cocuklarda kız cocuklara oranla daha sık gorulur. Aileler 5 6 yaş civarında bu sorunla ilgilenmeye ve genellikle de 7 8 yaşında hekimlerden yardım istemeye başlarlar. Uc yaşındaki cocukların %40'ı altını ıslatırken bu oran 5 yaşında %20'ye ve 6 yaşında %10'a duşer. Ulkemizde ise bu oranlar dunya oranlarına gore hafifce yuksektir. Ulkemizde 7 11 yaş grubunda erkeklerin %16'sında, kızların ise %11'inde gece altını ıslatma problemi olduğu bildirilmektedir. İşin ilginci dunyada 20 yaş uzerinde de %1 2 oranında gece altını ıslatan erişkenlere rastlanmaktadır. Gece altını ıslatma psikolojik bir problem midir? Gercekten bu soru yıllarca bu konuyla ilgilenen hekimlerimiz icin ciddi bir tartışma konusu olmuştur. Elbette bir takım psikolojik faktorler sonucta sinirlerle ilgili olan bu olayın oluşmasına neden olabilir. Ancak bugun cocuğun psikolojik problemlerinin buna neden olduğundan cok, bu sorunun cocukta ciddi ruhsal problemlere neden olduğu on plana cıkmaktadır. Genel olarak psikolojik olayların sık gorulen birincil gece altını ıslatma sorununa yol acmadığı gerceği bu cocukların buyuk coğunluğunda bir ruhsal sorun aramaya gerek olmadığını ortaya koymuştur. Sabahları ıslak bir yatakla uyanan bir cocuğun sıkıntısının ne denli yoğun olacağı acıktır. Aileler ise bu durumun bir hastalık olduğunu kabul etmediklerinden cocuğu suclamakta ve hatta zaman zaman cezaya carptırmaktadırlar. Oysa bu durumdan en fazla cocuk rahatsızdır ve kurtulmak istemektedir. Bu durum cocukta ozellikle ev dışı otel, kamp misafirlik gibi bir yerde yatmaktan kacınmaya ve cocuğun cok yoğun utanma duygusu yaşamasına neden olmaktadır. Bu nedenle bir cok faaliyete katılmak istemeyebilir. Ancak, cocukluk cağındaki davranışsal gerilemenin bulgularından biri de gece altını ıslatma olabilir. Bu okul başarısızlığı, korku gibi ek bulgularla beraberdir. Bu tur bulguları da olan cocukların mutlaka cocuk psikiyatristleri tarafından gorulmesi gereklidir. Gece altını ıslatma genetik bir hastalık mıdır? Gercekten gece altını ıslatma buyuk oranda genetik yatkınlığa dayanmaktadır. Yani ailesel bir rahatsızlıktır. Anne ve babadan birisinde altını ıslatma oykusu varsa cocukta %44, ikisinde birden varsa %77 oranında altını ıslatma sorunu yaşanmaktadır. Eğer baba cocukluğu doneminde altını ıslatıyorsa cocuğunda bunun gorulebilme şansı diger cocuklara oranla yaklaşık 7 kez fazladır. Anne de bu gecmiş varsa bu oran yaklaşık 5 kez fazladır. Aile oykusu olan vakalar iyileşme zamanı bakımından ailelerine benzer bir seyir gostermektedirler. Ayrıca son yıllarda yapılan calışmalarla kromozomlar uzerinde genetik alt yapıda gosterilmiş ve 5,13,12,22 gibi kromozomlarda gece işemesi ile igili spesifik bolgeler saptanmıştır. Gece altını ıslatma yaşla kendi kendine gecen bir durum mudur? Toplumumuzda gece altını ıslatmanın zamanla her cocukta duzelebileceğine dair yanlış bir inanış hakimdir. Hatta ergenlikte, sunnetle, ya da askere gidince gececeğine inanılır. Aslında birincil tip gece altını ıslatmada yaş ilerledikce bazı vakalarda kendiliğinden duzelmeler gorululduğu doğrudur. Ancak bu duzelmenin ne zaman olacağını kimse bilemez. İlaveten, bu duzelmeyi beklerken cocuğun ruhsal durumunun ne kadar etkileneceği de bilinmediği icin bu duzelmeyi beklemek kesinlikle doğru değildir. Bu hastalığın tedavisinde oldukca yuz guldurucu sonuclar alındığına gore, 5 yaş uzerinde gece altını ıslatan cocukların tibbi yardım alması gerekmektedir. Bazı cocuklar neden gece altlarını ıslatırlar? Gece altını ıslatan cocukların coğunluğu birincil tip dediğimiz altını ıslatma gurubunda yer almaktadırlar. Yani bu cocukların gece altını ıslatmadıkları normal diyebileceğimiz bir donemi hic olmamıştır. Bunu ortaya cıkaran sebeplerin başında cocukların sinir sisteminin tam gelişmiş olmaması ve mesanenin sinir kontrolunun tam kazanılmaması yer almaktadır. Bu tip gece altını ıslatan cocukların gece uykuda mesane doluluğunu hissetmelerinin yetersiz, mesane kapasitelerinin kucuk ve uyku derinliklerinin fazla olduğu bildirilmektedir. Hasta mesanesi dolduğunda normal olarak oluşan mesane kasılmalarını algılayamaz ve mesanedeki basınc artışını hissedemez, sonuc olarak gece uykuda altını ıslatır. Ayrıca, gece idrarın azalmasını sağlayan hormonun bu cocuklarda normal olmadığına dair araştırma sonucları da mevcuttur. Gece altını ıslatan cocukların uzman bir hekim tarafından muayene edilmesi ve nadir de olsa cocukta gece altını ıslatmaya neden olabilecek diğer hastalıkların araştırılması ve ayırt edilmesi gerekmektedir ve cok onemlidir. Bu ayırt edilmesi gereken hastalıklar hangileridir? Gece altını ıslatan cocukların %3'u civarındakilerde bobrek ve idrar yollarına ait doğuştan bozukluklar, bobrek hastalıkları, gizli bel kemikleri acıklıkları , şeker hastalığı, sara hastalığı, parazitler, besin alerjileri gibi bu duruma neden olan başka hastalıklar saptanabilmektedir. Vakaların %5 10'unda ise altını ıslatmaya sık ve acil idrar yapma ihtiyacı gibi işeme esnasında ortaya cıkan birtakım yakınmalar eşlik etmektedir. Bu cocuklarda kabızlık, idrar yolu enfeksiyonu ve mesanenin birtakım sinirsel duzeltilebilir rahatsızlıkları saptanmaktadır. Ayrıca son yıllarda halk arasında geniz eti olarak bilinen durumda da cocuklarda yuksek oranda gece altını ıslatma gorulduğu ve ameliyat sonrası yakınmalarının gectiği uzerinde durulmaktadır. Gece altını ıslatan her cocuğa ileri tetkikler yapmak gerekir mi? Bu sorunuz gercekten cok onemli. Gece altını ıslatan cocuklarda aşağıda sıraladığımız ozellikler varsa en kısa zamanda ileri tetkik ve inceleme amacıyla uzman bir hekime başvurmaları gerekmektedir. Bu ozellikler: gece altını ıslatma hic altını ıslatmamış bir donemden sonra ani olarak başladıysa, gunduzde altını ıslatıyorsa, kabızlık ya da kaka ile altının kirlenmesi de mevcutsa, idrar yaparken ağrı duyuyorsa, bir gunde 7 den fazla sayıda idrara cıkıyorsa tuvalete koşarak ya da son dakikada gidiyorsa, işeme sayıları haftada 2 den fazla ve gecede 1 den fazla ise, gece icinde işemesi az az miktarda ancak fazla sayıda ise Bu ozelliklere sahip cocukların kesinlikle uzman bir hekime ve mumkunse gece işemesi polikliniği olan bir hastaneye başvurmalarını oneriyoruz. Bu cocukların eşlik eden hastalıklar ve mesane fonksiyonları acısından değerlendirilmeleri gerekmektedir. Hastanemizde de bu hizmet ozel olarak verilmekte. Mesane fonksiyonlarının değerlendirilmesi en onemli arac olan urodinami tarafımızdan yapılmaktadır. Urodinami ne demektir? Bu aletle biz mesanenin dolması ve işeme esnasında sinirsel iletimini ve fonksiyonlarını değerlendirebiliyoruz. Boylece kalbin EKG si gibi mesanenin calışması elimize işlevini gosteren bir rapor halinde gelebiliyor. Ozellikle gunduz idrar yaparken şikayetleri de olan gece altını ıslatan cocuklarda doğru ilacların kullanımı acısından bize yol gosterici olabiliyor. Ancak bu tetkikin ozellikle cocuklarda sabırla yaklaşarak ve bu konuda uzman hekimler tarafından bizzat yapılması gerekmektedir. Gece altını ıslatan cocuğa nasıl davranmalı? Artık şunu cok acık olarak biliyoruz ki, bu cocuklara en buyuk zararı veren gece altını ıslatmanın kendisinden cok, ailenin ve toplumun yanlış tutumları olmaktadır. Bunların icinde en tehlikelisi cezalandırmalar ve de ozellikle cinsel bolgelere yonelik cezalandırmalardır. Bu tur bir cezanın cocuk uzerindeki etkisinin omur boyu surebileceği unutulmamalıdır. Gece altını ıslatan cocuğunuza kızmayın, utandırmayın onu, başka cocukları ornek gostermeyin. Altını ıslatan cocuğa onun fizyolojik bir gelişme gecikmesi yaşadığını, bu sorunun cok da onemli olmadığını ve aslında diş cıkarma gibi normal bir gelişim olduğunu; ama onu etkilediğini duşunduğunuz icin bir doktora goturmek istediğinizi, tetkik ve tedavi suresince ona destek olacağınızı anlatmanız gerekmektedir. Neden tedavi ediyoruz? Gece altını ıslatan cocukların bir kısmı kendiliğinden duzelecektir ancak cocuğa ve aileye sıkıntı vermesi, cocuğun kendine guvenini azaltabilmesi, birlikte başka davranış ve duygulanım sorunlarının olabilmesi nedeniyle tedavi onerilmektedir. Tedaviye başlamadan once uzman ve gece altını ıslatma konusnda tecrubeli bir hekim tarafından cocuğun detaylı fiziksel muayenesi yapılmalı, idrar kacırmaya yol acabilecek diğer tum nedenler gozden gecirilmelidir. Tedavisi nasıl oluyor? Tedavinin başarılı olmanın ilk şartı aile, cocuk ve hekim arasında tam bir iş birliğinin olmasıdır. Ana prensip cocuğa guven vererek sucluluk hissini ortadan kaldırma ve mumkunse olayı cocuğun sahiplenmesini sağlamaktır. Oncelikle denenmesi gereken cocuğun kendisinin veya ailesinin gece uyanmasına donuk programlardır. Bunlara motivasyon programları denmekte ve sadece motivasyonla doğrudan tedavinin başarısı %25 arttrırabilmektedir. Once cocukların kendiliğinden uyanması denenir, bu mumkun olmuyorsa ailenin cocuğu gece uyandırıp tuvalete gitmesini sağlayan program uygulanır. Altını ıslatma tedavisinde uzun yıllardır ceşitli ilaclar kullanılmıştır. Bu ilac tedavi kurları cocuktan cocuğa farklı olarak ortalama 6 ay surmektedir. Halk arasında tedavide kullanılan bazı ilacların kısırlığa neden olabileceği gibi yanlış bir kanaat vardır. Bu uydurma ve bilimsel dayanağı olmayan bir soylentiden ibarettir. Eğer ailenin desteği ile beraber motivasyon tedavisi ve ilac tedavisi beraber uygulanırsa bu cocuklarda tedavide başarı oranı %7080 bulmaktadır. İlac tedavisinin en onemli dezavantajı ise tedavi kesildikten sonra rahatsızlığın yuksek oranda tekrar riski bulunmasıdır. Bu nedenle son yıllarda alarm ve ilac tedavisinin birlikte kullanılması onerilmektedir. Alarm cihazları cocuk idrar kacırmaya başlar başlamaz cocuğu uyandırarak, mesanesini kontrol etmesine yardımcı olan araclardır. Alarm cihazları teknolojisinde son yıllarda onemli ilerlemeler olmuş ve hem kucuk hem de kullanımı kolay alarm cihazları uretilmiştir. Alarm tedavisine de en az 3 ay devam etmek gerekmekte ve bu tedavi ile cocuklarda %85 lere varan iyileşme sağlanmaktadır. Alarm tedavisi sonunda tekrarlama riski ise oldukca duşuktur.