Cocuğa Sınır Koyma cocuğa sınır koymak cocuğum giyinmek istemiyor cocuğunuza sınır koymak cocuğunuza koyma cocuğa koyma Cocuklar Neden Sınırlara İhtiyac Duyarlar? Sınırların etkili bir bicimde belirlenmediği ve anne baba tarafından cocuğa, net olmayan mesajların gonderildiği bir evde buyuyen cocuklar, dunyaya acıldıklarında catışmalar, reddedilmeler ve olumsuz tepkilerle karşılaşırlar. Cocuklara cevresi ile başarılı ilişkiler kurmaları icin ihtiyacları olan net mesajların sağlanması, bu tur olumsuzlukları ortadan kaldırmaya yarayacaktır. Anne babaların bu mesajları iletirken dikkat etmeleri gereken en onemli konu mesajların acık anlam ifade etmeleridir. Cocuklar kendilerine acık anlam ifade etmeyen mesajlarla baş edemezler. Bu nedenle davranışlarıyla yetişkinleri kendileri icin anlaşılabilir olmaya zorlarlar. Yani ancak kendilerine anlayabilecekleri acıklamalar yapıldığında sınırlarını kabul ederler. Jestleri, mimikleri ve soyledikleri birbirini tutan yetişkinleri ciddiye alırlar. 9 yaşındaki bir cocuğun ifadesi şoyle; " Ne olduğunu tam olarak anlayamazsam, bana kızdıkları şeyleri yapmaya devam ederim. Cunku benim annem ve babam, ben cok ileri gittiğimi anlayıncaya kadar yumuşak davranmaya devam ederler ve sonra aniden patlarlar. Ben o ana kadar yanlış davrandığımı anlayamam, doğru davrandığımı sanırım." Mesajların, acık ve anlaşılır olmasının yanında cocuğa nasıl iletildiği de cok onemlidir. Anne babaların cocukları ile iletişim kurarken gozleriyle iletişim kurmaları, bedensel iletişimde bulunmaları ve sonra istenilen şeyi acık ve net olarak ifade etmeleri gerekir. Anne babalar cocuklarının rahatsız edici davranışlarını kabul etmek zorunda değildir. Ozellikle de bu davranışlar, daha once anne baba ile cocuk arasında anlaşmaya varılmış bir konu veya ebeveynlerin kişiliklerini ihlal eden bir konu ise cocuğa mudahale gerekir. Burada belirleyici olan, ana babanın rahatsızlıklarını nasıl ifade ettiğidir. Suclamalar, genellemelere yonelik şikayetler cocuklara kesinlikle yardımcı olmaz. Anne babaların kendini ifade ederken "ben" mesajlarını şekillendirmesi ve gerektiğinde dile getirmeyi oğrenmesi gerekir. Henuz ortak karar alınamamış konularda duygular hakkında fikir vermeyi, istenildiğinde ve gerektiğinde kararlılığı "ben" mesajları ile iletmek mumkundur. Bazı ana babalar cocuklarına ulaşmanın bir yolunu bulamamaktan şikayetcidir, cocuklarını hırcın ve paylaşımcı olmayan yapıda bulurlar. Umutsuzluğa kapılıp, "Benim cocuğum niye boyle?", "Niye başaramıyorum?" diye duşunurler. Cocukların bazı konulardan kacınmalarının arkasında cok ceşitli nedenler olabilir. Cocuklar birlikte hareket etmekten kacınıyorlarsa, bir tartışmada oc alma ve misilleme yapma davranışlarına girişiyorlarsa; "Niye?" sorusu yerine "Neden bunu yaptın?" sorusuna uygun cevap verme olasılıkları yuksektir. Cocuk boyle bir soru karşısında cevap verebilir, rahatsız edici davranmayabilir veya reddederek ve kuserek kendini geri cekebilir. Davranışların temellerini araştırırken şu sorular onemlidir;" Cocuğum bu hareketiyle bana ne anlatmak istedi?", "Cocuğum bu davranışıyla ne elde etti?". Sonunda her cocuk icinde bulunduğu duruma uygun davranmaya calışır. Buna rağmen gelişim sureci icinde yetenekleri konusunda kendisine guc verecek bir kabul gormez, gosterdiği ilerleme ve surekli cabaları icin takdir ve iltifat almaz, karşılaştığı guclukler ve problemlerde cesaretlendirilmezse; anne babasının ve diğer yetişkinlerin ilgisini cekmek icin deneme yanılma yontemiyle kendisine başka yollar arar, zarar verir, kırar doker. Anne babaların sınırları koyarken bu sınırları cocuğa kavratmaları gereklidir. Karşılaştıkları engellenmelerin ve koyulan yasakların nedenlerinin kendi mantık duşunce tarzlarına uygun olmadıklarını gorduklerinde bu sınırlamalara uymaları pek mumkun değildir. Pek cok cocuk, anne babalarının sınırlar koymakta duygusal acıdan zorlandığını ve kararlarını oluşturma ve uygulamakta bu zorluğu yaşadıklarını hisseder ve bu hissi kurnazca kotuye kullanır. Cocukların yonlendirilmesi ve bazen de durdurulması icin acık ve kararlı insanlara ihtiyacı vardır. Cocuklara sınırlar koyarken sonucu etkili kılmak icin istenmeyen davranışa "anında" mudahale etmek gerekir. Sonuclar, kabul edilemez davranışın hemen arkasından uygulandıklarında etkileri en yuksek duzeyde olur. Sonucları kararlılıkla uygulamak ve tutarlı olmak cok onemlidir. Sozel mesajlarla davranışlar arasında, ana babalar arasında ve sonucların uygulandığı her durum arasında tutarlılık ve kararlılık olmalıdır. Doğru bir davranışı kazandırma sırasında anne babalar kabul edilebilir davranış hakkında mesaj iletirken kendileri de istenen davranış icin model oluşturmalıdır. Cocuğun yaşına ve anne babaların niyetine uygun bir secenek sunmak sınır koymada ve cocuğu işbirliğine dahil etmede onemlidir. Cocuklara secenek sunmak onların soz dinlemelerini veya işbirliğini sağlamak icin cok etkili bir yoldur, cunku cocuklar kendi sectiklerini yapmayı cok severler. Cocuğa baskı altında olmadığı ve kontrolun kendisinde olduğu hissini verir. Orneğin; "Sut mu portakal suyu mu istersin?, "Mavi kazağını mı yeşili mi giymek istersin? "Secme hakkı verilirken zaman secenek olarak kullanılabilir. Orneğin; "Televizyonu 5 dakika mı yoksa 10 dakika daha mı seyretmek istersin?", "Hangisini once yapmak istersin, oyuncaklarını toplamak mı, sofraya yardım etmek mi?". Cocuk sunulan seceneklerden birini secme konusunda isteksizse, "secimini kendin yapacak mısın, yoksa senin yerine ben mi yapayım?"diye sorulabilir. "Ona Hayır Diyemiyorum" "Surekli yeni oyuncaklar almanızı istiyor. Ya da sizin o masum kurallarınıza karşı gelmeyi deniyor. Sanki biraz fazla odun veriyormuşsunuz gibi hissediyorsunuz. Oyleyse, kaybettiğinizi duşunduğunuz otoritenizi nasıl yeniden kazanabilirsiniz?" Hayır demesini bilmenin altında ne yatar? Ceşitli duygular; Suclu ana babalar: Zaten cocuğunu yeteri kadar goremiyor, birlikte olduğu anlarda da onu zorlamak istemiyor. Şupheci ana babalar: Aldığı eğitimin bir sonucu olarak buyuk bir olasılıkla cok katı ve sıkı bir eğitim cocuğuna "hayır" demenin yararlı olup olmayacağını surekli kendi kendine sorguluyor. Bitkin ana babalar: Sonunu getiremeyeceğini duşunduğu bir işe girişmeye hic cesaret edemiyor. Aceleci ana babalar: Sabahları cocuğu giyinirken, iki saat dil dokmeye zamanı olmadığından onun işini kendisi ustleniyor. Hayır demesini oğrenmek nicin gereklidir? vBu, cocuğunuzun bicimlenmesine ve ilerde, kişilik sahibi, sorumlu, ozgur ve becerikli bir insan olmasına olanak sağlar. Engelleme, butun isteklerinin karşılanmasının yarattığı anlık sevinclerden vazgecebilmeyi oğrenmek zorunda olan cocuğun psikolojik ve duygusal gelişiminde onemli bir deneyimdir. vCunku sanıldığının aksine, kendisine "hayır" denilmesi, cocuğu rahatlatır. Kabul edilmiş sınırlar, incitmekten cok guven verir. Kriz oncesi alınan kararı korumak, ofkesine gecit vermemek ona başlangıcta verilebilecek en iyi işaretlerdir. Buna karşılık, sinir krizlerinin ve cığlıklarının kendisini amacına ulaştırdığını hisseden cocuk, konulmuş sınırların yokluğunda daha cok caresiz ve tedirgin hisseder. Onun ihtiyaclarını anlamak, her şeyi yapmasına izin vermek anlamına gelmez. v"Arkadaş ana baba" tuzağına duşmemek icin. Arkadaş ana baba olmak, cocuğunu kendisiyle aynı yaşta bir arkadaşı gibi eşit saymaktır, yani onu yetişkin olarak gormektir. Cocuğunuzun kendi kimliğini rahatca bulabileceği, guvenebileceği, dayanabileceği, ana baba statusunu surekli koruyan, yetişkin, ciddi ve aklı başında bir ana babaya ihtiyacı var. Cocuğunuzun Ofkesi elinizi kolunuzu mu bağlıyor? Yaklaşık 3 yaşına kadar her cocuk, yetişkinlere inatla ve duzenli olarak karşı cıktığı bir donemden gecer. Bu o cok unlu "hayır evresi"dir. Cocuk, ana babanın uysal cocuğu olmak istemediğinin farkına varır, kendisine ait duşuncelerinin olduğunu gosterir. Bu donem ana baba icin yorucu ve cesaret kırıcı bir donem olduğu kadar cocuk icin de gerekli bir donemdir. Cocuk karşı cıkarak kişiliğini oluşturur. Bunun farkında olmak, ona fazla gecit vermeden durumu dramatik bir hale getirmemenizi sağlar. Gercek bir uzuntuyu ya da acıyı, basit bir kapris ile ayırt etmeyi oğrenin. Birincisinde anlayışlı ama ikincisinde kararlı olun ve odun vermeyin. Kendinize guvenin, cocuğunuzun başkaldırısına başka birine gerek duymadan tek başınıza meydan okuyun. Anahtar sozcukler: "Benimle aynı fikirde olmadığını cok iyi anlıyorum ama az once yaptığın şey gercekten kabul edilemez." Sizi "kotu anne" olmakla mı sucluyor? Ona karşılık olarak sakince şunu soyleyin:"Şimdi boyle duşunuyorsun belki ama bunu sana daha once de soyledim: anneleri ve cocukları değiştiremeyiz, bu imkansız." Kendi cocukluğunuza dair ornekler verebilirsiniz. "Ben de kucukken, hatırlıyorum da annem babam da...". Cocuğunuz bu şekilde sizin de bir zamanlar cocuk olduğunuzun ve sizin de bazı şeylerden yoksun kalıp duş kırıklıkları yaşadığınızın farkına varır. Sucluluk duymayın: Onun isteklerine izin vermeyerek ve bunun sorumluluğunu uzerinize alarak ana baba rolunuzu hakkıyla yerine getirmiş olursunuz. Cocuklarınızın, canlarını sıkan şeyler konusunda konuşmak, dinlemek ve gerekirse problemleri cozmek icin aile toplantıları duzenleyebilirsiniz. Kucuk cocuklara ne yapacağını soylemek yerine, sınırlı secme şansı vermeyi deneyin. Bazen cocuklar, moralleri bozuk olduğunda duygularını dile getiremezler. Cocuğunuz biraz beklemenin sakıncası olmadığını ve kendisini hazır hissettiğinde sizinle konuşabileceğini bilmeli. Cocuğunuz nedenini bilemediğiniz bir ofke yaşıyorsa; "sen gercekten ofkelisin, bunu anlayabilirim ancak bunu davranışların yerine konuşarak kime veya neye kızgın olduğunu bana anlatabilirsin." Deyin. "Ofkeli olmamalısın" demek yerine, cocuğun cevabını bekleyip ilgi ile dinleyin.