Ozlu Sozler... Hamd, ancak Allah icindir. O'na hamdeder. O'ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden, amellerimizin kotuluğunden O'na sığınırız. Allah kimi hidayete erdirerse onu saptıracak, kimi de saptırırsa onu hidayete erdirecek yoktur. Şehadet ederim ki, Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir ve ortağı yoktur. Yine şehadet ederim ki Muhammed O'nun kulu ve Rasuludur. Kıyametin hemen oncesinden, o'nu mujdeleyici ve korkutucu olmak uzere, hak ile gonderdi. Allah'a ve Rasulu'ne itaat eden, doğru yola ermiştir. Onlara isyan eden ise, Allah'a hic bir zarar veremez. Ancak kendisine zarar verir. Allah Teala buyuruyor: "Ey iman edenler! Allah'tan sakınılması gerektiği şekilde sakının ve ancak muslumanlar olarak olun."(Al İmran 3/102) . "Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan da eşini yaratan ve ikisinden bircok erkekler ve kadınlar uretip yayan Rabbinizden sakının. Adını kullanarak birbirinizden dilekte bulunduğunuz Allah'tan ve akrabalık haklarına riayetsizlikten de sakının. Şuphesiz Allah sizin uzerinizde gozetleyicidir."(Nisa 4/1) "Ey iman edenler! Allah'tan korkunun ve doğru soz soyleyin ki Allah işlerinizi duzeltsin ve gunahlarınızı bağışlasın. Kim Allah'a ve Resulune itaat ederse buyuk bir kurtuluşa ermiş olur."(Ahzab 33/70 71) Muhakkak ki, sozlerin en doğrusu Allah'ın Kelamı, yolların en hayırlısı Muhammed'in yoludur. İşlerin en kotusu ise sonradan uydurulanlardır. Sonradan uydurulup dine sokulan her amel bidat, her bidat sapıklık ve her sapıklık da ateştedir. Onsoz Dinde sadece kur'an ve sunnet delil olarak gecerlidir. Başka her insanın, ister alim, fakih, ustad, şeyh yada Şeyh'ul İslam olsun, kavli ya kabul edilir, ya da reddedilir. Kur'an ve sunnet ise asla reddedilmez. Ne var ki, bazan hikmet sahibi ve ilim ehli insanlar cok değerli sozler soylemişler. Bu sozler ya kur'an ve sunneti acıklar, yada insanı tefekkure cağırır. Ne yazık ki, bizim zamanımızda hikmetli soz soyleyen yoktur. O yuzden alimlerden yoksun olan bu devirde bizim gibi cahillere soz kaldi; ve yapacağımız en guzel iş alimlerin unutulmuş sozlerini tekrar insanların akıllarına getirmektir. Tabi ki bu basit eserimizde ya kabul edilir, ya da reddedlir, zira hatalı olması muhtemeldir. Nitekim İmam Şafii'nin soylediği gibi: ALLAH, kendi eserinden başkasının hatasız cıkmasına razı değildir. İmam Şafii Yine de ALLAH'a ediyoruz ki calışmamızda oldukca az hata bulunsun ve musluman kardeşlerimize ve musluman olmak isteyen cağdaşlarımıza gereken faydalar versin. Bu niyet ile RAHMAN ve RAHİM olan ALLAH'ın adıyla İbni Kayyım'ın şu sozuyle başlıyoruz: Her konuda yegane kemal sahibi ALLAH'dan başkası değildir. Zira malum ve cehul olarak yaratılmış olan bir kimse nasıl hatadan masum olabilir. Ancak hata ve yanlışları sevabına daha yakın olarak gorulenler, isabetli olanlardan kabul edilirler. Bu hususta konuşana ve başkalarına duşen soz, sozunun temel kaynağı hep hak olarak ilimden konuşmak olsun. Amacı ALLAH icin nasihat olsun. ALLAH icin, kitabı icin, Resulu icin ve 2) musluman kardeşleri icin nasihat etmek olsun. İbn Kayyım ALLAH'ı sevmek, O'nun yolunda cihad etmeyi gerektirir. İbni Teymiyye Ben size gerceği soyluyorum. Firdevs cennetine varis olmak isteyen kimsenin, kuru ekmek yiyip tatlı su icmesi, kopeklerle beraber copluklerde yatması cok bile. İsa b. Meryem Oldurulmem, benim icin Mekke'de bulunmamdan daha sevgili ve hayırlıdır. Huseyin b. Ali b. Ebu Talib, Seyyidu Şuheda Olcu ve tartı riayet edilen bir yere geldiğin zaman, orada uzun zaman ikamet et. Olcu ve tartının noksan yapıldığı bir yere geldiğin zaman ise orada fazla durma. Said b. Museyyeb Hicbir toprak hicbir kişiyi mukaddes yapmaz, insanı mukaddes yapacak ameldir. Selman i Farisi Kimin yanında surekli donup başvurduğu bir kitab varsa, onu yok etsin. Zira sizden onceki insanlar Rabblerinin kitabını terkedip kendi alimlerinin sozlerini tabi olmakla helak olmuşlar. İmam Ali b. Ebu Talib ALLAH yolunda olumden korkmayınız. Cunku, o size bir gun muhakkak gelecektir. ALLAH'a yonelerek cıkmış olduğunuz dunyaya tekrar donmeyiniz. Artık sizin icin orada kalmak yoktur. ALLAH katında olan, sizin icin daha hayırlıdır. Suhayr b. Huzeyfe b. Hilal el Muzeyni Şerri bilmeyen, onun damına duşer. Omer b. el Hattab ALLAH'ın, bir tek secdemi kabul ettiğimi bilseydim, ailesine donen gurbetcinin sevgisi benim olume olan sevgimden daha fazla olmazdı. Abdullah b. Amr b. As Kim hidayet gayesiyle kur'an'ı okur, duşunurse o kimseye hak yol acıkca belli olur. İbni Teymiyye Unutma ki, ne kedersiz ve sıkıntısız bir hayat, ne de rahat icinde bir olum vardır. Ebu İshak eş Şabıti Kur'an ve hukumlerine riayet eden kimse, insanlar uykudayken, gecesinin kıymetini bilmeli. İnsanlar orucsuz iken gunduzunun kıymetini bilmeli. İnsanlar gulerken, ağlamasını bilmeli. İnsanlar konuşurkan, susmasını bilmeli. İnsanlar kabarırken alcak gonullu olmasını bilmili. İbni Mes'ud 3) İlim sadece takva sahibi olabilmek icin oğrenilir. İlmin başka şeylere ustun kılınması, sadece onunla ALLAH'tan sakınıldığı icindir. Sufyan i Sevri Dunya değismiş, sevimsizleşmiş, bizden yuz cevirmiştir. Dunya bitmiş gitmiş. Ondan, kap icinde kalan artık gibi artıklardan başka birşey kalmamştır. Hayat otlakta otlamak gibi, değersizleşmiştir. Gormuyormusunuz; hak işlenmez, batıl ise son derece rağbet edilir, uzere duşulur olmuştur. Mumin olan ALLAH'a kavuşmaya rağbet eder. Bence ŞEHİDLİKTEN BAŞKA OLUM DEĞERSİZDİR. Ben ancak şehitliği saadet goruyorum. Zalimlerle birlikte yaşamayı ise suclamaktan başka birşey gormuyorum. İmam Huseyin Ne kadar bilgi sahibi olursanız olun, amel etmedikce ALLAH sizi ilminizle sevaplandıracak değildir. Muaz b. Cebel Ey ilim sahibleri! Onunla amel edin, cunku alim, bilen, sonrada amel eden, işi, ilmine uyan kimsedir. Emir ul muminin Ali b. Ebu Talib İlme riayet edenler olun, sade raviler olmayın; cunku ilim bazan riayet edilir rivayet edilmez, bazanda rivayet edilir riayet edilmez. Abdullah b. Mesud Alim olmadıkca takva sahibi olamazsın. Kendisi ile de amel etmedikce ilimle guzel olamazsın. Ebu'd Derda Alim kimse, ilmi işine uygun duşen kimsedir. İlmi işine ters duşen kimse alim değildir, o sadece bir hadis ravisidir; birşey işitmiş ve onu nakletmiştir. Hasan i Basri Ulema oğrendiler mi, amel ederler. Amel edince de meşgul olurlar. Meşgul oluncada ortalıktan kaybolurlar. Ortalıktan kaybolunca da aranırlar. Aranınca da kacarlar. Sufyan es Sevri Yenik duşen kimse, şupheli konular koruluğuna duşen kimsedir, o sahaya girmeyip onunde duran kimse ise korunmuş ve ilimde derinliğe ulaşmış kimsedir. İmam Şatıbi Zahire zıt duşen her batın, batıldır. Ebu Said el Harraz Oğretildiniz, oğrendiniz, fakat amel etmediniz. ALLAH'a yemin olsun ki, bu ilim değildir. Hasan i Basri 4) İlim fazla hadis bilmek değildir, şuphesiz ki, ilim ancak ALLAH korkusudur. Abdullah b. Mesud İlim fazla mesele bilmek ve sormak değildir. Ancak ilmin belirgin bir vasfı vardır ki, o da aldatıcı dunyadan uzaklaşarak, ebedilik yurduna donuşu sağlamasıdır. İmam Malik İrade ve kudretiyle yaşadığım ALLAH'a yemin ederim, ALLAH'ın dinine akın akın girdikleri gibi ondan mutlaka akın akın cıkacaklardır. Ebu Hureyre ALLAH sevgisinin alameti, O'nu cok zikretmektir. Cunku birşeyi sevince onu cok anarsın. Dinin alameti, gizli ve aşikar olsun, ALLAH'a samimi olmaktır. Şukrun alameti, ALLAH'ın kaderine rıza, kazasına teslim olmaktır. Rabi b. Enes Sana, ALLAH'a yaklaştıran ve gazabından uzaklaştıran huylar tavsiye ederim: ALLAH'a, O'na hicbir şeyi şirk koşmadan ibadet etmen, sevdiğin ve hoşlanmadığın şeylerde ALLAH'ın kaderine razı olman. Lokman Fakirlik ve zenginlik birer binittir. Hangisine bindiğime aldırmam. Eğer fakirlikse, onda sabır vardır. Şayet zenginlikse onda da bol bağışlamak vardır. Abdullah b. Mesud İnsanları memnun etmeye calışmak ulaşılmayacak bir amactır. Oyle ise sen kendi maslahatının olduğu şeye bak ve ona sarıl. İmam Şafii Kimin bağlılığı olgun ve sağlam olursa insanların duşmanlık ve engellemeleri onu sarsamaz, dağlar onu kımıldatmaz. Kimin inancı, azmi, sabrı gucluyse sıkıntılar, korkular, şiddetler, onun azmini ve sabrını bozamaz. İbn Kayyim el Cevziyye ALLAH'ın ordusu, kılıc ve kuvvetle geldiği gibi huccetle ve lisanlada galiptir. Fakat asıl korku, silahsız olarak yola cıkan muvahhid icindir. Muhammed b. Abdulvehhab En bilginli insan, alimlerin fikir tartışmaları etkisiyle bilinclenendir. Ebu Hanife Yakub Yusuf'un uzerine iki gozune ak gelinceye değin ağladı. Olduğunu kesin bilmedi halde. Ben ise Ehli Beytimden olan on kusur kişinin bir sabahında diri diri boğazlandığını gordum. O halde soyle, onların kederlerinin kalbimden silinmesini uygun gorur musun? Ali Zeynelabidin b. Huseyin b. Ali 5) İlim acısından diğer insanlara ustun olan kimseye yakışan amel cihetinden de onlara ustun olmasidir. Hasan i Basri İlim amele cağırır; eger cevap verirse ne ala; aksi takdirde ilim ceker gider. Sufyan es Sevri Olum akan bir kaynaktır Bu pınarın bardağıyla icmek zorundayım Eğer olum bir kılığa burunse, benim kılığıma burunup konaklasar, dunya evi dar gelir. Ey babasiz kalası Senin utanganclığın beni bitirdi, şunu bil ki Ben olecek bir kişiyim, oldurulmesem de şayet. İmam Zeyd b. Ali Zeynelabidin b. Huseyin İş bir kere geri kalırsa, hicbir vakit ilerlemez. Omer b. el Hattab Dunya isteyenin misali, deniz suyunu icenin misali gibidir. Deniz suyudan ne kadar cok icerse o kadar cok susar. Sonunda deniz suyu onu oldurur. İsa b. Meryem Nefis lağım kuyusuna benzer; ne kadar kazsan dibi gorunmez ve temizlenmez. Fakat bu kuyunun ağzına bir kapak yapıp ortebilirsen, bunu yap ve eşelemekten vazgec. Sen asla bu kuyunun dibine ulaşamazsın, eşeledikce dibinden yeni şeyler cıkar. İbni Teymiyye Al i Muhammed'i sevmek rafizilikse eger, ins ve cin sahid olsun ben rafiziyim meger. İmam Şafii Kim edebi kucuk gorurse sunnetlerden mahrum kalmakla ceza gorur. Kim sunneti hafife alırsa akibeti farzlardan mahrum kalmaktır. Kim farlzarı hafife alirsa, onlara karşı gevşek davranırsa sonucta marifetten mahrum kalır. Abdullah b. Mubarek Bu hurmaları yiyecek kadar ayakta kalırsam, gercekten hayat cok uzundur. Amr b. Hamman Eğer keramet gosteren, havada ucan bır adamı gorurseniz hemen aldanmayın. Siz once onun ALLAH'ın emir ve yasaklarına karşı tutumuna, koyduğu sınırlara koruyup korumadığına ve şeriatı uygulayıp uygulamadığına bakınız. Ebu Yezid Bestami Kim sunnete uymadan bir iş yaparsa onun yaptığı iş batıldır, gecersizdir. Ahmed b. Ebu'l Havari 6) Şer'i ilmin sınırından cıktığı halde ALLAH'la beraber olduğunu iddia eden bir kimseyi gorduğunuzde sakın ona yaklaşmayın. İmam Ebu'l Huseyn en Nevevi Ey insanlar, kalplerinizi doğrultun ki, dış gorunuşunuz de doğru olsun. Omer b. el Hattab İlim komutan, korku idarecidir. Nefis bu ikisi arasında durur. O isyankar ve hilecidir. Oyleyse onu korkut, ilim siyasetiyle gozet ve korku tehditiyle yonet, istediğine ulaşırsın. Amr b. Osman el Mekki Onlar Huseynilere yaptıklarını yapmalarından korkuyorum. Ancak vallahi umrumda değil. Olunceye kadar savaşacağım. İmam Zeyd b. Ali Aradığın her şeyi ilim sahrasında ara. Eğer orada bulamazsan hikmet meydanında ara. Eğer orada bulamazsan onu tevhid terazisinde tart. Şayet bu uc yerde bulamazsan onu al ve şeytanın yuzune carp. İbni Ata Hallerin en faziletlisi ilimle birlikte olandır. Ebu Yakub en Nehricu Kişinin itakatta birini taklid etmesi, o kişinin ilminin darlığındandır. İmam Ahmed b. Hanbel İlim imam, amel cemaattır. İlim onder, amel ona tabiidir. İlim odada arkadaş, halvette sohbetci, yalnızlıkta dost ve şupheleri bertaraf edendir. İlmin hazinelerine sahip olan, hic fakirlik cekmeyecek bir zengindir. İlim kendisine sığınana zarar vermeyen bir barınaktır. İbn Kayyım Tum yonleriyle ve bir butun olarak bakılmadıkca kur'anın mesajı gereği gibi anlaşılmaz. Ebu'd Derda Peki o oldukten sonra yaşayıp ta ne yapacaksınız. Kalkın ve onun gibi olun. Enes b. en Nadr Ey nefsine goz acıp kapayıncaya kadar emin olmayan ve bir gunu bile tam sevincli olarak gecemeyen kimse, bu fani dunyayı ebedi ve baki olan ahirete tercih etmekten sakın. İbn Kayyım Nimete şukur ile ulaşılır. Şukurle nimet artar. Şukur ile nimet bir arada bulunurlar. Kuldan şukur kesilmedikce ALLAH'tan da nimetin artırılması kesilmez. İmam Ali b. Ebu Talib İnsan Rabbine karşı pek nankordur. Başını gelen musibetleri sayar durur, nimetleri unutur. Hasan i Basri 7) Ey işinde zulmeden kimse! Zulum zulmeden kimsenin aleyhine dondurulecektir. Sen bu zulmune ne zamana kadar devam edeceksin? Başına gelen musibetlerden şikayet ediyorsun ve nimetleri ise unutuyorsun. İbn Kayyım ALLAHU Teala kullarına 'LA İLAHE İLLA LLAH'dan daha ustun bir nimet vermemiştir. Ve 'LA İLAHE İLLA LLAH' ahirette insanlar icin dunyadaki su gibidir. İbni Uyeyne Bir kimse, belayı nimet, bolluğu musibet saymadıkca fakih ve alim olamaz. Sufyan i Sevri ALLAHU Teala, bir kuluna bir bela verdiği zaman o belada kul icin nimet vardır. Cunku o beladan daha şiddetlisini vermemiştir. Habib b. Ubeyb Hatanın başı dunya sevgisidir. Kadınlar şeytanın tuzağıdır. İcki ise butun kotulukleri toplayıcıdır. İsa b. Meryem Ben coluk cocuklarımla birlikte gitmekten başka birşey duşunemiyorum. İmam Huseyin Dunya şeytanın şarabıdır, ondan her kim icerse oluler ordusunda ve husran uğramışlar arasında pişman olarak ayılır. Yahya b. Muaz er Razi Ey nefis! Başına gelene sabret. Sen takdir edilmeyenden emniyet icindesin. Muhakkak takdir edilen gercekleşecek ve korksanda korkmasanda başına gelecektir. İbn Kayyım Kim bid'atcı birine dinlerse, ALLAH onu duyduğu şeylerden faydalandırmasın. Kim onunla tokalaşırsa islamla olan bağını koparmış olur. Sufyan i Sevri Dunyada bulunan her fert misafirdir, malı da emanettir. Misafir gider emanet kalır. Abdullah b. Mesud Dunya bir koprudur, ondan gecin, onu onarmaya calışmayın. İsa b. Meryem Goklerle yer hardal tanesi ile dolu olduğunu farz edilse, her bin senede bir kuş cıkıp, bu hardal tanelerdinden bir tanesini alıp gotururse, hardal taneleri sınırlı olduğu icin biter. Ahiret ise sınırsız olduğu icin bitmez. İbn Kayyım 8) Mutakki olan zengine servet ne buyuk bir yardımcıdır. Muhammed b. el Munkedir Zamanımızda mal muminin silahıdır. Sufyan i Sevri Zuhd, sana fayda vermeyen şeyi terk etmendir. Vera sana zarar veren şeyi terk etmendir. Zuhd, dunyadan elleri değil, kalbi boşalmaktır. Zuhdun zıddı, cimrilik ve dunya duşkunluktur. Ahmet b. Abdulhalim el Harrani Başına bir musibet gelen kimse, ALLAH'tan başkasına şikayet ederse, kalbinde ALLAH icin yapmış olduğu ibadet ve taatın ebedi lezzetini bulamaz. Şakik i Belhi Devamlı bir ameli yapan bir adamın başına bir musibet geldiğinde o ameli bir kere olsun terk etmesi amelinde noksanlık olduğu anlamına gelir. Yezid b. Yezid Vallahi butun dunya benim olsa, sonra CENAB I HAK onu benden alıp, kıyamette onun yerine bana bir icim su verse bu bir icim suyu dunyaya değişmem. Mutarrif b. Abdullah Cokluktan dolayı zafere ulaşamasınız. Ancak gokten gelen yardımla zafere erişirsiniz. Omer b. el Hattab Keşke bir muminin bedeninde bir tuy olsaydım. Ebu Bekir Sıddık Olumden sonra karşılaşacağınız şeyleri bilseydiniz iştahla yemek yemez, su icmez, golgelenmek icin evlere girmezdiniz. Dağlara cıkar goğuslerinize vurar ve kendiniz icin ağlardınız. Aah, keşke dikilen ve meyvası yenen bir ağac olsaydım. Ebu Derda Sozumle amelimi her karşılaştırışımda yalancı olmaktan korkmuşumdur. İbrahim Temimi Ey muminler! Mallarımızı hayır yollarında sarf ederek ahirette iyi amellerle gitmeye calışalım. İbn Kayyım ALLAH'tan sadece mumin korkar, O'ndan sadece munafık guvende olur. Hasan i Basri Sunnetlerden birini kucuk goren, Resulullah'ı kucuk gormuş olur. Resulullah'ı kucuk goren kimseyi de ALLAH da onu kucuk gorur. Ebu Muhammed 9) Muslumanca yaşamanın mumkun olmadığı yerde, muslumanca olmenin elbet bir yolu vardır. Şeyh Said Gercek kişi, bedeninin değil, kalbinin olumunden korkan kimsedir. İbn Kayyım Bu yolun esası, kitab ve sunneten ayrılmamak, heves ve bidatları terketmek, imamlara yapışmak, selefe uymak, diğerlerinin uydurduğu şeyleri terketmek, evvelkilerin yolda devam ve sebat etmektir. İbrahim b. Muhammed en Nasrabazi Aldanmaktan korumanın en salim yolu selefin yoluna uymak ve şeriatten ayrılmamaktır. İbni Osman Sunnete uymadıkca ve bidatlardan kacınmadıkca, hic kimsenin uzerinde iman nurundan hic birşey zuhur etmez. Her nerede nursuz, zahiri bir ictihad gorursen, bil ki orda gizli bir bidat vardır. Abdullah b. Mubarek Arzu etmeyenlere ilmini verme. Ebu Hanife Gunahların kalplere zararı zehirin bedenlere zararı gibidir. İbn Kayyım Vakit kılıctır. Onu kesersen kesersin. Yoksa o seni keser. Nefsini hak ile meşgul et, yoksa nefsin seni batıl ile meşgul eder. İmam Şafii YA RABBİ! Sana nasıl şukredebilirim? Bana vermiş olduğun en kucuk nimetlerinden en kucuğunu bile butun amelimle karşılığını odeyemem. Musa Hurriyet doğuran kulluk, kulluğu mukemmelleştiren hurriyet ne kadar guzeldir. İbni Kayyım el Cevziyye Mumin dunyada garib gibidir. Dunyanın zilletine karşı sabırsızlık etmez. Dunyanın izzeti icin yarışmaz. İnsanların hali başka onun hali daha başka. İnsanlar ondan rahatsız olmazlar. Fakat o nefsinden dolayı yorgunluk duyar. El Hasan el Basri Her sunneti işlememek bir farzın işlememesinin yolunu acar. Her farzın işlememesi bir haramı işleme yolu acar. Her haramın işlemesi bir kufuru işlemeye yol acar. Bir bakarsın tek bir sunneti yere getirmedin icin cehenemme gittin. Ebu Muhammed 10) Musluman diyen herkesin soz ve eylem olarak mutlaka kitab ve sunnet catısı altında girmesi gerekir. Bu iki kaynaktan sınırları dışında kim cıkarsa, reddedilmelidir. İbni Teymiyye Ey kişi! ALLAH'a kendi heva ve hevesinin istediği gibi değil ancak ALLAH'ın senden istediği şekilde ibadet et. İbni Receb el Hanbeli Bir şeyin ALLAH'a isyan mı yoksa itaat mi olduğunu bilinceye kadar hicbir şeye bakmadım, hicbir şey konuşmadım, hicbir yere yurumedim, hicbir şeyi tutmadım. Eğer o bir itaat ise, onu yaptım. Eğer o bir isyan ise onu terkettim. El Hasan el Basri ALLAH'ı sevdiğini iddia edip de ALLAH'ın emirlerine gore hareket etmeyen kimsenein iddiası batıldır. Ebu Yakub en Nahricevri ALLAH'a duyulan gercek sevgi, butun hallerde O'nun emrine uygun hareket etmektir. Ebu'l Hasan Ruveyim ibni Ahmed ALLAH'ı sevdiğini iddia edip de ALLAH'ın hudutlarını korumayan kimse yalancıdır. Yahya b. Muaz İslam tıpkı başladığı gibi garibliğine geri dondu. Hatta gercek islam, Resulullah'ın ve ashabının yaşamış olduğu hakiki islam, bugun, ilk zuhur ettiği gunden daha garibtir. Her ne kadar alametleri, dış gorunuşleri meşhur ve maruf olsa bile, hakiki islam cok garibtir. Muslumanlar garibtirler, insanlar arasında en garibtirler. İbni Kayyım el Cevziyye Hikmet ehli olmayana vermeyin, hikmete zulmedersiniz. Ehlinden esirgemeyin. ehline zulmedersiniz. İlacı yara uzerine koyan tabib gibi olun ki hasta şifa bulsun. İsa b. Meryem Sevgilinin sevmediği şeyleri sevmen sevginin belirtilerinden değildir. Bişr b. Seviy Ahirette cok feraha kavuşanlar, dunyada cok huzun duyanlardır. Ahirette cok gulenler, dunyadan cok ağlanyanlardır. Ahirette en sağlam imanı goturenler, dunyada tefekurre cok dalandır. Amir b. Kays Takva olmaksızın ve ahiret hayatı icin hazırlık yapmaksızın ALLAH'a doğru koşmak azıksızlıktır. Cihad yolunda ALLAH icin sabır gerekir. Cunku başka turlu, azık sonunda tukenmeye mahkumdur, kalıcı olan ise takva, iyilik ve durustluktur. Ukeyr b. el Hammam el Ensari, Bedir Şehidi 11) İlim azaldğı zaman zulum ve işkence, Peygamber, sahabe ve tabiin izleri azaldığında ise kişisel arzular ortaya cıkar. İmam Malik b. Enes Burada yorolduğunuz kadar, orada rahat edeceksiniz. Ve burada istirahat ettiğiniz nisbetle orada yorulacaksınız. İsa b. Meryem Muslumanlar insanların arasında garibtirler. Ehl'i islamın arasında muminler garibtir. Muminlerin arasında ehl'i ilim garibtir. Sunneti heva ve heveslerle bidatlerden ayıran ehl'i sunnette garibtir. Sunnete davet edenler ve muhalif olanların eziyetlerine sabredenler ise bunların icinde en fazla garib olanlardır. İbni Kayyım el Cevziyye ALLAH'ın kitabında, Resul'un hadisinde, sahabe, iman, ihsan ile onların izinden giden tabiin sozlerinden yer olmayan hicbir konuda konuşmak istemem. Cunku bu kaynakların soz etmediği konularda konuşmak bana gore pek ovunelecek şey değildir. İmam Ahmed b. Hanbel Dunya hayatı başından sonuna dek bir tek adam verilse, sonra ona olum catıp gelse, o kişi sevincli bir ruya gorup de sonra uyanan, bir de ne gorsun elinde hicbir şey olmayan kimse gibidir. Omer b. el Hattab ALLAH'ın kitabını kendine rehber ve hakim edin. Yargıc olarak onun verdiği hukumlere razı ol! Cunku o şefaatcı kendisine itaat edilen bir hukum dizgisidir. Eleştirilmeyen ve şahit olarak ALLAH elcisinin yerine konulan, aranızda yegane hakem olan bir kitabdır. Onda hem onceki insanların, hemde aranızdaki munasebetlerin bilgisi bulunmaktadır. Ubeyy b. Ka'b Sunnet Nuh'un gemisi gibidir. Kim binerse kurtulur, kim de ondan geri kalırsa boğulur. İmam Malik Alimler şoyle diyorlardı: Sunnete sarılmak, kurtuluştur. İmam Zuhri İslam ehli değil, sunnet ehli kayb olacaktır. Hatta oyle olacak ki onlardan her ulkede ancak bir tek kişi kalacaktır. İmam Evza i Tek kişi dahi olsanız, cemaat hakka uymaktır. İbni Mesud Biri doğuda ve diğeri batıda sunnete sarılan iki adam duyarsan, onlara selam gonder. Ehl i sunnet ve'l cemaat cok azaldı. Sufyan es Sevri 12) Akıllı kişi bir saray yapacağım diye koca Mısır ulkesine yıkmaz. İbni Teymiyye Benim icin en onemli işiniz namazdır. Kim namazı korursa, dinini korumuş olur, kimde yitirirse, başka ameller daha cok yitirir. Omer b. el Hattab Kim kur'an ve sunneten kaynaklanan sağlam bir delile dayanmadan, kendi goruşu doğrultusunda bir fetva verirse, doğru ve isabet etmiş bulunsa bile, bu yaptığından dolayı sevab alamaz ve yanlış yapmış olmaktan kurtulamaz. Eğer kur'an ve sunnete dayanmadan, yanlış fetva verirse, bu durumda da ozur sahibi sayılmaz. İmam Şafii İslam kaideleri dışındaki kaidelere gore hukum verenlere gelince, işte bunlar ne muctehid ne de muslumandırlar. Velev ki verdiği hukumler islam'a uygun olsun, sonuc değişmez. Cunku bu kişi islam kaideleri dışındaki kaidelerle hukum vermiştir. İmam Ahmed b. Hanbel Cihadın gayesi ALLAH'ın adının ve şanının en yucelerde olması, kelimesinin en ustun tutulmasıdır. İslama gore cihad 'ilayı kelimetullah' ve dinin yalnızca ALLAH'a has kılınması icin yapılır. Cihadın ve savaşın hicbir gerekcesi yoktur. Ahmed b. Abdulhalim Harrani İlimler ne kadar coktur. Fakat hepsi faydalı değildir. Alimler de coktur, fakat hepsi kemale ermiş değildir. İsa b. Meryem Kalem sahibi kimseler, bircok buyuk işler yapabilirler. Ancak, fikirlerinin yaşaması pahasına kendilerini feda etme şartıyla. Hakk bildiklerin şeyin hakk olduğunu futur etmeden soyleyip, gerekirse bu uğurda başlarını vermeleri şartıyla. Seyyid Kutub İstiğfar etmekle buyuk gunah kalmayacağı gibi, ısrarla da kucuk gunah buyuk gunah olur. İbni Abbas Senin katında gunah ne kadar kuculurse ALLAH katında o kadar buyur. Senin katında ne kadar buyurse ALLAH katında o kadar kuculur. Fudayl b. İyad Dua aslında ibadettir. İbadet ise vahye dayalıdır, arzu ve bid'ata gore yapılmaz. İbni Teymiyye Kalblerimiz temiz olsaydı, ALLAH'ın kelamından doymazdı. Zinnureyn Osman b. Affan 13) İnsanlar sultana ve alimlere değer verdikleri muddetce hayır icindedirler. Onlara değer verdikleri muddetce ALLAH onların dunyalarını ve ahiretlerini islah eder. Bu ikisinin değerlerini duşurduklerinde dunyaları ve ahiretleri fesada uğrar. Sehl b. Abdullah Uc şey hem nefsim hemde din kardeşlerim icin severim: 1 Bu sunneti oğrenmeleri ve onun hakkında soru sormaları. 2 Kur'anı anlamaları ve onun hakkında soru sormaları. 3 Hayır dışında insanları hicbir şeye cağırmamaları. İbn'ul Avm Abdullah el Basri İman temenni ile olmaz. İman ancak kalpte yerleşen ve ameli onu tasdik edendir. Hasan el Basri Cehalet her bidat, dalalat ve noksanlığın başıdır. İlim ise her hayrın, hidayet ve kemelin aslıdır. İbn Kayyım ALLAH'a giden yollar, insanlar sayısıncadır, derler. Acaba bu doğru mudur? Bundan maksat, namaz, zekat, cihad, ALLAH'ı anmak, kur'anı okumak gibi kur'an ve sunnete uygun meşru amelleri ise, doğrudur. Ama kur'ana ve sunnete aykırı başka yollar ise batıl ve yanlış olur. ALLAH en iyi bilir. İbni Teymiyye Cihad cenneti kapılarından bir kapıdır, ALLAH onu has velilerine acmıştır. Takvanın elbisesi, ALLAH'ın koruyucu zırhı ve sağlam kalkandır o. Kim cihadı terk ederse, ALLAH kendisine zillet elbisesi giydirir, belalar onu kaplar, rezil olur, kuculşur. Perdeler cekilir kalbine ve hakk cekilip alınır kendinden cihadı bıraktığı icin. Payı zorluk ve zillettir, insaf ve adalet kendine men edilir. Emir'ul Muminin Ali b. Ebu Talib Bir amel ihlaslı olduğu zaman şayet doğru olazsa kabul edilmez. Bunun gibi doğru olup, ihlaslı olmazsa yine kabul edilmez. Amel ancak aynı anda hem ihlaslı hemde doğru olduğu zaman kabul olur. Amelin halis olması, onun yalnızdca ALLAH icin olması, doğru olması ise, sunnet uzere olması demektir. Ebu Ali Fudayl b. İyad b. Mes'ud et Temimi ALLAH'ın yuce son Resulunden alim kim vardır butun bir beşeriyet tarihinde. Buna rağmen o savaşmıştır. Canını tehlikeye atmıştır. Hangi ilim ve fikir adamı, Ebu Bekr, Omer, Osman, Ali ve diğer buyuk sahabiler kadar alim ve fazlıdır ki, onların yaptıklarını yapmaktan muaf tutulsunlar. ALLAH Resulunun donemini yaşamış ve islam dinini bizzat ondan almışdan en kucuk bir sahabe bile, bizler gibi kendini alim ve fazıl sanan gafillerden daha alim ve daha fazıl kimselerdir. Buna rağmen onlar savaşmış, can almış, can vermiş, şehid yahut da gazi olmuşlardır. Onun icin bir alimin, ben alimim diyerek savaştan uzak durması, islam dini tehlikeye girdiği halde, yerinde oturup kalması, asla caiz değildir. İmam el Harrani 14) Nefsim, kudret elinde opana yemin olsun ki, kılıcı boğazıma dayasanız ve ben bilsem ki, ALLAH Resulu'nden bir kelime olsun, boynum kesilmeden once aktarabileceğim, onu soylerim. Ebu Zerr el Ğifari Biz bir toplumun en aşağılık kavmi idik. ALLAH biyi islam ile şereflendirip guclendirdi. Ne zaman ki, biz şerefi ve izzeti ALLAH'ın bizi aziz kıldığı şeyin dışında aramışsak, ALLAH bizi zelşl kılmıştır. Omer b. Hattab el Faruk İlim ve adalet esas itibariyle her bir hayrın aslı ve temelidirler. Zulum ve cehalet ise her kotuluğun anasıdırlar. İbn i Kayyım Altın ve gumuş biriktirenleri, ateşte kızdırılmış bir demirle mujdeleyin. Kıyamet gunu onunla yuzleri ve boğurleri daulanacaktır. Ebu Zerr el Ğifari ALLAH'ın dininde rey ile hukum vermekten sakınınız. Sunnete tabi olunuz. Kim sunnet cizgisinden dışarı cıkarsa sapar. Ebu Hanife Kendisine Resulullah'ın bir sunneti ulaşan hicbir kimse, onnu bir başkasının sozu icin terketmesi olacak şey değildir. İmam Şafii Size Resulullah'tan bir hadis naklettiğimde, bunun en kolay, en doğru, en tutarlı, ve en guvenilir bir yol olduğunu kabul edin. Ali b. Ebu Talib Bir insanın kalbi neye cok meyletmiş, kalbi neyi en cok sevmişse, işte insan o şeylerin kulu olur. İbni Teymiyye Cocuğun babası uzerindeki ilk hakkı, evlat istemeden once ona dindar, iffetli, akıllı, tecrubeli, guzel ahlak sahibi ve her halukarde kocasıyla uyuşabilen olgun bir ana secmesidir. Omer b. Hattab Peygamberlerin gonderildiğini bilmezse bile, her mukellef insanın yalnız aklıyla ALLAH'ı tanıması vaciptir. Ebu Hanife Bir insan icin en cok şaşılacak dalalet kur'an'ı anlamadan okuyarak aile fertlerine onu oğretmesi ve ulema ile onu tartışmalarıdır. Muaviye b. Ebu Sufyan 15) Hikmetten soz edilen meclis, ne kadar guzel bir meclistir. Abdullah b. Mesud Edep olmadan ilim, odunsuz ateş gibidir. İlimsiz edepde bedensiz ruh gibidir. Ebu Zekeriyya el Anberi Amelini tuz, edebini un kıl. Yani, edebini o kadar cok takın ki, hal ve gidişatın icinde edebin oranı, unun, icinde konulan tuza oranı gibi cok olsun. Az amelle beraber takınılan cok edep, az edeple beraber işlenen cok amelden daha hayırlıdır. Ruveym b. Ahmed el Bağdadi Sizin soylemediğiniz, bizim dinlemediğimiz hic bir iyiliğin kıymeti yoktur. Omer b. el Hattab Gecede bir saat ilim muzakeresinde bulunması, o gece ibadetle gecirilmesinden daha hayırlıdır. İbni Mesud Bir kimsenin kendin ve kendinden sonrakilerin durumlarını duzeltmek amacıyla ilimden bir konu oğrenmesi, onun acısından bir yıl ibadette bulunmaktan daha hayırlıdır. Katade Farz amellerden sonra ilim oğrenmekten daha faziletli bir amel yoktur. Sufyan i Sevri Kim ALLAH katında olanı dileyerek ilim oğrenirse, onun acısından uzerine guneşin doğduğu her şeyden daha hayırlı olurc Hasan i Basri Aşırı nefsi arzular umutsuzluk, umutsuzluk ise fakirliktir. Zira sizden biriniz bir şeyden umudunu kestiği zaman, ondan kurtulmuş olur. Omer b. Hattab Cihadın gercek anlamı, ALLAH'ın sevdiği ve istediği imanın ve iyi hareketin yeryuzunde gecerli hale gelmesi, istemediği ve nefret ettiği kufur, fasıklık ve isyanın hayattan cıkarılıp atılmasıdır. İbni Teymiyye İlim oğrenmek, nafile ibadetten daha ustundur. İmam Şafii Cahil, bilmediğini sormaktan utanmasın. Alim, icinden cıkamadığı meselede, 'en iyisini ALLAH bilir', demekten sıkılmasın. İmam Ali ALLAH'a ilim oğrenmekten daha guzel bir şekilde ibadet edilmiş değildir. İmam Zuhri 16) Fakih birisi bir dağın tepesinde olsa bile, o orada tek başına bir cemaat olur. Sufyan i Sevri Savaşta oldurulmek, sıradan bir olumdur. Ama kişi ne icin oldurulmuşse, ona gore karşılık gorur. Omer b. el Hattab İnsanlar dinleri icin bu şeye yiyecek ve iceceğe ihtiyac duydukları kadar ihtiyac duymaktadır. Hasan b. Salih Benim icin ilimden bir pay, ibadetten bir paydan daha sevimlidir. Mutarraf b. Abdullah b. Şihhir İlim oğrenen kimse oğrendiğiyle amel etmezse, o ilim sadece onun kibrinr artar. İbni Mesud İlim tahsil etmek zor, onu ezberlemek, unutmamak, bundan zor, onunla amel etmek ise ondan daha zor. Fakat onun maddi ve manevi kulfetune katlanmak hepsinden daha zordur. Hilal b. A'ta Sunnete mutedil olmak, amel etmekten daha hayırlıdır. Abdurrahman b. Yezid Sunnete ve cihada tutunun; cunku sunnete ve cihada bağlı kimseye, ALLAH'ı anıp ta O'nun korkusundan gozlerinden yaş akarsa, ateş dokunmaz. Sunnet ve cihadda mutedil olmak bid'atta amel etmekten daha hayırlıdır. Ubey b. Ka'b Ehli sunnetten birine bakmak kişiye sunnete davet eder, bid'attende alıkoyar. Bu ise ibadettir. İbni Abbas Sunnet uzere sabret, onların durduğu yerlerde sende dur, soylediklerini soyle, cektiklerini sende cek, selefi salihinin yolunu tut, onlara kafi gelen sana da kafi gelir. İmam Evzai Ehl i hadisten birini gorduğumde sanki Resulullah'ın sahabelerinden birini gormuş gibi oluyurum. İmam Şafii Bid'at sahibi amel edip calıştıkca ALLAH'tan daha da uzaklaşır. Eyyub Sahteyani Bid'at, İblise gunahtan daha sevimlidir. Cunku gunahtan donulur, ama bid'attan donulmez. Sufyan i Sevri 17) Kim bid'at sahibi birini severse, ALLAH onun amelini heba eder ve islam'ın nurunu kalbinden cıkarır. Fudayl b. İyad İlim muzakere, ALLAH'ı tesbih, onu araştırmak cihad, onu taleb etmek ALLAH'a yakınlık, yaymak sadakadır. İlmi oğrenmek ve oğretmek gunduzu orucla, geceyi namazla gecirmeye denktir. Kişinin ilmle olan ihtiyacı, yemeye icmeye olan ihtiyacından daha fazladır. İbn Kayyım İclerinde hadis tahsil edenler bulundukca insanlar salah icinde devam ederler. Hadissiz ilim talep ettikleri zaman ise bozulurlar. Ebu Hanife Sizin dunyanızdan birşey istemem. Ebu Zerr el Ğifari Soz ve amel ancak niyet ile doğru olur. Soz, amel ve niyet ise ancak sunnete uygun olmasıyla doğru olur. Sufyan i Sevri Kim kızını bid'atcı biriyle evlendirirse sıla i rahimi koparmış olur ve kim bi^'atcı biriyle oturursa ona hikmet verilmez. Fudayl b. İyad Kim bid'at sahibine kulak verirse ondan ALLAH'ın koruması kalkar, yalnız bırakılır ve kendisine yardım edilmez. Muhammed b. Nadr el Harisi Bid'at sahibinin suda yuruduğunu gorsem bile onu kabul etmem. Evs b. Sa'd Ben o kişinin havada yuruduğunu gorsem bile kabul etmem. İmam Şafii Din selameti icin dunyadan az şeyle iktifa ediniz. Nitekim başkaları dunya selameti icin dinden az bir şeyle iktifa ederler. İsa b. Meryem Doğru yola tabi olun ve ona bağlanın. Şayet o yolun sağındaki ve solundaki yollara girerseniz dalalete duşerseniz. Amr b. Utbe Namaz kılarken şeytan sana gelip 'riyakarlık yapiyorsun' derse, sen namazını daha da uzat. Haris b. Kays 18) ALLAHU TEALA kullarını bir şeye davet ettiğinde şeytan bunu iki yolla engellemeye calışır. Onun icin aşırılık, ihmalkarlık yada tembellikten hangisinde başarılı olacağı onemli değildir. Muhalled b. Huseyin Şeytan bir kotuluğun kapısını acmak icin kişiye doksan hayır kapısı acar. Hasan b. Salih Hak adamlarla bilinmez, hakkı bil ki haklı olanı bilesin. İmam Ali Kelam ile uğraşanlar asla felah olmazlar. Kelam bilginleri de zındıktırlar. İmam Ahmed b. Hanbel Şirk haric, kulun ALLAH'ın nehyettiği butun gunahların işlemesi kelam ilmiyle uğraimaktan daha hayırlıdır. İmam Şafii Eğer insanlardan din hakkında gizlice fısıldaşan birilerini gorurseniz, bilin ki onlar bir sapıklığı tesis etmek icin uğraşıyorlar. Omer b. Abdulaziz Ağaclar cok, ama hepsi meyve vermez. Meyveler cok, ama hepsi tatlı olmaz. İlimler de cok, ama hepsi faydalı olmaz. İsa b. Meryem Oğreneceğin bir bolum ilim yetmiş sene savaşmaktan daha ustundur. Yusuf b. Esad Akıllılar yanında en değerli şey vakittir. Ebu'l Vefa b. Ukeyl Tek bir hadisi yazıp oğrenmek, bana geceleyin kalkıp namaz kılmaktan daha sevimlidir. Muata b. Umran Yolda bid'atcı birini gorursen yolunu değiştirip başka bir yoldan git. Bid'at sahibi kimsenin ameli ALLAH'a yukselmez. Bid'at sahibine yardım eden islam'ın yıkılmasına yardım etmiş olur. Fudayl b. İyad ALLAH tum yolları iki yolda topladı: Ya Resulullah'ın şeriatine uymak ki ALLAH kendisine o şeriat gonderdi ve kulları icin de bunu istedi yada kendi heva ve hevesini ilah edinmiş olmak. İbni Kayyım Hic kimsenin, nereden aldığımızı bilmeden bizim sozumuzle fetva vermesi caiz değildir. Ebu Yusuf 19) Bir kimsenin sozu ile Resulullah'ın sozu bir mi? Ebu Hanife Bir kimse İbrahim en Nehai'nin sozunu Omer b. Hattab'ın sozune tercih ederse, bundan dolayı tevbe etmesi gerekir. Peki ya İbrahim en Nehai ve benzerlerinin sozunu, Resulullah'ın sozune tercih ederse, ne demeli? İmam Malik Hicbir delil olmaksızın ilim iddiasında bulunan kimse, geceleyin odun demetleri toplarken aralarında zehirli kobra yılanı da toplayan kimse gibidir ki, yılan kendisini sokup zehirleyecektir de, adamın bundan haberi yoktur. İmam Şafii Başkalarını taklit etmek kişinin fıkhın azlığına delildir. İmam Ahmed Doğrusu gudulen bir hayvan ile taklitci bir insan arasında fark yoktur. Abdullah b. Mu'temir İşler uce ayrılır: Birinin doğruluğu meydandadır; onu yap. Diğerinin yanlışlığı meydandadır; ondan da uzaklaş. Biriside şuphelidir; onunda bilene havale et ve ondan sor. İsa b. Meryem Ya oğreten ol ya oğrenen. İkisi arasında asalak gecinen olma. İbni Mesud Alimleriniz gunden gune olup aranızdan ayrıldığı hlde, cahillerinizin hala bir şey oğrenmediğini goruyorum. Nedendir? İlim kalkmadan once, oğreniniz. İlmin kalkması, alimlerin gitmesiyle olur. Ebu Derda Niyet işi oldukca ağır bir iştir. İmam Ahmed b. Hanbel Kim bid'at sahibi biriyle oturursa, ondan sakının. Fudayl b. İyad Kişi dunyada ahireti icin ne hazır etti ise, yarın onu bulacaktır. İmam Ali Niyetimi tedavi etmek zorluk cektiğim kadar hicbir şeyde zorluk cekmedim. Cunku niyet hep aleyhime değişiyor. Sufyan i Sevri Nefse, ahlaklı olmaktan daha ağır ve zor gelen bir şey yoktur. Cunku nefsin ahlaktan nasibi yoktur. Sehl b. Abdullah 20) ALLAH'ın 'Ey imam edenler' ayetini işitince ona iyi kulak ver! Cunku o ya yapması emrolunduğun bir hayırdır. Veya kacman gereken bir şerdir. İbni Mesud ALLAH'a yapacağınız hayırlı amellerinizi hemen şu gece ve gunduz yerine getirin. Cunku insanları, durmadan dinlenmeden ecellerini goturen, butun uzakları yakın eden, her yeniyi curuten, her soz verileni kıyamet gunune erişteren binekler gece ve gunduzdur. Katade Biz hic bir şey bilmiyorduk. ALLAH Muhammed'i gonderdi. Biz artık Muhammed'i nasıl yapıyor gordukse oyle yaparız. Abdullah b. Omer Haram maldan sadaka vermek pisliği idrarla temizlemeye denk gelir. Sufyan i Sevri Şunu iyice bil ki, sen ALLAH'a olan itaatı sevmediğin surece asla ALLAH'ı sevmezsin. Hasan el Basri Hevaya uymak, insanı hak yoldan alır. Uzun emelli olmak ise, ahireti unutturur. İmam Ali İnsanların sozu hem alınır hemde reddedilir. Ancak şu kabrin sahibi Muhammed'in sozu başka. O reddedilmez. İmam Malik Kim bildiği ile amel ederse, ALLAH'ın gercek dostu olur. İsa b. Meryem Biz oyle kimselere yetiştik ki, onlardan biri, gunlerce din kardeşini goremez, sonra onunla karşılaştığında: 'Nasılsın, ne haldesin?' diye sorardı. Bu sorma, laf olsun diye olmazdı. Kardeşi, kendisinden malının yarısını istemiş olsa bile hemen verirdi. Şimdi oyle insanlar var ki, kardeşiyle her gun karşılaşsa bile: 'Nasılsın, ne haldesin?' diye soruyor. Hatta evdeki tavuklarını bile soruyor. Ama, kardeşi kendisinden bir dirhem, ihtiyacı icin istese, vermiyor. A'meş Elbisem yun, kış mevsiminde sılam guney yerler, ışığım ay, binitim ayaklarım, yemeğim yeryuzundeki bitkiler, yokluk icinde yatar ve bir şeyimolmadan sabahlarım. Boyleyken dunyada benden zengin yok. İsa b. Meryem Biz ademoğulları, aslında cennetten gelme bir nesiliz. Şeytan bizi aldattı da cennetten şu yokluk ve felaket yurdu olan dunyaya cıkardı. Akıllı olan, ayrıldığı asli vatanına donmedikce, dunyanın gecici lezzetlerine sevinip fani guzelliklerine kanmaz. Vehb bin Munebbih 21) Sadık ve samimi dostlar bul ve onların arasında yaşa. Zira durust ve samimi dostlar, genişlikte sus ve zinet, darlıkta yedek sermayedirler. Emir ul Muminin Omer b. el Hattab Altın ateş ile, iyi kul da bela ve musibet ile tecrube edilir. İmam Ali Fena alim, suyun ağızındaki taşa benzer. Kendisi suyu icmediği gibi, bahcelerin suyun akmasına da mani olur. Yine kotu alim pislik ustunde biten ota benzer; dışarısı parlak, fakat ici acıdır. Yine fena alim mezara benzer; dışarıdan ciceklerle bezeli turbe, fakat icerisi kemiklerle doludur. İsa b. Meryem Ya Rabbi, bana nimet ihsan ettin, lakin beni şukreden bir kul olarak bulmadın. Bana bela verdin, fakat beni sabreden bir kul olarak gormedin. Buna rağmen, ne şukrunu yapamadığım icin nimeti elimden aldın, ne de sabredemediğim icin belanın şiddetini arttırdın. Ya İlahi! Kerim olandan, keremden başka ne beklenir? Hasan b. Ali İnsanların en acizi, dost aramayandır. Ondan da, daha acizi var. O da bulduğu dostu, kaybedendir. Halid bin Safvan Bilmediğin şey hakkında konuşma. Vazifen olmayan şeye karışma. Ve her işi kendi ehline bırak. Sonunda bir felaketin gelmesinden korktuğun yolu terk et. Zira bir işte felaket sezildiğinde, onu terk etmek, korku ile ilerlemekten hayırlıdır. İmam Ali Dostlarla buluşup konuşmak, kederlerden kurtuluşa vesiledir. Emir ul Muminin Omer b. el Hattab Dunyaya karşı tavrın bir arınınki gibi olsun. Arı, bir incecik dala konduğunda onu kırmaz. Yediği zaman, yiyeceklerin en temizini yer. Bıraktığı zaman, en guzelini uretir. Sufyan i Sevri Siz vera'dan gaflet ediyorsunuz. Halbuki vera, ibadetin en yukseğidir. Umm ul Muminin Aişe Bu zamanda garip; alim ve salih bir zat olup da dine hizmet hususunda yardımcısız, yapayalnız kalan kimsedir. İbrahim Harbi Zenginliği aradım, ilimde buldum. Ovulmeyi aradım, fakirlikte buldum. Afiyeti aradım, zuhdde buldum. Kolay hesabı aradım, susmakta buldum. Rahatı aradım, vermekte buldum. Ali bin Sehl İsfahani 22) Takva, hataya devamı bırakmak, amellere guvenip aldanmamaktır. İmam Ali Tartıştığım kimse delili inkar derse, daha once yanımda heybeti var iken gozumden duşer. Tartıştığım kimsenin doğru olduğunu ve haklı olduğunu bilsem ona tabi olurum. İmam Şafii Konuşmayı oğrendiğiniz gibi, susmayı da oğreniniz. Zira susmak, buyuk bir akıllılıktır. Konuşmaktan cok dinlemeye calışınız. Sizi ilgilendirmeyen hususlarda konuşmayınız. Ebu'd Derda Kim ki oğrenir, oğrendiği ile amel eder ve başkalarına da oğretirse, semavatta tazimle anılır. İsa b. Meryem Soz ehli olmaktan daha cok, iş ehli olmalısın. İmam Ali Ey kardeş! Sakın iyiliği emretmek ve kotuluğu nehyetmekten uzak durma. Bil ki, ilmin zekatı, iyiliği emredip kotuluğu nehyetmektir. Aliyyul Havvas Ey insan, zaman sensin. Sen iyi olursan, zaman da iyi olur. Kotu olursan, zaman da kotudur. Muaviye ALLAH Teala, sıhhati yerinde olanlar icin de, hastalar icin de, yemeği azaltmaktan daha buyuk ilac yaratmamıştır. Tavus Ağzıma luzumsuz bir lokma koyduğum zaman, oradan luzumsuz bir soz cıkar. Ahmed bin Ebi'l Havari İbadet on kısımdır: dokuzu susmak, biri yaramaz insanlardan kacmaktır. İsa b. Meryem Yapılması emredilen her vazife, buyuktur. Said bin Cubeyr Bir adamın şohretine, gorunuşune aldanmayınız. Bir adamın namaz ve niyazına bakmayınız. Aklına ve doğruluğuna bakınız. Omer b. el Hattab İnsanlari iki şey helak eder: Biri, tevbe ederim diyerek gunah işlemeleri. İyi kimselerle arkadaşlık yalnızlıktan, yalnızlık ise, kotu kimselerle arkadaşlıktan hayırlıdır. Ebu'd Derda Bilgisiz yapılan ibadette hayır yoktur. Anlayış vermeyen ilimde hayır yoktur. Tefekkure goturmeyen kıraatte hayır yoktur. İmam Ali Kotuleyerek de olsa, dunyadan konuşmayı bırakınız. Eğer dunyanın, sizin kalbinizde bir yer ve sevgisi olmasaydı, onu bu kadar cok anmazdınız. Rabiatu'l Adeviyye 23) Ruhun sıhhati az gunah işletmekte, bedenin sıhhati az yemektedir. Zunnun i Mısri Cennet nimetlerine kavuşmayı arzu edenler, bilhassa pahalılık ve kıtlık zamanlarında cok sadaka versinler. Muhammed bin Yusuf es Senusi Gunah işlemekten vazgecmek, tevbe ile uğraşmaktan daha kolaydır. Omer b. el Hattab Yolcunun yola girmesi sırasında başına gelebilecek en korkunc durum, furkan nurundan mahrum gece gibi karanlık bir zihinle, sacma sapan duşlerin sadmerleriyle hasta duşen bir kalple, yolculuk boyunca rehberden mahrum olmasıdır. Tabii ki, bu durumda yolcu yoldan cıkacak ve kendi hedefine gitmeyen başka bir kervana intisab edecektir. İmam Şatıbi Eğer helalinden bir dirhem bulabilseydik, onunla hastalarımızı şifaya kavuştururduk. Yunus b. Ubeyd İlmi toptan alayım, dersen gucun yetmez. Sana ağır gelir. Ve ilme ustun gelemezsin. Ama sen, ilmi yavaş yavaş elde etmeye calış. Onun icin gunlerini ve gecelerini ver. Sonunda onu elde eder, başarıya ulaşırsın. Zuhri Eğer cocuk iseniz mektebe, deli iseniz tımarhaneye, olu iseniz kabristana gidin. Ama musluman iseniz, camiye gelin ve musluman olmanın icaplarını yerine getirin. Şakik i Belhi ALLLAH'a itaat ederken başına gelen bela ve musibet, ALLAH'a isyan ederek elde ettiğin nimetten cok daha hayırlıdır. Yezid bin Meysere Kalp bir takım kaplardan ibarettir. ALLAHU TEALAl'nın sevgisiyle dolarsa, muhabbet nurunun fazlası, diğer uzuvlara yansır. Batıl şeylerle dolduğu vakit de ondaki zulmet diğer organlara gecer. Ahmed bin Hadraveyh Daima iyi niyet sahibi olunuz. Cunku, niyete riya karışamaz. Amele riya karışsa da. İkrime Bir kimse, ilminde cimrilik ederse, şu uc beladan birined carpılır: 1 Olmeden once, ilmi kendisinden gider. 2 Zalim yoneticinin hışmına uğrar. 3 Oğrendiği ilmi unutur. Abdullah b. Mubarek Bir iş başına gecmeden once, fıkıh ilmini oğrenmeye calışınız. Omer b. el Hattab 24) Bir saat fıkıh ilmine calışmak, fıkıhsız plarak, bir gece sabaha kadar ibadetten benim icin daha sevimlidir. Ebu Derda Bir kimse, Şam'dan kalkıp Yemen'e kadar gitse, gelecekte kendisine faydalı bir kelime oğrenirse, onun bu gidişinin boşuna olmadığı goruşundeyim. Şa'bi Cocuklarım, cğreniniz, bir kavmin kucukleri olsanız bile, bir baika kavmin buyukleri olursunuz. Bir yaşlı icin hicbir şey bilmemek ne kadar ayıptır. Urve b. Zubeyr Cennetin yolunu arayan cemaate sarılsın. Şeytan, tek kişi ile beraberdir. Omer b. el Hattab Bu ilim dindir. Dininiz kimden aldığınıza dikkat ediniz. Muhammed b. Sirin İlmi terketmek, kaybetmek icin yeterlidir. Ebu Hureyre İnsanlar nasıl olurse, oyle dirilirler. Alim, alim olarak. Cahil, cahil olarak dirilir. Ebu Derda İlme dayanıp yatman, bilgisizliğe dayanıp kalkmaktan hayırlıdır. Ebu Zerr Bir gecede bir saatlık ilim muzakeresi, ALLAHU TEALA katında o geceyi ibadetle gecirmekten daha sevimlidir. Abdullah b. Abbas İnsanın bir şeyi oğrenmesi, oğrendiğini insanlara oğretmesi, amelden sayılır. Hasan i Basri Bir kimse kendine lazım olan bilgilere vakıf değilse, carşılarımıza gelip ticaret yapmasın. Omer b. el Hattab Bir kimse, kur'an okumaı oğrendikten sonra, dinde fıkıh ilmine vakıf olduktan sonra, idarecilere yaltaklanmak, onlerinde boyun eğmek icin giderse, oraya gitmek icin attığı adımlar sayısınca cehenneme dalar. Mekhul Zengin komşulardan, carşı kurralarından, zalim amirlerden sakının. Sufyan i Sevri 25) Ey carşıdakiler! Pazarınız bereketsiz, satışınız bozuk, komşunuz kıskanc olunca, yeriniz ateşdir. Muhammed b. Semal Helal kazanmak, dağı dağa ulaştırmaktan daha zordur. İbni Abbas Değerli bir kişi de olsa, bir kişinin soylediği her soze uyulur diye bir şey yoktur. İmam Malik Bugun helalindan sadaka edilebilecek bir paradan, islam olarak kendisi ile anlaşılabilecek bir din kardeşinden, sunneti guzelce uygulayan kimselerden ve bir de az yığınak yapanlardan eser kalmadı. Yunus b. Ubeyd Hastalığın şiddetinden korkup kendini koruyan, fakat cehennemden korkup haramdan sakınmayan kimseye şaşılır. İbn Şebreme Guneş cığı nasıl eritirse, guzel huy da hataları oyle eritir. Sirke balı nasıl bozarsa, kotu huy da iyilikleri oyle bozar. İbni Abbas Bir kula, ilim olarak, ALLAH'tan korkması yeter. Yine bir kula cehalet olarak, amelini beğenip ucbe kapılması yeter. Mesruk Muminin izzeti, insanlardan istiğnasıdır. Onun şerefi ise gece namazına kalkmasıdır. Muafi b. İmran Sunnette iktisat, bid'atte ictihattan hayırlıdır. Abdullah b. Mes'ud Dunyaya az meylet, hur yaşarsın. Omer b. el Hattab Amelsiz soz yaramaz. Niyet olmadan soz ve amel de yaramaz. Sunnet olmadan soz, amel ve niyet de yaramaz. Hasan b. Ebu Talib Bir kimse imanlı ise, mahzun olmaz, korkmaz da. Ancak cennet ehli olmamaktan korkar. İbrahim Teymi Dunya ahiretin tarlasıdır. Tabii ki, tarlaya ne ekilirse, o bicilir. İmam Ali Carşı pazar esnafının hoş kıyafetlerine bakmayın. Onların elbiselerinin altında kurtlar vardır. Sufyan i Sevri Bu kitabda aldığımız sozler inşaallah hepsi ibret verici ve nasihat edicidir. Biliyoruz ki, tum sozlerin sahibleri hak ve doğru yolda yurumediler. Bilakis, bazılar hatalar yada sapıklıklar yuzunden dovulduler, surgun edildiler hatta idam edildiler bile. Fakat biz buraya hak bildiğimiz, kur'an ve sunnete uygun olan, kur'an ve sunnetle catışmayan ve ozellikle bu yolda ibret verici ve bir nevi yardım edici sozleri, sahiblere bakmadan aldık. Zira Emir ul muminin Ali b. Ebu Talib ve İbni Kayyım'ın de ifade ettiği gibi: Sen soylenene bak, soyleyene değil. Bu yuzden de İbni Kayyım'ın şu sozu son sozumuz olsun: Ey bu kitabı okuyan kişi! Bunun ganimeti sana, zararı da yazarına ait olsun. Meyvesi senin, dokuntuleri yazarının. Burada gorduğun hak ve doğruları kabul et. Bunun icin sozun kim tarafından soylendiğine bakma. Aksine sen soylenene bak, soyleyene değil. Zira ALLAH , hak kendisine kızıp sevmedikleri tarafından gelince red edip, sevdiklerinden geldiği zaman kabul edeni yermektedir. Bu gazaba layık olan huy ve ahlakıdır. Sahabeden bazıları şoyle demişler: 'Kızılan ve sevilmeyen biri de olsa hakkı soyleyenin soylediği hakkı kabul et, sevdiğin tarafından da soylense, soylediği batıl ise reddet.' İbn Kayyım el Cevziyye En son sozumuz İmam İbni Receb el Hanbelinin şu guzel sozu olsun: Guzel soz soyleyenler LA İLAHE İLLALLAH'tan daha guzel bir soz soylemediler. İbni Receb