Aklı Orten Etkenler İnsana akıl veren, onu insandan alan ve onu surekli kılan, alemlerin Rabbi olan Yuce Allah 'tır. Akıl sahipleri, Kuran'a uyan, Kuran ahlakını yaşayan, dunyevi hırslara ve bencil tutkulara yer vermeyen, Allah 'a karşı aczini bilen insanlardır. Akıl sahibi bir insan, kendini yuceltip buyuklenmediğinden, doğru olanı kolaylıkla kabul eder, oğut alabilir ve hatalarında direnmez. Menfaatlerin peşinde koşmaz, her şeyi kendisine verenin Allah olduğunu bilerek hareket eder. Dunyevi hırslar ve bencil tutkular, insanın kalbini ve aklını din ahlakını yaşamaya kapalı tutar. Paraya ve benzeri maddi değerlere karşı duyulan tutkulu istek, insanın zihnini istila eder, onu asıl amacından uzaklaştırır. Boyle bir insan tum zamanını, enerjisini, aklını ona sadece dunyada menfaat sağlayacak bazı maddi değerleri elde etmek icin kullanır. İnsanların aklını orten bu sebepler, onların Allah 'ın buyukluğunu kavramalarına da engel olur. Allah 'ın yarattıklarını fark edip, kendilerindeki ve cevrelerindeki olağanustuluğu goremezler. Kendilerini yoktan yaratanın ve her an kendilerini koruyup kollayanın Yuce Rabbimiz olduğunu fark edemezler. Dolayısıyla, Allah 'ı yuceltmek, O'nun nimetlerini anmak, O'nu ovmek ve O'na ibadet etmek gibi sorumluluklarını unuturlar. Yaşadıkları hayat ve sonu gelmeyen istekleri, onları asıl yapmaları gerekenlerden uzaklaştırmıştır. İşte bu, akledemediklerinin en onemli delilerindendir. Allah , bir ayetinde şu şekilde buyurur: "Eğer aklınızı kullanabiliyorsanız, O, doğunun da, batının da ve bunlar arasında olan herşeyin de Rabbidir" dedi . (Şuara Suresi, 28) Allah 'ın tum evrendeki ayetlerini gorebilecek olanlar yalnızca akıl sahibi olan insanlardır. Bir insan kalbini, ne kadar hırstan, bencillikten temizlerse, o denli Allah 'a yaklaşır ve akıl sahibi olur. İnsan, Allah 'a itaat ettikce, kendisini saran bencillikten kurtulur ve kurtuldukca Allah 'ın varlığının delillerini ve O'nun sunduğu nimetleri daha iyi fark eder. Bu anlayış insana, dunyada buyuk bir rahatlık, ahirette de sonsuz bir kurtuluş getirecektir: Kime dilerse hikmeti ona verir; şuphesiz kendisine hikmet verilene buyuk bir hayır da verilmiştir. Temiz akıl sahiplerinden başkası oğut alıp duşunmez. (Bakara Suresi, 269)