Ehl i kitab ne demektir? Yahudi, Hıristiyan gibi semavi din mensuplarına "Ehl i Kitap" denir. Kuran ı Kerimde ehl i kitaptan cokca bahisler vardır. Ehl i Kitap, Peygamberimizi kabul etmediklerinden kafir sayılmakla beraber, "Allahı inkar eden" anlamında kafir değillerdir. Kuran ı Kerim, ehl i Kitaba bazı konularda, kafirlere nispetle ayrıcalık tanır. Mesela, onlardan kız almak caizdir ve kestiklerini yemek helaldir (Maide suresi, 5) Onlara tanınan bu ayrıcalık, ehl i kufre nispetle, imana daha yakın olmalarındandır. Kuran, onlara şoyle seslenir: "Ey ehl i Kitab! Bizimle sizin aranızdaki muşterek bir kelimeye gelin! Ancak Allaha ibadet edelim. Hic bir şeyi Ona ortak koşmayalım. Allahı bırakıp bazınız bazısını Rab edinmesin." (Al i İmran suresi, 64) Yani, birbirimizi Rab, Mevla, Hakim i mutlak tanımayalım. Butun hareketlerimizi Hakkın emriyle ve Allahın rızasıyla olcelim... Hepimiz Allaha kul olalım. Kendimizi ancak Ona mahkum bilelim. Birbirimize de ancak bu kural cercevesinde tabi ve bağlı olalım. (1) Kuran, ehl i Kitabın kendi alim ve ruhbanlarını, Rab edindiklerini bildirir. (Tevbe suresi, 31) Hıristiyanlıktan İslama gecen Adiy b. Hatem, "Ya Resulullah, biz onları Rab edinmiyorduk" deyince Resulullah, şu acıklamayı yapar: "Onlar, Allahın helal kıldığını haram, haram kıldığını helal yapıyor, siz de onlara uyuyordunuz. İşte bu, onları Rab edinmektir." (2) Yoksa, herhangi birini Rab edinmek icin illa ona "Rab" namını vermek şart değildir. (3) Şu ayet, ehl i kitapla mucadelede izlenecek yolu ifade eder: "Onlardan zalim olanlar dışında, ehl i kitapla en guzel bir şekilde mucadele edin. Ve şoyle deyin: Biz, hem bize indirilene, hem de size indirilene iman ettik. Bizim de, sizin de İlahımız birdir. Ve biz, yalnız Ona teslim olmuş kimseleriz." (Ankebut suresi, 46) Bu ayette, ehl i kitap, iki kısımda mutaala edilmektedir: 1 Zalim olanlar. 2 İnsaflı olanlar. İnsaflı olanlarla en guzel bir şekilde mucadele yapılması emredilir. Bu tarz yaklaşım, onları İslama cekecek, İslama girmekte zorlanmayacaklardır. Cunku, İslama girdikleri zaman Hz. Musayı, Hz. İsayı reddetmeleri gerekmiyor... Boylece, son peygamberin dinine uyacaklar ve tahrif edilmiş bir dinin mensubu olmaktan kurtulacaklardır. Kuran ı Kerim, hristiyanların yahudilere nisbetle İslama daha yakın olduğunu bildirir: "Yahudi ve muşrikleri muminlere en cok duşmanlık yapan kimseler olarak bulacaksın. 'Biz hristiyanız' diyenleri de, muminlere sevgide en yakın kişiler olarak bulacaksın. Cunku, onların icinde bilgin keşişler ve ruhbanlar var ve bir de onlar buyuklenmezler." (Maide suresi, 82) Tarih, ustteki ayetin bir ispatıdır. Yahudilerden İslama girenler parmakla gosterilecek kadar azdır. Fakat Hıristiyanlardan pek cok kimse, araştırmaları neticesinde İslamı secmişlerdir. Bugun Avrupada Hıristiyan asıllı Muslumanların sayısı, yuz binleri gecmektedir. Yine Avrupada pek cok kilise, cami haline getirilmiş ve bunlar İslami faaliyet merkezleri olarak hizmet vermektedirler. Hıristiyan ulkelerde İslami faaliyetlerin guzel neticeleri gozle gorulen bir realite olduğu gibi, bu ulkelerin idarecilerinin İslam aleyhinde tutumları da yine bir realitedir. İnsaflı ehl i Kitapla en guzel bir mucadeleyi emreden Cenab ı Hak, şu ayetle de onların zalim kısmıyla ilgili hukmu bildirir: "Ehl i Kitaptan Allaha ve ahiret gunune inanmayan, Allah ve Rasulunun haram kıldıklarını haram kabul etmeyen ve Hak dini din olarak secmeyenlerle, onlar zelil vaziyette kendi elleriyle 'cizye' verinceye kadar savaşın." (Tevbe suresi, 29) Ayette sayılan ozellikler, "Butun ehl i kitabı icine alır mı, yoksa almaz mı?" meselesi zaman zaman tartışma konusu olmaktadır." (4) Ayetin " ehl i Kitabın hepsiyle, onlar cizye verinceye kadar savaşın" demeyip, "ehl i kitaptan şu ozellikte olanlarla savaşın." demesi, herhalde gozden uzak tutulmamallıdır. (5) Resulullah'ın uygulaması da bu tarzda olmuştur. Hz. Peygamber, İslamın Mekke doneminde bazı Muslumanları Hıristiyan bir ulke olan Habeşistana gondermiş, orada rahat edeceklerini soylemiştir. Medine doneminde ise, hem Yahudi hem de Hıristiyanlarla diyaloğa girmiş, onlara Allahın dinini anlatmış, kendilerini iknaya calışmıştır. Bunun neticesinde ehl i Kitaptan İslama girenler olmuştur. Kuranın belirttiği gibi, "ehl i Kitabın hepsi bir değildir" (Al i İmran suresi, 113). Onların hepsini aynı kategoride gormek, Kurani ve tarihi realiteye muhaliftir. "Yahudi ve Hıristiyanları dost edinmeyin. Onlar birbirinin dostudurlar. İcinizden kim onları dost edinirse, o da onlardandır. Allah zalim topluluğa hidayet etmez" (Maide suresi, 51) ayeti, onlarla diyaloga ve beşeri ilişkilere mani değildir. Nitekim, ehl i Kitaptan kız almak, Kuranın hukmuyle sabit bir vakıadır (Maide suresi,5). Hamdi Yazır, ustteki ayetle ilgili şoyle der: Muminler, Yahudi ve Hıristiyanlara iyilik etmekten, dostluk yapmaktan, onlara idareci olmaktan men edilmemiş, onları veli ittihaz eylemekten, yardaklık etmekten nehiy edilmişlerdir. Cunku onlar, muminlere yar olmazlar. (6) Meseleyi şu şekilde ozetlemek mumkundur: Onlarla beşeri ilişkilerde bulunmak ayrı, onların din orf ve adetlerine hayran kalmak ayrıdır. Birincisi Kuranın nehyine dahil değilken, ikincisi kesinlikle yasaklanmıştır. Kaynak