Nişan Turkiye' de Nişan Adetleri TURKİYE' DE NİŞAN ADETLERİ Nevzat GOZAYDIN Evlenme geleneklerimiz arasında yer alan nişan, evlenme olayının resmen acıklanması ve duyurulma anlamına gelmektedir. Oğlan tarafının uygun bir zamanda kız tarafınca davet edilmesi sonucunda, her iki aile kız evinde bir araya gelir. Bu arada her iki ailenin sozunu kıramayacağı ve saygı gostereceği bir kişi de bu toplantıda hazır bulunur. Kız isteme, ve hatta soz kesme işlemleri bittiği icin sıra artık nişan yapmaya gelmiştir. Ancak nişanlanacak genc kızın ve delikanlının nişan toreninin uygulanması sırasında, buyuklerine itaat etmesi ve herhangi bir şekilde itirazda bulunmaması gerekir. Zaten soz sahibi kişiler onların evi ve duzeni hakkında karara varacaklardır. Kız evinde yapılan bu toplantıda hal hatır sorulup, kahveler icildikten sonra sohbet edilirken genc kızın bu odaya girmesi hoş karşılanmaz. O daha ziyade kendi yaşıtlarıyla başka bir odada oturur ve arkadaşlarıyla konuşup eğlenir. Bu arada her iki ailede soz sahibi olanlar alınacak hediyeler uzerinde goruşmelere gecerler. Kız tarafının daima değeri bir hayli yuksek taleplerine oğlan tarafı munasip bir dille itiraz eder, taleplerin daha makul bir duzeye getirilmesini ister. Anlaşma o sırada sağlanamazsa toplantıda hazır bulunan aracı kişi veya kişiler uzlaşmayı sağlarlar. Bunlar daha cok muhtar, oğretmen, imam, bir devlet gorevlisi veya yaşlı başlı, gun gormuş kişilerdir. Her iki ailenin arasını bulacak olan bu kişi kız tarafını incitmeden ve kırgınlığa yol acmadan, belirlenecek eşyanın daha az değerli olanından secilmesine veya daha az sayıda takının listeye girmesine calışır. Bu uzlaşma sonunda bir liste hazırlanıp imzalanır. Boylece ileride nişandan cayma vuku bulursa, listedeki eşyanın eksiksiz olarak geri verilmesi de garantilenmiş olur. Oğlan tarafı listedeki istekleri yerine getirmek icin faaliyete başlar, hediyeler alınır, eşya hazırlanır. Oğlan evinde bin bir emekle hazırlanan butun eşya, komşulara ve yakınlara da sergilenip gosterilir. Her şey hazırlandıktan sonra butun eşya ozel bir alayla kız evine nişanlanma belirtisi ve kanıtı olarak gonderilir. Gelen eşya kız evinde de ayrıca sergilenir. Oğlan tarafının akrabaları ve yakınları da ayrıca hediyeler gonderir. Kız evine oğlan evi tarafından gonderilen eşya ile hediyelere karşılık olarak, duğunden once mutlaka kız evinden de oğlan evine hediyeler gonderilir. Damat ve anne babası ile kardeşlerine, akrabalarına ve hatta yakınlarına gonderilen hediyelerin değerinin daha once alınan ve kabul edilen hediyelerden daha aşağı olamamasına dikkat edilir. Boylece oğlan evine ve tarafına verilen değer de gosterilmiş olur. Her iki tarafın aile fertleri arasındaki bu eşya ve hediye alış verişi aslında her iki ailenin birbirlerine ısınmasını sağlamak, arasında bir dostluk koprusu kurmak ve butun masrafların sadece bir tarafa yaptırılmasının onune gecmek gibi olumlu yonleri bulunmaktadır. Evlenecek genclerin ihtiyaclarının neler olduğunu iyi bilen aile buyukleri, oncelikle bu eksikliklerini tamamlayabilmek icin caba harcarlar. Genc kızın ve delikanlının yeni evlerinde herhangi bir eşyanın ucuz veya pahalı olduğuna bakılmaksızın, eksikliğinin olması yeni kurulan ailenin huzurunun kacmasına yol acacağı icin bu tur eşyanın onceden temin edilmesi yeni evlilere de rahat bir nefes aldıracaktır. Nişan akşamı yapılan toplantıda oluşturulan listenin asıl amacı budur. Nişanlılık doneminde genc kız ile delikanlının sık sık bir arada bulunmasına aileler karşı cıkarlar veya buna engel olmaya calışırlar. Duğunun yaklaştığı bir sırada, artık resmen acıklanmış olan bu evliliğin gercekleşmesi icin butun aile fertleri, akrabalar ve komşular caba harcarlar. Nişanlılık doneminin mumkun olduğu kadar kısa olmasının arzu edilmesi bu yuzdendir. Nişanlılık suresi uzadıkca cıkan bazı dedikodular, yanlış konuşmalar ve yanlış anlaşılmalar, yapılan hatalar sebebiyle nişanın bozulabileceğine inanıldığından genc kız ile delikanlı yalnız bırakılmaz, evliliklerine ciddi ve tutarlı bir bicimde hazırlanmaları istenir. Nişanlılık, her ne kadar, evlenmenin resmen acıklanması ise de, zaman zaman cayma veya nişanı bozma olayları gorulmektedir. Aileler arasındaki tatsızlıklar veya başka sebeplerle nişan bozulduğu takdirde, kusurlu olan taraf aldığı hediyeleri geri vermek zorundadır. Kullanılıp eski duruma gelen hediyelerden ziyade takılan takılar ile kullanılmamış eşyanın geri verilmesi beklenir. Nişan akşamı belirlenen başlık parasının zamanında verilmemesi, cayma olaylarında kız tarafının ileri surduğu sebeplerin başında gelmektedir. Kız tarafının yaptığı ve daha da yapacağı ceşitli masrafların bir karşılığı olarak duşunulen başlığın miktarının yuksek olması, sevgililerin birbirine kavuşması icin kacma veya kacırılma olaylarının ortaya cıkmasına yol acmıştır. Bu olayların bir bolumunun kanlı bittiği veya polise ve adliyeye kadar gittiği bilinmektedir. Ancak bazen her iki tarafın gizlice ablaşarak goz yumması sayesinde de kacırılma olayları gercekleşmektedir. Boylece kız tarafı kotu anılmaktan ve damgalanmaktan uzaklaşmakta, oğlan tarafı da yuksek başlık derdinden kurtulmaktadır. Bir sure sonra ve ozellikle ilk torun doğduktan sonra, kız tarafı kızlarını ve damatlarını affettiğini bildirerek, yeni kurulan ailenin daha huzurlu olmasını sağlamaktadır. Boylece her iki ile arasında geleneksel iletişim kurulamakta ve toplum da bu aileleri kınayıp yargılamamakta, yahut kucuk duşurecek soz ve davranıştan kacınmaktadır. Toplumda nişanın ve nişanlanmanın bu bakımdan buyuk onemi vardır. Duğune kadar nişanlıların hareketlerinin kısıtlanması bu yuzden dikkatle takip edilir ve her iki tarafa da laf getirecek davranışlardan kacınılır. Evlenme olayı ancak duğunle gercekleşeceği ve biteceği icin, o gune kadar herhangi bir olumsuzluğun meydana cıkmaması gerekmektedir. ailerehberim.com