Cocuklara nimete saygıyı nasıl oğretebiliriz? israf edilen bir ekmek ile portakalın cop kutusundaki diyaloğu Meleklerim annelerimizde bizlere ekmeğin ne kadar kıymetli bir nimet oldugunu oğretmiştir.. Şimdi sıra bizlerde... Bizlerde cocuklarımıza ve yakınlarımızın cocuklarına ekmeğe saygıyı oğretmeliyiz.. Nice ulkeler varki bir dilim kuru ekmeğe muhtac... Bizlerde muhac değilken kıymetini bilip cocuklarımızıda bu konuda bilinclendirelim... Cocuklarımıza nimete saygıyı nasıl oğretebiliriz? Amerika'da master yaptığım yıllarda, calıştığım universitenin yemek salonu acık bufe şeklindeydi. Oğrenciler ve hocalar dilediği yemekten, salatadan, meyveden veya tatlıdan dilediği kadar alabiliyordu. yemekhanenin giriş kapısında "Yiyiniz iciniz, fakat israf etmeyiniz" anlamına gelen şu yazı vardı: "Take what you need. Eat what you take." MUSLUMAN anne babalar olarak yemeğe başlarken "Bismillah", bitirince "Elhamdulillah" deriz; cocuklarımıza da oğretiriz. Eğer bu kelimelerin ne anlama geldiğini ve nicin soylediğimizi anlayacakları bir dille acıklamazsak, cocuklar bu kelimeleri duygusal zekalarıyla kavramaz, teğet bir dille soylemiş olurlar. Cocuklarımızın bu kelimeleri duygusal zekalarıyla kavramaları icin şoyle bir acıklama yapılabilir: "Carşıdan bir yiyecek aldığımız zaman karşılığında satıcısına para oduyoruz. Halbuki o yiyeceklerin gercek sahibi satıcılar değildir, Allah'tır. Acaba o yiyeceklerin hakiki sahibi olan Allah verdiği bu nimetlere karşılık bizden ne istiyor? Nimetlerin gercek sahibi olan Allah, bizden uc şey istiyor: Zikir, şukur ve fikir. Yemeye başlarken "Bismillah" dememiz zikirdir. Yedikten sonra "Elhamdulillah" dememiz şukurdur. Yerken bu nimetleri Allah'ın yarattığını, rahmetiyle binlerce canlı turunu yiyeceksiz bırakmadığını duşunmek fikirdir." Coğu evlerimizde cocuklara Bismillah ve Elhamdulillah demeyi oğretiyoruz, fakat aynı hassasiyeti fikir konusunda gostermiyoruz. Boylece Allah'ın bizden istediği uc şeyden ikisini yani zikri ve şukru yerine getirmiş oluyoruz. Ancak yerken bu nimetin bize nasıl ulaştığını pek duşunmuyoruz ve cocuklarımızla bunu konuşmuyoruz. O zaman Allah'ın bizden istediği ucuncu şeyi yani fikri yerine getirmemiş oluyoruz. Fikir eksik olduğu icin nimetin kıymetini takdir etmiyor, gereken saygıyı gostermiyoruz. Eğer nimete saygımız olsaydı, her gun tonlarca yemek artığı ve ekmek cope atılır mıydı? Seneler once akrabam olan genc bir bayanı cope ekmek atarken gorunce şoyle demiştim: "Ekmek nimettir. Neden cope atıyorsun? Nimete saygın yok mu?" Genc bayan, "Ne yapayım, eşim ve cocuklar bayat ekmek yemiyor," diyerek kendisini savunmuş; nimete saygısı olduğunu gostermek icin de ekmeği opup alnına goturdukten sonra cop kutusuna atmıştı. Genc bayanın ekmeğe gosterdiği saygı teğet bir saygıydı, gercek saygı değildi. Bismillah ve Elhamdulillah diyerek nimete şukretmek kadar, nimete saygı gostermek ve israf etmemek de ailede yaşanarak kazanılan bir alışkanlıktır. Annesinin yemek artıklarını ve bayatlamış ekmeği cope attığını goren bir kız cocuğu ileride anne olduğu zaman aynı şeyi yapacak; bunun nimete karşı bir saygısızlık ve israf olduğunu duşunmeyecektir. Yeyiniz İciniz Fakat İsraf Etmeyiniz Amerika'da master yaptığım yıllarda, calıştığım universitenin yemek salonu acık bufe şeklindeydi. Oğrenciler ve hocalar dilediği yemekten, salatadan, meyveden veya tatlıdan dilediği kadar alabiliyordu. Yemekhanenin giriş kapısında "Yiyiniz iciniz, fakat israf etmeyiniz" anlamına gelen şu yazı vardı: "Take what you need. Eat what you take." Bir gun aynı masada yemek yediğimiz Cinli bir arkadaşı, tabağında kalan son pirinc tanesini almaya calışırken gorunce dayanamadım; denemek icin dedim ki: "Bir pirinc tanesi icin neden bu kadar uğraşıyorsun? Bırak tabakta kalsın." Cinli arkadaşın verdiği cevap cok duşundurucuydu: "Her Cinli bir pirinc tanesi israf etse, Cin nufusuyla carp bakalım kac ton pirinc yapar? Biz kalabalık bir ulkeyiz, israf etme luksumuz yoktur." Yine denemek icin dedim ki: "Şu anda Cin'de değil, Amerika'dasın. Tabağında bırakacağın pirinc tanesi Cin'i değil, Amerika'yı zarara uğratacaktır." Guldu. "Amerika'yı bu şekilde zarara uğratmak onurlu bir davranış olmaz," dedi. Cinli arkadaşı bu onurlu davranışından dolayı tebrik ettim. Bir Musluman olarak duşuncesini paylaştığımı soyledim. Rabbimizin bu konudaki, "Yiyiniz iciniz, fakat israf etmeyiniz. Cunku Allah musrifleri sevmez" buyruğunu acıkladım. Cok hoşuna gitti. Tam o sırada, Urdunlu bir arkadaş tabağındaki yemek artıklarını cop sepetine boşalttı. Bunu goren Cinli arkadaş Urdunluyu gostererek: "O Musluman değil mi?" dedi. O kadar uzuldum ki, ne diyeceğimi bilemedim. "Dur, bunu kendisine soralım," dedim. Urdunlu arkadaşa seslendim. Cinli ile aramızda "nimete saygı ve israf" konusunda gecen konuşmaları aktardıktan sonra dedim ki: "Arkadaş seni yemek artıklarını cope dokerken gorunce, 'O Musluman değil mi? Neden israf ediyor?' diye sordu. Ben de bunu kendisine soralım dedim." Urdunlu arkadaş Cinliye dondu. Kendinden emin bir şekilde: "Ben kendi ulkemde israf etmem. Amerika'yı sevmiyorum. Burada, ne kadar cok israf edersem Amerika'yı o kadar zarara uğratmış olurum," dedi. Cinli: "Bu duşuncen onurlu bir duşunce değil," dedi. Doğru soze ne denir? Okul Oncesi Cocuklar İcin İsraf Eğitici Bir Oyun : Bu Yiyecek Bize Nereden ve Nasıl Geliyor? Okul oncesi cocuklarımıza oyunla nimetin kıymetini anlatabilir, duygusal ve zihinsel yonden israf etmeyecek bir hassasiyet kazandırabiliriz. Oyunun adı: "Bu bize nereden ve nasıl geliyor?" olsun. Oyuna temel gıdamız olduğu halde en cok israf edilen ekmekten başlayabiliriz. Oyun icin birkac buğday tanesi ve bir kaşık un gerekecektir. Aynı oyunu başka gunlerde sebze ve meyve turu yiyecekler icin oynayabiliriz. Butun aile uyeleri sofra başında toplandığı icin yemek saatleri sohbet icin iyi bir fırsattır. Ozellikle akşam yemekleri sohbet icin oldukca uygundur. Bismillah diyerek yemeğe başladıktan sonra anne veya baba cocuğa: "Yemeğini yerken benimle bir oyun oynamak ister misin?" diyerek dikkatini ceker. Oyun cocukların en sevdiği işlerden biri olduğu icin kabul edecektir. Anne eline aldığı bir dilim ekmeği cocuğa gostererek: "Soyle bakalım bu ekmek bize nereden ve nasıl geliyor?" diye oyunu başlatır. Cocuğun aklına gelen ilk cevap bakkal veya fırın olacaktır. Anne: "Oraya nereden geliyor?" diyerek oyunu devam ettirir. Birkac buğday tanesini gosterir. "Ekmeğin temel maddesi bu gorduğun buğday taneleridir," der ve sorar: "Buğday nereden geliyor?" Cocuğa ip ucları vererek oyunu yonlendirir ve şu sonuca varılmasını sağlar: "Buğday taneleri ciftci tarafından toprağa ekilir. Toprak olmadan buğday taneleri filiz verip buyuyemez, başak veremez. Buğday tanesini de toprağı da yaratan Allah'tır. Ciftcinin gorevi sadece buğdayı toprağa ekmektir. Ondan sonra elinden bir şey gelmez. Toprağa ekilen buğday tanesinin buyumesi icin su gerekir, ısı ve ışık gerekir, hava gerekir. Yağmuru, guneşi ve havayı yaratan Allah'tır. Buğday taneleri toprakla beslenerek buyur, başak verir. Bir başakta 20 30 adet buğday vardır. Ciftci buğday başaklarını toplar, harmana getirir. Buğday tanelerini başaktan ayırır, cuvallara doldurur. Cuvalları değirmene goturur. Değirmende buğdaylar oğutulur, un haline getirilir. Un cuvallara doldurulur. Cuvallardaki unlar fırınlara goturulur. Fırıncı bir kazana un doldurulur. Uzerine su doker. İyice yoğurarak hamur yapar. Hamuru kucuk parcalara ayırarak icinde ateş yanan fırına koyar. Fırında pişen hamurlar ekmek olur. Fırıncı pişen ekmeklerin bir kısmını raflara dizer, bir kısmını bakkala satar. Biz de gider, en yakın bakkaldan veya fırından ihtiyacımız kadar ekmek alırız. Oyundan cıkarılacak ders: Ekmeği cope attığımız zaman başta buğdayı yaratan Allah'a, sonra ekmek oluncaya kadar emeği gecen ciftciye, değirmenciye, fırıncıya ve ekmeği satın almamız icin gereken parayı kazanan babamıza saygısızlık yapmış oluruz. İbrahim Cankırılı