Zengin Karekteri ZENGİN KARAKTERİ Cahiliye toplumunda insanların karakterlerine yon veren onemli bir etken de yetiştikleri ya da yaşadıkları cevredir. Her cevrenin herkes tarafından bilinen ozel bir yapısı vardır ve kişiler bulundukları bu cevrelerin karakterini alır ve hayatlarının sonuna kadar da bu etkiyi uzerlerinde taşırlar. Bu, şehirlere gore olduğu kadar, bir şehir icerisindeki semtlere gore bile farklılık gosterebilen bir yapıdır. Nitekim cahiliye sohbetlerinde yeni tanışılan bir insana isminin hemen ardından nerede doğup buyuduğu ya da hangi semtte oturduğu gibi sorular sorulur. İşte bunun altında yatan asıl amac karşı tarafın yetiştiriliş şartları ve karakteri hakkında genel bir fikir edinebilmektir. Cunku cahiliye insanları da cevre faktorunun karakterlerine ne derece etki edebildiğinin farkındadırlar. Cevrenin etkisiyle gelişen bu karakterlerden biri, "zengin karakteri"dir. Bu karakter yapısını ozellikle kucuk yaşlardan itibaren zengin cevrelerde yetişip buyuyen kimselerde gormek mumkundur. Cocukluklarından beri toplumun pek cok uyesine gore cok daha iyi şartlar altında yaşamış olan bu kimseler genellikle hayatlarında hic zorluk ve sıkıntı tatmamışlardır. İstedikleri birşeyi hicbir caba harcamadan anında elde etmiş ve her zaman icin hazır olarak bulmuşlardır. Acıktıklarında yemekleri onlerine gelmiş, bıraktıkları dağınıklıklar toplanmış, istedikleri eşyalar anında temin edilmiş, arabaları satın alınmış, paraları cuzdanlarına konmuştur. Bunların hicbirini kazanmak icin en ufak bir caba harcamalarına gerek kalmamıştır. Oysa olayların arka planında tum bunların onlerine gelmesini sağlayan pek cok insanın maddi manevi emekleri vardır. Birileri calışmış para kazanmış, ihtiyaclarını duşunup tesbit etmiş, bunları temin edip hazırlamış ve en guzel şekilde sunmuşlardır. Ancak onlar bunu duşunmez, dolayısıyla da takdir edemezler. Bu umursuz yapının getirdiği temel ozellikleri ise "halden anlamamaları"dır. Kendileri zorluk ve sıkıntı yaşamadıkları icin, zor şartlar altında yaşayan insanların icerisinde bulundukları durumu değerlendiremezler. Soz gelimi kendileri maddi yonden geniş imkanlara sahip oldukları halde sırf duşuncesizliklerinden, kısıtlı imkanlara sahip olan bir dostlarının imkanlarını kullanıp onu zor durumda bırakabilirler. Ve coğu zaman neden oldukları bu sıkıntının farkına dahi varmazlar Bir başka dikkat cekici ozellikleri de vefakar olmamalarıdır. Karşılarındaki insanların guzel ozelliklerini ve ustun yonlerini takdir edemedikleri icin onlara vefa gostermek icin de bir sebep bulamazlar. Boyle insanlar genellikle samimi bir dostluğu hicbir zaman yaşayamazlar. Ellerindeki maddi guce cok fazla guvendikleri icin bir insanın dostluğunu kaybetseler bile ellerindeki imkanlarla başka birilerini bulabileceklerini duşunurler. Karşılarındaki kişinin insani yonlerini, Kuran'a gore guzel ahlaklı olmasını değil, ondan ne kadar dunyevi menfaat sağlayabileceklerini duşunurler. Bu durumda dostluktaki olculeri de sevgi ve guzelliğe dayalı olmadığı icin asla gercek bir dostluk kuramazlar. Ya paralarından istifade etmek icin yanlarına yaklaşan insanlarla ya da kendileri gibi zengin olup gercek dostluğu bilmeyen, halden anlamayan insanlarla beraber olabilirler. Elbette tum bu olumsuz ozellikleri sebebiyle kolay kolay mutlu da olamazlar. Herşeyi fazlasıyla elde etmeye alıştıkları icin artık maddi değerler karşısında kayıtsız ve monotonlaşmış bir tavır gosterirler. Manevi guzelliklerden ise, incelikleri gereği gibi fark edemedikleri icin coğunlukla zevk alamazlar. Bu tavırları, diğer insanlarla kıyaslandığında daha da dikkat cekici bir hal alır. İncelikleri kavrayamayan bir insan kendisine sunulan guzelliği hem sıradan bir olay olarak değerlendirir, hem de kısa surede unutup gider. Dolayısıyla da ortaya hicbir şeyden kolay kolay tatmin olmayan bir karakter cıkar. Bu kimseler insanların guzel yonlerini gorememeleri nedeniyle onlara derin bir sevgi ve saygı da beslemezler. Hatta karşı tarafın sevmek icin onlarda guzel ozellikler gormek isteyebileceğini akıllarına bile getirmezler. Bu nedenle de mutlu olamaz, sevgiye, saygıya ve sadakate dayalı dostluklar kuramazlar. Tum bu anlatılanlardan da anlaşılacağı gibi, ortaya insani ozelliklerden oldukca uzak bir karakter cıkar. Ancak şu da onemlidir ki, bu kimseler yaşadıkları cevreden koptuklarında ya da maddi imkanlarını kaybettiklerinde bile artık alıştıkları bu ahlakı yaşamaya devam ederler. Dolayısıyla da zengin karakteri sadece kelime anlamıyla zengin olan insanları icermez. Bu kimselerin sadece bu cevrede ve bu şartlarda yetişmiş olmaları bile kimi zaman bu karakteri yaşamaları icin yeterli olur. Oysa zenginlik ya da zengin bir cevrede yetişmiş olmak guzel bir ahlaka sahip olmamak icin bir sebep değildir. Aksine zenginlik Allah'ın insanlara verdiği guzel bir nimettir. Onemli olan bu nimeti Allah'a şukrederek ve O'nu takdir ederek kullanmasını bilmektir. Bu konunun orneklerini peygamberlerde gormek mumkundur. Hz. Suleyman'ın Allah'ı zikretmek, O'nun nimetlerini anmak ve şukretmek icin Allah'tan mal istediği Kuran'da şoyle bildirilmiştir: ''O da demişti ki: "Gercekten ben, mal sevgisini Rabbimi zikretmekten dolayı tercih ettim..." (Sad Suresi, 32) Ayrıca Allah'ın verdiği nimeti takdir edebilecek ahlaktaki bir insan, aynı şekilde cevresindeki insanlarda gorduğu guzellikleri de kavrayabilecek bir duşunce ufkuna sahip demektir. Dolayısıyla boyle bir insan dunyanın en zengin insanı da olsa, herşeyi onune hazır gelse, ya da hayatı boyunca hicbir zorluk ve sıkıntıyla karşılaşmamış da olsa yine de halden anlayan, ince duşunceli, vicdanlı bir karaktere sahip olur. Sıkıntı cekenin, fakir olanın ruh halini, ihtiyaclarını bilir. Sevgiyi, saygıyı, sadakati en derin şekliyle yaşayabilir. Dostluğu, arkadaşlığı herkesten daha iyi bilir. Cunku bu kimse mumindir ve her ne kadar refah icerisinde olursa olsun vicdanını ve aklını bir kenara bırakmaz. Hep daha iyisini daha guzelini bulmak ve Allah'ın rızasını daha da fazla kazanmak icin surekli bir arayış icerisinde olur. Bu nedenle rahatlık onu ahlak tembelliğine itmez. Cunku onlar Allah'a yakınlaşmak ve O'nun sevgisini kazanabilmek icin yarışırlar. İşte onlar, hayırlarda yarışmaktadırlar ve onlar bundan dolayı one gecmektedirler. (Muminun Suresi, 61)