iman hakikatleri BAL MUCİZESİ Sizin icin hayvanlarda da elbette ibretler vardır, size onların karınlarındaki fers ile kan arasından, icenlerin boğazından kolaylıkla kayan dupduru bir sut icirmekteyiz. (Nahl Suresi, 66) Arılar tarihin cok eski devirlerinden bu yana insanlara bal ureterek hizmet etmektedirler. Oyle ki arıcılık tarihi MO 3500 yıllarına kadar uzanmaktadır.141 BALIN URETİMİ Bilindiği gibi balın ana malzemesi, arıların ciceklerden ve meyve tomurcuklarından topladıkları nektarlardır. Arılar nektarı bala cevirirler. Polenlerin ise bal yapımında bir etkisi bulunmaz, arılar tarafından sadece protein ihtiyaclarını gidermek icin kullanılır. Ciceklerden ve meyve tomurcuklarından alınarak yutulan nektar, arıların "bal midesi" denilen organlarında kimyasal bir değişime uğrar ve icinde bircok vitamin ve mineral bulunan ağır şekerli bir sos halini alır. Daha sonra bal, kovandaki hucrelere yerleştirilir ve uzerleri mumdan bir kapakla ortulur. Bal petek icindeyken arılarca sağlanan ozel havalandırma sistemi sayesinde bildiğimiz tat ve kıvamına gelir.142 Balın rengi, şeker dengesi ve tadındaki farklılık tamamen toplanan nektarlardan kaynaklanmaktadır. Balın kokusunu, ciceklerdeki aromalı "volatil" yağı verir ki bu, aynı zamanda ciceklerin kokularını sağlayan yağdır. Bal uretimi cok buyuk bir caba gerektirir. Orneğin sadece 1/2 kg ham nektarı toplamak icin 900 arının bir gun boyunca calışması gerekmektedir. Toplanan bu miktarın ise ancak bir kısmı bala cevrilebilir. Ciceklerdeki nektardan elde edilecek balın miktarı tamamen getirilen nektarın şeker konsantresine bağlıdır. Orneğin elma ciceğinin fazla şekeri bulunmaz. Bu yuzden bu ağactan elde edilen nektarın cok azı bala donuşturulebilir.143 450 gramlık saf balı elde edebilmek icin yaklaşık olarak 17.000 balarısının 10 milyon ciceği ziyaret etmesi gereklidir. Arının yiyecek aramak icin ihtiyac duyduğu ortalama bir gezinti, yaklaşık olarak 500 cicek ziyaretini gerektirir ve 25 dakika surer. Bu yuzden 450 gram saf bal elde etmek icin arıların 7000 iş saati calışmaları gereklidir. 144 Son derece zahmetli bir iş olmasına rağmen arılar, balı ihtiyaclarından kat kat daha fazla uretirler. Kuşkusuz bu, Allah'ın insanlara verdiği guzel bir nimettir. ARILAR KIŞIN NASIL BESLENİR? Bilindiği gibi arılar balı kış icin besin olarak depolamaktadır. Balın ne kadar uretileceği ise tamamen cevresindeki cicek kaynaklarına bağlıdır. Arılar kolonilerine yetecek kadar balı cicekler solmadan bir ay once toplamış olsalar da bir kenara cekilip nektar toplamaya bırakmaz, peteği genişletme yoluna giderek daha fazla bal depolamaya calışırlar. Arıcılar ise bal ile dolu olan peteklerin yalnız bir kısmını kovandar alır, cunku arılar balın bir kısmını kışın besin olarak kullanmaktadırlar. Eğer balın buyuk bir kısmını alırlarsa, kışın arıları şekerli su ile beslerler. Sadece kışın cok sert gectiği gunlerde bir istisna olur ve şekerli su yetmez. Bu durumda arılara bal verilmesi gerekir. BALIN İCERİĞİ Balın hic şuphesiz ilk akla gelen ozelliği tatlı olmasıdır. Bunun sebebi balın icindeki uc şekerdir: Uzum şekeri (% 34), sakroz (% 2) ve levulose (meyve şekeri % 40). Bundan başka balın % 17'si su, geri kalan % 7'lik bolumu ise demir, sodyum, sulfur, magnezyum, fosfor, polen, manganez, aluminyum, gumuş, albumin, dekstrin, nitrojen, protein ve asitlerden oluşur. Balın kalitesini belirleyen bu % 7'lik karışımdır.145 Balı bildiğimiz şekerden ayıran cok onemli bir fark vardır. Şeker ancak sindirim sisteminde değişime uğradıktan sonra kana karışırken, bal sindirime gerek olmadan cok suratli bir şekilde kana karışır. Cunku icerdiği meyve şekeri ve uzum şekeri, ilk başta oranı oldukca fazla olan sakrozun ters yuz olmasıyla meydana gelir. Bu yuzden bu şekerlere "basit şekerler" denir. Kısacası bal insan vucudunun en yuksek derecede ve en hızlı şekilde faydalanacağı şekilde tasarlanmış bir gıdadır. Ilık su ile karıştırılan balın birkac dakika icinde vucuda enerji verdiği tespit edilmiştir. ... Onların karınlarından turlu renklerde şerbetler cıkar, onda insanlar icin bir şifa vardır. Şuphesiz duşunen bir topluluk icin gercekten bunda bir ayet vardır. (Nahl Suresi, 69) BALDAKİ ŞİFA Bal, gerek icinde barındırdığı vitaminler ve minerallerle, gerekse yapısal ozellikleri sebebiyle insanlar icin tam bir şifa niteliğindedir ve Kuran'da da bu konuya dikkat cekilmiştir: Rabbin balarısına vahyetti: Dağlarda, ağaclarda ve onların kurdukları cardaklarda kendine evler edin. Sonra meyvelerin tumunden ye, boylece Rabbinin sana kolaylaştırdığı yollarda yuru ucuver. Onların karınlarından turlu renklerde şerbetler cıkar, onda insanlar icin bir şifa vardır. Şuphesiz duşunen bir topluluk icin gercekten bunda bir ayet vardır. (Nahl Suresi, 68 69) Balın en onemli ozelliklerinden biri, icinde bakteri barınamamasıdır. Dr. Bodag F. Beck "Bal ve Sağlık" adlı kitabında buna şoyle değinir: Butun canlıların yaşamlarını devam ettirebilmek icin bir miktar neme ihtiyacları vardır. Bakteriler balla temas ettiklerinde nemden yoksun kalır ve yok olurlar. Ayrıca balın asidik tepkisi de bakterilerin yaşamaları icin uygunsuz bir ortam oluşturur. İnsan vucudunu etkileyen bircok mikroorganizma balda yok olur. 146 Bal, icinde bakteri barındırmamakla kalmaz aynı zamanda bir bakteri yok edici olarak da kullanılır. Orneğin antibiyotiklere karşı direncli olduğu bilinen MRSA bakterisinin bala karşı koyamadığı tespit edilmiştir.147 Dr. W. Sackett bal sayesinde tifo mikroplarını 48 saat icinde yok etmiştir. Dizanteri mikropları 10 saat icinde olmuştur.148 Bu bilgilerden de anlaşılacağı gibi bal, "şifa" yonu son derece guclu bir besindir. Henuz gunumuzde kesin olarak tespit edilmiş bu ozelliğine, Kuran'da 1400 yıl onceden dikkat cekilmiştir. Kuşkusuz bu da, sonsuz kudret sahibi Allah'ın indirmiş olduğu Kuran'ın mucizelerinden biridir. Balın icinde, minerallerin, şekerlerin ve bircok vitaminin yanısıra, az miktarlarda, birtakım hormonlar, cinko, bakır ve iyot da vardır. Alttaki tablo 100 gram balın kimyasal analizini gostermektedir. Enerji 304.0 Kcal Su 17.1 g Karbonhidratlar 82.4 g Fruktoz 38.5 g Glukoz 31.0 g Mailose 7.20 g Sakaroz 1 1.50 g Proteinler, amino asitler, vitaminler ve mineraller 0.50 g Thlamin