bu caiz mi? Bu caiz mi? Haramdan azami sakınan mutedeyyin muslumanların evine dahi haram ihtiva eden mamuller olarak, domuz menşeli katkılarla ve etil alkol ihtiva eden ceşitli alkolsuz tabir edilen iceceklerle rahatlıkla girmektedir. Hatta beslenme kulturunun vazgecilmez unsurları haline gelmişlerdir. Helale harama dikkat eden insanlar piyasada ki bircok urunu araştırmak zorunda kalmaktadır. Guvendiği insanlara "bu caiz mi" sorusunu sık sık sormaktadır. Meseleyi bir nebze zihinlerde netleştirmek icin bu yazı kaleme alınmıştır. Bu makalede dunyevi sebepler değil, dini endişeler gozetilmiştir. Meselenin sağlık ciheti dikkate alınmamıştır. Domuz tarım ve hayvancılıkta ekonomik verimliliği en yuksek canlıdır. Dişinden bağırsağına derisinden kıllarına kadar butun vucudu kullanılır. Gıdadan sanayiye deri mamullerinden kozmetiğe kadar her alanda kullanılması onu cazip bir hale getirmiştir. Ortalama yılda 1 3 kez doğum yapabilir. Her batında cinsine gore 5 20 arası yavrulayabilir. Birkac ayda 90 100 kg'a ve yetişkinliğinde 150 kg'a ulaşabilir. Yetişkin bir domuzun ağırlığının %30 ile %50 arası yağdır. Hemen hemen cop dahil her şeyi yiyebilir. Direncinin fazla olmasından dolayı yaşayacağı ortamların cok itinalı ve sıhhi olmasına gerek yoktur. Bu avantajlar dini endişesi olmayanları domuz ciftlikleri kurmaya teşvik etmiştir. Domuzdan elde edilen başlıca mamuller; jelatin, lipidler , deri, fırca kılı vesairedir. Jelatinler: Mamul icinde stabilizor vazifesi yapar. Domuz derisinden ve kemiklerinden asidik yada alkali bir işlem uygulayarak elde edilirler. Katıldıkları mamule gore kremleştirici, bağlayıcı , kopurtucu, stabilizator , kıvam arttırıcı ve emulgator olarak kullanılırlar. Jelatinler sığır gibi diğer hayvanlardan elde edilse de domuza gore pahalıdırlar. Jelleştirici olan pektin ise elmadan yapıldığından sakıncalı değildir. Emulgatorler: Farklı maddelerin birbirine homojen karışımlarını sağlar ve karışımı sabit tutarlar. Bunların kıvam arttırıcı, kavrayıcı, form verici, kremleştirici yumuşatıcı gibi vazifeleri vardır. En yaygın kullanılanları monogliserid ve digliserid dur. Ozellikle margarine formunu ve yumuşaklığını veren bu maddedir. Genellikle margarin yoluyla gıdalara girmekte ise de son zamanlarda artık direkt olarak katılmaktadırlar. E471, E472 (E472a, b, c, d, e, f), E473,... E480 kadar olan kodlar bu lipidlere girer. Zannedildiği gibi burada ki E işareti emulgatorun E'si değil Europe kelimesinin baş harfidir. Lesitinler (E322) ise mamul icinde emulsiyonu sağlar. Diğer bir deyişle maddelerin birbiri icinde dengeli karışmasını sağlarlar. Hayvani olanları ve bitkisel olanları vardır. Soya, kolza, yerfıstığı ve mısır gibi bitkisel oldukları belirtilmezse kesinlikle sakınılmalıdır. Hidrojene nebati yağlar; bitkisel yağların hidrojenli ortamda ısıtılmasıyla elde edilirler. Bunda amac margarine form vermek, yumuşaklık vermek, donma derecelerini yukseltmektir ve en onemlisi de standart bir lezzet verip tuketici bağımlılığını arttırmak. Trans yağların yanma derecesi yukseldiğinden defalarca kullanılabilirler ve yuksek ısılara dayanabilirler. Hidrojene margarinde istenilen yumuşaklığı elde etmek icin mamul icerisine mono ve digliseridler kat ılmaktadır. Yukarıda bahsedilmemekle beraber tadlandırıcılar, mineleyiciler, lezzetlendiriciler, incelticiler, antioksidanlar, asitlik duzenleyiciler, koruyucu ve renklendiricilerin bazıları hem domuz hem diğer kaynaklardan elde edilebilirler. Tam ayırım yapmak zorlaşmaktadır. Uretici firmaya gore hammadde değişmektedir. Meşrubatlar da ki mahsurlar: İmalatcı kanunen formulunun %5'ini gizleme hakkına sahiptir. Batıda ise bu %2'dir. Alkolsuz icecekler icerisine direk alkol katılmamaktadır. Ancak imalat esnasında yardımcı unsur olarak etil alkol kullanılmaktadır. Bilhassa meşrubatlarda kullanılan tat ve koku verici esansları cozmek icin alkol kullanılır. Endustriyel kimyada alkol tahtını kurmuş ve tecrubeler alkol uzerinde yoğunlaşmıştır. Helal bir cozucu arayışı pek olmamıştır. Oysa alkole alternatif olarak su bazlı aromalarda propylen glykol , yağ bazlı olanlarda ise triacetin kullanılabilir. Domuz turevi mamullerin ve alkolun tuketilmesi haram olduğu gibi sosyal hayata bakan yonuyle de tahribat yapar. Şu bilinen bir gercektir ki dinin, iklimin, coğrafyanın sosyolojik yapıyı etkilediği gibi beslenme kulturunun toplumlar uzerindeki tesiri fazladır. Guzel hasletleri kaybedip yerine kotu huyların ikamesinde domuzun ihmal edilmeyecek bir hissesi vardır. Haram gıdaların bilincsiz tuketiciye kanuni boşluklar yada birtakım hileler kullanılarak yedirilmesi doğru değildir. Bu ihmale karşı alınacak onlemler şoyle sıralanabilir. Birincisi: Vatandaşının ruh ve beden sağlığını korumakla vazifeli devletin alacağı tedbirlerdir. Mamulde kullanılan maddelerin sadece kodlarını yada adını değil, menşeini yazma mecburiyeti getirilebilir ve denetlenebilir. Yahudi dininde helal anlamına gelen koşer gibi bir denetleme diyanete verilebilir. Bir universite bunyesinde her turlu mamulu tahlil edebilecek laboratuarın kurulup dileyen vatandaş şahsi muracatıyla tahlil yaptırabilmelidir. İkincisi: Devlet domuz mamullerine alternatif olabilecek urun ve teknolojiler destekleyebilir. Ar ge calışmalarını desteklemesi ve birtakım muafiyetlerin getirilip helal urunlerin onunu acıcı tedbirler alınabilir. Domuz yağlarına alternatif olabilecek palm yağı , Hindistan cevizi yağı ve kakao yağı gibi doymuş yağlar ve alkole alternatif olarak mevzu edilen kimyasallar subvanse edilebilir. Ucuncusu: Sivil orgutlenmeler artabilir ve bilinclenip bu konuları yakın takibe alabilir. Hukuki hak arama talepleri formalitelerden kurtarılıp kolaylaştırılabilir. Manevi tahribatı fazla olan bu mamuller hakkındaki tazminat taleplerinin tavanı yukseltilebilir. Dorduncusu: Tarihimizde ki en eski sosyal sivil orgutlenme olan cemaatler bu konuya ciddi olarak eğilip bu urunleri protesto edebilir. İnternet, medya ve şahsi ilişkiler kullanılarak belli periyotlarla mesele gundemde tutularak teyakkuz sağlanabilir. Beşincisi: Sosyal hayatın en kucuk topluluğu olan ailede alınabilecek tedbirlerdir ki bunlar; fertlerin bilinclendirilmesi, fenni mamullerin tuketiminin azaltılması olabilir. Hazır gıdalara alternatif olarak evde hazırlanmış tatlı, şekerleme, konserve ve kurutulmuş gıdalar tuketilebilir. Bu tarz bir beslenmeye yemek kulturumuz ve Turkiye'de ki tarım ceşitliliği cok musaittir. Tabii gıdalarla beslenmenin hem sıhhi hem dini faydaları elbette inkar edilemez. Yukarıda gecen kimyevi maddelerin haricinde domuzdan mutevellit başka maddeler varsa da kullanımlarının az olması ve yazının uzamaması icin bahsedilmemiştir. E kodlu 362 madde icerisinde 103 maddenin domuz kaynaklı olabileceğini tespit ettim. Bunlardan bazı maddeler kesinlikle domuz menşelidir. Oysa bu maddelerin tamamı domuz harici kaynaklardan elde edilebilirler. Buna teknoloji musaittir. Sadullah Demircioğlu www.islamharfleri.com sadullahdemircioğ