oyuncak secimi Oyuncaklar Psikolojik olarak değerlendirildiğinde oyun alanı cocuğun dışında, ancak dış dunyaya ait değildir. İc dunya ile dış gerceğin dışında ucuncu bir alandır, bir yanılsama alanıdır. Burası bebek icin anne ile paylaştığı ortak bir alandır. Zamanla once bebek, daha sonra cocuk bu alan icinde bağımsızlığını kazanmaya başlar. Burada cocuğa ozerkliği sağlayan oyuncaklar geciş nesnesi olarak isimlendirilir. Geciş nesnesi peluştan yapılmış oyuncaklar, carşaf ya da yastık olabilmektedir. Bu geciş nesneleri yetişkinlerin geriye donup baktığında "ilk oynadığım oyuncağım" şeklinde tanımladığı nesnelerdir. Bu geciş nesneleri her toplumda izlenen, evrensel bir oyuncaktır, ancak basit bir oyuncak olarak değerlendirilmemelidir. Otistik ve psikotik cocukların yaklaşık ucte birinde bu geciş nesnesi hemen hemen hic kullanılmamaktadır. Cocuğun geciş nesnesini doyurucu bir bicimde kullanması, olumlu insan ilişkilerinin oluşturulabilmesi icin onemlidir. Geciş nesnesinin fiziksel ozellikleri de onemlidir. Bu nesnelerin ortak ozellikleri katı, metalik, tuhaf bicimlerde ve genellikle kırılmış ya da atılacak bir durumda olmalarıdır. Cocuğun kendine ait eşyaları icinde ozel bir yeri vardır. Bu nesne zamanla onemini yitirir, yaklaşık 5 6 yaşlarında cocuklar yavaş yavaş bu nesnelerden uzaklaşırlar. Ancak bunlar ne yok edilir, ne de terk edilirler. Oyun ve oyuncak hakkında bu psikolojik bakışın dışında da pek cok şey soylenebilir. Bunlar ailesel, etik , kulturel ve sosyoekonomik boyutları icermektedir. Oyun duşunceler, duygular ve ilişkiler icinde yuvarlanmanın ve bu zor olayların ustesinden gelmek icin beceri ve kontrol kazanmanın onemli bir yoludur. Oyuncak ise cocuğun beş duyusunu ve duygularını uyaran, değerlendirme ve uygulama yetilerini geliştiren, hayal gucunu zenginleştiren, bedensel ve sosyal gelişimini hızlandıran bir oyun aracıdır. Oyuncaklar kabaca kullanım ve amac oyuncakları olarak iki grupta toplanabilir. Kullanım oyuncakları aslında oyun amacıyla uretilmemiş olan bir nesneyi cocuğun oyun aracı olarak kullanmasıyla ortaya cıkarlar. At olarak bir tahta parcasının kullanılması, makara, kibrit kutusu gibi araclarla oynama ornek olarak verilebilir. Bu oyuncakların işlevi oyun bittiği zaman sona erer. Amac oyuncakları ise oyun amacıyla uretilmiş olan ve genellikle erişkinler tarafından secilerek cocuklar icin alınan oyuncaklardır. Yetişkinlere neden boyle bir secim yaptıkları sorulduğunda, cocukları icin en uygun oyuncağın bu olduklarını duşunduklerini soylemektedirler. Oysa biraz zorlandığında onların yaşamında bu oyuncakların izlerini bulmak olasıdır. Ayrıca bu oyuncaklar bazen cocuklar icin gecici bir heves olabilmekte ve kısa surede bir koşede unutulup, gitmektedirler. Oyuncaklar daha ayrıntılı olarak dort başlık altında sınıflandırılabilir. Duygusal oyuncaklar: Cocuğun duygusal zorlukları ve korkularını yenmesi icin sectiği oyuncaklardır. Genellikle cocuğun oyuncakları icinde en cirkin olanıdır. Bunlar genellikle yumuşak ve tuylu, yuvarlak hatları olan, fiziksel olarak cocuktan daha kısa oyuncaklardır. Bunlar cocuk icin dostluk, sevgi ve guvenlik anlamını taşır. Zevk nesnesi olan oyuncaklar: Cocuğun gecici bir sure icin hoşca zaman gecirmek icin oynadığı oyuncaklardır. Eğitsel ve kulturel kazanc sağlayan oyuncaklar: Boyama kitapları, yap bozlar, maket oyuncaklar gibi cocuğun oyun oynarken aynı zamanda herhangi bir alanda eğitimini de sağlayan oyuncaklardır. Sosyal butunleşmeyi sağlayan oyuncaklar: Cocuğun cevresiyle ilişkilerini duzenlemesinde yardımcı olan, yaşıtlarıyla birlikte grup oyunları oynarken kullandığı oyuncaklardır. Oyun gibi oyuncaklar da cocuk psikiyatrisinde ruhsal durumun değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Oyuncak otistik cocukların ilgisini cekmemekte ya da cocuk oyuncağa gecici bir sure ilgi gostermektedir. Zamanının buyuk bir bolumunu oyun ve oyuncaklarla gecirmek isteyen ancak surekli oyun ve oyuncak değiştiren bir cocuğun dikkat eksikliği yonunden değerlendirilmesi gerekirken, surekli karşı cinsiyete ait oyuncaklarla oynamak isteyen bir cocukta bu secimin cinsel tercihle ilgili olabileceği, yaşından kucuk oyuncaklarla oynamanın ise kardeş doğumu gibi zorlayıcı bir yaşam olayı ile oluşan gerilemeyi yansıtabileceği goz onune alınmalıdır. Cocuğun yağına ve cinsiyetine uygun olmayan oyuncaklarla ilgilenmesi durumunda bu oyuncağı icgudusel olarak mı sectiği yoksa kendisine o oyuncak verildiği icin mi onu kullandığı tartışma konusudur. Cocuğun yaşına gore oyun ve oyuncak secimi oldukca zordur. Cocuk icin alınacak ya da onerilecek herhangi bir oyuncaktan daha ustun olanı mutlaka olacaktır. Oyun ve oyuncak seciminde en iyi klavuz, cocukların nasıl geliştiklerinin bilinmesi, onların gelişim becerilerini arttıracak ve bu becerilerin birbiriyle bir oruntu halinde olmasını sağlayabilecek oyun araclarının goz onune alınması gereğidir. Cocuğun oyuncağını secerken kendi istek ve beğenilerimiz yerine cocuğun yaşını ve gereksinimlerini goz onunde bulundurmanın yanı sıra, oyuncak hakkında onun da fikrini almak en iyisi olacaktır. Altı aylıktan kucuk bir cocuk ses, şekil ve renklere karşı duyarlıdır. Bu donemde gorsel ve işitsel duyulara yonelen hareketli oyuncaklar onun dikkatini ceker ve neşelendirir. Yatağın uzerine asılabilen, sallanınca ses cıkaran renkli objeler ve cıngırak bu donemin vazgecilmez oyuncaklarıdır. Oturmaya başladığı yedinci aydan itibaren cocuk uzanabildiği her şeyi yakalamaya, yakaladığı her şeyi de ağzına goturmeye calışır. En cok hoşlandığı şeyler bir elinden diğerine kolayca gecirebildiği renkli halkalar, avuclayabildiği plastik kupler, kemirebildiği kaucuk nesneler, hırpalandığı zaman bozulmayan yumuşak bebek ve hayvancıklardır. Tutunarak da olsa ayağa kalkabildiğinde eline gecen şeyleri yere atmaktan zevk aldığından, zıplayan, yere duşunce ses cıkaran oyuncaklar ilgi odağıdır. Boy boy renkli toplar, ic ice gecebilen kutular bu donemin oyuncaklarıdır. Artık evin icinde rahatca dolaşabilen cocuk, ustune binip oturabileceği buyuk hayvan turu oyuncakları, kucuk sandık, sepet ve tabureleri secer. İki yaşında butunu parcalara ayırmak, kutuyu doldurup boşaltmak, kule ve kopru yapmaktan zevk alan cocuğun ilgisini ceken diğer oyuncaklar arasında mutfak eşyaları, farklı boyutlardaki plastik parcalar, sacları ve elbiseleri olan bebekler ve arabalar yer alır. Sonraki donemlerde anne babasını taklit etmeye başlayan cocuk icin minyatur marangoz ya da mutfak setleri gozde oyuncaklardır. Oda takımları, kova kurek gibi oyuncaklar da ilgi cekicidir. Uc yaşından sonra uc tekerlekli bisiklet en cok sevilen oyuncak iken, yaratıcılığını keşfetmeye başlayan cocuk tahta blokları ile buyuk parcalardan oluşan plastik parcalarla ceşitli şekiller oluşturmaktan buyuk zevk alır. Kum, oyun hamuru gibi şekil verebileceği, el becerisini geliştirmek yanında hayallerini gercekleştirebileceği oyuncaklar bu donemden sonra en sık oynanan oyuncaklardır. 3 5 yaşları arasında fantazi ve keşfetmeye , dil gelişimine ve aritmetiğe hazırlamaya yonelik oyuncaklar. 6 8 yaşları arasında toplumsal gelişim ve işbirliği ile ilgili , bilişsel beceriler ve algısal hareket becerilerini sağlayan ve yaratıcı anlatım oyuncakları , 9 11 yaşları arasında sorun cozme yetenekleri , ince ayrıntılı hareket becerileri ve stratejik yeteneklere yonelik oyun ve oyuncaklar , 12 yaşın uzerinde de soyut duşunme ve akıl yurutmeye yonelik oyun ve oyuncaklar ile bağımsız yaşam becerileri kazanmaya yonelik oyun ve oyuncaklar onerilmektedir. Oyun bir eğlencedir, ancak sadece bir eğlence, bir zaman kaybı olmadığı gibi sacmalık da değildir. Oyun ekonomik ve sosyal durumu ne olursa olsun her cocuk icin temel bir haktır.