Cocukları Tanıyor musunuz? Newsweek dergisinin 10 Mayıs'99 tarihli sayısının kapağındaki soru buydu. Amerikan toplumuna sorulan bu soru, "ana babaların cocuklarını ne denli tanıdığını" sorguluyordu. Amerika'da yaşanan şiddet olaylarını yaratan cocukların anne babaları, "onların boyle bir şey yapacaklarının akıllarının ucundan gecmediğini" soylemişlerdi. Pek cok anne baba icin de durum hemen hemen aynıdır: "Benim cocuğum mu yapmış? Olamaz boyle şey. Benim cocuğum bunu yapmış olamaz." Ergenlerin sorunlarının coğu kez ortaya cıkan bir olayla patlak verdiğini acıklayan araştırmalar, anne babaların once bir şok yaşadıklarını da belirtiyor. O zaman da yukarıdaki sorunun onemi cok buyuk: "Cocuklarınızı tanıyor musunuz? Ne olcude tanıyorsunuz? İc dunyalarını biliyor musunuz? Sizinle paylaştığı şeyleri var mı? Cocuğunuzun arkadaşlarıyla neler konuştuğunu merak ediyor musunuz? Cocuğunuzla arkadaş mısınız? Bunu sorduğum her anne babanın once tepkiyle karşılayıp, "Bilmez olur muyum, elbette tanırım, o benim cocuğum" dedikten sonra duşunmeye başladığını gordum. Bir sure sonra "Tanıdığımı sanıyorum, ama belki de tam olarak tanımıyorum" dediklerini duydum. Hepimiz "cocuklarımızı tanıdığımızı" sanırız, ama nelerini tanırız, nelerini biliriz? Bir anne, cocuğunun hangi yemekleri sevdiğini, hangilerini sevmediğini cok iyi bilir de "cocuğunun hayal kırıklıklarını" bilir mi? Bir baba, cocuğunun okuldaki derslerinin hangilerinde daha başarılı olduğunu bilir, ama gelecekten neler beklediğini bilir mi? "Cocuklarımızın nelerini bildiğimizi" şoyle aklımızdan bir bir gecirirsek, "tutkularını, ozlemlerini, korkularını, kaygılarını, kendisi hakkında neler hissettiğini" bilip bilmediğimizi sorgulayabiliriz. Boyle bir sorgulamayı gercekten ictenlikle yaptığımız zaman, gercekte cocuğumuzun ic dunyasındaki cok az şeyi bildiğimizi hayretle goruruz. Aslında "kendimizi yeterince tanıyıp tanımadığımızı" sorduğumuz zaman da bizi cok şaşırtan sonuclara varabiliriz. Bu durumun cok onemli nedenleri var. Ozetle gorursek: - Yeni teknolojilerve eğlence endustrisi aile yapısını Değiştiriyor, ergen cağındaki gencler daha cok yalnızlık icinde kalıyor. Evlerimizdeki televizyonlar, radyolar, bilgisayarlar, İnternet, giderek "evdeki konuşma ortamı"nı kaldırıyor, bunun yerini, herkesin kendi algısına, kendi değerlendirmesine dayalı "tekil uğraşlar" alıyor. Bu durumun giderek artan oranda "yalnızlaşma"ya, "birbirine yabancılaşma"ya yol actığı gorulmektedir. Artık bir ev icindeki insanlar birbiriyle ancak gunluk gereksinmeler icin konuşmakta, duygu ve duşunce paylaşımı ortadan kalkmakta, boylece ortak yaşam değerleri de silinmektedir. - İletişim ve bilgi teknolojilerinin, yaygınlaşması yanında "pazar ekonomisi değerlerini" oluşturmakta yaygın bicimde kullanılması da sosyal değerlerde buyuk bir değişime yol acmaktadır. Bu durum "cocuklar uzerindeki aile etkisini azaltmakta", cevre etkisini arttırmaktadır. Bu cevre etkisinin de başında "yaşıtların etkisi" gelmektedir. Pazar ekonomisi değerleri ise "marka duşkunluğu" ile, "moda ilgiler"i uyarmakla, "araba tutkunluğu" ile, "iyi yaşamayı harcanan para miktarı"yla olcmeyle kendini gostermektedir. Bunların ruhsal ve sosyal doyum sağlayacak olcude elde edilememesi şiddet davranışları icin altyapı oluşturmaktadır. - Genclerin "ozdeşleşim modelleri" buyuk olcude değişmektedir. Toplumların olumlu ornekleri olan "bilim onculeri", "buyuk sanatcılar", "adalet savaşcıları", "guclu politik liderler" artık ozdeşleşim ornekleri olmamakta, yeni ornekler "cıkar dunyasının", "şiddet ortamlarının", "hızlı zenginlerin" icinde aranmaktadır. - Genclerin sosyal değerlerini, inanclarını cevreleri oluşturmaktadır. Bu yeni cevre de "yakın arkadaşlar", "İnternet'ten bulunan gruplar", TV ve sinemanın imajları olmaktadır. Buralardan gelen yoğun etkiler genclerin "yeni sosyal değerleri"ni oluşturmaktadır. Bu değerlerle ailelerin gecmişten gelen değerleri arasındaki fark cok buyumektedir. Gecmişten gelen "arkadaşlık, dostluk, dayanışma" değerleri, gunumuzun "rekabetci yarışma ortamı"nda yitip gitmekte, yerini, ne yolla olursa olsun "ustun olma" değeri almaktadır. Gene "durust olma, hak ettiğini kazanma, kendi kazandığına sahip olma" değerleri de değişmekte, "ne yolla olursa olsun, kimin olursa olsun sahip cıkma" duşuncesi yeni fırsatcı yaklaşımın değeri olarak ortaya cıkmaktadır. Butun bu etkenler birlikte duşunulduğu zaman, yalnızlık duygusu, bunu gidermek icin sanal dunyadan arkadaş bulma isteği , bu yolla aktarılan yeni dunya duzeni değerleri, 12 19 yaş arası genclerini buyuk olcude değiştirmektedir