Salih Peygamberin Devesi Salih'in devesi gorunuşte deveydi, o zalim kavim, bilgisizlik yuzunden deveyi kestiler. Su icin deveye duşman olduklarından kendileri, mezara su ve ekmek oldular. . Allah devesi, ırmaktan buluttan su icmekteydi. Onlar, Hakk'ın suyunu Hak'tan esirgediler Salih'in devesi, salih kişilerin cisimleri gibidir; onlar kotulerin helaki icin tuzaktır. Neticede" Allah devesinden ve iceceğinden cekinin" hukmu, o ummeti ne dertlere uğrattı, onları nasıl helak etti! Allah kahrının şahnesi, bir devenin kanına diyet olarak onlardan butun bir şehri diledi. Ruh, Salih gibidir, ten de deveye benzer. Ruh vuslattadır ten ihtiyac icindedir. Temiz ruha zarar vermenin imkanı yoktur. Allah yaralanmaz. Boyle ruha sahip olanlara kimse galip gelemez. Zarar gelse bile sedefe gelir, inciye değil. Temiz ruha zarar vermenin imkanı yoktur. Allah'nın nuru, kafirlere mağlup olmaz. Can, toprağa mensup cisme, kotu kişiler, incitsinler de Allah imtihanını gorsunler diye ulaştı, bu yuzden cisimle bağdaştı, birleşti. Canı inciten kişinin, bu incitmenin Allah'yı incitme olduğundan haberi yoktur. Bilmiyor ki bu kupun suyu ırmak suyu ile birleşmiştir. Allah butun aleme penah olsun diye bir cisme alaka bağlamıştır. Onların gonullerine kimse muzaffer olamaz. Sedefe zarar gelir, inciye gelmez. Allah velisinin cisim devesine kul ol ki Salih Peygamberle kapı yoldaşı olasın. Salih peygamber, " Madem ki haset ettiniz, bu işi yaptınız, uc gun sonra Allahdan azap erişecek. Ondan uc gun sonra da can alıcı Allahdan başka bir afet gelecek ki onun uc alameti vardır: Hepinizin yuzunuzun rengi değişir. Birbirinize bakınca yuzlerinizi turlu turlu renklerde gorursunuz. İlk gunlerde yuzleriniz safran gibi sararır; ikinci gunu erguvan gibi kızarır. Ucuncu gunu yuzleriniz tamamı ile kararır, ondan sonra da Allahnın kahrı gelir, catar. Eğer bu tehdide benden delil isterseniz devenin yavrusunu daha doğru kovalayın! Eğer tutabilirseniz derdinize care bulunur. Tutamazsanız umit kuşu uzaktan kactı, gitti!" dedi. Bu sozu duyunca hepsi birden kopek gibi onun ardından seğirtmeğe başladılar. Kimse yavruya erişmedi; dağlar arasına dalıp kayboldu. Temiz ruh gibi ten ayıbından, nimet ve ihsan sahibi Allah'ya kacıp gitmekteydi. Salih dedi ki: "Gordunuz mu Allahnın bu kazası nasıl geldi? Artık umidin boynunu vurdu." Devenin yavrusu nedir? Salih? Peygamberin gonlu. Onun hatırını ele alın, onun isteğini yerine getirin. Onun gonlunu alırsanız azaptan kurtuldunuz yoksa, pişman olduğunuzun, umitsizliğe duştuğunuzun gunudur. Salih'ten bu bulanık vadi duydukları gibi azaba goz dikip beklemeye başladılar. Birinci gun yuzlerinin sarardığını gorduler. Umitsizlikle soğuk, soğuk ah etmeye başladılar. İkinci gunu hepsinin yuzu kızardı. Artık umit ve tovbe nobeti kayboldu. Ucuncu gun hepsinin yuzu kapkara kesildi. Salih Peygamberin hukmu: cenksiz, cidalsiz doğru cıktı. Hepsi de umitsiz bir hale gelince kuşlar gibi ayaklarını altlarına alıp iki dizlerinin ustlerine coktuler. Cibril i Emin, bu diz cokmeyi Peygambere "Casimin" ayetini getirerek Kuran'da anlattı. Sana diz cokmeyi oğrettikleri ve seni bu ceşit diz cokmeden korkuttukları vakit, yani bela gelmeden diz cok! Salih'in kavmi, Allah kahrının zahmını beklediler: o kahır ve azap da gelip o şehri yok etti. Salih, halvetten cıkıp şehre doğru gitti; gordu ki şehir duman ve ateş icinde. Onların hak ile yeksan olmuş cuzulerinden bile feryat ve figanlarını duyuyordu; feryat duyulmaktaydı ama ortada feryat eden yok! Kemiklerinden iniltiler, sızıntılar duydu; canları ciğ taneleri gibi yaş dokuyor, ağlıyordu. Salih bunu duyup ağlamaya başladı: feryat edenlere feryat etmeye koyuldu:"Ey batıl yolda yaşayan kavim! Ben sizin cevrinizden Allahya şikayet etmiş ağlamıştım. Allah, bana "Onların eziyetlerine sabret; onlara nasihat ver. Zaten devirlerinden cok bir zaman kalmadı" demişti. Ben cefaları eziyetleri yuzunden onlara nasihat edemiyorum. Nasihat sutu sevgiden, saflıktan coşup akar" demiştim. Bana o kadar eziyetler ettiniz ki nasihat sutu damarlarımda dondu. Allah, bana "Ben sana lutuf ve inayet eder, o yaralara merhem koyarım" buyurdu. Hak, gonlumu gok gibi saf bir hale getirdi. Gonlumden, sizin cefalarınızı sildi, supurdu. Yine size nasihatler vermeye, şeker gibi temsiller getirmeye, sozler soylemeye başladım. Şekerden taze sut cıkarıp balla şekeri sozlerime katmaya, size tatlı, tatlı oğutler vermeye koyuldum. O sozler, size zehir gibi tesir etti. Cunku siz baştan aşağı zehir membaı, zehir madeniydiniz, zehirden ibarettiniz. Nasıl gamlanayım ki gam baş aşağı yuvarlanıp gitti. Ey inatcı kavim! Gam sizdiniz. Gamın olumune ağlayıp feryat eden olur mu? Baştaki yara iyileşince bu yuzden sacını sakalını yolan bulunur mu?" Salih, yuzunu kendine cevirip dedi ki: "Ey feryat eden, onlar feryat etmeye değmez!" Ey Kuran'ı doğru okuyan! Eğri okuma. Zalim kavmin ardından nasıl yas tutayım? Fakat yine gozunden, gonlunden yaşlar akmaya başladı. Onda sebepsiz bir merhamet hasıl oldu. Gozyaşı damarları yağmaktaydı, kendisi de şaşırmıştı. Bu katralar, comertlik ve kerem denizinin sebepsiz akan katralarıydı. O ağlarken aklı diyordu ki: "Bu ağlama neden? Seninle eğlenen o ceşit bir kavme ağlamak reva mı? Neye ağlıyorsun soyle. Yaptıkları işlere mi? O gidişleri kotu kin askerine mi? Onların paslı karanlık gonullerine mi, yılan gibi zehirli dillerine mi? Onların Segsar'larınkine benzeyen nefes ve dişlerine mi? Akrep yatağı olan ağız ve gozlerine mi? İnatlarına mı, alaylarına mı, kınamalarına mı? Şukret; bak, Allah onları nasıl hapsetti, helak eyledi! Elleri eğri, ayakları eğri, gozleri eğri, bakışları eğri, savaşları eğri, ofkeleri eğri... Onlar, gecmişleri taklit edip nakil ettikleri reylere uyduklarından bu akıl pirinin başına ayak bastılar. Birbirlerine gorunmek ve duyulmak kaygısı ile hur ihtiyar olmadılar, kart eşek oldular. Allah cehennemlikleri gostermek uzere dunyaya cennetten kullar getirdi..." Cehennemlikler, cennetlikler bir dukkanda otururlar. Aralarında bir perde vardır, birbirlerine karışmazlar. Nar ehliyle nur ehli, gorunuşte karışıktır ama aralarında kaf dağı cekilmiştir. Bunlar, madende toprakla altının birbirine karışmasına benzerler. Toprakla altın karışıktır ama aralarında yuzlerce ova, yuzlerce konak var! Bu, bir dizide hakiki inci ile yalancı incinin bir gecelik konuk gibi misafir olmasına benzer. Denizin yarısı şeker gibi tatlı, lezzetli, rengi ay gibi parlak; Diğer yarısı, yılan zehri gibi acı, lezzetsiz, rengi de katran gibi kara. Cennetlikle cehennemlik olanlar da deniz gibi alttan ustten, dalgalanıp dururlar. Dar ve kucuk bir cisimden dalgaların birbiri ardınca zuhuru da canların barışta, savaşta birbirlerine karışmalarına benzer. Barış dalgaları kopar, gonullerden kinleri giderir. Bunun aksine savaş dalgaları kopar, sevgileri altust eder. Sevgi acıları tatlıya ceker, tatlılaştırır. Cunku sevgilerin aslı, doğru yola goturmedir. Kahır ise, tatlıyı acılığa cekmektedir. Acı, tatlı ile bir arada bulunur, bağdaşır mı? Acı tatlı;bu gozle gorunmez. Basiret ehli, onları, akıbet penceresinden gormeyi bilir. Akıbeti goren goz, doğuyu gorebilir. Ahiri goren goz ise gururdan, korlukten ibarettir. Nice tatlılar vardır ki şeker gibidir, fakat o şeker icinde zehir gizlidir. Aklı en ustun, anlayışı en keskin olan, kokudan anlar. Oburuyse ancak dudağına, dişine değince fark eder. Şeytan "Yiyin" diye bağırır ama o adamın dudağı zehri, boğazına varmadan reddeder. Başka biri boğazına varınca anlar, bir başkası yer, bedenini berbat edince anlar. Zehir; diğer birisinde abdest bozarken yanış yapar; zaman, zaman ciğerini delen bir acı peyda eder. Bir başkasında zehrin eseri; gunler, aylar gectikten sonra gorunur. Diğer birisinde ise olumden ve sur ufuruldukten sonra meydana cıkar. Eğer o kişiye mezarda muhlet verirlerse mutlaka mahşer gunu azap ederler. Her otun, her şekerin zamanede bir oluş muddeti vardır. Lalin, guneşin tesiriyle renk, parlaklık ve letafet elde etmesi icin yılların gecmesi gerektir. Alelade otlar, iki ay icinde yetişir. Fakat kırmızı gul, ancak bir yılda yetişir gul verir. Yuce ve Ulu Allah, bunun icin eceli, yani her şeyin muddetini En'am suresinde anlatmıştır. Bunu duydun ya; her kılın kulak kesilsin... Bu duyduğun abıhayattır, afiyet olsun! Bu soze soz deme, abıhayat de. Bu sozu, eski harfler teninde yepyeni bir ruh olarak gor. Arkadaş; başka bir nukte daha duy. Bu nukte can gibi hem apacık, meydandadır, hem gayet ince ve gizli. Bir yer olur ki bu yılan zehri, Allahnın tasarruflarıyla gayet tatlı ve lezzetli bir hale gelir. Bir yerde zehirdir, bir yerde ilac... Bir yerde kufurdu, bir yerde tam layık ve yerinde. Orada cana zarar verir ama burada derman kesilir. Su koruk icinde ekşidir; fakat uzume gelince tatlılaşır, guzelleşir. Sonra kupun icine girince acır, haram olur... Sirke olunca ne guzel katıktır! Veli, zehir yese bal olur, fakat talip yese aklı kararır zarara uğrar. Suleyman"Rabbi hebli" demiş, yani ""Benden başkasına bu saltanatı verme." Yahut benden başkasına bu lutufta, bu ihsanda bulunma" diye niyaz etmiştir. Bu hasede benzer ama değildir. La yenbağı nuktesini candan oku. Benden sonra bu saltanatı kimseye verme sırrını onun nekesliğinden bilme. Hatta o, saltanatta yuzlerce zarar ve tehlike gordu. Cihan saltanatı, kıldan kıla, baştanbaşa can kaygısından, baş korkusundan ibarettir. Baş korkusuyla can ve din korkusu... Bize bunun gibi bir imtihan daha olamaz. Suleyman himmetli birisi gerektir ki bu yuz binlerce renkten, kokudan vazgecsin. Kuvvet ve kudretiyle beraber o saltanatın dalgası Suleyman'ın bile nefesini tıkıyordu. Bu keder yuzunden ustune toz, toprak konunca butun cihan padişahlarına acıdı da. Şefaat edip"Bana verdiğin bu saltanatı, kemal sahibi olanlara da ver. Bu saltanatı, kerem edip kime verir, kime bağışlarsan Suleyman odur, o da benim. O benden sonra kimseye verme hukmune dahil değildir; benimledir. Hatta benimle ne demek? O kişi, davasız, nizasız benim" dedi. Mesnevi'den Hikayeler Alıntı