Kur'an'a gore ZANN ZANN "Zann" kelimesi Kitap'ta şu anlam cercevelerinde geciyor: 1) Telaş, endişe, korku, kızgınlık, ofke ve aşırı guven durumlarında duşunmeden yapılan zihni faaliyet (2/78, 3/154, 4/157, 6/116, 6/148, 7/66, 7/171, 10/24, 10/36, 10/60, 10/66, 11/27, 12/110, 17/52, 17/101, 18/35, 18/36, 22/15, 26/186, 28/38, 28/39, 33/10, 34/20, 37/87, 38/27, 40/37, 41/22, 41/23, 41/50, 45/24, 45/32, 48/6, 48/12, 49/12, 53/23, 53/28, 59/2, 72/7, 75/2, 84/14, 59/2, 72/7) 2) Doğrudan algılama yoluyla anlamak, sezmek, hissetmek (2/46, 2/230, 2/249, 9/118, 10/22, 12/42, 17/102, 18/53, 38/24, 41/48, 69/20, 72/12, 75/25, 75/28, 83/4) Bunlardan başka zann kelimesinin bazı ayetlerdeki kullanışları dikkat cekiyor: İyi zann x kotu zann (24/12, 48/6) İblis'in zannı (34/20) Cinlerin zannetmesi (72/5, 72/12). Cinlerin, insanların sahip olduğu duşunme kabiliyetlerinin coğuna sahip olmadıkları, fakat insanların sahip olmadığı bazı algılama kabiliyetlerine sahip oldukları anlaşılıyor. Bu konunun ayrıca araştırılması gerek. Ayetlerde ilm ve zann kelimelerinin kontrast icinde gecmesi de dikkat cekiyor: (4/157, 6/148, 45/24/ 53/28) Ayrıca hakk ve zann kelimeleri de şu ayetlerde bir araya geliyor: (3/154, 10/36, 53/28). ZANN KELİMESİNİN GECTİĞİ BUTUN AYETLER Zanne 10/24 "Dunya hayatı tıpkı gokten indirdiğimiz bir suya benzer; insanların ve hayvanların yediği arz bitkisi o su ile karıştı; nihayet arz ziynetini takınıp suslendiği ve halkı da onun kadir olduklarını zannettikleri bir sırada emrimiz gece veya gunduz birden ona geldi; o sanki dun hic şenlenmemiş gibi onu bicilmiş yaptık..." 10/36 "Onların coğu bir zanndan başkasına tabi olmuyorlar ; zann ise gercekden bir şey kazandırmaz ; muhakkak ki Allah onların yaptıklarını bilir ." 12/42 " o iki kişiden kurtulacağını sezdiği kimseye : 'Beni efendinin yanında da an ' dedi; fakat Şeytan o adama bunu unutturdu, boylece Yusuf birkac yıl daha zindanda kaldı." 21/87 "Zunnun'u da an; o kızıp gitmişti; Bizim kendisine guc yetiremeyeceğimizi zannetmişti ; nihayet karanlıklar icinde : 'Senden başka tanrı yoktur; Senin şanın yucedir, ben zalimlerden oldum,' diye seslendi." 24/12 "Onu işittiğiniz zaman mu'min erkek ve kadınların nefsleriyle hayırlı bir zanda bulunup, 'Bu apacık bir iftiradır,' demeleri gerekmez miydi? " 38/24 "... Davud, kendisini denediğimiz hissetti de Rabbinden mağfiret diledi , eğilerek secdeye kapandı ve tevbe edip dondu." 75/28 "Ve artık bunun ayrılık zamanı olduğunu hisseder ." 84/14 "O hic donmeyeceğini zannetmişti ." Zanna 2/230 "... Allah'ın sınırları icinde duracaklarını hissettikleri takdirde tekrar birbirlerine donmelerinde kendilerine bir gunah yoktur ." Zanentu 69/19 20 "Kitabı sağından verilen: Alın, kitabımı okuyun, der." "Ben hesabımla karşılaşacağımı sezmiştim zaten ." Zanentum 41/22 "Siz kulaklarınızın, gozlerinizin ve derilerinizin aleyhinize şahitlik etmesinden sakınmıyordunuz; yaptıklarınızdan coğunu Allah'ın bilmeyeceğini zannediyordunuz ." 41/23 "İşte, Rabbinize karşı zannettiğiniz bu zannınız sizi helak etti; ; boylece husrana uğrayanlardan oldunuz ." 48/12 "Herhalde siz zannettiniz ki , Peygamber ve mu'minler bir daha ailelerine donmeyecekler; bu sizin kalplerinizde suslendirildi; boyle zannettiniz, kotu bir zanda bulundunuz ve helak edilecek bir topluluk oldunuz ." 59/2 "Ehli Kitap'tan inkar edenleri ilk haşirde yurtlarından O cıkarmıştı; siz onların cıkacaklarını sanmamıştınız ; onlar da kalelerinin kendilerini Allah'a karşı koruyacaklarını sanmışlardı ; Allah onlara ummadıkları yerden geldi, yureklerine korku saldı; oyle ki, evlerini kendi elleriyle ve mu'minlerin elleriyle tahrib ediyorlardı; ey basiret sahipleri ibret alın." 72/7 "Onlar da sizin zannettiğiniz gibi Allah'ın kimseyi diriltmeyeceğini zannetmişlerdi ." Zanenna 72/5 " 'Biz insanların ve cinlerin Allah'a karşı yalan soylemeyeceklerini zannetmiştik .'" 75/12 " 'Biz yeryuzunde Allah'ı aciz bırakamayacağımızı, kacmakla da O'nu aciz bırakamayacağımızı sezdik .'" Zannu 7/171 "Bir zaman da uzerlerine dağı bir golge gibi kaldırmıştık, ustlerine duşecek zannetmişlerdi ..." 9/118 "Ve geri bırakılan o uc kişinin de tevbesini kabul buyurdu; butun genişliğiyle beraber dunya başlarına dar gelmiş ve canları sıkıldıkca sıkılmış ve Allah'tan, yine kendisine sığınmaktan başka care olmadığını hissetmişlerdi ; Allah onların tevbesini kabul buyurdu ki tevbe etsinler, cunku Allah tevbeleri kabul eden, cok esirgeyendir." 10/22 "Sizi karada ve denizde yuruten O'dur; gemide olduğunuzu ; icinde bulunanları hoş bir ruzgarla alıp goturduğu ve bununla sevindikleri sırada, birden şiddetli bir kasırga gelip de, her yerden gelen dalgalar onları sardığı ve artık kendilerinin tamamen kuşatıldıklarını hissettikleri zaman , dini yalnız Allah'a halis kılarak soyle yalvarmağa başlarlar: 'Andolsun, eğer bizi bundan kurtarırsan şukredenlerden olacağız.'" 12/110 " ne zaman ki o Elciler umutlarını kestiler ve kendilerinin yalancı cıkarıldıklarını zannettiler , işte o zaman onlara yardımımız geldi ve dilediğimiz kimseler kurtarıldı; azabımız mucrimler ulusundan asla geri cevrilmez." 18/53 "Mucrimler ateşi gorduler, artık icine duşeceklerini sezdiler, fakat ondan cıkış yeri bulamadılar 28/39 "O ve askerleri yeryuzunde haksız yere buyukluk tasladılar ve kendilerinin Bize dondurulmeyeceklerini zannettiler ." 41/48 "Onceden yalvardıkları onlardan sapıp gitmiş ve onlar kendileri icin kacış yeri olmadığını hissetmişlerdir ." 59/2 "Ehli Kitap'tan inkar edenleri ilk haşirde yurtlarından O cıkarmıştı; siz onların cıkacaklarını sanmamıştınız ; onlar da kalelerinin kendilerini Allah'a karşı koruyacaklarını sanmışlardı ; Allah onlara ummadıkları yerden geldi, yureklerine korku saldı; oyle ki, evlerini kendi elleriyle ve mu'minlerin elleriyle tahrib ediyorlardı; ey basiret sahipleri ibret alın." 72/7 "Onlar da sizin zannettiğiniz gibi Allah'ın hic kimseyi diriltmeyeceğini zannetmişlerdi ." Ezunnu 18/35 "Boylece nefsine zulmetmiş olarak bağına girdi; 'Bunun yok olacağını hic zannetmem,' dedi ." 18/36 "Kıyametin kopacağını da zannetmiyorum; şayet Rabbime dondurulsem bile bundan daha guzel bir sonuc bulurum ." 41/50 "Eğer kendisine dokunan bir zarardan sonra Biz ona bir rahmet tattırırsak: 'Bu benimdir; Kıyametin kopacağını da zannetmiyorum ; Rabbime goturulmuş olsam bile O'nun yanında benim icin daha guzel şeyler vardır,' der; Biz o nankorlere mutlaka yaptıklarını haber vereceğiz ve mutlaka onlara aşağılatıcı azaptan tattıracağız." Le ezunnuke 17/101 "Andolsun Biz Musa'ya dokuz apacık ayet vermiştik; İsrail oğullarına sor; Musa onlara gelmiş, Fir'avn ona: 'Ey Musa, ben seni buyulenmiş zannediyorum ' demişti." 17/102 "Musa dedi ki: Bu basiretleri ancak goklerin ve yerin Rabbinin indirdiğini bildin ; ey Fir'avn, ben de seni mahvolmuş zannediyorum ." Le ezunnuhu 28/38 "Fir'avn dedi ki: 'Ey ileri gelenler, ben sizin icin benden başka bir tanrı bilmiyorum; ey Haman, haydi benim icin ateşte pişmiş tuğlalardan bir kule yap, belki Musa'nın tanrısına cıkarım, doğrusu ben onu yalancılardan sanıyorum ." 40/37 " goklerin sebeplerine de Musa'nın tanrısına cıkıp bakayım; doğrusu ben onu bir yalancı sanıyorum '; boylece yaptığı kotu iş Fir'avn'a suslu gosterildi ve o, yoldan cıkarıldı; Fir'avn'ın planı da boşa cıktı." Tezunnu 75/25 " kendisine bel kemiğini kıran yapılacağını hisseder ." Tezunnune 17/52 "Sizi cağıracağı gun O'na hamdederek cağrısına uyarsınız ve pek az kaldığınızı zannedersiniz ." 33/10 "Hani onlar ustunuzden ve altınızdan gelmişlerdi; gozler kaymış, yurekler hancerelere dayanmıştı; Allah hakkında turlu zanlarda bulunuyordunuz ." Nezunnu 45/32 "Allah'ın vaadi gercektir, Saat'te de şuphe yoktur , dendiği zaman: 'Saat nedir anlamıyoruz , onu sadece bir zann sanıyoruz ,' demiştiniz değil mi?" Nezunnuke 7/66 "Kavminden ileri gelen inkarcılar dediler ki: 'Biz seni ahmaklık icinde goruyoruz ve doğrusu seni yalancılardan zannediyoruz ." 26/186 " 'Sen de bizim gibi bir beşersin; doğrusu biz seni yalancılardan zannediyoruz' ." Nezunnukum 11/27 " kavminden ileri gelen inkarcılar dediler ki: 'Biz seni de bizim gibi bir beşer goruyoruz; bizden basit goruşlu aşağı kişilerden başkasının da sana tabi olduğunu gormuyoruz; senin bize karşı bir ustunluğunu de gormuyoruz, aksine sizi yalancılar sanıyoruz ." Yezunnu 22/15 "Kim Allah'ın dunyada ve ahirette ona yardım etmeyeceğini zannediyorsa goğe bir sebeple uzansın , sonra kessin de baksın, bu caresi ofkelendiğini giderebilecek mi?" 83/4 "Onlar bir araya getirileceklerini hissetmiyorlar mı? ." Yezunnune 2/46 "Onlar Rablerine kavuşacaklarını ve O'na doneceklerini hissederler ." 2/78 "Onlardan ummi olanlar da vardır ki, Kitab'ı bilmezler, ancak kulaktan dolma ; onlar sadece zannederler 2/249 "... Allah'a kavuşacaklarını hissedenler ise ; 'Nice az bir topluluk, Allah'ın izniyle cok topluluğa galip gelmiştir; Allah sabredenlerle beraberdir,' dediler." 3/154 "... Allah'a dair haksız zann besliyorlar, cahiliye zannı icinde bulunuyorlardı ve: 'Bu emrden bize bir şey var mı?' diyorlardı..." 45/24 "Dediler ki: 'Hepsi bu dunya hayatımızdır, oluruz, yaşarız; bizi yok edecek olan zamandan/tabiattan başkası değildir '; ama onların bu hususta bir bilgisi yoktur, onlar sadece zannediyorlar ." Ez zann 3/154 "... Allah'a dair haksız zann besliyorlar, cahiliye zannı icinde bulunuyorlardı ve: 'Bu emrden bize bir şey var mı?' diyorlardı..." 4/157 "... onların bu hususta bir bilgileri yoktur, sadece zanna tabi oluyorlar ; onu yakinen oldurmediler ." 6/116 "Yeryuzunde bulunan kimselerin coğunluğuna uysaydın seni Allah yolundan saptırırlardı ; onlar sadece zanna tabi oluyorlar ve onlar sadece yalan uyduruyorlar ." 6/148 " şirk koşanlar diyeceklerdir ki: 'Allah dileseydi ne biz ne de atalarımız şirk koşmazdık, hicbir şeyi de haram yapmazdık'; onlardan oncekiler de işte boyle yalanladılar ve sonunda azabımızı tatmışlardı. De ki: yanınızda bir bilgi mi var, cıkarıp bize gosterseniz ? Siz sadece zanna tabi oluyorsunuz ve siz sadece yalan uyduruyorsunuz ." 10/36 "Onların coğu bir zanndan başkasına tabi olmuyorlar ; zann ise gercekden bir şey kazandırmaz ; muhakkak ki Allah onların yaptıklarını bilir ." 10/60 "Allah'a karşı o yalanı iftira edenlerin kıyamet gunu hakkındaki zanları nedir ? Muhakkak ki Allah, insanlara karşı lutuf sahibidir, ama cokları şukretmiyorlar." 10/66 "Dikkat et ki, goklerde kim varsa ve yerde kim varsa hepsi Allah'ındır; Allah'tan başkasına yalvaranlar ortaklara tabi olmuyorlar, fakat onlar sadece zanna tabi oluyorlar ve onlar sadece yalan uyduruyorlar ." 38/27 "Goğu, yeri ve ikisi arasındakileri batıl olarak yaratmadık; bu inkar edenlerin zannıdır ; ateşten vay hallerine o inkarcıların !" 48/6 "Boylece, Allah hakkında kotu zanda bulunan munafık erkeklere ve munafık kadınlara; muşrik erkeklere ve muşrik kadınlara da azabetsin; kotulukler donup kendi uzerlerine gelsin; Allah onlara gazab etmiş, onları lanetlemiş ve onlara cehennemi hazırlamıştır; orası da ne kotu bir yerdir! " 48/12 "Herhalde siz zannettiniz ki , Peygamber ve mu'minler bir daha ailelerine donmeyecekler; bu sizin kalplerinizde suslendirildi; boyle zannettiniz, kotu bir zanda bulundunuz ve helak edilecek bir topluluk oldunuz ." 49/12 "Ey iman edenler, zanndan cok sakının ; cunku zannın bir kısmı gunahtır ; birbirinizin gizlilerini araştırmayın ; biriniz diğerini arkasından cekiştirmesin; biriniz olmuş kardeşinin etini yemek ister mi? Bundan iğrendiniz; o halde Allah'tan korkun, muhakkak ki Allah tevbeleri cok kabul eden, cok esirgeyendir." 53/23 "Onlar sizin ve atalarınızın diye isimlendirdiğiniz isimlerden başka birşey değildir; Allah onlara hicbir guc indirmemiştir ; o sadece zanna ve nefslerinin hevasına tabi oluyorlar , oysa kendilerine Rablerinden yol gosterici gelmiştir." 53/28 "Onların bu hususta bir bilgileri yoktur ; sadece zanna tabi oluyorlar ; zann ise gercekden bir şey kazandırmaz Zanna 10/36 "Onların coğu bir zanndan başkasına tabi olmuyorlar ; zann ise gercekden bir şey kazandırmaz ; muhakkak ki Allah onların yaptıklarını bilir ." 45/32 "Allah'ın vaadi gercektir, Saat'te de şuphe yoktur , dendiği zaman: 'Saat nedir anlamıyoruz , onu sadece bir zann sanıyoruz ,' demiştiniz değil mi?" Zannukum 37/87 " Alemlerin Rabbi hakkındaki zannınız nedir? ." 41/23 "İşte, Rabbinize karşı zannettiğiniz bu zannınız sizi helak etti; ; boylece husrana uğrayanlardan oldunuz ." Zannehu 34/20 "Andolsun İblis, onlar hakkındaki zannını doğru cıkardı ; iman edenlerden bir fırka haric ona tabi oldular ." Ez zannuna 33/10 "Hani onlar ustunuzden ve altınızdan gelmişlerdi; gozler kaymış, yurekler hancerelere dayanmıştı; Allah hakkında turlu zanlarda bulunuyordunuz ." Ez zanniyne 48/6 "Boylece, Allah hakkında kotu zanda bulunan munafık erkeklere ve munafık kadınlara; muşrik erkeklere ve muşrik kadınlara da azabetsin; kotulukler donup kendi uzerlerine gelsin; Allah onlara gazab etmiş, onları lanetlemiş ve onlara cehennemi hazırlamıştır; orası da ne kotu bir yerdir! " http://www.sakirkocabas.com/concept.html