Kur'an uzerinde bir konu hakkında calışma metodu Calışma Metodu Kur'an'da belli bir konu uzerinde yapılacak bir kavram calışmasının cok dikkatli ve sistemli bir şekilde yurutulmesi gerekmektedir. Yaptığımız calışmanın daha doğru bir şekilde değerlendirilebilmesi icin tatbik ettiğimiz metodu acıklamamız gerekiyor. İşte bu bolumde, calışmamızda uyguladığımız inceleme metodunu ceşitli yonleri ve safhaları icinde anlatıyoruz. 1 Secilen Konuyla İlgili Ayetlerin Bulunması Kur'an'da secilen bir konuyla ilgili ayetler Mu'cem veya Kur'an sozlukleri kullanılarak cıkartılabilir. Fakat kelime esaslı arama coğu zaman yetersiz kalacaktır, cunku konuyla sadece doğrudan değil, dolaylı şekilde ilgili ayetlerin de bulunması gerekir. Bu yuzden, konu gerektirdiği takdirde Kur'an'ın baştan sona taranmalıdır. Biz yaratılış konusunda yaptığımız calışmada Kur'an'ı baştan sonra taradık. 2 Bulunan Ayetlerin Dosyalar Halinde Sınıflandırılması Yukarıda anlattığımız şekilde cıkarılan ayetlerin ilk listesi hazırlandıktan sonra bunlar konulara gore bir ilk sınıflandırmaya tabi tutulur. Bu şekilde bir sınıflandırmayla hazırlanan konu dosyaları konu başlıklarına gore işaretlenir. Bu sınıflandırmanın mutlak olmadığının bilinmesi ve bunun acıkca ifade edilmesi gerekir. 3 Dosyaların İncelenmesi Yukarıdaki gibi hazırlanan dosyalardan her biri uzerinde calışılırken, ayetlerde gecen anahtar kelimeler işaretlenir. Her kelimenin gectiği ayetlerden anlam cerceveleri tesbit edilir. Kelimelerin tesbit edilen anlam cerceveleri, tefsirlerde bunlara verilen anlamlarla karşılaştırılır. Gerekli duzeltmeler yapıldıktan sonra kelimeler arası ilişkilerin kavram grafikleri cıkarılır. Bu kavram grafikleri, kelimeler arasındaki kavramsal bağları gorup hatırlamada faydalıdır. Tesbit edilen anlam cerceveleri ve kavram grafikleri yardımıyla dosya konusunun genel bir ozeti cıkarılır. Ozet uzerinde karşılaştırma ve tartışma yoluyla dosya konusunun ayrıntılarının ortaya konulmasına calışılır. Sonra aynı şekilde hazırlanmış olan oteki konu dosyalarıyla birleştirme işlemi yapılır. Daha sonra da dosya kopyaları gurup calışması icin eleştiri ve değerlendirmelere ve acılır. 4 Yayına hazırlama ve yayın Hazırlanmış olan dosyalardaki ayetler, gurup calışması icinde tek tek incelenir. Bu inceleme sırasında ayetin Kur'an'da gectiği surelerde hangi kelimelerle ve hangi olaylarla bağlantılı olarak gectiği incelenir ve buna gore dosyada gerekli ilave ve duzeltmeler yapılır. Sonra butun dosyalar tekrar baştan sona gozden gecirilir ve dosyalar bir kitap şeklinde duzenlenir. Sonra kitabın ilk nushaları uzerinde son duzeltmeler yapılır. Gerektiği takdirde ilk nushalar, konuyla ilgili bilgi sahibi kişilere gonderilir, onlardan gelen yorum ve değerlendirmelere gore son duzeltmeler yapılarak yayına hazır hale getirilmiş olur. Kur'an uzerine inceleme nasıl yapılır? Bu kısımda incelediğimiz ayetlerin ışığında Kur'an uzerine araştırmanın nasıl yapılabileceğini şoyle ozetleyebiliriz: Onceki kısımda gorduğumuz ayetlerde (Kaf 50/1, Buruc 85/21, Vakıa 56/77, Fussilet 41/41, Zuhruf 43/4, Hicr 15/87, Sad 38/67) Allah , Kur'an'da kendisini tanıtmak icin kullandığı mecid, keriym, aziz, 'aliyyun hakim, aziym sıfatlarını Kur'an icin de kullanmaktadır. Bu sıfatlar bize Kur'an'ın ne kadar onemli, guclu ve değerli bir kitap olduğunu hatırlatmaktadır. Kur'an'ı incelerken onun her ayeti, her kelimesi, hatta her harfi uzerinde dikkatle durmamız gerekiyor. Kur'an insanlar tarafından mutlaka incelenmesi gereken bir kitaptır (Mu'minun 23/68, Sad 38/29, Nisa 4/82, Muhammed 47/24). Kur'an, tek kişi olarak incelenebileceği gibi (Mu'minun 23/68, Sad 38/29), aynı zamanda bir araştırma grubu icinde karşılıklı olarak incelenmesi gereken bir kitaptır (Nisa 4/82, Muhammed 47/24). Kur'an, her devirde insanların sahip olabileceğinden daha fazla bilgi ihtiva etmektedir, cunku o, goklerde ve yerdeki sırları bilen Allah tarafından indirilmiştir (Furkan 25/6). Kur'an'ı incelerken bu hususun da goz onunde tutulması gerekir. Kur'an arapca okunan bir kitaptır (Yusuf 12/2, Ta Ha 20/113, Zumer 39/28, Fussilet 41/3, Şura 42/7, Zuhruf 43/3); dolayısıyla, Kur'an'ı incelemek icin Arapcanın kelime yapılarını ve gramerini bilmek gerekiyor. Kur'an bir şair sozu değildir (Ya Sin 36/69, Haakka 69/41); onu incelerken bu hususun goz onune alınması gerekiyor. Şiirde, musikiyi korumak gayesiyle aynı mana icin farklı kelimeler kullanılır. Kur'an'da ise her kelime bir veya daha fazla manaya gelebildiği halde, aynı mana icin iki farklı tek isim veya fiil kullanılmamıştır. Kur'an'da bir ayette gecen bir kelimenin hangi anlama geldiği, o kelimenin gectiği oteki ayetler incelenerek anlaşılabilir. Bu da gene, Kur'an'daki kelimelerin, şiirde olduğu gibi rasgele değil, cok hassas bir şekilde kullanılmış olmasındandır. Kur'an'da her ceşit ornek insanlar icin tasrif edilmiştir (İsra 17/89, Kehf 18/54, Rum 30/58); buradaki "tasrif etmek" fiili, "ceşitli yonleriyle anlatmak" manasına geliyor. Bu yuzden, Kur'an'da verilen ornekler uzerinde dikkatle durmak, bunlarla ilgili ayetleri bir arada incelemek gerekiyor. Kur'an uzerine calışırken onda anlamadığımız bir konuyla karşılaşmışsak, bu mutlaka bizim bilgimizin yetersizliğindendir. Bu durumda şoyle dua etmemiz gerekir: "Rabbim, benim ilmimi arttır." (TaHa 20/114) Kur'an'da anlatılanların gercek olduğu ilim sahipleri tarafından bilinebilir (Hac 22/54). Onun icin Kur'an'da anlatılan olayları araştırıp incelemek gerekir. Kur'an, aynı zamanda karşılıklı hatırlatılması ve oğut alınması gereken bir kitaptır (Zumer 39/27, Sad 38/29) Kur'an, oğut alınması icin kolaylaştırılmıştır (Kamer 54/17, Kamer 54/22, Kamer 54/32, Kamer 54/40). Kur'an'ın bu ozelliği, onda anlatılan konuların ceşitli yonleriyle farklı yerlerde tekrar edilerek anlaşılmasını kolaylaştırmasından gelmektedir. Kur'an'ın araştırılmasının ve incelenmesinin terkedilmesi, artık ondan oğrenecek birşey kalmadığı sonucuna goturur ki, bu da Kur'anı terketmeye yol acar. Kur'an'da, Peygamber'in hesap gunu bu durumdaki kavminden şikayetci olacağı bir ayette (Furkan 25/30) acık bir şekilde ifade edilmektedir. Kur'an'ın nasıl incelenmesi gerektiğiyle ilgili gorduğumuz ayetler şunlardır: "Biz onu arapca bir kur'an olarak indirdik ki akledesiniz ."(Yusuf 12/2) "Biz sana onu boyle Arapca bir kur'an olarak indirdik ve onda tehditleri turlu bicimlere cevirip acıkladık ki korunsunlar, yahut o onlara bir hatırlama yaptırsın." (Ta Ha 20/113) "Korunsunlar diye puruzsuz arapca bir kur'an, olur ki korunurlar . (Zumer 39/28) "Eğer Biz onu yabanci dilde bir kur'an yapsaydık, derlerdi ki: 'Ayetleri acıklanmalı değil miydi? Araba yabancı soz mu?' De ki: O, mu'minler icin bir yol gosterici ve şifadır..." (Fussilet 41/44) "İşte Biz sana boyle arapca bir kur'an vahyettik ki kentlerin anasını ve cevresindekileri uyarasın..." (Şura 42/7) "Biz, akledesiniz diye onu arapca bir Kur'an yaptık ." (Zuhruf 43/3) Yukarıdaki ayetlerde (42/7, 43/3) Kur'an'ın arapca olarak indirilmesi, onun anlaşılmasında arapca gramerinin onemini ortaya koymaktadır. Kur'an uzerine yapılacak incelemelerde bu husus mutlaka goz onune bulundurulmalıdır. "O bir şair sozu değildir; siz ne az inanıyorsunuz ." (Haakka 69/41) "Biz ona şiir oğretmedik; ona yakışmaz da; o sadece bir oğut ve beyan edici bir Kur'an'dır." (Ya Sin 36/69) "Andolsun Biz bu Kur'an'da her ceşit misali insanlar icin tasrif ettik, ama insanların coğu inkarda direttiler." (İsra 17/89) Bu ayette (17/89) gecen sarrafna kelimesi, "ceşitli yonleriyle anlatmak" manasına geliyor. "Biz, bu Kur'an'da insanlar icin her misali tasrif ettik ; insan ise bircok şeyde cedelcidir ." (Kehf 18/54) "Andolsun Biz bu Kur'an'da insanlara her misali tasrif ettik; ..." (Rum 30/58) "Gercek hukumdar olan Allah yucedir ; Kur'an sana vahyedilirken, vahiy bitmeden once acele etme ve 'Rabbim, benim ilmimi arttır' de ." (Ta Ha 20/114) "Ve kendilerine ilm verilmiş olanlar da onun , Rabbinden gercek olduğunu bilsinler de ona inansınlar ; boylece kalpleri ona saygı duysun; Allah, inananları mutlaka doğru yola iletir ." (Hac 22/54) "Onlar o sozu incelemediler mi? ..." (Mu'minun 23/68) "Sana mubarek Kitabı indirdik, ayetlerini incelesinler ve sağduyu sahipleri oğut alsınlar ." (Sad 38/29) Ulil elbab kelimesinin gectiği ayetler şunlar: 2/179, 2/197, 2/269, 3/7, 3/190, 5/100, 12/111, 13/19, 14/52, 38/29, 38/43, 39/9, 39/18, 39/21, 40/54, 65/10. " Kur'an'ı karşılıklı incelemiyorlar mı ? Eğer o, Allah'dan başkası tarafından olsaydı, onda cok celişkiler bulurlardı ." (Nisa 4/82) "Kur'an'ı karşılıklı incelemiyorlar mı? , yoksa kalpler uzerinde kilitleri mi var? (Muhammed 47/24) "Andolsun Biz insanlar icin bu Kur'anda her misali vurguladık, karşılıklı hatırlatsınlar diye ." (Zumer 39/27) "De ki: Onu goklerdeki ve yerdeki sırları bilen indirdi; O cok bağışlayan, cok esirgeyendir. ." (Furkan 25/6) " Resul de: 'Ya Rabbi, ulusum bu Kur'anı terkedip gittiler ." (Furkan 25/30) "Andolsun Biz Kur'an'ı oğut icin kolaylaştırdık, oğut alan yok mudur?" ." (Kamer 54/17) "Andolsun Biz Kur'an'ı oğut icin kolaylaştırdık, oğut alan yok mudur?" (Kamer 54/22) "Andolsun Biz Kur'an'ı oğut icin kolaylaştırdık, oğut alan yok mudur?" (Kamer 54/32) "Andolsun Biz Kur'an'ı oğut icin kolaylaştırdık, oğut alan yok mudur?" (Kamer 54/40) "Biz onlara afakda ve kendi nefislerinde ayetlerimizi gostereceğiz ki onun hakk olduğu iyice belli olsun; Rabbinin herşeye şahid olması yetmez mi?" (Fussilet 41/53) www.sakirkocabas.com