İbrahim Ethem'in Kerameti İbrahim Ethem'den rivayet edilmiştir; bir yerde deniz kıyısında oturmuş, o can sultanı, hırkasını dikmeğe koyulmuştu. Ansızın oraya bir emir geldi. o emir, şeyhin kullarındandı. Şeyhi tanıyıp hemen secde etti. Şeyhin hırka dikmekte olduğunu gorup şaşırdı. Şekli de değişmişti, huyu da! Emir, kendi kendisine " oyle bir ulu sultanlığı terk etti de şu yoksulluğu ihtiyar etti. Bu ne acayip iş! Yedi iklim padişahlığını kaybetsin de yoksullar gibi kendi hırkasını diksin" diyordu. Şeyh onun duşuncesini anladı. Şeyh, umit ve korku gibi gonullere girer, yurur. Cihan esrarı ona gizli değildir. Ey sermayesizler, gonul sahiplerinin huzurunda gonullerinizi koruyun! Ten ehlinin yanında edep, zahiri muameleden ibarettir. Cunku Allah, onlardan gizli şeyleri ortmuştur. Fakat gonul ehillerinin yanında edep, batini bir muameledir. Batına aittir. Zira onların gonulleri, gizli şeyleri anlar. Sen ne aykırı iş yapıyorsun. Korlerin yanına bir makam kapmak hevesiyle gidiyor, huzur ile edebe riayet ederek ta kapı yanına oturuyor. Gozlulerin yanındaysa edebi terk ediyorsun. Onun icin şehvet ateşine odun oldun ya! Madem ki anlayışın yok, hidayet nurundan mahrumsun. Korler icin yuzunu cilala, susle dur. Gozlulerin huzurunda da yuzune pislik sur, sonra da bu kokmuş halinle nazlan! Şeyh, derhal iğnesini denize attı ve yuce sesle iğneyi istedi. Yuz binlerce Allah balığı, her birinin ağzında birer altın iğne olduğu halde, Ey şeyh Allahnın iğnelerini al, diye Allah denizinden baş cıkardı. İbrahim Ethem, yuzunu o emire donup dedi ki; Ey emir, gonul saltanatı mı iyi, oyle bayağı bir saltanat mı? Bu zahiri bir işaretten ibaret, bir hic hile değil. Batın alemine varırsan bunun yirmi mislini gorursun. Şehre bahceden bir dal getirirler. Fakat bağı bostanı oraya nasıl gotursunler? Hele bu gokyuzu, ancak bir yaprağı olan bir bağ olursa. Hatta o alem bir ictir, hakikattir de şu cihan, onun kabuğuna benzer. Sen, o bağa doğru adım atamıyorsun. Fazla koku kokla da nezleni gider! Bu suretle o koku, canını ceksin de gozlerinin nuru olsun. Yakup Peygamberin oğlu Yusuf, bu koku hakkında " Gomleğimi alın, goturup babamın yuzune koyun" dedi. Ahmet bu koku icin vaizlerinde daima " Gozum namazda ışıklanır" buyurdu. Beş duyguda birbirleriyle birleşmiştir. Cunku beşi de bir asıldan meydana gelmedir. Bu beş duygudan biri kuvvetlense oburleri de kuvvetlenir; birisi her birisine saki olur. Gozun goruşu, soz soyleme kabiliyetini artırır. Gozdeki aşk da doğruluğu. Doğruluk, her duygunun uyanıklığıdır, bu suretle duygulara zevk, munis olur. Sulukta bir duygu, bağını cozdu mu obur duyguların hepsi birden değişir. Bir duygu, zahiri duygularla idrak edilemeyecek şeyleri duydu, gordu mu, gayba ait şeyler butun duygulara aşikar olur. Suruden bir koyun yuruyup dereyi atlayınca obur koyunlar da birer, birer o tarafa atlarlar. Sen de duygu koyunlarını sur, Allah yazısında yay, otlat. Da orada sumbul ve ağustos gulu yesinler, hakikat bahcelerine yol bulsunlar. Obur duyguların hepsi birer, birer o cennete ulaşsın diye her duygun, duygulara peygamberlik eder. Duygular, senin duyguna dilsiz, dudaksız, hatta hakikatten de ote, mecazdan da ote sırlar soyler. Cunku bu hakikat dediğin turlu, turlu tevil edebilir. Bu vehimlenme de hayaller doğurur durur. Halbuki ayan alemine mensup olan hakikatse hicbir suretle tevil edemez. Her duygu senin duyguna kul olunca gayri felekler bile senden ayrılamaz. Bar derinin sahibi kimdir diye dava cıksa, deri kiminse ici de onundur. Bir saman denginin kime ait olduğunda nizaa duşulse buğday kimin? Sen ona bak! felek kabuktur, ruhun nuru ic. Bu gorunurde o gorunmez. Ayağın kaymasın, sallanma, kendine gel! Cisim zahiridir, ruhsa gizli. Cisim yen gibidir, ruh el gibi. Akılsa ruhtan daha gizlidir. Duygu, ruhu cabucak anmalı. Mesela bir hareket gordun mu anlarsın ki o hareket eden diridir. Fakat akıllı mı acaba? Bunu bilemezsin. Mevzun hareketlere başlar, bakırın kimya ile altın oluşu gibi o da hareketlerini bilgisiyle tanzim ederse, ele benzeyen ruhun o munasebetli, o muntazam hareketlerinden anlarsın ki aklı vardır. Vahiy kabul eden ruhsa akıldan da gizlidir. Cunku o gayptır, gayp alemindendir. Ahmed'in aklı kimseden gizli değildir, herkes onun akıl ve kemal sahibi olduğunu bilirdi. Fakat vahiy ruhunu her can anlayamadı. Vahiy ruhuna munasip şeyler de var, fakat onları akıl anlayamaz. Cunku o ruh pek yucedir. Akıl, o ruhun işlerine gah delilik diye bakar, gah şaşkınlık diye. Cunku onu anlamak, o olmaya bağlıdır. Hızır'a gore alelade olan işler Musa'nın aklını şaşırttı, Musa onları gorunce bulandı. O işler Musa'ya aykırı gorundu. Cunku Musa o hale sahip değildir. Musa'nın aklı bile gayp işlerine ermezse, ey ulu kişi bir farenin aklı nedir ki bu işlere ersin! Taklit bilgisi, satış icindir, bu bilgi sahibi, muşteri buldu mu, bilgisini guzelce satar. Fakat hakikat bilgisine muşteri, Allahdır. Bu bilgi sahibinin pazarı daima işler, daima parlar. Alışveriş ederken mest bir halde ağzını yumup oturur. Fakat muşteri Allahdır. Ademin dersine melek muşteridir, o derse dev ve peri mahrem değildir. Adem, senin dersin her şeyin adını haber vermektir. Haydi, Allah sırlarını kıldan kıla anlat. Kısa goruşlu, daima halden hale giren, renkten renge boyanan ve temkini bulunmayan, kişiye fare dedim, cunku yeri, yurdu topraktır. Farenin de gecim yeri topraktan ibarettir. Yolları, izleri bilmez değil, bilir ama yer altındakileri bilir, o, her yanda toprağı delmiş, delik deşik etmiştir. Fare gibi nefis, ancak lokma ufalar. Allah fareye de miktarınca akıl vermiştir. Cunku yuce Allah, hic kimseye ihtiyacından artık bir şey vermez. Eğer alemin yeryuzune ihtiyacı olmasaydı alemlerin Rabbi, yeri yaratmazdı. Bu titreyip duran yeryuzu, dağlara muhtac olmasaydı Allah, o heybetli dağları halk etmezdi. Goklere de ihtiyac olmasaydı yedi kat goğu yoktan meydana getirmezdi. Guneş, ay ve şu yıldızlar, ancak ihtiyac yuzunden zuhura geldi. Şu halde varlıkların kemendi, ihtiyactır. Allahnın ihsanı ihtiyac miktarınca zahir olur. Yuru, cabuk ihtiyacını arttırır da Allahnın kereminden comertlik denizi coşsun. Şu yol ustunde dilenen, şu dilenciliğe duşmuş olan yoksullar, halka ihtiyaclarını arz ederler. Kor, sakat, hasta illetli olduklarını gosterir, bu suretle halkın merhametini coşturmak isterler. " Ey halk, ekmek verin. Benim de ambarım var, benim de malım, benim de sofram var" derler mi hic? Kostebeğin yemek icmek icin goze ihtiyacı yoktur. Onun icin Allah onu gozsuz yarattı. Kostebek, gozsuz de pekala yaşayabilir. Ter u taze toprakta goze ne ihtiyacı var zaten ancak hırsızlık etmek icin topraktan cıkar, başka bir iş icin değil, Allah, onu bu hırsızlıktan arıtsa, o da kanatlanır, kuş olur; melekler gibi goklere ucup gider. Allahnın gul bahcesinde her an bulbul gibi yuzlerce nağme cıkarır. " Ey cirkin sıfatlardan kurtaran, ey cehennemi cennet haline getiren, Bir yağ parcasına aydınlık bahşetmekte, bir kemiğe işitme kabiliyeti vermektesin ey gani Allah. Fakat o maanınin cisimle ne alakası var? Keramet ırmak gibidir, ruh akıp giden su gibi. O ırmak akıp gitmektedir, fakat sen ona duruyor dersin. O koşup gelmektedir, sen onu bir yere kımıldamıyor sanırsın. Eğer su yerden yere gitmiyorsa, eğer su akıp durmuyorsa ustundeki yeniden, yeniye gorunen cercop nedir ki? Senin cercopun de fikri suretlerindir. Aklına her an yeniden yeniye el dokunmamış duşunceler gelmektedir. Duşunce ırmağın yuzu de guzel ve sevimsiz cercopten hali değil. Bu kadar suyun ustunde gorunen kabuklar, gayp bağı meyvelerinin kabuklarıdır. Bu kabukların icini suda ara. Cunku su ırmağa bağdan kaynamakta, bağdan gelmektedir. Abıhayatın akışını gormuyorsan ırmağın ustundeki dalların, yaprakların, cercop de daha cabuk suruklenip gider. Bu feyiz şiddetle zuhur etti mi gayri ariflerin gonullerinde gam gelmez, o gonullerde elem eğleşmez olur. Nitekim ırmak da dopdolu olur, pek hızlı akarsa ustunde cercop eğlenmez! Birisi, şeyhin birini " Kotu adam, doğru yolda değil. Şarap iciyor, murai ve pis herif. Boyle adam nereden muritlerin imdadına yetişecek?" diye kınadı. Başka biri de ona dedi ki " Edebe riayet et. Buyukler hakkında boyle zanda bulunmak yaraşmaz. Onun saf seli, bulanıversin. Bu ondan ve onun sıfatlarından ne kadar uzak! Hak ehline boyle buhtanlarda bulunma, bu senin hayalinden ibaret, cevir yaprağı! Boyle bir şey olmaz ya şayet olsa bile ey toprakta ucan kuş, bahrumuhite pislikten ne zarar! O iki testiden az, yahut kucuk bir havuz değil ki. Bir katracık pislik onu nasıl bulandırır, nasıl kirletir.? Ateş, İbrahim'e bir ziyan veremedi. Kim nemrutsa sen ona de : kork ateşten! Nefis Nemruttur, akılla can da Halil. Ruh, işin tam icindedir. Kılavuza ihtiyac yok kılavuza muhtac olan nefistir. Kılavuz yolcuya, collerde her an kaybolma lazımdır. Menzile ulaşanlara gozden, ışıktan başka bir şey lazım değil. Onlar kılavuzdan da kurtulmuşlardır, colden de. Eğer o vuslat eri bir delil getirirse henuz mucadele icinde bocalayanlar anlasınlar diye getirir. Baba, kucuk cocuğuna onun dilince " Ti, ti" der, aklı, alemi olcup bicse bile! Ustat " Elifte bir şey yok" dese fazileti eksilmez, yucelikten duşmez. Henuz soz bilmez cahile bir şeyler oğretmek icin kendi dilini terk etmek, onun dilince konuşmak gerek. Ancak bu suretle senden bir bilgi, bir fen oğrenebilir. Butun halk da şeyhin cocukları mesabesindedir. Nasihat verdiği zaman pire, onların seviyesine inmek lazım" Şeyhin muridi, o kotu sozluye, o kufurle, sapıklıkla dopdolu kişiye dedi ki: kendini keskin kılıc ustune atma. Aklını başına al, padişah ve sultanla savaşa girişme. Havuz, deryaya omuz vurur, onunla boy olcuşmeye kalkışırsa mahvoldu gitti. O, oyle bir deniz değil ki ucu, kıyısı bulunsun da sizin pisliğinize bulansın! Kufrun de bir haddi, hududu var. Fakat şeyhe ve şeyhin nuruna bir kenar, bi had yok! Haddi hududu olmayanın yanında mahdut olan şey, yok demektir. Allahdan başka her şey fanidir. Onun bulunduğu yerde ne kufur var, ne iman. Cunku, o ictir. Kufurle imansa deri. Bu yokluklar, yuze perdedir. O leğen altında gizli ışığa benzer. Hulasa bu ten başı, o başa perdedir. O başın onunde bu ten başı kesilmiş gibidir, bir şeye yaramaz. Kafir kimdir? Şeyhin imanından gafil olan. Olu kimdir? Şeyhin canından haberdar olmayan! Can tecrubelerle sabittir ki haberdar olmaktan ibarettir. Kim daha fazla haberdarsa daha ziyade canlıdır. Canımız hayvan canından daha ustundur neden? Cunku onlarda Hissi Muşterek yoktur. Ehil olanların canlarıysa meleklerin canlarından ustundur, şaşkınlığı bırak! Melekler, Ademe secde ettiler; cunku onun canı, meleklerinkinden ustundur. Ustun olmasaydı secde ederler miydi? Ustun olanın daha aşağı mertebede bulunana secde etmesini emretmek doğru bir şey değil değildir, yaraşmaz. Allahnın adaleti, Allahnın lutfu bir gulun dikenine secde etmesini hoş gorur mu? Bir can oldu da son mertebeyi de aştı mı artık her şeyin canı ona muti olur. Kuş, balık, in, cin, insan hepsi ona itaat eder. Cunku o ustundur, oburleri noksan. Balıklar, hırkasını diksin diye ona iğne getirirler. Bu ipliğin iğneye tabi olmasına benzer. O emir, balıkların İbrahim Ethem'in emrini yerine getirdiklerini, balıkların ağızlarında iğneyle sudan baş cıkardıklarını gorunce vecde geldi. bir ah cekip " Balık bile piri tanıyor. Yuh olsun o tapudan surulen tene! Balıklar bile piri biliyorlar da biz ondan uzağız. Biz bu devletten mahrumuz da onlar erişmiş" deyip, secde ederek ağlaya, ağlaya perişan bir halde yola duzuldu; bu kerametin aşkından divaneye dondu.! Hey yuzunu yıkamamış pis herif, neredesin sen? kiminle kavgaya girişiyor, kime haset ediyorsun?! Sen aslanın kuyruğuyla oynamakla, meleklere saldırmaktasın. Hayırdan ibaret olana neden kotu soyluyorsun. kendine gel, o alcalışı yucelme sayma. Kotu nedir? Aşağılık ve muhtac bakır, Şeyh kimdir? Ucu, sonu olmayan kimya! Bakır kimya yuzunden altın olmak kabiliyetinde değilse kimya bakır yuzunden bakırlaşmaz ya! kotu nedir? İşi ateş gibi serkeş kişi, şeyh kimdir? Ezel denizinin ta kendisi. Ateşi daima su ile korkuturlar. Fakat suyun hic ateşle korkutabilirler mi? Sen ayın yuzunde ayıp noksan buluyor, cennette diken topluyorsun. Ey diken arayan, cennete gitsen bile orada senden başka bir diken goremezsin. Guneşi balcıkla sıvıyor, kamil bedirde gedik arıyorsun. Alemde parlayıp duran guneş bir yarasa icin nasıl gizlenir? Ayıplar, pirler ret ettiğinden ayıp oldu. Kayıplar onların hasedi yuzunden kayıp kesildi. Huzurdan uzaksan bari dost ol, cabucak nedamet getir, işe guce koyul, da o yoldan sana da bir ruzgar essin. Rahmet, suyuna neden hasetle mani oluyorsun? Uzaktaysan bile bulunduğun yerden o tarafa yonel, " Nerede olursanız olun, yuzunuzu o tarafa donun" Eşek bile hızlı yuruyeyim der derken balcığa saplandı mı oradan kurtulmak icin anbean oynar durur. Orada kalmak icin yerini duzeltmeğe kalkışmaz, bilir ki orası gecim yeri değildir. Duygun eşek duygusundan daha aşağı mı ki gonlun bu balcıktan sıcramadı bile. Balcığın icinde tevile ruhsat vermektesin cunku orada gonlunu almak istemiyorsun ki. " Bana bu layık ihtiyarım elimde değil. Allah kerimdir. Bir acizi de suclu tutacak değil ya" dersin. Ey sırtlan gibi kotuluğe giriftar olmuş kişi sen gafletinden bu muahezeyi gormuyorsun. Sırtlanı mağaranın icinde değil, dışarıda arayın derler. De mağarayı kapatırlar, halbuki sırtlan " Benden haberleri yok. Bu duşmanlar, benden haberdar olsalardı sırtlan nerede, hani ya? Diye bağırırlar mıydı" Şayb zamanında birisi, "Allah benden nice ayıplar gordu. Nice suclarda bulundum. Boyle olduğum halde kereminden bana ceza vermiyor" dedi. Ulu Allah, Şuayb'ın kulağına dedi ki. " Ona gayp aleminden fasih bir dille cevap ver: sen, ben ne kadar suc işledim, oyle olduğu halde Allah kereminden sucuma bakmıyor, bana mucazat etmiyor dedin ama, Ey aykırı duşunceli, ey sersem, ey yolu bırakıp da colu tutmuş! Seni nice kereler cezalandırdım. Fakat senin haberin yok. Ayağından tepene kadar zincirler icinde kalmıştır. A kara kazan, isin, pasın kat, kat; icin, yuzun berbat! Gonlunde is ustunde is kurum ustunde kurum. Bu is ve kurum bir derecede ki nihayet gonlun, butun sırlara karşı kor olmuş. Eğer o is kurum, yeni bir kazana ursa bir arpa tanesi kadar kucuk bile olsa eseri gorunur. Cunku her şey zıddı ile meydana cıkar. Bembeyaz kazanın beyazlığı utunde o kara is berbat bir şekilde kendini gosterir. Fakat dumanın tesiriyle kazan karardı mı artık onun ustunde isi, kurumu kim gorur a inatcı? Demirci zenci olursa yuzu, dumanla isle aynı renktedir. Fakat beyaz adam demirciliğe kalkışırsa yuzu yer, yer kararır, kızarır. Bu takdirde de gunahın tesirini derhal anlar da ağlayıp sızlanmaya başlar. Ve " Aman yarabbi" deyiş ondan zail olur, gonul aynasının yuzunu beş kat pas orter. Paslar demiri yemeğe gevherini yok etmeye başlar. Beyaz bir kağıda yazı yazarsan o yazı kağıda bakar bakmaz okunur. Yazılı kağıda bir yazı yazarsan okunur ama iyi anlaşılmaz, insan yanılabilir. Cunku o karalanmış kağıt kağıt ustune kara yazıldı mı her iki yazı da korleşir, hicbir manası kalmaz. O kağıda ucuncu defa bir şey yazarsan kafirlerin canı gibi tamamıyla kapkara olur. Şu halde her şeye care bulan Allahya sığınmaktan başka ne care var? Bakırın umitsizliğine iksir, ancak onun nazarıdır. Umitsizlikleri ona arz edin de devasız derdinizden kurtuluverin!" Şuayb ona bu nukteleri soyleyince Şuayb'ın nefesleri yuzunden adamın gonlunde guller acıldı. Canı, gokyuzunden gelen vahiy sesini uydu. Dedi ki. " eğer bizi cezalandırdıysa nişanesi nerede?" Şuayb " Yarabbi, beni kabul etmiyor. Bu muhazeye, bu cezaya nişane aramakta" dedi. Allah " Ben ayıpları ortucuyum, sırları soylemem. Ancak iptilasına dair şu tek remzi soyleyeyim. Onu cezalandırdığımın bir nişanesi şu: oruc tutmak da dua etmekte. Namaz kılmakta, zekat vermekte. Başka ibadetlerde bulunmakta. Fakat ruhu bir zerre bile zevk duymuyor. Ne guzel ibadetler ediyor, ne hoş işlerde bulunuyor. Fakat bir parcacık bile tat yok. İbadeti kışırdan ibaret, ic, yok. Cevizler cok ama icleri boş! İbadetlerin netice vermesi icin zevk gerek tohumun ağac olması icin ic gerek! İcsiz tohum, fidan olur mu? Cansız surette hayalden başka bir şey değil. O habis şeyh hakkında hezeyanlarda bulunmaktaydı. Eğri bakan kişinin gozu daima eğri ve aykırı gorur. " ben, onu bir mecliste gordum, takvası yok, bir muflisten ibaret. inanmıyorsan bu gece kalk da şeyhinin fıskını apacık gor" dedi. Geceleyin o adamı bir pencere başına goturdu, dedi ki : " fasikliğe bak, işreti gor" Gunduzun riyasiyle gecenin fıskını seyret. Gunduz Mustafa gibi, gece Ebuleheb! gibi. Gunduz adı Abdullah gece, elinde kadeh, neuzibillah!" pirin elinde dolu bir kadeh vardı. murit bunu gorunce " Şeyhim, sen de mi aldatıcısın? Sen Şeytan, şarap kadehine hemencecik işeyiverir" demez miydin?" dedi. Şeyh dedi ki: "Benim kadehimi oyle doldurdular ki icine tek bir uzerlik tohumu bile sığmaz. Bir bak hele buraya bir zerre bile sığar mı? Sen sozu yanlış anlamışsın, aldanmışsın. Bu zahiri şarap, zahiri kadeh değil ki. Onu, gaybı bilen şeyhten uzak bil. Be ahmak, şarap kadehi, şeyhin varlığıdır. Oraya şeytanın sidiğine asla yol yok1 o varlık, Allah nuruyla dolu, hem de dudağına kadar. Ten kadehi kırılmış, mutlak nur kalmıştır. Guneşin nuru, pislik ustune duşmekle pislenmez ya, yine aynı nurdur" Şeyh bu sozleri soyledikten sonra " bu ne kadehtir, nasıl şarap, bir gel de bak be hey munkir" dedi. Murit gelip baktı, gordu ki halis bal. O manasız duşmansa kor oldu, bir şey goremedi. O zaman pir muridine dedi ki: " Yuru ey ulu murit bana şarap bul, bir hastalığım var, şarap icmek zaruretindeyim. Hastalıktan olum haline geldim, hatta bu halden de iler bir hale duştum. Zaruret vakti her pis temiz sayılır. İnkar edene lanet başına toprak! Murit meyhaneleri donup dolaşmaya, şeyh icin her kupten şarap taşımaya başladı. Fakat kuplerin hic birin de şarap bulamadı. Hurma şarabıyla dolu olan kupler, balla dolmuştu. " rintler, bu ne hal, bu ne iş? Hicbir kupte şarap bulamıyorum" dedi. Butun Rintler, ağlayıp ellerini başlarına vurarak Şeyhin yanına geldiler. " Ey ulu Şeyh, sen meyhaneye geldin, butun şaraplar, kudumun hurmetine bal oldu. Şarabı arıttın, bizim canlarımızı da kotu huylardan arıt. Tebdil et "dediler. Cihan baştanbaşa ağız, ağıza kanla dolu olsa Allah kulu yine ancak helal yer. Mesnevi'den Hikayeler Alıntı