Cocukta zeka testi uygulamak doğru mu? Değerli kardeşimiz; Zekanın tanımlanması guctur. Zekanın tanımı ve olculmesi ile ilgili olarak cok sayıda kuram mevcuttur. Zeka dendiğinde aklımıza genellikle zihinsel yetenek gelir. Zeka testi olarak adlandırılan olcme aracları da zihinsel yeteneği olcmeyi amaclarlar. Zeka Testlerinin Gecerliği Gecerlik testin olcmeyi amacladığı şeyi olcebilme gucudur. Zeka testinin gecerliği denilince de testin zekayı gercek anlamda olcebilme gucunu anlıyoruz. Zekanın beynin iki yarım kuresinin bazı fonksiyonlarının toplamı olduğu varsayımıyla her iki yarım kureye ait bazı fonksiyonları olcen testler geliştirilmiştir. Kavrama, akıl yurutme, yargılama gibi bazı sozel yeteneklerin beynin sol yarım kuresinin fonksiyonu olduğu, gorsel mekansal yetiler gibi performans yetilerin de sağ yarım kurenin fonksiyonu olduğu bilinmektedir. Bugun en yaygın olarak kullanılan zeka testi de sozel ve performans yetenekleri olcmektedir. Zeka testleri bir cok uzman tarafından ceşitli yonleriyle eleştirilmekle birlikte klinikte cocuk ve genclerin zihinsel gelişim duzeylerini belirlemek konusunda etkili testlerdir. Gecerlik ve guvenirlikleri test edilmiş testlere, uzmanlarca gerek duyulduğu takdirde başvurulmakta ve elde edilen sonuclar yararlı olmaktadır. Zeka Testlerinin Onemi Zeka testleri klinikte değişik amaclarla kullanılabilmektedir. Bir cocuğun zihinsel gelişim geriliğini veya ustun zihin gucunu ortaya cıkarabileceği gibi, hangi yetilerinin ne kadar gelişmiş olduğunu, hangi alanlarda daha fazla gelişmiş hangi alanlarda daha az gelişmiş olduğunu zeka testleri aracılığıyla saptamak mumkundur. Ayrıca bu testler aracılığıyla cocuğun norolojik, gorme veya işitme ile ilgili bir sorunu olma olasılığını da saptamak mumkun olabilmektedir. Bunun yanı sıra zeka testleri sonucları klinik psikolojide bazı psikopatolojinin belirlenmesinde de bir arac olarak kullanılabilmektedir. Zeka Testlerine Hangi Durumlarda Başvurulmalıdır? Cocuk sahibi olan her anne baba, bebeğinin sağlıklı olduğu kadar zeki olmasını da arzular. Hemen her anne baba da cocuğunun zekasını merak eder. Cocuğun her becerisi, değişik durumlardaki problem cozme ve akıl yurutme tarzı hep zeka belirtisi olarak yorumlanır. Ozellikle de becerileri ve farklılığı ile cevresi tarafından fark edilen cocukların aileleri uzmanlara baş vurup bu cocuğun zeki olduğunu duşunduklerini ve zekasını olcturmek istediklerini soylerler. Ancak boyle bir merak bir cocuğa zeka testi uygulanması icin yeterli bir neden değildir. Sadece cocuğun ne kadar zeki olduğunu belgelemek icin test uygulanması cocuğa zarar verebilir. Zekanın olculmesi diğer fiziksel ve fizyolojik olcumler kadar somut değildir. Sayısal bir veri elde edilmekle birlikte bu veri daha cok klinik değerlendirme icin bir anlam ifade etmektedir. Zaman icinde, eğitimle, yaşam koşulları ile zekanın ic dağılımında, hatta toplam sonucunda değişmeler mumkun olabilmektedir. Yani zeka değişmez bir butun değildir. Zeka testi uygulama kararı ancak bir uzman tarafından verilebilir. Cocuklar okulda, evde veya başka sosyal ortamlarda okul başarısı, uyum ve davranış problemleri yaşıyorlarsa, yapılacak bazı değerlendirmelerin ardından zeka testi yapılması gerekebilir. Zeka testine ihtiyac duyulmasının nedeni cocuğun olası bir oğrenme gucluğunun saptanması olabileceği gibi ustun zihin gucune sahip oluşunun saptanması da olabilir. Cunku her iki ucta da cocuklar uyum ve davranış sorunları yaşayabilirler. Bu sorunların nedenlerinin neler olabileceğinin saptanması aşamasında zeka testleri bir arac olarak kullanılabilir. Zeka Testlerinin Sonucları Ne Kadar Gecerlidir? Zeka testlerinin bu konuda profesyonelleşmiş uzmanlarca yapılması guvenirliğini arttırmaktadır. Test odası, testorun cocukla kurduğu iletişim, cocuğun motivasyonu, ortamın fiziksel koşulları gibi bir cok faktor testin guvenirliğini etkilemektedir. Tum bu koşullar konunun uzmanlarınca bilinmekte ve ortam standardize edildikten sonra belirlenen yonergeler belirlenen bicimde verilerek cocuğun gercek performansını ortaya koyması sağlanmaya calışılmaktadır. Zeka testleri yapıları gereği belirli bir zaman gecmeden tekrarlanamamaktadır. Kısa aralıklarla tekrarlanan testlerin de gecerli olmadığı bilinmektedir. Bu nedenle ailelerin boyle bir test yaptırma aşamasında oncesinde yapılmış bir test varsa bu bilgiyi uzmanla paylaşmaları onemlidir. Sıklıkla kullanılan zeka testleri gercerlik ve guvenirlik calışmaları yapılmış testlerdir. Bu nedenle uzmanlarca uygulandığında bu testlerden elde edilen sonucların da guvenilir ve gecerli olduğu soylenebilir. Zeka Testleri Nerelerde Yapılır? Zeka testleri bu konuda uzmanlaşmış pedagog, psikolog ve psikolojik danışmanlarca yapılmaktadır. Bu uzmanların calıştığı ozel klinik ve merkezlerin yanı sıra milli eğitim mudurluklerine bağlı rehberlik ve araştırma merkezlerinde, bazı hastanelerin psikiyatri veya psikoloji departmanlarında da bu testler uygulanmaktadır. Zeka Testi Sonucları Anne babaları Nasıl Etkiler? Zeka testleri konusunda uzmanlaşmış profesyoneller ailelerin merakları nedeniyle test yaptırma taleplerini karşılamazlar. Cunku boyle bir talebin sonucunda elde edilecek sonuclar cocukların zarar gormesine neden olabilmektedir. Anne babalar genellikle cocuklarından yuksek performans beklerler. Eğer sonuc anne babanın istediği gibi cıkmazsa, bu durum anne babada hayal kırıklığı yaratabilir ve bu da cocuklarıyla ilişkilerini olumsuz etkileyebilmektedir. Cocuk bir andan anne babanın gozunde değer kaybedebilir ve bu hic istenmeyen bir sonuctur. Testten elde edilen puanın yuksek olması da başka sıkıntılara neden olabilir. Bu durumda da anne baba cocuğun cok yuksek bir zeka bolumune sahip olduğunu bilir, cocuğa bunu bildirir ve cocuktan beklentileri de cok artar. Boyle bir cocuğun okulda veya başka sosyal ortamlarda karşılaşabileceği uyumsuzluk veya başarısızlık problemi anne babanın aşırı tepki gostermesine neden olabilir. Cocuk uzerindeki baskı artabilir. Kendisinden surekli yuksek başarı beklenen bir cocuk, kucuk bir başarısızlıkta hayal kırıklığı yaşar ve bekleneni verememiş olma duygusuyla guvensizlik ve yetersizlik duyguları yaşayabilir. Bu nedenle cocukların zeka testlerinin sonucları anne babalarla paylaşılırken testle olculen yetenekler tek tek incelenir. Cocuğun hangi yeteneğinin yaşından beklenilen duzeyde gelişmiş olduğu, hangi yeteneğinin yaşının uzerinde geliştiği, hangi yeteneğinin yaşından beklenilen duzeyde gelişmediği acıklanır. Bu yeteneklerin ozguven, başarı ve oğrenmesini nasıl etkileyeceği uzerinde durulur. Anne babanın bu veriler ışığında cocuklarına nasıl bir program hazırlamaları gerektiği konusunda rehberlik edilir. Anne Babalara Oneriler Cocuğunuza zeka testi yaptırmak istiyorsanız bunun nedenini duşunun. Cocuğunuzun cok zeki olduğunu duşunuyorsanız ve okulda, cevrede uyum problemleri yaşamıyorsa boyle bir teste hic gerek olmayacaktır. Cocuğunuz okulda bazı sorunlar yaşıyorsa; bir uzmandan yardım isteyin. Boyle bir durumda cocuğunuza zeka testi uygulanabilir ve buradaki amac genellikle cocuğunuzun toplam zekasını belirlemek değil, zekasını oluşturan yeteneklerin tek tek araştırılmasıdır. Bu yeteneklerin fazla gelişmiş olması, yetersiz gelişmiş olması veya aralarındaki dengesizlik cocuğunuzun sorunlarının kaynağı olabilir. Test sonuclarını cocuğunuzun bundan sonraki okul hayatı icin yararlı olabilecek ipuclarını elde etmek icin not edin. Her cocuğun farklı bir zihin yapısı ve oğrenme bicimi vardır. Cocuğunuzun zihinsel ozelliklerine uygun aktiviteler ve hedefler belirleyin. Yapılan değerlendirmeler sonucunda cocuğunuza test yapılması gerekli gorulduyse bu testi uygulayacak profesyonellerin testler konusunda yeterli olduklarından emin olun. Aksi halde testin guvenirliği azalacaktır. Cocuğunuzun uyum problemi varsa hemen ilk seansta cocukla iyi iletişim kurulamayabilir. Bu durumda ilk seansın cocukla tanışma ve ısınma seansı olarak surdurulmesi zeka testinin bir sonraki seansta verilmesi gerekmektedir. Bazı cocukların ozellikle ergenlik donemindeki cocukların teste direncleri olabilir. Cocuğunuzu test seansına gotururken onu kaygılandıracak şeyler soylemeyin. Bu durumda teste direncleri artabilir ve sonuc etkilenebilir Selam ve dua ile... Sorularla İslamiyet