Hayatımızda yaptığımız her şey, aslında en temelinde mutlu olma amacını bulundurur. Derslerimize çalışırız çünkü başarılı olmak isteriz, başarılı olmak isteriz çünkü bu bizi mutlu eder, çikolata yeriz, bilgisayar oyunları oynarız vs, hatta kendi canımızı başkası için feda etsek bile bunu mutluluğumuz için yaparız çünkü o kişinin ölmesi bize çok büyük bir mutsuzluk verecektir, yani sonucunda mutlu olmayacağımız şeyleri bile aslında mutsuz olmamak için yaparız. Peki bu kadar önemli olan mutluluğa nasıl ulaşırız? Pek çoğumuzun bildiği gibi bazı hormonlar ile , konumuz biyoloji olmadığı için hormonları teker teker incelemek yerine hepsini bir çatı altına alacağım. Bu hormonları salgılamanın bazı yolları vardır ve farklı aktiviteler sonucu farklı çeşitlerde mutluluğa ulaşırız. Bazı mutluluklara kolay ve çabuk ulaşılır, bazılarına zor, bazıları kısa sürer bazıları uzun... Örneğin bilgisayar oyunu oynamak veya çikolata yemek çok kolay bir mutluluk kaynağıdır, bunları yaparken o an kendinizi gayet mutlu hissedersiniz ancak bu uzun süren bir mutluluk değildir. Ders çalışmak, yeni şeyler öğrenmek gibi pozitif yanlarını sonradan göreceğiniz şeyler ise sizi anında mutlu etmese, hatta o an sizi yorsa, mutsuz etse bile sonucunda daha uzun süreli bir mutluluk elde edersiniz. Mutluluğun dereceleri vardır ve beyniniz bu derecelere alışır, ayrıca geleceği düşünmez, sadece o an salgılanabildiği kadar mutluluk hormonu salgılanmasını ister. Size şöyle bir örnek vereyim, bilgisayar oyunu oynamak 3 hormon salgılarken ders çalışmak 1 hormon salgılıyor. Siz bu durumda eğer beyninizi 3 hormon salgılamaya alıştırdıysanız, ders çalışmak beyninizin alışık olduğundan daha az hormon salgılayacak ve sonucunda beyniniz size devamlı, yaptığınız şeyi bırakıp yine o çok hormon salgılayan şeyi yapmanızı söyleyecek. Eğer beyninizin oyununa gelip, dediği gibi o 'anlık ve fazla miktarda' hormon salgılayan şeyi yaparsanız, beyninizin alışık olduğu hormon değerini salgılayacak, ancak bu sefer zaten mutluluğa ihtiyacınız olmayacağı için yapmak istediğiniz şeyi yapmak için yeterli motivasyonu bulamayacaksınız. Peki mutsuz olduğum halde kendimi ders çalışmaya vs zorlarsam sonuç olarak mutsuz olacağım ve mutsuz olacaksam yaşamanın anlamı ne? Bu noktada karşımıza dopamin detoksu ve ödül sistemi denilen iki yöntem çıkıyor. Dopamin detoksu belli bir süre boyunca (1 saat, 1 gün, 1 hafta, size kalmış) asla ve asla sizi mutlu edecek hiçbir şey yapmamaya deniyor. Müzik dinlemek bile yasak, buradaki amaç sıkıntıdan patlamak, kafa dağıtacak şeyler yapmanız da yasak, serbest olan tek şey egzersiz yapmak, meditasyon yapmak , kitap okumak ve ders çalışmak. Hatırlarsanız beynimizi 3 hormona alıştırmıştık, dopamin detoksu yaparak o kadar az hormon salgılayacağız ki, beynimiz değil üç, bir hormona bile razı olacak. Sonuç olarak eskiden size işkence gibi gelen ama yapmak istediğiniz aktiviteler, şimdi oyun oynamak kadar güzel gelecek. Ödül sistemini de zaten anlamışsınızdır bile, yapmamız gereken şeyleri yapmadan önce asla bize mutluluk veren şeyleri yapmayacağız, unutmayın buna müzik dinlemek gibi masum mutluluklar da dahil çünkü amaç kötü alışkanlıktan kurtulmak değil, kendimizi bile bile mutsuz bırakarak, bir an önce o 3 hormonu salgılamak için 1 hormonluk aktiviteyi de yapmak. Amaç mutlu olmaksa neden kendimi 1 hormonluk mutluluğa alıştırmaya uğraşmak yerine 3 hormonluk şeyleri yaparak hayatıma devam etmiyorum? Çünkü bu sonucunda depresyonu getiren bir yol. Bütün gün oyun oynayan bir insanı düşünün, devamlı anlık olarak mutluluğa ulaşacak ancak bir süre sonra çok derinlerden gelen bir mutsuzluk ve pişmanlık hissedecek. Ayrıca yüksek hormon seviyelerine o kadar alışacak ki hayattaki başka hiçbir şeyden zevk alamayacak. Günümüzde 3 hormonluk diye tabir ettiğim olayların başını sosyal medya çekiyor. Instagram, facebook, twitter tarzı siteler öyle bir şekilde tasarlamıyor ki, sayfayı yenilemek için parmağınızı yukarıya kaydırmanız bile kumarhanelerdeki slot makinesi mantığında çalışıyor, devamlı bir ödül mekanizması var, sonuç olarak farkında olmasanız bile sosyal medya aşırı derecede anlık mutluluk salgılamanızı sağlıyor ve bağımlı oluyorsunuz. Peki madem bütün amaç hormon salgılamak, bu kadar uğraşmak yerine hormonu direk dışardan alsam? Bunun adı uyuşturucu bağımlılığı ve bilgisayar oyunlarına vs bağımlı olmaktan çok daha tehlikeli çünkü çok fazla hormon salgılattığı için başka hiçbir şeyden zerre kadar zevk alamayacaksınız, sadece bunun için yaşayacaksınız ve yetmezmiş gibi birde üstüne sağlığınızı, paranızı, çevrenizdeki sevdiklerinizi ve varsa işinizi kaybedecek, belki de sokaklarda yaşayacaksınız. Sonuç olarak ne yapıyoruz peki? Eğer beynimiz yüksek hormon seviyelerine alıştıysa önce dopamin detoksu yaparak beynimize "Şımarma lan! Burda patron benim ben ne dersem onu yapacaksın kes ağlamayı bak böyle zırlarsan değil 3, 1 hormon bile vermem!" diyerek beynimizi olgunlaştırıyoruz. Bu şekilde şimdi size sıkıcı gelen spor yapmak, müzik aleti çalmayı öğrenmek, ders çalışmak gibi uzun vadeli yatırımlar eskisi kadar sıkıcı gelmeyecek. Yüksek hormon seviyelerinin de arada tadına bakmak istiyorsanız elbette arada oyun oynamak, çikolata yemek vs hiç zararlı değil, dikkat etmeniz gereken nokta bunları asıl yapmanız gereken şeylerden sonra yapmanız, çünkü öncesinde yaparsanız dediğim gibi beyniniz asıl yapmanız gereken şeyleri yapmaya gerek duymayacak çünkü zaten hormonu almış olacak. Ben de bugünden itibaren ufak ufak dopamin detoksu yapmaya başlıyorum, şu an lol oynamak ve sosyal medyada zaman geçirmeyle ilgili sıkıntılarım var, uzun zamandır yapmayı istediğim şeyleri bir türlü yapamadım, eğer sizde yapmayı düşünürseniz yorumlara yazın, iyi günler