ADALETİ ARARKEN YIKMAK

"Law Abiding Citizens" adlı filmi tesadüfen bir film kanalında izleme fırsatım oldu, ama iyi ki de denk gelmiş ve izlemişim. Bugünler de oldukça gündem de olan bir konu yani "adalet" hakkında olan bu film bana gerçekten adaletin yerine getirilip getirilmediğini sorgulattı. Filmde eve giren soyguncuların aile üyelerinden Clyde Shelton'ın eşini ve çocuğunu öldürmesini, Shelton'ın da suçluların yeterli cezayı almadığını düşünmesi üzerine bu olayla ilgili herkesten intikam alma hikayesini gözümü kırpmadan izledim. Clyde Shelton gibi karakterlerin sadece filmlerde ya da dizilerde olduğuna inanmıyorum, her gün dışarıda gördüğümüz insanların da "Shelton"a dönüşme potansiyeli var. Belki yaptığı planlar biraz uç olabilir ama "intikam" duygusunun verdiği bu güç ile bunları yaptığını düşünecek olursam normal de karşılayabilirim. Adalete güvenip, en azından suçlu cezasını çekecek diye düşünüyoruz ama bir bakıyoruz öyle bir nedenden dolayı serbest kalmış ki, o zaman da çıldırıyoruz. Clyde Shelton gibi adaletin peşinden koşan, hakkını aramaya çalışırken sendeledikten sonra şiddete başvuran insanların arasında yaşıyorum bence. Bunun nedeninin adaletin her zaman doğru kararı veremediği gerçeğinde yattığı kanaatindeyim. Suçların cezaya dönüşmesi durumları ne kadar kanunlara bağlı olsa da, kararın sonucunun hakimin ya da savcının inisiyatifinde olduğunu, biraz da sanığın avukatının becerisine bağlanabileceğini düşünüyorum. Ama herkes bu kararlara Shelton gibi tepki verirse dünyanın hali ne olurdu diye soruyorum kendime; durdurulamayan suçlar işleyen bir sürü adamın olması büyük kargaşalara yol açar ve bir süre sonra da mahkemeler ortadan kalkar, herkes kendi hakkını tek başına aramaya çalışırdı. Aslında bugünlerde de insanların sonunu düşünmeden böyle işlere kalkıştığını haberlerde okuyorum, izliyorum. Eğer bu kadar çok insan bu yola başvuruyorsa ya adalet sisteminde bir bozukluk vardır ya da insanların gözü intikam duygusundan körelme durumuna gelmiştir. Kime ve neye göre bozuk o da ayrı bir tartışma konusu ama bir anda da kemikleşmiş bir sistem nasıl değişir diye düşünüyorum. Tamamen kötü bir sistem olsaydı herhalde şu anda suç işlemeye meyilli birçok insan suçunun cezasını düşünmeyerek suç işlerdi. Bence genelde adalet sisteminin suçları önleyici etkisi oldukça yüksek ve cezaların her zaman caydırıcı bir özelliği var. Ama şunu da gözden kaçırmamak gerekir ki, nadir de olsa insanlar cezayı göze alıp cinayet işleyebiliyor ya da hırsızlık yapabiliyorlar; bunu hiç anlamıyorum. Her suç işlendiğinde biz kendi ölçülerimize göre şu kadar yıl cezaya çarptırılmalı diye fikrimizi öne sürüyor, sonucun nasıl olacağını düşünmeden kendi doğrularımıza göre verilecek cezanın süresini belirliyoruz. Çünkü o kadar üzülmüşüz ve acı çekmişiz ki suçlu ne kadar uzun bir süre hapishanede kalacak olursa biz de aynı oranda tatmin oluyoruz ya da olduğumuzu zannediyoruz. Ben Shelton'ın yerinde olsam ne yapardım diye düşünüyorum da herhalde aynı şekilde karşılık vermekten çekinir, bana iyi ya da kötü gelmesine bakmadan adaletin verdiği karara saygı duyar, hayatıma devam ederdim. Uzun yıllarımı bu cinayetleri işleyen suçlulardan intikam almak için plan yapmak yerine, kendime yeni bir hayat kurar ve her durumun zaten olması gerektiği gibi olduğuna inanırdım. Diğer taraftan, belki de başına böyle bir olay geldiğinde insanların bakış açısı da değişiyor. Demek istediğim, Shelton olmak hem cesaret hem de vicdansız olmayı gerektiriyor; fakat eşi ve çocuğu ölmeden önce zaten belki de öyle biriydi ve onların ölümleri Shelton'ı daha da acımasız biri yaptı. Adalet sisteminin işlemesiyle ilgili hala şüphem olsa da, diğer yandan dünyanın bu sistem olmadan çok korkunç bir yer olabileceğini de tahmin ediyorum.