ENDİŞE

Hayatta etken ve belirleyici konumda olmanın dışında edilgen konumda olmanın da mümkün olduğunu anlatan, düşündüren bana bu ihtimali aşılayan bir çok yönetmen vardır. Zeki Demirkubuz, Reha Erdem, Yeşim Ustaoğlu Türk sinemasında bu edilgenliği en güzel anlatan, bunu içime işleyen hatta zaman zaman duygularımın mimarı konumunda olan yönetmenlerdir. Filmlerini izlemeden önce heyecanla dünyalarına koşturur izledikten sonra ise Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam'da bahsettiği kısa ömürlü yaratığa dönüşürüm. "Çağımızda geçmiş yüzyılların bilmediği, kısa ömürlü bir yaratık yaşıyor: sinemadan çıkmış insan. Gördüğü film ona bir şeyler yapmış. Salt çıkarını düşünen kişi değil, insanlarla barışık. Onun büyük işler yapacağı umulur. Ama beş on dakikada ölüyor bu insan(Atılgan, sf. 18)." der Yusuf Atılgan sinemadan çıkan insan için. En son ne zaman bir senaryonun bu kadar içinde hissettim kendimi, bir senaryoda yaşamdan derin izler buldum ve ardından kendimi sorguladım hatırlamıyorum. Pandora'nın Kutusu filminden sonra sinemadan çıktığımda sarsılmış hemen annemi aramak için telefona sarılmıştım. "Anne sen de unutacak mısın her şeyi, ormanın içinde kaybolmak isteyecek misin? Unutup da her şeyi eğer gitmek istersen seninle beraber olacağıma inan lütfen." demiştim. Modern hayatı hiçbir zaman eleştiren, sorgulayan bir insan olmadım fakat şehirlerin insanların üzerinde büyük etkileri olduğuna hep inandım. İstanbul'un karmakarışık ruhu ve içinden çıkılamaz girdapları içerisinde boğulmuş insanlarla tanıştım. Filmi izlerken hep kaybedenler ve kaybolmuşlar geldi aklıma. Mehmet, Nermin ve Güzin de işte bu kaybedenleri ve kaybolmuşları temsil ediyorlardı fikrimce. Annelerinin hastalılığında dahi bir araya gelemeyişleri şehrin onları ne kadar ayrı yönlere savurduğunun en güzel göstergesiydi. Köyde büyüyen bu üç kardeş modern yaşamın içinde kaybolmuş, mutsuz ve umutsuzlardı. Yaşadıkları üç farklı hayata dahi tahammülleri kalmamış birbirlerinin doğrularına katlanamaz hale gelmişlerdi. Demansa yakalanmış bir anne, yaşamları bambaşka yönlere gitmiş üç kardeş ve hepsinden daha çaresiz görününen fakat asıl kahramanımız olan torun filmin karakterleriydi. Daha önce belirttiğim gibi Yeşim Ustaoğlu sıradan bir yönetmen değildir benim için. Çoğu zaman duygularımın ve hayata bakışımın mimarıdır. Filmi izledikten sonraki hislerimi bir renkle tanımlayacak olsam gri derdim hiç şüphesiz. Gri İstanbul, gri insanlar, gri ilişkiler, gri sesler Pandora'nın Kutusu'nda hep ön planda. Zaten sonra düşündükerimin de tamamen gri olduğunu not defterime yazdıklarımdan sonra fark ettim. Saman kağıdından yapılmış, yazı yazmayı güç kılacak her unsurun bir araya geldiği not defterimde şunlar yazıyordu: "İnsan yaptıklarından çok yapacaklarının yükünün altında ezilir bazen. Yükler o denli ağır gelir ki paniğe kapılır geleceğin getirebileceği zorunluluklardan korku ve endişe duyar. İnsan geçmişe takılmışsa da geçmişin getirdiği sonuçları görmüş yaşamış yaşıyordur fakat gelecek belirsiz, bulanık ve ihtimallerle doludur. İnsanı endişeye ve korkuya sevk eden de işte bu sonsuz ihtimaller silsilesidir belki hayatta. Bilemiyorum; gelecek, umut ve mutluluk dolu gibi görünse de korkutucu derecede belirsizliklerle dolu. Ya tutunamazsam, ya ihtimaller arasında kaybolup gidersem de kimse göremezse beni? Ya ben de sıkılmış, kapana kısılmış, kurtulmak isteyen, çıkışı bulamayan, ne olmak istediğinden çok ne olmak istemediğini bilen, değeri fark edilemeyen Mehmet gibi olursam? Ya insanlara dokunmayı dahi beceremeyen kontrol delisi, mutsuz Nermin gelecekteki ben olursam? Sevgiye muhtaç, kendine acıyan, içindeki boşluk ve yoksulluk yüzüne vurmuş Güzin ya yaşamımın bir yerlerinde beni bekliyor olursa? Dedim ya saymakla bitmeyecek ihtimaller silsilesi karşısında endişeliyim." Mehmet Mert Toprak