KENTLER VE RENKLER

Dünya'da her şehirde bir sosyal hiyerarşi mevcuttur. Örneğin İstanbul. Türkiye'nin nüfusça en büyük şehri ve tek metropolünün merkezi. Bu şehirde çok farklı hayat hikayeleri, gelir düzeyleri, sevinçleri ve üzüntüleri olan insanlar var. Zülfü Livaneli'nin Konstantiniyye Oteli adlı yapıtında da İstanbul'un bu çeşitliliği "Konstantiniyye Oteli" adlı yerdeki bir yılbaşı kutlaması üzerinden anlatılmış. Bu kutlamada İstanbul'un varlıklı kesiminin kendi içindeki sınıflanması ve çatışması bu kimselerin geçmişleri ve duygu durumları incelenerek yansıtılmış. Elbette bu tarz çatışmaları görmek için bu tarz bir kutlamada bulunmaya gerek yok. Bu tarz değişimler görmek için herhangi bir şehirde semtler arası bir yolculuğa da çıkabilirsiniz, bir üniversite kampüsü turuna da. Bir şehrin farklı semtlerini gezerken farklı mimarilerde evler, farklı temizliklerde sokaklar, farklı kültürler görürsünüz. Memleketim Mersin'den örnek vereyim: Mersin'de Demirtaş Mahallesi genelde doğudan göç alır, Mersin'in yerlisi pek sevmez buranın sakinlerini. Ancak en yakın dostlarınızdan biri bu mahalleden olunca anlıyorsunuz ki, o semtin, o sokakların, o insanların kendine has sevinç ve üzüntüleri var. Diğer tarafta Pozcu var. Buranın insanı genelde Forum Alışveriş Merkezi'ne gider, her kökenden insan barındırır. Buranın sokaklarında gezerken devlet okulundan da kolejlerden de insanlar görürsünüz. Buranın sokaklarında gezerken evden atılan kızın ağlamasıyla yeni telefon alınmadığı için babasının arkasından saydıran çocuğun sesini art arda duyduğumu hatırlarım. Birinin ailesi çocuk on sekizini doldurunca gitsin çalışsın diye çocuğu sokağa atıyor, diğerinin ailesi vaktinde çocuğu her istediği elinin altında olacak şekilde yetiştirmiş ki tek seferlik bir buruklukta ailesini karşısına alıyor. Sokaklar hem böyle zıtlıkları hem de kendi semtine özgü kalıplaşmış insan modellerini taşıyabiliyor. Doğa GÜRGÜNOĞLU Büyükşehirlerde genelde insanlar işyerlerinde daha çok vakit geçirdiğinden insanlar arası etkileşim gözlemlemek genelde zor oluyor. Ben de Mersin'deyken bütün mahalleyle arkadaştım, annemin de çok geniş bir çevresi vardı. Ancak Ankara'ya geldiğimizde fark ettim ki, insanlar yoğun iş temposundan ötürü beraber oturdukları insanlarla çok fazla etkileşemiyorlar. Bu yüzden böyle yerlerde semt içi etkileşim üzerine gözlem yapmak pek mümkün olmuyor. Ancak Ankara'da okuduğum üniversite içinde bu tarz gözlemleri çok rahat yapabiliyorum. Bilkent içinde böyle bir gözlem deneyimi yaşamak için merkez kampüs yurtlarından başlayıp Mimarlık binasının iç kısmından geçerek kütüphanenin yanından Elektrik-Elektronik Mühendisliği binasına doğru bir yürüyüş yapmanızı öneririm. Konstantiniyye Oteli'ndeki gibi masa numaraları arasında bir yolculuğa çıkmış kadar olursunuz. Yolculuğunuzun başında genelde ailesinden uzakta okuyan kesimle karşılaşıyorsunuz. Bu insanlar genelde Ankara'yı ve Bilkent'i kendi memleketleriyle karşılaştırarak çözümlerler. Ankara genelde bu insanlar için çok fazla zıtlık barındırır, bu yüzden söz konusu kesim genelde kendi var olan kavram sistemiyle Ankara'daki kavram sistemi arasındaki zıtlıkları görüp bu iki taraftan birini çürütmeye çalışır. Bu yöntemleri bir bakıma diyalektiğe de benzetilebilir. Biraz aşağıya indiğinizde ve fakülte binaları başladığında "Speed Önü Tayfa" olarak anılan insanların yanından geçersiniz. Bu insanların içinde hayattan hiçbir beklentisi olmayanları da hayatı sanatsal bakış açısıyla değerlendirenleri de görebilir ve duyabilirsiniz. Bu mekanda yapılan sanatsal sohbetlerde konu Bilkent'e geldiği anda mühendislerin ne kadar sığ düşünceli olduğu konusunda genellemeler yapılmaya başlanır. Burada edilen sohbetlerden biraz farklı bakış açıları kapmaya bakın, çünkü yolculuğunuzun devamında size lazım olacak. Biraz daha devam ettiğiniz zaman Fen Fakültesi başlar. Buradaki insanların kimliği çok belirsiz olabilir. Çünkü siz bu örneklemden alacağınız bir kişiye tam düşünmeye üşenen insan Doğa GÜRGÜNOĞLU damgası vuracakken sizinle kuantum mekaniğinin ya da nanoteknolojinin uçsuz bucaksız derinliklerine kapı açacak bir sohbete girişebilir. Bu alanlarda da kendinizi aydınlattıktan sonra artık kütüphanenin iki bloğu arasından geçmeye hazır olursunuz. Buraya geldiğinizde sigara yasağı işaretinin yanında sigarasıyla fotoğraf çektiren hanımlar görebilirsiniz. Bu tabloyu seyrederken diğer tarafta akışkanlar mekaniği vizesinden çıkmış ve çan eğrisinin düşük çıkmasını temenni eden beylerin muhabbetiyle de ilgilenebilirsiniz. Speed'de ve Fen Fakültesi'ndeki sohbetleri iyi dinlediyseniz kütüphane dediğimiz ortamdaki bu karşıtlığı da çözebilirsiniz. Aynı yönde yürümeye devam ederseniz iki tane mühendislik binası görürsünüz: birincisi içinde üç tane mühendislik bölümünü barındıran Rektörlük, ikincisi ise Elektrik-Elektronik Mühendisliği binasıdır. Bu binaların ikisinde de çok yoğun bir çalışma temposu yürür, çalışmayanlar da ya sosyal başarısızlıklarını okudukları bölüme mal ederler, ya da Speed önü tayfanın ileride işsiz kalacağını söylerler. Çalışanları ise bölmeyin ya da "Kolay gelsin" demekle yetinin, çünkü işleri cidden zor. Herhangi bir bütünün içinde yolculuk ederek bu bütünün farklı yönlerini keşfedebilirsiniz. Bu bütün koskoca bir şehir de olabilir, İstanbul burjuvazisi de olabilir, bir üniversite kampüsü de. Yolculuk edin ve etrafınızı dinleyin, çünkü yol kat ettikçe keşfedersiniz, keşfettikçe anlarsınız. Anladıkça da daha fazla yaşamak istersiniz. Doğa GÜRGÜNOĞLU