FAZLA CESARET FAZLA MERHAMET FAZLA SEVGİ

Murathan Mungan, hayatını okuyucuların gözlerinin önüne sermek isteyip kitabı kararlılıkla basım aşamasına getirerek Paranın Cinleri'ni kitapçıların öykü raflarına gönderdiğinde, ben de özyaşam öyküsünden kısa da olsa kesitler okuma fırsatı kazandım. Sayfalardan taşan yüklü duygu yoğunluğunun olabildiğince kısa cümleler ve okuyucunun gözünde hedefi tam tutturmuş kelimelerle verilmiş olmasını bekliyor muydum emin değilim. Kitabın, okuyucuyu eş zamanlı olarak kendi hayatı hakkında düşünürken yazarın başından geçenleri de kendi hayal gücüyle harmanlamaya itmediği bir sayfa bile olmuyor diyebilirim. Hikayenin devamını, daha detaylısını öğrenmek için aceleyle sayfaları çevirmek ve okuduğum satırları tüm imgesel anlatımıyla canlandırırken yazarı da bana özgü bir biçimde şekillendirmek ikilemi arasında çok kaldım, daha ziyade hep kaldım. Benliğinin oluşmasında anlık bile katkısı olmuş olan bütün ögeleri birbirine zarar vermekten oldukça uzak bir harmoni içinde nasıl bu denli kelimelere dökmüş olduğunu ise inanın bilmiyorum. Bir şehre ait olmuş olmanın ne demek olduğunu en samimi ve büyüleyici sözlerle anlatan yazar, Mardin'i hem anılarının merkezine koyar "doğduğum, büyüdüğüm ve öldüğüm" yer der; hem de en yakın arkadaşıymışçasına küser Mardin'e ve uzun bir süre gitmez, değiştiğini kabullenmek istemez. Ailesinin destansı geçmişinden ünlü olacağına inanıp keşfedilme isteğiyle yanıp tutuşarak rejisörlerin peşinden koştuğu sokakların kokusuna kadar her detay belki de Mardin'dir onun için, hatta başlı başına babası bile. "Biliyor musun Muro, beni hayatta üç şey mahvetti: Fazla cesaret, fazla merhamet, fazla sevgi." cümlesinin babasının dudaklarından döküldüğü anı; çok kısa bir zaman için de olsa birbirini çok iyi anlayan iki insanın iletişimi olarak niteliyor Murathan Mungan. Böyle bir anın yaşanıyor olmasının asıl nedeni babasının gözlerine yerleşmiş ölüm vakurluğu olsa da kitapta bu ana yer verirken babası ve kendisinden başka ölüm melekleri tarafından çevrelemiş olmalarına buruk bir gülümsemeyle minnet duyuyor. Hayatının değindiği çeşitli dönemleri arasında beni en çok çemberi içine alan zamanlar şüphesiz babasının ölümünün ilk günüyle başlayan ve yazarın tabiriyle günden güne ölüyor oluşuyla kendinden de parçaları ve kırıklıkları gömdüğü zamanlardı. Kitabın sayfaları arasında kaybolmuş satırların bir yerinde her insanın annesini ve babasını kaybetme gerçeğiyle yüzleşip bunun aşılamaz ama sadece kabul edilebilir bir duvar olduğunu söylediği cümleler daha fazlasını açıklamadığında; okuyuculardan en az birini ısrarlı ve çırpınan gözlerle bir arayış içine soktuğunda kolaya kaçmamam gerektiğini kabullendim ve kafamı kitabın en ücra köşesindeki ayrıntılar dahi seçilemeyecek raddede bir uzaklığa çevirdim. Neden hayatın en dürüst olduğu konuda düşünmeye yeltenmediğimizi, herkesin her yeni günle beraber ölüm basamaklarından birini daha tırmandığını içgüdüsel olarak bilirken bahsedilen herkesin içinde anne ve babamızın neden ısrarla yer almadığını düşünmeye zorladım kendimi. Evet, göz önünde bulunmuyorduk çünkü hiçbir zaman onlardan bağımsız var olmadık, olamadık. Bazıları uğruna savaştığı değerleri kendi çocuğundan esirgediğinde nefretle fark etti bunu, bazıları da bir vazoya çiçekleri yerleştirirken yapraklarının dökülmemesine dikkat ettiğini esefle anladığında. Aslında bilinçsiz olarak yöneldiğimiz bencil kalbimiz, bencil kalbimizin kırbacına aldığı bencil beynimiz onlar olmadığında bize ne olacağı sorusuyla sarsıldı hep. Murathan Mungan, insanın bunu anladığı ve kabul ettiği anın ölçülmüş bir yaş aralığı olmadığına dikkat çektiği için de daha samimidir benim gözümde. Dahası bunun gibi kendi organik yapısında olabildiğince basit ama hayatın karmaşasında soru işaretlerinin ortasına terk ettiğimiz karmaşıklıkları değindiği her karakterde, her şehirde ve her duyguda verir. Bu yüzdendir ki doksan beş sayfaya eritilmiş sonra da şekillendirilmiş bir yaşam belki de bin sayfaya yansıtılsaydı diyerek sonu getirilmeyen bir soru ben dahil birçok okuyucusu için kitabın son sayfasını okuyorken üzüntüyle karışık bir beklenti içinde sorulmuştur. Eylül ÖZYURT