Eşyaların İsyanı

Günlük hayatın sıradan, basit, önemsenmeyen fakat herkesin vazgeçilmez oldukları noktasında hemfikir olduğu eşyalar da bir gün sahiplerine özenip ölebilir mi? Peki hiç düşündünüz mü, eşyalar en sonunda dünyadaki bitmek bilmeyen döngülerinden usanıp ölmeye karar verirse ne olur? Örneğin senelerce yanımızdan ayırmadığımız, kolumuzdaki değişmez yerinde, bizimle birlikte hiç soru sormadan tam sadakatle her yere gelen, her ihtiyacımız olduğunda tereddüt etmeden başvurduğumuz, kimilerine göre oldukça gülünç olan bir sevgiyle sıkı sıkıya bağlı olduğumuz saatimiz, olur da bir gün sürekli olarak bileğimizle birlikte bir oraya bir buraya sallanmaktan bıkıp kendi varlığını sorgulamaya başlarsa ve daha kötüsü içinden çıkılmaz bir bunalım halindeyken ani bir kararla intihar etmeye karar verirse ve üstelik bu kararını uygulamaya geçirmeyi de başarırsa ne yaparız? Saatin artık hayati fonksiyonlarını yerine getirmeyen, yıllardır aşinası olduğumuz tik taklarının duyulmadığı, eskisi gibi akrep ve yelkovanının zaman denilen çevik koşucuyu yakalamak için bütün gücüyle mücadele vermediği cesedinin başına çöküp gözyaşı döker miyiz? Bir ölüye gösterilmesi gereken saygıyı gösterip resmi bir törenle veda eder miyiz yıllardır kahrımızı çeken cefakar saatimize? Ya da bu eski dostumuzun niçin böylesine korkunç bir karar verdiğini sorgulayıp kendimizi suçlar mıyız? En nihayetinde, bu dostumuza veda ettikten sonra yapacağımız ilk iş, diğer eşyaların da bu noktaya gelmelerini, hem fiziksel hem de psikolojik sağlıklarını tehlikeye atmalarını engellemeye çalışmak olacaktır. Yanlış anlamayın, diğer eşyaları çok sevdiğimiz, onlara da saatimize verdiğimiz kıymeti verdiğimiz için falan yapmayız bunu. Tamamen bencil sebeplerden ötürü yaparız. Çünkü çok iyi biliriz ki biz insanlar eşyaya muhtacız. Onlar olmadan yaşamayı aklımızdan dahi geçiremeyiz. Eşya olmazsa, insanlık tarihi boyunca kazandığımız tüm büyük başarılar, hayatımızdan silinir gider. Binlerce yıl inşa etmek için çabalayıp durduğumuz bu düzen bir anda paramparça olur. Tekrar en başa döneriz. İşte bu korku, en başa dönme korkusu yüzünden veririz bu mücadeleyi. Çünkü sarf edilen bütün çabalardan sonra tekrar başa dönme düşüncesi insanoğlunun en büyük kabuslarından biridir. İşte bu yüzden, bu tehlikeli durum, eşyaya, hiçbir canlıya davranmadığımız kadar kibar davranmamızı, saygı göstermemizi gerektirebilir. Bu halin düşüncesi bile bana son derece ilginç geliyor. Çünkü insanın sahip olduğu şeyleri korumak için, korkularının gerçeğe dönüşmesini engellemek için gösterdiği bu trajikomik çabanın hayali, korkularımızın bizi nasıl ele geçirebileceğini, nasıl gülünç durumlara sokabileceğini zihnimde oluşturduğu yansımayla ustaca açıklıyor. Nesnelerin ölümü düşüncesi zihnimde önceden beri vardı fakat Saramago'nun "Ölümlü Nesneler" isimli hikayesini okuduktan sonra fark ettim ki eşyaların karar verme yetileri olsaydı intihar etmeyi tercih edecekleri düşüncesi fazla iyimser bir düşünce. Saramago bu hikayede insanlara yani sahiplerine isyan eden nesneleri anlatıyor. Evet, isyan eden... Eşyaların isyan etmesi fikri hiç aklıma gelmemişti. Şüphesiz bu çok daha korkunç bir senaryo. Eşyalarımız ölmeye karar verirse onlar olmadan son derece ilkel de olsa yaşamaya devam edebiliriz. Fakat kendimiz tasarlayıp, kendimiz ürettiğimiz eşyalarımız bir gün bize düşman olmaya karar verirse o zaman hayatta kalmamız, en azından hür insanlar olarak yaşamaya devam etmemiz imkansızlaşır. Çünkü tamamen itaat edeceklerine inanarak çeşitli fonksiyonlarla donattığımız, güçlendirdiğimiz eşyaların uzun süredir görmekte olduğu hakaretlerden, aşağılanmalardan, şiddetten, zulümden bıkıp zalime yani bize karşı topyekun bir savaş başlatması şüphesiz sonumuz olur. Eşyaların ölmek yerine isyan etmelerini zihnimde canlandırmak ilk bakışta komik gözüken fakat aslında çok acı bir durumu daha iyi anlamamı sağlıyor. Sağlıklı düşünebilme yeteneğine sahip olan her insan fark edecektir ki kendi ürettiği silahların kendisine çevrildiği bir savaşta hayatta kalma şansı olamaz. Bu yüzden olası bir başkaldırı durumunda savaşmak yerine uzlaşmayı seçeceğiz. Uzlaşmak dediğime bakmayın, hayatta kalmak için teslim olmaktan bahsediyorum. Kaderimize razı olup tam anlamıyla düşmana teslim olduğumuz zaman, daha önce eşya bizim için neyse bundan sonra da biz artık eşyalar için o olacağız. Değersiz cisimler olarak kabul görecek, önceden efendisi olduğumuz eşyalar tarafından aşağılanacağız. Kısacası, böyle bir durumda bizi biz yapan tüm erdemlerimizi kaybedecek, cansız suni varlıklar haline geleceğiz. Bütün bir sayfa boyunca incelediğim bu son derece absürt iki senaryo bize gösteriyor ki zaman ilerledikçe, teknoloji geliştikçe, biz daha çok ürettikçe aslında güçlenmedik, aksine ürettiklerimize daha çok muhtaç hale geldik. Eşyaların ölmesini yahut isyan etmesini hayal ettiğimde hep aynı sonuca ulaşıyorum, zaman içinde eşyalara öylesine bağımlı bir hale geldik ki esas insani özelliklerimizi kaybettik. Bugün bize eşyaların kontrolden çıkacağı düşüncesi fazlasıyla uçuk geliyor fakat ben bu düşüncenin gelecekte bizi uzun süre meşgul edeceğini düşünüyorum. Çünkü gittikçe daha karmaşık, daha zeki eşyalar, aletler, makineler üretiyoruz ve bir gün artık kendi yarattığımız bu karmaşanın içinden çıkamaz hale geleceğiz. Ve o zaman bu gülünç senaryo çok acı bir gerçeğe dönüşecek.