BİR HITCHCOCK BAŞYAPITI

Bakma hazzının temel bir içgüdü olduğuna en büyük kanıt günümüz sinemalarıyken, Alfred Hitchcock gibi üretken bir beynin skoptofili teması üzerinde durması çok da şaşırtıcı değil. Fakat voyerizmi çağına kabullenilebilir halde sunduğu 1954 yapımı Arka Pencere filmi, izleyicisine farklı bir perspektif önererek bir devrim niteliği taşıyor. Alfred Hitchcock, insanlığın voyerist eğilimleri üzerine bir kariyer yaptı ve şüphesiz diğer hiçbir filmi voyerist yaklaşımın teşvikinde Arka Pencere'yle yarışacak kadar etkili olmadı. Senaryodan kısaca bahsetmek gerekirse; baş karakter Jeff, görev sırasında bacağını kırmış ve kalçasından ayak bileğine uzanan alçısıyla ayağa kalkmak için gün sayan bir polis muhabiridir ve koltuğunda yalnız geçirmek zorunda kaldığı saatler sırasında komşularını izlemeyi bir alışkanlık haline getirmiştir. Uzatmalı nişanlısı Lisa ve bakıcısı Stella Jeff'i sık sık ziyaret ettiklerinden bir süre sonra onlar da olayların gidişatını takip etmeye başlarlar ve evlerin birinde rutine aykırı garip olaylar dönmeye başladığını fark ederler. Cornell Woolrich'in Türkçe çevirisi bulunmayan "It Had to Be Murder" adlı eserinden beyaz perdeye uyarlanan filmin, öyküden büyük oranda beslendiği çok açık, fakat Hitchcock'un dokunuşları olmadan aynı sürükleyici akış sağlanır mıydı, bilemiyorum. Bakma hazzının meşrulaştırılmasında büyük rol oynayan bir başka isim ise şüphesiz hikayeyi beyaz perdeye uyarlayan senarist John Michael Hayes. Hayes yalnızca ana fikri güçlendirmekle kalmıyor aynı zamanda karakterlerin bireysel öykülerini ve alt yapılarını filme dahil ederek diyalogları da daha inandırıcı kılıyor. Senaryoyu kabaca incelersek, filmin daha ilk dakikalarında bakma hazzını meşrulaştırmak için pek çok şartın uygun olduğunu görmek mümkün. Örneğin, James Stewart tarafından canlandırılan baş karakter L. B. "Jeff" Jefferies'in görev sırasında bacağını kırmış ve belden aşağısı alçıyla kaplı bir polis muhabiri olması elbette filmin başlangıcı için bir gereklilik değil; fakat merakını mesleğine dönüştürmüş bir adamın, haftalarca işinden uzak kalıp kendini sıkılmış halde bulması izleyiciyi voyerizmin makul olduğuna inandırmak için güçlü bir piyon olarak kabul edilebilir. Bu güçlü ilk hamleye bakıp filmin tümünün skoptofilinin doğruluğunu savunarak ilerlediğini düşünenler ise çok yanılıyor. Çünkü Hitchcock, kendisinden beklendiği üzere karakterlerin inandırıcılığını, film ile verilmek istenen anafikir için öylece bir kenara atmıyor. Aksine, zıt görüşleri, daha sonra falsolarını göstermek üzere filme dahil edip anafikri daha da sağlam bir temele oturtuyor. Örneğin Jeff'in uzatmalı nişanlısı Lisa Carol Fremont'u canlandıran Grace Kelly ve Jeff'e iyileşme sürecinde göz kulak olan bakıcısı Stella'yı canlandıran Thelma Ritter filmin başında Jeff'in edindiği izleme alışkanlığına karşı olsalar da, ilerleyen sahnelerde iki bayanın da Jeff'in anlattıkları ve çıplak gözle gördükleriyle yetinmeyip Jeff'in dürbününü alıp voyerizme dahil olduklarını açıkça algılıyoruz. Senaryonun voyerizm yanlısı son ve en büyük hamlesi ise Jeff'in gözlemi sayesinde bir cinayet vakasının çözülmesi ve cinayet zanlısının tutuklanıp cezasını bulması oluyor. Bana göre filmi izlemeye değer kılan tek nokta anafikir de değil. Bir iç mimar adayı olarak benim, bazı filmleri konunun ilginçliğine odaklanmaksızın, salt geçtiği ortamı incelemek için de izlediğim oluyor. Arka Pencere adlı yapıt da bu filmlerden biri, bunun nedeni ise; olayların tüm akış boyunca Manhattan'ın işlek caddelerinden birinde iç avlulu bir apartman dairesinde ve dairenin gördüğü pencereler dizisinde geçtiği hissi verilse de tüm ortamların aslında bir stüdyoda bu film için özel üretilmiş mekanlardan ibaret olması. Set tasarımcısı senaryoya bağlı kalmak adına adeta bir koleksiyoner gibi çalışmış ve bauhaus tipi gösterişsiz bir binanın bir birinin klonu olan dairelerine farklı farklı bir dolu dünya yerleştirmiş. Şöyle bir toparlamak gerekirse, Arka Pencere, izleyicisine farklı bir bakış açısı kazandırmayı amaçlayan, gerek karakter betimlemesi, gerek kurgu, gerek mekan bakımından oldukça inandırıcı ve senaryosuyla da oldukça ilginç ve sürükleyici bir film. Henüz izlememiş olanlara, temiz bir zihinle sindirerek izlemelerini, izlemiş olanlara ise tekrar açıp olaylara daha derin yaklaşarak analiz etmelerini tavsiye ediyorum.