SAVAŞMAKTIR KADIN OLMAK

"Kadın" kelimesinin toplumumuza ne çağrıştırdığını düşünmenizi istiyorum. Belki de ben anlatmadan fark edebilirsiniz kadınların nasıl algılandığını, küçük yaşlardan başlanarak ötekileştirilmeye çalıştırıldıklarını ve ne gibi zorluklarla savaşmaları gerektiğini. Kadın-erkek eşitliği, kimsenin ağzından düşürmediği fakat insanların davranışlarına yansıtmalarında güçlük çektiği bir konu. Kadın ve erkek, her geçen gün biraz daha farklılaştırılmaya çalışılıyor. Bu çaba aslında daha biz doğmadan başlıyor. Erkek çocuğun doğması maviyle temsil edilirken kızın doğması pembeyle gösteriliyor. İnsanların ayrıldığı yetmemiş gibi renklere de farklı anlamlar yüklenmeye başlandı. İlk yaşlarında hediye alınırken erkeğe araba, kıza bebek alınıyor. Dahası arabayla oynayan kıza tuhaf gözle bakılıyor, bebekle oynayan erkeği görenler ise bunun bir sorunun başlangıcı olduğunu düşünüyor. Bir kızın küçücük yaşta bebekle oynatılması, adeta gelecekte toplumun ona kabul ettirmeye çalışacağı şeyin habercisi niteliğinde. Küçük kızlarımız büyüdüklerinde fark ediyorlar ki bu zihniyet peşlerini bırakmıyor. Erkek eve ekmek getiren olarak görülürken kadın sanki çocuk bir tek ona aitmişçesine evde oturup çocuğuna bakan kişi rolünü üstlenmek zorunda bırakılıyor. Zannediliyor ki erkek kadından üstün. Buna bir de başka bir açıdan bakalım. Yıl 1930, kadınlar ilk defa belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı elde ediyor. 1933, köy muhtarlığı. 1934, milletvekilliği. Eylemler yapılıyor kadın hakları korunsun diye. Peki ya hiç "erkek hakları" diye bir tamlama duyanınız var mı? "İnsan hakları" demek varken, "erkek hakları" diye bir şeyin lafı bile edilmezken kadını küçük gösteren "kadın hakları", bu hakların korunma gerekliliğini ortaya çıkarıyor. Başka bir deyişle, kadınlar korunmaya muhtaç görülüyor. İşin kötüsü, kadını küçük gören zihniyetin bilinçaltımıza nasıl yerleştirildiğinin farkında bile değiliz. Şu ana kadar anlattıklarım gibi küçük detaylarla beynimize bu tür mesajlar işleniyor. Dahası da var: Yavaş koşan birine "kız gibi koşma", ağlayan bir erkeğe "kız gibi ağlama" demek, bir işin düzgün yapılması gerektiği vurgulanmak istenildiğinde "adam gibi yap şu işi" diye farkında olmadan "adam" olmanın önemini vurgulamak, hatta bilim insanı demek varken "bilim adamı" gibi cinsiyetçi bir tabir kullanmak artık hayatımızın bir parçası haline geldi. Söylediğimiz şeyleri aslında ne ifade ettiğini düşünmeden söylemeye o kadar alıştık ki kulağa normal gelen bu sözler aslında toplumumuzu içten fethediyor ve kadınlara hak ettikleri değerin verilmesinin yoluna ufak ufak taşlar koyuyor. 1998 yapımı bir film olan Mulan, cinsiyetçi yaklaşımın en güzel(!) örneklerini bulabileceğimiz bir film. Filmde geçen "Kızına bir erkeğin huzurunda dilini tutmayı öğretsen iyi edersin." cümlesini duyduğumuzda, erkek ve kadın arasında var olduğu düşünülen seviye farkı tokat gibi yüzümüze çarpıyor. Erkeklerin hayalindeki kadını tasvir etmek için kadının güzelliğinden, nasıl yemek pişirdiğinden bahsetmeleri ve Mulan zekanın önemini söylediğinde yüzlerini ekşitmeleri ise kabul etmek istemediğimiz fakat günümüzde toplumumuzda var olan algıyla eşdeğer. Bize anlatılan diğer prenseslerden farklı olarak bir şeyleri düzeltmek için yakışıklı prensinin gelmesini beklemeden kendi mücadelesini veren Mulan, kadını sadece güzelliğiyle ön plana çıkarmaya çalışan prenses hikayelerine kafa tutar nitelikte. Mulan'ın ülkeyi zekası sayesinde kurtarmasından sonra hakkında "O bir kız. Hiçbir şeye değmez." denmesi ise sonuç aynı olsa da bir işi erkeğin ve kızın yapmasının farklı olduğunu tüm gerçekliğiyle ortaya koyuyor. Şimdi başta sorduğum soruyu tekrar düşünün. Belki de işin bu kadar ciddi olduğunu fark etmemiştiniz. Kadın demek, makyaj yapan, zekası yerine güzelliğini kullanan, dış görünüşten ibaret, evde oturup çocuğuna bakan bir varlık demek değil. Ben söyleyeyim size kadın olmak ne demek. Kadın olmak, evinde oturman gerektiğini düşünenlere zekanla karşılık verebilmektir. Kadın olmak, hakların için savaşmaktır çünkü bu hakların elinize geçmemesi için uğraşan insanlar vardır. Tüm ayrılıkçı görüşlere rağmen dimdik ayakta durmak, toplumda kendine yer bulmanın zorluğu içinde parlayabilmek, herkesin "Yapamazsın." dediğini yapmaktır. Kadın olmak, imkansıza kafa tutmaktır. Mulan, Tony Bancroft, Barry Cook , 1998 İzel Yalçın