Göçmen Yalnızlığı

Yaşadığımız bu günler kuşkusuz sürekli karşılaştığımız, haberlerini duyduğumuz yoğun göçmen nüfusuyla anılacak ileride. Elbette ki bu zamanları önemli kılan pek çok olay yaşanmakta. Yaşanması muhtemel olayların tedirginliği de bizimle beraber. Benim için göçmen olgusu ayrı bir öneme sahip. Bunun en önemli nedeni kişisel olarak tecrübe edebilmem. Televizyon, gazete, sosyal medya gibi dolaylı aktarımların dışında tamamen kendi gündelik hayatımın bir parçası olarak fikir sahibi olabiliyorum. Metrolar, otobüs durakları gibi insan yoğunluğunun kaçınılmaz olarak yer aldığı her nokta onların varolma mücadeleleri için mutlak uğrak yerleri. Ancak tecrübe ettiğimi söylediğim göçmen olgusunu anlamakta bu karşılaşmalar ve kurulan iletişim hep eksik kalıyor. Odak genelde zorunlu ihtiyaçlarını karşılama çabasının dışına pek çıkmıyor. Bu ihtiyaçların önemi ve çoğunlukla çocuklarla beraber yürütülen bu çaba, benim şimdiye kadar yetişkin göçmenlerle ilgili düşüncelerimin de sınırlı kalmasına neden olmuştur. "Kırık Köşeli İlkbahar" kitabını okuduktan sonra göçmen yetişkinlerin hayatına bakışım biraz daha farklılaştı.(Benedetti, 2014) İnsan olmanın temel ihtiyaçlarının karşılanmasının dışında anlamları olduğunu hatırladım. Kitabın "Sürgünler" bölümlerinde özellikle "yalnızlıktan ölen" bir gazeteciyle ilgili kısım bunda etkili oldu. Bunu unutturan ise muhtemelen sokaklarda görmeye alıştığımız göçmen çocukların talepkar bakışları ve onların ne zorluklarla (barınma yoksulluğu, açlık) baş etmek zorunda oldukları gerçeğiydi. Tabi ki birçok insan gibi çocukların sokaklardaki zorlu varoluş mücadeleleri benim de içimi sızlatıyor. Soğuk, yağmur, giyim kuşamları, ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamadıkları konusu sık sık endişenlendiriyor beni. Şunu da biliyorum ki bunlar çocuk ve yaşamsal zorunlulukları yerine getirildiğinde, mutlu olmak için çok fazla neden aramazlar. Aileleri yanlarında oldukça yeni hayatlarına tutunmakta zorluk çekmezler. Kitabın çocuk karakteri Beatriz'in yaşamında bunu görebiliyoruz. Ülkede bir darbe yaşanmış. Babasının da dahil olduğu pek çok kişi tutuklanmış, öldürülmüş ya da sürgün edilmiş. Tüm bu şartlar altında Beatriz'in, babasınının ceza evinden yazdığı mektupları, büyükbabasının sohbetleri, annesinin yoğun ilgisi, okulu, arkadaşarı sayesinde, mevcut durumun gerçekliğiyle yüzleşmesinin ve kötü etkilenmesinin engellendiğini görüyoruz. Buna karşın tüm yetişkinlerin çok ciddi sorunlar yaşadıkları, bunlarla baş edebilmek için büyük emek harcadıkları görülüyor. Yetişkin göçmenler için de aynı zor durum geçerli. Türlü nedenlerle, doğup büyüdükleri, bir yaşam biriktirip umutlandıkları hayatı bırakıp, kaçınılmaz şekilde "öteki" olacakları yeni bir yaşama dahil oluyorlar. Bu öteki olarak varoluş, kaçınılmaz bir yalnızlık dayatacak onlara. Bu yalnızlık günlük hayatın olağanlığının dışında çok daha sert ve aşılması zor bir yalnızlık olacak. Günlük hayatımızın sıradanlığında zaman zaman içine düştüğümüz ki bazen çok şiddetli yaşanabilir- aşılması genellikle zamana ve değiştirilmesi görece basit şartlara bağlı olan bir durum değil. Yalnızlığın güvensizlik ve güvencesizlikle olan ilişkisi, birbirini üretmeleri, fiziksel ve psikolojik koşullarca beslenmeleridir. Kendi hayatımdan, çok basit, yaşamsal olmayan onlarla karşılaştırdığımda şımarıkça- örnekler yetişkin göçmenlerin tüm fiziksel zorlukların yanında, çok üstünde durulmayan psikolojik sorunları aklıma geliyor. Kendi evimde bir oda değişikliği bile tüm düzenimi bozabilir. Odaya ait sesler, düşen ışıkların yeri, zamanı; tüm bunların eksikliğini duyarım. Yeni odamda bunları ararım ve bunlara alışmam zaman alır. Yeni sesler, yeni ışıklar, yeni bir koku... Fakat sesini, ışığını terk etmek zorunda kalmış bu insanlar, kişisel tarihlerini, coğrafyalarını, biriktirilmiş bir hayatı geride bırakmışlar. Yalnızlıklarını düşünmek bile korkutuyor beni. Burada da yankılanıyor sesleri, ışık burada da aydınlatıyor gökyüzünü. Kendi rüzgarlarının taşıdığı, kendi çölünde toza bulanıp nehirlerinde yıkanmış ışık değil ama. Yankıya şekil veren coğrafya aynı değil. Cevheri burada dövülmemiştir ışığın ve sesin. Mümkün olsa bile bir gün dönmeleri, onları bekleyen kentler, sokaklar aynı olmayacak. Tüm yaşanmışlığıyla harabeye dönmüş bir ülke ve o harabenin altında kalmış milyonlarca insanın yaşama dair umutları. Bunun yarattığı yalnızlığı kavrayabildiğimi sanmıyorum. Bu durum insanlarda aşılması güç bir yalnızlığa neden oluyor. Kendilerini tarihsel ve sosyolojik olarak bir parçası olmadıkları kurumlarla, gelenekle, dille karşı karşıya bulunuyorlar. Güvensizlik ve güvencesizlik hayati bir hal alıyor. Kurumlar karşısında, özellikle de devlet karşısında buralı insanların bile sürekli dumura uğradıkları düşünüldüğünde göçmenlerin bu anlamda ilişkilerini yürütmelerinin zorluğu aşikar. Bu insanlar tüm bunlarla nasıl baş ediyorlar ya da edebiliyorlar mı? Giyim kuşam, yemek, barınak sağlayan kurumlar psikolojik destek veriyor mu? Bu destek, çok önemli bir sorun olarak gelecekte bizi bekleyen toplumsal arazların en azından bir kısmının önüne geçilmesini sağlayacaktır. Kuşku yok ki artık beraber paylaşacağız bu ülkeyi ve gelecek bir nesli bu insanlar yetiştirecekler. Dolayısıyla onların yalnızlık, güvensizlik ve güvensizlik hislerinden mümkün olduğunca uzaklaştırılıp bu ülkenin bir parçası olduklarına yapıp ettiklerimizle inandırıp her alanda adaptasyonlarını mümkün olan en iyi biçimde gerçekleştirmeliyiz. Aksi takdide; yalnızlık hissi elbette pek çoğunun ölümüne neden olamayacak. Ama kurumsal olarak üzerine gidilmezse belli başlı sorunları işleyen yaralar halinde yaşamları boyunca taşımalarına daha kötüsü kendilerinden sonraki kuşaklara aktırmalarına neden olacak.