AŞK: Rüyalar ve Masallar Sergisi Üzerine

Zekiye Sarıkartal'ın Atlas Sanat Galerisi'nde açılan Aşk: Rüyalar ve Masallar adlı sergisine gittik. Bu sergiye gitmeden önce Sarıkartal'ın işleri hakkında fikir sahibi değildim ve onu bu sergi sayesinde tanıdım. Öncelikle sergi mekanı olan Atlas Sanat Galerisi'ne ulaşımımız Ankara'yı pek bilmeyen benim için bile oldukça kolaydı. Ankara'da bugüne kadar gezdiğim diğer galerilerin şehrin neredeyse sadece özel araçlarla ulaşılabilen bölgelerinde olması sebebiyle bu galerinin adresini herkes için çok ulaşılabilir buldum. Tek problem galerinin internet üzerinde sergileri takip ettiğim sitelerde neredeyse hiçbir izi olmaması, serginin ve galerinin varlığından bir ödev sayesinde haberim olmamdı. Bu problemi dile getirdiğimde galeride bulunan kişinin, galerinin 10 yıldır var olduğu, düzenli takipçilerinin bulunduğu ve izlediğim siteleri kullanmadıkları cevabını aldım. Bu sebeple galerinin kendi fiziki özelliğinde olduğu gibi belki biraz yer altında kalmayı tercih ettiğini düşünüyorum. Sanatçının özgeçmişini liste halinde doğum yılı ve katıldığı etkinliklerle okumadan, işleriyle yüz yüze gelerek hayat öyküsünü okumaya çalıştım. Sergiden önce öğrendiğim tek şey sanatçının ismi ve daha önce benim şu an eğitim aldığım Bilkent Üniversitesi Güzel Sanatlar'da bölüm başkanlığı yapmış olduğu idi. Sanatçının cinsiyeti ve buna bağlı yaratılan toplumsal cinsiyeti bir şekilde üzerimde daha "ince" yaratılmış işler beklentisini oluştursa da, daha sonra okuduğum sergi katologunun giriş yazısında belirtilen "kadınsı, duygu yüklü, hepimize yakın imgeler" tanımlaması bende, sanatçıyı belki de tamamen cinsiyetsiz ve sadece ürettiklerine denk görme isteği uyandırdı. Bugüne kadar çoğunlukla kitaplardan görebildiğim batı sanatı örnekleriyle büyümüş bir izleyici olarak, içinde var olduğum kültürün örneklerini de daha iyi görebilmek ve eksikliğini gidermek için aldığım Çağdaş Türk Sanatı dersinde edindiğim parça parça bilgilerden yola çıkarak, öncelikle Zekiye Sarıkartal'ın işlerinde geyik, tavus kuşu, kurt ve kirpi gibi gün içinde pek aklıma gelmeyen canlılar olduğunu ve daha sonra resimlerdeki mimari figürlerin üzerinde Selçuklu, Osmanlı, Türk motifleri bulunduğunu ve yine bunlara bağlı olarak tavus kuşlarının Pers ve Osmanlı minyatürlerindeki varlığını bağdaştırdım. Tavus kuşu figürlü resimler genel olarak bana Pers minyatürlerinin diğer minyatürlerden farklı olarak daha uçuşan, üç boyutlu ve hareketli örneklerini anımsattı. Özellikle kuru boya ilk başta bir resim sergisinden beklenilen yağlı boya ya da akrilik beklentisini bir anda alaşağı etti ve salonun girişinde bulunan bu tavus kuşu figürlerin insansı suratları ve bakışları işlerin erkeksi ya da kadınsı olmasından daha çok "çocuksu" oldukları izlenimini verdi. Anatomik parçaların bitkilerle birleşimleri, bir sanatçılar için anatomi dersinin çizimlerinden çok bariz olarak "memento mori" terimini bugün canlandırmak gibiydi ve Türkiyeli sanatçılar arasında pek de rastlamadığım bir örnekti. Özellikle grotesk sayılabilecek güzellikteki iki kafatası figürünün kişileştirilip etrafına da çiçek figürleri yerleştirilmesini görmek kendi adıma oldukça eğlenceliydi. Bunların dışında Kolaj #19, tarih öncesi bir kadın figürü, pelvis parçaları ve açılan çiçekler doğurganlığın neredeyse bütün sembollerinin birleşimi gibiydi. Sergide diğer dikkatimi çeken örnekler tabii ki çocuk figürleriydi. Güneş altında fazla kalmış ve biraz solmuş hissini veren Türk bayrağı figürü ve hemen altında benzer tonlarda bir adacık hissini veren noktanın üzerinde duran ve güneşin altında yüzünü buruşturmuş kurdeleli bir çocuk figürü tamamen içinde yaşadığım kültüre bir göndermeydi fakat beni en çok etkileyen iki çocuk figürünün el ele tutuşup dalgalı bir denize benzer dokudaki (ya da arka plandaki) maviliğin üzerinde yürüdükleri resimdi (#16). Bu resim bana da annemin anlattığı, ortalama 1960'lar Ankara'sında geçen ve şu an var olmayan Sıhhiye Deresi'nin bir sel baskını yaratması ve orada bulunan insanların su içinde yürümeleri, boğulan hayvanlar ve annemin Gençlik Caddesi'nden annesiyle birlikte birilerine yardım etmek için Sıhhıye'ye gelmeleri ve tek canlı hatırlayabildiği görüntünün oyuncak bir bez bebeğin suda yüzdüğü ve onu almak istemesi hikayesinin benim için adeta bir başkası tarafından görülmüş ve görselleştirilmiş haliydi. Resimlerdeki kurdele imgesinin bahsi geçen yıllara bir gönderme olduğunu da düşündüm ve kesilmiş saç görüntülerinin de hep bu benzer deniz ve dalgalara benzeyen görüntüyle örtüştüğünü düşünüyorum.