Kuralların Tutsaklığı Altında

Hayatın anlamsız olduğu düşüncesinin sularına kapılmış, yüreğini, soğukkanlılığın ellerine bırakmış, duygu ve hislerin kendisini yalnız bıraktığı, topluma göre yabancı haline gelmiş bir insan... Bir yandan mantığa uygun bazı düşünceleriyle bizi şaşırtırken bir yandan da hayatın akışındaki olaylara kayıtsız kalması, karaktere karşı bir hayret duymamıza neden oluyor. Nasıl olur da sorusu ile başlayan cümleler devamını getiremeden zihnimizde birer birer uçuşuyor. Yaşamdaki kuralların ve düzenin bir makine veya mekanizma gibi değişmeden işlediğini düşünmesi ve hayatın anlamı olmadığına inanması, Meursault adlı karakterin dalgalı ve engin denizde tek başına yol aldığına dair bir resmi gözümüzde canlandırıyor. Yabancı adlı eserde, karakterin düşündüğü gibi hayatın önemsiz ve bir değeri olmadığı düşüncesi bir temele oturtulabilir mi? Halbuki yaşamımızı şekillendiren, ona renk ve duygusal olarak lezzet katan umutlarımız, inancımız, bağlılığımız ve hayallerimiz vardır ve insanın doğasında bulunur zaten. Fakat Albert Camus'nun Yabancı adlı eseriyle bizlere sunduğu, dikkat çekici fikirlere sahip Meursault adlı karakter, yaşadığı hayata dair sahip olduğu bilinci haricinde hiçbir insani duyguyu ruhunda beslemeyen bir insan ve eserin sayfaları arasında rastladığımız, hayatın ölüm, çatışma, dostluk gibi olgularına, kahramanın bakış açısındaki bulanıklık, adeta karanlık bir atmosfer yaratıyor. Çünkü kalbimiz yaşanan olaylara üzülme, sevinme veya hayret duyguları ile karşılık vermek isterken Meursault'un sadece belirli olmayan bir mantık çerçevesinde bu olaylara yaklaşması, hissettiğimiz duyguların önüne puslu bir cam koyuyor. Ardından duygusal olarak bunaldığımızı hissedebiliyoruz. Beklentilerin, hedeflerin varlığının, insana, yaşamın dalgalı sularındaki mücadelesinde güç verdiğini düşünüyorum. Meursault ise adeta kendisini yaşama bağlayan bu ipleri kendi kendine koparıyor ve anlayışımıza ters düşebilecek bir ruha bürünerek olaylara kayıtsızlığı ve umursamazlığı ile bizleri şaşırtıyor. Meursault adlı karakterin hislere ve duygulara hayatında yer vermediği gibi olayları incelerken de nesnel tarafları ile değerlendirdiğini görüyoruz. Karakter, olaylara duygularını ve yüreğini katmadan, mantığa uygunluğuna göre incelerken toplumsal işleyişi ve düzeni bir mekanizma gibi değiştirilemez bir kalıp veya makine gibi görüyor. Albert Camus, karakteri bu nitelikleriyle yansıtırken bizleri düşünmeye davet ediyor. Bu konuda, belki de toplumsal işleyişin ve düzenin var olması gerektiği düşüncesini savunabilirim. Çünkü insanların davranışlarını denetleyecek sosyal normların olmasının gerekli olduğunu düşünüyorum. Eğer toplumda bir düzen mekanizması ve kurallar olmasaydı, toplumun kendi içinde yaşayacağı çatışma, küçümsenemeyecek kadar önemli ve topluma zarar verecek boyutta olabilirdi. Eserde, karakterin karşı çıktığı toplumsal kalıbın aslında bir mekanizma ya da makine olarak algılanmaması gerekir. Çünkü toplumsal çatışma ve toplum ilişkilerini düzenleyen bir sistemin olması, toplumu ayakta tutan temel eleman olarak düşünülebilir. Toplumsal düzene farklı bir bakış açısı getiren Meursault, aynı zamanda sorgulama eylemini tanımayan bir karakter. Kendisini yaşamın anlamsızlığı içinde hayatını sürdüren bir insan olarak gören Meursault, pişmanlık ve öz eleştiri gibi kavramları da benimseyemiyor. Karakterin ruhunu tamamen bu duygulara kapatması şu soruları aklımıza getirebilir: İnsan kendi kendisini mi toplumdan uzaklaştırıyor? Hayatın bir anlamı olmadığı düşüncesi, böyle bir insanın zihninde dolaşırken, dış dünyaya olan kayıtsızlığı ve ruhunu, ait olduğu toplumun ruhundan koparışı, bu yabancılaşmanın bir ürünü olabilir mi? Yabancı adlı eserin sayfaları arasında, alışagelmiş niteliklere sahip bir karakter yerine, toplumun genel düzenine veya mekanizmasına, ruhunun işleyişini uyduramamış bir karakterle karşılaşınca şaşırıyoruz ve düşünüyoruz: Belki de yaşamda hiçbir zaman var olmayacak, yalnızca toplumun koyduğu kuralların tutsaklığından kurtulmak için bir çıkış yolu arayan düşüncelerde ve farklı bakış açılarında varlığını hissedebileceğimiz bir yabancı; Meursault.