Çok Kültürlü Hayat Olamaz mı?

Sokağa çıkıyorum, insanlarla karşılaşıyorum ama bu insanlar çeşit çeşit. Her bir çeşit farklı bir kültürü temsil ediyor. Çokluk kavramı bana zenginliği ve bolluğu anımsatıyor. Kültür hayatın her yanında mevcut; yenilen yemekler, davranışlar, eğitim ve hatta zevkler... hepsi içinde kendi kültürünü barındırıyor. Peki niçin birlikte zenginleşmeyip, içimize kapanıp fakirleşiyoruz. Dünyanın neredeyse her yanında var olan bu kültürel çeşitlilik nasıl oluyor da bir kesim tarafından bir problem olarak görülürken, diğer bir taraf tarafından benimseniyor, bunun kıstası ne? Öncelikle çok kültürlü yaşama kötümser bir bakış açısıyla yaklaşanların göz ardı etmemeleri gereken birkaç husustan bahsetmek lazım. Benim bugün İtalya'ya gidip meşhur pizzasını tatmamın ya da uzağa değil Hatay'a uğrayıp tepsi kebabını yememin, bu yörelerin yemek kültürlerini keşfetmemin, nesi problem olabilir? Benim için yeni bir lezzet, kültürün sahipleri için bir ekonomik kazanç. Beyin göçlerine bakalım. Bugün Hindistanlı birçok bilgisayar mühendisi hayatlarını ABD'de devam ettiriyorlar, ABD ekonomisine ve gelişimine kendi alanlarında büyük katkı verip, kendi ülkelerinde bulamayacakları imkanlarla burada yaşıyorlar. Hint kültürü ile büyümüş mühendis memnun, tamamen farklı bir kültürle büyümüş ABD'li memnun. Bununla da sınırlandırmayalım. ABD' de çalışan işçi sınıfının azımsanamayacak kadar büyük bir bölümünü Meksikalılar oluşturuyor. Meksikalı ülkesinde bu imkanları bulamayacağı için memnun, ABD'li işveren de memnun. İki farklı kültür bir arada. Ben bu çok kültürlü yaşamın anahtarını çıkar ilişkilerinin oluşturduğunu düşünüyorum. Eğer karşılıklı edimler iki taraf için de tatmin edici ise bu hayat şekli mümkün, değilse problemler başlıyor. Bu örneklere baktığımızda kültürlerin farklı olmasının ortaya çıkna problemlerin sebebi olmadığını görebiliyor, çok kültürlü yaşamın aslında istenildiğinde nasıl sorunsuz ve faydalı bir şekilde gerçekleşebileceğini anlayabiliyoruz. Peki çok kültürlü yaşam bu kadar kolay mı elde eliyor? Çok kültürlü hayatı zorlaştıran hiç mi bir şey yok? Peki ya o zaman neden günümüz Avrupa'sındaki aşırı sağ kesim hem bu kadar içe kapanık olmayı destekleyip hem de büyük kitlelere ulaşabiliyor? Neden ABD yeni başkanı Meksika'yla arasına duvar örmeyi ve ülkeye göçmenlerin girmesini kısıtlamayı vaat ederek seçilebiliyor? Demek ki çok kültürlü hayat hep toz pembe değil. Daha önce de vurguladığım gibi ben farklı kesimlerin insanlarının arasındaki çıkar ilişkisi bir denge ile sağlanamadığında problemin başladığını düşünüyorum. Meksikalı işçi kafasını kaldırdığında Amerikalı işçiden daha kötü şartlarda çalıştığı fark edince problem başlıyor. Yahut savaş nedeniyle göç eden insanlara devletler ekonomik yardım politikası güdünce, vatandaşlar bu yardımların kendi ceplerinden çıktığını düşündüğünde, iş imkanlarının azaldığını anladığında problem başlıyor. Bunlarla beraber bence çok kültürlü yaşamın önündeki en büyük engel; yeni kültüre göç eden insanın karşılaştığı hayata ayak uydurmaya çalışmaması. Hatta saygısız, umursamaz bir üslup ile davranması yani çalışmadan gelir elde etme çabası, suç işlemesi. En büyük sorun da bunları sanki yapması hakkıymış gibi davranması. Bu problemler şüphesiz tüm ülkelerin sosyal yaşamını hayli sarsıyor, yeni insanları birer problem olarak sunuyor ve ülke vatandaşları göçmenlerin olmadığı eski düzenlerini geri istemeye başlıyorlar. Bu vaziyeti anlayan politikacılarda duruma hemen el atıyor ve vaziyetten fırsat çıkarmayı her zaman olduğu gibi başarıyorlar. Sonuçta ben çok kültürlü yaşamın ancak ve ancak karşılıklı edimlerin yakın olabileceği şartlarda mümkün olabileceği, problemin kültürel farklılıklardan ziyade bu edimlerden kaynaklandığını düşünüyorum. Sonuçta Hindistan da Hindular domuz etini, Müslümanlar ise inek etini yemeyerek çok kültürlüğü sağlayabiliyorsa problem kaynağı farklılıklardan değil, çıkar çatışmalarından oluşuyor. Mustafa Feyzi Belviranlı