Bir Palyaçodur Ölüm

Sinema benim için hep bir illüzyon, büyüleyici bir sanat dalı olmuştur. Günümüzde bazı filmlerde teknoloji, oyuncuların önüne geçmiş gibi görünür. Ama sessiz film dönemlerindeki sinema, seyircileri sihirli bir dünyaya götüren ve onların hayal güçlerini zorlayan bir büyüye sahipti. Konuşmalar ve anlatımlar konuşma kartlarıyla çok kısa cümlelerle özetlenirken, teknik hile ve ışık oyunlarının henüz uygulanmadığı bu dönemlerde oyunculara çok fazla iş düşmekteydi. Charlie Chaplin, filmlerindeki ismiyle "Tramp" sessiz sinema döneminin en ünlü aktörü ve film yapımcısı idi. Güldürmek bence ağlatmaktan çok daha zordur. Charlie Chaplin, kıyafeti, mimikleri ve hareketleriyle yıllarca seyircilerini güldürmüş ve güldürürken de hüzünlendirmiştir. Bir film yapımcısının "Her oyun biraz hüzün kaldırır" sözünü unutmamış ve hüznü kendi görüntüsüne katmıştır. Bir sokak falcısı, çok gençken Chaplin'e çok zengin ve ünlü olacağını ve 82 yaşında bir yılbaşı gecesi öleceğini söylemiştir. Bunu hiç unutamayan Charlie Chaplin, 82 yaşının yılbaşı gecesi onu almaya gelen ölümle bir pazarlık yapar. Eğer ölümü güldürebilirse ölüm ona diğer yılbaşına kadar yaşaması için bir yıl daha süre verecektir. Güldürmek, hele ölümü güldürmek, ne kadar zordur! Chaplin bunun bilincindedir. Ancak, bu süreyi kendisi için değil, 9 yaşındaki oğlu Christopher için istemektedir. Onun biraz daha büyümesini ve kendisine ihtiyacı olmayacak bir yaşa gelmesini arzu etmektedir. Ölüm bu anlaşmayı kabul eder ve bir dahaki yılbaşına kadar süre verir. Ölümle pazarlık etmek! Onunla bir anlaşmaya varıp süre kazanmak dünyadaki en değerli ödül değil midir? Chaplin bunun değerini bilir ve en başından başlayarak oğlu Christopher'e yaşam öyküsünü anlatır. İngiltere'de bir sirkte başlayan hayatı Amerika'da devam etmiştir. Amerika'nın o dönemdeki şartları ve insanların birbirleriyle ilişkileri Charlie Chaplin'in hayatını da çok zorlaştırır. Bir baştan bir başa Amerika'yı defalarca dolaşır. Parasızdır ve yaşamını devam ettirmek için bulduğu her işte çalışır. Bu süre içinde, gördüğü her meslek ve milliyetten insan yüzlerini, mimiklerini ve davranışlarını hafızasına kaydeder. Daha sonra sinemada bu gözlemciliği çok işine yarayacaktır. Sinemadaki tiplemelerinin her biri gerçek yaşamda karşılaştığı, hafızasında yer etmiş kişilerdir. Filmlerinde hareket ve mimiklerıyle seyircilerini güldürürken; bir yandan da hüzünlendirir. Her oyun daima biraz hüzün içerir kuralı onun için hep geçerli olmuştur. Bu arada, her yılbaşında ölüm mutlaka ziyaretine gelmekte ve anlaşmalarını hatırlatmaktadır. Tramp her seferinde ölümü güldürerek yaşamını uzatmayı başarmaktadır. Sinema makinesi çalışmaya başlayıp ışık huzmesi perdeye vururken, o ışık demetinin içinde toz taneleri danseder. Sinemanın onu büyülediği an bu andır. Toz taneciklerinin ışıktaki dansıdır. Toz tanecikleri demetinde, sirkten arkadaşı Ezster atlarla akrobasi gösterileri yapar ve ona aşık olan Arlequin temizlik yaptığı eldivenlerini çıkarıp onu alkışlar. Arlequin Chaplin'e öylesine aşıktı ki, onun dansını sürekli seyretmek için bir tahta kutunun içine peşpeşe yerleştirdiği fotoğraflarla ilk sinema makinesini icat etmişti. Fırsat verilse herkes ölümle pazarlık etmez mi? Hayatta yapmak istediklerimiz, yapamadıklarımız, yarım bıraktıklarımız, yanında olmak istediklerimiz, hayallerimiz ve doyumsuz sevgilerimiz nasıl bırakılır? Tramp da ölümle yaptığı bu anlaşmanın değerini çok iyi bilmekte ve bir yıl daha kazanmak için tüm sanatını ortaya koymaktadır. Charlie Chaplin'in ölümle sohbeti ve onu her seferinde güldürerek zaman kazanması sırasında hatırladığı geçmişinde Arlequin önemli bir yer tutmaktadır. Onu bulmak için Amerika'yı bir baştan bir başa katetmiştir. Oysa o, hep yakınındadır. Her yılbaşında eğer güldüremezse canını almak üzere gelen ölüm Arlequin'dir. Anlaşmalarından altı sene sonraki yılbaşı gecesinde Charlie Chaplin 88 yaşındadır ve artık Arlequin ile gitmeye hazırdır. Dünya, Charlie Chaplin'i tanımış ve alkışlamıştır. O artık ölümsüzler arasına adını yazdırmıştır. Ama, sinemayı ilk keşfeden kişinin Edison değil Arlequin olduğunu sadece Charlie Chaplin bilmektedir. Dünyadan ayrılırken bu sır da onunla gidecektir. Yaşam insanlara verilmiş en güzel ödüldür. Her insan dünyaya geldiği şartları değiştirebilir ve hayallerini gerçekleştirebilir. Bunun için önce hayal etmek ve sonra da kararlılıkla ve vazgeçmeden hayallerinin peşinden gitmek gerekir. Bazen öyle kırgınlıklar ve başarısızlıklar yaşanabilir ki; pes etmek ve buraya kadarmış demek gelir insanın içinden. Oysa, 82 yaşında bile yaşam için savaşmak ve başarmak olasıdır. Başarmak için kararlı olmak ve hayallerinin peşinden koşmak yeterlidir. Amacı olan insanlar için yaş, zaman, mekan ve koşulların nasıl olduğu önemli değildir. Onlar hep hayallerinin gerçekleştiğini hayal eder ve engelleri görmezler. 82 yaşında bile ölüm kandırılarak zaman kazanılabilir. Çünkü ölümün de duyguları vardır ve onun da gülmeye ihtiyacı vardır. Oysa ölüm, belki de en sevdiği bir arkadaşla yeni bir başlangıç olacaktır. Ama yapılması gerekenler yapılmalı ve çok değerli 6 yıl daha yaşanmalıdır. Ölüm Arlequin'dir ama oğlu Christopher için 6 yıl daha kazanmayı başaran ve ona yaşam kılavuzu bırakarak veda eden de Charlie Chaplin'dir. Sessiz sinema dönemine adını veren ve yüzlerde her zaman bir gülümsemeyle hatırlanan Charlie Chaplin; sadece sanatıyla değil hayatıyla da hepimize ilham vermeye devam ediyor.