YAPAYLIKTAN UZAK YAPAY BEYİN

Ex Machina adlı film bitiyor, televizyonu kapatıyorum ve bir filmin insanı bu denli düşünmeye teşvik edebileceğini görmem üzerine mutlu oluyorum. Ve sonra sorgulamaya başlıyorum yapay zeka nedir diye. İnternette bir iki cümleyle tanımına ulaşabileceğim ama aslında evren gibi sonsuz, asla istediğim nitelikte bir cevaba ulaşamayacağımı düşündüğüm bir soru oluyor bu. Saatler geçmesine rağmen sürekli aklımı kurcalamasına engel olamıyorum. Bu film aslında hayatımızın bir parçası olmuş ama hiçbir zaman sorgulama ihtiyacı duymadığımız gerçekleri fazlasıyla düşünmeye itiyor beni. Kısaca bir robotun insanlarınkine benzer hareketlerle çeşitli gereksinimlerimizi yerine getirmesi olarak tanımlanabildiğinii bu film sayesinde öğreniyorum. Ama bu cevabın beni tatmin etmemesi , bu konuyla ilgili çeşitli araştırmalar yapmaya başlamama sebep oluyor. Yapay zeka üstüne araştırmaya ve düşünmeye başladığımda oldukça kafamı karıştırıyor. İnsanın doğal zekasıyla geliştirdiği bir beladan farksız oluyor yapay zeka benim gözümde. Yapay zekanın mantığı ne kadar insana yaklaştırılabilirse o kadar kusursuz olacağı yönünde çoğu kişiye göre. Fakat bizi biz yapan özellikleri, cansız bir objeye yüklemenin neredeyse imkansız olacağı kanısındayım. Doğum ve ölüm gerçeklerinden bağımsız yaşayacak bir varlık ne kadar insana benzeyebilir ki? Farkında olsak da olmasak da hayatımızın her köşesinde rahatlıkla görebileceğimiz kavramlar doğum ve yaşam. Doğum tertemiz, beyaz bir sayfa. Ölüm ise kapkara ve fazlasıyla belirsiz. Bir insan için doğum ve ölüm kadar net açıklayamadığı başka bir konu olamaz herhalde. Ama bizi daha kuşkucu yapan ve bilgiye aç hissettiren belirsizlikler değil midir zaten? Ex machina, kısıtlı mekan ve kısıtlı sayıdaki oyuncuları, ilk başta anlaşılmakta güçlük çekilen fakat insanı büyüleyen çok başarılı bir bilim-kurgu filmi olmuş. Filmdeki baş rol oyuncumuzun bir robota aşık olduğunu ve hislerinin karşılıklı olduğunu düşündüğü noktada yapay zekaya sahip robotumuz tarafından terk edilmesi filmin şok eden kısmı oluyor. Bu da herhangi bir yapay zekanın duygulardan yoksun olduğunu fazlasıyla gözler önüne seriyor. Yapay zekaya sahip robot karakteri, onu üreten bilim adamına adeta düşman olmuş gibi hissettiriyor film. Bunun sebebi de bilim adamı tarafından bir odaya hapsedilmesi oluyor. Bunu insanlarla Tanrı arasındaki ilişkiye benzetiyorum. İnsanlar olarak kısıtlanmayı sevmiyoruz veya başımıza herhangi bir kötü olay geldiği zaman Tanrı'nın bizi neden bu duruma düşürdüğünü uzun uzun düşünüyoruz. Biz hep Tanrı'ya bağlı yaşıyoruz fakat yapay zekalarda aynı durumun gerçekleşmesi mümkün olmuyor. Bizden yani insanlardan bağımsız gelişebilmeleri fazlasıyla korkunç değil midir sizce de? Modern korku filmi olarak da niteleyebileceğim bu film yapay zekaların insanın düşünme yöntemlerini analiz ederek bunların benzerini geliştirmeye başlayacabileceği mesajını apaçık vermiş diyebilirim. Ayrıca düşününce yapay zekalar gelecekte günümüzdeki meslekleri yok etmeye birebir. Duygulardan yoksun, kendini sadece işini en iyi şekilde yapmaya adamış bir çalışanınızın olması güzel bir fikir gibi görünüyor. Üstelik bu elemanınıza hiçbir ücret ödemeyecek olmanız gerçeği var. Ama binlerce insanı işten çıkarmak biraz acımasız ve adil olmayan bir sistem olurdu muhtemelen. Korkutucu olabilir fakat hiç güzel yanları da olmayacak mı bu yapay zekanın? Elbette olacak! Düşünün ki uzun, yorucu bir iş gününün ardından eve gelmişsiniz. Hemen bir kahve içip kendinize gelmeniz lazım çünkü evde de yapmanız gereken fazlasıyla iş var fakat o kadar yorulmuşsunuz ki yerinizden kıpırdamaya haliniz yok. İşte bu durumda hemen yapay zekamız devreye giriyor, bize şöyle bol köpüklü bir kahve yapıp getiriyor. Önümüzdeki yıllarda izleyip görelim yapay zekanın ne kadar geliştiğini. Tabi biz insanların ürettiği bu cismin yaratıcılarına ihanet etmeden yaşayacağını umarak... ELİF ÇELENK 21602922