Bilinmezliğin Kurbanlarıyız

"... Siyah ayağını direğe bağlayan yabandomuzu kapanın kalın zinciri gözüme çarptı. Kollarıyla bacaklarını tutmuş, çenesini bacağının üzerine yaslamış, kan çanağına dönmüş ıslak gözleriyle bana baktı..." Bilinmeyenden neden korkuyoruz ve bu korku bizi nasıl etkiliyor? Kurbanı Beslemek öyküsünde Kenzaburo Oe tam da bu soruyu soruyor ve yanıt bulmaya çalışıyor. Kenzaburo Oe Nobel ödüllü, Japon bir yazar. Taşradan gelmiş, İkinci Dünya Savaşı ve etkilerini yaşamış Oe, bu etkenleri de edebiyatına yerleştirmeyi başarmış. Kurbanı Beslemek taşrada babalarıyla yaşayan iki kardeşin hayatının köylerinin yakınına düşen Amerikan uçağıyla nasıl değiştiğini anlatıyor. Uçaktan tek bir kişi sağ kurtuluyor, siyahi bir asker. Esir alınan siyahinin bakımını iki kardeş ve babaları üstleniyor, siyahi asker ölene kadar bunu sürdürüyorlar. Köydeki çocuklar için uçaklar muhteşem bir korku kaynağı. Hepsi Japonya'da bir savaş olduğunun farkında ama kendi köylerinin Amerikan bombaları için ne kadar önemsiz bir hedef olduğunun farkında değiller. Bunu bilseler korkuları kaybolacak ama insan doğası böyle, bilinmeyenden doğan karanlık, gizemli ve hepimizin içinde derinlerde veya sığ bir yerde saklanan bir korku var içimizde. Dünya hakkındaki bildikleri her şey kendi köyleriyle sınırlı olan bu çocukların hayatta olan kişinin bir siyahi olduğunu öğrenince korkuları biraz artıyor ama çocuklar siyahi askeri tanıdıkça, onunla iletişime geçince ve onunla bir şeyler paylaşınca; korkularını anlamsız bulmaya başlıyorlar. Amerikalıyla oyunlar oynamaya, onunla kahkaha atmaya alıştıkları zaman şehirden bir katip geliyor. Katip, çocuklar için eğlence düşmanı ama siyahi için ise Azrail demek. siyahi kaldığı ambarda kardeşlerden büyük olanını rehin alıyor. Dostuna olan sadakati, hayatta kalma içgüdüsüne yenik düşüyor. Gözlerinden her geçen saniye daha az ışık saçılıyor etrafa, çaresiz kapana kısılmış bu askerin son emrini baba tek bir balta hamlesiyle veriyor. Siyahi insanlardan korkulan ve onların bilinmediği tek yer elbet Japon taşrası değil. Bu cehaletin var olduğu yerlerden biri de, azımsanmayacak sayıda siyahi vatandaşı olan Amerika Birleşik Devletleri. Irkçılık gerilimlerinin asla bitmediği ülkedeki olayların sebebini korku olarak yorumlayabiliriz. Bu ister ailenin, ister ırkının, ister vatanın güvenliği olsun taraflar birbirlerini tanımadıkları için birbirlerinden nefret ediyormuş gibi görünüyor dışarıdan. Atlantik Okyanusu üzerinden getirilen Afrikalı yüz binlerce kölenin hayatlarında gördükleri ilk beyaz büyük ihtimalle onları satmaya çalışan tüccardı. Kölelerin tüccardan hissettikleri korkuyu bir ırkın geneliyle bağdaştırmaları doğal ama elbette ki yanlış bir davranış. Bilinmeyen bu ırkı tanısa, tanıma fırsatı olsa bu korku oldukça azalacaktır diye düşünüyorum. Malcolm X, Martin Luther King Jr. ve Rosa Parks gibi figürlerin mücadele ettikleri ayrımcılık ve ırkçılığın yeniden ortaya çıktığı bir dönem yaşıyoruz. Taraflaşmanın çıkarcı ve cahil politikacılar tarafından bütün Dünya'ya yayıldığı bu dönemde belki de hepimiz Oe'den ders alabiliriz. Tanımadan, bilmeden düşman belledikleriyle karşı karşıya oturma, onlarla bir şeyler paylaşma şansı elde etse herkes eminim ki Dünya şu an olduğundan daha huzurlu bir yer olurdu. Böyle bir şeyin gerçekleşmesi her ne kadar imkansız olsa da umut etmekten başka şansımız yok. Irkçılık ve bilmeme, bilememe konusunu biraz daha açacak olursak daha doğrusu bunları tek bir kelimeyle özetlemeye çalışacak olursak akla gelen kelime cahillik olucaktır. Düz, sözlük anlamıyla cahillik. İnsanlar bir toplum veya ırk ile ilgili genellemelere, genellikle yanlış ve negatif genellemeler, gözleri kapalı, cahilce bir biçimde inanmaya başlıyor ve ırkçılık böyle doğuyor. Önüne eğitim ve bilinçlendirilmeyle geçilebilecek olan şeyler bunların eksikliği yüzünden Dünya'mızı, çevremizi karanlığa sürüklüyor. Hikayede çocukların başlarda yaşadıkları da buna çok benzer. Oe'nin karakterlerinin yaşadıkları, hissettikleri korku cahilliklerinden geliyor. Günümüzde ülkemizde, ABD'de veya Avrupa'da var olan ve her geçen gün güçlenen nefret temelli ırkçılıktan çok farklı. Yazımı sonlandırmam gerekirse Oe 60'ların Japonya'sını ve Dünya'sını bir fotoğraf netliğinde betimlemeyi başarıyor. Gerçekleri bir balta gibi indiriyor Oe; ağır, acımasız ve keskin bir darbeyle. Edebi yanı haricinde kitap günümüzde hale çözülemeyen ırkçılık ve bilinmeyenden korkmak gibi fazlaca kullanılmış kavramlara kendi ustalığıyla yeni bir soluk getiriyor. Herkesin hayatı daha barışçıl ve sevgi dolu bir hale getirmek için ders alabileceği bir kitap. Irkçılığın ve nefretin yükseldiği bir dönemde sevgiye ve paylaşmaya ışık tutmayı başarıyor Oe. Osman Kağan Yayla