CEHALET ERDEMDİR?

Acaba bildiklerimin çoğunu bilmeseydim ne olurdu? Parayı bilmeseydim para konusunda rahat bir insan olmaz mıydım? Veya gelenek bilmeseydim gururlarından arınmış tarafsız bir insan olabilir miydim? Güncel haberler konusunda bilgisiz olsaydım ülkemde daha rahat ve dertsiz yaşayabilirdim belki. Forrest'ı ilk gördüğümde zekası düşük olduğu için ona acımıştım. Ancak film ilerledikçe anladım ki eğer normal insanların hayatlarını ve düşüncelerini kavrayabilseydi, içinde bulunduğu acıdan çok daha fazlasına maruz kalacaktı. İnsanlar tabiiki toplumda zeka derecelerine göre sınıflandırılmıyor. İnsanların düşünce yapıları ve akıllarının kuvvetli olarak çalıştığı alanlara yönelmeleri ise son derece doğaldır. Verilen emirleri yerine getirebilen, dış dünyaya pek ilgi duymayan Forrest gibi bir adam için mesela er olmak bence insanın doğuştan ve hayatı boyunca getirdiği fiziksel ve zihinsel yeteneklerin sonucudur. Her insan toplumda kendi payına düşeni içgüdüsel olarak yerine getirir. Görevlerini aksatanlar ise toplumun iş gücünü kırar ve onu aşağıya çeker. Herkesin patron olmak istediği bir toplumda mesela bir sürü iş, onu yerine getirecek uygun eleman olmadığından aksar. Peki, ben neden çok bilmenin faydalı olmadığını düşünmeme rağmen öğrenme isteğimden bir türlü vazgeçemiyorum. Bilmenin bana getireceği zorluk ve hüznü bile bile öğrenmekten bu kadar zevk aldığıma göre öğrenmede haz içeren bir kısım olmalı ve bu kısım bilginin getirdiği acıdan kat kat fazla olmalı. Bir durum hayal etmeye çalışalım şimdi. Bir insan olsun ve kafasında hiçbir soru işareti bulunmasın. Hayatı boyunca karşılaştığı şeylerin ötesine geçmesin. Bu kişi rahattır. Üstüne kafa yorması ve kendini zihinsel olarak zorlaması gereken fazladan bir durum yoktur. Bilmemenin mutluluğu içindedir. Peki ya bu kişi yeni bir durumla karşılaşır ve onu ilk anda tanımlayamazsa ne olur? Merak eder, sorular sorar. Artık bilmeyen halinden uzaklaşmıştır. Merak etmenin çileli yoluna girmiştir. Cehaletin mutluluğu sona ermiştir ancak önünde kendini rahatlatabilecek iki yol vardır. Birincisi, soru sormayı bırakıp gördüğü her şeyi reddedebilir. Ya da soruların cevabını bulup merak etmenin acılarından kurtulur fakat bu sefer de bilmenin yükü altına girer. İlk yol öğrenmeye karşı duran insanların kolayca seçebileceği bir yoldur. Ancak ben ikinci yoldan zevk alan bir insanım. Merak ettikçe yükü ağırlaşan, cevap buldukça yükü hafifleyen bir insan. Bilmeyen insanın mutluluğu aslında görecelidir. Neye üzülmesi gerektiğini bilmediği için mutlu gibidir aslında. Bir referans noktası olarak düşünülebilir. Öğrendiği bilginin altında ezilen bir insandan mutlu, öğrenmenin hazzına varabilmiş bir insandan mutsuzdur bence. Cehalet ve mutluluk kavramlarının ilişkisini incelerken kafama takılan bir soruyu paylaşmak istiyorum: Bu ana kadar bilmeyen ama anlayan insanların durumunu inceledim, acaba farklı senaryolarda mutluluk nasıl olurdu? Mesela bilen ama anlamayan bir insan mutlu mudur? Ya da bilmediği bir durumla yeni karşılaşmış anlamayan insan, merakın çileli yolundan nasıl çıkıp kendini tekrar rahatlığın kollarına atabilir? Bu sorular basitçe "Anlamıyorsa takmasın kafasına, unutur zaten" gibi cevaplarla geçiştirilebilir ve toplumdaki insanların durumu bu olabilir. Bunun üstüne düşünmek ve zihnimden bir sonuca ulaşmış olmak beni tatmin etmeye yetti açıkçası. Sadece soyut düşünerek merak ettim, dertlendim ve bilgiye ulaşarak rahatladım. Yani zihnim bile bu döngüye girmek istiyor olmalı ki beni durduk yere merak ettiriyor. Bu sürecin bana kazandırdıkları nedir peki? Veya böyle bir kazanç söz konusu mu? Eğer boşuna bu sürece girip çıksaydım büyük olasılıkla evrimin getirdiklerine karşı çıkmış olurdum. Demek ki çileli yolu seçen mazoşist bir beynim var.