Zamansız Zamanlardayız

Zamanın neresinden tutup da bu yazıya başlasam diye epeyce düşündüm. Dünya üzerinde bir insanın diğer tüm insanlarla eşit olarak sahip olduğu tek şeyin zaman olduğu gerçeği ile yola çıkmanın doğru olacağına karar verdim. Bu gerçeği hep çok çarpıcı bulurum. İlk duyduğumda da epey sarsılmıştım. Dünyada hiçbir konuda adalet ve eşitlik yokken insanlara eşit olarak sunulmuş tek şey zaman! Bir insanın bütün yaşantısını önemli ölçüde şekillendiren doğduğu coğrafya ve aile, en büyük eşitsizliğin başlangıç noktası! Ancak dünyada nerede yaşıyor olursak olalım, ailemiz zengin veya fakir de olsa, hepimizin bir günde eşit olarak yirmi dört saati var! Zaman kavramı ile ilgili birkaç çarpıcı olgudan daha bahsedersek, zaman satın alınamaz, ödünç alınamaz veya borç verilemez! Jean Chesnaux'nun Zamanı Yaşamak kitabını okumaya başlarken yukarıda zaman ile ilgili değindiğim olgulardan haberdardım, biliyordum. Fakat kitap bambaşka bakış açıları kattı bana. Sayısız zaman yönetimi kitabı ve eğitiminde hep kişilerin kendi zamanlarını iyi yönetmeleri konusunda ipuçları verilir. Önceliklerinizi sıralayın, büyük bir işi küçük parçalara ayırın, en önemli görevden başlayın vesaire. Tam da kitapta sözü edilen 'hemen şimdi' baskısı değil mi bu? Bize yutturulan anı yaşa! Kaçımız anı yaşayabiliyoruz? Kapitalizmin dişlileri bizi içine almış öğütüyor. İşsiz kişiler için gelecek planları en fazla önlerindeki kırk sekiz saati kapsıyor, daha ileriye bakamıyorlar bile. Çalışanlar ise neredeyse çalışma saatleri kadar bir süreyi trafikte geçiriyorlar. Dinlenmelerine bile zaman ayırabildikleri meçhul. Zamanın içinde yuvarlanmak adeta onlarınki. Ya televizyonun bize ve zamanımıza yaptıklarına ne demeli? Saatlerce pasif bir izleyici konumunda kalan kişiler hiçbir şey üretmeden, bilgi ve kültür dağarcıklarına hemen hiçbir şey katmadan öylece oturuyorlar. Zamanlarını değersiz bir şekilde harcamalarına neden oluyor televizyon. Zaman ise su gibi akıp geçiyor! Hangi zamanda bu insanlar sizce? Bence onlar zamansız zamanlardalar! Ekonomik yoklukların çökerttiği omuzlar, günü mü kurtarsın, gelecek için plan mı yapsın? Ya da on yıllarca sürecek bir borç yükü altında, bir ev sahibi olmanın hayallerini kuran bu insanlar hangi anı yaşıyorlar acaba? Teknoloji ile birlikte hayatımıza giren sanal dünya ve orada geçirdiğimiz zaman üzerinde de biraz durmak istiyorum. Başka hayatları sanal ortamda takip ederken, o ne yazmış, bu nerede imiş, ne yemiş diye gezinirken kimin hayatını yaşıyoruz biz aslında? O sanal gezinti anında yanı başımızda kim var farkında mıyız? Onunla mı geçiriyoruz zamanımızı yoksa hiç kimseyle mi? Ömrümüz olarak bize ayrılmış olan zamanı gerçekten hakkını vererek yaşayabiliyor muyuz? Onun için mi son günlerinde insanlar yapamadıklarını sıraladıkları bir pişmanlıklar listesini tek tek işaretliyorlar. Şimdiden pişmanlıklar listesini kısaltmak için çaba göstermek istesek de zaman ile ilgili tüm kontrol gerçekten bizde mi? Zor sorular bunlar. Bir öğrenci olarak ben zaman kavramından ne anlıyorum? Daha çok 'hemen şimdi' ve biraz da gelecek ile ilgilendiğim bir gerçek. Ancak şimdiyi ne derece iyi değerlendirdiğim konusundaki kaygılarım Zamanı Yaşamak'ı okuduktan sonra arttı açıkçası. Zaten son ana bıraktığım ödevler, son anda çalıştığım sınavlar düşünüldüğünde pek de iyi bir şekilde şimdiki zamanı değerlendirdiğim düşünülemez. Kendimle bu konuda hesaplaşmalıyım, planlama ve organizasyon becerilerimi geliştirmem gerektiği apaçık ortada. Ayrıca zaman olgusunu daha geniş bir perspektifte ele almam ve üzerinde düşünmem gerektiğini anladım. Örneğin bu kitapla birlikte zaman üzerindeki haklarımızı yeniden kazanmak konusu çok ilgimi çekti doğrusu. Bu nedenle, en kısa zamanda (!) Eugene Minkovski'nin Yaşanmış Zaman isimli toplumsal ruhbilim denemesini okuyacağım.