Günümüzün Napoleon'u

George Orwell'ın Hayvan Çiftliği yazıldığı dönemde tamamen komünizme karşı büyük bir eleştiri olarak tarihe geçmiştir. Avrupa'nın yanı sıra ABD'de de bazı liselerde gençleri komünizm tehlikesinden korumak için kitap listelerine alınmıştır. Şüphesiz o zamanlarda George Orwell'ın önceliği zaten buydu fakat aslında bu eseri ölümsüz yapan sadece Stalin'i ne kadar güzel eleştirdiği değildir. Bu eseri ölümsüz yapan dünyadaki karakterler değişse de okunduğu her devirde o karakterleri eleştirebilmesidir yani bana, benim Napoleon'umu gösterebilmesidir. Dolayısıyla günümüz Türkiye'sinde okunduğunda, eser apaçık o karakteri gösteriyor. İşte o dedirtiyor. Şu anki Napoleon -eserdeki baş domuz- o. Genel olarak konu şöyledir: Hayvanların yaşadığı bir çiftlikte en zeki(!) ve konuşkan domuzlar önderliğinde bir devrim yapılır ve domuzlar diğer hayvanlara verdikleri birçok umutla başa geçer. Benim en çok dikkatimi çeken ise koyunlardır. Domuzlar bir şey söyledikten sonra hemen "İki ayaklı kötüdür, dört ayaklı iyidir." tezahüratı yaparak diğer hayvanların konuşmasına izin vermeyen koyunlar. Kitap yazıldığı devirlerde bu koyunlar nelere benzetildi bilemem ama gelişen teknoloji, TV başında beyni yıkanan onlarca cahil insan, her gün farklı bir yalanı çıkan gazeteleri düşündüğümde aklıma ot yerine para ile beslenen gazeteciler, yazarlar ve muhabirler geldi. Kısacası medyaya benzettim ben bu koyunları. Ne gariptir ki bütün öykü boyunca "İki ayaklı kötüdür, dört ayaklı iyidir." diyen koyunlar, domuzların iki ayaküstünde yürümeye başlamasıyla "Dört ayak iyi, iki ayak daha iyi." melemeleriyle diğer hayvanlara konuşma hakkı vermezler. Konuşmayan, yazmayan da düşünmemeye başlar doğal olarak. Ne güzel, otunu (parasını) veriyorsun, üstüne köpeklerinle tehdit ediyorsun. Onlar da toplumu konuşamaz, yazamaz en önemlisi düşünemez hale getiriyor. Böylece topluma düşüncelerini empoze ediyorsun, hem de eski düşüncelerinin tam tersi bile olsa. Bu andan sonra toplum demek bile yanlış olur, çünkü toplum farklılıklarla oluşur. Kelimenin kökü de toplamaktır zaten. Fakat herkese aynı şeyler dayatıldığında, herkesin fikirleri aynı olduğunda toplumdan nasıl bahsedebiliriz ki? İşte budur koyunların görevi: Toplumları asalak böcek kolonilerine çevirmek. Nazım Hikmet'in satırları düştü aklıma bunları düşünürken. "Bir değil, beş değil, yüz milyonlarlasın maalesef. Koyun gibisin kardeşim, gocuklu celep kaldırınca sopasını sürüye katılıverirsin hemen." Peki sadece koyunlar mıdır günümüze yorumlanıp ders çıkarılacak? Kesinlikle, hayır! Aslında her karakter ayrı şeyler ifade ediyor bizler için, bu yüzden ben Boxer'dan da bahsetmek istiyorum. Boxer çiftlikteki en güçlü attır. Birçok iş onun sayesinde yapılır ve kendisi de bundan büyük mutluluk duyar, bu yüzden çiftlik için herkesten fazla çalışır. Napoleon ise Boxer'dan çok fazla yararlanır ve onun sınırlarını zorlar. Artık ayağa kalkamayacak hale geldiğinde ise onu hastaneye kaldırdığını söyleyerek aslında onu herkesin gözü önünde kasaba satar. Fakat aynen günümüz asalak böceklerinin anlayamadığı gibi hiçbir hayvan okuyamaz Boxer'ı almaya gelen arabanın üstünde yazan kasap yazısını. Okuyabilen birkaç kişi vardır elbet ama onlar da ağızlarını açmaz nedense. Haliyle anlasan da dilin yoksa pek işe yaramazsın. Napoleon'un asıl başarısı da budur bence; zaten cahil olan insanları her şeye inandırmaktansa, yanlışını anlayan insanları susturabilmek. Bizim Napoleon'umuzun yaptığı şey bundan çok mu farklı? Sırf kendi emelleri uğruna ölen başka insanların anne babalarına, çocuklarının ütopik bir yer olan cennete gittiğini söylemek. Bunları başkalarına söyleyebilmek ama iş kendilerine gelince herhangi bir şey feda edememek... Tıpkı kitaptaki domuz yavrularının farklı yetiştirildiği gibi, tıpkı başta hayvanların girmesinin yasaklandığı çiftlik sahibinin eski evine yerleşip sarayda yaşamak gibi, tıpkı bütün hayvanların eşit ama bazı hayvanların öbürlerinden daha eşit olduğu gibi... Eğer gerçekten öyle bir cennet varsa da şüphesiz artık insanların kanlarıyla bulanmış bir cehenneme dönmüştür. Her ne kadar sadece koyunlar ve Boxer'dan bahsetmiş olsam da, aslında eserdeki her olay ve her karakter beni günümüzdeki faklı şeylere götürdü. Dediğim gibi zaten eserleri ölümsüz yapan da budur. Herkese hitap etmesidir, herkese kendini okutabilmesidir, herkese düşündürtmesidir. O yüzden koyunlara inat, günümüz Napoleon'una inat, gocuklu celebe inat okumalıyız bu eserleri. Onlara inat okuyup, yazmalıyız. En önemlisi de düşünmeliyiz, her şeye inat.