ÖNYARGILARI TECRÜBEYLE SESSİZE ALMAK

"Önyargıları parçalamak, atomu parçalamaktan zordur". Einstein'ın bu sözü kalıplaşmış bir düşünceyi değiştirmenin zorluğuna işaret ederken kendi hayatımızda karşı karşıya kaldığımız önyargıları aklımıza getirir. Mesela günümüzde bazı yetişkinlerin gençlere inancının olmaması ve onları bir yük olarak görmeleri aklımıza gelebilecek ilk örneklerdendir. Gençlerin de fikir ve düşünceleriyle bir şeyler başarabileceği, onların da duygularının olduğu ve aslında doğruyu söylüyor olabilecekleri(!) yetişkinlerin büyük bir çoğunluğu tarafından nedense kabul edilmez. Hatta duygusal durumu dengesiz olarak varsayılan gençleri, sorunlarda çözümün bir parçası olarak değil de bir engel olarak görürler. Birçok genç, tecrübe edindiklerinde şimdiki birçok yetişkinden daha saygı duyulacak bir konuma erişebilecek olsalar da şimdiki zamanda deneyimsiz oldukları bahanesiyle toplumun gerisine itilebiliyor. Son zamanlarda sıklıkla duyduğumuz dünya çapında başarılara imza atan genç bilim insanları, bir süre sonra unutulup gidiyor. Bu, dünyanın her yerinde böyle. Bu insanlara gerçekten değer verilmiyor. Hep bir 18 yaş sınırı var. Oysaki sadece bir sayı olan 18'i bu kadar önemsemek, fikirlerin ne kadar değerli olduğu konusunda doğru bir ölçüt olmayacaktır. Düşünmek için fırsat verilmeyen bu genç beyinler, her şeye rağmen fikirlerini dış dünyaya ulaştırmaya çalışırken yorgun düşerek tekdüze bir hayatı kabullenmek zorunda kalıyor. Çünkü kimse gençlerin bazen daha doğruyu savunabileceklerine gerçekten inanmıyor. Haliyle, iç dünyaları derinlemesine karmaşık olan bu gençlerin inandıkları değerler ve fikirler, çoğu zaman kabul görmüyor. Kendisine inanılmayan gençlerse gün geçtikçe daha içe kapanık, toplumdan uzak bireyler olarak yetişiyor. Bu da daha derin duygusal bunalımlar yaşamalarına sebep oluyor. Zaten kimlik arayışında oldukları için, topluma karışmaya çalıştıkları her seferinde kabul görmemek, öz benliklerini bulmalarını zorlaştırıyor. Aslında her insan kendisine inanılmasını, güven duyulmasını ister. Ancak hayatta herkesin tek başına olduğunu yeni yeni kavramaya başlayanlar, kendilerine güvenilmediğinde diğerlerinden daha büyük bir yıkıma uğruyor. Sürekli birileri tarafından işe yaramaz ve bir başarıya imza atamayacakmışsınız gözüyle bakıldığını düşünün. Çok azı bu aşağı görme karşısında dik durup, hedefi için çabalamaya son sürat devam edebilir. Çünkü insan sosyal bir varlıktır ve etrafındakilerin düşüncelerine ister istemez takılır. Beethoven, Einstein, Steve Jobs gibi dahilere de gençken inanılmamış ve bu dahiler eğitim hayatlarında bile ötelenmişlerdir. Gençken tecrübesiz olduğumuz doğrudur. Ancak bu tecrübesizlik, objektif bir biçimde değerlendirme yapabilme fırsatı da sunar. Daha taraf tutmaya, doğru ve yanlış olana karar vermeye yeni yeni başlanıyordur. Etkisinde kalınacak kadar önemli bir olay yaşanmamıştır çünkü. Belki de yetişkin olmak, o önemli olayın gerçekleşmesiyle başlıyordur. Düşünmeye sevk edecek, ilk tecrübeye ulaşmayı sağlayacak önemli bir olay... Mesela gençler siyasi olaylarda söz sahibi olamıyorlar. Bir genç protesto gösterilerine katılırsa ailesinin görüşlerinden dolayı orada olduğu varsayılıyor. Olayları daha objektif bir biçimde değerlendirebilecekleri, ilk tecrübeye o olayla ulaşabilecekleri kimsenin aklına gelmiyor. Bununla birlikte olaylara farklı ve belki de daha geniş bir çerçeveden bakabilmek, çözüm bulmada elbette işe yarayacaktır. Alacakaranlıkta Bir Öykü'deki Bob ve aynı kitabın diğer hikayesindeki Edgar da olaylara farklı bir çerçeveden bakarak gerçeği görebiliyordu. Edgar'ın annesiyse Edgar'ın aksine gerçekleri fark edemiyor ya da fark etmek istemiyordu. Çoğu yetişkin insan, olaylar karşısında kendisinden beklendiği gibi olgun bir tutum sergileyemiyor. Karşılaştıkları problemlerde hemen başkalarını suçlamaya yelteniyorlar. Bu başkaları da genelde ergenlik çağında olduğu için hırçın ve vurdumduymaz olduğu iddia edilen gençler oluyor. Zaten benlik arayışında olan gençlerse, yaşadıkları iç çatışmanın yanında bir de yetişkinlerin gurur kırıcı tavırlarıyla baş etmeye çalışıyorlar. Önyargılardan kurtulmak için yaşça büyük, tecrübeli bir birey olmanın gerekliliği aşılanıyor adeta. O tecrübeleri hayatımıza katkı sağlayacak bir biçimde kullanıp kullanmadığımız önemsizmişçesine. Aslında destek görse çokça yeniliği ve iyileşmeyi getirecek olan genç nesli bu kadar küçük görmek ve olayların dışında tutmak, yetişkin olunca da süregelecek olan bir başarısızlığın zeminini hazırlıyor. Aynı zamanda da yaşam kalitesini artırabilecek bu potansiyel güç ve zekaları hayata küstürüyorlar. Öyleyse nasıl hala yetişkin oldum diyenler o çok değerli "tecrübeleriyle" kendilerine yöneltilecek olan önyargıları susturabiliyorlar?