Avrupa'da 17 tane yanardağ olduğunu ve bunlardan 2'sinin İtalya sınırları içersinde Taşlaşmış İnsanların Muhiti: Pompei / Ali Doğacan Aydın olduğunu biliyor muydunuz? Bunlardan biri Catania bölgesinde hala hüküm süren Etna ve Napoli'de bulunan ve 24 Ağustos 79 sabahı bir şehri yutan ve taşlaştıran ölü dev, Vezüv. Bu iki mekana da gitmenizi kesinlikle öneririm çünkü iki yanardağ da doğa ananın ne kadar hikmetli olduğunu gözler önüne seriyor. Bu noktada Pompei şehrinin akıbetini ve Vezüv Yanardağı'nın yıkıcı etkisini Robert Etienne'in " eserinden yola çıkarak aktarmaya çalışacağım. Pompei: Pompei şehri bugünün Napoli kenti sınırları içerisinde kalan ve 1748 yılında Toprağa Gömülen Kent" keşfedilen bir antik şehir. Bu şehri diğerlerinden ayıran en büyük özellik ise çok önemli bir unsur bulundurması: Dönemin insanı. Şaka yapmıyorum. 24 Ağustos 79 sabahı Vezüv yanardağı öfkesini yeryüzüne pompalamaya başladığında insanlar Etienne'in deyişiyle "Kıyıya inmeye ve denize açılmaya vakit bulamadan lavların öfkesiyle acımasız bir şekilde karşılaştı"(13). Lavlar o kadar güçlüydü ki yer yer 6 metreye ulaşmıştı. Tüm bu lav yığını 74 hektar büyüklüğündeki ve yaklaşık 11 bin kişiye ev sahipliği yapan Pompei şehrini yerle bir etti. İlginçtir ki lavlar soğuduktan sonra şehirde aslında her şey aynı yerinde duruyordu. Tek bir fark ile, taşlaşmış olarak. Binalardan, tapınaklardan insanlara kadar her şey taş moduna geçmişti. Düşünsenize, her yıl düzenlenen Vulcanalia festivalinde eğleniyorsunuz ve ertesi gün ağustos ayının en sıcak gününe gözünüzü açıyorsunuz. Şiddetli bir sarsıntı dalgalandırıyor sıcaktan kavrulan havayı ve onun akabinde siz daha ne olduğunu farkedemeden bir gürültü kopuveriyor. Bir dürtüyle şehrin kuzey manzarasını kaplayan devasa Vezüv dağına bakıyorsunuz ve plazma halinde üzerinize doğru hızla gelen lavları görüyorsunuz. Ardından gelen küller görüşünüzü, duyunuzu hatta ve hatta nefes almanızı imkansız hale getiriyor. Evlerine veya tapınaklara koşan insanları görüyorsunuz ve biliyorsunuz ki çok azı aslında kurtulmayı başarabilecek. Gerçekten akıl almaz bir psikoloji değil mi? Birinci yüzyılın İtalya'sında, volkanik arazilerin getirmiş olduğu tarım potansiyelini verimli bir biçimde kullandığından dolayı ekonomik bağlamda söz sahibi olan Pompei şehrinin bazı yapıları şunlardır: (bu yapıları gözlemlemek şehrin bina çeşitliliği ve bu doğrultuda sıradan bir günde gerçekleşebilecek olaylara ışık tutmamızı sağlıyor) Bazilikalar Apollon Tapınağı Ambar yapıları Tuvaletler (Toplu tuvalet modasının antik çağlarda ne kadar modern olduğu genel olarak bilinen bir hadise) Kent Hazinesi AYDIN- 2 Anma takı Triada Capitolina tapınağı Tiberius takı Macellium (Pazar yeri) Lar'lar Mabedi Vespasianus Tapınağı Emzichia Binası Comitium (meclis) Kent yönetim büroları Senato Duumviri (yargıçlar) Bürosu Forum Forum Hamamları Fortuna Augusta Tapınağı Caligula tak Abbondanza (refah) Yolu Dükkanlar (31) Pompei Şehri Haritası. Robert Etienne bize aslında şehrin durumunu bize şu sözleriyle aktarmaya çalışıyor: " Pompei'de Antikçağ doğrudan doğruya konuşur bizimle, sanki hala sürmekte olan AYDIN- 3 . gündelik bir binlerce hadisesiyle yakalar bizleri: İşçiler Villa dei Misteri'nin dehlizini Bu sözler bana kalırsa Pompei şehrinin mdoern insanlık tarihi açısından ne kadar sıvamak için alçı karmaktadırlar, Isis tapınağının rahipleri için sofra hazırdır. Pompei, önemli olduğunu çok çarpıcı bir biçimde aktarıyor çünkü bugünlerde doğaya uzmanların ayrıcalıklı alanı değildir yalnuzca, insanlığın ortak malıdır" (41) verdiğimiz büyük zararlardan dolayı bu tarzda felaketlerin oluşma olasılığı çok daha yüksek ve ben her zaman doğanın bir zaman öcünü insanlardan alacağını düşünmüşümdür. Önemli olan aslında bir şekilde kültürel mirası bir sonraki nesillere aktarmak, geçmişin izlerini onların geleceklerine yön verecek şekilde koruyabilmek. Velhasıl, bu bir yanardağın 6 metreye varan külleriyle olabilir ya da bir şairin bıçaktan keskin olan dizeleri ile olabilir. Robert Etienne'de bu durumu Pompei'nin günlük yaşamından kesitlerle bize aktarmaya çalışmış.