Ölümlü Nesneler

Eminim siz de hayatınızın bir noktasında herhangi bir nesneyle konuşmuşsunuzdur. Hani, nesne, cansız olan bir şey yani... Aslına bakarsak çoğu zaman insanlık olarak, çocuklukta hayalgücümüzün inanılmaz genişliğiyle kesinkes nesnelerle konuşmuş, onlara canlıymış gibi davranmışızdır, ya da başka bir örnek verecek olursak, serçe ayak parmağımızı sehpaya çarptığımızda az mı küfretmişizdir sehpaya, sanki bir suçu varmışçasına... İşte bu kitapta da sevgili yazar değişik örnekleriyle birlikte öyküler anlatmış bize, çoğunda da nesnelere can vererek. Yolda otobüsle giderken hep düşünmüşümdür, bir taşa çarpsak ondan özür dilememiz gerekmez mi ya da bir lastik patladığında hemen ondan özür dileyip ebedi yolculuğuna uğurlamamız gerekmez mi diye. Kitabın ilk öyküsü olan "Sandalye"de de bunları hissettim. Eski bir maun ağacından yapıldığı belirtilen sandalyenin bacaklarının içinde o mükemmel Vahşi Doğulu tahtakurtları damarları çiğneye çiğneye yaşlı bir adamın düşmesine ve başını o hain ama orada olmaktan başka bir şey yapamayacak olan koltuğa çarpmasıyla beyin kanaması geçirmesini anlatıyor. Bence, insanlar işlerine geldiğinde bu cansız sadece bizim rahatlığımız için varolan nesnelere (cansız nesnelere) canlıymış ve onları duyabilirmiş gibi davranıyorlar, çoğu zaman onların orada aylarca belki de yıllarca temizlik ya da taşınma durumları dışında hiç kımıldatılmadan, görülmeden yaşadıklarını unutuyorlar. Ya gerçekten nesneler bize, ve devlete karşı isyan çıkarsalardı, ya da kendi kafalarına göre insanların kullanımı için olduklarını unutarak hareket etselerdi? Hayatımız onlarsız bir hiç olmaz mı? O zaman bence kesinlikle çatırdayıp çuturdayıp yok olup, çalıların içinde çırılçıplak insanlar olarak şehirleri ele geçirip, her şeyi yok etme hakkına sahipler! Belki de insanların günümüz kaosuna uyanıp, ya da uyanmışlarsa harekete geçmeleri için bir bardaklarını ya da ellerinin üstündeki bir deri parçasını kaybetmeliler. Her şeyin kontrolünün bizde olduğuna o kadar inanmışız ki, bence ürettiğimiz nesneler bize isyan etse, çok da haklılar! Arabanızın günümüzdeki tüketim çılgınlığına boyun eğdiğini, kendi başına hareket ettiğini ve sizi aşkla sarıp sarmaladığını ve gitmenize izin vermediğini düşünün bir de... Aslında bence burada anlatılmak istenen; eğer bir zorunlulukla, inceden inceden bize bir yaptırımda bulunduklarında ne kapitalizm ile ne de tüketim çılgınlığı ile hiçbir sorunumuz yok, ancak Alman yapımı, hoparlörleri aşırı ses veren ve "çok az benzin yakan" arabanız, o biricik belki senelerce çalışıp biriktirdiğiniz paranızla aldığınız o tanrısal arabanızda olmak ZORUNDASINIZ. İçinden ne çıkabilirsiniz ne de ne yapacağına her an siz karar veremezsiniz. Çünkü onun kendi düşünceleri var! İşte o anda, o araba, o mükemmel mavilikteki arabanızdan nefret etmeye, içinden çıkmazsanız yaşamayacağınıza inanmaya başlarsınız. Gözleriniz bir bakıma "açılır". Elbette söylediğim sorunlarla ilgili bir şey yapmamaya devam edersiniz. Bir topluluğun bir mit olan sentoru kovaladığı gibi paranın ve tüketimin peşinden koşmaya ara vermezsiniz. Çünkü yakanıza yapışmıştır bir kere. Defne Ceren Ergen 2 Jose Saramago, öyle güzel kişileştirmelerde bulunmuş ki, buradan nerelere çıksak kardır. Bende oluşturduğu belki de alevlendirdiği birkaç şeyi sizinle paylaşma gereği duydum. Elbette kitabı okuyup betimlemelerle başka şeyler yaşamak size kalmış. Ancak şunu da söylemeden geçmeyeyim, sahip olduğumuz her şeyin yok olmasını ve yeniden başlayıp, bir şeylere uyanmayı hak etmiyor muyuz? Sanırım Saramago da birazcık buna değinmeye çalışmış. Tabii edebiyat dediğimiz şey öznelliğin annesidir. O yüzden neyden ne çıkacağı hiç mi hiç belli olmaz. En iyisi mi, siz siz olun, sentorları korkutup kaçırmayın. Çünkü arabanız bir gün sizi de hapsedebilir!