İSKENDER'İN YIKAMADIKLARI

İnsan için ailenin önemi yadsınamaz. İlk eğitim yuvasıdır. Anne ya da baba ilk sevgilidir. Baba çoğunlukla kahramanıdır çocuklarının. Hep ilklerini ailesiyle yaşar bir çocuk. Bu sebeplerden midir bilinmez ama çok değerlidir aile. Mesela hiç anlaşamasa bile insan kardeşiyle, hep bir yanı sever onu ya da berbat bir babası varsa insanın yine de hep bir özlem duyar ona karşı. "Şu hayatta insan en çok sevdiklerini acıtır. En derin yaralar ailede açılır, kabuk tutsa bile kanar hikaye içten içte..." demiş Elif Şafak kitabının bir bölümünde. Aslında burda söylenmek istenen var olan kan bağları yaşanmışlıklarla da birleşince görülmez bir bağ oluşturuyor aile içinde. Sonrasında bu kadar acıtmayla kalmıyor o aile birde üstüne başlıyor hayatını şekillendirmeye. Söylendiği gibi belki de gerçekten geçmişte yaşadıkları insanın gelecekte olması gereken insana dönüştürüyor ya da olmaması gereken. Baba faktörü de en önemlilerinden bir tanesi. Hikayenin karakterlerinden biri Adem, çocukluğunda içkiyi sihirli bir içecek olarak düşünürmüş çünkü nasıl kurbağa prense dönüşüyorsa içkiyi içince de babası farklı bir adama dönüşürmüş Adem'in. Bu yüzden Adem'in iki babası varmış: ayık babası ve sarhoş babası. Sanki aralarındaki fark iyi ile kötü arasındaki fark kadar netmiş bir yandan çocuklarını seven iyi baba bir diğer yandan kaşları çatık sürekli küfreden bir adam. Adem ne yazık ki hiçbir zaman geçmişiyle barışamayan bir adam olmuş ve sürekli geçmişe dönüp hatalarını, pişmanlıklarını tekrar tekrar yaşayan. Ne yazık ki babası bunun en önemli sebebi. Adem bu sebepten hiç bir zaman iyi bir baba da olamamış, kumar bağımlılığından kurtulamayan karısını aldatan mutsuz bir adam haline gelmiş. Bu da onun çocuklarını etkilemiş en başta da İskender'i. Hikayenin bu kısmı aslında ailenin insanları ne kadar etkilediğini gösteren örneklerden bir tanesi. Eğer hatalar yapılmasaydı, Adem iyi bir baba olsaydı belki de İskender büyük bir suç işlemeyecekti. Ailenin, aile için eğitimin en önemli örneklerinden bir tanesi de ataerkillik. Ataerkillik ne yazık ki Türkiye'nin göze çarpan sorunlarından. Özellikle ailenin yetiştirme şekliyle doğrudan ilgili. Ataerkilliği sorun yapan durumlardan biri kadının ataerkil toplumda ezilmesi. Ailenin bu sorunları ortaya çıkarmada rolü epey büyük çünkü yeni doğan henüz hiçbir fikri olmayan bir çocuğun fikirlerini şekillendirebiliyor, herhangi bir bilgiyi ona empoze edebiliyor. Buna örnek verirsek şiddet gören kadınlardan bir kısmı bunu kocalarının yapabileceği birşey olarak görüyorlar çünkü onlar kendilerini zayıf hissediyorlar ve hayatları boyunca ikinci sınıf insan muamelesi görmüşler. "İskender" adlı kitapta da kadın erkek eşitliğinin olması gerektiği halde eksikliğinin yaşandığı vurgulanıyor. Bunun en önemli sebeplerinden biri aile içi eğitim. Bunun en önemli örneği kitabın vurgun yeri, İskender'in annesini öldürmesi. İskender'in annesini öldürmesinin sebebi onu başka bir adamla görmesi ama ilginç olan İskender'in aynı zamanda babası Adem'in de başka bir kadınla ilişkisi var. Ama İskender annesinin başka bir kadınla ilişikisinin olmasını kaldıramıyor. Çünkü İskender'in gözünde birkadın ve erkek eşit olamaz. Çünkü ailesi, çevresi ona böyle olması gerektiğini öğretmiş. İskender bunu üstelik hiç sorgulamadan yapıyor. Yaşadığımız yüzyılda hala kadın erkek eşitliğinin sorgulanması bile kabul edilemez. Bu roman özellikle Türkiye gibi gelişmiş olduğu halde olmaması gereken hataların yaşandığı bir ülkede okutulması gereken bir kitap. Birşeyleri en azından sorgulayabilirsek bile onları değiştirebilecek güce sahibiz demektir.