KONUŞABİLMEK İÇİN NE YAPMALI?

Konuşmak... İki insanın konuşmasının imkansız olduğuna inananlardan mısınız siz de? Osman Çakmakçı' nın yazmış olduğu Konuşmanın İmkansızlığı Üzerine adlı kitap bunun imkansız olduğunu iddia ederek beni gerçekten çok farklı bir pencereden bakmaya sevk etti. İki insanın sağlıklı bir diyalog gerçekleştirmesi sanıldığı gibi kolay değil aslında. Bu kitabı okumadan önce böyle bir konu açılsa bazı insanların sağlıklı diyaloglar gerçekleştiremediklerini çünkü birbirlerini her zaman net anlayamadıklarını söylerdim. Bunu 'bazı' insanlar için düşünürdüm, herkes için değil. Ancak şimdi bu kitabın da etkisiyle aslında hiç kimsenin gerçek anlamda konuşabildiğini düşünmüyorum, hep bir anlam kargaşası varmış ve biri, birini yanlış olmasa bile eksik ya da farklı anlamıştır diye düşünmeye başladım. Bir düşünsenize kelimelerin gücünü... Kelimeler aslında Osman Çakmakçı' nın da bahsettiği gibi her insan için farklı şeyler ifade ederler çünkü her insanın farklı bir yaşam tarzı ve kültürü var. Dolayısıyla, laf arasında geçen bir kelime her iki kişi için de aynı anlamı taşımayabilir ve aynı şeyleri hissettiremeyebilir. Konuşmak da bu noktada imkansızlığını gösteriyor işte. Halbuki iletişim kurmak, karşımızdaki kişi tarafından net bir şekilde anlaşılmak ne kadar da önemli aslında... İnsan karşıdaki kişi tarafından doğru bir şekilde anlaşılmadıktan sonra konuşmanın ne anlamı var diye düşünmüyor da değil... Ama yalnızlık da iyi bir fikir değil. Bana sorarsanız her ne kadar tamamen doğru anlaşılamayacaksam ya da ben karşımdakini anlayamayacaksam bile bu iletişimi yalnızlığa tercih ederim çünkü iletişimin her zaman çok önemli olduğuna inananlardanım. Kelimelerin farklı kültürler ve insanlar için farklı çağrışımlara ve etkilere sahip olmasını filmlerin Türkçeye çevrildiğinde izleyiciye aynı duyguyu geçirememesine benzetiyorum açıkçası. Kelimelerin bir büyüsü olduğunu düşünüyorum ve nasıl ki kelimelerin yarattığı çağrışımlar kişiden kişiye değişiyorsa diller arasında da bu çağrışım farkının net bir şekilde olduğunu düşünüyorum.. Türkçede bir kelimenin İngilizceye direkt çevrildiğinde her zaman aynı hissiyatı verdiğini düşünmüyorum mesela. Bu tabi küçük bir örnek ama kitapta bahsedilmek istenen, daha spesifik bir şekilde kelimelerin kişiler arasında farklı algılanmaları. Bu algı farklılıklarının kişilerin yetişme tarzlarına, kültürel yapılarına dayanmakta olduğunu düşünüyorum. Ya da bunların hiçbiri değil de kişinin yaşadıklarının, deneyimlerinin çok daha etkili olduğunu düşünüyorum aslında. Dolayısıyla, aslında karşımızdakiyle konuşmak ve ona kelimeler sarf etmek büyük bir risk Osman Çakmakçı' nın da değindiği gibi. Öte yandan, önceleri toplumsal bir işlevi olan dil artık iyice bireyselleşti ve herkesin kendince anlam yüklediği sözcüklerden oluşan bir sistem haline geldi. Herkes kendi dilini yarattı adeta. Bunu sosyal çevremizde bile görebiliriz, çok uzağa gitmemize gerek yok kendi arkadaş çevremizde bile belli grup -yakın olduğumuz- insanlarla farklı bir dil konuşmaya başlarız bir müddet sonra. Hatta aramızda geçen bazı esprileri diğer insanlar anlamaz bile, ya da gülmezler. Demek istediğim kendi aramızda sadece bizim anlayabildiğimiz bir dil oluşur ve bunun sebebi başka bir dil konuşmamız elbette ki değildir ancak kullandığımız kelimelerin bizde çağrıştırdığı anlamlar diğer insanlardan farklıdır. Aslında insanların kendi dillerini kullanmaya başlamasına biraz ters düşüyor gibi görünebilir bu söylediğim; ancak yakın arkadaşlar arasında egolar rol oynamayacağı için yakın arkadaşların toplu ortak bir dili olabilir. Egodan bahsetmemin sebebi; kitapta dikkatimi çeken bir şey vardı: günümüzde hakim olan kültürel gelişim bizim egolarımızı şişirdi ve eğer gerçekten insanlarla konuşabilmek, anlaşabilmek istiyorsak bu egoları söndürebilmeliyiz önce. Yakın arkadaşlık da bunun çok güzel bir yansıması bence çünkü dediğim gibi; insanlar en azından yakın arkadaşlarına karşı egolarını söndürürler ve kendilerini birbirlerine teslim ederler. Gerçekten konuşabilmek ve anlaşabilmek çok kolay bir şey değil ama en azından egolarımızı elimizden geldiğince söndürürsek biraz daha yol kat edebiliriz bu konuda sanki.