Terk edemeyenler

Bir insan neden hayatını, neden memleketini terk eder? Neden gurbete, kimsesizler diyarına yol alır? Korkular mıdır insanı pes ettiren, yoksa üzüntüler mi? Yoksa sadece "gitmek" mi zorundadır? Bu sorular her insanın hayatında en az bir defa kendi kendine sorduğu sorulardır. Halbuki kimse bu soruları sormanın artık bir anlam ifade etmeyeceğini bilmez. Olan olmuştur artık ve en kötüden dönmeye çalışır insan, çırpınır. Tıpkı bir böceğin örümcek ağından kurtulmaya çalışması gibi. Olabildiğince çabalar ama bu soruları ne kadar çok sorarsa kendini o kadar çok üzeceğini de bilir, kurtulamaz. Kitabı okumaya başladığımda kitabın açıkçası beni bu kadar etkileyeceğini düşünmemiştim. Kitapta Almanya'ya göçmüş ana karakterimiz İsmail'in kardeşi Yusuf'un dağa çıktığını öğrenip onu aramaya başlıyor ve başından birbirinden farklı olaylar geçiyor. Bu olayları okurken de düşünmeye başladım. Acaba böyle bir şey insanın başına geldiğinde insan nasıl bir tepki verir? Pek çok insan dağa çıkanları vatan haini olarak görürken o kişinin ailesi ne yapar? Diğer insanlara oğlunun aslında yanlış bir şey yapmadığını, sadece doğru bildiği şeyi yaptığını nasıl söyleyebilir? Sonra düşünmeye devam ettim. Toplumun normları yüzünden o ailenin ne kadar çok dışlanacağını düşündüm. Markete gittiklerinde sebze satmayacak manavı, berbere gittiğinde selam vermeyecek berberi, oğullarının beyninin yıkandığını bilmelerine rağmen onları artık oldukları gibi kabul etmeyecek mahalleliyi düşündüm. İnsanlar gerçekten tanıdıkları veya tanımadıkları herkesi sorgusuz infaz ediyorlardı. Fransız Devriminin sonucunda Fransız halkının kralını infaz etmesini hatırladım. Onlar da yargısız infaz etmişlerdi krallarını, halbuki bilmiyorlardı ki kralları onlar için her şeyi yapmış, onların iyiliğini istemişti. Hatta kralın infazından sonra bir sürü kişi arkasından yas tutmuştu. Bunlar aklıma geldi ve bunun ne kadar yanlış bir şey olduğunu anladım. Gerçekten de bazen insanlar gitmek zorunda kalıyorlardır. Kitabın devamında ana karakterimiz kendi hayatını sorguluyor. O da sol ve sağ çatışmasından dolayı ülkesini terk etmişti. Çünkü korkmuştu ve ailesi bunu hiç kabullenememişti. Belki de İsmail Yusuf'un da ailesi tarafından nefret edilmesini önlemek amacıyla çıktı bu yola. Belki de sadece kardeşinin güvenliğini istiyordu. Fakat aslında İsmail'in Batman'da başlayıp Kandil'de sona eren yolculuğu bana çok şey anlatmaya başlamıştı. Ülkemizde bir sürü insan sağ ve sol görüşten dolayı birbirini öldürmüş, ölmekten korkan insanlar ise ülkeden kaçmaya karar vermişti. Aslında hepsi ülkemizin iyiliğini istemişti fakat birbirlerini sırf görüş farklılığından dolayı yargısız infaz etmişlerdi. Bir insanın canını almak bu kadar kolay mıydı peki? Sırf seninle aynı görüşte değil diye bir canlıyı öldürmek doğru muydu ? Belki de korkudan kaçmak da doğruydu. Belki de insanlar o kadar fazla arkadaşını, kardeşini kaybetmişti ki; artık daha fazla üzülmemek için terk etmişlerdi ülkemizi. Belki de üzgünlük de kaçmak için geçerli bir sebepti. Bunlar gerçekten geçerli sebepler miydi bilmiyorum ama bildiğim şey artık bu nedenleri sorgulamayacağımdı. Kitabı bitirdiğimde kafamdaki sorular da aslında açığa kavuşmuştu. İnsanlar gerçekten de ülkelerini korktukları için, ülkede kaldıkça üzülmeye devam edecekleri için terk etmiş olabilirlerdi. Belki daha güzel, daha özgür bir yaşam sürmek isteyebilirlerdi ve benim bunu sorgulamadan "sizin yaptığınız yanlış" demem aynı diğer insanların yaptığı gibi yargısız bir infazdı. Bu kitaptan aldığım en önemli ders ise, hiç kimseyi korktuklarından veya kaçmalarından dolayı yargılamamam gerektiğiydi. Çünkü insanların öyle nedenleri oluyordu ki, kaçmak onlar için en iyi çözüm olarak görünüyordu. Hem kim bilebilir, belki de bir gün ben de kendi iyiliğim için veya korktuğum için kaçacağım. Ama kaçarken bileceğim ki bazen, kaçmak bir erdemdir.