"Keyif ise her şeyi tattım. Mutluluk ise asla."

Oscar Wilde, gerek yaşam tarzı ve cinselliğe karşı duruşu, gerek yapıtlarında ortaya koyduğu estetizm anlayışıyla XIX. Yüzyıl İngilteresinin tutucu toplumunun tepkileriyle karşılaşmış bir yazardır. Sosyalist görüşte olan yazar, ahlaksızlık suçlamalarıyla cezaya çarptırılmıştır. İçinde yetiştiği aydın çevreye rağmen toplumun kabullenemediği görüşleri hayatı boyunca başına türlü dertler açmıştır. Benim gözümde bu roman, Wilde'ın hayatı boyunca hissettiği yadırganma duygusunun bir dışa vurumudur. Dorian Gray; yakışıklı, tutkulu, aydın çevrede yetişmiş bir adam... Oscar Wilde; düşüncelerini, dünyaya karşı görüşünü, cinsel tercihlerini savunan, başarılı bir yazar... Belki de derinlemesine ve zevkle okuduğum bu romanı yazan adam ve yarattığı karakter arasındaki nadir ortak noktalardan biri çevreleri tarafından yadırganıyor olmalarıydı. Oscar Wilde'ın yarattığı adamın cinsel tercihlerine rağmen, güzelliği sayesinde toplum arasında sevilen bir karakter olması bana Oscar Wilde'ın yarattığı karakteri, sahip olamadığı değerlerden kaçış olarak kullandığını düşündürdü. Wilde, ahlaksızlık suçlamalarıyla hapis cezasına çarptırılırken Gray'in çevresinde onun için deli olan insanlar vardı. Burada beni oldukça düşündüren bir nokta var: Kim yalnızca dış görünüşü nedeniyle saygı görmek ister ki? Bu istek Dorian Gray'in gözlerini öyle kör etmiş olacak ki, güzelliği için her şeyinden vazgeçmiş. Oscar Wilde, Dorian Gray'in portresi adlı kitabında, kurgunun kendinden izler taşıdığını açıkça şu sözlerle ifade etmiştir: "Basil Halward, ben olduğumu sandığım kişidir; Lord Henry dünyanın ben sandığı kişidir; Dorian ise benim olmak istediğim kişidir, belki başka bir çağda..." Oscar Wilde'ın romanı okuduktan sonra gördüğüm bu sözü, kurguyu çok daha iyi anlamamı sağladı ve romanı baştan okumama neden oldu. Oscar Wilde'ın görüşleri ve hayatı hakkında biraz daha bilgi edindikten sonra Dorian Gray'in tam olarak da Wilde'ın olmak istediği kişi olduğunu anladım. Belki de romanın üç ana karakteri de yazarın hayatından ve kişiliğinden parçalar barındırıyordu. Bu üç ana karaktere bakmak gerekirse; Lord Henry Wotton; hazcılık düşüncesiyle hareket eden aydın bir karakterdir. Lord Basil'in arkadaşı olarak kurguda yer alan karakterin, gerek yaşam tarzı gerekse düşünceleriyle Dorian Gray'e yön vermesi hatta hayatını değiştirmesi karakterin yoğun bir etki alanı olduğunu düşünmemize yol açabilir; fakat roman ilerledikçe bu etkinin kötü ve yozlaştırıcı bir etki olduğunu gözlemledim. Basil Hallward: Dorian'ın güzelliğinden fazlasıyla etkilenen ressam adeta genç ve yakışıklı adama büyük bir aşkla bağlanır. Bu aşk sanatsal hazzın üzerinde bir aşk halini alır. Çizdiği portre ise sanatçı kişiliğini tekrar keşfetmesini ve kendine daha da çok güvenmesini sağlar. Ne var ki, bu portre çizildiği günden itibaren Lord Basil'in hayatını, ölümüne yol açacak kadar büyük bir derecede etkilemeye başlar. Dorian Gray; yakışıklılığı ve saflığıyla sosyeteye tanıtıldığı ilk günden itibaren herkesin dikkatini çekmiş ve çevresini büyük bir etki altına almıştır. Çevresinden gördüğü bu ilgi Dorian'ın yozlaşmasına hatta çok farklı bir kişiliğe bürünmesine yetmiştir. Bu nedenle Dorian Gray'i kolay etkilenen bir karakter olarak değerlendirmemiz yanlış olmaz. Öyle ki, kendi portresinde gördüğü güzellik bile ruhunu şeytana satmasına ve hayatını mahvetmesine yetmiştir. Romandaki en önemli sembol olan portreden bahsetmeden geçemeyiz. Portrenin bir sembol özelliği taşıdığını düşünüyorum, Gray'in asla dışarı yansıtmadığı vicdanının bir sembolü. Öyle ki, Wilde'ın kendini karakteriyle bu kadar özdeşleştirmesi, portrenin Wilde'ın da vicdanının bir sembolü haline geldiğini düşündürdü bana. Güzelliğinden başka bir şey düşünemeyen bir adam, işlenen cinayetler, arkada bırakılmış bir aşk ve yaşlanmış bir portre... Her ne kadar romandaki karakterler, Oscar Wilde'ın hayata karşı duruşunun ve estetizm felsefesinin bir yansıması olsa da, yazarın da savunduğu hazcılık görüşünün karakterlerin hayatını olumsuz yönde etkilemesi, eserin bu görüşe karşı yergi niteliği taşıdığını da düşündürebilir. Bu düşünce, romanı farklı açılardan yorumlamamıza yol açabilir; fakat Oscar Wilde'ın yaşam tarzı ve sanatçı kimliği göz önünde bulundurulduğunda romanın, yazarın düşüncelerini yansıtan bir pencere olduğu gözlemlenebilir. Hatta belki de hayatı boyunca yadırganan Wilde'ın onu dışlayan insanlara yapmak istediği şeylerin bir yansımasıydı. Dorin Gray, yaşadıklarını kaldıramamaya başladığında yapabileceği tek şey kalır, portreyi ortadan kaldırıp yaşlı ve çirkin bir adam olarak hayatına devam etmek; fakat işler düşündüğü gibi gitmez. Çizildiği ilk günden beri hayatını mahveden portre, ölümüne yol açacak kadar sahip olmuştur ona. Genç kalmak için ruhunu şeytana satan adam, portresini bıçaklamasıyla ölür. Bu beklemediğim sona başka bir açıdan bakmadan edemeyeceğim: hayatı boyunca dış görünüşü ve tercihleri nedeniyle yargılanan Wilde, belki de dış görünüşün ve tercihlerin önemsiz şeyler olduğunu, önemli olanın vicdan ve ruh olduğunu anlatmaya çalışmıştı okurlarına. Dorian Gray yaşamında çevresi tarafından arzulanan güzel bir adamdı. Dorian Gray öldüğünde güzel bir adam değildi. Yaşlı ve yalnız bir adam olarak öldü. Benim için romanı anlamlı kılan bir sondu bu. Romanın okunması gereken bir kurguya sahip olduğunu düşünüyorum.