Toplumcu Gerçekçilerin Mütevazı Kalemi

Attila İlhan'ın ilk şiir kitabı olan Duvar beni gerçekten derinden etkileyen nadir şiir kitaplarındandır. Çoğunlukla hak, hukuk, eşitlik ve en çokta mutluluk üzerine olan bu derleme kitap kalıpları kırmıştı. Fakat kalıpları kırmaktan bahsederken sadece ölçüden bahsetmiyorum. Aynı zamanda konuların işleniş bakımından şiirlere ve bölümlere koyulan başlıklara kadar çok özgün bir tarza sahiptir 1948 yılında derlenen Duvar. Bu şiir kitabını okurken bazen tüylerim diken diken oldu bazen uzun düşüncelere daldım. Nerelerden gelmişiz, acaba nereye gidiyoruz. Gerçekten insanı derinden etkileyen ve farklı bir hissiyata sahip olan ender kitaplardan biri olarak görüyorum bu şiirleri. İnsana Kurtuluş Savaşı'nı anlatan bazı dizeleri okurken o günleri abartısız olduğu gibi halkın yanında anlatışı Attila İlhan'a hayranlığımı arttırdı. Kitabı okurken fark ettiğim bir başka nokta ise bazı şiirlerin haber veren niteliğe sahip olmasıdır. Sanki dönemin halkına olanları anlatmaktan ziyade ileriki nesillere halkın yanından, halktan biri olarak tanıklık ettiği veya Türk milletinin tanıklık ettiği olayları abartmadan anlatıyor. Mesela Garipseme şiirinde radyonun verdiği bir haberden bahsederek başlıyor dizelerine. Mutluluk idealini de bizlerle paylaştığı bu saman kağıdı sayfalarda bazen mutsuzluğunu da yansıtabiliyor bizlere. Hemen ardından ulaştığı umut da okuyucuyu derinden etkileyen bir havaya sahip aynen Bitsin Dedik şiirinde olduğu gibi. Bu şiirler insanı Attila İlhan'a yaklaştırıyor, sanki bizimle dertleşiyor Attila İlhan. Uzun süredir yalnız olduğu salonunda pencerenin kenarındaki koltuğa oturmuş, radyosunu dinlerken eski bir dost kapıyı çalıyor. Saatlerce dertleşiyor, hayata ve dönemin olaylarına dair sohbet ediyorlar. İşte o eski dost bu şiir kitabının sayfalarını aralayan okuyucuların her biri. Attila İlhan bu kitapla bizi evine, daha da önemlisi düşüncelerinin ve kalbinin derinliklerine davet ediyor. Şiirleri okurken tek bir olay veya duygu durumu üzerinde takılı kalmayıp bazen yorgunluğunu ve umutlarını gözler önüne sererken, bazense dostunu gerçek bir içtenlikle uyaran kendine gelmesini isteyen bir dostu yansıtıyor. Mesela lilişan şiirinde olduğu gibi hem hayranlık hem üzüntüyü aynı anda hissettirebilen bu usta kalem gerçekten yaptığı işin, yazdığı şiirlerin hakkını fazlasıyla veriyor. Dizelerde gözlerimi gezdirirken dikkatimi çeken bir diğer nokta ise şairin aşka olan hayranlığı vazgeçemeyişi ve aşkı adeta bir ateşmiş gibi her an onu yakabilecekmiş gibi tasvir edişiydi. Her ne kadar bu derlemesindeki şiirleri genelde toplumsal konulara yönelik olsa da bazı şiirlerin içindeki aşk buram buram hissediliyor. Aşktan kastım illa bir insana duyulan sevgi değil her zaman, bazen Attila İlhan'ın toprağına, vatanına, bu ülkenin insanına duyduğu karşılıksız, katıksız sevgi de, aşk olabiliyor. Hatta bu ince işçilik eseri olan bu dizeler çoğu zaman Attila İlhan'ın halka, toprağa duyduğu aşkı daha çok yansıtıyor. Attila İlhan'ın betimlemeler konusundaki yadsınamaz yeteneği kendini çok bariz gösteriyor. sen yoksun şiirindeki abartısız sade betimlemeleri dizelerden okuyuculara bağırmasa da ben buradayım diyor. Divan şiiri geleneğiyle büyümüş bir toplum için bu tarz betimlemeler bazen sönük olarak nitelendirilse de bence sadeliği, özgünlüğü gerçekten etkileyici bir yapıya sahip. Bu etkileyiciliğe verilebilecek en güzel örneklerden birisi ise kesinlikle cemşid hun'la hasıbıhal adlı şiirdir. Üstünde durmak istediğim son nokta ise Attila İlhan'ın şiirlerinin hiçbir yerinde, hatta bölüm başlıklarında bile büyük harf kullanmayışıdır. Uzun süre merak konusu olan bu durum herkesçe farklı yorumlandı ama ben bu şiir kitabını okurken bu bilinçli hareketin bana hissettirdiği şey olgunluk ve mütevazılık oldu. Yazarın bu derlemesi kesinlikle en iyilerden biridir. Hatta bu Attila İlhan okumaya başlayacaklara ilk olarak bu derlemeyle başlamalarını şiddetle tavsiye ediyorum.