On İki Yıl Sonra Özgürlük

Solomon Northrup; iyi bir aile babası ve oldukça başarılı bir müzisyendir. Amerika'da köle ticaretinin zirvede olduğu bir dönemde ailesi ile birlikte New York'ta hür bir şekilde yaşayan bir Afrikalı - Amerikalıdır. Bütün bunlar bir iş seyahati iddiasıyla Washington'a götürüldüğü sırada kaçırılmasıyla son bulur. Solomon artık hür bir adam değildir ve kendisine yeni köle kimliğinin sırıtmaması için yeni bir isim -Platt- verilmiştir. Bu hikayeyi seçme sebebim beni oldukça derinden etkilemiş ve eminim ki duyan herkeste küçük de olsa bir iz bırakmış olması. Zaten güçlünün güçsüzü ezdiği bir konu olunca hassas olmamak elde değil. Mesela romanı okurken bazı kısımları okumakta oldukça zorlandığımı söyleyebilirim. Bütün bu yaşananların fazla uzak olmayan bir zamanda yaşanmış olması ise işin korkutuculuğunu daha da arttıran cinsten. Örnek vermek gerekirse karakterlerimizden Patsey, sahibesi ona yıkanması için sabun vermediğinden saatlerce tarlada çalışır ve üstüne üstlük kırbaç cezası alır. Renk farkından dolayı bir canlının diğer bir canlıya böyle şeyler yapması, kendine ait bir eşyaymış gibi davranması sindirmesi kolay şeyler değildi. Özellikle Edwin Epps karakteri, ırkçılığı benimsemiyor resmen onun için yaşıyordu. Benim eşyam benim davranış şeklim diyerek sadece ten renkleri farklı olduğundan işçilerine istediği her şeyi yapabiliyordu. Kolaylıkla söyleyebilirim ki Edwin Epps en nefret ettiğim karakterler listesine oldukça hızlı bir giriş yaptı. Elbette ırkçılığa karşı çıkan karakterler de mevcuttu fakat yine de Solomon'un ilk sahibi, William Ford'a iyi biri gözüyle bakamadım. Kölelerinin hayatını kolaylaştırmaya çalışıyor gibi gözükse de kölelik sistemine karşı çıkmaya yeltenmeyecek biriydi. Daha açık şekilde ifade etmek gerekirse bana daha çok bir korkak gibi geldi. İşlerin zorlaştığını gördüğü yerde kolayca pes edebiliyordu. Kitap boyunca sinirlerimin gerildiğini de belirtmeliyim. Solomun'un özgürlüğe ulaşacağını düşündüğümüz fırsatlarda sonucun hüsran olması da okuması kolay bir süreç değildi. Buradan On İki Yıllık Esaret'in insan psikolojisini yorduğu sonucunu da çıkarabiliriz. Bu tarz kitaplar sevmediğim halde daha önce de belirttiğim gibi hikayesi beni etkilediğinden ve gerçekten de yaşanmış bir olay olduğundan merakıma yenik düştüm fakat pişman değilim. Solomon Northrup'un kendi elleriyle yazdığı yaşamının bu çekilmez on iki yılı insanı pek çok yönde düşünmeye itiyor ve gözlerini açmaya zorluyor. Özgürlüğün bir insan için ne kadar önemli olduğunu anlatan satırları buruk bir acıyla okumaya devam ederken düşünmeden edemiyoruz. Fakat yine de Solomon bir noktaya kadar umudunu asla kaybetmiyor. Etrafındakilere sürekli nasıl bu kadar umutsuzluğa kapılabilirsin demesi beni yine etkileyen noktalardan birisiydi. Yıllardır severek çaldığı kemanı bile kendi istediği zaman çalamaması, bütün günlerini yakıcı güneşin altında pamuk tarlalarında pamuk toplayarak geçirmesi, güvendiklerinin ona sürekli ihanet etmesi ve daha yaşadığı pek çok şeye rağmen yine de özgürlüğü için çabalamasına hayran kalmadan edemedim. Hikayemizin sonunda yazarının zaten Solomon Northrup olmasından Solomon'un özgürlüğüne kavuştuğunu anlayabiliriz. Sayfaları çevirdikçe Solomun'un on iki yıldır yaşadığı esarete eşlik etmiş birisi olarak bu son beni oldukça fazla sevindirdi elbette fakat karşılaştığımız şey tam olarak bir mutlu son değil. Evet, Solomon için öyle fakat geride bıraktığı köleler için ne yazık ki değil. Hatta Solomon, özgürlüğüne kavuştuktan sonra kendisini kaçıranlara ve onu pazarda satmaya çalışan köle tüccarına dava açmıştır fakat Washington yasalarına göre mahkemede tanıklık edemeyeceğinden hepsi serbest kalmıştır. Hayatının mahvolan ve telafi edilemeyecek on iki yılını ondan çalan bu insanların ellerini kollarını serbestçe oynatarak dolaştıkları düşüncesi bile insanı iğrendirmeye yetiyor. Daha önce de değindiğim gibi On İki Yıllık Esaret, okuması pek kolay bir kitap değil fakat yine de herkesin belli bir noktada öğrenmesi ve insanlık adına ders çıkarması gereken bir yapıt.