"Olağanüstü" Bir Kitap

Stefan Zweig'in "Olağanüstü Bir Gece" isimli kısa romanını okuduğumda ana karakteri kendime çok benzettim ve bu durum beni kendimi sorgulamaya itti. Romanda anlatılan karakteri kendime çok yakın bulmam sebebiyle yazar adeta kendime itiraf edemediğim gerçekleri, anlatıcı karakteri kullanarak yüzüme vurdu. Kabullenemediğim kibrimi ve beni güçlü kıldığını düşündüğüm hissizliğimi beni benden daha iyi tanıyormuşçasına bana gösteren Zweig 'in bu kitabı bana bir kez daha "kendimi ne kadar iyi tanıyorum?" ya da "hayatım boyunca kendimi gerçekten tanıyabilecek miyim?" gibi sorular sordurttu. Kendimi Yusuf Atılgan'ın "Aylak Adam" adlı romanındaki C karakteri gibi umursamaz ve çevresine ilgisiz bir kişi gibi görmem ve istisnasız beni tanıyan herkesin de bu özelliklerimi doğrulması kendimi romanda anlatılan hissiz kişi ile özdeşleştirmeme sebep oldu. Ancak "kısa bir zaman sonra arkadaşım öldü ve ben tabutun peşinde yürürken, çocukluğumdan beri yakın olduğum bu insanı kaybettikten sonra içimde bir keder var mı, herhangi bir duygu yüzeye çıktı mı diye kendimi dinledim. Fakat hiçbir kıpırtı yoktu ve ben kendimi ışığın hiçbir zaman içinde kalmadan geçip gittiği camdan bir nesne gibi hissettim" (Zweig, 2015, s. 25) şeklindeki bir anlatımda öyle ya da böyle bir bağ kurduğum ana karakterin yerine kendimi koyduğumda dehşete düştüm. Umursamaz olmak, insanların düşüncelerine kulak asmadan kendi bildiğini okumak; bana özgür bir karaktere sahip olduğum izlenimini verse de insanın en yakın arkadaşının ölümünde dahi hiçbir şey hissetmemesi/hissedememesi bu durumun hastalık seviyesine çıkabileceğini gösterdi bana. Ana karakterin yerine kendimi koyunca kitabı bir kenara bırakıp dehşet içinde kendi hissizliğimin derecesini hesaplamaya çalıştım çünkü bu derecedeki hissizlik sadece kimyasal reaksiyonlardan oluşan bir hücre yığınına insan demek gibi ve bu korkutucu bir uyuşukluk seviyesi. Hesaplamalarımın sonucunda kendi uyuşukluğumun kitaptaki tasvire göre ufak kaldığına karar kıldım ve kısa süreli bir rahatlama yaşadım. Rahatlama çok kısa sürdü çünkü bu özeleştiri sırasında fark ettim ki kibrim ve kendimi diğer insanlardan daha zeki görmem beni bu yabancılaşma çukuruna daha da çekiyor, her geçen gün anlatıcının durumuna biraz daha yaklaşıyorum. Bunu fark ettiğim anda gelecek kaygısı başımdan aşağı kaynar su gibi döküldü ve ileride bu yabancılaşmanın beni daha kötü ruh hallerine sokacağını fark ettim. Böyle giderse Zweig' in romanının ana karakteri gibi olacaktım ve daha kötüsü şu anki farkındalığım o zaman olmayacak yani ruhumun kaybolduğunun farkında bile olmayacaktım. Bir süre bekledim. Bir sigara içtikten sonra kitaba cevaplarımı bulma ümidiyle devam ettim. Bu sırada algım zayıflamıştı, baktığım sayfanın cümlelerini üçüncü okuyuşumda anlıyordum. Kafamda sürekli bu ruhsuz, hissiz, uyuşuk tavırlarımı nasıl daha normal hale getiririm soruları dolaşırken cevaba rastladım: "Meydanın orta yerinde durup bütün o patırtının ruhuma çarpmasını, gözlerimi kulaklarımı doldurmasını bekledim: Bu gürültü çağlayanı, bu cehennemi kargaşa bana iyi geliyordu, çünkü bu patırtıda benim içimdeki tufanı dindiren bir şey vardı."(Zweig, s. 27). Bu satırları okuyunca ilk seferinde tam olarak anlamamakla birlikte cevabın burada saklı olduğunu sezdim. Bu sebepten ötürü kitabı tekrar bırakıp biraz daha üzerine düşünmeye başladım. Eğer kendimi insanlardan üstün görüyorsam ve bu benim insanlara kibirle bakıp kendimi ayırmam gerekiyormuş gibi hissettiriyorsa tek yapmam gereken insanların arasına girip kendimi bu akışa bırakmak ve mantıksız olduğunu düşünsem bile büyük kitleye tabi olmaktır. Bu anlamda kendimi çok benzettiğim ana karaktere iyi gelen eylemin bana da normalleşme sürecinde yardımcı olacağını düşündüğüm için tıpkı onun yaptığı gibi kalabalık, insanların bir "gürültü çağlayanı" oluşturduğu yerlerde bulunmak ve bu çağlayanın bir parçası olmak için çaba göstermenin beni bu boşluktan kurtaracağını düşünüyorum. Kısa romanında yabancılaşan ve bunu uç seviyelerde yaşayan bir kişiyi anlatan Stefan Zweig kendi yabancılaşmam gerçekliğini bir kez daha yüzüme vurarak kendimi tanıma anlamında bana yardımcı oldu. Daha iyisi bu kısa romanın sonucunda yabancılaşmamı yavaşlatmak hatta iyileştirmek için bana fikirler bile verdi. Ana karakterini kendime bu kadar benzettiğim nadir kitaplardan biri olduğu için "olağanüstü bir gece" kısa romanı bana kendimi dahi sorgulatacak derecede başarılı bir roman olması dolayısıyla favori kitaplarım arasında yerini aldı.