BİZİM BÜYÜK BENCİLLİĞİMİZ

İnsanların, insanoğlunun en büyük zayıflıklarının, onu diğer hayvanlardan ayıran en büyük özelliklerin hep bencillik, kibir ve açgözlülük olduğunu düşünmüşümdür. Mark Twain'in bizi belki de en "düşük" bir bakıma en aciz hayvan olarak nitelendirmesinin sebebi de budur. Peki, bunların ne gibi sonuçlara mal olacağını, nasıl neticeler doğuracağını hiç düşündük mü? Vizyona girmesini büyük heyecanla beklediğim, girdiği gibi sinema salonuna koştuğum Peter Berg'ün " Deepwater Horizon" (Büyük Felaket)'ı bunun gözümde canlanmasına yardımcı oldu. Bizim hareketlerimizin, kararlarımızın bizim dışımızdaki insanları, hayvanları kısacası her şeyi nasıl etkilediği çok güzel gözler önüne serilmiş. İnsanın bencilliğinin nasıl felaketlere yol açabileceği... Aslında biz bencil olmayı bile tam anlamıyla beceremiyoruz. Eğer onu hakkıyla yapabilseydik çevreye bu kadar zarar vermezdik. Çünkü bizim her yaptığımız etkinin mutlaka bir geri dönüşü olacağını bilirdik. Ancak çoğu kişi kısa vadeli, bireysel çıkarları göz önünde bulundurarak, çok yüzeysel, öngörüsüz olarak davranmayı öyle alışkanlık haline getirmiş ki bu durum günlük hayatımızdan gezegenimizin bin yıl sonrasına kadar her anımızı etkiliyor. Deepwater Horizon kazasında olduğu gibi birçok çevre felaketi yaşandı. Peki ya bunlardan en çok etkilenen kim oldu? Kimler bunun sonuçlarını en kötü şekilde tecrübe etti? Bunlara sebep olan dünya çapında şirketlerin suçlamalar geri çekildikten sonra hayatına aynı lüks içinde devam eden üst düzey yöneticileri mi, yoksa petrol tabakası yüzünden kanatları yapışan pelikanlar, kıyıya vuran balık sürüleri mi, yoksa bu tür olaylarda hayatlarını kaybeden personel mi? Bizim bir kararımız, hareketimiz onlarca insanın, binlerce canlının hayatına ve bir ekosistemin derinden yaralanmasına sebep oluyorsa burada bir ayıp, yanlışlık vardır. Bunların haber bültenlerinde asgari sürelerde gösterilmesi hak edilen önemin verilmeyişi beni çok rahatsız ediyor. Böyle filmlerde hiç değilse hayatını kaybeden insanların sadece birer rakamdan, sayıdan ibaret olmadığı, bir aile yaşamlarının olduğu seyirciye gösteriliyor. Ben her ne kadar bu olayın doğada yarattığı etkinin yeterince yansıtıldığını düşünmesem de filmde pelikana yer verilmesi beni mutlu etti. Keşke bunun doğadaki sonuçlarını gözler önüne seren yapıtlar; belgeseller, filmler daha geniş kitlelere ulaşabilse de hak ettiği değeri görebilse... Ancak böyle kendi hayatımızın, insan hayatının diğer canlardan daha değerli olmadığını benimseyip kabullenebiliriz. Ve ancak böyle dünyaya, evrene bir katkımız olabilir, bir iyiliğimiz dokunabilir. Parayla malla mülkle değil, böyle gerçek bir üst sınıf insan olabiliriz. Ancak böylece okyanusa dökülen tonlarca petrolün sadece bizim yiyeceğimiz balık dolayısıyla sağlığımızı etkileyeceğini düşünüp gamsızca yine sondaj kuyuları açmak yerine yaptığımızı telafi etmek adına yenilenebilir enerji kaynaklarına gereken önemi verir en küçüğünden en büyüğüne bütün canlıların canını kurtarmak için çabalarız. Peki, bu durumda kendini onlarca insanın canını kurtarmak için feda eden insanla milyonlarca doların döndüğü bir pazarda, küresel sermayede kar edebilmek için bu insanların canını riske atan kişi aynı türden midir? Dünyanın geleceğini düşünerek temiz enerji kaynaklarını yaymaya çalışan birisiyle bir nükleer enerji istasyonundaki kazanın olabileceğini öngörüp göz ardı eden görevlinin ikisi de Homo sapien midir? Bizim insanlığımızı, insani duygularımızın gücünü, bunları harekete dökmemizi etkileyen şey bu açgözlülüğün, kibirin seviyesi değil midir aslında? Bir insan eğer kutup ayılarının habitatının korunmasını, yoksul ve yoksun bölgelerdeki sağlık ve eğitim sorunlarını, sokak hayvanlarını önemseyip göz önünde bulunduruyorsa o aslında benim gözümde diğerlerinden, bütün o CEO'lardan, gücü elinde tutanlardan daha üst düzeyde, daha önemlidir. Bu tür diğerkamlıklar en genelinden en özeline hayatımızı değerli kılar. Bence insanı insan yapan, daha doğrusu vahşi doğada bir hafta bile dayanamayacak, gezegendeki en aciz hayvan olmaktan çıkaran şey bu zayıflıklara karşı gelmek, başkasını, muhtaç olanı, kendinden önce düşünebilmek, onun için endişe edebilme yetisine sahip olmaktır. Ben dünyaya bir katkım olsun, insanlar üzerinden bir etki bırakabileyim istiyorum. Büyük küçük fark etmez. Normal sürünün dışına çıkıp kendimden başkalarına da yararım dokunsun, bu dünyadan ayrılınca "ben olmasaydım da aynı olurdu" değil de "küçük de olsa benim sayemde daha iyi oldu" diyebileyim istiyorum. İnsanların sadece kendilerini ve ailelerini değil de tanımadığı, kendinden binlerce kilometre ötede, Sierra Leone'da çocuk asker olarak yıllarca eziyet görmüş birisini, onun iyiliğini önemsediği zaman bencillikten uzaklaşacağını bunları harekete döktüğü an ise türümüz adına iyi bir örnek teşkil edeceğini, hepimizin kibir ve açgözlülükten oluşmadığını göstereceğini düşünüyorum.