YERE DÜŞEN BAYRAK:SANAT

Sanatın klişeleşmiş hastalığı haline gelen "değer görmeme, görememe" 21. yüzyılla ve anlamın içinin boşaltılmasıyla "değer görecek kalitede olmama, olamama noktasına gelmiş ve bu durum adeta kurunun yanındaki yaşın haykırışlarının, çizgisinin farkına varılamadan yakılmasına sebep olmuştur. Sadeleştirme ve öze dönme(!) furyası bilinçlerimizden ve fikirlerimizden düşünme fiilini çalmış, bizleri kolay olanı okumaya, derinlere inme adına harcayacağımız emekten tasarruf etmeye, bir fikrin zerrelerine kadar inmekten, fazlaca düşünmekten kaçmaya itmiştir. Hal böyleyken günümüzde dahi çizgisini koruyabilen, asra Hugo Von Hofmannstall'ın "Derinlik gizlenmelidir? Nereye? Yüzeye." Anlayışıyla meydan okuyan Süreyya Berfe'yi anlamak, duymak, dinlemek imkansızlaşıyor. Her Gölge Titrer adlı eserinde yer alan "Yazdıkların" adlı şiirindeki "Sıcak bitti/Yazmasan da olur" dizeleriyle gizli çığlığını emekseverlerin gözleri önüne seren şair insanı toplum, şair ve sanat ilişkisini sorgulamaya itiyor. Sanat her ne kadar bireysel izler taşısa da renkleri, kokusu toplumdan alınmış, toplumla harmanlanmış ancak aynı bir çarkın yanlış yerleştirilmiş dişiymişçesine de belki menfaatler uğruna, belki duyarsızlık sebebiyle- yetim bırakılmıştır. Toplumun sahip olduğu renklerin birleştirilmesi, yeni kombinasyonların elde edilmesi ve bu inceliklerin güzeli arayan gözlere sunulmasına şekilcilik yaftası yapıştırılmış, anlaşılmaya çalışılmadan sanatsal kaynaklara müsvedde muamelesi yapılmıştır. Bu ve bunun gibi sağlam olmayan temellerle ortaya çıkan sadeleşme ekolü, sanatseverlerin ve emekseverlerin elinden sanatı almış, onları adeta kendi derinliklerinde boğmuştur. Bu da yetmezmişçesine sadeleşme ve öze dönmeyi yeterince idrak edemeyen dimağlar sanatı boş söze, anlamsızlığa çevirme yoluna girmiştir. İşte tam da bu noktada çağımız eğitimcilerinin genç beyinlere verdiği tavsiyeler geliyor akla: özümseyerek öğrenme, derinlikli düşünme, çok yönlü olma... Sadeleşme akımının sadeleşelim derken özü çalan akımların yaptıkları hatta bizden çaldıkları aslında bir bireyin hayatının her alanında kullanabileceği yetenekler, yitirdiğimiz sanat değerleridir. Bütün bunlara ek olarak emekseverlerin mi sanatkarlara yoksa sanatkarların mı emekseverlere küstüğünü sorgulamaya başlıyor ve içinden çıkılmaz muhasebelere sürükleniyoruz. Bugün birçok şair kendisine dayatılan ve artık bir yaşam tarzı haline gelmiş sadeleşme hareketinin dışına çıkmayı bilmiyor, çok azı ise derinliklerinin karşılığını günümüz okurlarından alamayıp yalnızlığa hapsediliyor. Günümüzde emekseverler de giderek azalmış, bir bakır işlemesine bakıp etkilenen, desenlerle anlatılmak istenileni hisseden çok az kişi kalmış genç nesil arasında ise neredeyse yok olmuştur. Bütün bunlar bize gösteriyor ki toplumun sanata verdiklerinden birinin köküne koyulan dinamit veya birinin sadece ötekileştirilmesi toplumda erozyona sebep oluyor, ondan bütün verimliliğini süpürmekle birlikte üretici rolünü söküp atıyor. Toplumun beyninin durması da tarafların arasını keskinleştirmekle kalmıyor, birbirlerini anlayabilecekleri her türlü aracı yok etmelerine, görmezden gelmelerine ve hatta bir tabak gibi açıkça anlaşılmayı bekleseler bile anlayış ve duyarlılık adına emek harcamaktan kaçınmalarına sebep oluyor. Bütün bunların etkisi altında ise olan yine sanat günah keçisi olmaktan kurtulamıyor, etiketlemelere maruz kalıyor. Bütün bunlarla birlikte Süreyya Berfe'nin tarzı aslında aradığımız 'kayıp olanı' bize bulduruyor. Derinlik için emek harcamaktan kaçınmayan, sade ve duru üslubunu boş söz kalabalığına çevirmemiş, okurken düşündüren, sorgulatan, eleştirten bir kalem o. Fakat ne yazık ki o da okurlarına yüzünü unutturmayı tercih etmiş, günümüzde yaşanan yozlaşmış toplum/ yozlaşmış sanat/ derinlikli kalem üçlemesi arasındaki çetin savaşı nedeniyle şiire ve sanata karşı ümitsizliğe düşmüştür. Aslında o çetin savaşın sanatkara yüklediği ıstıraba ek olarak bir de bir sanatkarın toplumda yerinin ne olması gerektiğini açıkça "Alice Munro için/Gümüş para bastırmış Kanada" dizelerinde sitemle karışık belirten Süreyya Berfe aslında bu çatışmalardan, duyarsızlıklardan, cehaletten yitik çıktığını "Belki de şiiri bırakmak bir zaferdir" sözleriyle kanıtlıyor, içler acısı hali ironik bir şekilde gözler önüne seriyor.