Heloise yahut Kukla Ustası

Geçenlerde, artık kült filmler arasına girmeye hazırlanan (belki de çoktan giren) Being John Malkovich filmini seyrediyordum. Birden harika bir şey oldu. Hayatta okumaktan en çok zevk aldığım ve bana çok ilginç gelen bir aşk hikayesinin kahramanlarını, bu filmde, hem de bir kukla tiyatrosuna konu olmuş şekilde gördüm. Evet, bunlar Heloise ve Abelard'ın kuklalarıydı. Hayalimde canlandırdığım gibi değillerdi, fakat onlar olduğunu anlamıştım. Bu kısa hayal kırıklığının ardından, onların tutkulu ve ilham verici aşklarında düşündüğümden çok daha ilginç bir şeyler olduğunu fark ettim. Hiç bir insanın zihnine girmek istediğiniz oldu mu? Onun nasıl düşündüğünü öğrenmeyi arzuladınız mı? Yahut nasıl yaşadığını? Sürekli okuduğum bir gazetenin, röportajlar kısmındaki, "Eğer bir süper gücünüz olsaydı ne olmasını isterdiniz?" sorusuna, genellikle verilen cevaplardan birisinin 'zihin okuma' olduğunu fark ettim. Ne yazık ki kimse insanların zihinlerine girmek ve orada yaşamak istemiyordu. Yalnız Abelard ve Heloise'in aşk hikayesi bana bununla ilgili bir şeyler düşündürdü. Onların aslında birbirlerinin zihinlerinde yaşayabileceklerini düşündüm. İşin ilginci bunu başka çiftlerde de gördüm. Büyük birer kukla oynatıcısı gibi birbirlerinin iplerini tuttuklarını hayal ettim... Fakat kim başlıyordu önce? İlk ipi kim çekiyordu ve diğerinin hareket etmesini sağlıyordu? Daha sonra bu hareket hangisinin hangi hareketine sebep oluyordu? Bu kimin hareketiydi; ipi çekenin mi yoksa ipi çekilenin mi? Önemli olan kimin hareket ettiği değildi. Hiç çiftlerin kişiliklerinin değiştiğiyle ilgili şeyler okudunuz mu? Birbirlerine benzediklerini ve daha sonra birbirlerinin ilk hallerine döndüklerini? Derler ki Abelard Ethica'sını, Heloise'le mektuplaşmalarından sonra yazmıştır. Belki de Ethica'yı yazan ve insanların Rönesans akımına kapılmasına vesile olan Abelard'ın zihnindeki Heloise'dir. Belki çok daha bilge bir kuklacı, Heloise'i, Abelard'ın zihnine koymuştur. İnsanları yeniden doğuranın bir erkekten çok bir kadın olduğunu düşünmek bence çok daha makul... Maalesef, her zaman hikayeler güzel sonla bitmez. Heloise'den biraz daha bu tarafa yaklaştıkça artık romantizmin etkileri azalır. Sahnede ipler daha sıkı tutulmaya başlar. Çünkü artık zihinler birbirlerinden ayrılmak ister. İnsanlar kendilerinden nasıl ayrılırlar? Birbirlerinin iplerini çektikçe, birbirlerine daha da yaklaştıklarını anlamazlar. Artık gerçeklik çok daha ihtiraslı ve muğlak bir oyun haline gelir. Bazen de çiftlerden birisi kukla oynatma konusunda aşırı saplantıya düşer. Diğeri daha acemidir ve ipleri nasıl çekeceğini bilmez. Tutkulu mektuplar, yerini tatsız gürültülere bırakır. İpler bazen gevşer ama daha sıkı çekilmek için. Bazen eller kanar sahnede. Zayıf kukla ölür. Zihinler artık birbirine girmiştir. Kimin öldüğü anlaşılmaz. Zayıf olan hangisidir? Eskiden oturduğumuz apartmanda (kendilerini kardeş sandığım) böyle bir karı koca vardı. Abartılı derecede kavga ederlerdi. Bazen gürültülerden ve ara ara kesilen seslerden birbirlerini öldürdüklerini düşünürdük. Aslında birbirleriyle çok iyi anlaşırlardı; bizim de çok iyi dostlarımızdı. Onları tanırdık, birbirlerini sevdiklerini anlayacak kadar. Onlar da bizi tanırlardı, onlara içtenlikle katlandığımızı bilecek kadar. Ben o zamanlar küçüktüm. Edeben, onların neden bu kadar kavga ettiklerini soramazdım. İşin tuhafı, bizimkiler de sormazlardı. Sesler başlayınca, aile meclisinde bu konuyu açardım. Kimse bir şey söylemezdi. Sessizce gürültüleri dinlerdik. Sonra sesler kesilirdi. Şimdi düşünüyorum da bunlar Heloise ve Abelard'ın oyunlarının yirminci yüzyıla ulaşan ipleri miydi acaba? Bazen Heloise sevgisinden ne yapacağını bilemez, Abelard'ın zayıf erkekliğini kendisiyle güçlendirmek ister. Güçlü, zayıfın iplerini daha sıkı çeker şüphesiz. Ama dediğimiz gibi aslında çektikleri ip dönüp dolaşıp kendi ipleri oluyordu yine. Ta o zamanlardan çekilen ipler şimdiki kuklaları oynatabilirler miydi sizce? Her neyse... Fakat işin sonunda her şey tatlıya bağlanır. Heloise ve Abelard yıllar sonra kavuşmuşlardır, yan yana iki mezarda da olsa. Bizim komşularımızda gürültülerden sonra aynı yatağa girerlerdi kuşkusuz. Şimdi neredeler bilmiyorum. Aşkları hiç günümüz aşklarına benzemese de, oldukça karmaşıktır. Oyunun içinde, iplerle her zaman birbirlerine sıkı sıkı bağlıdırlar. Birbirlerinden habersiz yaşadıkları tek yer, içinden çıktıkları kukla sandığı olacaktır.