ZARA TESLİM OLMAK

"Kendinizi anlayın, kendinizi kabul edin ama kendiniz olmayın." Bu sözleri söyleyen Luke, hayatını zara adamadan önce, sıradan bir psikiyatristti. Hayatı çok monotondu, öyle ki artık tek emin olduğu şey bir değişime ihtiyacı olduğuydu. Böylece tüm tabuları yıkarak, kendini şansa adayarak ve kendinden vazgeçerek kendisini yarattı. Artık hayatındaki her kararı, attığı bir çift zar ile alıyordu. Kitabı okuduktan sonra şöyle bir düşündüğümde, aklıma rahatsız edici bir şekilde saplandı bu karar. Bir insanın nasıl böyle bir karar alabileceğine hayret ediyordum, kitabın bir çeşit biyografi olduğunu bildiğim için. Kendi hakkımda düşündüm, değişime ihtiyacım olup olmadığını sorguladım. Her zaman olmasa da, ben de sıkılıyordum rutin düzenden. Şimdiye kadar kaçmış olsam da bu düşünceden, şimdi biraz daha zorlanıyordum kendimi alıkoymaktan. Bence değişim, bazen kaçınılmaz bir dürtüdür, en azından benim için öyleydi. Her ne yaparsam yapayım içimde bulunan, varoluşumdan beri genetik kodlarımda yazılı olan "özgürlük", benim sürekli aynı filmi tekrar tekrar izlediğim bir kafeste kalmama izin vermedi. Bağnaz düşüncelerime saplanmamı reddeder, beni sıkıcılığın kapanından çekip çıkarırdı. Aklımın bile alamayacağı durumlarda bu iç ses, beni bir şekilde "değiştirir". Değiştirir çünkü bilir ki değişmezsem tekdüze hale gelirim. Bu benden tüm yaratıcılığımı alır ve meyve vermeyen bir ağaca dönüşürüm. Durum böyle olunca da üretemem. Benim gibi, kimse üretemez. Bu durumların herkes için aynı olduğunu düşünüyorum. "Eğer bir şeyler yazmıyorsan, düşünmüyorsun demektir; eğer düşünmüyorsan da ölmüşsün demektir." Yaşadığım süreçte gördüğüm kadarıyla ne yazık ki şu anki hayat koşullarında insan, başka bir insana ucu değmedikçe bir eylem gerçekleştiremez. Bu eylem sadece kendisini ilgilendirse dahi durum böyledir. Tam da bu yüzden Luke, seçtiği yolu hastalarına da öğreterek onların da kendisi gibi değişip "iyileşmelerini" sağlamak istiyor. Kitabı okuduktan sonra kendim de zar yolunu denedim. Bu yolun asıl amacını anlamak ve kendimi az da olsa "değiştirmek" için bir çaba göstersem de, bunu yapan tek insan olduğumdan hiçbir zaman tam olarak bu yaşantıyı tadamadım. İnsanların başka insanlar üzerindeki etkisi o kadar büyük ki, artık özgür iradeden bahsetmek imkansız hale geldi. İnsan değişse bile, içinde her zaman art niyet taneleri kalır. Ne zaman kendimi eski "ben" ile kıyaslarsam, bu sonucu açıkça görebiliyorum. İnsan, doğası gereği biraz da "kötü" dür. Bir insanın kötülüğünü tamamen yok etmek demek, o insanı yok etmek demektir. Luke, zar yolunu seçerek aslında bunu başarmanın yolunu buluyor ve doğru düşünmüyor değil. Onun düşüncesi ideal bir dünyada uygulanabilecek bir düşünce değil, ideal bir dünya için uygulanabilecek bir düşüncedir. Belki de insan arınmak için kendini yok etmelidir. Belki de egoyu, süper egoyu ve kötülüğünü yok etmek, kendimizi arındırmak için benliğimizi yok etmeliyiz. Eğer kendi irademizi değil de rastgele emirleri dinlersek ve özellikle bu emirler düşünemeyen bir varlıktan geliyorsa (zar gibi) egodan, süper egodan veya kötülükten bahsedemeyiz. Seçenekleri biz versek de biz sadece zarı dinliyoruz. Bu bizi kötü yapar mı? "Hepimizde normal kişilik tarafından baskı altında tutulan ve nadiren açığa çıkan azınlık dürtüleri vardır." İnsan ancak baskılanan dürtüleri açığa çıktığında arınabilir, tam olarak değişebilir. Bunun dışında yaptığımız her şey, başkalarının dayatmasıdır. Kendimiz olabilmemiz için benliğimizi parçalamamızın sebebi bu aslında. Yapay benliğimizi kırarak, asıl benliğimizi ortaya çıkartmak. İradesiz bir varlık yardımıyla, irademizi temizlemek. Yalan söylemek, yalan söyleyerek kendimizi özgür bırakmak "çünkü iyi söylenmiş bir yalan tanrıların armağanıdır." En sonunda bir zar kültünün lideri olan psikiyatr Luke için zar hayatı, değişimi çok seven bir insanın uyuşturucusuna dönüştü. Luke, bana yaşadıklarıyla birçok fikir verdi. Daha iyisi için, uygulamamız gereken fikirler. Belki de bazen tabularımızı yıkıp, gerçeğin bize dayatılandan çok ne olduğunu öğrenmek uğruna, "değişmeye" cesaret etmeliyiz. Tüm irademizi bir zara bağlamasak da bunu yapabiliriz. Önemli olan, bunu istememizdir ve önümüzdeki tek engel ise "yapay" benliğimizdir. Ali Utku TURHAN