Aynı Hikaye Farklı Perspektif

Kişiliğin yüzde sekseninin bireyin kendi seçimleri tarafından, kalan yüzde yirmilik kısmının ise yaşadığı çevre tarafından şekillendirildiğini düşünürüm öteden beri. Bu düşünceme şüphesiz en büyük katkıyı benden yalnızca iki yaş büyük kardeşimle geçirdiğim çocukluk yıllarım sağladı. Annem ve babam hem biraz yoksul hem de erkeklerin kızlardan üstün tutulduğu bir Anadolu coğrafyasında büyüdüğünden ablamla beni yetiştirirken çok hassas davrandılar açıkçası. Kız çocuklarının, erkek çocuklarından daha az değerli görüldüğü bu yaygın görüşü olması gerektiği gibi reddederek ablamla beni hep eşit tuttular. Ablamla yaşlarım çok yakın olduğundan neredeyse ikiz gibi büyüdük diyebilirim. Eve alınan her şey çifter çifter olurdu. Yıllar ilerledikçe ve aklımız ermeye başladıkça ihtiyaç ve isteklerimiz çeşitli sebeplerden farklılaştı ve şüphesiz birbirimizden bağımsız apayrı birer birey olarak yetiştik. Peki, bu farklıları bizi birbirimizden ayrı görmeyen bizi birbirimize hep eşit gören ebeveynlerimiz mi oluşturdu? Cevabı yazımın başında vermiş olsam da kişiliğin gelişmesinde bireyin özgür iradesiyle yaptığı tüm seçimlerin, sevdiği sevmediği her şeyin çok baskın olarak etkili olduğunu yinelemekte fayda görüyorum. Tüm bunların ardından bireye has gelişen kişiliklerin, insanın hayatı boyunca karşılaştığı acı tatlı tüm olaylar karşısında takınacağı tutumlara bağlı olmasını ele almak istiyorum. Hayatımda şöyle bir geriye doğru baktığımda güzel anılardan çok yaşadığım acı olayları daha hızlı hatırladığımı fark ettim. Dolayısıyla önceliğimi acı hatıralara üstüne yoğunlaştırmayı tercih ediyorum. Örnek vermek gerekirse bir yakınımı kaybettiğim zaman verdiğim tepki ağlayarak hıçkırıklara boğulmaktan ziyade sessizliğin içinde boğulmayı yeğlemek şeklinde olmuştu. Aslında daha doğru ifade etmek gerekirse sessizliğin içerisinde kendi kendime düşünerek acımı hafifletmeyi daha huzurlu bulmuştum. Ablam ise hissettiğini çok hızlı bir şekilde dışa vuran bir tutum içinde olmuştu. Bunun gibi bir takım olaylar sonucunda kişiliğinizin ister istemez şekillendiğini hissediyorsunuz. Zülfü Livaneli'nin Konstantiniyye Oteli'ni okurken işte tam da bu sözlerime uyan bir cümleye rastladım. Kısaca bahsetmek gerekirse, İstanbul'u tarihi ve masallarıyla anlatırken değindiği örnekler tabiri caizse bir kabus izlenimi uyandırıyor. İşte genellikle acı olayların ve kötü kişilerin bahsedildiği kitapta iyi insanlardan bahseden o bir cümleyi alıntılamanın zamanı geldi. Livaneli "Ama bilmediği şey kimsenin anasından böyle doğmadığı; çekilen acıların bazı insanları çileden çıkararak her şeye düşman ederken, ender olarak bazılarını da bilgiliğe kavuşturduğuydu." (133) cümlesiyle yazımın başından beri savunduğum görüşü desteklemeyi bırakın, bu koskoca yazıyı bir cümleye sığdırmayı başarmış adeta. Bu cümleyi okuduktan sonra örneğin babamın veya annemin bize verdiği ama tutamadığı birkaç tatil sözü sonrası benim sakin tavrıma karşın ablamın hırçın ve kırıcı tutumunun nedenini daha iyi anladım. Bütün düşüncelerimin temeli gözlemlerim olduğu için bir örnek daha vermek güzel olacak. Babam ve üç amcamın aralarında da ikişer yaş fark var tıpkı ablamla benim aramızdaki gibi. Onlar çocukluklarında hep birlikte sobanın yanında uyuyup yoksul ama mutlu hayatı yaşamalarına rağmen büyüyüp yetişkin birer birey olduklarında en basitinden bir yolculuk hazırlığında bile olaya çok farklı bakıyorlar. İki amcam yoksul bir çocukluk geçirmelerinden dolayı birkaç eşyayı eksik götürmenin çok da problem olmayacağını düşünürken diğer amcam ve babam da yoksulluk gördükleri için herhangi bir eşyanın noksanlığını tekrar yaşamak istemiyor. Yani aynı çevreden aynı olaylarla karşılaşarak yetişen insanlar olmalarına rağmen kendilerine özgü bir şekilde hayatı göğüsledikleri için hayat felsefeleri farklı oluyor. Dolayısıyla kişiler hakkında beklentilerimizi onların eşlerine, kardeşlerine, dostlarına bakarak oluşturmadan önce veya onları yaptıkları davranışlardan ötürü yargılamadan önce iki kez düşünmemiz gerekiyor. Bunu fark etmem zaman alsa da içimde, gözlemlerime dayandırdığım bu yeni düşüncemi sizlerle paylaşmanın vermiş olduğu huzuru derinden hissediyorum.