Edebiyatla Yaşamak

Sanatın hayatımızdaki rolü nedir acaba? İdeal bir dünyada yaşıyor olsaydık eğer, büyük bir ihtimalle hayatımızın en önemli parçalarından biri, ruhumuzun gıdası, fikir apartmanlarımızın temeli olduğunu söylerdik. Büyük bir ihtimalle diyorum ancak bundan şüphem yok aslında. Sadece duygularımı hafifletmek istiyorum zira ideal olmayan bir dünyada yaşamak canımı sıkıyor. Ütopyalar okuyarak büyüyen her insan da benim gibi düşünüyordur, özenmemek mümkün müdür o dünyalara? Her yerin günlük güneşlik olduğu, doğanın katledilmediği, duyguların önemli olduğu ve insanların birbirine değer verebildiği yerler... Kaçamak yapıyorum arada, öyle bir dünyada yaşadığımı hayal ediyorum. Hayal diyorum ya, aslında öyle olabileceğine inanmak istiyorum. Özdemir İnce de böyle düşünüyor olacak ki Edebiyat Sadece Edebiyat Değildir adlı eserini ortaya çıkarmış. Eser içinde birçok farklı konuda birçok farklı yazı yer alıyor. Konuları farklı da olsa hepsinin temelinde daha düzgün bir dünyaya nasıl ulaşabileceğimiz düşüncesi yer alıyor. Daha da önemlisi, Özdemir İnce'nin bu düşüncelerle edebiyat arasında kurduğu bağlantıda yatıyor. Edebiyatın hayatımız üzerindeki etkilerinden bahsediyor İnce. Şahsi fikrime göre daha güzel, düzgün bir dünyaya ulaşma yolundaki en büyük yardımcı sanattır, insanı özüne döndüren yegane uğraş. Tüm sanat dalları içerisinde ise edebiyatın yeri bir başka galiba. Okuduğum zamanlarda daha çok insan hissediyorum, okuyamadığım zamanlara göre. Daha çok insan hissetmek, duygularını daha iyi anlayabilmeyi ve düşünme yeteneğini karşılıyor benim için. Adeta farklı bir varlıktan doğru olana dönüştüğümü hissediyorum. Acaba bu bireysel etkileri toplum üzerinde de bu kadar geçerli midir edebiyatın diye sormaktan kendimi alamıyorum. Bu soru da beni kafamdaki edebiyatçı resminde götürüyor. Benim kafamdaki edebiyatçı resmi, hiçbir şeyden korkmayan ve dolayısıyla her şeyi tüm açıklığıyla anlatan birini karşılıyor. Edebiyatın başka tarafları da var doğal olarak, estetik yönü belki de en çok öne çıkanlarından birisi bu yönlerin. Ancak ben estetik yönünü edebiyatın en temel özelliği olarak görüyorum. Bana göre söylenen sözün anlamını kazanması için önce okunması, okunması için de ilgi çekici olması gerekiyor. Bu ilgi çekiciliği sağladıktan sonra ise en acımasız sözlerin söylenmesi, cesur yüreklerin ortaya çıkması bence edebiyat. Tabii her edebiyatçının böyle olup olmadığını, bu kadar cesur davranıp davranamadığını bilemiyorum. Zaten ideallerimden bahsediyorum size, gerçekler hem analiz edilmek için hem de hazmedilmek için çok zor olabiliyor. İdeallerime geri dönecek olursak eğer, oradaki yazarların dünyanın daha iyi bir yer olması için çalıştığını görebiliriz. Bunu da eğiterek yaparlar sanırım. Bizi alırlar, kara tahtanın önüne koyarlar yaşımıza başımıza bakmadan ve bize birçok işin inceliğini öğretirler. Bence bu en önemli eğitimdir, toplum birbirine bağlı dişliler gibidir zira. Ancak o kadar hassastır ki o dişliler, en ufak hatada bile birçoğu zarar görür ve hatta işlemez olur, ince işçilik gerektirir. Okumak o dişlileri yağlamaya benzer mesela. Okumak burada anahtar bir kelime. Her ne kadar edebiyatçılar şişe şişe makine yağı hazırlasalar bile birileri çıkıp o yağı kullanmazsa faydası olur mu? Bana göre çok büyük bir sorundur bu, insan doğası tembelliğe meyilli olduğu için yağ şişesini kaldırmaya bile üşenebilir. Bu yüzden edebiyatın gerekli toplumsal etkiye ulaşamadığını düşünüyorum, isteyene sunduklarının ucu bucağı olmasa da. Toplumsal etkiye ulaşamıyor diyorum ya, gözlemlerimden varıyorum bu sonuca. Etrafıma baktığım zaman edebiyata gereken önemi verdiğini düşündüğüm insan sayısı sıfıra yakın, eğer sıfır değilse. Bir öz eleştiri de yatıyor burada, ben de suçluyum bu konuda. Okumayı severim aslında, okurken zevk alırım ama okumaya engel işlerimin çıktığı da olur. Belki de bahanedir bunlar, istense çözülebilir ama maalesef dünyamız ideallikten uzak kalıyor. Yazarlar da farkında sanırım bu durumun. Her şeyi topluma emanet etmekte tereddüt yaşarlar, kendi fikirlerine daha güvenilir bakarlar. İnce'nin aktardığı olayda Andre Malraux'nun önemli bir mesele hakkında herkesin fikrini bir yana bırakıp şairlerin ne düşündüğünü sorması buna güzel bir kanıt olabilir (280). Böyle bir duruma rağmen insanların hala ders almamış olması da çok enteresan geliyor bana. Daha acı olan ise insanların uzunca birsüre daha gerekli dersi alamayacağını düşünüyor olmak. Hep şikayet ederek bir yere varabileceğimizi sanmıyorum. Bu yüzden konu hakkında bazı çözüm yolları da aramalıyız. Bana göre bize düşen, bu kadar hevesli ve istekli yazarlarımız varken onların sesine kulak verip eserlerinin değerlerini anlamaktır. Yazdıklarının boşa gitmediğini hissettirmek, faydalarını toplumdaki değişimlerle göstermek boynumuzun borcudur. Ancak böyle olursa edebiyatla yaşamış oluruz. Ancak böyle olursa edebiyat hayatımıza dokunmuş, hayatımızın akışına yön vermiş olur.