BİR ARADA YAŞAMAK EFSANESİ

Ben İstanbul'da doğmadım, İstanbul'da büyümedim. Doğmadığım, içinde yaşamadığım bir şehir hakkında ne yazabilirim ki? Yazabileceklerim, hayatıma girmiş hayatların İstanbul'undan ibarettir sadece. İstanbul, benim için dedemin uzaklara dalıp iç çekişidir. Hasretle, aşkla ilk gençlik yıllarını geçirdiği o güzelim şehrini; yer yer keyiflenerek, yer yer içini kaplayan tarifsiz bir hüzünle anlatışıdır. Orhan Veli'nin ona hissettirdiklerini merak edişimdir. Yahya Kemal'in Aziz İstanbul'unu tatlı sesiyle mırıldanışıdır. Yaşamaya bir ömür yetmez dediği bu şehirde, bir ömre yetecek hüzne tanıklık etmesidir. İstanbul'un tadı tuzu dediği komşularını, dostlarını, çok sevdiği ustasını uğurlayışıdır. Ara Güler'in fotoğraflarındaki İstanbul, dedemin anılarındaki İstanbul. Fotoğraflar siyah-beyaz lakin kadraja girenlerin her biri farklı renk: Türk, Kürt, Rum, Ermeni, Süryani, Yahudi, Müslüman, Hristiyan... Fotoğrafa bakınca kimsenin etnik kökenine veya inanışına dair bir işarete rastlamıyorsunuz, rastladığınız tek şey müthiş bir ahenk. İşte dedemin keyifle anlattığı İstanbul. Bu topraklar sadece bizlere yuva olmadı. Kaç farklı kültüre, inanışa, millete kol kanat gerdi; nimetleriyle yaşamı yeşertti, çoğalttı. Her gelen, her geçen bu topraklara kültürünün izlerini bıraktı. Farklılıklar harmanlandı; bizi biz yaptı. Yemeğin tadı, müziğin tınısı, sözlerin anlamı değişti, güzelleşti. İstanbul'un da tadı tuzu bu farklılıklar oldu. Dilimiz, kültürel farklılıkların ahenkli birlikteliğinin en güzel örneklerinden biri. Farklı kültürlerden dilimize geçen ve asimile olan her bir kelime dilimizi zenginleştirmiş. Bu kelimelerin günlük yaşantımıza kattığı değer yadsınamaz, çoğu günlük sohbetlerimizin vazgeçilmezi olmuş durumda. Müziklerimizden, mimarimize sanatın her alanında farklı kültürlerin etkileri var. Bu kültürlerin, kimliğimizdeki izleri muazzam. Bu kültürler, bir araya gelerek hayatı güzelleştirirken; bu kültürlere ve inanç sistemlerine karşı tahammülsüzlüğün sebebi nedir? Bu kültürleri silmek istemek neden? Silmeye kalkışmak demek kimliğinden vazgeçmek, geçmişini inkar etmek demektir. Yemeklerimizden, geleneklerimize kadar bu kültürleri sindirmişiz. Benliğimizin vazgeçilmez birer parçası haline getirmişiz. Bu ayrıştırma çabası neden? Neden sadece insan olarak var olmak yetmiyor insanoğluna? Neden ötekileştirmek, neden bizler ve onlar diye ayrıştırmak? Neden bu kibir, bu öfke? Size benzemeyene, sizin gibi düşünmeyene, sizin inandığınıza inanmayana neden bu kadar kin ve nefret biriktirirsiniz? Cevaplarını bulamadığım bu sorular, insana olan inancımı zedeliyor. Dedemin İstanbul'u keşke sadece keyiflenerek anlattığı İstanbul olarak kalsaydı. Keşke 6-7 Eylül olaylarına tanıklık etmemiş olsaydı. Keşke bu bizim en büyük utancımız diyerek, her hatırlayışında başını yere eğmek zorunda kalmasaydı. Keşkelerle dolu bir sürü cümle kurabilirim, lakin sayfalar yetmez; evini, yuvasını terk etmek zorunda kalmış onca insanın acısını buraya taşımaya. Keşkeler ne dedemin çok sevdiği ustasını geri getirir ne de dostlarını. İstanbul'dan giden gitti bir kere. Gidenler gitmemiş olsaydı İstanbul günümüzde nasıl bir yer olurdu merak ediyorum. Fakat çok daha fazla merak ettiğim bir soru var; gidenler gitmemiş olsaydı eğer, bugün biz bir birimize karşı daha hoşgörülü ve tahammüllü olur muyduk acaba? Bir arada yaşama efsanemiz çökmüş. Yıkıntıların altında yüreği kirlenmemiş, gözü kararmamış insanlar var olmaya çabalıyor. Onların var olma çabası toplumu ayakta tutuyor. Bugün geldiğimiz nokta geçmişimizden ders çıkarmadığımızın kanıtı. Başka kültürleri topraklarımızdan uğurladık lakin yetmedi. Şimdi birbirimizi sindirmek çabasıyla meşgulüz. İdeolojilerin ve inançların akıl almaz savaşında her gün biraz daha yıpranıyoruz. İstanbul benim için geçmişin hayal kırıklıklarının, hüzünlerinin ve utançlarının ardına saklanmış güzelliğin, içimde yaşattığı umut. Umudum var, bir gün gelecek ve bir arada yaşama efsanemiz gerçeğimiz olacak. Ara Güler'in fotoğraflarındaki İstanbul tekrar canlanacak.