Delilik Mi, Ne Deliliği?

Deli dediğimiz insanların bizden daha akıllı olma ihtimalini düşündünüz mü hiç? Biliyorum, toplum olarak sorgulamaya çok alışkın değiliz ve önyargılarımızla hareket etmeyi severiz. Eğer toplum tarafından deli diye adlandırılan biri varsa, o kişinin deli olmama ihtimalini düşünen ve işin aslını merak eden insan sayısı oldukça azdır, belki yoktur bile. O insan neler yaşamış, neden deli diyorlar diye merak etmeden sırf yaşam tarzları ya da davranışları sıradanlıktan uzak diye deli damgası vurmak... Üstelik çoğunun, yaptığı ucube ya da son derece farklı bir şey yok bile. Yalnızca bazı konularda daha farklı düşündükleri için ve bakış açıları sıradan insanlar tarafından biraz daha farklı bulunduğu için toplum tarafından dışlanıyorlar bir nevi. Peki ya bu deli etiketini yapıştırdığımız insanların akıllı denilenlere nazaran daha akıllı olma ihtimalleri? Bu göz ardı edilebilir mi? Yoksa zaten göz ardı edilmiyor da ilgili kişilerce bastırılıyor mu bu ihtimal? Her neyse... Peki, beni tüm bunları düşünmeye sevk eden şey ne oldu? "40 Şizofrenden 1 Öykü"*. İlk başta, adından yola çıkarak şizofrenlerin yazdığı hikayelerden oluşan bir kitap sandım fakat sonrasında yazarın da aslında bir şizofren olduğunu ve bütün hikayeleri kendisinin yazdığını öğrendim. Kitaptaki hikayelerden biri olan ve yazarın gazete haberlerinden de yararlanarak yazdığı biraz bilim kurgu içeren o yazı beni tüm bunları yazmaya itti. Yazıda günümüzde de rastlayabileceğimiz üzere kendisini peygamber sandığı için akıl hastanesine yatırılan bir adamdan bahsediliyor. Yazar öyküsünde Hazreti Muhammed'in sergilenen Sakal-ı Şerif'inin çalınması ve ardından sakaldaki genetik materyal sayesinde klonlanması ve klon olan adamın geleceğe yani günümüze yollanmış olmasından bahsediyor. Sözde klon olan bu adam klon olduğunun farkında değil ve kendini peygamber gibi hissediyor. Bu yüzden de vahiy ve kutsal işaretler gibi şeyler bekliyor fakat sonuç alamayınca bunu kendine dert ediniyor, depresyona giriyor ve peygamber olamıyorum diyerek psikoloğa başvuruyor. Ardından da hastaneye yatırılması uzun sürmüyor tabii. Her gün birçok yerde duyma ihtimalimiz olan "kendini peygamber sanma" vakalarına alışığız artık. Gülüp geçiyoruz. Ancak bu olanları adamın penceresinden düşününce, aslında haklı ve ne kadar da acı bir durumda olduğunu fark ettim. İnsanlara anlatamadığı için, daha doğrusu insanlar tarafından bu durum delilik sayıldığı için akıl hastası muamelesi görüyor. Tabii ki akıl hastası diye hastaneye yatırılan insanların birçoğunun ciddi hastalıkları mevcut olabilir. Fakat onları ayrı tutarak bu gibi örnekleri düşünüp empati yapınca 'delilik' kavramımızı tekrar gözden geçirmemiz gerektiğini düşünüyorum. Maalesef biz insanlar, işin aslını bilmeden ve hatta merak bile etmeden yorum yapmayı seven tek canlı türüyüz. Kimi durumlara çeşitli etiketler takıp tek bir bakış açısıyla değerlendiriyoruz. Hatta değerlendirmiyoruz bile, doğrudan kabul ediyoruz. Peki, kavramlarımızı neden sorgulamıyoruz, örneğin deliliğin kalıplarını? Çoğu akıllı geçinen insanı göz önünde bulundurunca "Onlar deliyse, bu akıllı dediklerimiz ne?" diye soruyorum bazen. Kime göre, neye göre deli olabiliyor bir insan? Tarih boyunca böyle insanlar hep var oldu, olmaya da devam ediyorlar. Köylerde, şehirlerde, insanın olduğu birçok yerde... Sürüden değiller ve genel geçer insan davranışlarının bir adım daha dışında hareket ediyorlar diye bunu bir hastalık olarak nitelemek ne derece mantıklı? Önyargılarla hareket ederken gerçekleri kaçırma riskinin farkında mıyız? Belki de onların beyinlerinde henüz keşfedemediğimiz bir kısım bizimkilerden farklı faaliyetler göstermektedir ve bu durum sol elini ya da sağ elini kullanmak kadar doğaldır? Kim bilir, neden olmasın? *Kitabın isminde kırk ve bir sayıyla yazıldığı için ben de öyle yazdım.