SİZİN İŞİNİZ EĞLENCELİ YA (!)

Aşağıdaki kısa diyalog, Bilkent Üniversitesi'nde bulunduğum süre boyunca hep aynı şekilde cereyan etti. Kelimesi kelimesine şöyle: - Hangi bölümdesin? - Müzik. - Aaa, ne kadar güzel bölüm veya , sizin işiniz eğlenceli ya... (!) Bir taraftan bakınca eğlenceli görünmesine hak veriyorum. Başta benim için de öyleydi çünkü. Sekiz dokuz yaşlarında tamamen televizyonda gördüğüm ve şarkılarıyla kendimden geçtiğim Haluk Levent'e özenerek gitar çalmaya başlamıştım. Kolay öğrenebildiğimden olsa gerek çalışma kısmı da benim için zorlayıcı değildi, dahası hobi olarak yapıyordum. Yani gerçekten eğlenceliydi. Fakat işin rengi Güzel Sanatlar Lisesi'ne girdiğim zaman değişmeye başladı. O noktadan itibaren gitar çalmak artık beni eğlendiren ya da hobim olan bir aktivite değildi; benim mesleğim haline gelmişti. İşte o zamandan beri yukarıdaki diyaloğun son cümlesi beni oldukça rahatsız ediyor. Bu arada şunu belirtmek isterim: İnsan mesleğinden zevk alır, zira ben müzisyenliği meslek olarak seçtiğime bu zamana kadar hiç pişman olmadım ve ortaya iyi bir iş çıkardığım zaman mesleğimden zevk alıyorum; fakat yaptığım işin tümüyle eğlenceli olarak düşünülmesini ya da oturduğum yerden hiçbir uğraş vermiyormuşum gibi algılanmasını pek hazmedemiyorum. Çünkü bu meslekte uzmanlaşabilmek adına pek çok şeyden fedakarlık ettim ve hala da ediyorum. Üstelik benim gibi yüzlercesi var ve ben profesyonel hayata atıldığımda meslektaşlarımın arasından sıyrılıp adımı duyurabilmek için de mücadele veriyorum ve vereceğim. Peki bir profesyonel müzisyen adayı olarak ne yapıyorum? Biraz bunlardan bahsedeyim. Pratik tarafıyla başlayayım mesela. Bir sporcu nasıl her gün uzun ve zorlu antrenmanlar yapmak zorundaysa, bir müzisyen de aynı şekilde geniş bir zaman diliminde çalışmak zorundadır. Enstrüman çalan biriyseniz, bir gününüzün bazen yarısını ya da en iyi ihtimalle üçte birini onunla geçirmelisiniz ki tekniğinizi ve dolayısıyla enstrüman üzerindeki hakimiyetinizi geliştirebilesiniz. Teknik her şey değildir tabii ki ama yaptığınız işin kalitesine çok büyük etkisi vardır. Buna ek olarak da çalışmanızı erteleyemezsiniz. Bir arkadaşınız size "daha sonra yapamaz mısın" diye sorduğunda genellikle "hayır" cevabını vermeniz sizin lehinize olur çünkü ileride "keşke çalışmaya daha çok vakit ayırsaydım" diye hayıflanmanız olasıdır. Yine bir sporcu gibi kendinize fiziki olarak da iyi bakma zorunluluğunuz vardır. Mesela şan bölümündeki arkadaşlarımın üzerine çalıştıkları seslerini koruyabilmek adına her an istediği şeyleri yiyip içemediklerini bilirim. Başka bir taraftan da eskiden daha sık vakit ayırdığınız herhangi bir fiziksel aktiviteyi yapmak için en az iki kez düşünürsünüz. Bunun örneğini de kendimden vereyim. Yaklaşık 10 yıl önce oynamayı bıraktığım basketbolu bir kerelik de olsa denemeye karar verdim. Ertesi gün de ayak bileğimi burktum ve bir haftayı çalışamadan yurt odasında geçirmek zorunda kaldım. Bir hafta gibi bir süre enstrüman çalışamamak ciddi bir kayıptır. Bu pratik tarafından ayrı olarak bir de bilgisel tarafı vardır. Kağıtta yazan notayı çalabilmeniz kadar onun arka planını da bilmeniz gerekir ve bu yüzden geniş çaplı bir araştırmaya yönelirsiniz. Bu araştırmanın içeriği müzik teorisinden tutun da, tarihe damga vuran siyasi ve fikirsel olaylar, üzerinde çalıştığınız bestecinin hayatı ve yaşadığı dönemi, o dönemdeki diğer bestecileri de kapsamaktadır. Ayrıca yine repertuarınızı iyi analiz edebilmiş olmalısınız. Bunlar seslendirdiğiniz eserlere getirdiğiniz yorum için çok önemlidir. Çünkü yorumunuzun kalitesi fiziksel kabiliyetleriniz kadar bilginizin de sağlam olması ve bu ikisini ne derece doğru sentezleyebildiğinizle belli olacaktır. Çalışma kısmını bitirdiğinizde ve profesyonel müzisyenliğe adım attığınızda bir gerçeği daha açık şekilde fark ediyorsunuz: Sayısı çok fazla olan meslektaşlarınız. Sizinki ile aşağı yukarı aynı repertuarı çalışmış, aynı seviyede bilgi sahibi ve sizinki ile benzer kabiliyetlere sahip farklı ülkelerden ve farklı kültürlerden gelen yüzlercesi var. Bu durumda sizi onlardan ayıracak olan unsur yaptığınız müziğe kattığınız kişiliğiniz, yorumunuz ve kendi kültürünüzden evrensel müziğe katabildiğiniz değerler olacaktır. Bizim tarihe geçmiş müzisyenleri de tanımamızı sağlayan şey tam olarak budur. Çünkü ister besteci ister icracı olsun müzik üzerine farklı ve özgün olan yetenekleri, fikirleri ve yorumları ile adlarını duyurmuşlardır. Tabii bugünün dünyasında "adını duyurma ve kabul görme" meselesinin bir başka boyutu da pazarlamadır. Bunun için de belli başlı ajansların sizi bir şekilde kabul etmiş ve beğenmiş olması gerekmektedir. Bir müzisyen ya da müzisyen adayı için genel bir tablo, kısaca böyle. Müzikle uğraşıyorum dediğinizde karşıdan bakan biri için eğlenceli olarak algılansa da esasen Filiz Ali'nin de söylediği gibi "çileli bir meslektir"(Ali, 12). Eğer yeterince fedakarlıkta bulunamıyorsanız bu işten git gide uzaklaşırsınız. Ama maddi ve manevi zorluklarına katlanan, adını icralarıyla duyurabilmiş, ya da ortaya koyduğu işlerle sanata katkıda bulunanların da çok kıymetli kişiler olduğunu da göz ardı etmemek gerekir. O yüzden tavsiyem, bundan sonra müzisyen olan bir kişiyle karşılaştığınızda işinin sadece eğlenceden ibaret olmadığını hatırlamanız olur.