HAYAT HİÇ ADİL OLMAZ DA İNSAN MUTLU OLAMAZ MI?

Bir günde bitirdim Yekta Kopan'ın Aile Çay Bahçesi'ni. Uzun bir kitap değil zaten; yüz kırk iki sayfa. Hani biriyle oturursunuz, hatta hiç tanımadığınız biriyle, size tek oturuşta bütün hikayesini anlatır ya... Bu kitap da bana biraz öyle geldi. Anlatılmak istenen fazla dolandırılmamış. Yazar anlattı, ben dinledim sanki. Dil de yalın. Kitabı ana karakterden dinliyoruz: Müzeyyen. Bana her zaman erkek bir yazarın ana karakteri, hatta hikayeyi anlatan karakteri, dişi seçmesi ilginç gelmiştir. Bunu seviyorum da galiba. Bir erkeğin kaleminde, bir kadının kendini anlatması... Murathan Mungan'ın ustalığıdır bu aslında. Neyse yazarımız Yekta Kopan, ona ihanet etmiş gibi olmayayım şimdi. Ana karakterimiz Müzeyyen. Onun hayat hikayesini içeriyor kitap. Tabii objektif değil. Müzeyyen'in perspektifinden bakıyoruz. Müzeyyen, mükemmel bir kız çocuğuyken (kendince), altı yaşındayken bir kardeşi olacağını öğrenir ve hayatı alt üst olur. Kardeşi olsun istemez. Bir de kız. Onu hep kendine rakip görür içten içe. Aslında bu herkeste vardır. Yani kimileri belli bir yaşa kadar, kimileri hayatı boyunca kardeşlerini rakip olarak görürler. Hele ki hemcinsse... Peki, gerçekten hayattaki en büyük rakiplerimiz kardeşlerimiz midir? Bir bakıma çok da yanlış bir söylem değil bu. Sonuçta hayatta sahip olduğumuz ilk şeyler ebeveynlerimiz. Ve kardeş dediğimiz kişilerle onları paylaşıyoruz. Ne kadar sevsek de kardeşlerimizi, bilinçaltında bir yarış olur mutlaka. Küçük çocuklarda gayet açık bir şekilde görülür zaten bu yarış. İşte kitapta da, kardeşinin doğmasıyla Müzeyyen'in hayatı kötüleşmeye başlar. Yani Müzeyyen hayatında ters giden her şeyden kardeşini sorumlu tutar. En başta da annesinin ölümü için. Annesi doğumda ölmez, daha farklı bir ölüm bu ama küçük Müzeyyen'in yarattığı dünyasında bu ölümün sebebi kardeşidir. Ben burada, insanların her şeyi bir nedene bağlama çabasını gördüm. Çünkü eğer Müzeyyen annesinin ölümünün nedenini çözemeseydi içi rahat etmeyecekti. Ve en kolay yoldan, zaten sevmediği kardeşini günah keçisi yaptı. Çok severiz birilerini suçlamayı, onları günaha boğmayı. Sanki günahı başkasına yükleyince biz hafifleriz. Müzeyyen'in bir de babası var. O da iki numaralı günahkar. Karısına ve çocuklarına gün yüzü göstermeyen; ne doğru düzgün kocalık ne de babalık yapabilen bir adam... Müzeyyen babasını da hiç sevmez. Kendi dediğine göre, Müzeyyen insanları sevmez. Zaten en yakınındakileri sevmezsen, biraz uzağındakini nasıl seversin? Anneleri ölünce, bu iki kardeşe, hatta babalarına da babaanne Fatma bakar. Müzeyyen, babaannesini sevse de, babasına, yani Fatma'nın oğluna olan şefkatini hep suçlar. Çünkü annesi öldükten sonra babası birçok kadın getirmiştir annesinin yerine ki zaten annesi ölmeden önce, annesini birçok kez aldatmış. İşte böyle bir babayı sevmez Müzeyyen. Babaannesi, babasını sokağa atamadığı için kızar falan filan. Peki, ne kadar haklı Müzeyyen? Bütün bir hayat, sürekli insanları suçlayarak geçer mi? Böyle bir aile içince büyüyünce, Müzeyyen, hayatına giren tüm insanlardan medet umar hale gelir. Onlara gereksiz anlamlar yükler. Mesela bakkalın karısı vefat edince, sanki tüm dünyası yıkılır. Halbuki Müzeyyen insanları sevmediğini iddia etmişti. Benim kitaptan anladığım ki bu bir bölümde sıkça geçiyor: Müzeyyen en çok kendiyle yüzleşmekten korkuyor. Aslında insanları seviyor, ama sevmediğini söylüyor. Kardeşini seviyor ama suçlayacak bir günahkara ihtiyacı var hayatında. Babası için bir şey söyleyemeyeceğim, o konuda haklı gibi. Müzeyyen adını sevmez, anlamını kendine yakıştırmaz. Birlikte olduğu erkeklerle uyuyamaz. İyi resim yapar, ama hiçbir zaman bir ressam olamamıştır. Kardeşiyle kıyaslar hep kendini; kardeşi daha güzeldir, daha alımlıdır. Kardeşinin güler yüzlü olmasını bile çekemez. Cesur insanlara hayrandır; çünkü yapmak istediklerini yapamaz, söylemek istediklerini söyleyemez. Müzeyyen kendinde hep eksileri görür. Bu yüzden hayatı da eksilerle doludur. Dolduramadığı boşluklar yaratır kendine. Bence insan kendi yaratır hayatındaki boşlukları. Kimsenin boşluğu değildir onlar. Kendi boşluklarımızdır. Hayatı kendi kafamızda yarattığımız şekilde yaşadığımıza inanıyorum. Evet, her zaman beklediğimizi bulamıyoruz ama beklentilerimizi değiştirmek de bizim ellerimizde. Söyleyeceğim şu ki; Müzeyyen kendi kendini mutsuz etmiş bir kadın. İsteseydi daha mutlu bir hayat yaşayabilirdi. Ama o kolay olanı seçip başkalarının onun hayatını mahvettiğini düşünerek yaşadı. Gerçi kitabın sonlarına doğru biraz girdiği atmosferden çıkar gibi oluyor ama yine de bir sonuca bağlanmıyor. Ben kadere inanmıyorum. Hayatımızda bin bir türlü olumsuzluk yok değil. Fakat yine de, hayata ne verirsek onu aldığımızı düşünüyorum. Bence herkes kendi yaşam öyküsünün birer mimarı.