FARKLI OLMA ÇABASINDA AYNILAŞAN ADAM

Nereye kadar her şeye 'karşı' çıkabilir ki insan, nereye kadar 'farklı' düşünmeye çalışır herkesten... "İnsan her şeye bunca 'karşı' iken kendine de 'karşı' olmadan nasıl sürdürebilir bir 'karşı' yaşamı?" sözleriyle dile getiriyor Yusuf Atılgan C.'nin içindeki aykırılığı. C., hayata sadece kendi doğrularıyla bakıyor, kendisi dışındakileri garip ve sıradan görüyor ve yazarın tanımladığı gibi "hem farklıyı, hem doğru olanı arıyor". O parası olan bir aylak adam... Üçüncü kişi tarafından anlatılan ve ilginç belirlemelere yer verilen romanda C.'nin herkesten farklı olma konusundaki düşünceleri okuyucuyu, en azından kendi adıma, bir an olsun düşünmeye zorluyor ve okuyucunun kafasında bir 'acaba' sorusunun oluşmasına yol açıyor. Kitapta dikkatimi çeken birkaç düşünceyi yorumlayarak kitabın içeriğine açıklık getirmek istiyorum. C.'nin hayata çoğunlukla karamsar baktığını ve her gelen yeni günü sıkıcı olarak tasvir ettiğini kitabın başlarında net bir şekilde anlayabiliyoruz. Çalışan insanların sürekli kendilerini tekrar ettiğini, hayatlarının amacının alışkanlıktan ibaret olduğunu ve çoğunun çabadan, yenilikten korktuğunu ve monotonluğa teslim olduğunu öne sürüyor. Bu satırları okurken kitaba yeni başlamanın da etkisiyle ilk önce biraz şaşırdım fakat sonrasında düşünüp çevremdeki insanlara baktığımda, büyük bir çoğunluğun hiç sorgulamadan, kendilerine ne denilirse denilsin doğru mu yanlış mı diye kontrol etmeden işleri gereği yaptıklarını gördüm. Çünkü yüzlerinde, yapılan işin aynılığının verdiği garantici bir ifade vardı. Fazlasını istemiyorlar. Hayatta her şeyi rayına sokma düşüncesi onlara yetiyor ama neden öyle olsun ki. Ata 2 İnsan öğrenebilen ve kendini geliştirebilen bir canlı, yeni gelen günün öncekinden farklı olabilmesi gerekir. Bu bağlamda C.'nin kendilerini tekrarlayan insanlara karşı olan tepkisini haklı bulmamak elde değil. Gördüğü ama tanımadığı insanlar hakkında hikayeler uydurup insanları tahlil ediyordu C. . Bir keresinde bir dilenciyi gözlemleyip davranışlarına anlam vermeye çalıştı. Onun neden haftanın beş günü gelip iki günü gelmediğini çözmek için uğraştı. Sonunda buldu. Ve bulduğu şey beni bir kez daha düşünmeye sevk etti ve etrafımda gelişen olaylara masum polyanna gözlüğüyle değil eleştirel olarak bakmanın daha doğru olduğunu anlamama yardımcı oldu. Dilencinin istediği paraydı ve hafta içi beş gün iş çıkışı saatlerinde orada oturuyordu. C., işten çıkan insanları işten dönerken ucuza huzur satın alanlar olarak görüyordu ve dilencinin bunu bildiğini de biliyordu. İyi düşünmek gerek doğru, fakat insanların duygularını adeta sömürerek kolay yoldan kazanç elde eden saf görünümlü kişilerin diğerlerini kandırdığı düşüncesi, güzel düşünmenin üzerini kara bulutlarla kapatıyor. Neden böyleydi C. ? Aradığını bulabilmiş miydi? Tüm bu kafasındaki farklı düşüncelerine uyan birini bulabilmiş miydi onun gibi her şeye karşı, kalıplaşmış olgularla savaş halinde olan? 'Karşı 'lığını ve içinde bulunduğu yalnızlığı normal insanlar (!) gibi bir partnerle, bir kadın ile paylaşmayı arıyordu. Bulmuştu. Bir süre kaybetmişti belki ama bulmuştu. Araya giren o bir süre de onu yani Ayşe'yi andıran başka birisi girmişti hayatına ama sonra tekrar bulmuştu Ayşe'sini. Onlarca kişiyle beraber olmuşken neden sadece Ayşe'nin bacaklarını öpmüştü? C., her zaman hayatın absürt, herkesin saçma olduğu kanaatinde. Belki bir yerde haklı, aynılaşmış sistemin içinde güdülen koyun olmaktansa sorgulamak, anlamaya çalışmak hatta eleştirmek, kısacası 'farklı' olabilmek gerek ama her şeyin aşırısının zararlı olduğu gibi aslında fazla 'karşı' olmanın da insanın hayatına bir şey katmadığını görüyoruz. Bunu anladığımız nokta ise romanın sonu. Her şeye karşı olan adam, farkındalık yaratmak için konuşmak, uğraşmak yerine yine kendi yalnızlığı içinde pasif kalmayı tercih ediyor. Sistem, sorgulamamamızı söylüyor evet, biz ise sorgulamaya çalışıyoruz. Sadece sorgulamak yetmez farklı olmak için, Ata 3 konuşabilmek, değiştirmeye çalışabilmek, C. gibi kimse anlamaz diye susmamak gerek. Aksi takdirde yine kalıplaşmış düzenin isteğini yerine getirmiş bulunuyoruz. Davranışları 'normal' insanlara garip gelen ya da 'kötü' diyebildiğimiz insanların neden öyle olduklarını düşünmüşümdür hep. Onlar neden öyleydiler, neden 'farklı'? Psikologların "çocukluğunuza inelim" sözünü bunu düşünmeye başlayana kadar anlayamazdım. Yaşı küçük bir çocuğun karanlık koridorda yürürken birden sırtına kedi atlamasıyla hayatının geri kalanında kedilere yaklaşamıyor oluşunu idrak edince taşlar yerine oturmuştu. C. babasına benzemeyecekti çünkü babası ona kötülük yapıyor, her gün kendini tekrar eder bir biçimde işine gidip geliyor, insanların duygularıyla oynayıp onları kandırıyor, daha da mühimi çok sevdiği mavi gözlü Zehra teyzesini rahatsız ediyordu. "Zehra, şu bacakların yok mu?" sözünü zihninden bir türlü silemiyordu. Aradığı kişi teyzesinin özelliklerine sahip olmalıydı ve hayata bakışı babasından yani diğer tüm insanlardan farklı olmalıydı. 'Farklı' ve 'karşı' olma işini abartmıştı belki ama insanın küçüklüğünün nasıl yansıyacağını bilemeyiz ki... Ayşe sanıyordu kendine uygun olan 'farklı'yı fakat Ayşe'de değildi onu tatmin eden. O da gitmişti hayatından, teyzesi gibi... Aramaya devam ediyordu "hem farklıyı, hem doğru olanı" ama "sustu, konuşmak gereksizdi". Aradığı "'o"ndan kimseye söz etmeyecekti çünkü biliyordu; anlamazlardı..." Ata 4