İNSANI TANIMAK VE ANLATMAK

Sinema tarihinin ilk gününden bugününe kadar sayısız film çekilmiş, vizyona girmiş, gişe rekorları kırmış ya da beğenilmemiştir. Bazı filmler vardır, insanlar sadece seyredip çıkar ve bir daha film hakkında düşünmeye gerek duymazlar. Bazı filmler vardır, izler çıkarsınız ama etkisinden çıkmanız çok uzun zaman alır. Eve dönünce hakkında yapılan yorumları okur, fragmanını tekrar tekrar izlemekten kendinizi alamazsınız. Nuri Bilge Ceylan'ın yazıp yönettiği Kış Uykusu da böyle bir film işte. Film 32 yıldır Türkiye'nin sahip olamadığı, bir film için en büyük gurur kaynaklarından biri sayılabilecek Altın Palmiye ödülüne sahip. Bu sadece Yılmaz Güney için değil Türk sinemasına değer veren herkes için gurur kaynağı aynı zamanda. Film üç saat sürüyor ancak o süre içinde tek bir an bile "Ne zaman bitecek?" sorusu aklınıza gelmiyor. Filme çok emek harcandığı çok açık. Nuri Bilge Ceylan genelde kurgu ve olay bağımlısı bir senarist olmadığından, bu filmde de bu iki kavrama rastlanılmıyor ancak bu durum filmin mükemmelliğinden tek bir yıldız bile eksiltmiyor ve aksine filmlere bakış açınızı değiştiriyor. Filmde benim dikkatimi çeken ilk şey, filmin üç ana karakterinin yani Aydın, Nihal ve Necla'nın ekonomik durumları iyi olan insanlar olmalarına rağmen hayatlarında mutluluğu yakalayamamış olmaları. Sefa sürülen bir hayat içinde oluşan memnuniyetsizlik, bencillik, bıkkınlık gibi kavramların işlenişi hemen ilgi çekiyor ve filmi tamamıyla düşsellikten çıkarıp, seyirciyi gerçeklikle baş başa bırakıyor. Modern dünyamızın en büyük problemlerinden biri bu aslında. Günlük yaşamınızda karşılaştığınız, tanıdığınız beş kişiden üçü bu davranışları sergiler sanırım. Bunun için yaş, cinsiyet, sağlık durumu gibi sınıflandırmalar yapmaya hiç gerek yok. Genelde para ve mutluluğun doğru orantılı iki kavram olduğu düşünülse de parası olan insanlar bu konuda bir deneye tabi tutulsa, sonuçlar pek iç açıcı olmayabilir bence. Filmde Aydın'ın kendinden yaşça küçük olan Nihal ile olan evlilikleri de incelenmeye değer onlarca konudan bir tanesi. Yaşı ilerlemiş ve hayattan bazı tecrübeler edinmiş her insan gibi Aydın'ın da genç eşi için birtakım düşüncelerinin olması ve bunun Nihal tarafından uygulanmasını istemesi seyirci için başta normal karşılanabilir. Ancak Aydın aynı zamanda karısının kendi kararlarını kendi vermesi gerektiğini düşünen bir karakter olunca, filmi izleyen diğer insanları bilmem ama benim kafamda filmin başında soru işaretleri oluşturdu. Bu noktada çözümleme yeteneği devreye giriyor ve karakterleri kendi içinizde sorgulamaya başlıyorsunuz. Sorgulamanın sonucunda benim vardığım kişisel sonuç, Haluk Bilginer'in hayat verdiği Aydın karakterinin aslında yine hayatımızda çok karşılaştığımız, günlük yaşamımızda tanıdığımız insanlara, belki de kendimize çok benzeyen bir karakter olduğu. Çünkü günlük hayatımızın karmaşası içinde, hiçbirimiz en doğru kararın ne olduğuna karar veremeyecek kadar aciz oluyoruz kimi zaman. Bu bizimle ilgili olabileceği gibi başkası adına verilen bir karar da olabilir. Çünkü biliyoruz ki, insanların hayatına yön vermek, başkasının hayatıyla ilgili yargılara varmak dünya üzerinde yaşayan her insanın az ya da çok sevdiği bir durum. Aslında yapmamız gereken ilk şey olduğu halde, böyle durumlarda karşımızdaki insanı düşünmek pek fazla aklımıza gelmez. Filmin daha konuşulması gereken çok fazla yönü, ortaya çıkarılması gereken çok fazla gizemi var ancak filmi yüz defa izleseniz bile sonu gelmeyecek türden detaylar bunlar. Ne kadar detaycı bir film seyircisi olursanız olun, filmi inceledikçe daha çok gizem ortaya çıkıyor ve insanın iç dünyasını derinden etkiliyor. Nuri Bilge Ceylan gibi bir ustadan da bundan daha azı beklenemezdi doğrusu. Ayşe AKAY