EVRİM BİR TEORİ DEĞİL, GERÇEKTİR

Evrim, çok uzun süredir tartışma halinde olan ve gündemden düşmeyen bir konu günümüzde. Kabul edenler olduğu kadar etmeyenler de var. Özellikle, evrimin din ile çeliştiği iddiası en bilinen tartışma konusudur. Bunun yanı sıra birçok bilimsel bulguya rağmen evrimin saçma olduğunu iddia eden ayrı bir grup insan da bulunmakta. Elbette bu eleştiriye açık bir konu fakat evrimi göz ardı etmek de bir yanılgıdan ibarettir sadece benim gözümde. Bu konu, 14-15 Ekim tarihlerinde Bilim ve Ütopya dergisi tarafından düzenlenen Evrim Dersleri seminerinde detaylı bir şekilde tartışıldı ve incelendi. Evrimi anlamaya meraklı birçok farklı insanı bir arada görmek ve onlardan biri olmak beni de hayli mutlu etti. Evrim, üzerinde düşünülmesi ve muhakkak irdelenmesi gereken bir konu. Çünkü yanlış yerlere çekilmeye ve manipüle edilmeye çok açık. Yani sonucunda evrimi kabul etmeyen biri olsanız bile önce anlamaya çalışmanız, okumanız ve sorgulamanız gerekiyor. Zannımca zaten bunlardan birini bile yapıyor olsanız evrime karşı bir tavır almaktansa merak edip araştırmaya devam edersiniz. Evrim hakkındaki ilk büyük yanılgı ya da tabu: Maymundan gelme düşüncesi. Öncelikle bu algı bir şeyleri yarım yamalak okuduktan sonra çıkarılan bir sonuçtan ibaret. Birçok insanın "Benim atam nasıl bir maymun olabilir?" gibi yakarışları ve akabinde Darwin'i suçlamaları en alışılageldik durumlar. Fakat asıl olan, yani Darwin'in kast ettiği durum şudur: Evrim, canlıların ortak ata/atalara dayanan köklerinin milyonlarca yıl boyunca birbirinden türeyerek ve gelişerek oluştuğunu açıklamaktadır. Yani insan ile şempanze yaklaşık 6 ila 7 milyon yıl önce ortak bir ataya sahiptiler. Kısacası insanlar maymundan gelmedi sadece ortak bir ataları vardı. Tek hücreli canlılardan itibaren başlayan bu serüven milyarlarca senelik sürecin ardından insanda son buldu. Tabii bu demek olmuyor ki evrim artık yok elbette ki var hatta öncekinden çok daha hızlı bir şekilde gerçekleşiyor. Özellikle son yıllarda evrimin hızının 100 katına çıktığı söylenmektedir. Ayrıca genel olarak baktığımızda evrim sürekli gelişim içinde ve bizler de bunun bir parçasıyız. Evrimi sadece fizyolojik bir değişim ve gelişim olarak düşünmemeliyiz. Aynı zamanda sosyal, dilsel ve psikolojik gelişim açısından da düşünmemiz gerekir. Genelde evrimin tek bir odak noktası varmış gibi algılıyor çoğu kişi fakat bu bahsettiğim diğer değişimlerde evrimi evrim yapan temel taşlardır. Bu değişkenleri yok sayarak yani evrimin tek bir açıdan değerlendirmek, tabular üzerinden eleştirmek ve sorgulamadan araştırmak evrime zarar veren yaklaşımlardır. Bir başka açı ise evrim ile dinin çeliştiği düşüncesi. Bu bakış açısı, belli bir kesim insanın ön yargı ve tabularıyla besleniyor ve yayılıyor. Seminerin ikinci gününde de sıklıkla değinilen bu konu birçok İslam aliminin, evrimin mümkün olabileceği ile alakalı varsayımlarını ve bununla birlikte bir kısmının da uzun sürmüş araştırmalarının olduğunu gözler önüne seriyor. Bu bizlere açıkça gösteriyor ki inanç sistemlerimiz, dinimiz evrimi anlamaya bir engel değil. Seneler evvel daha az kaynağa ulaşılan bir dönemde araştırmaktan, sorgulamaktan vazgeçmemiş bilim insanlarına karşın günümüzde bu kadar çok kaynağa kolay erişimin Gaye Aşkın olduğu bir ortamda ön yargılarla hareket etmek ilkel bir davranış olmaktan öteye geçmez. Kaldı ki Darwin dindar bir protestandır. "Evrimin babası" olarak bilinmesinde büyük katkısı olan Türlerin Kökeni kitabının sonunu şu şekilde sonlandırmıştır."Yaradanın başlangıçta bütün özünü birkaç ya da bir biçime üfürdüğü yaşamı böyle anlayan ve böylesine basit bir başlangıçtan en güzel, en olağanüstü biçimlerin türemiş ve türemekte olduğunu kavrayan bu yaşam görüşünde gerçekten yücelik vardır."(519) Buradan anlaşılacağı üzere, başta Darwin'i hedef göstererek onu ve evrimi kabul eden tüm insanları dinsiz olmakla suçlamak asılsız bir iddiadır sadece. Dindar olup evrim kabul etmek aykırı bir davranış değildir. Veyahut evrime inanıp ateist olmak da mümkün. Evrim üzerinden bu etiketleri yapıştırmak çok daha kolay zedeleyebildiği için insanları, belli bir kesim de bunu prim yapmak için kullanıyor. Halbuki her iki durumda insanların kendi değerleriyle ve onlara verdikleri önemle alakalı şeylerdir. Yani ikinci veya üçüncü şahıslara yorum yapmak ve eleştirmek onlara düşen görevler değildir. Evrim bütünüyle düşünmeye, araştırmaya ve sorgulamaya teşvik eden bir olaydır. Bunu reddetmek mesela bunu evrim konusu müfredattan çıkararak yapmak bilimsel düşünce tarzına vurulan bir kettir. Maksadın eleştirel ve analitik düşünme becerilerini geliştirmek olması gereken bir dünyada evrim gibi bir gerçeği reddederek, varlığımıza dair şüphelerin bir safsatadan öte olmadığı fikrini dayatıyor bizlere. Fakat halen saygıdeğer bilim insanlarımızın - Aziz Sancar- gibi evrimin bir inanç meselesi olmadığını bir gerçek olduğunu dile getiriyor olmalarını bu konuya yaklaşımları olumlu etkileyen bir gelişmedir. Halen evrimi anlamak ve anlatmak için uğraşılıyor olması ve zamanla da ilginin artıyor olması ben ve benim gibi meraklıların hayli tatmin eden bir durum. Bunun giderek artmasını dilemek ve anlamak- anlatmak da bizlere düşen bir görevdir elbette.