ADALET DEMEK EŞİTLİK DEMEK MİDİR?

''Kayıp vicdanlara...''-Mehmet Ali KESKİN ''Dünyada tam anlamıyla adalet yoktur. Herkesin bir suçu ve günahı olacağı için dünyada kimsenin kimseyi cezalandırmaya hakkı olamaz!''-Diriliş Biz insanlar, bir işe başlamadan önce o işin gerçekten faydalı, gerekli ve bazen önemli olduğuna ikna etmek isteriz kendimizi. Üstelik işi sevip sevmememiz de gerekmez. Tıpkı, bir çöpçünün kendisi olmasa sokakların yaşanamayacak kadar kirli kalacağını düşünmesi gibi. Tıpkı, bir avukatın davaya geç kalırsa müvekkiline davayı kaybettirme ihtimalinin ve kendisi olmadan müvekkilinin o davadan asla haklı çıkamayacağının fikrine kapılması ya da bir öğretmenin, okula gitmediği bir günde öğrencilerinin ihtiyaç duyduğu bilgileri zamanında verememesi yüzünden öğrencilerin, hayatlarının bir kısmında hezimete uğrayacaklarını aklına getirebilmesi gibi. Kulağa çok mübalağalı gelse de belki de haklıdırlar. Belki de gerçekten inkar edilemez bir önem arz ediyorlardır toplum için. Kim bilir belki de etmiyorlardır. Sonuç ne olursa olsun yaşayan her insan, yaşadığı toplumsal hayat hakkındaki düşüncesini, sürdürdüğü işin yararlı ve önemli olduğu inancıyla şekillendirir. Az önce bahsettiğim meslekler, her gün karşılaşabileceğimiz sıradan meslekler arasından sadece üç tanesi. Ölümü, ölülerle deney yaparak kovmaya çalışan doktorlar, güvenliği silahla sağlamaya çalışan polisler, saatlerce direksiyon sallayarak dünyanın en efkarlı insanları olabilme yetisine sahip kamyon şoförleri, sattığı sebzenin fiyatını takılmış plak gibi bağırarak tekrar eden manav, sadece top peşinde koşarak milyonlar kazanan futbolcular veya sürekli yurt dışına çıkarak ülkeyi yönetebilen cumhurbaşkanları... İnanın bana hepsi birbirinden bayağı, sıradan. Hepsi kendini inandıranlardan. Peki aklınıza başkaları gelmiyor mu? Herkes mi sıradan o zaman? Yoksa, farklı olanlar kendini inandırmıyor mu? Hırsızlar, katiller, casuslar, hayat kadınları, silah kaçakçıları, uyuşturucu satıcıları... Aklınıza gelmedi mi? Neden? Meslek olarak görmediğiniz için mi yoksa toplum tarafından ötekileştirilen, toplum içinde utanç duyulan ve yasal olmayan işlere bulaşan insanlar oldukları için mi? Cevap, kesinlikle ifadenin ikinci kısmı ki bu da, o insanların yaptıklarını meslek olarak kabul etmemenize neden oluyor. Peki bu insanların kendilerinden utandıklarını, yaptıkları işi sevmediklerini ya da istemediklerini söyleyebilir misiniz? Sanmıyorum. Aksine, filmlerden gördüğümüz ve haberlerden duyduğumuz kadarıyla ''ustalıklarıyla övünen hırsızların, ahlaksızlıklarıyla övünen fahişelerin, zalimlikleriyle övünen katillerin'' var olduğunun bilincindeyiz ve bu durumu garipsememizin tek sebebiyse onların çevresinden olmayışımızdır, giyinilen kıyafetlerden tutun da kullanılan dile kadar farklı bir toplumsal bütünlük içinde yaşayışımızdır. Göz ardı edilen bu durum beraberinde şöyle alengirli birkaç soru getiriyor: Suç nedir? Peki ya adalet?.. Bu insanlara suçlu diyebilmek için kimin onları yargılamaya hakkı var? Bu insanların ait oldukları yer gerçekten hapishane mi?.. Cevaplarını aradım. Düşündüm. Düşündüm ve dedim ki acaba insanların, birini kanlar içinde bırakana dek kurşunlayacak kadar, hayatlarını söndürürcesine bağımlılık yaratacak kadar hatta bedenlerini para karşılığında sattırabilecek kadar yanlış kararlar vermelerine neden olan hatalara sapmasına veya zorla saptırılmasına mı denir suç? Acaba suçlu diye nitelendirdikleri çocukların mahkeme kararıyla yaşlarının büyütülüp idam ettirilmesi midir adalet? Acaba güçlü insanların çıkarlarına uymadığı için verdiği karardan dolayı sürülen hakim midir yargılama hakkına sahip olan? Yoksa, yoksa çocukların çalışanlar tarafından tecavüze uğradığı, tamamen dış dünyadan kopuk olan bir beton ve demir yığını içinde ıslah edilmeden, sadece birkaç yıl orada uyudu ve yedi diye cezası bitmiş sayılıp onca şairi ve aydını bir otelle birlikte yakmış olan zihniyetiyle serbest kalan mahkumların konaklama yeri midir hapishane? Sanırım yaşadığımız dünya, bu cevapları(!) cevaplayabilmemiz için yeterince adil değil. Bu düzen her ne kadar çağımıza, roman da yüzyıl öncesine ait olsa da romanda anlatılan öykü ve verilen mesaj tamamen bu çağa ait. Tolstoy bunu toplumun düzeni gibi topal olan bir aşk üzerinden anlatmış sadece. Yaşadığı çağın hem dini hem siyasi hem de vicdani düzenbazlıklarını, günümüzde rastlasak ''böyle bir şey sadece Yeşilçam'da olur'' diyeceğimiz bir üslupla örmüş. Öyle ki bir kadın (Katyuşa) ve bir erkeğin (Nehludov) birlikte olmasıyla başlayan aşkta kaybolan bir vicdanın dirilişidir bu roman bir anlamda. Klasikler deyince akla ilk gelen usta kalemlerden Tolstoy'un, hukuk siteminden dine, bireysel yanlışlardan toplumsal yargılara kadar acımasızca hicivlerde bulunduğu bu başyapıt benim için de Klasikler'e başlamamın vesilesi oldu. Yazıldığı dönemin yüzyıl sonrasında bile toplumun kanayan yarasına parmak basan bir eser: Diriliş.