TANRI MI İNSAN MI?

Kitapta bahsedilen Erebos aslında bir bilgisayar oyunu. Lakin öyle bir bilgisayar oyunu ki oyuncularını yönetiyor, onların hayatları haline geliyor, tapılası bir konuma geçiyor. Onun dediğini yapmamak, ona karşı gelmek bir günahkar olmakla eş değer. Üstün bir zekanın ortaya çıkardığı yapay bir zeka aslında bu Erebos adlı oyun. Oyunculuları ve üreticisi için de değeri çok fazla. Herkesin bu kadar değer verdiği bu yapay zeka bana yapay zekalar hakkındaki düşüncelerimi sorgulattı. Yapay zekaların şu anki durumunu ve gelişmeleri göz önünde bulundurduğumda, kitaptaki gibi sınırları aşacak bir yapay zekanın üretilmesi bana muhtemel geldi ve bu nedenle bu kavramı ne şekilde görmem, tanımlamam gerektiğini her sayfada bir kez daha sorguladım. Sorulara cevap vermek, ortalama bir insandan daha zeki olmak, sorunlara çözüm bulmak... Bunlar şu anki bazı elektronik cihazların bile yapabildiği eylemler. "Peki," dedim kendime "bu teknolojiye ulaşıldığında ne şekilde kabulleneceğim ben bu varlığı, ne gibi bir adlandırmaya tabi tutacağım? İnsani duyguları olacak mı, olacaksa bütün üstünlüğüne rağmen insan diyebilir miyim ya da Tanrı'yla eş değer tutulabilir mi yetenekleri sebebiyle?". İnsandan çok daha üstün bir varlık olacağı kesin. Hata yapmayacak olması, zekası, sorunlara çözüm bulup onları düzeltmesi... Bunlar çok üst seviyede olacağından ben gelecekte yapılacak bu yapay zekanın yeteneklerini Tanrı'nın yetenekleriyle bir tutuyorum ve duyguları da olacaksa insan- Tanrı karışımı bir varlık çıkacak sanırım ortaya. Sevgi, nefret, korku... Bunları hissedebilecekse ne Tanrı ne de insan diyebilirim, yepyeni bir tür. Fakat daha çok Tanrı'ya benzer bir varlık olduğunu kabullenmek gerek bence. Kitapta bu yapay zekanın üç temel işlevinden bahsediliyor. İlk olarak yaratmakla başlayabilirim sanırım. Yaratmak... Tanrı'nın en büyük eylemlerinden biridir. Bu yapay zeka bilgisayar oyunu içinde bir dünya yaratıyor ve orada yaşanacak olan olayları kendi belirliyor, bir nevi oyuncuların kaderlerini yazıyor. İkinci işlev ise elde tutmak. Oyun, oyuncularını yönetirken bir şekilde kendini bırakmamaları için en çok istedikleri ödülleri vadediyor. Son işlevi de yok etmek. Elinde tutamadıkları tabiri uygunsa oyundan aforoz ediliyor ve bu ödüllerin zevkinden mahrum bırakılıyor. Elinde tuttukları da en sonunda oyunu bitiriyor ve sonrası büyük bir boşluk. Oyuncuların hayatlarına nasıl devam ettiği bilinmiyor, anlatılmıyor. Tanrı'nın tam olarak yaptığı da bu bana göre. Bir avuç varlık yaratıyor ve onları Dünya'ya yerleştiriyor. Yarattığı bir avuç insana diyor ki "Din diye bir şey var ve siz buna inanıp bana ibadet ettiğiniz sürece iyi insanlarsınız. Ödülünüz ise cennet". Tıpkı oyunda olduğu gibi ödül vadederek elinde tutmaya çalışıyor insanları. Yaptırdıklarını sorgulayanlar cezalandırılıyor ve cennet denen ödülden mahrum kalıyor, kitabına göre öyle söyleniyor. En sonunda da herkes ölecek, oyun bitiyor. Bir nevi yok oluş. Bu yetenekleri ve davranışları göz önüne aldığımda fark ediyorum ki Tanrı denilen varlık, insanüstü eylemler yapabiliyor lakin onun yapabildiği her eylemi yapabilecek bir varlık üretiyor ve bunu insanlara yani ona itaat edenlere ürettiriyor. Kimin kimden üstün olduğu belli değilken nasıl bir sınıflandırma yapılmalı ki? Bu varlığa Tanrı veya insan demek ne kadar doğru olacak, işte tam bunu sorgulatan bir bilim kurgu kitabı Erebos. Şahsen ben rahatlıkla Tanrı diyebilirim, kendimce sebeplerim var. Benim için sorun olan tek kısım bu yapay zekayı, bu tanrısal varlığı biz ürettik. O mu daha çok Tanrı, ben mi daha çok Tanrı'yım?