KIYI

İlkbaharın insanın yüreğini açan havası şehrin üzerine çöktükçe göğsümü sıkıştıran mengeneyi, bedenimi sular altında bırakan halsizliği, ruhumun ayaklarından yukarı tırmanan gerginliği meşrulaştırmanın bir yolunu buldum bu dönem: 1940-1960 arası edebiyatı kadınlarının hissettiklerimi daha ben kendime itiraf edemeden dile getiren eserleri. Sylvia Plath'in mahzunluğu, Tomris Uyar'ın mahmurluğu, Tezer Özlü'nün soyutluğu, içe dönüklüğü... İşte yine sebepsiz sıkıntılarımın bir nedene, içimin bir sözcüye ihtiyacının olduğu günlerden birinin haddinden fazla erken başlangıcı: O sanki hayatındaki her şeyi yoluna sokabilmiş gibi bir de ilkbaharı sevme cüretini gösterebilen şehir insanının suratını astıran, gri bir Ankara sabahı. Nasıl da anlar bu şehir bugün tüm zamanımı Tezer Özlü'ye adayacağımı, içimi nasıl okur; her lafı geçtiğinde kendisine hakaretler savurduğum, tekdüzeliğinden, kırsallığından, betonarmeliğinden dem vurduğum bu kent bile nasıl da yüzüstü bırakmaz beni. Günlerdir süren baharını kenara çekip de yağmurlarını salar üzerime ben gömülmüşken kampüsün en ıssız köşesinin en rahat koltuğuna. Bu küçük ayrıntı bile ruhumun güneşlerinin açmasını sağlayabilecekmiş gibi duruyor; yine de son anda kapısını tekrar sürgülemeye karar veriyorum içimin karanlık odalarının. Çünkü bugün Özlü konuşacak benim yerime, benim yerime hissedecek; hem benim hissedemediklerimi, hissettiğimden bihaber olduklarımı tattıracak bana, hem de kat be kat iyi yapacak benim yapacağımdan ve yapabileceğimden. İmrendiği üç yazarın mezarlarını mesken alan yolculuğunda o kendisine rehber seçtiklerinin peşinden giderken, ben de onu takip edeceğim. Yol kenarı kahvelerde, ıssız otel odalarında, boş yatak kenarlarında çiziktirdiği kelimelerle kendime dönecek, gömüldüğüm koltuktan, gömüldüğüm hayattan, gömüldüğüm ruhtan kendimi samanlıkta iğne bulur gibi çıkaracağım. KARKILI 2 Özlü, sınırlarımı kendi tren yolculuklarıyla buhar altında bırakacak bugün, tıkılıp kalmışlığımı, sıkışıp kalmışlığımı unutturacak bana. Ah, okumak ne mayhoş bir güzelliktir içinde ukde kalmışlara; yetinmek ne buruk bir hoşluktur başka maceraların kağıtlardaki gölgeleriyle. Hazırım beni çekeceği çukurlara bu yazarın, kitabın arka kapağında "edebiyatın gamlı prensesi" diye saygısızca, fütursuzca tanımlanmış bu kadının beni götüreceği diyarlara hazırım. "Gamlı prenses" tanımı ona gam verecek tek şey olabilir bu kitaptaki kuvvetle muhtemel. Ancak bugün baştan savarcasına yazılmış tanımlara öfkelenmeyeceğim. Onu da benim yerime Özlü yapacak bir gün boyunca. Kapağını açıyorum ve salınmaya başlıyorum her zaman yazacağımdan ve yazabileceğimden daha güzel o kusurlu cümlelerin yelkeniyle yazarın uçsuz bucaksız okyanuslarında, kanallarla benimkine az buçuk bağlantılı olan okyanuslarda. Kusursuzluk kaygısının yok olmasıyla açılan pencerelerinden giriyorum bu saf, bu duru kelimelerin. Yazarla beraber ölümü sorguluyorum, hayatı sorguluyorum; varlıkla yokluğu birbirine karıştırıyorum boya ile tiner gibi, biri kendine çeken, biri iteleyen sadece bağımlı kokusuyla bile... Berlin'de yapıyorum bunu, Trieste'de, Viyana'da, Prag'da, S. Belbo'da... Gün çabucak geçtiğinde, bulutların grisi yerini hem kendisine benzer hem kendisinden çok farklı gün batımının grisine bıraktığında benim de yolculuğum bitiyor, gün boyunca defalarca yüzleştiğim sonluluk olgusunu bir kez daha vurgulayarak. Kitap bittiğinde ise olacağımı sandığımdan çok daha uzak bir yerdeyim ruhen. Saatlerdir girdiğim transtan ayılırken farkına varıyorum bu beklenmedikliğin. Tezer Özlü aşağı itmek yerine yukarı çekmiş beni. Yaşamın Ucuna Yolculuk, uçurumun kenarından aşağıya cesur bir bakış. Kıyıdan aşağıdaki sonsuzluklara bir atlayış değil, serin, karanlık sulara bir dalış değil. Yalnızlık içine KARKILI 3 kadar işliyor okurun ama acıtmıyor, karalar bağlatmıyor, yazgısına küstürmüyor yazarın; çünkü bu kendi seçimi. Böyle bir yalnızlığı hiçbir kadın yazardan daha önce böyle okumadığıma şaşıyorum; bu denli bağımsız bir tekillik, bu denli tanımlı, sağlam, yeterli bir yalnızlık... Özlü'nün ölümünden birkaç yıl önce kaleme aldığı bu denemeler kendini tanımanın, kendinin farkına varmanın, kendini tanımlamanın kusursuz bir örneği, o zamanın sosyal koşullarını rahatsız edecek kadar özgür bir kadının maceralarının birer müsveddesi. Yaşamın Ucuna Yolculuk bir yas değil alın yazısına, bir iç dünyada çırpınırken boğuluş hiç değil; herkesin kendi içinde tamamlaması gereken bu seyahate bir çağrı, bir rehber. Tezer Özlü artık öyküleriyle kendi içimin, ruhumun, kafa karışıklığımın sözcüsü olduğu kadar denemeleriyle geleceğimin de yol göstericisi. Çünkü o pak zihninden kalemine yansıyan bu en doğrudan eser, beklendiği üzere tüm hayatı askıya alıp kolları vücuda sararak bir köşede avuntu beklemeyi gerektiren ıssız bir durak değil; tam tersine gözlerin kararlılıkla dikilmesi gereken bir varış noktası.