YAŞAMIN HİÇLİĞİ

Ölümle başlayıp ana temasına bir ölüm yerleştiren ve de ölümle son bulan bir kitap Yabancı. Bu küçük ayrıntı bile Albert Camus'nün kitapta anlatmak istediklerini özetler nitelikte aslında. Anlamsızlık, belki de hiçlik duygusunu baş karakter olan Meursault'nun da yardımlarıyla okuyucuya yaşatıyor adeta. Karakterin özellikleri, tavır, hal ve hareketleri bu hissi yaratmadaki en büyük etken denilebilir. Bunu anlayarak kitabı okumaya başlıyoruz zaten. Annesinin ölümünü bile umursamayan daha doğrusu diğer insanlar için çok acı sayılabilecek bir olaya böylesi kayıtsız ve hiçbir duygu hissetmeden bakabilen bir adamla tanışıyoruz. Bu olay sonucu hayatında en ufak bir değişiklik olmayan bir adam. Aslında bu yabancılaşma hissi karakterin ve hikayenin özünü oluşturuyor. Annesinin ölümünden sonra tekrar kaldığı yerden yaşamına devam ederken biz de karakterin hayatının nasıl olduğuna dair ipuçlarına sahip oluyoruz. Devlette küçük bir memurluğu, Maria adlı bir kızla olan ilişkisi veya oturduğu ortalama bir bina sayesinde sıradan bir yaşama sahip olduğunu söyleyebiliriz. Ki zaten karakterin kişiliği itibarıyla farklı olmak için herhangi bir çabada bulunmayacağını görürüz. Fakat bu tekdüzeliğin de sonu gelecektir elbet. Meursault, komşusu Raymond'ın kendisini ve Maria'yı sahildeki evine davet etmesiyle birkaç günlüğüne oraya gider. Ancak 1 Uluışık, 2 Raymond'ın peşinde olan Araplarla sahilde karşılaşırlar. Bu da Meursault için o kadar da önem teşkil etmez aslında. Herhangi bir saldırının ne kadar anlamsız olacağını düşünür o hep. Ancak Araplardan bir tanesiyle tek başına sahilde karşılaştığı an düğüm noktasıdır onun için. Özellikle kitabın bu bölümündeki betimlemeler adeta okuyucuyu cinayete hazırlar. Çünkü güneşin yakıcılığı, kızıllığı, rahatsız edici ölçüdeki varlığı gözlerimizi kamaştırır. Nasıl ki korku ve telaş anında insan terleyerek bu duruma karşı bir reaksiyon gösteriyorsa aynı durum cinayetin etkisini daha çok vurgulamak için kitapta yer almıştır. Üstelik yazar birisinin ölümünün yaklaştığını şu cümleyle okuyucuya hissettirir. "Güneş tıpkı, anacığımı topraklara verdiğim günkü güneşti. O zamanki gibi alnım ağrıdan neredeyse çatlıyor, derimin altında damarlarım hep birden atıyordu." (Camus, 31) Annesinin öldüğü günü hatırlayarak karakter belki bilinçaltına ölüm düşüncesini koyar ve hemen sonrasında sırf kendisini savunmak adına karşısındaki adama ateş eder. Adamın bedeni cansız bir şekilde yerde yatmasına rağmen Meursault'nun 4 el daha ateş etmesi yazarın insanların içindeki şiddeti göstermesi olarak düşünebiliriz. Elbette ki tüm bunlar karakteri ne bir kaosa sürükler ne de pişmanlık duydurur. Çünkü ona göre olan olmuştur. Meursault'nun mahkemeye çıkana kadarki sürecinde hapis yaşantısına bir nevi ikinci hayatına alışma sürecini okuruz. Uyuması, gazete okuması, sigarasını özlemesi veya kendi odasını hayal etmesi her ne kadar duygusuz bir adam olarak görünse de dış dünyada yapmaktan hoşlandığı şeylere olan özlemini gösteriyor. Mahkemeye çıktığında ise yine sürdürmekte olduğu sakin ve özellikle annesinin cenaze günündeki ilgisiz hali asıl 2 Uluışık, 3 konuyu cinayetten saptırıyor adeta. Onu ise bu sırada mahkemeden çok çıkışı etkiliyor. Kuşların ötüşü, satıcıların bağırış sesleri, tramvay sesleri... Dışarıya olan özlemi belki de bu noktada doruğa ulaşıyor çünkü elinden yitip gidenleri görmek belki de son kez görüyor olmak asıl canını sıkan oluyor. Ancak mahkemenin devamı ve sonrasında olanlar karakteri derin düşüncelere sokuyor ve idam kelimesini duyduktan sonra yani ölüme çeyrek kala yaşamanın kıymetini anlıyordu. Sonrasında ise derin bir hesaplaşma ve ihtimaller üzerine düşünceler sarıyor karakteri. Her ne kadar Meursault yazarın benimsediği absürd felsefesine uygun bir şekilde davransa da kırılma noktasına geldiği anda korkularıyla yüzleşiyor. Ancak son anda yine evrene karşı kayıtsızlığını sürdürüyordu. Bu da aslında birilerinin ölümünün diğerlerini etkilemediğini, birileri öldükçe diğerlerinin yaşamaya devam ettiğini ve de edeceğini bu yüzden aslında bu ölüm olgusunun manasız olduğunu gösteriyor.