PALTO'NUN İÇİNDEKİ GERÇEK

Canlıların temel faaliyetlerinin arkasındaki gerçek, yaşamlarını sürdürmektir. Bunun için gerekli bazı temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek amacıyla sürekli devam eden bir koşuşturmanın içerisindedirler. Bu koşuşturma insanda diğer canlılardan farklı olarak biraz daha zorlu geçer. Bu fark, insanın hayatını daha iyi şartlarda geçirme isteğinden kaynaklanmaktadır. Diğer canlılar ihtiyaçlarını karşılamada doğada buldukları ile yetinirken, insan sürekli daha iyisini arama ve geliştirme içerisindedir. En basitinden beslenme ihtiyacı örnek olarak gösterilebilir. İnsan dışındaki canlı varlıklar kendileri için gerekli besini bulduklarında herhangi bir ek işleme tabi tutmadan tüketirler. İnsan ise bu ihtiyacını geçmişten bu yana yeni fikir ve buluşlarla geliştirerek gidermektedir. Bu durum, insanın diğer canlılardan farklı olarak sahip olduğu aklın, onun daha iyi bir yaşam sürebilmesinde oldukça etkili olduğunu göstermektedir. Fakat bu etken, bazı insanların hayatlarını daha iyi şartlarda devam etmesini sağlarken bazılarının ise bu daha iyi şartlardan feragat etmesine sebep olabilmektedir. Daha iyi şartlar aranmamaya başlanıldığında ise insanın diğer canlılardan herhangi bir farkı kalmamış olmaktadır. Böylelikle insan, arayışı bir kenara bırakıp bulduğuyla idare etmeyi, temel ihtiyaçlarını tam olarak karşılayamadan yaşamına devam edebilmeyi öğrenmek zorunda kalır. ABD'li bir psikolog olan Abraham Maslow, insanın ihtiyaç duyduğu gereksinimleri kategorize etmiş ve bireyin bir kategorideki ihtiyaçlarını tam olarak gideremeden bir üst düzeydeki ihtiyaç kategorisini gidermeye geçemeyeceğini iddia etmiştir. Bazı insanlar söz konusu durumun doğru olmadığını, insanın bütün basamaklardaki ihtiyaçlarını aynı anda hissedebilme gücüne sahip olduğunu ileri sürmektedirler. Bazı istisnai durumlarda bu görüş haklı olsa da bu hiyerarşinin doğru olduğunu gösteren pek çok örnek bulunmaktadır elimizde. En güçlü örneklerden biri olarak Gogol'un Palto isimli öyküsünü gösterebiliriz. Öyküde Akakiy Akakiyeviç isimli bir devlet memurun yıllardır aynı görevini aynı kurumda, hiçbir ilerleme kaydetmeden nasıl yerine getirdiği ele alınmıştır. Çalıştığı ortamda birçok hakarete maruz kalmasına rağmen buna sesini çıkarmadan sadece işine odaklanarak günlerini geçirmiştir. Hak ettiğinden çok daha az bir miktar olan maaşıyla anca karnını doyuracak bir iki lokma yiyecek ve işini görecek bir iki parça kıyafet alabilmekteydi. Bu sıradan hayatının, yıllardır kullandığı paltosunun parçalanmasıyla az da olsa değiştiğini söyleyebilmekteyiz. Akakiy'in temel bir ihtiyacı olan giyinme gereksinimini karşılayabilmek için başka bir temel gereksinim olan beslenmeden taviz verdiği bir durumda saygı ihtiyacını da hesaba kattığı düşünülebilir mi? Her insan hayatta bazı izler bırakmak ister. Kimse varlığından bile habersiz bir toplumda yaşayıp gitmek istemez. Ama bazen diğer insanlar tarafından fark edilmek bir tarafa, kendileri bile yaşadıklarını tam anlamıyla hissedemedikleri bir duruma düşerler. Her ne kadar ruhsal çöküş söz konusu olsa da, fiziksel olarak ayakta kalabilmek onlar için yeterli bir başarıdır. Ruhsal doyumluluk olmayınca da insanın canlı ve aktif olması beklenilemez. Böyle bir durumda da insanın kendini gerçekleştirebilmesi mümkün olamaz. Akakiy Akakiyeviç'in temel ihtiyaçlarını bile karşılamakta güçlük çektiği göz önüne alındığında, başkasını sevip onunla bir hayat kurması sahip olduğu zorlukların üzerine daha da yüklenmek olmaz mı? İçinde bulunduğu durumdan dolayı kendini suçladığını varsayarsak, kendisine duymadığı saygıyı başkasından göreceğine inanması beklenilebilir mi? Maslow'un teorisi tamamen doğru olmasa bile bu gerçekleri göz ardı edemeyiz. İnsan denen varlık sahip olduğu akıl ile diğer insanlardan ayrılır. Bu akıl ile bazı insanlar belirli bir güce sahip olabilirler. Bu gücü diğer insanların üzerinde kullanmak, onların çoğu gereksinimlerinden vazgeçerek yaşamasına sebep olur. Bu şekilde bir yaşam sürdüren insanların da ardı sıra tavizler vermesi ve bu yaşam şekline alışması olağan bir durumdur. Bu hayatta en temel hakkı olan yaşama hakkını bile zar zor yerine getiren bir bireyin yaşamında iz bırakmasını beklemek ona karşı yapılan en büyük haksızlıklardan biri olmaz mı? Bırakın saygı duymayı, aralarından ayrıldığını fark etselerdi şayet, o bile Akakiy'e yetecekti belki de... "Ölümünden birkaç gün sonra, Akakiy Akakiyeviç'in evine çalıştığı daireden bir odacı gönderildi; şefi hemen işinin başına dönmesini emrediyordu. Odacı daireye geri döndüğünde, Akakiy Akakiyeviç'in artık işe gelemeyeceğini bildirdi. Kendisine 'Neden?' diye sorulunca da, 'Şey, gelemez çünkü ölmüş; dört gün önce toprağa vermişler.' diye cevap verdi. Akakiy Akakiyeviç'in ölümünden dairedekiler bu şekilde haberdar oldu; ertesi gün ise yerinde başka bir memur oturuyordu" (Gogol 64).