PARİS KOMİLERİ ve ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ

Bugünün Türkiye'sinde lisans eğitimi hemen her kesimden insanların ulaşabileceği bir imkan gibi görünüyor. Yine de, her ne kadar kendi öğrenciliğim için geçerli olmasa da, üniversite öğrencilerinin önemli bir kısmı hayatlarını bir evsizden daha iyi koşullarda idame ettiremiyor. Orwell'ın bu yazıya ilham veren kitabı ise kendisinin Paris'te parasız kaldıktan sonra yarı aç yarı tok, kimi zaman bir düşkünler evinde kimi zaman bir pansiyonda hayatta kalma çabasını anlatıyor. Açıkçası yazarın karşılaştığı bir durumun benzerini Bilkent'teki hayatım sırasında ben de yaşadım. Bu durum, otuzlar Paris'inin ayak takımı ve üniversite öğrencilerinin sandığımdan daha benzer olabileceğini fark etmeme sebep oldu. Okumakta olduğunuz yazı iki insan grubu arasında metaforik bağlar kurmaya çalışmıştır. Orwell, sözünü ettiği onca meteliksiz insanın ellerine para geçince hepsini ertesi günü düşünmeden yemesini ve tekrar beş parasız kalmasını pek çok yerde vurgulamıştır. Hak verirsiniz ki ailesinden uzakta okuyup da yollanan parayı kısa sürede tüketen az sayıda öğrenci de yok. Yazarın Londra'da tanıştığı tahsil sahibi bir evsiz ise bu tutumunu, diğerlerinden farklı olarak, felsefi temellere dayandırarak sürdürüyor. Kendisi içinde bulunduğu durumun sorumlusu olarak toplumu görüyor ve bu yüzden topluma düşman olmaya karar veriyor. Halihazırda bir ailesi de olmadığından hesap verecek bir merci tanımıyor. Bana kalırsa diğer tüm evsizleri de umursamazlığa ve iki gün sonrasını düşünmeksizin yaşamaya iten de topluma uzak olmaları ve bunun sağladığı bedava özgürlük. Bir yerde gençlikte de insanlar benzeri duygular hisseder. Çoğunlukla evden ilk kez okumak için ayrılan gençler kendi ayakları üstünde durabildiklerini düşünür, topluma öfkelidirler çünkü toplum hatalıdır, pek çok haksızlığın ve zulmün sorumlusudur. Bu bağlamda hem üniversite öğrencilerinin hem de evsizlerin tek kullanımlık gelirlerini ilerisini düşünmeden harcamalarında sorumluluk hissettikleri mercilerin asgari düzeyde kalması etkili olabilir. Ya da birkaç günü iyi geçirmek, belki ufak değişiklikler yapmak, bir daha ne zaman bulunacağı meçhul olan parayı beklemekten daha caziptir. Yazarın Paris mutfaklarındaki deneyimleri belki de kitabın en can alıcı kısmını teşkil ediyor. Şansının yaver gitmesi ile Paris'te büyük bir otelde komi olarak iş bulan Orwell, haftanın 6 günü on yedişer saat aralıksız çalışır, bir işten bir diğerine koşar. Eline geçen parayla da, diğer tüm işçilerin de yaptığı gibi, her cumartesi gecesi saatlerce içer. Yazıyı bu konu üzerine oturtmamın temel sebebi de yazarın sözünü ettiği bu yaşam döngüsü. Bir Bilkent öğrencisi de benzer bir hayat sürer, tek fark sonuna kadar harcadığı para değil kalan zamanıdır. O da tıpkı bir komi gibi bir ödevi henüz bitirmişken bir diğerine başlar, aynı anda iki gün sonraki fizik sınavını, matematik ödevini ve programlama laboratuvarını düşünür. Ertesi sabah da, kar kış demeden, mesaisine vaktinde yetişmelidir. Aksi takdirde çeşitli yaptırımlarla karşılaşabilir. Sevgili okulumuz bu konuda bir kapitalist işverenmişçesine tıbbi mazeretlere dahi pek hoşgörülü değildir. Çoğu dersin %95'e varan devam zorunluluğu vardır. Yoklama alınmayanlarda ise bu işlevi sürpriz sınav yerine getirir. Eh, bu şartlar altında yaşayan Bilkent öğrencisi birkaç sosyal aktiviteye katılabilmek için kendine ayıracağı zamandan feragat etmelidir. Eğer vizeler başlamadıysa da haftada bir gün dışarı çıkabilir. Neyse ki öğrenci kulüpleri var da hem okul içindeki etkinliklere katılıp hem de dışarı çıkmak mümkün. Diyebilirsiniz ki, okul dışına çıkmak niçin önemli? İnanın sözünü ettiğim yoğunluk altında bu okul Orwell'ın çalıştığı daracık mutfak kadar boğucu olabiliyor. Haliyle evsiz bir kominin tek günlük tatiline benzer bir kaçış herkes için gerekli. Biraz cüretkar olsa da üniversite öğrencileri modern toplumun evsizleridir diyebiliriz. Bir kısmı için birleştikleri ana payda geçim sıkıntısı ya da ucuz sigara gibi gözükse de sahip oldukları bedava özgürlük, hesap vermeme zorunluluğu veya sahip olamadıkları zaman Paris sokaklarında rast gelebileceğiniz pek çok insanla benzeşmektedir. i Orwell, George. Paris ve Londra'da Beş Parasız. Çev. Berrak Göçer. İstanbul: Can Yayınları, 2015.