DOĞRU İDEOLOJİ

İdealler masumdur, tarih ise acımasız (Fury, 2014). George Orwell'in Hayvan Çiftliği kitabını okuduğumda aklıma gelen ilk düşünce bu oldu. İnsanların ideolojiler tarafından nasıl körleştirildiğini hissettim. Doğuyoruz, büyüyoruz ve ölüyoruz. Bu basit döngüyü sadece bir kere yaşayacağımızı biliyoruz ama yine de başkalarının bizim nasıl yaşayacağımıza karar vermesine izin veriyoruz. Bir nevi insanoğlunun çaresizliğini bu kitapta bir kez daha görüyorsunuz. İnandığımız en doğru ideolojiyi hayat biçimi olarak belirlemeye çalışıyoruz ki bir kere yaşadığımız dünyanın daha anlamlı olması için. Peki, seçtiğimiz ve savunduğumuz ideolojiler hayatımızı ve hayat amacımızı ne kadar temsil ediyor? İnsanlar sosyalistim, kapitalistim gibi terimleri neleri düşünerek seçiyorlar ve bu fikirleri gerekirse ölümüne savunabiliyorlar? Kitap bir çiftlikteki hayvanların çiftlik sahibine başkaldırarak çiftliğin yönetimini ele geçirmesini anlatıyor. Yönetimi ele geçiren hayvanlar eşitlik prensibine dayalı bir yönetime karar verirler. Fakat seçtikleri yöneticiler eninde sonunda yozlaşmaya başlar. Çiftlik kurallarını kendilerine göre değiştirmeye, sorunları gizlemeye çalışırlar. George Orwell, kitabı yazdığı yıllarda bu kitap komünist yönetimin ağır bir hicvi olarak görülse de, kitap sadece komünizmi değil bütün ideolojilerin şahıs faktörleriyle nasıl kirletildiğini gözler önüne sermiştir. Hayvanların masumca bir eşitlik arayışıyla çıktıkları bu yolda kendi içinden çıkardıkları yöneticiler tarafından ihanete uğramalarını gösteren yazar, o yıllarda Sovyet rejiminin nasıl amacından saptığını ve artık toplumlara zarar vermeye başladığını göstermeye çalışmıştır. Bu kitapta hayvan çiftliği öyle iyi sembolize edilmiştir ki çoğu zaman hayvanların, toplumun belirli kesimlerini temsil ettiğini rahatça anlayabilirsiniz. Binlerce sistem, milyonlarca lider ama bir kazananı olmayan savaş. İdeolojilerin savaşı geçmişten günümüze devam eden hatta gelecekte de devam edecek olan bir savaş. Bu savaşın sadece kaybedeni var ve ne yazık ki galibi yok. İnsanlar hangi ideolojiyi benimserse benimsesin her zaman sistemlerin ihtiyaçlarına daha çok cevap veren bir ideoloji doğacaktır. Başınızda ister kral olsun, ister bir diktatör ya da bir meclis eninde sonunda o yönetim son bulacak ve toplumun ihtiyaçlarına cevap veren yeni bir fikir birliği sizi yönetecektir. Bu değişim kimi zaman bir gecede olur, kimi zaman yıllarca süre içerisinde. Bazı değişimleri fark 2 KARAMAN etmezsiniz bile. Bugünlerde dünyanın kapitalist ekseninin batıdan doğuya doğru kaydığını, Avrupalı beyaz adamın artık gücünü kaybettiğini çoğu kişi göremiyor bile. Liberal yönetimlerin tekrar etkisini kaybettiğini, otoriter ve muhafazakar liderlerin yönettiği ülkelerin toplam kapitali kendi üzerlerinde topladığı günlerdeyiz. Bu bir ideolojik değişimdir. Ne yazık ki 60lı yılların özgürlükçü akımları artık son bulmaya başlamaktadır. Dünya gün geçtikçe ülkelerin üzerinde bulunan liberal şirketler ile buna karşı olan otoriter rejimlerin arasındaki savaşta kazananı belirlemeye çalışıyor. Sonuç ne olursa olsun değişmeyen tek şey var ideolojiler hiçbir zaman yok olmuyorlar. Toplumlar seçimlerini yapıyor ama asla onu yok etmeyi tercih etmiyorlar. Dünyanın herhangi bir yerinde ideolojik sistemi olmayan bir toplum göremezsiniz bu yüzden. Gelişmemiş dediğimiz Afrika ülkeleri bile en kötü bir diktatör tarafından ya da kabile sistemiyle yönetiliyorlar. İnsanlar ideolojilerden asla vazgeçmiyor aksine onları sürekli değiştirerek toplumların varlığını sürdürmeyi deniyorlar. İnsan faktörü sistemleri her zaman olumsuz etkiler. Bu yüzden günümüzde çoğunlukla demokrasiler ayakta kalabilmişlerdir. Demokrasiler kişiden çok kurumlara dayalı çalışırlar. Bu yüzden o kurumlara geçen kişilerin niyetleri ne olursa olsun, yetkileri yasalarla sınırlandırıldığı için belli kalıplar içinde karar almak zorundadırlar. Kişisel hatalar, hırslar veya kıskançlıklar kısacası hiçbir insani faktörün yönetimi etkilemesine izin verilmemeye çalışılır. Bütün liderler küçük ya da büyük fark etmeden tarihin tozlu sayfalarına karışır bu yüzden. Hayatları değil kurdukları ideolojiler hatırlanır. Hepimiz belirli görüşlere ve değişik ideolojilere sahibiz. Aklımızdaki en doğruyu savunuruz her zaman. Doğru ya da yanlış olması önemli değildir. Bizim için doğru olması o ideolojiyi sahiplenmemiz için yeterlidir. Bugün şeytan olarak gördüğümüz Hitler bile milyonlarca kişiyi kendi ideolojisine inandırmıştır. İnsanlar doğruyu yaptığını düşünerek belki de en vahşice cinayetleri işlemişlerdir. Din uğruna cinayet işleyen biri görevini tamamladığını düşünür. İşte bu yüzden "İdealler masumdur, tarih acımasız." Bütün Hayvanlar Eşittir, Bazıları Daha Eşittir.(Orwell, 1954)