İNANÇ ADAMI

Lost dizisinin bende uyandırdığı ilk intiba insanın kişiliğini oluşturan şeyler onun inandıklarıdır. Bu konu her ne kadar uzaktan bakıldığında zihinlerimizde girmesi tehlikeli bir suymuş gibi bir izlenim yaratsa da, önce inançtan kendi düşüncelerimizi değil salt inanmak eylemini düşünmeliyiz. Çünkü inanç yaşantınızı tayin eden, size rehberlik yapan bir çoban gibidir. İnanç bize genelde ilk bakışta din kavramını çağrıştırır. Fakat dini inkar etmek de bir inanış biçimi değil midir, eğer ki yerine bir şey ikame edildiyse? Elbette bir şeye inanmak için farklı farklı sebeplere ihtiyaç duyabiliriz. Bu da insanlar arasında ki farkı yaratan temel unsurlardan biridir. Dizide önemli bir yer tutan karakterlerden John Locke karakterinin hayatı inanca sahip oluşun hikayesidir. Geçmişi mağlubiyetlerle dolu karakter, hayattan büyük kazık yemiştir ve üstüne ıssız bir adaya düşer. Her şey onun için olumsuz gibi gözükürken John Locke'un bir anda sakat olan ayakları iyileşir ve yürümeye başlar. Bunun üzerine adadaki mahrumiyetlerini yüce bir sebebe dayandıran Locke bu düşüncesinden hiç vazgeçmemiştir. Zaman zaman yanlışlar da yapsa nihayetinde haklılık payı olduğu ortaya çıkar. Fakat diğer kazazedeler tarafından hiçbir zaman anlaşılamamıştır. İnanç insanın sebepleri yorumlayış biçimidir. Bir tanrıya veya bilimsel bir olguya dayandırılabilir. Ya da yaşadıklarınızı kader ile ilişkilendirebilirsiniz. Fakat hepsinin altyapısında sizden bağımsız bir irade yatar ve biz bunu kendimizce yorumlarız. İşin komiği genelde kendi seçimlerimizle ilişkilendiririz inandıklarımızı. Peki ya tarihte insanlar metafizik olgulara daha çok inanırken bugün neredeyse aşağılanmak korkusuyla inandıklarını söylemekten çekiniyorlar. Herkes John Locke değil ya... Peki bu bir takım toplumsal önyargılar, basmakalıp düşünceler bizi nasıl yönlendiriyor. İnsanın en büyük endişelerinden olan toplumdan dışlanma korkusu onu farklı düşünceleri kabul ettirmeye yönlendirebilir. Ya da popülerlik olgusu ile dönemin revaçta olan akımına meyledilebilir. Bütün bunlar inancın tabiatı ile insanların ön kabullerinin buna nasıl yön verdiğini ortaya koyuyor. İnancın neye olduğundan ziyade, miktarı biz de karşılık bulur. Etrafımıza baktığımızda farklı farklı inanışlara şahitlik ederiz. Kimi inandığını şiddetle savunur ve caymaz. Bazıları ise kolay ikna olur. Bunun gelişimine katkı sağlayan şey alt yapıdır. Bizi biz yapan inançlarımız aynı zamanda yaşantımızın düşünce olarak tezahür etmesidir. Geçmişteki acılar, hüzünler veya sevinçler, keyifler bizi bir inanç yoluna sevk eder. Bazen insan kendisini çok aciz ve çaresiz hisseder. Hayatı boyunca böyle hisseden birisinin inançları da kaçınılmaz olarak kendi acziyetinin dışa vurumu olacaktır. Ya da hayatı boyunca hiç aidiyet hissetmemiş birisi doğal olarak başka bir inanç yolu tercih eder. İnancın geçmiş yaşantımızla bu kadar bağlantılı oluşu belki biraz bizi korkutuyor. Bazıları kulaklarını tıkayabilir elbette ama mantık susmaz. İnancın bir birikim olduğundan bahsettim ama bu birikimin ne kadar yönlendirildiği kısmı biraz eksik kaldı sanki. Konumuz inançken şehirleşmiş alanlarda ve kırsal alanlardaki ana akım düşünce, inanç fenomenleri genelde birbirine zıt oluşuna değinmeden olmaz. Herkesin bildiği bir gerçek... Peki ya gerçekten böyle mi? Bu durum istatiksel bir şekilde nedense hiç şaşmaz. Dünyanın neresine giderseniz gidin, hatta isterseniz tarihte de geri gidin bu durum üç aşağı beş yukarı böyle. Bunun birçok yorumu olabilir elbette. Ama benim dikkatimi çeken nokta sanki bu iş böyle olması gerekiyormuş gibi bir algı oluşmuş zihinlerde. Yaşadığı yer insanın inancını etkileyen bir unsur değil gibi gözükse de, insanın çevresinin çok şeyi değiştirdiği aşikar. İnanç her ne kadar bir tercih gibi gözükse de yaşantının ve anıların etkisi açık seçik ortada. Peki ya inançlarımızı seçerken ne kadar özgürüz?