ONLARLAŞTIRMAK

Onlarlaştırmak... Günlük hayatta veya herhangi bir yazıda karşılaşabileceğimiz bir sözcük olmadığı muhakkak. Oysa eylem olarak incelediğimizde günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası adeta. Bu soyutlama eylemi ise öyle bir ideolojidir ki bu zihniyeti bir insanın içine işlemek sadece bir kelimeyle bile gerçekleştirilebilir. Kaldı ki bu hareket günümüzde gördüğümüz üzere yüzyıllar boyunca birbirini kardeş olarak görmüş bir toplumu birbirini görmeye bile mecali kalmamış ayrık güruhlar ve düşmanlar haline sokabilecek bir güce sahiptir. Yazımda bu ideolojinin günümüzde oluşturduğu etkileri ve grupları American History X filminin benim üzerimde bıraktığı izlerle harmanlayarak inceleyeceğim. Neonazi ideolojisi üzerine yoğunlaşmış bu yapıtta bu ideoloji ile bağdaştıracağım birçok olay mevcut, lakin ilk önce bu ideolojinin temelleri üzerine birazcık yoğunlaşmak isterim. İnsan sosyal bir varlıktır ve doğası gereği bir bütüne mensup olmaya eğilimlidir. Yüzeysel olarak bakıldığında bu davranışında bir yanlış yoktur değil mi? Haklı olarak bu düşüncede hiçbir sakınca yoktur ta ki bütünü tanımlama sürecine kadar. İnsanlar her ne kadar bir bütün olma eğiliminde olsa bile ayrışmaya da eğilimlidirler. Bunun tek nedeni ise bulundukları grubun fanatikliği ve hırsıdır. Yazıya girişimde dediğim gibi bu düşünce öyle bir güce muktedirdir ki tek bir misilleme ile nesiller boyu devam edecek bir nefrete dönüşebilir. Buna benzer bir kartopu etkisine American History X'teki Derek Vinyard'ta rastlıyoruz. Lakin günümüz dünyasından örnek vermek gerekirse çok abes bir olaya değinmemize gerek yok, günlük yaşantımızda bulabileceğimiz sayısız örnek mevcut. Örneğin; günümüz Türkiyesinde insanlar ilk olarak milliyet konusunda bir ayrılığa düşmektedirler. Milliyetin yanı sıra bu sınıflandırma din temeline dayandırılmaktadır, lakin ayrılma bununla sınırlı kalıyor mu dersek tabii ki hayır. İnsanların memleketine, takımına, rengine hatta ve hatta ailesine kadar kendilerini ayırdıklarına şahit oluyoruz. Doğrusu evet, aileden de öte hiçbir insan birbiriyle aynı değildir lakin esas soru şudur, bu denli bir ayrılma bizi bir ütopyaya mı yoksa bilakis bir karmaşaya mı sürükleyecektir? Bahsettiklerimden de anlaşılacağı üzere günümüz Türkiyesinin bu ayrılma ile geldiği sosyal durumu filmde geçen konu çerçevesinde yorumlayacağım. Türkiye'de bütün vatandaşlar devlete tabiidir. Devlet tanımı itibariyle bir vatan içinde yaşayan insanlar tarafından ortak bir anlaşma ile oluşturulmuş kurallar çerçevesinde yaşayan hukuki varlıktır. Bu bağlantıdan çıkarabileceğimiz sonuç ise şudur, devleti var eden millettir ve devlet bu millet üzerinde sorumluluk sahibi olan bir kurumdur. Fransız ihtilalinden sonra açığa çıkan milliyetçilik görüşü ve etkileri çerçevesinde bu durum farklı şekillerde yorumlanmıştır ve sonucunda toplum içinde birçok kargaşa ve gruplaşmaya neden olmuştur, tıpkı Neonazi örneğinde gördüğümüz üzere. Oysa millet olarak algılamamız gereken konu bu noktada etnik kökenden çok farklıdır. Millet; dili, dini, ırkı, cinsiyetine bakılmaksızın bu vatanı paylaştığımız insanlardır. Buna örnek olacak bir yapıya filmden bağımsız olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin sosyal yapısında rastlarız. Amerika Birleşik Devletleri'nde Afroamerikan, Asyalı, beyaz, Katolik, Yahudi, Müslüman içerikli bir halk modelinden anlayacağımız gibi 21. Yüzyılda etnik köken aramak beyhude bir uğraşıdır, milliyet vatandaşlıktır ve bu etnik grupların hepsi Amerikandır. Kökeni ne olursa olsun Türkiye üzerinde yaşayan insanlardan hiçbiri onlar değil, hep beraber biz olarak görülmelidir. Sanırım bu görüşü desteklemek için en takdire şayan örnek yazım için seçtiğim 'American History X filmidir. Film Adolf Hitler tarafından oluşturulan Nasyonal Sosyalizmin izlerini taşıyan genç bir güruhun, Amerika Birleşik Devletleri içinde yaşayan siyahilere karşı gösterdiği tepkileri, daha sonrasında ana karakter olan Derek Vinyard'ın bu fanatik görüşü kendi içinde sorgulamasını gözler önüne serer. Film böylesine fanatik bir görüşün ne kadar kolay benimseneceğini, fakat sorgulayıcı bir yaklaşımla üstüne gidilmediği sürece de bu görüşten arınılamayacağını çok güzel bir atmosferle gözler önüne sermiştir. Bu konuda filmden yapmak istediğim alıntının Derek ve kardeşi Danny'nin öğretmeni Dr. Sweeney'in bu ırkçı nefret karşısında söylediği sözler olduğunu düşünüyorum(kendisi Afroamerikandır):'Bir zamanlar ben de herkesi ve her şeyi suçlardım. Çektiğim tüm sıkıntılardan, acılardan, başıma gelenlerden, yakınlarımın başına gelenlerden ötürü. Beyazları, toplumu, Tanrı'yı suçlardım. Cevap bulamadım çünkü yanlış soruyu soruyordum. Doğru soruyu sormalısın: Yaptıkların sana daha iyi bir yaşam sundu mu?'. Ardından yazımı filimin finaliyle aynı şekilde Abraham Lincoln'dan bir alıntıyla bitirmek istiyorum: 'Biz düşman değiliz dostuz. Düşman olmamalıyız, hırslarımız zorlayabilir ama yürek bağlarımızı koparamaz. Hafızamızın gizemli yolları tekrar aşıldığında canlanacak ve tabiatımızın iyi yönlerinin yanında olacaktır.'. M. Oğuz GÜNGÖR