BENLİK ÜZERİNE

Hayatım boyunca hep keşke dememek için uğraştım. Tabii ki vermekte hatalı olduğum çok kararım oldu (her insan gibi) ancak ben olaya geçmişin penceresinden bakmamayı tercih ettim. Benim için önemli olan gelecekti. Gelecekte, geçmişte kaldığıma benzer bir durumda kalırsam aynı hatayı bir daha tekrarlamamaktı. Kararlıydım hayatımı pişmanlıklarla yaşamamaya. Tüm bunlara rağmen öyle anlar geliyordu ki düşünmeden edemiyordum "Ya şöyle olsaydı?" diye. Tek bir tercihimle silinen ve oluşan yüz binlerce yol geliyordu gözümün önüne; incecik, sonsuzluğa uzanan. Bir harita oluşuyordu zihnimde. Bu haritadaki yolların üzerinde yüz binlerce "ben" vardı. Her biri farklı bir bendi; farklı kararların, "yaşanmamış hayatların" benleri. Her zaman düşünmüyordum bu haritayı ama son zamanlarda çok sık karşıma çıkıyordu, görüşümü kapatıyordu. Çoğu zaman anlam veremiyordum bu duruma ama şimdi dönüp baktığımda anlıyorum ki bu durum Adam Phillips'in Kaçırdıklarımız: Yaşanmamış Hayata Övgü adlı kitabında bahsettiği hüsranla, arzuyla, tatminle alakalı olsa gerek. Ben düşünmeyi severim. Özellikle gelecek hakkında düşünmeyi, planlar yapmayı çok severim. Sürekli gelecekte olmak istediğim yerleri, yaşamak istediğim hayatları hayal ediyorum. Bu hayatlarda üzüntüler var ama hüsran yok. "Dünyanın ötesine giden"1 bir kusursuzluk var; tüm kusurlarıyla benim kusursuzluğum bu. Bu, benim tatmin evrenim. Planlarımın yolunda gittiği, her kararın aynı noktaya vardığı evren. Kendi mutlak doğruma ulaştığım bir evren. Bu evrenin varlığı aradığım tatmine erişip erişemeyeceğim ile bağıntılı ve bu evren tatminin doğasıyla ilgili en ufak bir tereddüde yer vermiyor çünkü "nasıl?" sorusu yok burada; "ne?" sorusu var. "Nasıl?" sorusuna cevap olabilecek şeyler ise "yanıma kar kalan şeyler". Bu evreni hayal etmek bir başkası tarafından kırılamayacak kadar katı bir kararlılık veriyor bana. Sonu olmayan, uçsuz bucaksız bir azim ile tatmine ulaşma gücü veriyor. Kulağa oldukça sağlam geliyor tüm bu hayal etme, evren kurma hikayesi böyle söyleyince fakat gerçekten sağlam olsaydı, içinde birbirinden farklı yüz binlerce ben olan bir haritam olmazdı zihnimde. Neden gerçek değil peki bu sağlamlık? Cevabı aslında baştan verdim kendi kendime. İçinde her şeyin dünyanın ötesindeki bir mükemmeliyetle işlediği evrenin sağlamlılığı dünyanın koşullarına nasıl ayak uydurabilir ki? Bu sağlamlılık, dünyaya geldiği anda sapkınlığa dönüşür, gerçeklerin keskinliği karşısında tuzla buz olur. İşte bu noktada hüsran girer sahneye, olabildiğince acı bir şekilde. İnsanı kendinden intikam almaya zorlar. Ne için peki? Yine tatmin için. İşte böyle işin içinden çıkılmaz bir kısır döngüye dönüşüyor bu hikaye. Ben ise adeta bir tragedya kahramanına dönüşüyorum; "kendisini tatmin edeceğine inandığı şeyin peşinden koşarken hem kendini mahveden hem de ortalığı kasıp savuran."2 Adam Phillips'in kitabını okuyarak, bu yazıyı yazarak "bilme tutkumu"3 karşılıyorum ben. Bu noktadan sonra bahsi geçen o kısır döngüye bir son veriyorum. Bilinçaltımın bana 1 Stevens, Wallace. "Reply To Papini." Collected Poems. London: Faber and Faber, 2006. 2 Phillips, Adam. "Tatmin Üzerine." Kaçırdıklarımız: Yaşanmamış Hayata Övgü. 3. Basım. İstanbul: Metis Yayınları, 2015. 115. 3 Phillips, Adam. "Tatmin Üzerine." Kaçırdıklarımız: Yaşanmamış Hayata Övgü. 3. Basım. İstanbul: Metis Yayınları, 2015. 123. gösterdiği yeni yolda ilerliyorum. Yaşanmamış hayatların o karmaşık yol haritasındaki diğer yollar beni ilgilendirmiyor artık çünkü düşünüyorum geçmişe; sapkınlıkların, tehlikeli tatmin olma hırsının daha başlamadığı zamanlara dönsem neyi değiştirirdim diye. Bu konu üzerine düşünmekle harcadığım onca zamandan, yaşadığım onca şeyden sonra bile değiştirmek istediğim tek bir şey bile yok çünkü tek bir şeyi değiştirmek demek şu an olandan tamamen farklı yüz binlerce yol demek ve bu da tamamen farklı yüz binlerce ben anlamına geliyor. Bu kadar karmaşık bir şekilde en ince detaylarla birbirlerine bağlı olan ihtimaller dizisi üstüne düşünmek ancak yeni sapkınlıklara yol açar. Neyin, ne zaman, hangi şekilde olacağı kontrol edilmesi çok güç olan şeyler. Sapkınlıktan, intikam isteğinden arınmış, sağlıklı ve gerçek dünyaya ait olan arzuların varlığı şimdiki zamana bağlı kalarak mümkün olabilir ancak. Bu yüzden geçmişin değiştirilemezliğinin ve geleceğin kontrol edilemezliğinin farkına vararak bugünün umutları doğrultusunda çabalıyorum. Beril Daloğlu