TAM ZAMANINDA

Geçmiş pişmanlıklar, gelecek kaygısı, ajanda, takvim, son tüketim tarihi ve insan ömrü; tüm bu kavramları zamanı tanımlamak ve ölçmek için kullanıyoruz. Bozuk saatleri tamir ettirip, akıp giden zamanı kontrol ettiğimizi sanıyoruz. Hatta kaybolan gençliğe geri dönmek için ilerleyen tıp biliminin faydalarından yararlanıp gençlik iksirinin hayalini kuruyoruz. Ama tüm bunları yaparken unuttuğumuz çok önemli ve hayati bir şey var, anı yaşayamıyoruz. 20. yüzyılın önemli düşünürlerinden Jean Chesneaux, kitabı Zamanı Yaşamak' ta insanoğlunun teknoloji ve ekonomik kaygılarının etkisinde zamanı yaşamayı nasıl unuttuğunu; George Orwell, Martin Heidegger ve Hans Jonas gibi isimlerin ışığında inceliyor. Benim de geçen haftalarda okuma fırsatı bulduğum bu inceleme kitabından sonra aklımda binlerce soru kaldı. Zaman akıp gidiyor ve biz gerçekten yaşayamadan sadece nefes alıp mı veriyoruz? Peki bu bilinç kaybına ve koşuşturmaya sebep olan yaşamın kendisi mi yoksa insanların seçimleri mi? Kendi hayatımı, Jean Chesneaux'un düşünce sistemini ve çevremde gördüğüm örnekleri göz önüne aldıktan sonra, kendimce birtakım cevaplara ulaştım. Bence verimlilik savaşında en önemli silahımız olarak gördüğümüz teknoloji, toplumsal ve ekonomik kaygılar yüzünden zamanı yaşayamıyoruz ve sadece var olmayı sürdürüyoruz. İnsanın zaman kavramıyla olan savaşı sanayi devriminden sonraki dönemde tüm dünyaya yayılan ekonomik kaygıların etkisiyle geri dönüşü olmayan bir yola girdi. İş yerinde verimlilik, promosyon ve ekonomik plan kavramları bu dönemden sonra hayatımızda yerini aldı ve teknoloji zaman kazanmamızı sağlamak için imdadımıza yetişti. Modern hayatta günlük planlarımızı bile telefonlarımızdaki basit yapay zeka yapıyor bizler için. Akıllı telefonlarımıza indirdiğimiz uygulamalar sayesinde tüm dünya ile iletişimimiz asla kesilmiyor. İnternetimiz bizimle olduğu sürece bir yandan telefonlarımıza gelen mesajlara cevap yazarken, aynı anda bilgisayarlarımızda ödev yapabiliyoruz. Sabah telefonlarımızın alarm sesine uyanıp, akşam yatmadan sosyal medyadaki son gelişmeleri takip ediyoruz. Kısacası teknoloji mükemmel hızı ve verimliliğiyle artık hayatımızın her alanında ve onunla uğraşırken zamanın nasıl geçtiğini anlayamıyoruz. Tabi ki bu durumun suçlusu insan icadı olan teknoloji değil, hayatının her anını bir akıllı telefon uygulaması hızında yaşamak isteyen insan. Teknolojik cihazların verimlilik felsefesini kendi hayatına da uyarlayan günümüz insanı, insan ilişkilerinde bile aynı hızı bekliyor. Bu durum da empatiden uzak, yapay insan ilişkilerine ve kaybolan anılara sebep oluyor. Şöyle bir durup en son gittiğiniz konseri ya da sosyal etkinliği düşünmenizi istiyorum sizden, telefonlarının ardında anı kaydetmeye çalışırken zamanı yaşayamayan yüzlerce insan geliyor aklınıza değil mi? İşte ben de tam bundan bahsediyorum. Toplumsal ve ekonomik kaygılar da en az teknoloji kadar zamanı yaşamamamıza sebep oluyor bence. Bir şeyleri başarabilmek için sürekli koşuşturuyoruz mesela. Bir güne sığmayan işlerimizi erteliyoruz, günü dolu dolu yaşamak adına az uyuyup kaldığımız yerden çalışmaya devam ediyoruz. Hobilerimize, arkadaşlarımıza, ailemize ve belki de en acısı kendimize zaman ayıramadan işimizi bitirmemiz için bize verilen saati bekliyoruz. Yapmamız gerekenleri tam zamanında yetiştirmek ise en büyük kaygımız oluyor hayatta. Ve bu koşuşturma hali bizden şu anı çalıyor fakat hayat da bizim gibi tam zamanını kolluyor bitmek için. Birazdan söyleyeceklerimi herkes hayatında en az bir kere duymuştur ama gerçekten insanın tek varlığı yaşadığı şu an. Tam zamanında bir yerlere yetişmek için harcadığımız bu anlar işte bize ait olan tek şey. Ömer Hayyam'ın da dediği gibi, "nedir, dedim bu yaşamak? Bir düş, dedi; birkaç görüntü". Ve yaşadığımız her dakika bize tüm hissettirdikleriyle çok değerli, tabii zamanı yaşamayı ve biz tüm hissettirdiklerini tam zamanında kabullenmeyi unutmazsak.