ADALETİN GÜCÜ ADINA

Adalet kavramı size ne çağrıştırıyor? Ya da adalet ne işe yarar? Benim için adalet, insanların sahip olduğu hakları kullanamamaları durumunda onların haklarını koruyacak yapıdır. Adalet kelimesi sözlüklerde ise yasalarla sahip olunan hakların herkes tarafından kullanılmasının sağlanması olarak açıklanmıştır. Peki günümüzde bu anlam(lar) için ne söylenebilir? Gerçekten de anlamını karşılıyor mu bu sözcük? Bu sorulara cevap bulabilmek adına bir de şöyle düşünün. Suçsuz olduğunuz halde yargılanıyor ve mahkeme tarafından suçlu bulunup tutuklanıyorsunuz. Hiçbir şey yapmadığınız halde hapse gireceksiniz. Bu olay size ne hissettirir? Açıkçası, bu olay benim başıma gelse adalete, insanlığa olan tüm inancımı ve güvenimi kaybederim. Hz. Ömer "Adalet mülkün temelidir" sözüyle adaletin insan hayatındaki yerini mükemmel bir şekilde açıklamış. Ancak böyle temel bir olgunun varlığını ya da etkinliğinden emin olamamak, onu sorgulamak tehlikenin ne kadar büyük olduğunu gözler önüne seriyor. Durumun bu hale gelmesini iki açıdan değerlendirebiliriz. Psikolojik açıdan, günümüz dünyasında bozulan insan ilişkileri, siyasi/ sosyal açıdan ise insanların çıkarlarını ve kendilerini düşünerek hareket etmeleri... Öncelikle, günümüzde bozulan ve giderek kötüye giden insan ilişkilerini ele alalım. Dünya giderek bencilleşiyor. Ve bu bencillik doğal olarak ikili ilişkilerimize de yansıyor. Eski dostlular, arkadaşlıklar birer birer yok oluyor. Bu ilişkilerin yerini sevgi, saygı, hoşgörü gibi kavramların olmadığı boş, samimiyetsiz ilişkiler alıyor. Peki, adalet bu bozulan ilişkilerden nasıl etkileniyor? Saygının, sevginin, hoşgörünün ve empatinin olmadığı bir ortamda adaletin olması beklenilemez. Çünkü adalet bu kavramlarla doğmuş ve yine bu kavramlarla yücelmiştir. Bu kavramlar, adaletin olmasını, doğru işlemesini sağlayan kavramların başında gelmektedir. Günümüzde cinayet işleyen, tecavüz eden birçok kötü insanın serbest kaldığına, hiçbir şey yapmamış masum insanların ise tutuklandığına şahit oluyoruz. Örneğin, sabıkası bulunan, önceden hapis yatmış kötü bir adam ve ülkesini seven, masum, iyi bir adam düşünelim. Kötü adam cinayetler işlese de suçsuz bulunurken, iyi adam masum olduğu halde birtakım saçma operasyonlar ya da kurgularla tutuklanıyor. Sevgi ve saygı dolu bir ortam yerini nefret ve korku duygusunun hakim olduğu bir ortama bıraktığı zaman insanların düşünceleri de aynı şekilde değişiyor, bozuluyor. Yani, günümüzde insanların psikolojik durumlarının bozulması, bir bakıma adaletin de bozulmasına neden oluyor. Psikolojik durumların değişimi insanların düşünce anlayışlarını ve davranışlarını da etkiliyor. Öte yandan, bu durum insanların kendileri ve çıkarlarını düşünerek kararlar vermelerine ve o yönde hareket etmelerine sebep oluyor. İnsanların kendilerini ve çıkarlarını düşünerek haraket etmesi bencilliğin, nefretin, korkunun sonucu oluşan bir durum. Ve bu durumun oluşmasında, insanların ilişkilerinin ve psikolojik durumlarının bozulmasının yanı sıra bazı güçlü insanların bu güçleri ile her şeyi satın alabilmeleri de bir o kadar etkili. Bunu biraz daha açmam gerekirse, günümüzde mevki ve para sahibi insanlar, sahip oldukları bu güç ile onlara oranla daha güçsüz olan diğer insanları baskı altına alıp, tehdit edip istediklerini yaptırmaya çalışıyorlar. Bu durum tabii ki adalet için de geçerli. Günümüzde eğer haberlere şöyle bir göz atarsanız, hakim, savcı gibi görevlerde bulunan ancak bu tarz güçlü adamlara çalışan birçok insan olduğunu anlarsınız. Peki, bu noktada suçlu olan kim? Baskı altına alan güçlü adam mı, ezilen ve para veya başka şeyler karşılığı her söylenileni yapan kişi mi? Para alan ve ezilen kişi de suç ortağı olabilir ancak bunu ona yaptıran güç asıl suçludur. Yapmayı kabul etmesinin nedeni belki ailesini tehdit etmişlerdir ya da o paraya gerçekten ihtiyacı vardır. Başka bir deyişle, seçim şansı olmadığı için yapmaya mecbur kalmış olabilir. Ama bunu ona yaptıran kişinin tek derdi zarar görmeyip gücünü başkalarına da kabul ettirebilmek. İşte bu yüzden, bu ve buna benzer durumlarda adaleti hiçe sayan, yıpratan ve hatta yok eden zengin güçlü kişilerdir. Tabii ki her zengin ve mevki sahibi insan böyle olacak diye bir şey yok ama yine de insan güçlü olmayı ve bu gücü herkesin kabul etmesini ister. O nedenle birçok zengin insan güçlü olduğunu kanıtlamaya çalışır, hatta bunun için birbirleriyle yarışırlar. Onlara bunu yaptıran, hatta adaleti engelleme noktasına kadar getiren şey ise dünyanın içinde bulunduğu ve her geçen gün daha da güçlenen kapitalist sistem. Parası olanı daha da yüceltiyor, olmayanı da yerin dibine sokuyor. Kapitalizm, işte bu şekilde parası olan insanlara parayı daha da sevdirir ve onları paranın kölesi haline getirir. Bu kölelik, insanlara istemeden de olsa böyle şeyler yaptırabiliyor. Psikolojik ve sosyal açıdan bakıldığında adaletin günümüzde kaybolmaya, yok olmaya başlamasının ana nedenleri bu şekilde açıklanabilir ancak bunların dışında onu nasıl kurtaracağımızı, tekrar yücelteceğimizi de düşünmeliyiz. Bizim üzerimize düşen, her şeye rağmen bu temel ve önemli kavramı eski konumuna getirmek ve zarar görmesini engellemektir. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Her halde dünyada bir hak vardır. Ve hak kuvvetin en üstündedir" sözünde vurgulamak istediği gibi adaletin en üstte olması gerektiğini anlamalı ve bunun için mücadele etmeliyiz. Aksi takdirde, yarın haklarımızı savunmamız gerektiğinde savunacak bir hakkımız ya da bizi koruyacak bir yapı olmayabilir. Haksızlıklara boyun eğmeyerek, yanlışları gizlemeyerek ve her zaman doğruyu savunarak, daha adil ve daha güzel bir geleceğimiz olmasını sağlayabiliriz.