EMRE CENGİZ

Barışa Hasret Surlar 9000 yıllık tarihe sahip, Mezopotamya'nın göz bebeği, Kürtlerin Amed'i, Ermenilerin Dikranagerd'i ve günümüzün Diyarbakır'ı.. Adına birçok türkü, öykü, kitap yazılan bir şehir. Bugüne kadar adına yazılan birçok kitabı inceleme fırsatı bulmama rağmen, bunlardan bir tanesi var ki, derin izler bıraktı hafızamda. Hiç bulunmadığım Diyarbakır'ı sanki 40 yıllık Diyarbakırlıymış gibi bağrıma bastım. Mehmet Atlı'nın Hepsi Diyarbakır adlı eserinden söz ediyorum. Çoğu insanımızın maalesef sadece karpuzunu ve surlarını bildiği Diyarbakır'a öyle bir perspektiften bakıyor ki Atlı, Diyarbakır'ı yaşatıyor adeta okurlarına. Peki ya gerçekten Diyarbakır anlatıldığı gibi onlarca etnik kökenin kardeşlik, hoşgörü, barış eksenine bir arada yaşadığı bir şehir mi? Şüphesiz ki günümüzde sadece sosyal medyayı, televizyon kanallarını takip eden, realiteden bihaber birçok insan Diyarbakır'ı terör olaylarının, etnik çatışmaların merkezi olan bir şehir olarak biliyor. Kısmen haklı olmalarına rağmen, bir şehri sadece olumsuz yönleriyle tanımlamak, kültürünü, tarihini, yaşam biçimini hiçe saymak ve her şeyden önemlisi şehrin kendine has etnik yapısını görmezden gelinmesine binlerce yıllık kardeşliğin bozulmasına yol açar. Kitabın alt başlığı olarak yazar tarafından kullanılan "herkesin bildiği, kimsenin bilmediği" tanımlaması günümüz Diyarbakır'ını o kadar iyi tanımlıyor ki aslında, bu tanımdan yola çıkarak Diyarbakır'ın bize tanıtıldığından çok daha farklı bir şehir olduğunu anlayabiliriz. Kaçımız mesela "Amed"i, "Dikranagerd"i biliyoruz? Kaçımız o topraklarda yaşayan Kürt, Ermeni, Süryani, Arap nüfusunun toplamının Türk nüfusundan daha fazla olduğunu biliyoruz? Türkiye'nin etnik çeşitlilik bakımından en zengin şehitlerinden biri olan Diyarbakır'da nasıl oluyor da binlerce yıllık kardeşlik son yıllarda yerine gerginlik ve kaosa bırakıyor? Bu soruların cevabı toplumsal bir gerçekliği de içinde barındırıyor aslında. Üşengeçlik ve cehalet günümüz toplumsal problemlerinin temelini oluşturan iki unsur olmakla birlikte, özellikle de Türk toplumunun içerisinde bayağı yaygın olan problemlerdir. Ana akım medyanın sunduğu her türlü habere sorgusuz sualsiz itimat eden, araştırmaktan, okumaktan ve dolayısıyla bilinçlenmekten uzak insan güruhu toplum içerisinde var oldukça maalesef ki Diyarbakır gibi birçok şehrimizi, sadece şehirlerimizi de değil o şehirlerde yaşayan farklı etnik gruplardan birçok insanımızı kaybetmeye devam edeceğiz. Hoşgörü, barış içerisinde bir arada yaşayabilmenin öncelikli koşuludur. Hoşgörülü olabilmek için ise empati kurmak, insanlar anlayabilmek gerekir. Şuan ülke olarak içinde bulunduğumuz acı tablo maalesef hoşgörüsüzlükten, tahammülsüzlükten kaynaklanmakta. Bu ülkede farklı renklerde, dillerde insanların olduğunu farklı kültürlerin yaşandığını görmezden gelerek, ana akım medya unsurlarının asimile politikalarına bilerek ya da bilmeyerek destek vererek barışı kendi ellerimizle yok ediyoruz. Binlerce yıllık kardeşlik şiarından, günümüz kargaşa ortamına nasıl geldiğimizi araştırmalı toplumca öz eleştiri vermeliyiz. Çanakkale'de, Sakarya'da, İnönü'de sırt sırta vererek ölen ceddin torunları şu an birbirini katletmekte. Çünkü bizler farklı kültürleri görmezden geliyoruz. Onları tanımıyoruz, haklarında ne bir kitap ne bir yazı okumuyoruz, gidip görmüyoruz yaşadıkları şehirleri. Bu da bizi orada yaşayan insanlara yabancılaştırıyor. En nihayetinde bazı problemler de baş gösteriyor zamanla. Bu problemler sadece insanlar arasındaki problemden ibaret değil, şehirlerde yaşanan sıkıntılardan dolayı zarar görüyor, tarihi şehirler yok olmaya yüz tutuyor. Kitapta bahsi geçen doğal ve tarihi güzellikler şu an bir bir tahrip oluyor Diyarbakır'da. Burada suçlu kim? Hepimizin suçu var burada aslında. Barışı sağlamak bu kadar kolayken toplumca zor olanı, bir birimizle savaşı seçiyoruz. Peki kim karlı çıkıyor bu savaştan? Elbette doğa, ve şehirler dahil hiçbirimiz. UNESCO'nun Dünya Miras Listesi'nde bulunda Diyarbakır Surları şu an harabeye dönüşmek üzere. Pek çok tarihi bina zarar görmüş durumda. Bir şehir, bir tarih gözlerimizin önünde yok oluyor ve maalesef ki biz sadece televizyonlardan seyrediyoruz olanları. Dilimiz, rengimiz farklı olabilir, fakat aynı ülkede yaşıyor, aynı havayı soluyor, aynı sudan içiyoruz. Toplumsal birlikteliğimizi geliştirmek, gerçek manada bir ülke olabilmek için birbirimizin kültürünü bilmeli, birbirimizi anlamalıyız. Kitapta bahsi geçen "ötekileştirme" kavramının ortadan kalkması ulusal barışın yeniden sağlanması için çok önemli bir adım. Bu adımı ise bu ülkenin vatandaşları olarak bizler atmalıyız. Geçmişimizden feyz almalı, geleceğimizi barış ve hoşgörü temelleri üzerine inşa etmeliyiz. Aksi halde yanı başımızda alev alev yanan komşu Orta Doğu ülkelerinden bir farkımız kalmaz. Diyarbakır, Amed ve Dikranagerd, adı ne dersek diyelim, orası bizim şehrimiz, oradaki insan bizim insanımız, o surlar bizim surlarımız bunun farkına geç olmadan varılmalı. Anadolu sofrasından Diyarbakır karpuzu hiç eksik olmamalı. Hepimize yetecek kadar yer var bu ülkede, kolayı varken zoru seçmekten artık vazgeçmeliyiz.