Fehim Paşa Konağı oyunu büyük usta Turgut

Özakman'ın yazdığı 1979 yılında İş Bankası Büyük Ödülü'nü kazanmış, ilk kez Ankara Halk Tiyatrosu tarafından Erkan Yücel yönetmenliğinde sahnelenmiş önemli tiyatro eserlerinden biridir. Benim de 2011 yılında rol aldığım oyun göstermeci açık biçim tiyatro üslubuyla ve geleneksel figürlerden yararlanılarak yazılmıştır. Sahne aralarında bir anlatıcı oyuna girerek sahnelerin birbirine bağlanmasını sağlar ve bu sayede seyirciye sahnede bir oyun seyrettiği sık sık hatırlatılır. Oyun 1908 yılının Temmuz ayında başlar. Sultan II. Abdülhamit saltanatının 32 yılındadır ve onun baskıcı, yasakçı yönetim tarzından dolayı II. Meşrutiyet'in ilanı kapıdadır. Oyun Rasim Baba karakterinin hayat hikayesiyle başlar. Rasim Baba gençliğinde Aksaray'ı haraca kesen bir kabadayıdır, fakat girdiği bir kavgada kendi deyimiyle ''madara olmuş''tur. Utancından kendini 10 yıl evine kapatmış ve çıktığında kendine bir kahvehane açarak, nafakasını çıkarmaya uğraşmaktadır. Tek derdi oğlu Yusuf'u kendi gibi güçlü kuvvetli bir kabadayı olarak yetiştirmek olan Rasim Baba maalesef umduğunu bulamamıştır. Yusuf karakteri oyunun mihenk taşıdır, babasının isteğinin aksine Yusuf tef çalan, ortaoyununa çıkan, karagöz oynatan, gazel söyleyen oldukça naif ve duygulu bir gençtir. Fehim Paşa karakteri nabza göre şerbet veren, dışarda küheylan ama evde karısının yanında kedi olan II. Abdülhamit'in baş hafiyesidir. Kendisine çıkarı için iyi davranan insanların farkında olan ama bundan rahatsızlık duymayan hatta ''Seviyorum şu it oğlu itleri be Nuri'' repliğiyle akıllara kazınan bir karakterdir Fehim Paşa. Rasim Baba'nın oğlu Yusuf'un Fehim Paşa'nın kızı Mihriban'a aşık olmasıyla olaylar başlar. Konağın hareminde halayıkları eğlendirmekle görevli Yusuf'un bu aşkı Fehim Paşa'yla arasını açar. Şansının da yardımıyla Fehim Paşa'nın adamı Zilli Ömer Çavuş'u alt eden Yusuf'u dönemim bir diğer paşası Deli Suat Paşa baş kabadayısı yapar. Fakat Yusuf kabadayılıktan değil kardeşlikten, dostluktan, barıştan yanadır. Bu sırada II. Meşrutiyet ilan edilir, Fehim Paşa bütün itibarını kaybeder, Yusuf bir kahraman haline gelir ve İttihat ve Terakki'nin takdirini kazanır. Oyunun sonunda Deli Suat Paşa'yı da hayal kırıklığına uğratan Yusuf yiğitliği kan dökmekte gören bu kavgacı ortamdan uzaklaşarak, barışçıl sanat ortamına döner. Ana hatlarıyla baktığımızda basit bir aşk hikayesi gibi görünen oyun aslında dönemin sosyal ve kültürel yapısına, insan ilişkilerine, değer yargılarına ışık tutan bir başyapıttır. Yiğitlikle zorbalığın, güce itaatle sadakatin bir sayıldığı karmaşık bir dönem anlatılmıştır. Özakman, gücü eline alanın halk üzerinde baskı kurmak için kabadayıları yani kaba kuvveti kullandıkları bu dönemi etkileyici bir anlatımla ve bütün gerçekçiliğiyle önümüze koymuştur. Geçmişi anlatılırken aslında günümüzde de devam eden benzer sorunlara ışık tutmuştur. Oyun aslında oldukça karamsar durumları anlatır ancak anlatıcı karakteriyle seyirciye bir tiyatro oyunu izlediği sık sık hatırlatıldığı için seyirci bu durumdan herhangi bir korku ve rahatsızlık duymaz, bu da seyirciyi oyuna daha çok bağlayan etkenlerden biridir. Oyun genelinde Aziz-Arif ikilisi seyircinin sempatiyle yaklaştığı, çünkü kendilerine çok da yabancı bulmadıkları, hep son sözü söyleyen tiplerdir. Ayrıca Ayvaz ve Düztaban Osman karakterleri de seyirciye çok yakın gelen ve bu yüzden seyirciyi kendine çeken tiplerdir. Özakman bizlere kabadayılığın ve güçlü olmanın aslında gerçek üstünlük olmadığını, gerçek üstünlüğün sevgi, saygı ve barış olduğunu anlatıyor. Oyunda insanların birbirlerine üstünlük kurmak ve birbirlerini ezmek için uğraşmaları yerine sanata yönelmeleri gerektiği mesajı veriliyor. Ayrıca 2nci Abdülhamit'in yasakçı, baskıcı politikalarının halkı nasıl etkilediğini ve bu politikaların halk tarafından nasıl görüldüğü anlatılarak, bugünün politikacılarına da ders veren bir oyundur. 2011 yılında Ankara MSM sahnesinde oynadığımız oyunda Yusuf karakterini canlandırmıştım ve bu rol sayesinde 2nci Sadri Alışık Tiyatro Oyuncu Ödülleri'nde en iyi yardımcı erkek oyuncu dalında aday gösterilmiştim. Bu oyundan birkaç fotoğrafım da aşağıda bulunmaktadır.