RUTİN VE SİSTEM

Rutinliğe kapılmış olduğumuz günlük hayatta kaçamadığımız bir sistemin içinde adeta birer kuklayız. Her sabah kalkıp okula ya da işe gidip günü bunların gerektirdiklerini yaparak geçirip çoğunlukla akşam eve dönüp televizyon izleyerek vakit öldürüp sonra tekrar sabah kalkıp ertesi günü de aynı şekilde geçirmek üzere uykuya daldığımız rutinin içinde kaybolmuş kuklalarız. The Truman Show bunu insanın yüzüne vura vura işleyen, rutin ve sistemi televizyonla harmanlayarak ortaya çıkan manzara karşısında belki de bir nebze uyarma amacı da güden 1998 yılında çekilmiş yani bu manzarayı bundan 19 sene öncesinde görmüş bir film. Rutin, alışılagelmişe bağlı kalmak, sürekli aynı insanlara ''Günaydın, tünaydın ve iyi geceler!'' demek, her sabah aynı yoldan işe ya da okula gidip aynı meşgalelerle günü geçirmek 2017 dünyasının nüfusunun büyük bir kısmını kapsayan insanların hayatının basit bir özeti gibi. Peki ya bunu özetlemek yerine 24 saat yayında olan bir televizyon programında bunu yaşayan bir insanın hayatını izlemek nasıl olurdu? Büyük bir ironi içinde insanları televizyona kilitlerdi. Bu gibi programlar denendi ve Türkiye'de ciddi bir takipçi kitlesine ulaştı. Biri Bizi Gözetliyor, Survivor, Ütopya bu programlara bazı örnekler. Her ne kadar 24 saat yayın yapılmasa da denilebilse keşke... Ütopya programı internet üzerinden belli bir meblağ karşılığı 24 saat yayın yaptı ve insanlar buna gerekli parayı ödeyip başkalarının hayatını gerçekten de izledi. Sabah kalkıp bilgisayar başında günü geçirerek başkalarının hayatlarını izlemeyi rutin haline getirip sisteme boyun eğmenin ötesine geçildi çünkü sistem televizyonu kullanıyordu ve internet bunun ötesinde daha da uyuşturucu ve uzun soluklu bir dayatma gibi kullanıldı. 21. yüzyılda bu olay Türkiye'de yaşandı! 1998 yılında çekilmiş uyarıcı nitelikte bir filmin gerçek hayatta yaşanması ve rutine para ödeyerek sisteme köle olma durumunu, gündemden uzak kalma, hayatın gerçeklerinden ve o anda yaşanan iyi ya da kötü gelişmelerden habersiz, bir sistemin içindeki insanların rutinini izleyerek kendi içinde bulunduğu sistemin rutinine kapılmış olma durumunun acizliğini Türkiye yaşadı ve buna tanıklık ettik. İnsanların bu gibi programları izlemesindeki temel sebebi çözebilecek yeterlilikte olmamakla birlikte bir sebep bulmaya çalıştığımda yine aynı kapıya çıkıyorum ve kapının arkasında yine rutin var. İçinde bulunduğu sistemin dayattığı rutinden sıkılan bireylerde Truman Burbank'den farklı olarak sorgulamayı reddetme ya da sorgulama yetisinden kaçma eylemleri var ve buna bağlı olarak farklı sistemler içinde yol alan farklı rutinlere yönelmek basit bir çözüm. Sistemin yaşatmak üzere dayattığı rutinden sıkılmak günümüz koşullarında fazlasıyla yaşanan bir durum. Geçmiş zamanda himayesi altında bulunduğu devletlerin sisteminden sıkılan ve bu yüzden ayaklanmalar, isyanlar çıkaran topluluklar en sonunda kendi egemenliklerine ve özgürlüklerine kavuştular. Sistemin kölesi olmaya başkaldırmış toplumlar gibi Truman Burbank'de sistemin tekdüzeliğinden payını alıp bazı olayların farkına varıp sistemin sınırlarını zorladığında aslında her şeyin kurmaca olduğunu anlamakta ve bundan kaçmakta. Tekdüzelikten bunalmak, sistem içindeki mantıksızlığı görmek ve buna karşı sistemde bir hata olduğunu, insanoğlunun kalıplar ve sınırlar içinde yaşamasının sebebini sorgularken sistemin sınırlarını keşfedip bundan kaçmak... Diğer bir deyişle sistemin insanoğlunun özgürlüğünü sınırladığını görmek ve asıl hayatın sistem içindeki rutinin dışında olduğunu fark ederek bu rutinden kaçmak özgürlüğe kavuşmaktır. Mutluluğun binlerce tanımından biri de özgürlüktür. Rutinin dışı özgür hissettirir ve unutulmuş mutluluk insanın yüzüne vurur. Sistem kaynaklı içinde bulunduğumuz günlük hayatın rutini kaçınılmaz. Buna rağmen özgür ve mutlu hissetmek adına atılacak bazı adımlar yine sistemin bize sunduğu televizyon, internet, alışverişte değil. Rutinden kaçarak sistemin sınırlarını aşmak, tıpkı kukla benzetmesindeki gibi iplerimizden kurtulmak adına ilham verici bir soluk için The Truman Show güzel bir kaçamak. Kendi hayatımızı kendimiz yaşamak asıl özgürlüktür ve bunun için çabalayıp ardından başaranlar son selamı verdiklerinde yüzlerinde ifadeyi tahmin etmek gerçekten de zor değil.