100 YAŞIN RUH'İ HALİ

Ölümü, yaşamaya tercih edeceğimiz anların olacağını tahayyül etmek güçtür. Hele de gençken, bu karşılaştırmaya felsefi bir yaklaşımla dahi ihtiyaç duymayız. Çünkü yaşam dinamiktir, engindir, güçlüdür, bir döngüdür. Ölümse dingindir, derindir, zayıftır ve bir sondur. Artık o hiç durmayacak sandığımız, bize sonsuz gibi gelen enerjinin, tutkunun, ihtirasın ve zevkin sonudur. Bir bitişin ilanıdır. Sonsuz uyku, ölüm kelimesinin barındırdığı acımasızlığı ve korkunçluğu dengelemek için kullandığımız bir imgelemdir. Böyle bir olguyu, yaşama tercih etmek nasıl mümkün olabilir ki? Murat Menteş, bunun mümkün gözüktüğü bir yaşamı, hem mizahi hem edebi bir kurguyla başarılı bir biçimde okuyucularına sunmuş. "Ruhi Mücerret" adlı eserinde yazar, ölümü arzuladığı ve bu arzusunun en yoğun olduğu döneminde yaşamla eşleşen tutku, aşk, heyecan, adrenalin gibi duygu durumların arasında sıkışıp kalan yüz yaşını devirmiş bir gazinin kurmaca hayat hikayesiyle eserinin konusunu oluşturmuştur. Dilan TOPLU Murat Menteş, son dönem Türk edebiyatının en önemli kalemlerinden. Kaleminin gücünüyse; oldukça engin ve bir o kadar özgün hayal dünyasından, kurgulama gücünden almakta. Menteş'in kitaplarında karakterlerin adları bile okuyucuyu şaşırtacak cinsten. "Ruhi Mücerret" kitaba adını veren başkahramanımız olduğu gibi, İstiklal marşından da bir parça. Masum Cici, Avni Vav, Fujer Fuji, Nazlı Hilal gibi adlarla karakterlerin yapısına dair ipuçları verilmesi oldukça özgün bir yaklaşım. Ayrıca birçok bölümden oluşan kitapta, hemen her bölümün başında o bölümün ana fikrine dair önemli kişilerden özlü sözlere, şiirlere yer verilmiş. Örneğin Ülkü Tamer'den "Ben var ölmek istemek, / vişne renkli bir balta, / tırnaklarımı kesmek, / sonra atlamak ata" ve Antuan Quentin'den "Aşk birine seni mahvetme yetkisini vermek ve bunu kullanmayacağına güvenmektir." yapılan başarılı alıntılara örnek verilebilir. Ve bu alıntılar öyle alelade kullanılmamış, her biri, bir kuyumcu titizliğiyle bölümle ilişkilendirilerek etkileyici bir hal almıştır. Biraz konudan bahsedecek olursak, başkarakter Ruhi Mücerret ile başlayabiliriz. Ruhi bey, aslında bir ikilemin sembolü. Eşinin, evlatlarının vefatına şahit olmuş. "Mecit' in cenazesinde herkes, gelinim, torunlarım, torunlarımın çocukları, torunlarımın torunları suratıma şaşkın ve küskün bir ifadeyle bakıyorlar. İçlerinden 'Bizi de mi gömeceksin, sen ne biçim bir adamsın?' diyorlar herhalde" (Menteş 29). Ölememekten dolayı hicap ve utanma duyulması ne garip halbuki. Hala genç bir kadına bakıp, kalbiniz çarpabilirken daha da garip. Rakamlar büyüdükçe, biz de büyüyor muyuz sahiden? Yaşamak tutkusu bitebilir mi, bittiği bir yaş mümkün müdür, ya da yaş mıdır bunu bitiren yoksa kendisi midir insanın? Elbette bunlara cevap Dilan TOPLU vermek gibi bir yükümlülüğü yok bu romanın. Ama sayfalarda kayboldukça, cevaplara yavaş yavaş vakıf oluyoruz. Ruhi beyle birlikte keşfediyoruz her birini. Bazısını biz çözüyoruz o anlamıyor, bazısını o çözüyor bizim kafamıza yatmıyor. Sonunda biraz çekişmeli, biraz kaygılı hem mutlu hem hüzünlü bir yerlere varıyoruz. Çünkü Ruhi Bey bize ilham veriyor. Bir anda bir karmaşanın ortasında, yüz yaşından sonra hayatına yeni yeni insanlar girip çıkıyor. Civan Kazanova gibi onun peşinden koşanlarda var, Masum Cici gibi Ruhi Bey'i peşinden koşturanlar da. Bize ilham veren, ölümü bekleyen bir adamın, yeniden bir dinamizme adaptasyonu, hızı ve heyecanı. Kendimizi yüz yaşında hayal edip, bilinçsizce girdiğimiz o karşılaştırma hali. Ve belki de kazananın hep Ruhi Bey olması. Her kitabın bir ruhu vardır. Bu kitabın bir de sevimli, bilgili, entelektüel ve candan 'Ruhi' beyi var. Silahlarda patlıyor, beyinlere çipler de takılıyor. Ölümlerden dönülüyor, gazetede baş sayfa olunuyor. Yüz yaşında Ruhi Bey'in kalbi bu strese dayanıyor. Öyleyse biz zevkle okumalıyız. Yüz bir yaşında olanımız yoksa...