İSPANYA MI KATALONYA MI?

Bu yılın eylül ayında bilişim alanında düzenlenen bir etkinliğe katılmak için gitmiştim aslında Barselona, İspanya'ya; oradakilerin söylemeyi tercih ettiği şekliyle Katalonya, İspanya'ya. Şehre vardığımda dikkatimi çeken ilk şey her yerde bağımsızlıkla ilgili sembollerin, bayrakların varlığı oldu. İnsanlar bağımsızlık yürüyüşleri yapıyor, 'Bağımsızlık istiyoruz.' diye bağırmasalar da hareketleriyle bunu ifade ediyorlardı türlü şekillerde. Bu savaşı, iç karışıklığı şehrin neresine giderseniz gidin görebilir; duvarların serzenişini, insanların kalp kırıklığını, yeniden bağımsız bir ülke olma ülküsünü elle tutulur bir şekilde hissedebilirdiniz. Ben de bu çılgın, bir o kadar da mahzun sokakların arasında dolaşıp, bu karışık duygularla yoğrulurken bir yandan da sorgulamaya başlamış buldum bir anda kendimi. Neydi tüm bu isyanın, serzenişin altında yatan? Neydi tüm bu duyguların asıl kaynağı, bel kemiği? Tutku, heyecan, acıma, korku, merak, belki nefret ya da kin sadece? Ya da hüzün... Evet, hüzün. Hüzün vardı bu sokakların geçmişinde, hüzün vardı bu insanların yüzünde, kalbinde. Aslında tüm bu hırs, kin, başkaldırı kaynağını onulmaz bir hüzünden, tamiri mümkün olmayan bir kalp kırıklığından alıyordu. Nasıl bir duyguydu peki hüzün? Nasıl bir duyguydu ki bunca insanı ayağa kaldırıyor, tek bir amaç etrafında birleştiriyor, sıcak evlerinden çıkarıp sokaklara döküyordu? Hüzün... Öyle bir duygu ki hüzün, en şefkatli insanın kin beslemesine neden olur, en mülayim insanı tutkuyla donatır, bazen korkaklığa, bazen çaresizliğe yol açarken bazen de katıksız özgüven ve cesarete kapı aralar. Hüzün, kardeştir öfkeyle. Bazen sadece öfkelenirsiniz aniden, ortada elle tutulur bir sebep yokken birden parlarsınız; her şeye, herkese kızarsınız. Yıllar önce vefat eden akrabanızı hatırlamış ya da başınızdan geçen acı bir hadise gelmiştir aklınıza, hüzünlenmişsinizdir aslında; ama olanca dışa vurumu öfke olur bu kederin. Rolleri değiştirirler bazen de. Başınızdan geçen bir haksızlığa öfkelenirsiniz önce, sıcaktır yaşananlar çünkü. Aradan zaman geçer; geriye ince bir sızı, bir hüzün kalır sadece. Bazen de bir silsile halinde takip ederler birbirlerini. Önce hüzünlenir, sonra öfkelenir, sonra tekrar hüzünlenirsiniz. Barselona insanının başına gelen de aslında tam olarak bu bence. Geçmişte kendi halklarından olan insanların yaşadığı acıları getirirler hatırlarına ve önce üzülür, sonra öfkelenir, sonra da hala onlara bu zulmü yapan, bağımsızlıklarını ellerinden alan insanlarla beraber yaşıyor olmalarına hüzünlenir, kendilerine bunu yapan insanlara öfkelenirler. Hüzün ve öfke harmanlanır, geçmişteki yaşanmışlıklarla birleşir ve ayrılık ateşini fitiller. Kin ve nefret de aradaki sürtüşmelerin, kavgaların, öfkenin ve kederin doğal bir sonucu olarak ortaya çıkar. En nihayetinde tutkuyla bağımsızlığını isteyen bir millet ortaya çıkar. Peki, hüzün müydü sadece tüm bu olanlara neden olan tek duygu? Barselona'da fark ettiğim bir diğer şey de insanların Katalan dilini konuşmayı ısrarla sürdürdükleri, İspanyolca konuşmayı ve İspanyol olarak anılmayı reddettikleri olmuştu. Şehrin tarihinin başladığı yerleri korumaya çalışmış, geçmişlerine sahip çıkmışlardı olabildiğince. Başta şaşırsam da düşünmeye devam ettim. Sadece hüzün ve öfke miydi onları bu kadar çabalamaya iten, asimile olmadan devam etme gücünü bulmalarını sağlayan? Belki de duydukları hüzne bambaşka bir duygu daha eşlik ediyordu: sadakat. Sadakat denince aslında sevgiliye duyulan bağlılık gelir ilk önce akla. Diğer bağlılık türlerine bir çeşit ihanettir bence bu. İnsan herkese, her şeye, bazen bir nesneye, bazen bir hayvana bağlılık duyabilir ve duyguların en kutsalıdır sadakat. Ne güzel, ne yüce bir şeydir bir yere, bir insana, bir millete, belki de bir amaca ait olmak ve sonuna kadar bağlılığını bazen açıktan, bazen sadece içinden olmak üzere yaşamak. Sadakat insanları, kitleleri dinamik tutar, bağlarını kuvvetlendirir, duyana ve duyulana güven verir. Katalan insanı da milli benliğine sadakati bir borç, bir zorunluluk olarak görmüş; geçmişine, atalarına, milletine, diline, bölgesine, insanına sadakat duyup bu değerleri korumak için elinden geleni yapmış, bağımsız bir ülke olmak adına bazen küçük, bazen büyük adımlar atmaya ve ilerlemeye başlamıştı. İşte böyle, Barselona'ya gidene kadar aslında hiç bilmediğim, hakkında hiçbir bilgi birikimimin olmadığı Katalan Bağımsızlık Hareketi hakkındaki ilk izlenimlerimi edinmiş, aslında üç duygunun bütün bu başkaldırının altında yattığına inanmaya başlamıştım: hüzün, öfke ve sadakat.