İnanç ve Kimlik

Bir milyondaki 1 rakamını atarsanız eğer, geriye havada asılı bir sürü sıfır kalır. O sıfırlar yer kaplıyorlar ama hepsinin içlerinde koca bir boşluk var. İnsan, hayatından inancı çıkarınca da geriye yine içi boş sıfırlar kalıyor, içi boş insanlar. İnanç her insanda değişik şekillere bürünüyor; bir hastalığın çaresinin bulunacağı inancı, çekilen sıkıntıların en sonunda başarı getireceği inancı, aşkı bulma inancı, özgürlüğe kavuşma inancı, yaşamın bir anlamı olduğu inancı... Bu inanç ne olursa olsun üstlendiği görev hep aynı; insanı hayata bağlamak. Hayat bir okyanus ve her insan bir gemi, inançlar şiddetli fırtınalarda devrilmemek için okyanusun derinliklerine saplanan çapalar. Fırtınalı günlerde insanı ayakta tutan bu çapalar, güneş açtığında bir pusulaya dönüşüyor. İnsan, pusulasına güveniyor ve bilinmeyen adaları bulmak üzere yola çıkıyor. Jose Saramago' nun 'Bilinmeyen Adanın Öyküsü' kitabındaki adam gibi güvenli limanı bırakıp okyanusa açılıyor. İnsanı hayata bağlayan inançlardan biri de bir birey olduğu, bir yere ait olduğu inancı. Bunun sadece inanç olmadığını, gerçek olduğunu kendine kanıtlamak istiyor insan. Bunun için kitaptaki öykü kahramanı gibi bilinmeyen adayı arıyor. Kendini keşfetmek için bir yolculuğa çıkıyor, kim olduğunu sorguluyor. "Kim olduğunu bilmiyorsan kendin olabilmen mümkün değildir."(2014: 26) diyor Saramago. İnsan kendi olmak istiyor çünkü ancak o zaman bir birey olduğunu ve fark yaratabileceğini bilebiliyor. Her insan eşsiz bir varlık olduğunu bilmek istiyor. Farklı olma hissi insanın kendini değerli görmesini sağlıyor, yaşama bir amaç katıyor. Bir kimliğe sahip olamamak; rüzgarla birlikte savrulmak, yön ve amaç Çiftçi 2 bulamamak, bir yere ait olamamak, güvensizlik içinde yaşamak demek, geçicilik demek. İnsan ölümlü olduğunu bile bile yine de bir şekilde kalıcı olmak ister. Bunu da ancak benlik sahibi olarak sağlayabilir. Kendini bulduğu zaman; keşfedilmeyeni keşfetmek, yapılamayanı yapmak için bir rota çizebilir, yani eşsizliğini hem kendine hem de diğer insanlara kanıtlamak için bir yol izleyebilir. İşte bu yüzden öyküdeki adam, hiç kimse artık bilinmeyen bir adanın varlığına inanmasa da her şeyini bırakıp bilinmeyen adayı bulduğunda benliğini keşfedeceğine inanarak yola koyuluyor. İnsan kendini nasıl bulur sorusuna kitaptaki şu diyalog yanıt veriyor: "Ben bilinmeyen adayı bulmak istiyorum, o adaya ayak bastığımda kim olduğumu öğrenmek istiyorum, Bilmiyor musun ki, Kendinden dışarı çıkıp kendine bakmadıkça kim olduğunu asla bilemezsin."(2014: 36) Kendimizden dışarı çıkmak demek, algılayış şeklimizi değiştirebilmek kendimize başka bakış açılarından bakabilmek demek. Kendimizi ve dünyayı algılayışımız deneyimlerimize ve yaşadığımız çevreye bağlı. Eğer ki biz yeni adalar keşfedersek edindiğimiz yeni deneyimler, yeni çevreler bakış açımızı genişletir. Daha önceden fark edemediğimiz bir yönümüzü fark edebiliriz veya göremediğimiz bir hatamızı düzeltebiliriz. 'Kendinden dışarı çıkmak' kolay bir iş değil. Bazen okyanusun derinliklerine saplanmış o inanç çapaları yardımcı olmaktan çıkıyor ve fırtına bitse de saplanıp kalıyor. Özellikle kendimize dair olan inançları saplandığı yerden çıkaramıyoruz bazen. Bu da yeni adalar keşfetmemize ve benlik arayışımıza engel oluyor. İnsanın hatalarını kabullenerek değişmeye çalışması cesaret istiyor. Açık fikirli olup düşüncelerimizin her zaman doğru olamayacağını kabul etme cesareti gösterirsek yol alabiliriz, kendimizden dışarı çıkıp kendimize bakabiliriz. İnançlar hayatı daha anlamlı yapma gücüne sahip olduğu gibi insanı dibe de çekebilir. Önemli olan hangi çapanın bizi fırtınada koruyacağını ve hangisinin okyanusa sıkışmamıza neden olacağını ayırt edebilmek. Çiftçi 3