DEĞİŞİMİN ADI: OTOMATİK PORTAKAL

Otomatik Portakal kitabını, bir arkadaşımın tavsiyesiyle okumaya başladım. 60'lı yıllarda Anthony Burgess tarafından yazılmış olan bu kitap, döneminin en etkili romanı olmalı diye düşünüyorum. Bir süre kitap ve yazarı hakkında araştırma yaptım ve ilgi çekici bilgiler edindim. Toplum tarafından tepki gören bir romanla karşı karşıya kalmıştım. Ancak, bu durum beni kitaba daha da itti. Daha sonra, kitabı asıl okuma amacım , yaklaşık on yıl sonra çekilmiş olan filminin bir dönem yasaklanmış olması oldu. Merak uyandıran bu olay, Otomatik Portakal'a git gide hayran olmamı sağladı. Roman; gençlikten, çeteleşmeden, uyuşturucudan bahsederken kusursuzca yönetim sistemini, otoriteyi robotlaştırılan insanoğlunu eleştiriyordu ve Anthony Burgess bu eleştriyle dolu romanında, oldukça sivri bir dil kullanmıştı. Romanın sayfalarından bahsetmek gerekirse, ben daha çok kendimi buldum diyebilirim. Kimi zaman, hayat bizi dönüşü olmayan yollara sokar. Kimimiz etrafa ateş püskürtürüz, kimimiz ise bütün hatayı kendimize yükleriz. Ben bu kitapta, iki seçeneği de bütün karakterlerde görüyorum. İlgi çekici kısmı bu olmalı diye düşünüyorum. Genellikle, bir kitaba ya da bir filme bağlandığımda, bu bir karakterden etkilenmem nedeniyle oluyor. Otomatik Portakal ise çok farklı. Yeri geliyor karakterlerle ağlıyorum, yeri geliyor endişeleniyorum arada da gülümsüyorum. Ama bu biri yüzünden olmuyor. Tüm bu duygu seli; bütün çete üyeleri, aile fertleri ve diğer insanlarla, ahenk içinde gerçekleşiyor. Geçlikte kurulan çeteleri, uyuşturucu deneyimlerini adım adım hissediyorum. Hayalgücümü zorluyor bazı bölümler. Sahne sahne gözümün önüne geliyor sanki. Bir bakıyorum, kan gövdeyi götürüyor. Gözümün önünde işlenen cinayetler, kulağıma gelen klasik müzikler... Çeteye olan sadakatlerini takdir ettiğimde kendimden utanıyorum. Sanki bir suça ortak olmuşum gibi kan beynime sıçrıyor. Bazen de kızıyorum herkese. Tüm çeteye, ailelerine... Her kitaptan bir ders çıkarmaya çalışıyorum. Anthony Burgess şansını çıkarıma bırakmıyor gibi. Dersi doğrudan veriyor, açık açık söylüyor neleri eleştirdiğini. Daha gençliğinin baharında olan bir insanın, uyuşturucu ve cinayetten mahkemelerde yargılanmasını ve asıl sorumluyu anlatıyor romanında. Suçluluk duygusunu tattırıyorcasına sorguluyor toplumu. Yargıya geliyor sıra, otoritenin gerçek yüzünü görüyorum ve adalet bunun neresinde diye bağırıyorum sessizce. Söylesenize gerçekten, adalet bunun neresinde? Azılı bir suçlunun kobay olabilme kararı kime ait gerçekte? Suç işleyen biri insani haklara sahip değil midir yani? İşte ben bunlara uyandım bu kitapla. Suçtan arındırma amaçlı yapılan işkenceler... Her zerresini hissettim beynimde. Günlük hayatımıza yalan söylüyoruz, birilerine haksızlık yapıyoruz, bir başkasının hakkını yiyoruz. Peki hangimiz bunları yapan bir insana işkence yapılmasına göz yumar diye merak ediyorum. Daha önce okuduğum çoğu kitap masal gibi geliyor. Acının merkezinde yaşayan bir grup çocuğu kucaklıyorum. Gözlerimde yaşlarla dayanmalarını diliyorum. İşte hayat... Ne zaman bir hayatla karşılaşsak ya da ne zaman bir anıya dahil olsak, birikimimize katkıda bulunduğumuzu düşünüyoruz. Yeni bir telefon alamadık, arkadaşlarımızın gittiği yere gidemedik diye üzülüp yas tutuyoruz. Ben Otomatik Portakal ile gerçekleri görmeye başladığıma inanıyorum. Madalyonun öbür yüzü artık daha net. Karşılaştırmalar yapıp, ya onun yerinde ben olsaydım diye kendimi ölçüyorum. Anthony Burgess sayesinde bazı tabularımı yıktım. Bir insanı öldürmek, bir gencin uyuşturucu bağımlısı olması gibi şeyler bana itici ve kayda değmez gelirdi. Bu tarzda insanların insan kategorisine konulmaması gerektiğini düşünürdüm. Tedavi olmalılar derdim. İşte geri kafalılık diye ben buna derim. Nasıl olur da böyle düşünmüş olabilirim? Bir romanın beni böyle değiştirmesi mümkün mü? Evet cevabını tereddütsüz veriyorum. Okunmalı diyorum, Otomatik Portakal cahilliğe karşı gelmek için okunmalı.