Hayat bir bulmaca mı yoksa?

Çoğumuz hayatlarımızın ne kadar çabuk akıp gittiğinin farkında değiliz. Her yeni güne; uyanmak, (varsa) işe gitmek, karnımızı doyurmak ve -birkaç sosyal aktivite dışında- tekrar uyumak için başlıyoruz. Düşünmeden, sorgulamadan geçiriyoruz bize tanınan bu vakti. Kimimiz hayatlarımızın bir noktasında (zamanın yavaşladığı ve sadece gerçeğin göründüğü anda) durup, bu düşünce arayışına girecek; kimimiz ise hayatlarında karşılarına sadece birkaç kere çıkabilecek o fırsatları teperek, yaşamaya ama sadece yaşamaya devam edecek. Kim olmalı, ne yapmalı? Aldous Huxley işte tam burda devreye giriyor. İçinde bulunduğumuz dünyanın perde arkalarındaki karanlığa ışık tutuyor Cesur Yeni Dünya. Bunu da türlerinin ütopya ve distopya- vermiş olduğu avantajlardan yararlanarak yapıyor. Distopya denen bu kelime aslında Yunanca'daki 'eutopia' kelimesinin başındaki iyi anlamına gelen 'eu' takısının çıkarılıp, yerine kötü ve hasta anlamına gelen 'dis' takısının koyulmasıyla elde ediliyor. Buna değinmemin en önemli sebebi de; kitapta anlatılan dünya her ne kadar bugünle kıyasladığımızda vahşi ve anlamsız gibi gözükse de, önümüzdeki gelecekle kıyasladığımızda koşulların ve şartların böyle olmayacağını kesin bir şekilde söylemek pek mümkün değil. Özellikle Avrupa'daki yüksek boşanma oranları ve insan klonlamasındaki süregelmiş ve gelecek gelişmeler, kitapta belki biraz farklı bir dünyayla ama yine de ana hatlarından uzaklaşmadan işlenmiş. Sorgulamanın ve öğrenme duygusunun olmadığı bir dünyadan sesleniyor bize Huxley. Herşeyin kalıplara göre olduğu bir yerden... Doğumdan bilinç kazanmaya, yaşamaktan ölmeye kadar hayatta kontrol edebildiğinizi sandığınız ve edemeyeceğinizi bildiğiniz her durum aslında önceden tasarlanmış durumda. Her ne kadar başta bireylerin mutluluğu açısından hani hep derler ya, az bil mutlu yaşa diye- kabul edilebilir gibi gözüksede (en azından kitabın içinde) bunun aslında gerçek amacının toplumun veya ekonominin yararına uygulanmış olan birkaç projeden ibaret olduğunu gördüğünüzde biraz duraksıyorsunuz bence. Her iki durumda da kendinize bir yol arkadaşı bulmanız çok uzun sürmüyor okurken Cesur Yeni Dünya'yı. Kafanızda kurduğunuz patikanın yönünü kitabı okuduğunuz her an ve her saniye değiştirebilirsiniz aslında. Kitabın içerik olarak düşünmenin ve araştırmanın yasak olduğu bir dönemi anlatması, oysa beynimizin arka planda bize farkettirmeden sürekli o dünya ile bu dünyayı kıyaslayarak bize aslında durmamız gerektiği yeri söylemesi ne kadar da ironik ve ilgi çekici, öyle değil mi? Kitapta kullanılan isimler de gerçekten kitabın bir başka güzel yönü. Tarihe bir şekilde damgasını vurmuş kişiler var kitapta. Örneğin; Bernard Marx karakteri ki kitapta kendimi özleştirdiğim karakter budur- adını Bernard Shaw ve Karl Marx'tan alır. Mustapha Mond adını Mustafa Kemal Atatürk ve Alfred Mond'dan alırken, Darwin Bonaparte adını Napoleon Bonapart ve Charles Darwin'den almaktadır. Tabiki, kitaptaki diğer isimleri biraz hatırlamaya çalışarak bulabilirsiniz. Bu isimlerin benim için anlamlı olmasının sebebi ise; kitabın genel özelliği olan ironik içeriğinin burda da karşımıza çıkması. Demek istediğim şu ki, kitaptaki karakterle birer birer tanıştıkça hepsinin isminin nereden ve kimden geldiğini neredeyse hatırlıyorsunuz ancak tam isimlere ulaşmak için düşünmek gerekiyor. Genel olarak ele alındığında Cesur Yeni Dünya tam bir bulunmaz nimet. Gerek içerdiği fikir ve yaklaşım, gerekse üslup açısından asla kaçırılmaması gereken bir kitap. Bitirdikten sonra: 'Ben bunu niye daha önce okumamışım ki?' diyeceğinize de eminim. Ha son olarak, hayatın bir bulmaca olup olmaması size kalmış. Onu ister çözmeye çalışın, isterseniz de akışına bırakın. Ancak ne zaman bir ipucuya ihtiyacınız olacak bu bulmacada, ihtiyaç duyduğunuz anahtar Cesur Yeni Dünya farklı ve mükemmeliyetçi anlayışıyla sizi orada bekliyor olacak. Çağrı İnan Egesoy 21400478 26. 10. 2014