KODESTEN KULÜBE

Fight Club, çıktığı zamandan bugüne kadar, onu izleyen çoğu insanın hakkında epey muhabbet konusu yaratabildiği, bugüne dek gelip gelmiş binlerce film arasında kendisine dünya seyircisinin gözünde görece çok daha iyi bir yer bulmayı başarmış bir film. Her ne kadar çok sayıda fazlasıyla sansasyonel ödül almamış olsa da, az sonra da değineceğim haklı sebeplerden ötürü gelmiş geçmiş en iyi olmasa da dolu filmlerden biri kesinlikle. Peki neden? Yani izlenimlerimi yansıtabileceğim bir yığın film varken neden Fight Club'u seçtim? Benim Fight Club'la tanışmam esasen arkadaş tavsiyesi sayesinde oldu. Çok da uzak olmayan bir geçmişte lisede, en yakın arkadaşımla, genellikle farklı, daha toplumsal ve insani konularla ilgili epey hararetli tartışmalara girerdik. Bu filmi görmemi de, filmin tartışma konularımızın temel unsurları hakkında sunmuş olduklarından etkilendiği için o istedi ve bu konuda epey ısrarcı davrandı. Başlangıçta bunun sebebini anlayamamıştım, ancak nihayet filmi izleyince ısrarcılığına ben de hak verdim. Gerçekten de filmin aslında günümüz toplumunun çoğu bireyinin iç dünyalarında sürekli olarak yaşadıkları çelişki ve arayışları cesurca ve dolandırmadan ekrana yansıtma şeklini gördüğünüz zaman, ona hak vermemek zor. İnsanların; toplumun üst tabakasında bulunan zengin, başarılı ve örnek alınası insanlara benzeme, daha üstün ve güzel gözükmek için gereksiz lükslere ulaşma çabasıyla değiştiklerini, hatta bazen bu doğrultuda kendilerini kaybetme noktasına geldiklerini filmde açıkça görüyoruz. Ve ne yazık ki bu gündelik hayatımızda da itiraf etmeyi göze almayacağımız kadar yer ediyor. Bu noktada ise, dünyanın bu durumundan bir şekilde şüphelenmeye başlayan ya da bunun zaten farkında olup da artık katlanamayacağını düşünen insanların iç çelişkisi devreye giriyor. Filmdeki isimsiz anlatıcının Tyler Durden isimli öteki-benliğinin onu içinde bulunduğu batağın farkına vardırıp onu dibe vurdurarak yukarı çekmeye, özgür bırakmaya çalışması özellikle bunun oldukça sağlam bir ironi örneği olduğunu düşünüyorum- gibi, öteki benlik de bu durumdan kurtulmayı istiyor. Özgürlük ve değişim arzuluyor. Film bu durumu daha sağlam yansıtabilmek için bize çarpıcı örnekler sunuyor. "Dövüş Kulübü"nün sadece birkaç yetişkin adamın gece vakitleri birbirleriyle amaçsızca dövüşmesinden ibaret olmayıp aslında çok daha derin bir ihtiyacın ürünü olduğunu, dışarıdan amaçsız anarşi gibi görünen birçok eylemin altında aslında ne gibi sebeplerin yattığını gördüğümde gördüklerimi takdir etmekten kendimi alamadım. İnsanların üzerlerindeki baskı ve başkaları tarafından dışlanma korkusu gibi bahanelerle arzularını ertelemeleri ya da yaşamamaları gerçeğinin ne ölçüde yer ettiğine tanık olmak; uçaklardaki güvenlik prosedürü kağıtlarından tutun da lüks kozmetikçilerde satılan sabunlara kadar, her ne kadar bunlar sadece birer örnek olsa da, ne çok güzel görünümlü şeyin arka planında aslında gerçekten neler olduğunu görmek ve bakış açınızı genişletme olanağınız oluyor filmi izleyince. Filmde sağlam metafor örneklerine de yer verilmiş. İçlerinde beni en çok etkileyen ve paylaşmak istediğim "patlayıcı" metaforu. Şöyle bir düşündüğümüzde, patlayıcı aslında güç algısıdır. İyi veya kötü amaçlarla yıkım yaratır ve değiştirme gücüne sahiptir. Ancak patlayıcı gündelik hayatta sıklıkla kullanılan bir şey değildir; onu kullanan "özel" insanlar vardır ve bu yüzden sahipliği ve kullanımı sıradan bir insana bir ütopya gibi gelecektir. Ancak Tyler'ın bahsettiği gibi gündelik hayatımızda kullandığımız her tür malzemeden filmdeki sabun örneği gibi- patlayıcı yapılabilmesi ve filmin sonunda ev yapımı patlayıcılarla kapitalizmi ve yarattığı esareti simgeleyen kredi kartı şirketi binalarının yıkılması, bence insanların değişme ya da dünyada değişim yaratma gücünün aslında kendilerinde olduğu mesajıdır. Aynı şekilde toplumda bir lüks olarak algılanan hizmet edilme durumunda da toplumda hizmet edilen kesimin hizmet eden kesimin insafında olması ve üst tabakalara gelmiş insanları oraya bu hizmet eden kesimin getirmesi örneği de filmdeki emniyet müdürü örneği gibi- aynı kapıya çıkıyor ve filmin verdiği mesajı pekiştiriyor: Değişim yaratacak insanı arıyorsanız, aynaya bakmanız yeterli. Her ne kadar bazen anlatımda biraz aşırıya kaçıldığını düşünsem de, bu filmin özünden aldığım zevki perdelemiyor ve dışarıda kendinden az da olsa şüphe eden herkese tavsiye ettiğim gerçeğini değiştirmiyor. Ege Marangoz