Karşı Komşu

Beslenmemiz için çeşitli meyveleri, tahılları, ihtiyacımız olan suyu, barınmamız için gereken ham maddeyi, yeraltı zenginliklerini bize fazlasıyla sağlayan bir coğrafyada yaşıyoruz. Yüzyıllardır üzerinde yaşadığımız bu topraklar bizi hiçbir şeyden mahrum bırakmadı. Buna savaşlar, kavgalar ve çatışmalar da dahil. Önce sağ- sol, daha sonra alevi-sünni, son yıllarda ise Türk-Kürt çatışmaları derken ne toplum ne de devlet olarak hatırı sayılır bir ilerleme kaydedebildik. Geçtiğimiz yirmi -belki daha fazla- yılda birbirimizin etnik kökenlerine saygı duymayı unutarak başlattığımız bu Türk-Kürt çatışması bizlere çok pahalıya mal oldu. Hem devlet hem de ulus olarak bu ayrımdan maddi ve manevi açıdan fazlasıyla zarar gördük. Yirmi yaşındaki çocuklarımız turist olarak gidip fotoğraf çektirecekleri şehirleri o şehirlerin yüzyıllardır sahibi olan insanlardan "korumak" için şehit oldu. O şehirlerin çocukları ise nedenini anlayamadan bağımsızlık ister oldular. Kendi devletlerini kurmak istediler. Bunun için dağa çıktılar, silahlandılar. Üstelik o devleti kuracak altyapıyı nasıl oluşturacaklarını bile bilmeden. Bu amaçla onlar devlete karşılık verdi, onlar bunu yaptıkça devlet onları bastırmaya çalıştı. Sorun bir etnik köken sorunu olmaktan çıktı, terör sorununa dönüştü. Devlet kendi vatandaşına düşman oldu. Vatandaş kendi devletini kabullenmek istemedi. Devletle vatandaş arasında kanlı bir savaş başladı. Toplum bu sorunu basit bir etnik anlaşmazlık olarak değil de bir savaş olarak görmeye başladığı an yüzlerce yıldır aynı toprağa ayak basan insanların duyguları, düşünceleri ve bakış açıları birdenbire değişti. O andan sonra bu ayrım toplumda şartlı bir reflekse dönüştü. Geçtiğimiz günlerde bir sosyal medya kanalı aracılığıyla bir trafik kazasında katil olduğunu itiraf eden ve benim açımdan son yılların en sürükleyici senaryosu "Behzat Ç." nin yazarı Emrah Serbes'in Üst Kattaki Terörist adlı romanı lise yıllarımdan beri kendi içimde de kavgasını verdiğim bu köken çatışmasını yeniden düşünüp değerlendirmeme sebep oldu. Doğrusu okuyabileceğim eserler içinde beni daha çok cezbeden romanlar olmasına rağmen Üst Kattaki Terörist'i seçmemin tek nedeni yazarının yaşadığı ve şu an tüm ülkenin gündeminde olan trajik olaydı. Roman veya konu seçmektense toplumun her kesiminin ilgisini çeken bu olayın kahramanının zihninde canlandırmış olabilecekleri ilgimi çektiği için okumayı seçtiğim bu kitap bana uzun zamandan sonra "İyi ki okumuşum." dedirten ilk kitap oldu. Emrah Serbes romanında Türk-Kürt çatışmasını abisi şehit olan ve bu sebeple Kürt olan herkesi düşmanı olarak gören bir çocuğun gözünden anlatmış. Ülkesine ve değerlerine bağlı her bireyi düşünmeye zorlayacak bu kitabın benim için en can alıcı noktası küçük bir çocuğun yaşadıklarının neticesinde henüz tanımadığı birisine, üstelik komşusuna düşman olmasıydı. Okuduğum her dizede kendi hayatımı ve komşuluk ilişkilerimi düşünüp bugün toplum olarak geldiğimiz noktadan utanç duydum. Toplumumuz için komşuluğun ne kadar önemli bir değer olduğunu hepimiz biliriz. Komşu her ihtiyaç anında yardıma koşacak ilk dost, yeri geldiğinde bebek bakıcısı, yeri geldiğinde emanetçi, yeri geldiğinde temizlikçidir. Her işinde çekinmeden sıkılmadan yardım isteyebilirsin komşundan. Benim büyüdüğüm kültürde komşu, o çelik kapı kapandığında ilişkinin biteceği herhangi biri değildir. Evin bir ferdidir, kardeşindir. Canını emanet edecek kadar güvendiğin, kötü gününde elinden tutup seni kaldırmasını beklediğin kişidir. Büyüdüğüm mahalle sıradan bir mahalleydi. Herkesin birbirini tanıdığı, bakkalın veresiye yazdığı, bahar temizliğinde bütün kadınların bir araya gelip halıları biz çocuklara yıkattığı, yün çırptığı, akşam ezanı okunurken çocukların annelerine biraz daha sokakta oynamak için yalvardığı, neredeyse tüm seksenler ve doksanlar çocuklarının büyüdüğü türden bir mahalleydi. Çapraz komşumuz ve benim en samimi arkadaşım babası pazarda tezgah açan bir Kürt'tü. Her pazar sonrası babası bize meyveler getirir, soyar yedirirdi. En güzel meyvelerden bir torba da bizim eve yollardı. Arkadaşımla ben birbirimize o kadar bağlıydık ki bir cam parçası ile ellerimizi kesip kan kardeşi olmuştuk. Ailelerimiz de en az bizim kadar bağlıydı birbirlerine. Ev kapıları sürekli açılıp kapanır, evde fazla olan ne varsa komşuya götürülüp ikram edilirdi. Apartmandan ne zaman güzel bir yemek kokusu tütse kapı çalar, bir tabak ikram gelirdi. Elbette bizler de tabağı neyle doldurabiliyorsak onunla doldurur geri götürürdük. Biz küçük dünyamızda kimin nereli, hangi dine mensup olduğunu bilmeden, bilsek de buna bir anlam yüklemeden yaşarken birdenbire her şey değişti. Ne olduysa bu çatışmalar devlet ile terör örgütü arasından halkın içine karıştığında oldu. Sanki yıllardır o kapının ardında oturan bir başkasıymış gibi davranıp komşumuzun Kürtlüğünü dert eder olduk. Cahil diye aşağıladık, terörist damgası vurduk eski dostumuza. "Sen Doğu'ya dön, ne işin var burada?" dedik, kovmaya çalıştık. Kapılarını çalmayı unuttuk. Bırakın kapı çalmayı, karşılaştığımızda bir selamı bile çok görür olduk. Kitabın sonunda gönlümden geçen oldu adeta. Onca kırgınlıktan, kavgadan, düşmanlıktan sonra el ele vermeyi başarabildi o küçük çocukla komşusu. Peki bizim için umut var mıydı? Biz de yıllarca aynı kaseden yemek yediğimiz ve sonra bir gün birdenbire düşman ilan ettiğimiz komşumuzla yeniden el ele vermeyi, dost olmayı başarabilecek miydik? Geçenlerde almıştım bu sorunun cevabını. Anahtarımı unutmuştum, eve giremedim. Eve birileri gelene kadar dışarıda vakit geçirmek için arabama dönerken karşı komşum seslendi: "Anahtarını evde unutmuşsun, annen bize bıraktı." Yalnızca komşuluğun değil, toplumun kurtuluş umudu bu kadar basit bir cümleydi işte.