Birbirine Yabancı Diller

Uzaylılar var mıdır? Varsa onlarla bir gün iletişime geçebilecek miyiz? İletişime geçersek bu iletişim nasıl gerçekleşecek? Başka gezegenlerde başka yaşam formları olduğuna ve onlarla iletişime geçeceğimize inancımın tam olmasından olacak, bana göre bu sorulardan en ilginci soruların son halkası olan "Bu iletişim nasıl gerçekleşecek?" sorusu. Geçmişteki bazı toplulukların dillerini dahi çözemeyen insanoğlu uzaylıların dilini nasıl çözecek orası meçhul ancak konuşamayan, göremeyen, duyamayan insanlar ile iletişim yolları yaratan insanoğlu için başka bir yaşam formu ile iletişime geçmek çok da zor olmasa gerek. Sonsuz bir evrendeki küçücük bir noktada, dünyada, yaşıyoruz ve çoğu insan bu evrende bizim yalnız olduğumuzu düşünüyor! Ben ise izlediğim Contact adlı bir filmde, babasına uzaylıların var olup olmadığını soran bir kıza babasının verdiği cevapla, bizim bu evrende yalnız olmadığımıza ikna olmuştum. Cevap şuydu: "Eğer gerçekten bu evrende yalnızca dünyada hayat varsa, bu gerçekten büyük bir yer israfı olurdu." Küçücük bir dünyada yaşayan küçücük insanlarız ancak evrenin sadece insanlar ve dünyadaki diğer canlılar için yaratıldığını düşünecek kadar da ben merkezli düşünüyoruz. Aynı, Ortaçağda tüm gezegenlerin dünyanın etrafında döndüğünün, evrenin dünya merkezli olduğunun düşünüldüğü gibi... Evrende yalnız olduğumuzu düşünen insanların bir başka iddiasına göre de uzaylılar varsa dahi onlarla hiçbir zaman buluşamayacağız. "Milyonlarca ışık yılı uzaklıkta bulunan yerde hayat olsa ne olur olmasa ne olur! Nasıl olsa gidemeyeceğiz" tarzı bir düşünceye sahip olanlar, yalnızca bugünün teknolojik imkanlarını hesaba katıyorlar. Yine Ortaçağ'a dönecek(!) olursak bazı krallar, padişahlar ve soylular; tüm dünyanın Avrupa, Asya ve Afrika'dan ibaret olduğunu düşünüyor, yalnızca o zamanın teknolojik imkanlarını göz önünde bulundurduklarından, bu üç kıtanın dışında diyarlar ve bu üç kıtada yaşayanların haricinde toplumlar varsa bile onlara ulaşılamayacağını savunuyorlardı. Başka diyarlarda başka toplumların da var olduğunu göremeyecek kadar ferasetsiz olduklarından coğrafi keşiflerde pay sahibi olamama talihsizliğini yaşamışlardı. İngilizce'de uzaylılar için kullanılan "allien" kelimesi "yabancı uyruklu" anlamına gelmektedir. Uzaylılarla bir gün karşılaştığımızda bu yabancı uyrukluların dilleri bizim için birer "yabancı dil" olacaklar ve doğal olarak hem biz hem onlar bu iletişim sorununu çözmeye çalışacak. Ama nasıl? Bu konuyla ilgili olarak yapılmış olan ilk ve tek yapım olan Arrival filminin 2016 yılında yapıldığını öğrendiğimde çok şaşırmıştım. Biraz önce bahsettiğim insanlar 1. ve 2. soruya olumsuz yanıt verdiklerinden soru zincirimin son halkasına geçememiş ve o son soruya gelememişlerdi. Gerçi, uzaylıların olmadığını, olsa dahi uzaylıların varlıklarını bilemeyeceğimizi veya bulamayacağımızı düşünenler uzaylılarla iletişime geçeceğimizi nasıl düşünebilirlerdi ki? Arrival filminin yapımcıları ise, uzaylılarla ilgili tahayyül sınırlarının, uzaylı istilasından öteye gidemediği bir sektördeki tüm tabuları yıkıp bu iletişimi sorgulamayı başarmış ve sektörde yeni bir çığır açmışlar. Ayrıca bu iletişimin yalnızca Matematik yoluyla gerçekleşeceğini düşünen bazı bilim insanlarının da ufkunu genişletmişler. Böylece bu iletişimin nasıl olabileceği sorunu, ben de dahil çoğu insanın ilk defa aklına bu filmle kazınmış oldu. Dil bilimine merak salmış biri olarak, bugün var olmayan ölü dillerin nasıl çözüldüğü hakkında dahi fikir yürütmekte zorlandığımdan olacak, "yabancı uyruklu" dillerin nasıl çözülebileceğini aklım almıyor. Belki uzaylılar bizden daha gelişmiş olacaklar ve bize dillerini öğretecekler yahut tam tersi gerçekleşecek. Ve belki de tarihteki ilk yazılarda görüldüğü gibi görsellerden faydalanılacak. Nasıl olursa olsun hiç konuşamadan, savaşla bile olsa bir tür iletişime geçilecektir. İster istemez birbirini çekecek olan bu "farklı kutuplar" bir gün mutlaka iletişime geçmek zorunda kalacaklar. Bu buluşma gerçekleştiğinde iletişim iki taraftan birinin aklına gelmediğinde ise savaş kaçınılmaz olacak. Birbirine yabancı olan bu toplumların birbirinden faydalanmasının tek yolu "birbirine yabancı diller" in karşılıklı çözülmeye çalışılmasından ve aramızda ilk karşılaşmanın etkisiyle oluşacak buzların çözülmeye bırakılmasından geçmekte.