Çocuklar Ölebilir Yarın

İnsanın insana uyguladığı zulüm ve eziyet belini doğrultup iki ayağının üzerinde durduğundan bu yana kesilmiş midir hiç? Duyulmuş görülmüş şey midir, yeryüzünün savaş, kan, anlaşmazlık görmediği bir anın varlığı? Birbiriyle didişmekten rahat bir nefes alamayan insana en büyük kötülüğü yine insan yapmıştır. Sınırlar çekmiş, yasaklar koymuştur. Kölelik de fakirlik de insanlığın eseridir. Savaş da öyle. İnsanoğlu yıkmış, yok etmiş, halkları perişan etmiş, sefil bırakmış, ama en onulmaz hasarı, unutulmaz acıları yine toplumun alt tabakalarına yaşatmıştır. İşçilere, işsizlere yaşatmıştır. Bütün bir toplumu mahveden, her biri vahşi birer cinayet olan bu savaşların varlığı onlar üzerinde elbette daha kalıcı izler bırakmıştır. Savaş görmüş, savaşı yaşamış insan topluluklarının psikolojilerinin, dünyaya bakış açılarının olumsuz yönde değişmiş olması sözlerimi kanıtlar niteliktedir. Bir buhran havası, yeis hali üzerine çökmüştür bu halkların. Bu hal özellikle soykırıma uğrayan milletlerin, dışlanan azınlıkların yakasını bırakmaz. Savaşı, sefalet içinde -insana, onurunu dipsiz kuyulara gömdüren sefalet içinde- yaşayanlar da bu halin etkisi altındadır. İnsan insanca yaşayamaz böyleyken. Açlığı da kanıksar, ölümü de. Tutunacak bir dal ararken dine, inanca tutunur kimi, kimi de çareyi sevdikleri için fedakarlıkta bulur. Böyle çırpınması aç karnını, açıkta olan sırtını unutmak içindir. Umutsuzluğun çaresizliğin dinmediği bir demdir bu. Yukarıda da dikkat çektiğim üzere, bu bahsettiğim umutsuzluğa, çaresizliğe en çok gömülenler sokaktaki vatandaşlardır, tebaadır, sefalet içinde yaşayanlardır. Geçelim dünya savaşlarını, geçelim bağımsızlık mücadelelerini, bugün bu anda bile, sevdiklerini kaybedenler, yerinden yurdundan olanlar onlardır. Filler tepişirken altında ezilenler onlar, anlamsız çıkar mücadelelerinde eksilenler onlardır. Fildişi kulelerinde, gelebilecek bütün tehlikelerden uzakta, halklarını birer satranç taşı gibi ortaya süren, farazi stratejilerle güden güç sahipleri ise huzur içinde yaşamışlardır. Emma Goldman'ın bu hususta söylediği şu söz her şeyi özetliyor: 'Bütün savaşları, dövüşemeyecek kadar korkak olan, bu yüzden de kendileri adına dövüşmek için dünyanın gençlerini cepheye süren hırsızlar çıkarır.'1 Katılmamak elde değil. Gerçekten, savaşlardan uğrunda dövüşemeyecek olanlar sorumludur. Bahsettiğim olgu, insanlık tarihi boyunca kesintisiz süren savaşların her birinde, öfkelenerek iğrenerek fark ettiğim bir ortak noktadır. İnsanlar ise, ne olup bittiğini Şekil 1 anlamadan, bir sabah elinde gazetesi, dünya harbinin patladığını anlarlar. Sermaye sahiplerinin, iktidarlarının toprak kavgasına, para hırsına kurban olur giderler. Geride, bu çaresizliği dindirsin diye yazılan şiirler türküler dışında hiçbir şey bırakmadan. Böylesine evrensel ve yüzyıllardır süregelen bir acıyı, ayıbı anlatan fikir kitaplarının, sanat eserlerinin ise literatürde ne kadar geniş bir yer tuttuğu ortadadır. Her milletin, her kavmin tecrübe ettiği savaş hakkında daima yazılar yazılmış oyunlar oynanmıştır. Bu oyunlardan birine gittim ben de geçtiğimiz günlerde. Beni müthiş sarsan bu tiyatro oyunu, savaş yıllarında yaşayan insanları, onların duygularını, bütün o zorlukları nasıl olup da kaldırabildiklerini anlamamı sağlamada çok yardımcı oldu. Gerek tarih kitaplarında gerekse romanlarda bulamadığım canlılığı onda buldum. Kader deyip boyun eğmelerini, boş inançlarla avunmalarını, çektikleri acıyı, onları kahreden savaş gerçeğini gördüm böylece. Anlattığım sefaleti, savaş yıllarını gördüm. Sonra, yani oyundan sonra, ben de bir korkuya kapıldım. Hep böyle mi sürecek insanlığın serüveni? Nazım'ın yıllar önce sorduğu sorular geliyor aklıma: 'Kanlı ayak izlerimiz mi önümüzdeki yollarda duran? Bir cehennem çıkmazında mı sona erecek önümüzdeki yollar?'2 İnsan bir yeknesaklık içinde savaşlara bata çıka mı ilerleyecek? Hiçbir anlam ve değeri olmayan sınırlar yüzünden, paylaşmayı bilmeyen açgözlülük yüzünden ölümlerin ardı arkası kesilmeyecek mi? İnsanın belki doğasında, belki varoluşunda koparıp atamadığı ya da boyun eğdiği bu kötü yüzü bir gün silinecek mi, silinmeyecek mi, bir cevap bulamadım, emin olamadım. Biz yine de iyimser olmaya çalışıp nasıl, ne koşullarda bunun önüne geçeceğimizi düşünelim, fikir üretelim. Nerede, ne koşulda yaşıyorsa yaşasın, gelecekte artık bu vahşeti, bu acıyı bir daha kimsenin tatmaması için. On binlerin, yüz binlerin hayatı öğrenmeden ölmemesi için. Çocukların şeker de yiyebilmeleri için. Günümüzde, medeniyetlerin alıp başını gittiği yıllarda bile dinmek bilmeyen bu kanın izleri yüzünden: 'Toplanın kadınlar, toplanın! Dünyanın pisliğini temizlemek için!'3 Ahmet Yaşar 21501802 2 Nazım Hikmet, Son Şiirler, s. 122 3 D. Durvin H. Provost, Çamaşırhane