İRADE VE ŞEYTAN

Sabahattin Ali, 1940'ta yayımladığı İçimizdeki Şeytan adlı romanında, Ömer ile Macide'nin aşk hikayesini anlatırken farklı birçok sosyal konuya da parmak basmıştır. Ömer ile Macide, tesadüfler sonucu tanışan ve birbirlerini severek evlenen iki gençtir. Birbirlerini çok sevmiş olsalar da evlilik kararı onlar için erken bir karar olmuştur çünkü Ömer ve Macide hayata farklı pencerelerden bakan iki ayrı insandır. Farklı bakış açılarına sahip olmaları kısa bir zaman içerisinde sevgilerinin önünde engel olup ayrılmalarına yol açmıştır. Bu romanda olay örgüsüne bakıldığında tahmin edilemeyecek bir durum yoktur. Aslında bu klasik hikayeler, Sabahattin Ali'nin diğer eserlerinde de mevcuttur. Zaten Sabahattin Ali'yi farklı kılan; anlattığı hikayeler değil, onları kaleme alış tarzıdır. İçimizdeki Şeytan'da da Sabahattin Ali'nin bu özelliklerini oldukça rahat bir şekilde görebiliyoruz. Okuyucuyu asıl etkileyen nokta;Ömer ile Macide'nin birbirini sevip hemen evlenip hemen ayrılmasıyla sonuçlanan aşk hikayesinden ziyade, bu süreçte hissedilen duyguların okuyucuya sunuluşudur. Kitabın kapağını kapattıktan sonra okuyucuda asıl iz bırakan, hissedilen duygular olmuştur; yaşanan olaylar değil. Sabahattin Ali, tüm eserlerinde olduğu gibi bunda da karakterlerinin iç dünyalarını fazlasıyla etkileyici bir üslupla anlatmıştır. Yaptığı tahliller, kurduğu cümleler, yıllar sonra bile etkisini yitirmeyecek kadar değerlidir. Bu kitabı bir kez daha okuyacak olsam olay örgüsünden çok kitabı kapattıktan sonra neler düşüneceğimi merak ederdim. Sabahattin Ali, dokunaklı üslubu ile yine okuyucularında derin izler bırakmayı başarmıştır. Aşk hikayesinin konu edildiği bu roman için 'İçimizdeki Şeytan' adının nereden geldiği konusuna değinecek olursak, Ömer ile Macide'nin ilişkilerindeki son zamanlarda yaşananlardan bu ismin doğduğunu söyleyebiliriz. İnsan bazen istemediği kötülükleri yapabiliyor, Ömer'in de yapmış olduğu gibi. Sonradan pişman olsa da, aslında kötü bir davranışta bulunmayacak bile olsa her insanın içindeki şeytan, insanı geri dönülemeyecek yollara sürükleyebiliyor. İçimizdeki şeytanın, zaman zaman irademizi ele geçirdiğini vurguluyor Sabahattin Ali. Bu vurgusunun da eşsiz üslubu ile son derece başarılı olduğunu söylemek mümkün. Bu noktada yazarın diğer eserleri ile bir karşılaştırma yapacak olursak, bu romanın insanın içindeki kaba ve şeytani yönlere eğildiğini düşünebiliriz. Yazarın bir diğer eşsiz romanı olan Kürk Mantolu Madonna'da, örneğin, karakterlerin içindeki aşk ve aşkın yarattığı saf duygular anlatılmıştır. İçimizdeki Şeytan ise, aşk ile beraber insanın şeytani tarafının da tahlil edildiği bir başyapıt. Sabahattin Ali'nin eserlerini karşılaştırma noktasında, bir de karakter özellikleri göze çarpıyor. Kürk Mantolu Madonna'nın Raif'i de İçimizdeki Şeytan'ın Ömer'i de melankolik ve içine kapanık karakterler. Duygularını açıkça dile getirmeyen, aşkını da acısını da içinde ve de son derece ağır şekilde yaşayan kişiler. Karakterler arasındaki bu uyum, okuyucuya, aslında bu karakterlerin Sabahattin Ali'nin kendi iç dünyasının dışavurumu olduğunu düşündürmektedir. Eserlerinde, en önemli erkek karakterlerin iç dünyası benzer ve karanlık. Bu nedenle, Sabahattin Ali'nin kendi dünyasını, eserlerine bu şekilde yansıttığını söyleyebiliriz. O, aslında Ömer'in veya Raif'in duygularını kelimelere dökerken kendisini anlatıyordu bizlere. İçimizdeki Şeytan'da; aşk, insanın iyi ve kötü yanlarının yanı sıra, toplumsal sorunlara da değinildiğini görebiliyoruz. Ömer ve Macide, roman boyunca geçim sıkıntısından kurtulamamışlardır. Aslında yapılan bazı hataların sebebi de bu geçim sıkıntısı idi. Toplumun ekonomik sorunları, hayat şartları, toplumun aydın kesimi, ev yaşantısı gibi ögeleri de romanda görebiliyoruz. Sonuç olarak; İçimizdeki Şeytan, Sabahattin Ali'nin klasik bir konuyu benzersiz üslubuyla işleyerek okuyucunun yüreğine dokunduğu ve okuyucunun yüreğinde silinmeyecek izler bıraktığı son derece önemli bir roman. Az sayıda karakterle insanın iyi ve kötü taraflarını, aşkını, ayrılığını ve acısını okuyoruz İçimizdeki Şeytan'da.