Akademisyenin Gardırobu

Her üniversiteli gibi ben de mezun olacağım günü hayal ederim. Kim etmez ki? Yıllarını verdiğin üniversiteden mezun oluyorsun ve artık yetkili birisi olarak nitelendiriliyorsun. Bunun için sana diploma veriyorlar. Diplomayı ise öyle herkese vermiyorlar. Onu alabilmek için özel bir elbise giymek lazım. Hani şu yerlere kadar uzanan giysi var ya, cübbe. Bir de başa bir serpuş giyiyorsun. Onun adını bilmiyorum ama eminim onunda çok güzel bir ismi vardır. Sanırım bu hayali bana güzel kılan mezun olma durumundan çok o cübbe ve serpuş. Tabi ki bu kombini tamamlayan diploma ve tören. Bu tablo bana hep çok güzel gelmiştir. Yakın vakitte okuduğum bir yazı bu konudaki fikirlerimi büsbütün değiştirdi. Ne yazık ki bu mezuniyet töreni aslında yalnızca bir şeyleri taklit, özenilen bazı şeylere dönüşme çabası imiş. Biz aslında özümüzü reddedip başka şeyleri kendi özümüz gibi kabul ediyormuşuz. Özümüzü reddedip de kimleri taklit ettiğimizi öğrenebilmek için önce bu kıyafetleri daha önceden kimler giyiyormuş onu öğrenmek lazım. Bu kıyafetler aslında eski rahiplerin, papazların kıyafetleriymiş. Kıyafet üzerindeki şekiller ve renkler onun hangi kiliseden, hangi mezhepten olduğunu gösterirmiş. Bu rahipler zamanlarının bilginleriymiş. Tabi gel zaman git zaman avrupada bilim gelişmiş. Bilginlik sıfatı rahiplerden bilim adamlarına geçmiş. Ancak bilim adamlarına bilginlikle beraber bu kıyafetlerde geçmiş. Artık o mezhep gösteren işaretler de bilim adamının hangi üniversiteden, hangi fakülteden olduklarını göstermeye başlamış. Biz de diğer ülkelerdeki bilimi alırken onların üniversitelerini kopyalamışız. Bu kıyafetlerde o şekilde gelmiş. 1 Aslında her mezuniyette bir papaz ayini yapıyormuşuz. Basit, içten gelen güzel duygularla yaptığımız mezuniyet bile özünde ne kadar taklit içeriyormuş. Bunlar, aklıma şunları da getirdi: Böyle bir şey bile aslında taklit ise acaba hayatımızdaki şeylerin kim bilir ne kadarı taklit unsuru. Kaçımız kendi hayatını yaşıyor, kaçımız başka bir hayatı taklit ediyor. Tabi ki hiçbirimiz birilerini ya da bir şeyleri taklit ettiğini kabul etmek istemez. Ancak bu örnekte de olduğu üzere aslında hayatımızdaki bir çok hareket, davranış başkalarını taklitten başka bir şey değil ama biz bu hareketleri kendimizin hareketleri, davranışları olarak yorumladığımız için bir çok şeyi taklit olarak görmekte zorlanıyoruz. Hayatımızda belki önemli ölçüde üzerinde düşünmediğimiz birçok hareket var ki bunlar taklit ürünü. Ama taklit külliyen zararlı bir şey mi ki de onun farkında olmalı ve ondan kaçmalıyız? Taklit aslında hayatın ayrılmaz bir parçasıdır ve ondan kaçamayız. İnsanlar düşüncelerini, etraftaki somut ve soyut şeylere bakarak geliştirirler. Bu düşünceleri doğrultusunda hareket ederler. Bunlara göre yeni şeyler üretirler. İnsanlar yeni bir şeyler üretirken hayatlarında deneyimledikleri şeyleri taklit ederler. Ancak buradaki üretme sürecinin hepsi taklitten oluşmaz. İnsanlar bir şeyler üretirken taklit ettikleri şeyleri yorumlarlar. Burada yapılan şey, yorum ile taklit niteliğinden kurtulduğu için artık adı ilham olur. İnsanlar bir şeyler üretirken her şeyi kendi içlerinden çıkartmak zor bir şey olduğu için bir yerlerden ilham alabilirler. Ancak bu onların kendilerinden bir şey katmayacakları anlamına gelmez. Üretilecek şeyin iskeletini insanın kendi özünden oluşturması gerekir. Yoksa üretilen şey sonunda kökü kökeni belli olmayan bir şeye dönüşür. En sonunda kendi özümüzden gelen bir şey ile karşılaştığımızda onu ya küçümseriz ya da bizden saymayız. Mesela "mezuniyet gününde herkes kavuk giymeli" desem çoğu kimse bana karşı çıkacaktır. Bunun dinci, modernlikten uzak bir haraket olarak görecektir. Çok ilginçtir ki bunu diyenler mezuniyet gününde papaz serpuşu giymekten gocunmazlar Demek ki kaçınmamız gereken şey, tıpa tıp bir şeyi taklit etmek imiş. Bunun yolu da bir şeyi alırken ona kendi yorumumuzu katmak imiş. Eğer ona kendi yorumumuzu katmazsak yeni bir şeyler geliştirmemiz ve kendimizi geliştirebilmemiz beklenemez. Bundan dolayı taklit eden birisi ileriye gidemez. Belki taklit ettiği şeye yaklaşabilir. Hayatımızdaki taklitlerde bizi ancak taklit edilen kadar ileriye götürebilir. Bu yüzden bu taklitleri olabildiğince fark etmemiz lazım. Yapabiliyorsak kendi yorumumuzu katıp yeni bir şeyler üretmeliyiz. Yapamıyorsak da bu taklitlerden kurtulmalıyız. Ancak bu şekilde ileriye gidebiliriz. Ömer Selim Çiftçi 21502929 1(kaynakça: Derin Tarih dergisi, Ekim 2016, İsmail Kara)