FABRİKALAŞMA

Geçmişle günümüzü kıyasladığımızda değerlerimizin, yaşam tarzlarımızın, ahlakımızın ve düşüncelerimizin ne kadar değiştiğini fark ediyorum. Bu farklılaşma günümüz modern hayatının bir getirisi mi acaba, diye sık sık sorgularken buluyorum kendimi... Şöyle bir dönüp baktığımda milli değerlerimiz, mimarimiz, herhangi bir özgünlüğümüz artık yok. Sahi bizce nedir "özgünlük"? Basitçe tanımlayacak olursam; başkaları gibi olmaya özenmeden ve hayatımızı başkalarından onay almayı önemsemeyecek şekilde yaşamaktır özgün olmak... Gel gör ki hayatımızı kendi fikirlerimize göre değil, diğer insanların fikirlerine göre şekillendirmeye başladık hepimiz. Yoldan çevirdiğimiz bir insana "Bu hayattan tam olarak ne istiyorsun?" diye bir soru sorsak, muhtemelen başkalarının gözünden mükemmel ve kusursuz görünen bir hayatı önümüze sunar. Hayallerimiz, hedeflerimiz ve hayattan beklentilerimiz hep beğenilme, onaylanma hevesi sonucu oluşuyor. Hatta neredeyse tüm hayatını, tüm davranışlarını bu doğrultuda şekillendiren insanlar var. Dillerinde de hep aynı laf: Başkaları ne düşünür... Hakan Bıçakçı'nın kaleminden Doğa Tarihi de tam olarak bu konular üzerinde duruyor. Açıkçası kitabı ilk elime aldığımda isminden dolayı hiç böyle bir kitap beklememiştim. Karakterin ismi Doğa olduğu için, bir nevi onun hayatı üzerinden bir tarih çıkarmış Hakan Bıçakçı. Başkahramanımız Doğa Hanım tam da bu yukarıda bahsettiğim insan profilinde biri... Bir tarafta eski masumluğu ve saflığıyla, hala birazcık kalmış özgünlüğü ile yaşarken diğer taraftaki yaşama amacı ise kendini fark ettirmek, beğenilmek ve dünyayı kendi etrafında döndürmek olmuş. Böyle eleştirdiğime bakmayın, kafamı kaldırıp kendi hayatıma ve çevremdeki insanlara -özellikle kadınlara- baktığımda, fark ediyorum ki aslında hepimiz birer Doğa olmuşuz. Bakışları üstümüzde hissetmediğimizde veyahut girdiğimiz bir ortamda ilgi üstümüzde toplanmadığında korkup paniğe kapılmışız istemeden. Bunu fark ettiğimizde ise hemen silkelenip kendimize gelmişiz ve farklı olmaya kendimizi zorlamışız. Bence esas problem tam da burada, kendimizi farklı olmaya "zorladığımızda" ortaya çıkıyor. Öyle bir dönemin içindeyiz ki yaşamlar fark edilmek üzerine kurulmuş. Hedeflerimiz, başarılarımız, gittiğimiz yerler, kıyafetlerimiz hatta dinlediğimiz müzikler ve izlediğimiz filmler tamamen fark edilmek ve insanlara göstermek için kullandığımız birer araç haline dönüşmüş. Zaten günümüzün vazgeçilmez parçası sosyal paylaşım siteleri de bu amaç üzerinden doğmamış mı? Hiç düşünüyor muyuz mesela bir insan neden sevgilisini, gittiği yerleri, yediği yemekleri paylaşma ihtiyacı duyar? Cevabı çok basit: Onaylanmak ve fark edilmek için... Dışarıdan, insanların "Ne kadar da mükemmel bir hayata sahip!" diye iç geçirmesini duymak için verilen bir uğraş... Yazar, Doğa üzerinden günümüz "plaza" insanlarını öyle güzel betimlemiş ki, okurken çevrenizdeki insanların çoğunun böyle olduğunu çok rahat idrak edebileceksiniz. Dışarıdan kusursuz gözükmek isteyen, hayatında kariyeri ve başarıları dışında hiçbir şeyi umursamayan, sosyal medyada paylaştığı fotoğraflardaki beğeni sayısıyla mutlu olan biri Doğa. Ayrıca, zayıf kalmak için hiçbir şey yememeye bile razı olup, kahvesinden asla vazgeçmemeyi seçen bir kadın. Ne kadar da tanıdık geldi değil mi? Özellikle son yıllarda biz kadınlar üzerinde kurulan güzellik ve mükemmellik algısı çığrından çıkmış vaziyette. Sadece bizim ülkemizde değil tüm dünyada kadınlar bu şekilde yaşıyor veya yaşatılmaya zorlanıyor. Kitabı okurken, karakterin daha derinine indiğimde her ne kadar Doğa'ya acıyıp onu eleştirsem de, ileride bir Doğa olmaktan ne kadar korktuğumu gördüm. Okuduğum okulu ve bölümümü göz önünde bulundurduğumda ileride bir plaza kadını olmam çok olası. Peki sonumuzun Doğa gibi olmaması için ne yapmamız lazım? Maalesef ki bu sorunun cevabını ben de tam olarak bilemiyorum... "Doğa'nın Tarihi" söz konusu herkesin muhtemel sonuna etkileyici bir şekilde değinmiş. Yaşadığımız bu modern hayat bize ne getiriyor bilinmez; fakat başta benliğimiz ve özgünlüğümüz olmak üzere çoğu şeyi alıp götürdüğü kesin. Hedeflerimiz, amaçlarımız sadece farkımızı fark ettirmek oluyor, onaylanmak ve beğenilmek için bütün dünyayı kendi etrafımızda döndürmeye çalışıyoruz. Doğa'nın girdiği o çıkmaz sokağa giriyoruz.