Suç ve Ceza

Dünyada yer alan edebi eserler insanda farklı duygular yaratır. Bazı edebi eserlerde insan kendini odak figürle özdeşleştirir, figürün ortaya koyduğu fikir okuyucu ile bağdaşır. Bazı edebi eserlerde ise figürler ortaya hiç görülmemiş bir fikir atarlar ve hayatlarını fikirlerine göre yönlendirmeye çalışırlar. Aynı zamanda bu eserler dönem gerçeklerini yansıtırlar ve o zamanki toplum hakkında ipucu verirler. Dünyaca ünlü yazar Dostoyevski'nin dünyaca ünlü eseri Suç ve Ceza adlı eserinde bunu odak figür Raskolnikov üzerinde görmek mümkün. Raskolnikov zor hayat şartları altında yaşayan, hukuk okumak için ailesinden uzaklaşıp St. Petersburg'a gelmiş bir gençtir. Bu durum benim aklıma öğrencilerin yaşadıkları zorlukları getiriyor. Ulaşım, parasızlık gibi sıkıntılar günümüz öğrencilerinde de görülebilmektedir. Mesela ben ve üniversitedeki çoğu arkadaşlarımın yaşam şartları dışa bağımlı olduğundan çoğu zaman kötü durumlar içine düşebiliyoruz. Parasızlık ya da belli saatlerden sonra eve dönememek gibi durumlar söz konusu oluyor. Bundan dolayı Raskolnikov figürünün yaşadığı zorlukların biz öğrencilerin yaşadığı zorluklara benzediğini düşünüyorum. Yapıtta 'ezen ezilen' ilişkisi belirgindir ve ben bu ezen ezilen durumunun her ülke ve her toplumda olduğunu düşünüyorum, zengin, makam sahibi insanların, bazen hak ettiklerinden fazla kazandıklarını ve aynı zamanda alt tabandaki insanların daha çok çalışmalarına rağmen karın tokluğuna çalışıyor olmalarına benzetiyorum. Mesela televizyonda karşılaştığımız 'ünlülerin' çoğunun kendi şarkılarını yazıyor olmamasına rağmen zengin olmaları ama şarkıların temelini oluşturan çalışanların o kadar göz önünde bulunmayıp emeklerinin karşılığını alamıyor olması durumunu çağrıştırdı. Aynı zamanda romanda tefecinin varlığı, bizim toplumumuzda yer alan, borç batağına batmış, bankalardan kredi dahi alamayan yoksul insanlar aklıma geldi. Çoğu zaman televizyon veya sinema filmlerinde karşılaştığımız bu tip insanların git gide çok derin borçlara daldıklarını ve yaşadıkları zorlukları göstermiştir. Bu durum, beni, gerek kitapta bu sorunsalla karşılaştığımda, gerek dizi veya filmlerde gördüğümde bende derin üzüntü oluşturuyor çünkü insanların hayatlarını devam dahi ettiremeyecekleri bir düzenin ortada olduğunu hissettiriyor. Okumuş ve sorgulayan bir figür olarak yaratılmış olan Raskolnikov 'herkesten öte insanlar' diye bir grup insanın varlığından bahseder. Ben bu fikri benimsedim çünkü bana öyle geliyor ki insanlar genel olarak başkaldırmak yerine var olan sistemde yaşamlarını sürdürmeye çalışıyorlar. Oysa var olduğumuz sistemi dünyaya getirenler, adalet düzenini kuranlar 'herkesten öte insanlar' oluyorlar. Bu 'herkesten öte insanlar' suya sabuna dokunmayan değil, gördükleri yanlışlara anında müdahale eden, korkusuz insanlar oluyorlar. Hatta bence bu 'herkesten öte insanların' bir başka özelliği ise çağa ayak uydurarak adım atabiliyor olup aslında hepsinin farklı çığırlar açıyor olması. Raskolnikov'un da örnek gösterdiği gibi Napolyon veya Hz. Muhammed veya benim örneklerimden Mustafa Kemal Atatürk, Karl Marx veya Adam Smith ve David Ricardo gibi düşünce adamları ve liderler geliyor. Bu yüzden ben Raskolnikov'un bu düşüncesine katılıyorum. Raskolnikov figürü üzerinden incelenen kavramlardan biri olan 'vicdan' ve işlediği cinayetten duyduğu pişmanlıktan ötürü hissettiği başarısızlık da bende insanların hissettikleri duyguları aklıma getirdi. Her insan cinayet işleyip pişman olmaz belki ama her insan farklı olaylar sonucu aynı duyguları paylaşır. Mesela bir insanı kırdıktan sonra, bir insanı kaybettikten sonra da aynı duyguları hisseder. Raskolnikov'un vicdan rahatlatması ise bende aynı zamanda okuduğum 'Therese Raquin' adlı kitaptaki katillerin farklı şekilde vicdan rahatlatmaya çalışmasını çağrıştırdı ve bu beni memnun etti çünkü farklı yazarların farklı şekilde aynı şeyleri incelediğini hissettiğim için bu kavram üzerinde düşündüm. Çocukken evin içinde top oynarken evde bir eşyayı kırdığım zaman, mesela, yaptığım şeyden ötürü vicdan azabı duyardım ve annem bende bu vicdan azabını bende pekiştirirdi. Ben de sonuç olarak kendimi sorumlu hissettiğim için annemin gönlünü almaya çalışırdım. Dostoyevski'nin 'Suç ve Ceza' adlı eserinin bende oluşturduğu ve uyandırdığı duygu düşünceler bu şekildedir. Bu kitap bana var olan adaletsizliğin, ezen ilişkisinin, toplumsal yapının durumunu çağrıştırdı. Aynı zamanda vicdan ve vicdan rahatlatmak gibi kavramlarının kendi hayatımda yaşadıklarım çağrıştırdı.