BOŞLUK VE TOZ

Bazen kaçmak isteriz. Elimizdeki her şey bizi boğduğunda, bir amaca ihtiyaç duyup hedeflerimizin bir sonucu olmadığı hissine kapıldığımızda, koşmak istediğimizde... temiz bir sayfa ararız kendimize. Satırları ve kelimeleri atlayıp, paragraflardan düşerek o beyaz sayfaya atmaya çalışırız kendimizi. Öyle bir dürtüdür ki bu her şeyi ve herkesi geride bırakmaya itebilir bizi, sırf, kendimizi bulabilmeyi umduğumuz o anlarda. Murathan Mungan'ın 'Çador' adlı kitabı, yitip gitmenin hikayesidir. Akhbar'ın açtığı temiz sayfanın sonuna vardığında çıktığı arayışı anlatır. Onun yok oluşunun, kadınların ruhlarını unutmasının, ve aile acısının baş döndürücü çöl sıcağının altında cümlelere dökülmesidir. Durup kitabı anımsamaya çalıştığımda rüzgarda uçuşan çöl kumları arasında umutsuz bir sürükleniş canlanıyor zihnimde. Bir aileye, sığınacak bir kucağa ihtiyaç duyarak, Akhbar'la beraber çıkılan bir arayış. Her bir sayfada buruk bir umut duyuyor okuyucu, sonunun nereye varacağını bilse de evini savaş zamanı terk edip, yıllar sonra geride bıraktıklarını aramak için dönen Akhbar'la beraber düşlemekten alıkoyamıyor kendini ve günler geçtikçe onunla beraber yalnızlığa boğuluyor. Çador, edebi olarak besliyor insanı. Betimlemeleri ve yol boyu tanışılan insanların nasihatleriyle. Aklımda yer eden iki sahnesi var kitabın. Bunlardan birincisi Akhbar'ın aktara gittiği, o an, o dükkanda bulunup her baharatı koklayabildiğimiz bölüm. Yazar dükkanda bulunan malzeme ve eşyaları saydıkça, zihindeki görüntünün parçaları bir bir, üstlerine ışık tutulmuşçasına, belirerek gerçek hayatta bulabildiğimiz o masalsı bahar diyarını gösteriyor bize. Her bir kokuyu alıyoruz ancak hiçbirini tanımlamıyor. Kitap öylesine betimlemelerle gelmiş ki o sayfaya, o an zaten oradasın ve kokluyorsun. Kelimelerin gücünü orada hissediyor işte insan; çünkü beş duyunun zihnin derinlerinde bir yerde birbirine girdiği, kişinin artık farkı ayırt edemeyip her şeyi sadece benliğiyle hissederek yitebildiği noktaya dokunuyor kelimeler ve baharatların kokusu böylece sayfalara karışıyor. Diğer sahneyse kitabın en sonunda yer alıyor; Akhbar'ın hepten kendini kaybetmesinden hemen önce. Zihninde bebeklikten geriye, doğmaya ve öncesine sürükleniyor. Kundağını ve annesinin dokunuşunu anımsarken okuyucu da kelimelerle sarmalanıp, kucaklanıyor. Kitap boyu süregelen ağırlık tamamen çullanıyor içine, bir daha o bebek olup dünyayı o şekilde keşfedemeyecek olmanın bilinci ve yalnızlığın ağırlığı bu. Kitap sadece bir sürüklenişten ibaret değil elbet. Gözlemlerle dolu; sosyal hayatta kadının konumuna, savaşın bıraktıklarına ve geride kalamayanlara dair. Kadınların kapanıp, o kumaşların altında sonsuza dek yok olmalarını anlatıyor ve muhtemelen bu kitabı okuyacak pek çok kadının içinde yer eden sosyal bir yaraya değinirken, bir yandan da erkeklerin aslında dengeli bir topluma muhtaç kaldıklarını vurguluyor. Savaş sonrası gerilimi ve mutsuzluğu görebiliyoruz her sayfada. Suskun insanları ve anlatmadıklarını okuyoruz. Sahip olduğu herkesi kaybettiği sırada Akhbar'layız; neden gittiğini biliyor, onu kınamıyoruz ve tıpkı onun gibi sadece pişman olup üzülebiliyoruz. O kaçmış ancak ait olamamış, ait olduğu yer ise döndüğünde onu terk etmiş. Çador sonsuzluğa açılan bir sonun başlangıcı kadınlar için; burkalarının ardına gizlenmelerinden önceki adım. Dünyadan gizlendikçe yok olup, yokluklarını göstermek için burkalarına girdiler. Hepsi birer siluet oldu zamanla, tüketilmiş ve bastırılmış... Acıları, özlemleri, ve sözleriyle bir kumaş kafeste yaşar oldular. Akhbar içinse bu yok oluş biçimi, hiçliğe ve insanların umursamazlığına gömülebilmek bir kaçış oldu. Mezarlarda dolaştıkça ölülerin sesi, yaşamayı unutan dünyanınkinden daha melodik gelmeye başladı. Kitap işte bunu anlatıyor, bu düşüncelerle sarmalıyor okuyucuyu. Bazen kaçmak isteriz. Temiz bir sayfa açıp her şeye baştan başlamayı. Sanırız ki kendimize düşlediğimiz dünyayı bu şekilde kurabilir, sevdiklerimizden uzakta olmaya dayanabiliriz. Ancak çoğu zaman gittiğimiz yer bize ait değildir, anılarımızla beslenmemiştir. Geçmiş tozlandıkça, solmuş renkleriyle daha sıcak görünür bize. İçinde bulunduğumuz andansa çoktan tüketmiş olduklarımızı yaşayabilmeyi ister, onlara sığınmayı deneriz. Bizi kabul etmediklerindeyse daha büyük bir hırsa kapılarak onları elde edebilmek için kendimizi tekrar etmeye kalkışırız. Ancak o kişiler değişmiştir, sen değişmişsindir, ve anları tekrarlamayı denediğinde avuç avuç toz kalır elinde, genzinde, ve zihninde. Bazen kaçmak isteriz. Ancak temiz sayfalar boştur, ve kimi zaman sen de o boşlukta asılı kalırsın.