İNSAN MATRUŞKALAR

Rus yapımı ahşap bir oyuncak türü olan matruşka, aslında anne figürünün içine doldurulmuş birkaç çocuktan meydana gelen bir simgelemedir. Fakat sanatın her alanında olabileceği gibi, matruşkalar da farklı yorumlamalara açıktır. Benim matruşkalarla ilgili olan düşüncelerim, bir arkadaşımın Rusya'dan getirdiği minik bir matruşkayı bana hediye etmesiyle başlamıştı. Soğuk bir geceydi ve biz de çalışmamıza küçük bir mola vermiş, geceyi soluyarak bir ağacın altında dikiliyorduk. Cebinden matruşkayı çıkardı ve bana uzattı, "Sana getirdim." Hem matruşka yeniydi, hem de henüz yakından tanımaya başladığım karşımdaki insan. O gece bir bankta oturup matruşkalar hakkında sohbet ederken elbette matruşkanın içinde birkaç farklı bebek olduğunu biliyordum. Benim bilmediğim, karşımdaki insanın içinde nelerin olduğuydu. Matruşkanın dışı, yani en büyük bebek, dikkat ettiyseniz eğer daha bir özenlidir. İşlemeler itinayla işlenmiştir içindekilere kıyasla. Detay da gösteriş de daha boldur. İşte o gece karşımda oturan çocuğu izlerken ben de, bu itinayla işlenmiş desenlerin büyüsüne kapılmıştım. Tavırlarına, sesine, gülüşüne... Onu kendi yapan değerlerden uzak değildi elbette ki. Ama yalıtılmıştı. Onu daha çok tanımak için daha fazla vakit geçirdim. Uzun bir süre ilk kabukta kaldım. Altından farklı bir bebek çıkacağını düşünmemiştim bile. Oysa dikkatle incelerseniz matruşkayı, tam ortasında enine geçen bir çizgiyi fark edersiniz siz de. Küçük bir kuvvet uygulayıp onu açtığınızda karşınıza daha küçük, aynı desenlerle doldurulmaya çalışılmış bir matruşka çıkar. Bu matruşka sizi korkutmaz. "Tıpatıp aynısı" diye düşünebilirsiniz bile. Dikkatli olun. Bu, sizi Aybalık 2 meraklandıracak. İkinci kabukta uzun bir süre geçirmeyeceksiniz. O enine çizgiyi kontrol bile etmeden ikinci bebeği de ortadan ikiye ayırıp üçüncü bebekle karşılaşacaksınız. Benim matruşkam toplam üç bebekten ibaretti. Ortalama bir matruşka bebeğe göre az sayıda. Zaten benim de karşımdaki insanın içinde gizli olan yönlerine ulaşmak çok zamanımı almamıştı. Her yönüyle harika bulduğum o matruşka, bir süre beni büyülemeye devam etti. Maalesef ki, insanları tanıdığınıza emin olmak öyle hemen ilk kabuğu tanımakla olmuyor. İlk bebeğe göre karar verilecek bir şey değil bu asla. Bekleyin, zamanı gelince ikinci kabuk, öbür kabuğa da ulaşmak için gereken işareti gösterecektir. İkinci kabuk. Beklemediğiniz ama anlayışla karşılayabileceğiniz olaylar dizisini getirir. Benim için bu dönem, geleceğe dair bolca sinyal vermişti ama ben kulaklarımı bunlara kapamayı yeğledim. İkinci matruşka bebeğinizin hala ilk matruşka bebeğiniz olduğuna inanmaya çalışmanız, onun öyle olduğu gerçeğini değiştirmiyor elbette. İçimdeki ses, "bu matruşka farklı, senin beğendiğine benzemiyor" derken, ben o sese "bak burası tıpkı ilk matruşkam gibi, yalnızca şurası biraz olmamış" diye karşılık veriyordum. Onun iyi yönlerini görüp, ona yakıştıramadığım şeyleri görmezden geldim. Üçüncü bir matruşka olabileceği fikri ise aklımda dolanıyor, karşımdaki kişinin asla olmayacağını düşündüğüm özellikere sahip olmasından korkuyordum. Bunları düşünmeme kalmadan, o çok beğenip büyülendiğim insanın üçüncü matruşkasıyla karşılaştım. İçimdeki ses sustu. Bir şey söylemesine gerek yoktu. Ben de farkındaydım, ilk matruşkadan eser kalmamıştı. Üzüldüm. Matruşkaları iç içe dizip onları hiç görmemişim gibi davranmak mümkün değildi. Yapamadım zaten. Artık matruşkama baktığımda onun içini görebiliyordum. Beklentilerim ve bunların üzerine yarattığım her kavram yıkılıp paramparça olmuştu. Aybalık 3 Karşımızdaki insana, ilk kabuğuna bakarak yüklediğimiz değerler teker teker silinip gidince, yerine konulacak başka bir şey bulunmuyor. Artık o ilk kabuk bile aynı gözükmüyor gözünüze. Hediye matruşkamı kitaplığımın güzel bir köşesine yerleştirdim şimdi. Bu, bana O'ndan geriye kalan tek anı. Bana bakıyor ve her defasında insanların da birer matruşkaya benzediğini, tanıdığımızı zannettiğimiz insanların asla ilk kabuktan emin olamayacağımız davranışlar ve kişiliklere sahip olabileceğini hatırlatıyor.