Yapacak Bir Şey Var

"Godot'yu beklemek" dilimize yerleşen, sıkça duyduğumuz bir söz. İlk kez lise yıllarında duyduğum bu sözün kaynağını araştırdığımda İrlandalı yazar Samuel Beckett'in Godot'yu Beklerken adlı tiyatro oyunuyla ilişkili olduğunu öğrendim. Oyunu izlemek için Ankara'daki tiyatroların repertuvarlarını araştırdım fakat hiçbirinde oyunun oynandığına rastlamadım. Sonuçta merakımı gidermek için oyun metnini okumaya karar verdim. Godot'yu Beklerken, Samuel Beckett'in en bilinen eseridir. İlk olarak Fransızca yazılmış ve Paris'te sahnelenmiş olan oyun, sonrasında diğer dillere de çevrilip başka ülkelerde de oynanmış. Oyunun çok ses getirmesinde türü etkili olmuştur. Absürt tiyatro (uyumsuz, saçma tiyatro türü) olarak nitelenen, alışılmamış biçime sahip olan bir tiyatro eseri Godot'yu Beklerken. Türünden dolayı eserde belirgin bir olaya yer verilmemiş, oyun fazla aksiyon içermiyor. Olay örgüsü ön planda olmadığı için uzam ve zaman kavramları da pek net bir şekilde belirtilmiyor. Eser, varoluş felsefesi ve bu konudaki düşünceler üzerine kurulmuş. Oyunda, hayatları bekleyiş içinde geçip giden iki dost vardır: Vladimir ve Estragon. Bu iki figür, karakter özellikleri bakımından zıt düşüyorlar. Estragon maddiyatçı ve cahil bir figürdür. Fiziksel olaylar ve özellikler onun için daha önemlidir. Onun için insanın güdüsel yanının simgesi diyebiliriz. Vladimir ise bilge, düşünen bir figür olarak sergilenmekte. Manevi değerler onun için daha önemli. İnsan onuruna değer veriyor, soyut bir şekilde düşünüyor. Vladimir ile Estragon arasında geçen şu diyalog bu belirlememin en tipik örneğidir: "Estragon: Bir onluk bile makbule geçer./ Vladimir: Dilenci değiliz biz."(s. 49) Bu iki dost, oyunda "Godot" adında birini bekliyorlar, bekleyerek geçiriyorlar hayatlarını. Bu sırada ne birbirlerinden kopabiliyorlar ne de beklemekten vazgeçebiliyorlar. Oyunda sergilenen bu bekleyiş sıkıcı, boş ve amaçsızcadır. Vladimir ve Estragon'un Godot'yu beklemesi gibi insan da hayatı boyunca hep bir bekleyiş içindedir. Hayatın vazgeçilemez bir parçasıdır beklemek. Önce dünyaya gelmek için bekleriz, sonrasında ömrümüz bir şeyleri beklemek ile geçer. Her insan için beklenen şey farklı olsa da bekleme eylemi ortaktır. Kimi insan iyi hayat koşullarına sahip olmayı, kimi hayatının aşkını bulmayı, kimi de torunlarını kucağına almayı hayal eder ve bekler. Yaşadığımız hayatla aramızdaki bağı oluşturan Tezerişener, 2 bu bekleyişlerin her biri bizim amacımız, gerçekleştirmeyi istediğimiz hayallerimizdir. Samuel Beckett'in oyunu da bekleyiş kavramı üzerine kurulu. Oyundaki Godot, hayattaki beklentileri simgeliyor. Eserde iki figür kendi Godot'larını bir şey yapmadan edilgen şekilde bekliyorlar. Biz de bazen aynısını yapıyoruz aslında. Hayattan çok şey bekliyoruz, hem de çaba göstermeden, yorulmadan, hiçbir şey vermeden. Fakat yapılması gereken "Godot"u oturduğumuz yerden beklemek değil, onun için çalışıp emek sarf etmektir. Hiçbir şey birden ayağımıza gelmez ya da beklenmedik bir şekilde gerçekleşmez. Bir şey yapmadan beklemek, sahip olduğumuz hayatı boşa geçirmek, elimizde olan zamanı kötüye kullanmaktır. Hayatı ertelemektir aslında boş boş beklemek. Kendimizi kandırmak, kendimize yalan söylemektir. İnsan, hedefi doğrultusunda kendini geliştirmediği takdirde tekrara düşer. Yaşadığı hayat tekdüzeleşir, sürekli fakat farkında olmadan aynı bekleyişi yaşar durur. Amaçsızlığı seçen, bir süre sonra kendini unutur, benliğini kaybeder. Bir başka deyişle tükenmeyi bekler. Bitmek bilmeyen bekleyişte insan hiç mi bir şey yapamaz? Yapabilir tabii ki. Bu bekleyiş sürecinde takınacağı tutum geleceğini belirler insanın. Ya kolaya kaçacak, ben böyle rahatım, ne olacaksa zaten olur deyip kendi köşesine çekilecek ya da çağına ve kendine yaraşır bir "Godot" belirleyip onun doğrultusunda çalışacak. Engeller ve zorluklarla karşılaşılsa da yapılması gereken de budur. Madem yaşıyoruz, bir amaç için yaşamalıyız. Kendimize hedefler koyup onlara ulaşmak için çaba göstermeliyiz. Amacımıza bizim gitmemiz gerekir, onun bize gelmesini beklememeliyiz. Vladimir'in de dediği gibi "Burada vaktimizi ziyan etmeyelim. Fırsat çıkmışken bir şeyler yapalım!" (s. 103) Sahip olunan amaç, insanı insan yapar. Yaşama tutunmak ve devam etmek için bir sebep sunar.