Gökdelen'in Gölgesi Altında

Melih Ergen'in yeni eseri 'Varuna'nın Bin Gözü' oldukça zor takip edilebilen bir eser. Birinci bölümü boğulmadan geçebilme şansına erişmişseniz eğer ikinci bölüm biraz daha az acımasızca hırpalıyor sizi. Bir ara yazarın kitabı okunsun diye yazmadığını bile düşünebilirsiniz. Zaten yazar birinci bölümün sağ üst köşesine Maurice Blanchot'un sözlerini iliştirmiş korkmamanız için. 'Okunsun diye yazılan her şey anlamsızdır.' diye uyarıyor sizi pradoksun filozofu Maurice Blanchot birinci bölümün sağ üst köşesinden. Bir ara acaba yanlış mı yaptım bu kitabı seçmekle demekten kendimi alamıyorum. Sonra kapılıyor zihnim bu hiç karşılaşmadığım, bir tür beyin jimnastiğine benzeyen anlatım biçimine. Bir kentten bahis ediyor yazar, gölgesi bir karabasan gibi üstüne çöken bir gökdelenin inşa edildiği, insanlarının hayatlarını heyula gibi yaşadığı bir kent . Gölgesinin bile insanların kendileri olmalarını engellediği bir gökdelen bu ve insanlar hep başkası kılığında kentte rüyada dolaşır gibi dolaşıyorlar . Yazar bunun nedenini gökdelenin kentin tek ve mutlak aklı omasına bağlıyor. Tek doğru, tek kural, tek buyruk... 'Babil Kulesi'nden esinlenerek inşa edilen gökdelen...' diyince yazar, kafamda şekillenmeye başlıyor bu gökdelenin gölgesinin bile neden kentteki insanları çıldırttığı. Böyle olmamış mıydı, yaklaşık 2500 yıl önce, Babil'in ünlü kulesini inşa ederlerken de zaten. O zaman da insanlar çıldırmıştı. Kule onları da çıldırtmıştı. İşte 2500 yıl sonra yine Tanrının göğüne yeni bir yapma Tanrı yerleştiriyorduk yine. Yalnız kendine inananları koruyan , hep kendine benzeyen insanlar üreten, kendi doğrusu tek doğru olan bir bilinç 'Gerçekten kimim ben?' sorusunu sordurtmayan ya da sormamak için bizim yarattığımız bir gerçeklik, bir bilinç. Çalışmanın, bir işi olmanın zorunlu olduğu; delirmek demenin çalışma isteğini yitirmek demek olduğu; bütün hayatların 'tek tip' kılınmaya çalışıldığı, her şeyin en büyüğünü yapmak istemenin takıntı olduğu ve bunun dışında bir gerçek tanımayan bir bilinç. Teknolojinin insanları birbirinden ayıran, hayattan bezdiren, zihinleri durmadan meşgul ettirerek kendilerini bulmalarını engelleyen karanlık gölgesi zifiri karanlığı çöktürmüştü kentin üzerine. İşte sadece bize yol gösterecek tek Varuna kalmıştı. Bu, Hint mitolojisine göre, sadece akşamları gözleri olan yıldızlarla görebilen Tanrı, her yaptığımızı biliyor, görebiliyordu. 'Kimim ben?' sorusuna ancak Varuna'nın gözleriyle bakabilirsek kendimize cevap bulabilirdik ve bu sorunun cevabı bizi tek kurtarabilecek şeydi bu karabasan gibi rüyadan. Yazar bu soruya cevap bulmak için bence romanı adeta okuyucu ile birlikte yazıyor. Her sayfadaki bazen birkaç cümleyi içinde barındıran parantezlerle romanı okuyucu, kahraman ve yazarla etkileşimli bir bilgisayar oyununa dönüştürüyor. Kitabın son bölümümde de okuyucunun, yazarın ve kahramanın aslında aynı kişi olduğunu kanıtlamaya çalışıyor. Romanda birçok paradoks var. Bunladan biri de Varuna'nın anlayışına sahip olsak bile aradığımız huzuru bulamayacağımız. Yazar romanın bu amaçla son bölümlerinden birine bir aşk hikayesi sığdırmayı da başarıyor okuyucuyu memnun etmek için. Çünkü aşk her okurun beklediği bir tema romanda yazara göre. Kanıtlamaya çalışıyor kurtuluşun olmadığını. İlk önce bilindik bir aşk hikayesi: Onunla aynı işte çalışan arkadaşının tanıştırdığı bir kadınla tanışıyor ve sonra karısı ve çocuğunun annesi oluyor bu kadın. Varlığını reddettiğine kendini inandırdığı Tanrı bu sefer de karısının kılığında eziyet etmeye başlıyor kendisine. Kadının yaratma gücüne takılıyor kafası. 'Yaratan ben olmalıydım.' diye kederleniyor bu defa da. Mahmut sonunda bu bölümde dünyada hiçbir zaman huzurun bulunamayacağını en açık biçimde okuyucuyla paylaşıyor. Dağların, ovaların üzerinden uçarak Varuna'nın yani bir Tanrının gördüğü gibi görebilse bile evreni aşağıdaki uçamayan, kan ter içinde zamanla boğuşan insanların kederlerinin onu huzurundan edeceğini söylüyor ısrarla. Roman birçok sorunun beni avlamak için beklediği derin bir orman gibi ve zamanla tekrar tekrar okunduğunda birçok yeni kavram ile boğuşturacak beni. Şimdilik bende çağrıştırdıkları bunlar. Kafama neden Gökdelen'in zamanı üçe ayırdığı ve Gökdelen'den gelen çan seslerinin anı birdenbire değiştirdiği sorusu takıldı uzun süre ama bunun cevabını henüz bulabilmiş değilim. Zaten yazarın istediğinin de bu olduğunu artık tahmin edebiliyorum. Siz de ikinci bölümü geçebilirseniz eğer yazarın okurunu zorlamayı sevdiğini anlayabilirsiniz. Her bölümde hala okumaya devam edip etmediğimi kontrol ediyor parantez içindeki yorumlarıyla. Romanı okurken sanki kitabı beraber yazıyordum yazarla. Benimle konuşuyor, ne düşünebileceğimi hesaplıyor ve ona göre birkaç alternatif sunuyordu bana ve bazen her alternatifi de hayata geçiriyordu. Melih Ergen'in kitabı bir tür bağımlılık yaratıyor bu daha önceden görmediğim yazı türüne. Sanki benim ne düşündüğüm şekillendiriyor romanı ve sonunda kendisi de inandırmaya çalışıyor: kahramanın, okuyucunun ve yazarın aynı kişi olduğuna beni. Kitap okunması zor, bazen bir paragraf sürebilen cümleler ile dolu ve karmaşık bir biçimde yazılmış fakat beynimi tuhaf bir biçimde çalıştırdığını hissettim okurken ve Melih Egen'i en sevdiğim yazarlar listesine ekliyorum bu kitabı bitirdikten sonra.