BİR TIRTILIN AŞKI

Milena'ya Mektuplar isimli bu kitap, 1919 yılında tesadüfen tanışan Franz Kafka ve Milena Jesenska'nın birbirlerine yazdıkları mektupları içerir. Önceleri Milena'nın Kafka'nın tercümanı olmak istemesiyle başlayan bu mektuplaşma, sonrasında büyük bir aşka dönüşür. Babasıyla iyi geçinemeyen ve onun tarafından daima aşağılanan Kafka'nın, kendisiyle hemen hemen aynı sorunları yaşayan Milena'ya aşık olması şaşılacak şey değildir. Karakterleri çok farklı olmasına rağmen babalarıyla olan kötü ilişkileri, yaşadıkları hayatı aslında yaşamak istemiyor oluşları onları duygusal olarak birbirlerine yaklaştırır. Birbirlerinin mektuplarına o kadar değer verirler ki ikisi de o mektupları ölünceye dek saklar. Kafka'nın hastalığı nedeniyle mektup yazamayacak durumda olması ilişkilerini bitirir. Kafka, son mektuplarından birinde bu durumu şöyle ifade etmiştir: "Mektuplarımda sürekli olarak artan zayıflığım ve bu mektupları aşma çalışmalarım sadece bir şekilde sonuçlanıyor: hem sana karşı hem de kendime karşı adeta elim kolum bağlı durumda." (s. 313) Milena çok mu güzeldi? Kafka çok mu yakışıklıydı da Milena ona aşık oldu? Milena o kadar aşıkmış ki Kafka'nın tüm bahane ve itirazlarına rağmen mektuplaşmayı bırakmak istememiş. En sonunda Kafka her şeyi silip atan şu satırları yazmış aşığına: "Yanılmıyorsam birbirimize mektup yazmayı bırakmamız iyi olacak. Zaten bu mektuplar üzüntü vermek dışında bir şeye yaramıyor." (s. 313) Böylece bir mektupla başlayan bu aşk bir mektupla da son bulmuş. Aşık olmak, birine ya da bir şeye karşı aşırı sevgi duymak; sürekli onu düşünmek; onunla beraber olduğun anlara şükretmekse eğer Dünya üzerinde yaşamış en aşık insan şüphesiz Franz Kafka'dır. Sanırım Kafka'nın nasıl bir aşık olduğunu anlamak için Milena'ya yazdığı şu satırlar bile yeterli: "Yanımda yürüyordun Milena, bir düşünsene, yanımda yürümüştün ve benimleydin." (s. 98) Kitapta Milena'nın Kafka'ya yazdığı mektupların yer almaması okuyucuyu biraz eksik bırakıyor. Milena'nın Kafka'ya cevaben yazdığı mektuplar kitapta bulunmamasına rağmen Kafka duygularını o kadar açık anlatmış ki insan kendini o aşka tanık olmuş gibi hissediyor. Tüm mektuplaşmaları boyunca sadece birkaç kez görüşmüş olmalarına rağmen aşık olmaları bir mucize gibi. Bana göre onlar yanlış yerde, yanlış zamanda tanışmış birbirlerine yasak iki insan. Yasak olmaları engellemiyor mektuplaşmalarını, birbirlerini iyi anlamalarını, beraber değilken bile birbirlerini düşünmelerini. Kitabı okuduktan sonra Kafka'nın hayatını da merak edip okudum: Kafka o kadar çekingenmiş ki yaşadığı ve kimseye anlatamayacağı sorunlarını bile Dönüşüm isimli bir kitapla böcek rolüne bürünerek anlatmış. Hayatını okuyunca anlıyorsunuz çaresizliğini, yalnızlığını, güvensizliğini, hayata nasıl bir korkuyla yaklaştığını. Kendisini babasının karşısında bir böcek kadar aşağılık görüp günden güne içine kapanan Kafka'nın hayatı Milena ile tanışınca şüphesiz değişmiştir. Çiçekler açmıştır Milena ile tanıştığı andan itibaren Kafka için, böcekler bile güzel görünmüştür gözüne. Bu içine kapanıklığını Milena ile aşmaya çalışmış; fakat görüşemiyor olmaları Kafka'nın dertlerini artırmış olmalı ki verem hastalığı nüks etmiştir. Bu nedenle bırakmıştır belki de çok sevgili Milena'sıyla mektuplaşmayı. Kimilerine göre yasak sayılan bu aşkın pençesine düşmesi Kafka için adeta bir mucizedir bana göre. Franz Kafka eğer bir tırtıl olsaydı, bu aşk Kafka için tırtıldan kelebeğe dönüşmesi olurdu. Bu aşkı bitirmek zorunda kalması ise güzelliğine ve göz alıcılığına rağmen yaşamının bir günde sona erecek olmasıdır. Kelebek olması bile kurtaramaz hayatına tırtıl olarak başlamış güzel kelebeği. Kurtaramamıştır Milena'sına kavuşmuş Kafka'yı. Oysa ki Kafka için Milena'dan sonra adı bile değişmiştir. Artık Franz Kafka değildir o, "Milena'nın"dır. (s. 174) Öldüğü ana kadar da Milena'nın olarak kalmıştır. Bundan sonra benim için aşkından yanıp kül olmuş Kerem (Kerem ile Aslı) de Kafka'dır, çöllere düşmüş Mecnun da (Leyla ile Mecnun). Hatta bir tırtıl, bir kelebek görünce bile aklıma Kafka gelecek. Henüz aşık olmamış ya da aşkı tattığını düşünen her "Kafka"nın okuması gereken bir kitap.