"Bana Ne" Diyebilmeyi Öğrenmeliyiz

Özellikle bizim toplumumuzda çok sık rastlanılan bir davranış mı yoksa her toplumda karşılaşabileceğimiz türden bir özellik mi tam emin olamıyorum, ama bana millet olarak "Bana ne" demeyi bilmiyormuşuz gibi geliyor. Sanki her konuda bir yorumumuz olmalıymış, her şeye karışabilebilirmişiz ve her şey bizim kontrolümüz altında olmalıymış hissine kapılıyor gibiyiz. Belki de kendi komplekslerimizden dolayı başkalarının hayatlarına karışarak kıskançlığımızı bastırmaya çalışıyoruzdur. Bu davranışın nasıl bir psikolojik kaynağı var akıl yürütemiyorum, ama kendi hayatımda karşılaştığım durumlardan bir çıkarım yapacak olursam bu gibi sosyal baskılara maruz kalan kişinin psikolojisi giderek bozuluyor ve devamında sağlıklı düşünememeye başlıyor. Bunu derken ne kastettiğimi biraz daha netleştirmek için kendi yaşadıklarımdan birkaç örnek vermek istiyorum. Ben endüstri mühendisliği bölümündeyim ve not ortalamam da ortalamanın epey üstünde diyebiliriz. Bu yüzden her dönem beş ders almak yerine altı ders alıp ilgimi çeken bir bölümde yan dal yapabileceğimi düşündüm. Özellikle insan davranışlarına çok ilgili olduğum için tercihimi de psikolojiden yana kullandım ve bu sene yan dala başladım. Bu kararı vermek benim için kitapçıya gidip dakikalarca süren karar aşamasından sonra huzurla orayı terk etmek gibiydi. Gerçekten ilgimin olduğu ve merak ettiğim şeyler hakkında ders alacak olmam beni inanılmaz motive ediyordu. Ta ki bu isteğimi çevremdekilerle paylaşıncaya kadar. Annem, babam ve okulda fikrine en saygı duyduğum öğretmenimin beni bu konuda desteklemesine rağmen hedeflerimi başkalarına anlattığımda aldığım her cevap beni daha da hayal kırıklılığına uğratıyordu. Kime yan dala başladığımı hevesle anlatsam hep aynı cümleleri duyuyordum. "Neden ekonomi bölümünü tercih etmedin", "Sizin bölümde hep onu tercih ederler halbuki", "Bence hata yapmışsın hiçbir işine yaramayacak bu senin"... Benim ilgi alanlarımı ve hayallerimi bilmeyen hatta beni tanımayan kişilerin bana böyle müdahale etme hakkını kendilerinde bulması benim çok gücüme gitti. Herkes birbirinin hayatına karışmaya -bir fikir sahibi olmamasına rağmen- ne kadar meraklıymış o zaman anladım. Üstelik bu sadece akademik hayatımda karşılaştığım bir durum olmadı. Kendimi bildim bileli hep zayıf biri oldum. Bana da her gün aynı Olivya'ya dedikleri gibi "Kız, nasıl böyle incecik kalorsun" dediler (11 Karabıyıkoğlu). Bana şimdi "Bunda üzülecek ne var? Herkes zayıf olmak istemez mi zaten" diyecek olabilirsiniz fakat her gün tekrar tekrar "Çöp gibisin, kolunu şöyle tutsam kırılır mı ki? Sen kesin rüzgarda uçuyorsundur, söyle annene sana birkaç taş bağlasın da uçma" gibi tepkilerle karşı karşıya kaldıktan sonra insan bunu sanki bir hastalık veya utanılacak bir şeymiş gibi algılamaya başlıyor. Bana böyle söyleyenlerin niyeti kötü olmayabilir de. Bilemiyorum bunu fakat bir yerden sonra aynı şeyleri tekrar tekrar yaşayınca kişi bunalıyor ve psikolojik açıdan çok zorlanıyor. Bir zamanlar hatırlıyorum da kilo alabilmek için aç hissetmesem bile kendimi zorluyordum yemeye, sırf biri bana yine "Çok zayıfsın" demesin diye. Kısaca demek istediğim şu ki, her şeye bir yorum getirmeden önce düşünsek ne kadar da güzel olur. "Ben şimdi bunu söyleyeceğim ama kime ne faydası olacak ki" diye sorgulamalıyız kendimizi bazen. Başkalarının hayatına illa yorum yapmamız gerekiyormuş, onlara düşüncelerimizi muhakkak belirtmemiz lazımmış gibi düşünmesek mesela. Hepimiz "Peki bundan bana ne" diyebilmeyi öğrenmeliyiz. Özellikle de kişinin bundan ne yönde etkileneceğini tahmin edemiyorsak dikkat etmeliyiz buna. Mesela yan dal için psikoloji bölümünü seçtiğimi öğrendiklerinde hakkımda hiçbir şey bilmeden eleştirmek yerine bana "Güzel bir tercih yapmışsın, başarılar sana" deseler ne kadar da doğru olur. Yıllar sonra beni gördüklerinde "Hala çöp gibisin" demek yerine "Ne kadar güzel olmuşsun bugün" de diyebilirler hatta.