BİR YUVA UĞRUNA

Küçük, sıcacık bir ev günün tüm kargaşası sonunda geri dönülen, pervasızca içine sığınılan. Tarçın ve vanilya gibi huzur verici, termemiz hava gibi yağmur dinince içine çektiğin, yeni aldığın bir kitabın ya da yeni biçilmiş çimlerin kokusu gibi... Endişenin, kaygının, korkunun olmadığı bir yuva arayışı bizimkisi; yargılanmadığımız ve hatta anlaşıldığımız. Yuva denildiğinde akla gelen ilk şey bir evdir genellikle fakat bu dört harf çok daha fazla şeyi barındırır içerisinde. Yuva sevdiğimiz, tarafından sevildiğimiz insanlardır; en sevdiğimiz tattır, kokudur; içimize dokunan bir şarkıdır ve tutkuyla yaptığımız her şeydir. Jeanette Winterson'ın Normal Olmak Varken Neden Mutlu Olasın adlı kitabını okuduğumda hepimizin her gün, her saniye sürdürdüğü bu aidiyet ve yuva arayışına bir başkasının gözünden bakma şansı yakaladım ve bu kavramların hayatımı çizdiğim doğrultuya ne kadar büyük etkileri olduğunu anladım. İçinde doğup büyüdüğümüz evin, bu evin bireylerinin her zaman farklı bir anlamı vardır bizim için. Eğer şanslıysak yuva kavramını öğrendiğimiz yerdir bu ev fakat üzerine düşündüğümde fark ettim ki yuva kavramını öğrenip öğrenmemek değil tek odaklanılması gereken; öğrendiğimiz yuva kavramının ne olduğu hayata bakış açımızın, kişiliğimiz oluşmasında çok büyük bir etken. Dünyası, hayat anlayışı ev dediğimiz bu dört duvar arasında gözlemlediği olaylar ve davranışlardan ibaret olan bir çocuk öğrendiği kavramların doğruluğundan şüphe duymaz, onları sorgulamaz. Havaya attığında yere düşen taş kadar gerçek ve kesindir bu çocuğun deneyimleri. Annesine ve babasına bakar çocuk adeta Tanrıymışçasına. Tek önemli olan onların kendisine davrandıkları biçim de değildir; birbirlerine karşı olan tavırları, hisleridir. Yuvasında gördükleriyle tanımlar her çocuk sevgiyi, nefreti, öfkeyi, şefkati, şiddeti. Ancak çok sonra anlar başka hayatların, başka tanımların var olduğunu. Anlayana kadar ise bildikleriyle mutluysa onların benzerini, mutlu değilse karşıtlarını arar kendine yeni yuvalar oluşturmaya çabalarken. Evet yuva sevdiğimiz tat, koku, şarkı dahil çoğu şeyde vardır ancak öyle kolay değildir yeni yuvalar oluşturmak. Hayat değiştiren kararlar gerektirir çoğu zaman. Herkesin anlamsız bulduğu, mantıksız, "normal olmayan" kararlardır bunlar; bu nedenle "hayat- değiştiren1" unvanını hak ederler zaten. Risk alarak bu kararları vermek sadece zor değildir, aynı zamanda verdiğimiz kararlarla başa çıkmamız da gerekir çünkü hayat değiştiren bir karar bir zamanlar yuva olarak adlandırdığımız çoğu şeyin geride bırakılmasıdır. Buz gibi esen rüzgara karşı yürümek gibidir; çırılçıplak, savunmasız. Ait olma arzusu uğruna çıktığımız yolda aidiyetsizliği özlemektir. Bilinmeyenin korkusu, baş döndürücü etkisi yoktur sadece bu yolda; aynı zamanda kendinden öncekini öldüren yeni doğmuş bir ben vardır. Bu yeni doğan, eskisinin yasını tutar uzun bir süre. Öyle anlar gelir ki hiç doğmamış olmayı diler, eskiyi özler, katil der kendine. Bilerek ve isteyerek terk ettiği her şeyi, masum bir kurban yerine koyar. Hata yapıp yapmadığını bilmeyerek panik, korku ve yalnızlık içerisinde geçirir günlerini fakat alışır bu duruma, çünkü ait olduğu küçük parçalar bulur kendine güven ve cesaret veren, onu teselli eden. 1 Winterson, Jeanette. "Evde." Normal Olmak Varken Neden Mutlu Olasın, Sel Yayıncılık, İstanbul, s. 65. Ne zaman biter tam anlamıyla bu "yas tutma dönemi2"? Geçmiş her haliyle, koşuluyla bağışlandığı zaman muhtemelen. Bırakılıp gidilen yuvadan ancak o zaman tam anlamıyla vazgeçilebilir, eski benlik ancak o zaman yok edilebilir. Bağışlamanın olmadığı yerde sapkınlık vardır; intikam ve trajedi vardır. Hastalıklı bir şekilde yokluğu arzulanan şeye karşı duyulan özlem vardır. Sadece eski yuvasını değil, aynı zamanda kendini bağışlayarak arınır bir insan tüm bunlardan. Ancak o zaman kucak açar yeni umutlara, sevgiye, yuvaya. Kendinde bulur huzuru. Kendine gösterdiği şefkatle öğrenir yuvanın ne demek olduğunu ve ancak o zaman anlar mutluluğun sıfatlardan, kurallardan bağımsız bir şekilde var olabileceğini ve hatta olması gerektiğini. Beril Daloğlu