YAŞAM BİR VARMIŞ BİR YOKMUŞ

Nedir ölüm? Ne bekler insanları sonrasında? Neden bu kadar korkulur ölümden? Kimi kültürlerden yeni bir yaşamın başlangıcıdır ölüm. Kimi inanca göre sonsuz bir uyku, kimisine göre de hesaplaşma zamandır. Kimine göre hayatı anlamlı kılarken, kimine göre de acılı kılar. Jose Saramago'nun Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş isimli romanında da bu durum, ölümün yokluğunda yaşanabilecek şeyler hayal gücünün bir yansıması olarak okuyucuyla paylaşılmıştır. "Ölüm bir defa gelir, fakat hayatın her anında kendisini hissettirir. Ölüm korkusu, ölmek ıstırabından daha ağırdır." demiş büyük düşünür Jean de La Bruyere. Ölüm insanlığın varoluşundan beri gizemli bir tabudur. Ölmek nasıl bir histir kimse bilmez. Ölüm nedir, sonrasında bizi neler bekler, bilinmez. Kimse konuşmaz ölümle ilgili. Bilinmeyenden korkarlar ya hani, belki o yüzden çekiniriz ölümden, belki de yaşamımız son bulacağı, sevdiklerimizden ayrılacağımız için. Tatsız bir konudur bu, ne zaman bahsi geçse suratlar asılır, yaşlar dökülür gözlerden. Evet kimse konuşmaz belki ama herkes her an hisseder bu korkuyu. Herkes ölümsüzlük, ebediyet ister, ölümün olmadığı bir hayat düşler. Peki gerçekten bu hayat düşlenecek bir hayat mıdır yoksa aslında bir zulüm müdür? Hadi düşünelim, insanlar neden ölümsüz olmak ister? Yarım kalmış işlerini bitirmek için, sevdikleriyle, zevk aldıkları şeyleri daha uzun sure yapabilmek için. Bir sabah uyanıyorsunuz ve ölümsüz olduğunuzu öğreniyorsunuz. Ortalığı sevinç gözyaşları sarar tabii ki, kucaklaşmalar, kahkahalar. Ama çok uzun sürmeden bu sevinç gözyaşları hüzün gözyaşlarına dönüşür. Çünkü ölüm yoktur ama iyileşemeyen hastalıklar vardır. Ölüm insanlara bir ceza gibi görünse de yaşamın sınırı olması, bir noktada sona ermesi insanın kendi iyiliği içindir. Ölümsüzlük uzun bir yaşlılık demektir, sonu gelmeyen hastalıklar, ağrılar demektir. Bir kazadan kolunun kopması ama yine de ölmemek, o acıyla yaşamak demektir. Hastanelerin dolup taşması ama yine de hastaları iyileştirememesi demektir. Bu durum, romanda da şu şekilde bahsedilir: "Çok geçmeden gerek özel gerekse devlete bağlı hastanelerin yöneticileri de yetkili makamlar nezdinde endişe ve sıkıntılarını dile getirmek için kendi branşları ile ilgili bakanlık olan Sağlık Bakanlığı'nın kapısını çaldılar... yatan hasta sayısı sürekli olarak artmaktaydı."(Saramago, 24) Eczanelerin ilaç yetiştirememesi, cenaze sektörünün çökmesi, dine, ilahı bir güce olan inancın sonlanması demektir. Bu acıya bir de ölmeyeceğini bildiğin için işlediğin suçlar eklenirse düzen iyice bozulur. Düşünün, karşılığında alabileceğiniz en büyük ceza olan ölüm artık ortada yok, bu suçlulara cesaret vermez mi? Tabii ki verir, suç oranları kontrol altına alınamaz. İnsanların ahlaki değerleri yozlaşır, vicdani değerleri yok olur. Düzen olmadan insan hayatı anlamsız ve karanlıklaşır. Düzen için de bir şeylerin sonlanması gerekir. Çünkü bir şeyin sonu diğerinin başlangıcıdır. İnsanın kafasında ölümden bahsederken oluşan bir diğer soru işareti de "İnsan öleceği zamanı önceden bilse ne olurdu?" sorusudur. İnsanın tüm hayatını tanımlanamaz bir korku ve baskı sarar. Yapmak istedikleri her şeyi yapabilmek için çalışan insanları bir telaş sarar. Belki de bu yüzden usulsüzlükler alıp başını gider. Öleceği zamanı bilmek çoğu kez insan psikolojisinin taşıyamayacağı bir yüktür, bu yüzden onları suçlamak da doğru olmayabilir. İnsanın uğruna uğraşacağı bir amacı kalmaz ve amaçsız bir hayat da anlamsızdır. Anlamsızlık da düzeni bozar, düzen bozulunca da insan hayatını bir kaos sarar. İnsanın ne zaman öleceğini bilmemesi daha iyidir belki de bu yüzden, o zaman anlarını dolu dolu, istediği gibi yaşar. Korkusuz olur, telaşsız olur. O zaman hayat anlamlılaşır. Ölüm insanlara bir ceza değildir, ne açıdan baktığına göre belki bir ödül bile olabilir. Ahlaksızlıklara, yozlaşmışlıklara, usulsüzlüklere bir düzen getirir ölüm, bir nevi bir çözümdür. Bu yüzden de insan hayatını yarın yokmuşçasına, aynı zamanda da hiç ölmeyecekmiş gibi yaşamalıdır. Çünkü ölüm gibi yaşam da aslında bir vardır, bir yoktur. (2005) Saramago Jose, Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş