KİMİN DOĞRUSU?

Doğru kararlar vererek doğru sonuçlara ulaşmak istediğimiz bir dünyada yaşıyoruz. Ancak her ne kadar elimizden geleni yapsak da dünya mükemmel bir yer olamadı. Peki bunun sebebi ne? Kısaca belirtmem gerekirse, her birimizin geçmişi, yaşam koşulları ve karakteristik yapısı birbirinden farklı olduğu için, her birimizin doğrusu birbirimizden farklı. Elimizden geldiğince doğrularımıza sahip çıkarız ve uygularız. Kendimizinkine taban tabana zıt bir fikir duyduğumuzda da genellikle ona katılmayız. Dostoyevski'nin Suç ve Ceza adlı romanının başkahramanı olan Raskolnikov'dan söz etmek istiyorum. Başta asla ama asla katılmayacağımız bir olayı, bize bir şekilde kabul ettirebilen, kendi doğrularımızı sorgulatan bir karakter kendisi. Eğitimli ve idealist bir genç olan Raskolnikov kendine ve diğer herkese kötülüğü dokunduğunu düşündüğü bir tefeci kadını öldürür. Para ya da kana susamışlıkla değil, insanların iyiliği için olduğunu düşünerek işlemiştir bu cinayeti. Bu kadının kime yararı vardır ki zaten? Kadının evinden çıkmak üzereyken, kadının kız kardeşiyle karşılaşınca tereddüt bile etmeden onu da öldürür. Hesapta olmayan bir cinayet eklenmiştir ama onun için pek sorun olmaz. Çünkü Raskolnikov, onların toplumdan eksilmesini bir kayıp değil, daha iyi bir topluma doğru atılan adımlar olarak görmektedir. İyi bir sonuca ulaşmak için kötü bir yoldan geçmek zorunda kalmıştır sadece. Kimseye yararı olmayan insanların, fırsatını buldukça topluma zarar vermesini önlemiştir Raskolnikov. Karakterin düşüncelerini ve kendince haklı olduğu sebeplerini okudukça, ister istemez ona hak vermeye başlayacağınız bu romanın, sizi kendinizle çeliştirdiğini ve sorgulattığını göreceksiniz. İşte o bir katile hak vermeye başlamanın rahatsız edici hissi, yazarın oldukça büyük bir başarıya imza attığının göstergesidir bence. Sadece cinayeti işleme sebepleriyle değil, cinayet sonrası yaşadığı vicdan azabı ve psikolojik sorunlarıyla da bizim kendisi gibi hissetmemizi sağlar. Raskolnikov işlediği cinayetten ve cinayet sonrası yaşadığı ikilemler ve yakalanma korkusu yüzünden fazlasıyla etkilenip dengesiz hareketler sergilemeye başlar. Öyle ki cinayeti işlediği eve bakmaya bile gider sonradan. Sağlığını da kaybetmiş, yataklara düşmüştür. Suçluluk duygusu onu yakalamıştır artık. Ne kadar uğraşsa da saklayamaz. Raskolnikov, böylesine etkileneceğini bilmeden çıkmıştır bu yola. Toplum için olduğuna inandırmıştır kendisini. Öyleyse neden fikri değişmeye başlamıştır? Madem bir düşüncesi vardı ve o düşünceyle hareket etti, şimdi neden böyle hissediyor olabilir? Pek çok şeyi düşünüp yola çıkan Raskolnikov belki de tek bir şeyi atlamıştır, suçluluk duygusu. Özverili bir insan olması onun bu suçluluk duygusuna yenilmesine neden olmuştur. O suçluluk duygusunu bize iliklerimize kadar hissettirir yazar. Cezası çekilmemiş suçun Raskolnikov'un üstündeki etkisi zamanla artar ve o artık tek bir şeyi düşünmeye başlar, teslim olmak ve tabi ki sonunda teslim olur. Gerek cinayet öncesi, gerekse sonrası tam olarak Raskolnikov oluruz. Başta cinayeti işleme nedenine inandırır bizi, kesin yargılarımızı kırarak bizi düşündürür ve kendi kendimizle çeliştirir, daha sonra da yavaş yavaş bizi de içine soktuğu bu cinayet sonrası suçluluk duygusunu ve vicdan azabını yaşatır bize. Akıl sağlığı yerinde birinin toplum için, toplum kurallarına ve insan haklarına aykırı bir şey yapması, hem onu, hem toplumu hem de toplum kurallarını sorgulatır bize. Kendi doğrusunu uygulamış olan Raskolnikov'un verdiği bu karar, ne kadar doğrudur? Hepimizin doğru olanı yapmaya çalıştığı dünyada neden her şey mükemmelliğe ulaşamadı demiştim. Bize kendi doğrusunu gösteren Raskolnikov sayesinde şimdi siz de cevabımı daha iyi anlıyorsunuzdur, hepimizin doğru anlayışı birbirimizinkinden farklı.