BİR HASTANIN GÖZÜNDEN FRANKFURT

Gezi yazısı yazan pek çok üstadımız var, şairler gezi yazılarını yazarken genelde keyifli vakit geçirirler, en azından rahat olduklarından emin oluruz. Bir gurmeyi düşünsenize, hem geziyor hem de onlarca çeşit lezzetli yemeğin tadına bakıyor ve tüm bunları yaparken de notlar alıp gezi yazısı kitabını oluşturuyor. Fakat Ahmet Haşim, diğer yazarlardan farklı olarak böbrek ve kalp hastalıkları tedavisi için Frankfurt'a giderken seyahati boyunca bir dizi not yazmış. Notları detaylı incelediğimizde yazarın bu tedaviyi bir fırsat olarak görüp, Frankfurt'ta bolca gözlem Huyugüzel 2 yapabileceği kadar zaman geçirdiğine şahit oluyoruz. Bu notlar daha sonra Milliyet gazetesi ve Mülkiye dergisi tarafından birleştirilerek Frankfurt Seyahatnamesi'ni oluşturmuştur. Yani yazarımız bu notları alırken aslında acı çekiyormuş, fakat bunu okuyucularına elinden geldiğince hissettirmemeye çalışmış. Kitabın dikkat çeken en önemli özelliği ise her bir not parçasının kısa oluşudur, hatta bazıları 2 sayfa bile gelmiyor. Kitap toplamda 21 bölümden oluşuyor. Bir başlık altında başlayan olaylar kimi zaman birden bire kesiliyor, arkasında soru işaretleri bırakabiliyor. Bazen de net sonu olmasına karşın olayın tadı damağımızda kalıyor çünkü her bir olay kısa ama içerdikleri aksiyonlar bol. Kitap bu yönüyle aslında çok bilindik bir öykü kitabı olan Tasmalı Güvercin'e benziyor. Cemil Kavukçu'nun geçen dönem okuduğum bu güzelim öykü kitabında da benzer şekilde açık uçlu öyküler vardı. Cemil Kavukçu sanki öykülerin sonunu okuyucudan tahmin etmesini istemiş gibi görünüyordu. Frankfurt Seyatnamesi'nin "Bir Zihniyet Farkı" başlıklı anısının sonu, buna en güzel örnek olabilir. Hemşirenin cevabı karşısında şaşıran Ahmet Haşim, söylediklerinin sadece iltifat amaçlı olduğunu hemşireye açıklamış mıdır, yoksa bu güzelim hemşireyi ailesi karşısında sırf mağdur etmemek için İstanbul'a davet etmek zorunda kalmış mıdır? Bilemiyoruz. "Teklifinizi mektupla anama babama bildirmiştim. Şimdi cevap aldım. İstanbul'a gitmem için müsaade veriyorlar... Donakaldım!" (42). Kitabı elinize alıp bir solukta okuduğunuzda (ki çok kısa bir kitap) notların kısa olmasına ve başlıktan başlığa geçilmesine karşın olaylar birbirini takip ediyormuş havasına kapılıyorsunuz. Bu notlar kitap haline getirilmeden önce, o dönemde parça parça Milliyet gazetesinde yayımlanmış, daha sonra birleştirilerek bir kitap haline Huyugüzel 3 getirilmiş, fakat notlar kitaplaştırılırken olayların kronolojik sırası göz ardı edilmiş. İddiaya göre yazar Ahmet Haşim, notları bir araya getirirken kronolojik sırayı bozmakla kalmayıp her notun başına ve sonuna eklemeler yapmıştır. Bu sebeple kronolojik sıralama olmamasına rağmen uzun bir olay bütünü başlıklarla bölünmüş gibi gözükebiliyor. Yani bir dizi farklı olaylar düşünün; bunların başlarına ve sonlarına eklemeler yaparak sanki tek bir olaymış gibi gösteriyorsunuz. Kitap boyunca genel olarak karamsarlığın hüküm sürmesi de gözden kaçmıyor. Seyahatin sonbahar mevsimine denk gelmesi, yaprakların düşüyor olması, yazarın kendini hasta olarak görmesi, havanın daima kapalı ve yağışlı olması da hiç şüphesiz yazarın ruh halini ve psikolojisini etkilemiş olmalı ki kitabın sonlarına doğru şu cümleyi yazmış; "Zira ben bir İstanbul hastası idim!" (40). Bir gezi yazısı kitabı olmasıyla birlikte Frankfurt Seyahatnamesi; hiç şüphesiz dönemin sosyal, siyasi ve kültürel izlerini de bizlere ulaştıran ve yazarın psikolojisini bize hissettiren enfes bir Ahmet Haşim eseridir. Huyugüzel 4