KUKLADAN KADINLAR

Siz hiç sırf başkalarına göre tahrik edici giyindiniz diye tecavüze uğradınız mı? Hamileyken dışarı çıktığınız için "terbiyesiz" damgası yediniz mi? Peki ya eşinize tuzluğu uzatmadığınız için ölesiye dövüldünüz mü? Eğer kadınlar için tehlikeli ülkeler listesinde üçüncü sırada yer alan bir ülkede, Türkiye'de, yaşıyorsanız bu tür soruların cevabı şimdilik hayır olsa bile gelecekte olabilir korkusuyla hayatınıza devam ediyorsunuzdur. Bu tür olaylar, kulağa ne kadar korkunç gelse de, bir Türk kadınının gündelik korkularıdır. Aslında aklının ucundan geçmemesi gereken bu düşünceler zaman ve mekan fark etmeden bütün gün meşgul eder kafasını. "Bu eteği giysem ne derler?", "Makyaj yapsam adım mı çıkar" "Dolmuşta tek kalsam başıma bir şey gelir mi?" bu sorularla başladığı gününü yine bu sorularla bitirir ve yatağa yattığında o günde başına bir şey gelmediği için bir zafer kazandığını düşünür. Düşünmekte haklıdır da çünkü gerçekten zafer kazanıp acımasız bir savaştan galip çıkmıştır. Tacize veya tecavüze uğramadan, kınanmadan, birazcık da olsun kendi istediği gibi giyindiği halde kınayan gözlere merkez olmadan. Fakat o anın heyecanıyla hiç aklına gelmez bu sorunun günü kurtarmakla asla bitmeyeceği bir gün onun da başına gelebileceği. Onlarca hatta binlerce olay görüp duyduktan sonra kadından neden bu denli korkulduğunu merak ediyor insan. Bana kalırsa sadece korku böylesine büyük bir nefrete ve karşı koymaya itebilir insanları ve yine sadece korku insanı ne yapacağını bilmez hale getirir. Ne kadar ilginç gelse de, evet bütün bu şiddetin, hor görmenin, dayağın, yakıştırılan çirkin sıfatların nedeni korkudur. Toplumumuzun kadınlardan korktuğu kabul edilmeyen bir gerçektir. Kadınların toplumsal ve ekonomik hayatta bir rol üstlenmesinden hatta başka bir deyişle özgür kalmalarından korkuluyor bu nedenle sözel, fiziksel; duygusal, cinsel veya ekonomik şiddetle sesleri kısılmaya çalışılıyor. Bir kukla gibi yaşıyorlar adeta; kıyafetlerinden eve giriş çıkış saatlerine hatta nasıl güleceklerine kadar her şey onlara sorulmadan belirleniyor. Toplumun belirlediği kadın profiline uymadıkları zaman kınanıyor, işsiz kalıyor, tecavüze uğruyor hatta öldürülüyorlar. "Kadın ol!" emrini duyuyorlar sadece nasıl bir kadın olmak istedikleri sorulmadan, her gün yeni bir "kadın olma" kuralıyla karşılaşacaklarını bilmeden. "Düzgün bir kadın olmazsan tecavüz de müstahak sana dayak da!" cümlesini duyuyorlar neredeyse her gün, konuşulan her konunun, koyulan her kuralın, izledikleri her haberin altında. "Kadının düzgünü olur mu?" diyemiyorlar, derlerse en iyi ihtimalin toplumdan dışlanmak olduğunu biliyorlar çünkü. Onlar diyemiyor, kimse de demek istediklerini görmüyor. Hoş, avaz avaz bağırsalar dahi kimin dinleyip ne kadar ciddiye alacağı şüpheli... Yüzyıllardır süregelen onca olaya ve burnumuzun dibinde gerçekleşen onca örneğe rağmen toplumumuz kadının başına gelen olaylara anne ve kardeş karıştırmadan empati yaparak yaklaşamıyor. Bir kadının akla mantığa sığmayan nedenlerden dayak yemesini, gece geç saatte dışarıdaydı diye tecavüze uğramasını ve bunun gibi daha birçok olayı " Annenin, kız kardeşinin başına gelse ne hissedersin?" cümlesi olmadan kimse anlamıyor. Sadece kanlarından, canlarından insanların başına geldiğinde akılları başlarına geliyor fakat iş işten geçmiş oluyor. Sırf empati yapılamadı diye, sırf kendi ailesinden birinin başına henüz gelmedi diye çoğu insan buna ne müdahale etmek için yapıcı bir girişimde bulunuyor ne de kadına olan korkusunu zihninden atıyor. Empati yapamayan insanlar, kendi çocuklarını da empati yapamayan bireyler olarak yetiştiriyorlar ve bu kaos nesilden nesile daha da büyüyerek daha doğmamış kız çocuklarının hayatlarını etkiliyor. Türkiye'de hiçbir kadın sadece günü kurtarmakla gelecekteki güvenliğinin garantisini veremez. Bir gün tecavüze uğramayacağının, dövülmeyeceğinin veya daha "iyimser" düşünülecek olursa istediğini yaptığı için kınanmayacağının sözünü kimseden alamaz. Sabah, akşam; caddede veya takside başına ne geleceğini maalesef kimse bilemez. Bütün kendi olmak isteyen, özgür olmak isteyen kadınların canı yanmadan ya da daha açıklayıcı (!) olmak gerekirse kimsenin annesine, kız kardeşine bir zarar gelmeden işe yarar eylemlerde bulunmalıyız. Kadınların da bu toplumun içinde etkin bir şekilde yer alabileceğini ve alması gerektiğini öğretmeliyiz insanlara. Fakat bu tür sorunlar hop deyince çözülmesi imkansız sorunlardır, bu nedenle devletin ve sivil toplum örgütlerinin basamak basamak gitmesi, ince elenip sık dokulmuş planlara göre hareket etmesi gerektiğini düşünüyorum. En küçük bireylerden, ilkokul öğrencilerinden başlayarak jandarmaya, polise ve aynı zamanda toplumun, sınıf farketmeksizin, tüm kesimlerine kadının da bir birey olduğu ve ezilmemesi gerektiği öğretilmelidir. Bu konuda yapıcı etkisi diğerlerine nazaran daha fazla olabilecek jandarma ve polise eğitimler, seminerler verilmeli ve bu birimlere kadına yönelik şiddetle mücadele uzmanları atanmalıdır. Mor Çatı gibi kadın sığınma evlerinin hem kalitesi hemde sayısı artırılmalı ve bu tip sığınaklar devlet tarafından daha çok ciddiye alınmalıdır. Bunların yanı sıra kitaplarda, dizilerde ve filmlerde kadınların rolü artırılmalı, kadının da toplum içinde olması gerektiği algısı medya ve yazarlar tarafından insanlara aktarılmalıdır. Işin hukuki boyutunda da yapılması gereken, kadına şiddete yönelik kanunların daha etkin bir biçimde uygulanmasıdır. Aslında saydığım bütün örnekler daha da geliştirilip çoğaltılabilir ancak bu sorunu çözmenin ilk adımı kadınların toplumda yer alma isteklerinin insanlar üzerinde yarattığı korkuyu yok etmektir. Çünkü bu korku, başı ezilmedikçe saldıran yılan misali her geçen gün ayaklarımıza dolanmaya devam ediyor, kadınların önünü sosyal hayatın her alanında kesiyor yeri gelirse canlarını alıyor. Sonradan keşke dememek için bir daha düşünün: Annenizin, kız kardeşinizin başına gelse ne hissedersiniz?