İstanbul'un Unutulan Farkı

İstanbul öyle bir şehir ki sadece ülkemizde değil dünya çapında da birçok insanın dikkatini çeken, sevgisini kazanan ve boğazlarının maviliğine kendisini hayran bıraktıran bir güzellik. Özellikle benim için İstanbul çok daha farklı duygular hissettiren bir şehir. Benim gibi uzun yıllar kendi yaşadığı yerden dışarı pek uzaklara çıkmayan, sınırları fazlasıyla hisseden biri için kendi İstanbul tanımımın diğer tanımlardan biraz farklı olduğu düşüncesindeyim. Üniversitenin ilk yılında yakın arkadaşımla aldığımız karar doğrultusunda İstanbul'a gitmek için tarih belirledik ve otobüs biletlerini aldık. Sonrasında okuldaki sınavlara yetişmemiz gerektiği için İstanbul'da çok uzun kalamayacaktık. Fakat İstanbul'u kısa da olsa gözlemleme fırsatım olacaktı. İstanbul insanları birçok yönden etkilemeyi başaran bir şehir fakat beni ve çoğunluğu muhtemelen en çok içinde barındırdığı tarihi sayesinde etkilemiştir. Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve dolayısıyla da birçok kültürü içinde barındıran bir tarihi var İstanbul'un. Tarih boyunca İstanbul'u kendilerine vatan ilan eden her medeniyetin mimarisinden kültür anlayışlarına kadar birçok alandan izleri İstanbul'da görmek çok olası. Şairleri, yazarları, ressamları her türden insanı etkileyen bu tarihi dokusuyla İstanbul her birinin eserinde farklı şekillerde kaleme alınmış farklı açılardan işlenmiştir adeta. Bunca yıllık tarihin birikimi olarak da İstanbul elbette kazançlı çıkan taraf olmuş ki o günlerden kalan camiler, hanlar, çeşmeler adeta İstanbul'u süsler gibi şehrin her bir tarafına saçılmış. İstanbul'un büyüsüne kapılan öyle biri var ki onu kendi ülkesinde "Türk'ten daha Türk" diye %1hitap ettikleri bir Alman gazeteci. Friedrich Schrader, İstanbul'un büyüsüne karşı koyamayan ve İstanbul'a aşık olan bir gazeteci. 1891- 1918 arasında İstanbul'da yaşamış ve o yıllarda yazdığı kitapta sadece İstanbul'u değil İstanbul'un insanlarını da gözlemlemiş ve kalemine almıştır. Schrader'in aktardıklarına göre insanlar ve bağlı oldukları kültürler tarih boyunca İstanbul'da farklılıklar göstermiş ve her dönemde farklı kültürlerden etkilenen İstanbul'da insanlar da bu kültür etkileşimine kayıtsız kalmamışlar. Kitaptan edindiğim bilgiler ışığında ve 3 günlük kısa İstanbul gezimin sonucunda kendi gözlemlerime dayanarak kendimce bir kıyaslama yapacak olursam Schrader'in gözlemlediği eski İstanbul'un şimdikinden çok daha farklı ve etkileyici olduğu gerçeğini kabul etmem gerekiyor. Alabildiğine insan dolu, kalabalıklaşabildiğine kalabalıklaşmış bu kozmopolit şehir günümüzde herkesi ilk gittiğinde etkileyen bir yapısı olsa da aslında eskiden şu anki halinden bile çok daha görkemli, çok daha etkileyiciydi. Bu gerçeği herkesin kabullenmesi biraz zor ama Schrader'in kitabıyla bizlere aktardığı gözlemlerinden sonra kafamda canlanan İstanbul'un beni daha çok heyecanlandırdığı su götürmez bir gerçek. İstanbul'un belki de en önemli ve en etkileyici yanlarından biri de birçok farklı ırktan, dilden, renkten insanı hala tıpkı eskiden olduğu gibi bir arada sorunsuz bir şekilde tutan o sihirli yapısı olabilir. İstanbul eski günlerinden belki çok uzak ama İstanbul hala bazıları için güne yeniden mutlu uyanmalarını sağlayacak enerjiyi onlara verebilen bir şehir benim gözlemlerime göre. Birçok farklı kültürden insanın uyum içerisinde yaşamasını sağlayan bu topraklarda ya bir sihir vardır ya da gerçekten bu insanları uyum içinde yaşamaya itecek güzellikte bir şehir. Kısa İstanbul gezimin ardından İstanbul ile ilgili birkaç şey öğrendim ve bu gezinin ardından Schrader'in bu kitabını okumuş olmam ile aslında gezerken farketmediğim birçok detayı da kafamda tekrardan düşünmemi sağladı. Beni en çok düşündüren şey ise mavi ve yeşilin muhteşem uyumu şehrin güzelliğinin en büyük sebeblerinden biriyken insanların kendi elleriyle git gide betonlaşan bir İstanbul'u o güzelliğe tercih etmeleriydi. Belki de yazarın betimlediği İstanbul'un gözümde bu kadar güzel ve etkileyici canlanmasının sebebi de buydu.