Tanıdık Yabancı

Çarpık çizgiler çarpar göze Ivan Marchuk'un tablolarında... Çarpık olan neyi serer gözlerimizin önüne, kendi gerçeğimizi mi? Bütün bu çarpıklığın oluşturduğu eşsiz tablolar, bütün karmaşasına rağmen hayatımızda çizmeye çalıştığımız yoldan ne kadar farklıdır? Farz edelim, bütün bu portreler kadar eşsiz, hayatımızda çizdiğimiz yol da, peki seyretmeye değer olabilir miyiz her zaman? Bu yol, portrelerde olduğu gibi, sahibine, güzelliğiyle kazandırdığı kadar kazandırsa da, çekilen cefaya değer mi? Sanat galerileri, gelişmiş toplumlarda kültürün simgelerinden biridir muhakkak, 'etkileyici sonuca' dair bütün kaygılarını ve endişelerini geride bırakır ziyaretçi. Onun için endişe verici olan tek olgu, 'büyük üstadın' sunduğu mesajı alabilecek perspektife sahip olup olmadığıdır. Ancak gelin görün ki, işler farklıdır sanatın kültür, kültürün sanat olamadığı gelişmemiş toplumlarda... Üzerinde küçük gölcükler oluşmuş, karanlığın gizeme karıştığı esrarengiz yolunda ilerlerken CerModern Sanat Galerisi'nin, bunlar geldi aklıma... Bir işe başlamak bitirmek demekmiş ya, bir işe 'gölgeler' içinde başlamak ne anlama geliyordu acaba? İşsizlikle kavrulan dünyamızda tanıdık gelir, iki farklı saatte, iki farklı günde ve iki farklı yılda farklı işlere sahip olan insanlar. Peki, bir işi yapmak bu kadar kolay mıdır, fiilen bir işte bulunmak o işin erbabı olmak demek midir? Parfüm şişelerinin bakılmaya ihtiyacı olmayan yüzlerini, 'bakıldıkça' büyüyen sanat eserlerinden ayırmak için yeterli birikime sahip midir böyle bir insan? İşte ziyaret talebi görmüyor diye bir sanat galerisinin küstahça erken kapatılıyor olması da bunları getirebilirdi ancak bir insanın aklına... Bütün bu ikilemler belki de insan doğasının en büyük ikilemi 'şizofreni' hastalığına sahip bir insanla tanışmaya itti belki de beni. Hayal kırıklığına dönüşen beklentimin ilginçliği, 'mobilet' üzerinde 6700 kilometre 'yol yaptığını' söyleyen bey amcanın ilginçliğine bürünüyor, alnındaki kırışıklıkların derinliği kadar derin izler yaratıyordu zihnimde, bayağılıkta sınır tanımıyor, gerçeği sapmış olarak görenin, ben olduğumu düşünüyordum bir anlığına... Metroda yanımda oturan kişinin onu süzüşünü fark ettikten sonra, mobiletinin tekerleklerini yanında taşıyan yazımın ilham kaynağının, yüksek ses tonuyla bir hayli dikkat çektiğini fark etmemek elde dahi değildi. Sahi, birbirlerine olan yakınlık düzeyi davranışlarından kolayca çıkarılabilen iki genci gördükten sonra çekildiğini söylediği film, bu bey amcanın, benim etrafımda çekiliyor olabilir miydi? Umulmadık durumlar insanlar için her zaman ya trajikomik ya da gülünesi ruh hallerine neden olur; ancak olayın tazeliğiyle insanlar hiçbir zaman gülemez bunlara. Bir an olanlara dayanamayıp güldüğümde 'seni de kazandık' demesi bu zatın, kaybettiğim bir şeylerin trajikomedisini anımsattı bana. Gülünecek olan durumlar her zaman bize en yakın olanlar mıdır yoksa bunların bize olan uzaklığı mı gülmeye yetecek güveni verir bizlere? Gülmekle, büyülü dünyamda bütün benliğime kabul ettiriyorsam olan trajediyi, beni ona gülmekten uzak tutan nedir? İnsanlar sinirli olduklarında da gülerler denir. Güldüğümüzde asla sinirlenmiyor olmamızı bakmak istemediğimiz gerçeğe daldığımızda gülemiyor olmamıza benzettim. Ondan çıkamıyor olduğumuzda sinirlenmememizi ise gerçekten gülmek istediğimizde bizi gerçekten kimsenin durduramamasına... Açamadığımız kapılara her bakışımız, sinirlenmemiz yersiz olduğunda kahkahayı basan içimizdeki şizofrenin maskesinin ardındaki bakış... Bir yerlerden tanıdık gelen bu yabancınınsa, nerelere bakıp bulamadığımız benliğimiz olduğunu gizleyememem elden bile değil... İster önyargı deyin, ister realite. Tanımıyorsunuz diye akıl sağlığını sorguladığınız 'tanıdık yabancı' için bu yolda gösterdiğiniz her çaba aslında dipsiz kuyularınızda aradığınız ışığı, kokuşmuş egonuz ortaya çıkmasın diye bulmamaktan farksız. Günün özeti, umduğunu bulamamak, bulduğunu ummamak... Peki ya umduğumuzu bulmak, onu reddedecek kadar umulmadık sonuçlar doğuracaksa, bizim olduğumuz kadar umutsuz vaka var mıdır başka?..