İŞLENECEĞİNİ HERKESİN BİLDİĞİ BİR CİNAYETİN ÖYKÜSÜ

Gabriel Garcia Marquez, 1981 yılında yayımladığı Kırmızı Pazartesi romanında, çocukluğunda tanık olduğu, Kolombiya'da işlenen gerçek bir cinayetin iç yüzünü anlatıyor. Başlığından da anlaşılacağı üzere romanın konusu, işleneceği önceden belirtilen, ancak kimsenin buna engel olmadığı bir cinayet. Sonunun bu kadar açıkça belirtilmesi bu kitabı farklı kılan özelliklerden. Evet öykünün nasıl biteceğini okumaya başladığımız andan itibaren biliyoruz, ancak bu kitabın sürükleyiciliğinden hiçbir şey kaybettirmiyor. Cinayetin işleneceği bariz fakat nedenini, nasılını, zamanını öğrenmek için kitabın ilk sayfasından itibaren içine çekildiğimiz dünyasına adım atmamız gerekiyor. Santiago Nasar, kitabın kahramanı, bir töre cinayetine kurban gidiyor. Suçlu olup olmadığı roman bittikten sonra bile kesinlik kazanmıyor, cinayet bir varsayım üzerine kurulu. Santiago Nasar'ın öldürülmesinden bir gün önce evlenmiş olan Angela Vicario, kocası bakire olmadığını öğrendiğinde baba evine dönmek zorunda kalıyor. İkiz ağabeyleri, kız kardeşlerinin bekaretini kaybettiği adamın ismini istediğinde, "Santiago Nasar" cevabını alıyorlar ve onu öldürmek üzere harekete geçiyorlar. Kız kardeşlerinin kirlenen namusunu temizlemek ancak böyle mümkün onlar için. İkiz kardeşler, Pedro ve Pablo Vicario, işleyecekleri cinayeti kasaba halkına duyuruyor, ancak bundan haberi olmayan tek kişi cinayete kurban gidecek olan zavallı Santiago Nasar. Bilen kişiler, kardeşleri engellemek adına hiçbir şey yapmıyorlar. Herkesin çeşitli gerekçeleri var; kardeşlerin günlerdir sarhoş geziyor olmaları ve Santiago'yu öldüreceklerini söylediklerinde bu sözlerin sarhoş palavrası olarak nitelendirilmesi, ikizlerin çok iyi insanlar olarak nam salmaları ve bu nedenle cinayet işleyemeyecek olmalarına inanılması... Ancak sessiz kalan kasabada, kendisiyle aynı evde yaşayan aşçı kadın gibi, Santiago Nasar'ın içten içe öldürülmesi gerektiğine inananlar da var. Namusun çok üstün bir değer kabul edildiği ve uğruna cinayet işlenmesinde bir sakınca görülmeyen bu kasabada, Santiago Nasar sonunda öldürüleceğini öğrendiğinde artık her şey için çok geçtir. Kaçınılmaz son gerçekleşir ve Santiago Nasar, sokak ortasında ilkel kasap bıçaklarıyla vahşice öldürülür. Romanı bir solukta okudum. Daha önce okuduğum hiçbir cinayet romanına benzemiyor. Sonunda ne olacağını merak ettiğim için değil, olayların nedenini anlamaya çalışarak bitirdim kitabı. Sayfaları çevirdikçe kafamda sorular belirmeye başladı; öldürülen masum muydu, asıl suç kimdeydi, cinayeti işleyenlerde mi, işlenmesine izin verenlerde mi, yoksa hiçbir delil ileri sürmeden Santiago Nasar'ı suçlayan Angela Vicario'da mı? Bu soruların cevabını hala netleştiremiyorum ancak bütün suçu cinayeti işleyen ikizlerde bulmuyorum. Bana göre onlar, yaşadıkları toplumun değer yargılarına esir olmuş ve yaşamlarını bu değer yargıları etrafında sürdürmek zorunda kalmış olan bireyler. Namusun kanla temizleneceği, bulundukları toplumun onlara küçük yaştan aşıladığı bir olgu ve onlar da kız kardeşlerinin namusunu temizleyebilmek adına her şeyi yapmaya hazırlar. Böyle bir zihniyetin egemen olduğu bir toplumda halkın davranışları normal karşılanabilir; herkes çevresinde nasıl görüyorsa ona göre davranıyor, kimse bir şeyleri değiştirebilecek cesarete sahip değil. Bu incelemeleri ile Gabriel Garcia Marquez, romanı yalnızca bir cinayetin arka perdesi olmaktan kurtararak, toplu davranış biçimlerine de dikkat çekiyor. Romanın ince olması kimseyi aldatmasın, içine kocaman bir dünya sığdırmış Gabriel Garcia Marquez. Kırmızı Pazartesi, bir günde bitirdiğim halde hala aklımı kurcalayan nadir romanlardan biri oldu. "O insanların yerinde olsaydım ne yapardım?" Kendine göre haklı olan taraflar arasında gidip geldim, roman üstüne çok düşündüm. Toplumun değer yargılarını, içinde yaşayan bireylerin ruh hallerini, Santiago Nasar'ın, onun ölmesini isteyen ve istemeyenlerin psikolojilerini... Anlatılanların, yazarın çocukluğunda tanık olduğu gerçek bir olaya dayandığını kitap bittikten sonra yaptığım araştırmalar sayesinde öğrendiğimde daha da çok etkilendim. Yaşananların hayal dünyasına değil de yaşadığım dünyaya ait olması beni derinden etkiledi. Sonuç olarak Kırmızı Pazartesi, akılda kalıcı ve sonunda"iyi ki okumuşum" dedirten romanlardan biri oldu benim için.