Kadınlar ve Konumları

Aynı anda hem her şey hem de hiçbir şey olabilir misiniz? Kadınsanız olursunuz. İşteyken kadın diye geri plana atılıp evdeyken yemek, temizlik için en ön planda bulursunuz kendinizi. Değeriniz yaptığınız işlere göre belirlenir, siz olduğunuz için değil ama iş yaptığınız için sevilirsiniz. Belkide mensup olduğunuz din sevilmenizi ya da tam tersi dışlanmanızı sağlar. Elif Şafak, Havva'nın Üç Kızı kitabında tam da bu noktaya değinen kadınların görüşlerini ve yaşamlarını konu almış. Türkiye'yi 'tünele girmiş bir memleket' olarak tanımlıyor Elif Şafak, kitabı yayımladıktan sonraki ilk röportajında. Bu cümleye körü körüne katılmasamda gerçeklik payının var olduğunu inkar edemem. Ülke açısından ve aynı zamanda kadınlara da baktığımda bunu söylemenin doğru olduğunu düşünüyorum. Eğitimli, güçlü kadınların olduğunu göz ardı edemem ama ülkede tecavüz ve kadına şiddet vakaları arttıkça kadınlarımızın sesleride giderek kısılıyor. Belki korkularından, belkide yapmaları gerekenin bu olduğunu düşünmelerinden. Aşk, eğitim ve iş özellikle kadınlar için çok zor. Topluma göre belirli kurallar var kadınların yapması gereken. Çocuk bakmak, yemek yapmak veya ev temizlemek gibi. İşine gidip eve geldiğinde yemek yapmayan kadın, kadın değildir. Peki ya erkekler? Onlar için kalıplaşmış bir tanım var mı? Bu ayrımcılık dini görüşlerde de ortaya çıkıyor. Ülkemizin genelinde daha 5-6 yaşlarında olmalarına rağmen küçük kızlara diretilen görüşler onların belkide gözlerini kapatıyor ve sorgulama gücünü ellerinden alıyor. Kitapta farklı görüşlerin birleştirici bir güç olduğu belirtiliyor. Sorgulamanın ve öğrenmenin yanlış bir şey olmadığını bunun insanı geliştirdiğini, büyüttüğünü görüyorum. Özelliklede Tanrı görüşü üstünden gidiliyor. Kadınlara diretilen dogmaların yıkılmasını önemseyen yazar bunu 3 müslüman kadın üstünden anlatıyor. Hayatımızın genelinde aynı görüşten olmadığımız insanlarla birlikte vakit geçirmemeye çalışırız. Bunun yanlış olduğunu anladım okuduktan sonra. Kitaptaki bir söz beni bu yönden çok etkiledi 'Herkesle iyi geçinmek için hava gibi olmak lazım. Renksiz vücutsuz.'. Fakat bu demek değilki düşüncelerimizi hemen değiştirmeliyiz. Kadınlar çevrelerinden, ailelerinden gördükleri baskı karşısında genellikle susmayı tercih ederler konuya karışmamak en sağlıklı yol gibi gelir ancak bu sadece insanı yalnızlaştırır, mutsuz eder. Aileden gelen keskin görüşlerin yıkılması zaman alsa da imkansız değildir. Kitapta bu 3 müslüman kadının görüşleri ne kadar çelişsede belki de kardeşlik ismini kazanacak kadar yakın bir bağ kuruyorlar. Bu da bana farklı görüşlerin aslında birleştirici olabileceğini gösteriyor. Kitapta dikkatimi çeken bir başka konu ise aşk. Peri'nin hocasına duydugu benzersiz hayranlık ve içinde büyüttüğü karşı konulamaz sevgi. Türkiyede, özellikle eğitimsiz bölgelerde kadın aşık olamaz, öğrenemez kendisi için hiçbir şey yapamaz. Kitapta böyle değil. Hayallerinin peşinden koşan bir kadın var, Peri. Öğrenmeye açık annesinin din aşkını ve babasının içki merakını hayatının merkezine koymamış ve kendine yeni bir yol açmış. Keşke ülkemizde her kadın böyle olabilse. Kitabın bu yönünü çok kuvvetli bulsamda sonlarına doğru Peri'nin yaşadıklarından dolayı Türkiyeye dönüp sadece bir eş olarak yansıtılmasını doğru bulmuyorum. Yaptığı bu kadar şey sonrasında kadını tekrar güçsüz gösteren bir sonla bitiriyor yazar. Hayatım boyunca gerek ailem gerek çevrem içinde hep güçlü kadın figürü gördüğüm için Peri'nin her şeyin sonunda yine 'olması gerekene' döndüğünü görmek beni büyük bir hayal kırıklığına uğrattı. Vazgeçmeyen, savaşan kadınların var olduğunu bilmemize rağmen sonunda pes eden kadını bu kadar konu içine almak kitabın dinamiğini bozarken insanlara iletilmek istenen 'güçlü kadın' figürünü bozuyor. Bu sadece bizim ülkemizde yaşanan bir olay değil kadınlar sürekli yaşadıklarından dolayı kendilerinden bir şeyler feda ediyormuş gibi gösterilsede böyle olmayan birçok kadın var aslında. Fedakarlık yapan kadınlar ise bunu ailesi, sevdikleri için yapıyor. Sırf erkekler biraz daha güçlü gösterilsin diye kadını ezmenin, yermenin hiçbir mantığı olmadığını düşünüyorum. Kitabın sonunda Peri'nin aşık olduğu hocası (Azur) üstüne haksız yere bir suç atılmasına ve üniversitede bir etiket yapıştırılmasına rağmen hayatına mutlu ve başı dik bir şekilde devam edip Peri'nin mutsuz ve basit hayatının göz önünde olmasının bütünlüğü bozduğunu düşünüyorum. Kadınların sesi ne kadar çok çıkarsa dini kültürden gelen toplumsal tabuların ve erkeklerin kadınlara karşı katı düşüncelerinin o kadar çok kırılacağını ve değişeceğine inanıyorum. Derinay Evliyaoglu