Bergama Müzesi, Tarihi Eserler ve Kültürel Miras

Bir günlük kısa bir Berlin gezisinde ziyaret ettiğim Pergamonmuseum, yani Bergama Müzesi, bende çok büyük bir izlenim bıraktı. Müze küçük objelerden tapınak parçalarına kadar tarihin çeşitli dönemlerinden kalma bir çok eser barındırıyor. Bunların arasında Türkiye, Irak, İran, gibi birçok ülkeden taşınmış sunaklar, sur ve kapı parçaları, mihraplar, heykeler, günlük eşyalar sergileniyor. Arkeolojik alanları gezmeyi hep sevmişimdir. İştar Kapısı'nı, Milet Agora Kapısı'nı veya Mşatta Sarayı'nı görünce de hissetiğim hayranlık hiç de yabancı gelmiyor. Binlerce yıl öncenin imkanlarıyla inşa edilmiş muazzam eserler... Bunlar kim bilir kaç kişinin emeğiyle ortaya çıkmış yapılar. Ellerinde ne olanaklar vardı ki de bu seviyede, geçen binlerce yılı aşıp bize ulaşabilen bir projeye atıldılar? Kaç mimar tasarımından sorumluydu, kaç işçi bu kocaman taşları yonttu, kaç zanaatkar bu işlemelere tüm yeteneğini döktü? Peki onları canla başla çalışmaya iten neydi? Ailelerinin karnını doyurmak veya bir tanrıya hizmet etmek bir yana, geleceğe kendimizden bir şeyler bırakma, adımız unutulsa bile yaptıklarımızı çağlar sonrasına duyurma isteği insanlığın değişmeyen arzusu. Heykellerin, rölyeflerin arasından geçerken bu "sokak"tan benden çok önce geçmiş insanları hayal etmeye çalışıyorum. Onların yaşantıları nasıldı? Bir günlerini nasıl geçiriyorlardı? Benim onları düşündüğüm gibi, kendilerinden önce gelenler onların da akıllarını kurcalıyor muydu? Dünyanın bambaşka bir döneminde yaşamış olsalar da bizden gerçekten de çok mu farkılardı? Pek de sanmıyorum. Dünya ne kadar büyük bir hızla değişiyor olsa bile, insan doğası sabit kalıyor. İnsanlar gelip geçiyor, duygularını, davranış biçimlerini geleceğe aktarıyorlar. Bambaşka ortamlarda, bambaşka olaylar yaşıyor olabiliriz ama hissettiğimiz sevgi, öfke, üzüntü, umut, çaresizlik bizlerden yüzlerce, binlerce yıl önce yaşamlarını sürdürmüş insanlarla ortak noktamız. İnsanlığın bilgi birikimi günden güne, çağdan çağa artsa da her birimiz sıfırdan başlayarak yaşıyoruz. Geçmişin deneyimleri bize aktarılabiliyor olsa da hepimiz bunlarını kendimiz, bireysel olarak terkarlayacağız. Bizden önce gelenler gibi biz de yavaş yavaş adım atmayı öğreneceğiz, gelişeceğiz, hatalar yapacağız, aşık olacağız, fedakarlıklar yapacağız, bu dünyaya bir iz bırakmış olarak gözlerimizi kapayacağız. Bu sadece birinin çevresinin, yakınlarının hatırasında yer etmesi kadar küçük bir şey de olabilir, dünyayının işleyişini değiştiren, tarihe damgasını vuran kişilerin yaptıkları boyutta biz iz de olabilir. Günümüz insanının ne kadar değiştiği, dünyanın artık geri dönüşü olmayacak bir yolda ilerlediği gibi konular hakkında birçok şey duyuyoruz. Ama ben bu değişimin bize özgü olduğunu düşünmüyorum. Bizden önceki nesiller de teknolojinin hızla geliştiği dönemlere tanık oldular. Bizden önce hem iyi, hem korkunç yıllar yaşandı. Büyüklerimizin bizim yaptıklarımıza karşı olduğu gibi onların büyükleri de onları eleştiriyordu. Bunlar gayet doğal, sonuçta biz bu dönemin çocukları olarak doğup büyüdüğümüz, bize tanıdık olan bir dünyada yaşıyoruz. Bizler yaşlandığımızda da dünya başka bir hal alıyor olacak. Biz de çocuklarımızın, torunlarımızın alışkın olduğu fakat bize yabancı gelen özellikleri olan bir dünyada yaşıyor olacağız. Biz de onları eleştireceğiz, onlar da bize tepki verecek. Televizyona rağmen radyonun hala kullanılması gibi bir dönemi paylaşan farklı nesiller olacağız. Biz ve dedelerimiz gibi küçük ölçekte veya biz ve binlerce yıl öncesinin medeniyetleri gibi büyük ölçekte karşılaştırma yapılınca ortaya çıkan sonuç, ortam ve durumlar birbirinden alaksız olsun olmasın, insanoğlu hep aynı dürtülerle hareket ediyor olduğu. Konu ne kadar farklı olsa da hissettiklerimizi, içimizde uyanan duyguları geçmişin insanlarıyla paylaşıyoruz.