Farklılıklar ve Yabancılaşma

Kevin Costner'ın oynayıp yönettiği, 1990 Amerikan yapımı, Kurtlarla Dans filmini ilk izlediğimde ortaokula gidiyordum. Kızılderililere halihazırda sempati duyduğumdan filmi çok beğenmiştim. Tabii ki, filmi beğenmemin tek nedeni Kızılderililerin olması değildi. İlk sahnesinden itibaren kendimi o uzam ve zamanda hissetmiştim. A. B. D.'nin İç Savaş'la çalkalandığı yıllarda herkes tarafından dışlanan ve hor görülen Kızılderililerin yaşam mücadelesi beni çok etkilemişti. Ayrıca onların kültürlerine tamamen yabancı olan ve hatta ordu tarafından Kızılderililerle mücadele için gönderilen teğmen John Dunbar'ın Kızılderililerin arasında katılması ve zaman içinde adeta onlardan biri haline gelmesi ilgi çekici bir hikayeydi. Bu senaryoda beni etkileyen tema, yabancılık oldu. Özellikle kültürel yabancılık ve bunun sonuçlarına film çok iyi değinmişti. Teğmen Dunbar, bir subay olarak Kızılderili bölgesine atandığında ne Kızılderililer ne de onların kültürü hakkında hiçbir şey bilmiyordu, fakat zaman geçtikçe onları tanıdı ve onlarla yaşamaya başladı. Filmin sonunda başka askerler de bölgeye geldiğinde o artık Kızılderili toplumunun bir parçasıydı ve gelen askerlerin yaşayışını ve davranışlarını ters bulur olmuştu. Onu gören bir çavuşun sözleri Dunbar'ın durumunu, eskiden ait olduğu "beyaz adam" kültürüne yabancılaşmasını ve içinde yaşadığı Kızılderili kültürünün bir parçası olmasını çok güzel anlatıyordu. "Bir Kızılderili'ye döndün, değil mi ?" Neden farklı kültürleri, farklı yaşam biçimlerini yadırgarız ki? İnsan ilişkilerinde her iletişimin iki taraflı olduğunu unutmamak gerekir. Bize başkasının kültürü yabancı geliyorsa, ona da bizim kültürümüz yabancı geliyordur. Farklı olan kötü demek değildir. Farklı olan şey bir alternatiftir ve denemeden hangi seçeneğin daha iyi, daha yararlı olduğunu öğrenmenin imkanı yoktur. Kendi bildiğimizden farklı olanı, bize yabancı olanı hatalıymış gibi görmek sadece nefrete yol açar. Oysa empati kurmalı, bize yabancı geleni anlamaya çalışmalıyız. Bir de bakarız ki o yabancı sandığımız, bize önceden çok ters gelen şey, hiç de o kadar farklı değilmiş. Farklı olsa bile, düşündüğümüz gibi kötü ve zararlı değilmiş. Seçkin, 2 Toplumlarda yabancı ve farklı olan genelde dışlanır. Ortaklıklar ve benzerlikler üzerinden birliktelik kurulur ve toplum oluştuktan sonra bilinçli ya da bilinçsiz olsun, farklı olan ötekileştirilir. Bir şeylere "farklı", "yabancı" veya "öteki" gibi etiketler yapıştırmak nedense bizde güven hissi uyandırır. Sanki farklı olan bir tehditmiş gibi, kendimizi benzerlerimizin arasında güvende biliriz. Herhangi bir şeyi farklı yapmak, belli bir durumda farklı davranmak bizi o toplumdan ötekileştirir. Biz farkında olsak da olmasak da artık o topluma karşı bir tehlike unsuru oluveririz. Ne var ki, farklılıklar olmadan gelişim olmaz. Başta bize ne kadar ters gelse de değişik şeyler denenmedikçe, başka seçenekler araştırılmadıkça ilerlemeden söz edilemez. Değişim geçirmeyen, durağan toplumlar sadece yerlerinde sayarlar. Eğer farklılıklara açık olursak mesafe kat edebiliriz. Yoksa farklı olanları dışlarken, zaman içinde aslında biz soyutlanırız. Değişim rüzgarı estiğinde, zamana ayak uyduramayanlar uçup giderler. Yabancılaşmaya bir başka bakış açısı da kendine yabancılaşmadır. Zaman akıp giderken asla sabit kalamayız. Her geçen gün yeni bir şeyler öğrenir, yeni şeyler deneriz. Aynı zamanda eski bildiklerimizi ve geçerliliğini kaybeden düşüncelerimizi de unuturuz. Böylece biz de değişiriz. Bazen öyle bir an gelir ki geri dönüp baktığımızda, kendimizi tanıyamayız. Aynada başka biriyle bakıştığımızı hissederiz. Gerçekten de kendi kimliğimizi kaybedecek kadar değişebilir miyiz? Yoksa ne kadar değişirsek değişelim şu anki halimiz mi gerçek benliğimizdir? Benliğimizi, kişiliğimizi kaybedebilir miyiz hiç? Yoksa her değişimde onları da beraber taşır ve yeni kimliğimizi daha bilgili, daha olgun bir şekilde mi oluştururuz? Farklılıklardan ve değişimden çekinmemeli, her fırsatta kendimizi ve toplumumuzu yenilemeliyiz. Yabancı ve öteki olanı dışlamamalı, aksine kendimizi sorgulamalıyız. Gün gelir de kendi kendinizden şüphe ederseniz unutmayın, geçmişteki bütün kararlarınızın ve seçimlerinizin sonucunda buradasınız ve ne kadar "yabancı" görünürse görünsün, geçmişteki haliniz de şu anki haliniz de hep sizsiniz.