BAVULDAN TAŞAN BEYRUT

Amin Maalouf, kendi hayatından izler taşıyan Yolların Başlangıcı adlı romanında çok iyi bildiği Doğu kültürünü okuyucularına başarıyla aktarıyor. Diğer kitaplarında olduğu gibi Doğu'dan, Doğu'nun kültüründen ve yaşayışından izler taşıyor. Doğu, deyince aklıma mistik, gizemli, çeşitli kültürlerden insanları barındıran adeta şefkatli bir anne gibi kendine geleni koşulsuz kabul eden, her gelene de yeni ve farklı bir şeyler katan bir kültür yumağı geliyor. Doğu, Batı'dan etkilendiği gibi Batı'yı da çokça etkilemiştir. Doğu, Batı kültüründen neden etkilenir ya da Doğu kültürü Batı'yı neden etkilemiştir? Bu soruya cevap olarak insan örneği verilebilir. İnsan kendisinde eksik olan yönleri başkalarında bulmaya çalıştığı gibi, kültürler de kendinde olmayanı başka kültürlerde arar. İki kültür de birbirinden çok farklı olduğu ve eksik taraflarını tamamladığı için sürekli etkileşim içinde olmuştur. Yazar, annesinin verdiği bir bavuldan yola çıkarak ailesinin hikayesini anlatıyor. Bavul, akla birçok zıt duyguyu aynı anda getirebilen ender nesnelerdendir. Bazen üzüntünün bazen de sevincin sembolüdür. Ayrılığı da kavuşmayı da aynı anda hatırlatan eşyalardandır. Özlemle beklenene kavuşabilmek için alelacele hazırlanan, heyecan verici bir tatil için bütün eşyaların tıkıştırılmaya çalışıldığı ya da büyük bir ayrılık öncesi geride bırakılanlarla biraz daha kalabilmek için zaman kazanmaya çalışırmışçasına yavaş yavaş hazırlanan... "Eğer bir daha kapılar yüzüne kapanacak olursa, kendi kendine hayatın sona ermediğini tekrar et. Sona eren hayatların birincisidir ve diğeri başlamak üzeredir. O zaman bir gemiye bin seni bekleyen bir kent vardır"(Maalouf 68). Amin Maalouf; yaşadığı savaş, gördüğü acılara rağmen umudunu kaybetmeyen ve okuyucularına da sahip olduğu umudu aşılayan bir kitap. Her sayfayı çevirdiğinizde içinizdeki umut daha da artıyor. Amin Maalouf deyince Beyrut'tan bahsetmemek olmaz. Beyrut; Sünnilerin, Şiilerin, Hristiyanların, Dürzilerin ve daha birçok etnisitenin aynı yerde ama birbirlerine dokunmadan yaşadığı bir şehir. Özellikle iç savaştan sonra etnik kimliklere göre mahallelerin ayrıldığı; insanların kendilerinden farklı olanla iletişiminin çok az olduğu bir yer. Beyrut, çok fazla savaş ve acı görmüş bir şehir. Yaşanan savaşlar, acılar yüzünden insanlar ölümün soğuk yüzüyle çok fazla karşılaşmış Beyrut'ta. Yepyeni, modern binaların arasında kasıtlı olarak bırakılmış, kurşun yarası almış evler oradan geçenlere savaşın, anlaşmazlıkların yol açtığı acıların ve kaybedilenlerin unutulmasına izin vermiyor; tarihin suskun tanıklığını yapıyor. Okuyucu inceden inceye ölüm korkusu hissediyor kitabı okurken. Amin Maalouf'un Beyrut'tan Paris'e göçmesine neden olan savaşın yüzünden olsa gerek. Anılarımız her birimizin korkularını, hayata bakışını etkiliyor. Bazen bir yakınımızın ölümü bizim için travma olabilir. Ölümden neden korkuyoruz? Çünkü bilinmezlikten korkuyoruz. İnsanoğlunun bulduğu en iyi yol mu bu bilmem ama Beyrutlular ölümle baş edebilmek için bir yol bulmuşlar: ölüm gelene kadar hayatı dolu dolu yaşamak. Beyrut'ta yaşayan insanlar hayatlarını kaybetmekle burun buruna geldikleri için hayatın değerini daha iyi kavramışlar. Her günlerinin keyfini sonuna kadar çıkararak yaşıyorlar. Anlamak için önce kaybetmek gerekmese keşke. Malum biz insanlar elimizdeki şeylerin kıymetini onu kaybetmeden anlamayız. Ne var ki bir başka hayatımız yok, kaybettikten sonra değerini anlayıp yerine yenisini koyamayız. O halde düstur odur ki hayat, sahip olduğumuz tek sermayemizdir. Bu sermayenin farkına varmalı ve onu boşa harcamamalıyız. Hepimiz hayatın sahip olduğumuz en büyük sermaye olduğunu unutmadan yaşamalıyız tıpkı Beyrut'un sakinleri gibi... Sözü Geçen Çalışmalar Maalouf, Amin. Yolların Başlangıcı. Rifat, Samih. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2012.