İnsan Ne İle Umut Bulur?

Çaresizlik yüzünden intihar eden insanlar ilginç, hatta biraz garip gelmiştir bana hep. Ne zaman umudu tükenir insanın, hangi noktada artık devam edemeyeceğine karar verir? ''Bana ayrılan süre bu kadarmış.'' deyip çabalamayı bırakmak hangi eşikten sonra gelir? Ya da böyle bir eşik her insan için gerçekten var mıdır? O eşiği görmeyecek kadar şanslı olduğumuz için mi hayattayız, yoksa ne olursa olsun yaşamaya devam etme içgüdüsüyle mi doğduk? Tüm bunlar hayatına son vermek isteyen biriyle ilgili herhangi bir şey duyduğumda kafamda dönmeye başlayan, ancak cevaplarından asla emin olamadığım sorulardan sadece birkaçı. Ve fakat; gerçekten zor durumlarda yaşama umudu bulabilmek de en az intihar etmek kadar ilginç geliyor bana. Bazen öyle şartlar altında yaşayan insanların hayatlarından kesitlerle karşılaşıyoruz ki, böyle yaşamanın anlamı ne diye sormadan edemiyor insan. Kendini gerçekleştirmek, mutlu olmak ya da en azından olabilmek için çabalamak bir yana; nefes almaya yetecek kadar enerji bulamayacağın açlıkta olduğunu düşünsene bir? Yaşamaya devam etmesini sağlayacak umudu nereden bulur ki insan öyle bir durumda? Ben düşünemiyorum o durumda olduğumu. Orwell'in de dediği gibi, insan o denli fakirliğe düşene kadar başına öyle bir şey geleceğine asla ihtimal vermiyor sanırım. Ve en dibe vurana kadar da katetmekte olduğu yolun nerede sonlanacağını görse bile o sonu kabullenmek istemiyor; belki de bu yüzden o yola alternatif bir son bulmak için çabaladığında da çok geç kalmış oluyor. Bu aslında yalnızca maddi konularda değil, hayatın pek çok alanında böyle. Aslında zor koşullarda hayatta kalmamızı ya da o koşullara rağmen bir şeyler için umut besleyebilmemizi sağlayan şey de belki bu inkar etme durumu. Paris ve Londra'da Beş Parasız'ı okurken kitapta bahsedilen hayatları kendimle ilişkilendirmem çok zor olmadı bu yüzden. Belki o derecede maddi zorluğun insana ne yaşattığını bilemem ama tüm bunların başka türlü zorluklar için de geçerli olduğunu gayet iyi biliyorum. Ve tecrübe etmediğim, iç kısmında neler olup bittiğini bilmediğim; fakat dışarıdan, içinde bulunulduğunda hayata devam etmenin imkansız olabileceğini düşündüğüm durumlarla ilgili atıp tutmanın ne kadar kibirli bir davranış olabildiğini fark etmemi sağladı bu kitap. Ben kimim ki kendi hayatımın ''beş parasız berduşlar''dan neredeyse üstün olduğunu düşünüyorum, benimki devam ederken onlarınkinin de devam etmesini çok görüyorum? Her gün karşı karşıya kaldığım, sosyo-ekonomik açıdan neredeyse tek tip denilebilecek insanların toplumdaki sistemi oluşturan sınıflardan yalnızca biri olduğunu ve diğer sınıflara mensup kişilerin hayatlarında en az etrafımızdaki insanlarınkilerde olduğu kadar önemli şeyler gerçekleştiğini hatırladım Paris ve Londra'da Beş Parasız sayesinde. Ve aslında bu kendini yukarıda görme durumunun sınıf gözetmeden her yerde, herkeste olabileceğini gördüm. Doktor, bulaşıkçı, berduş, dilenci, müdür... Ne ya da kim olursak olalım hepimiz bir şekilde ''diğerleri''nden daha iyi olduğumuza inanıyoruz. Halbuki ne berduş olmak ayyaşlığın ya da ahlaksızlığın göstergesidir; ne de müdür olmak düzgün, ahlak kurallarına uygun bir hayat sürmeyi garanti etmiştir. Hayatlarımızda olup bitenler maddi durumumuzla ya da sosyal sınıfımızla elbette bağlantılıdır, ancak bu etkenler gideceğimiz yönü tek başlarına belirlemezler. Daha önce evsiz insanların psikolojilerini detaylı olarak hiç düşünmemiştim, ve açıkçası tesadüfen bir yerlerde karşıma çıkmadığı sürece düşünmezdim de sanırım. Klasik bir ''Çok zor, Allah düşürmesin.''den öteye gitmezdi konu üzerinde söyleyebileceklerim. Ancak Paris ve Londra'da Beş Parasız insanlara karşı bambaşka bir bakış açısı kazandırdı bana, daha önce kafa yormadığım pek çok şey üzerine düşünmemi sağladı. Üzerimde gezindiğini hissettiğim tahtakurularına ve aklıma gelen ''Aç bir insan bacağını kesip yerse ne olur ki acaba?'' gibi yamyamca sorular yüzünden kendimden korkmama neden olmasına rağmen iyi ki okumuşum diyorum bu kitabı. Irmak Karademir