Seni Döverim Ama Dayak Yerim Diye Korkuyorum

Bazen tanıdık gelmiyor bana bağıra çağıra savunduklarımız. Bir kelimeyi sürekli tekrar ettiğinizde anlamını yitirmeye başlar ya, sanki ses tellerimin zangır zangır titremesi asıl olanın önüne geçiyormuş, imgesinin biricikliğini başka bir metaya aktarıyormuş gibi geliyor. Filmlerdeki siyasi bir gösterinin içinden ya da kaos anlarını yansıtmak amacıyla seyirciye sunulan görüngülerden anlar aklınıza getirin şimdi. Her şey yavaşlıyor, sesler ağırlaşıyor, içerik uzaklaşıyor ve ''orada '' olmanın önemi artıyor. İşte çoğu zaman hissettiğim bu, ''bağıra bağıra'' savunduğumda. Anlatmak istediğim gölgeleniyor. Yabancılaşıyorum mensubu bulunduğum fikre ve mensubiyetime. Bir şey doğru gitmiyor. Bir şey eksik kalıyor veya fazla. İşte Todd May'in ''Şiddetsiz Direniş'' kitabının temel amacı bunu açıklamak olmasa da beni içinde bulunduğum direniş özelindeki keşmekeşten kurtarıyor bir nevi. Bu kitapta, şiddet içerme mecburiyeti bulunmadan da anarşizmin ve direniş olgusunun sürdürebilir olduğu, tarihten pek çok örnekler verilerek yansıtılmaya çalışılmış. Sovyetlerin demir perde boyunduruğuna karşı dik bir duruş sergileyen Estonya hükümetinin amacına şiddetsiz ulaşmasından tutun, Gandhi öğütlerine ve Kant'çı akıl anlayışına dayanan birçok örnek ile desteklenmiş ana düşünce. Ülkemizde kolluk kuvvetlerinin sesini çıkaranı-çıkarmayanı toplayıp, insanları ''Bunu ne yapalım amirim? Al bunu al! Vatan hainleri!'' gibi ilkel şiddetin bir tarzına maruz bırakmaları, şiddetsiz yapılan herhangi bir işin, sonuç çıkaracağı düşüncesini ütopyalara taşısa da karşı koymanın en verimli yolu rakibin bilmediği dilden konuşmaktır mottosunu düşünmemizi sağlıyor Todd May. ''Duran adamın'' dahi gözaltına alındığı, Orta Doğu yozlaşmasının artığı bir zihniyetin egemen olduğu güvenlik teşkilatına karşı, onların bilmediği bir şeyi yapmak için çok da araştırma yapmaya ihtiyaç olmasa gerek. Zira şiddetsizliğin ilkesel ve ahlaksal kavranışından eğitimsizlik sebebiyle uzak kalmış bir topluluğa, yine kültürler arası çatışmaların had safhada yaşandığı bir zihniyete ''yabancı'' gelmek hayli kolay. Ne olursa olsun, uluslararası yapıyı incelediğimizde şiddetin hiçbir zaman baskın olan mekanizmaya bir çizik bile atamayacağını söylüyor Todd May ki ne kadar da haklı. Aksine, etkin güçlerin ve siyasal burjuvazinin, şiddeti meşrulaştırma noktasında en işlerine yarayacak şey nefsi müdafaa kalkanıdır. Çoğu zaman birbirine tam anlamıyla zıt kutupları -postyapısalcılık ve anarşizm gibi- ortak bir paydada birleştirmeye çalışan May, bu sefer de şiddetsizliğin erdemini ve içinde barındırdığı doğa felsefesini içselleştirmeliyiz vurgusu yapıyor. Şiddeti sadece insanın insana zulmüyle, fizikselliğin ön plana çıktığı bir çembere sıkıştırmak doğru da değil aslında. Son yıllarda doğa ile insan arasındaki ilişki, ''şakacıktan'' eziyet eden küçük çocukla evcil hayvanı arasındaki otomatik köle-efendi ilişkisine dönmüş olsa bile aralarından su sızmaması gereken iki varlık bunlar. Tanrının, koca bir puzzle imi olarak yarattığı doğanın içerisindeki boşlukları, önce doldurup sonra yakıp yıkan insanoğlunun da yaptığı şiddetsizlik ilkesine aykırıdır ki buna doğal park(!) yapmak amacıyla yüzlerce ormanı talan eden belediyeleri ve en basiti piknik sonrası alanda bırakılan çöpleri en çarpıcı ve açıklayıcı örnekler olarak sunabiliriz. Biraz karışık ve dolambaçlı bir retoriği olmasına rağmen şiddetsizliği sadece ideolojik olarak değil pratiğini de kavratacak biçimde bir sunum karşımıza çıkıyor bu kitapta. Türkiye gerçekleri bağlamında değerlendirildiğinde, her ne kadar şiddete başvurarak hak iddia etme alışkanlığı- savunulan teze zarar vermesine rağmen- tüm kesimlerce kanıksanmışsa da Pekin'de, Tiananmen Meydanı'nda tankların karşısında öylece durarak aslında en büyük karşı saldırıyı gerçekleştiren ''Meçhul Asi'' bana o kadar da yabancı gelmiyor. Pasif direnişin, yasaların özüne saygı duyarak itaat etmemenin, neoliberallerin kurulu toplumsal dayatmalarının tümüne meydan okumanın en saf ve temiz örneklerinden birini 2013'ün haziran ayında yaşadığımız Gezi Olayları, aslında bizim de direniş enstrümanlarımız arasından şiddeti söküp atabileceğimizi gösterdi. Ne yalan söyleyeyim, hayvan hakları savunucuları arasında bile silahlı kavga çıkabilen bir ülkede böylesine şairane bir karşı koyuşu ben de tahayyül edemiyordum. Ah bir de Todd May'in öğütlediği gibi akılcı bir ekonomik boykot oluşturup, direniş kültürünü kollektifleştirebilseydik eğer, oluşan yapı dahilinde kimse ne fiziksel ne de sözlü saldırganlığın yanına dahi yaklaşamayacaktı. Kimse ''bir kadın olarak sus! Ben kadın erkek eşitliğine inanmıyorum. Kadınlar iş aradığı için işsizlik yüksek.'' diyemeyecekti mesela. Kimse ''Başbakanımız ikinci bir peygamber gibidir, o uçurumdan atlasın biz de atlarız.'' söyleminde bulunmayacaktı. Kimse aşağılayamayacaktı böylesine sekter bir tutumla emeğin ta kendisini, ''Hatamız tekel işçilerine merhamet etmek!'' diyerek. Konu ne olursa olsun, içinde enine boyuna masaya yatırılıp, düzeltilmesi gereken milyonlarca sorunu barındıran bir ülkede yaşayan beni bile, yöntemlerinin uygulanabilirliğiyle mest etmiş olan Todd May acaba Türkiye'de doğup büyüse aynı şeyleri düşünebilir miydi diye merak etmiyor değilim. Hoş 16 yaşında yeni çıkan şarkıcıların bile felsefe kitabı yazabildiği(!) bereketli topraklardan bahsediyoruz, neden olmasın? Öyle bir kin çağında yaşıyoruz ki sesini çıkaranı, düşüneni, sorgulamaya yelteneni şiddetin en zalimiyle tanıştıran otoriteler artık alkışlanır olmuş. Her ne kadar bu şartlar altında dahi araştırmalarına ve teorilerine hayran kaldığım filozofları gerçekçi bulabiliyor olsam da hayatta olanları buraya davet etmek isterdim. Mesela hayatta olsa, intihar üzerine sayısız makalesi bulunan Durkheim'ı Türkiye'ye taşıyıp olacakları gözlemlemek trajikomik olurdu. Adamcağız bir saniye bile düşünmeden kafasına sıkardı muhtemelen o mutlak soruyu duyduğunda; ''Amirim ne yapalım bunu?''. Ufuk ÖZKARDAŞLAR 21502212 Türkçe 101-13