DEVLET YIKMA SANATI

" Kral Krezüs-nam-ı diğer Aslan Kral-, yüce bilge Solon'a devletini ayakta tutabilmek için ne yapması gerektiğini sorar. Bilge Solon, kimsenin beklemediği bir cevap verir. Bir ülkeyi ayakta tutan şey askerler değil, zaferler değil, yalnızca ve yalnızca culturadır; gelenek ve sanatla yükselmiş bir culturaus"(İskender Pala 2017: 26). Peki, cultura ya da kültür nedir? Toplumların kendilerine özgü olan ve geleceğe aktardıkları her türlü maddi ve manevi değerin birleşimine kültür denir. Kültürün çok genel ve kısa bir tanımı olsa da içeriği uzun bir kıyı şeridindeki kumsal misali geniş ve yoğundur. Eski bir köydeki evlerin mimari yapısı da kültüre dahildir. O evlerde yaşayan insanların konuştuğu dil de. Ancak kültür maddi bir değer olmaktan ziyade manevi bir oluşumdur. Bir toplumda yaşayan bilgeler ve sanatçılar, düşünce ve hayal dünyalarından kopup gelen malzemelerle bir tuval yaratırlar. Yaşanmış her ömür dahil olduğu toplumun kültür tuvaline bir damla boya izi bırakır. Bu sayede içi boş olan bu tuval çok değerli bir tabloya dönüşür. Ne yazık ki günümüzde kültürün değeri anlaşılmamakta. İnsanlar kültürün ne olduğunu bile bilmemekte. Kültürün ve sanatın karın doyurmayacağı, ülkenin gelişmesinde ve devamlılığında bir etkisinin olmadığı gibi bir yanılgı içerisinde bulunmaktayız. Oysaki, bir toplumun ruhunu en iyi hatta sadece kültürü yansıtır çünkü tarih sadece savaşlardan ve anlaşmalardan ibaret değildir. Tarihi kazananlar yazar, bu yüzdendir ki sadece tarih kitaplarındaki zafer ve ihtişam gerçeği yansıtmaz, yansıtamaz. Gerçeği yansıtan, o toplumun sanatı ve kültürüdür. Florence Kralı'nın sarayı ve ordusu mudur gerçek? Yoksa, Floransa'da doğan Leonardo Da Vinci'nin Mona Lisa tablosundaki huzur ve sadelik mi? Selçuklu Sarayı'nın ihtişamı, kudretli vezirleri ve entrikaları mı Türk toplumunun gerçek yansımasıdır? Yoksa, Mevlana Celaleddin Rumi'nin "Ya olduğun gibi görün ya da göründüğün gibi ol" öğüdü mü Türk toplumunu gerçekten yansıtır? Kültür, soyut bir kavramdır. Bir ülkeyi ayakta tutmasını beklemek gerçekten büyük bir hata olur. Eğer bir ülkenin, bir toplumun yok olmasını o ülkenin başka devletlerce ele geçirilip insanlarının öldürülmesi olarak görürsek. Bilge Solon'un Aslan Kral'a da dediği gibi toprak kaybedildiğinde geri kazanılabilir, askerler ölünce yeniden ordu kurulabilir ama kültür kaybedilirse ruh kaybolur ve devlet sadece bir kuruma, vatan da sadece bir toprak parçasına dönüşür. İnsanların mağaralarından çıkıp birleştikleri günden bugüne kadar binlerce devlet kurulmuştur. Günümüzde ise sadece 193 tane devlet bulunmaktadır. Bu geçmişte kurulan bütün devletlerin yıkıldığı anlamına mı gelir? Böyle bir anlayış hem tarihe hem sanata hem de gerçeğe aykırıdır. Antik Yunan Şehirleri, artık var olmadıkları için Sokrates, Eflatun ve nice diğer filozofun fikirlerinin de var olmadığını söyleyebilir miyiz? Mısır Firavunluğu yıkıldığı için Mısır'daki piramitlerin de yıkıldığını söyleyebilir miyiz? Hayır, söyleyemeyiz çünkü devletler ve toplumlar sadece unutulduklarında yok olurlar. Arkalarında kendilerine has değerler bırakan toplumlar asla yok olmazlar. Bugün bile bazı insanlar Babil'in Asma Bahçelerinden bahsediyorsa Babiller yok olmamış demektir. Geçmişten beri devletler birbirlerine bir üstünlük kurma çabası içindedir. Bunun bir sonucu olarak devletler bir silahlanma yarışı içine girmiştir. Bu yarış devletlerin birbirinden ölümcül silahlar üretmesiyle sonuçlanmıştır. Bu yüzden, günümüzde devletler birbirlerine savaş ilan etmekten çekinmektedir. Ancak, günümüzde çok daha yıkıcı ve yok edici bir savaş gücü kullanılmakta: Kültür Emperyalizmi. Daha yok edici diyorum çünkü toplumda yaşayan insanları öldürmüyor ya da esir almıyor. Toplumun kendisini yok ediyor ve kendisine has bütün özelliklerini sıfırlıyor. Ne yazık ki kültürün önemini kavrayamamış ülkelere karşı hem içeriden hem de dışarıdan bir kültür savaşı açılmış durumda. Bu ülkeler yabancı filmler, diziler ve programlarla dışarıdan saldırıya uğramış durumdadır ancak sadece bu saldırının bir toplumun kültürünü kaybetmesine yol açması mümkün değildir. Tiyatroların kapatıldığı, sergilerin yağmalandığı, heykellerin yıkıldığı bir ülke içeriden kendi kültürüne darbe vurur ve bir toplum ancak kendi kendisine vurduğu darbelerle yok olur.