Kuraldan Çok Kuralcı

İnsanları belirli kalıplar içerisine sokmaya çalışmak toplumumuzda yaygın görülen bir davranış. Bu yazıyı yazarken bile istediğim gibi yazmak -belli bir kalıp dışında sadece hissettiklerimi şu an aklımdan geçenleri yazmak- yapabileceklerim arasında değil. Her yerde kurallar var; kimisi yazılı kimisi sözlü. Kurallar kimi yerde kolaylaştırırken hayatımızı kimi yerde çekilmez hale getiriyor. Trafik kuralları gibi hayatı düzenleyen, kolaylaştıran kurallar zorunluluktan ortaya çıkmış olsa da toplumun kendi içerisinde zamanla oluşturduğu değer yargıları nasıl oluşmuş merak etmiyor değilim. Yaşadığımız çevre doğrultusunda şekilleniyor hayallerimiz, hayata bakışımız, yaşam biçimimiz. Ben istediğimi yaparım arkadaş kime ne! demek için gerekli özgüveni kendimde bulamayıp yaşadığım çevreyi, toplumun getirdiği kısıtlamaları suçladığımı düşünebilirsiniz elbette. Fakat işin doğrusu kısıtlamalar, kurallar biz yok desekte oradalar. Aslında bu durum biraz da subjektif bazıları toplumun getirdiği kısıtlamaları bir şekilde kendi lehine kullanıp istediği hayatı yaşıyor. Kuralları çiğnemek yerine yapmak istediklerini kurallara uygun hale getirebiliyorlar. Öte yandan ecnebilerin "break the chain" muhabbeti var. Belki de nefret ettiğim/ettiğimiz kısıtlamalar bizlere kısıtlama gibi geliyordur. Sonuçta beynimiz çok farklı bir dünya. Kendi kendimizi başaramayacağımıza inandırdığımız için bahane üretiyor olabilme ihtimalimiz de var. Yani önümüzdeki en büyük engeli aşmak, kendimizi aşmakmış diyebilir insan. İnsanlar bu kendini aşma olayı için farklı yollara başvuruyor: kimisi dağın başına çıkıyor kimisi aşmış bir insana gidiyor -kendimi nasıl aşabilirim- adlı konferans için. Kuralsız bir toplum ve yaşam düşünülebilir mi? diye soruyorum kendime. Tıpkı bir sistemin çarkları gibi bazı kurallar da hayatımızın devam edebilmesi için (en azından belli bir yere kadar düzen içerisinde) olmazsa olmazlardandır. Hayati öneme sahip önemli kuralları saymazsak eğer insanların kendi kendilerine yetebilecek seviyede olduklarını düşünüyorum. Yani kuralların bizi kısıtlamasına izin vermeden yaşayabilmek mümkün olabilir. İnsanların iyi yaşayabilmesi için belli yazılı ya da toplumsal normlara ihtiyacı olmadığını düşünüyorum. Evrensel doğrunun gerçekten evrensel olduğuna inanmaktan vazgeçmeyi bırakmamalıyız. Yani toplumun ahlaki yapısını, etik değerlerini düşünürsek; bizim toplumumuzdaki ahlaki yapı din çerçevesinde şekilleniyor. İnsanlara karşı dürüst olmayı toplumun etik değerlerinden değilde içimizden gelen bir şey, evrensel bir normun gereği olarak görmeliyiz. Tüm bunların yanında toplumda yasalar dışı uyduğumuz bilinçli olmadan- kurallar da var. Toplumun en küçük yapı taşı olan aileden başlayan ve büyürken geçirdiğimiz evrelerde kendimizi ailemizi koyduğu kuralların işleyişine kaptırırız farkında olmadan. Çocukken , ailemizin yazılı olarak belirtmediği fakat farkında olduğumuz 'akşam ezanından önce evde olmak' aslında kurulu düzeni bozmamak için uyduğumuz toplumsal bir gerekliliktir. Kurallara kısıtlamalara maruz kalmayanlar var bir de. Güç sahibi olanlardan bahsediyorum. Politik, dini, askeri gücü olanlardan. İnsan hayatlarını, ülke geleceklerini ellerinde tutanlardan bahsediyorum. Onlar insanlara kurallara uymalarını tembih edip dururlar. Fakat kendilerinin pek kurallarla hatta toplum değer yargıları ile ilgileri yoktur. Özellikle siyasetçilerde bu duruma daha çok rastlarız ki bu çok rahatsız edici bir durum bence. Milli değerler, toplumun ahlaki yapısı hakkında siyaset yaparlar. İnsanların nasıl yaşamasını söylemekten çekinmezler fakat kendileri için bir sınır, engel, kısıtlama bulunmaz. Yozlaşmaktan kurtulmaktan bahsederler sürekli fakat kendileri toplumu, toplumun değer yargılarınının yozlaşmasını umursamazlar. Yozlaşmış toplumlar, kısıtlamalar ile toplum olma statülerini de kaybetme tehlikesi içerisindedirler. Halil ibrahim Turan İşin özü, kuralların insanları kısıtlaması insandan insana değişen bir ifade olmakla birlikte bazı temel kuralların toplumsal sağlığımız için gerekli olduğu gerçeğini yadsıyamayız. Toplumun değer yargılarınının insanların yaşayışı üzerinde etkili olduğu da bir gerçek tabii ki. Bir de kuralların öneminden bahsedip kurallarla işleri olmayan güç düşkünü tayfa var tabi onları da unutmamak lazım. İnsanlara sürekli toplumun değer yargılarından dem vurup nasıl yaşayacaklarını söyleyip kendileri için gerektiğinde kurallarla oynayanlardan bahsediyorum. Mesela bizim siyasetçilerimizin insanlara aşıladığı "yaşam modeli" vardır. Dini motiflerle işlenmiş bir muhafazakar model bu ama kendi hayatları insanlara telkin ettikleri bu hayat modelinden çok uzaktır.