HAYAT HAPİSHANESİ

Bana sorsalar kendini nerede hayal edemiyorsun şu hayatta diye, muhtemelen cevabım hapishane olurdu. Suçların ve günahların cezasının çekildiği bu yerleri küçüklüğümden beri ürkütücü bulurum. Hayatta nefret ettiğim başlıca olgulardan olan hırsızlık, cinayet, tecavüz gibi suçları işleyenlerin kapatıldığı bu yerler bir yandan bana korkutucu gelse de bir yandan da gözümde affı olmayan bu tip suçları işleyen kişiler için birer okul niteliğinde olduğunu düşünürdüm. Ta ki bu kitabı okuyana kadar... Işık Ergüden'in kaleme aldığı bu kitap bana, hapishanelere farklı bir bakış açısıyla bakmamı ve sürdürdüğüm bu hayatın aslında bir hapishaneden çok da farklı olmadığını gösterdi. Her ne kadar kitapta çoğunlukla hapishanelerin durumunun geçmişten günümüze değişimini ele alsa da parmak bastığı bazı konularla beni derinden etkileyen Ergüden, içinde bulunduğumuz toplumun var olan düzene ne denli tutsak olduğunu fark etmemi sağladı. Kitabın kimi bölümlerde günümüz hayatına ve yaşantısına atıflarda bulunan yazar, su gibi akıp giden bu hayatta farkında olmadan kendimizi saçma ve gereksiz değerlere zincirlediğimizi düşünüyor. Yazarın bu düşüncesi bana fark ettirdi ki günümüzde öyle bir yaşantı sürdürüyoruz ki farkında olmadan aslında suç işleyip hapse girmiş insanlarla pek de farkımız olmuyor. Evet, belki de hapishanelerde suç işleyenler tutsak fakat gerçek hayatta bizler, sahip olduğumuz değerlerin ve yargıların tutsaklarıyız. Kitapta hapishanelerin topluluğumuz açısından herhangi bir öneminin veya faydasının olmadığını savunan Ergüden, içeriye giren kişilerin yaşadıkları şiddet ve baskıların aynılarını aslında dışarda da yaşadıklarını düşünüyor. Başlarda bu düşünceyi saçma buluyordum fakat ilerleyen zamanlarda bazı mantıklı yönlerinin olduğunu fark ettim. Hapishaneye girince şiddete meylin azalacağını savunan bir düzen içerisinde yaşıyor oluşumuzu ben de fazlasıyla saçma buluyorum aslında. İçeride insan; sevdiği ve hoşlandığı şeylerden uzakta yaşarken nasıl olur da kin ve nefret duyguları beslemez onu bu güzelliklerden alıkoyanlara? Bana kalırsa hapishanede ömrünü geçiren insanların dışarı çıktıklarında, geçmişe perde çekip yeni bir hayata başlamaktansa öfkelerine yenik düşerek başka suçlara bulaşacaklarını düşünüyorum. Her ne kadar yaptıkları işlerden ötürü onları savunmasam da onların bu tür kötü yollara başvurmalarının en büyük nedeni, bana sorarsanız günümüzde yaşadığımız bu düzendir. Fakir parası olmadığı için hırsızlık yapıyor, haklı ve adil bir yargımız olmadığı için insanlar ellerini kana buluyorlar günümüzde. Böyle düşünüyorum çünkü ucunu kaçırdın mı kaybolan bir ipe benzeyen bir düzene sahip olmamızdır. Hayatta başarılı olamayan insanlar, ne kadar çabalarlarsa çabalasınlar sonunda bir şey elde edemeyeceklerini düşünüyorlar ve bu yüzden de kısa yoldan başkasının sahip olduğunu elde etmeye çalışıyorlar kanımca. Hal böyle olunca hapishaneler, pek bir uğrak yer oluyor günümüz insanları için. Bu kitabı okuduktan sonra üzülerek farkına vardım ki karşı koyduğum zaman alabora olmuş bir gemi gibi hayatımı mahvedebilecek güce sahip olan bu düzen içerisinde biz insanlar, kendi kendimizi tutsak ettiğimiz bir labirentin yolcularıyız aslında. Hayatımızı neredeyse hapishaneye çeviren sınavlar, işler, kaygılar, arzular; içinden çıkmakta zorlandığımız fakat zorunda olduğumuz değer ve yargılardan sadece birkaçı. Sizce bunların üstesinden gelmek sanıldığı kadar zor mu? Bence değil. Bu kitap bana gösterdi ki doğru yolu kaybettiğim zaman en başa dönmem gereken bu hayat labirentinde başarılı olmak için yapmam gereken iki yol var: Bu hayat hapishanesinde ya herkes gibi ben de bu düzenin kurallarına sımsıkı sarılacağım ya da Işık Ergüden gibi anarşist bir yapıya bürünerek içine girdiği kabın şeklini alan su gibi değil de kendisine uygun olmayan kabı kırıp geçen katı bir cisim gibi olacağım. Çağatay MEMİŞ