SUÇLU KİM?

Lütfen gözlerinizi kapatın ve hayal edin. Yıl 2003. İstanbul'da küçük bir ilkokul. Hepsi 7 yaşından oluşan 30-35 kişilik sınıfa sessiz olmaları söylenmiş. Ama içlerinden biri söyleneni çok da umursamamıştı belli ki. Adı Damla'ydı. Çoğumuzdan daha kısa, daha kilolu ama belki de hepimizden daha saftı. Damla, özel bir okula gönderilmesi gerekirken, bizim aramıza gelmiş otizmli bir çocuktu. Daha sınıfa adımımızı attığımız ilk günden anlamıştık onun bizden farklı olduğunu. Çocuk aklı bu ya, nasıl davranmamız gerektiğini de bilemiyorduk. Her derse onunla beraber giren aşırı korumacı annesi, yanlış okulda olduğunu defalarca belirten öğretmenler ve Damla'nın istemeden de olsa bizim eğitimimiz etkileyeceğini düşünen aileler. Evet, belki Damla'nın bizimle olması yanlıştı ama şu an geriye dönüp baktığımda bunun bize ne kadar fazla yansıtıldığını fark edebiliyorum. Zaten o yaşlarda bizden farklı olanı dışlama eğilimi varken bunun defalarca gözümüze sokulması ne kadar da hatalıymış. Nasıldı peki Damla'yla yaşamak? Kendimizle aynı görüp bir yandan da aslında çok farklı olduğumuzu bilmek? Hatırlayabildiğim çok kesin anılar yok. Sadece, o zamandan kalma bir kıskançlık duygusunu kalbimin derinliklerinde hissedebiliyorum. Annesinden ayrı kalmaya alışmaya çalışan çocuklar olarak onun sürekli annesiyle olmasının ne kadar üzdüğünü, sanki bugün yaşıyormuş gibi hala hissedebiliyorum. Aynı zamanda ilkokul öğretmenimiz, Mihrişah Hanım'ın bu duruma kesinlikle karşı çıktığını da hatırlayabiliyorum. Aramızdaki onca yaş farkına rağmen her zaman bizim yaşımıza inip, bize karşı nasıl davranması gerektiğini çok iyi biliyordu. Bilemiyorum, acaba bu konu bizimle daha önceden konuşulmalı mıydı? Yoksa bu bizim ona karşı daha da ön yargılı yaklaşmamıza mı neden olurdu? Kalbim ilk seçenekten yana. Çünkü bundan ne kadar utansam da, Damla'yı dışlıyorduk. Ona olması gerektiği gibi davranmıyorduk daha doğrusu bilmiyorduk ne yapmamız gerektiğini. Yanlış anlamayın, kesinlikle fiziksel ya da psikolojik olarak zarar vermek için bir şeyler yapmıyorduk. Kötü kalpli insanlar değildik, sadece ne yapması gerektiğini bilmeyen 7 yaşındaki çocuklardık. Kimse bize söylememişti ki, anlatmamıştı onun otizmli olduğunu. Sadece farklı olduğunu defalarca duymuştuk, sonu hiç gelmeyen bir tekerleme gibi. Fakat şans mıdır yoksa daha kötü bir durum mudur bilemiyorum, Damla onu dışladığımızı anlamıyordu. Anladığım kadarıyla hastalığı ciddi derece ileriydi. Çoğu şeyin farkında değildi zaten, bunu anlamaması da çok şaşırtıcı bir olay değil. Ama ya anlasaydı? Ya bizim, onun elinde olmayan bir durum nedeniyle farklı gördüğümüzü, zaman zaman onu istemediğimizin farkında olsaydı? Bunun suçlusu kim olacaktı? Biz mi yoksa bizleri eğitmek yerine olayın normal bir şey olduğunu ve utanılmaması gereken bir şey olmadığını fark edemeyen velilerimiz mi? Belki de şu an dünyada birçok otizmli çocuk sırf bu yüzden yaşamaması gereken şartlar altında yaşıyor. Toplumdan kaçıp, kendi güvenli ortamlarına sığınmak istiyor veya aileleri çok küçük yaşlardan itibaren bunu öğreniyorlar. Bu bizim suçumuz. Kesin ve net. Kaçmak, suçu başkasına atmak ya da habersizmişiz gibi davranmak yok. Eğitmiyoruz ve eğitilmek için uğraşmıyoruz. 2003'ün eylül ayında o gün bize durumu açıklasalardı her şey daha farklı olabilirdi. Damla için demiyorum, o kadar küçükken yapabileceğimiz bir şey yoktu zaten. Ama o zamandan öğrenebilirdik otizmin ne olduğunu. Ayşe Nergiz Sonraki her adımımızda daha dikkatli olurduk, üzmemeye, kırmamaya, dışlamamaya dikkat ederdik. Çünkü otizmli insanları hasta diye değil de böyle doğmuş kişiler olarak kabul ederdik. Eğitime çok daha küçük yaşlarda başlamalıyız. Ufakken daha etkileyici oluyor öğrendiğimiz şeyler. 19 yaşında aldığınız bir öğüdü çok kolay unutabiliriz ama eminim hepimiz 6-7 yaşımızdan kalma, bizi derinden etkilemiş bir anı hatırlıyoruzdur. Çocuklarımıza zihinsel engellilerden bahsetmeyerek aradaki uçurumu daha da açmış olmaktan başka bir şey yapmış olmuyoruz. Üstelik iki tarafı itebildiğimiz kadar birbirine doğru itmemiz gerekirken bunu yapıyoruz. Öğretilmemiş bir çocuk büyüyüp yapılmaması gereken bir davranışta bulunduğunda da suçlu arıyoruz. Tekrar soruyorum size, suçlu kim burada? Zihinsel engelli bir çocuk dünyaya getirmiş olan anne ve baba mı? Bu konuda eğitilme zahmetinde bulunulmamış bir çocuk mu? Yoksa etrafımızda gördüğümüz zihinsel engellileri yok sayan bizler mi? Suçun bizde olduğunu bile bile başka birini aramak ne kadar da kolaymış değil mi? Bu sefer böyle olmasın ama. Madem biliyoruz, ne, ne zaman ve kim tarafından yapılması gerektiğini, haydi daha ne duruyoruz! Anaokullarına, ilkokullara, ortaokullara gidilsin. Seminerler düzenlensin. Öğrenilsin, öğretilsin. İnsanlık kavramının bir hastalıktan fazlası olduğu herkese gösterilsin.