İYİ DUYGULAR DİSTOPYASI

Ütopyalar, yani gerçekleşmesi imkansız görülen, mükemmel toplum düzenini ele alan düşünceler, MÖ. 5. Yüzyılda Platon'un 'Devlet' adlı eseriyle birlikte dünya edebiyatına kazandırılmıştır. Ütopyaların düşünülüş ve yazıya geçiriliş amacı, toplumdaki aksaklıkların ve sorunların olmadığı bir dünyanın nasıl sağlanacağı üzerine fikir yürütmektir. Distopyalar ise ütopyaların tersi olarak görülebilir ve genelde baskıcı ve dayatmacı bir toplumu ifade ederler. Aldous Huxley'in 'Cesur Yeni Dünya' adlı eseri de 20. yüzyılda yazılmış bir distopya örneğidir. Acı, kaygı, pişmanlık, kıskançlık gibi duyguların var olmadığı bir dünya hayal edin. Hayal etmek bile zor değil mi? Huxley'in 'Cesur Yeni Dünya''sında bu duyguların hiçbirine yer yok. O dünyada sadece keyif var. Mutluluk değil keyif. Bu kısım çok önemli çünkü sandığımızın ve ilişkilendirdiğimizin aksine mutluluk ve keyif birbirinden çok daha farklı kavramlar aslında. En önemli farkları ise, keyfin mutluluktan çok daha kısa süreli olması. Örneğin güzel bir yemek yemek veya eğlenceli bir aktiviteye katılmak. Fakat ne yazık ki o güzel yemeği yedikten sonra, ya da eğlenceli bir aktivitenin sonunda iç dünyamıza, sorumluluklarımıza ve dertlerimize geri döneriz. Mutlu olmak ise, bunların farkında olup kabullendiğimiz halde iyi hissetmektir bana göre. 'Cesur Yeni Dünya''da yaşamak da keyifli olarak tanımlanabilir. Acı, pişmanlık ve kıskançlık gibi duyguların var olmadığı, olsa da soma adı verilen haplarla keyfe çevrildiği, bastırıldığı bir dünya. Farkındalık, çok ama çok az kişinin sahip olduğu belki zaman zaman sorgulatan bir ayrıcalık. Mutluluksa, kimsenin sahip olmadığı ve o düzen içinde asla olamayacağı unutulmuş, antik bir duygu. İyi de tüm kötü duygulardan arındırılmış, ya da bir şekilde bastırılmış bir dünyada neden mutlu olmasın insan? İşte kitabın okuyucuya yönelttiği can alıcı soru da bu. Benim kendime cevabım hatırı sayılır bir düşünme süresinin sonunda geldi aklıma. Bana göre mutluluk, kötü olarak nitelendirdiğimiz duyguların ve iyilerinin birbirleriyle etkileşiminden oluşmaktaydı. Eğer mutsuzluğu, acıyı, pişmanlığı hiç tatmamış olsaydınız mutlu olduğunuzu hissedebilir miydiniz? Tıpkı küçük bir çocuğun sobaya dokunması ve fiziksel acıyla tanışması gibi. Acıyı hissettikten sonra sobaya dokunmaktan hatta belki yanına yaklaşmaktan bile çekinmesi gibi. Deneyimlemediğimiz duyguları hissedemeyiz ama acıyı tattıktan sonra acısızlık için elimizden geleni yaparız ve acı çekmediğimiz için şükreder, mutlu oluruz. Bu yüzden, duyguların zıtlığı aslında hayatın tuzu biberidir. Yani o hep isyan ettiğimiz kötü duygularımız, aslında mutluluğun ne olduğunu anlamamızı sağlar. Biz de, bu mutlu anların hatrına yaşarız hayatlarımızı. İşte bu yüzden kitabın verdiği mesajlardan biri ve bana göre en önemlisi de hissetmekten hoşlanmadığımız duyguları kabul etmemiz gerektiği. Bize ne kadar kötü hissettirseler de aslında mutlu olmamızda belki de en büyük rolü onların oynadıkları. Bu yüzden ki hissettiğimiz acı tatlı her duyguyu, hissedebildiğimiz için şükretmeyi ve kabullenmeyi öğrenmeliyiz hayatta. Ne de olsa mutsuz olmadan mutluluğun, acı çekmeden acısızlığın değerini anlayamayız. Huxley, okuyucuya, şiddet, acı çektirme gibi cezalar olmadan da insanın sorgulama yetisinin köreltilip, köleleştirilebileceğini göstermiş. Keyfin kölesi olmanın nasıl hissettirebileceğini düşündürmüş. Özgürlük, hissedebildiğimiz zaman özgürlüktür. Sadece davranışlarımızla kısıtlanmamalıdır. Hissetmekte özgür olamazsak ne yaparsak yapalım yine de özgür sayılabilir miyiz? İnsanoğlunu hayvanlardan ayıran en önemli özelliği belki de karmaşık duygularıdır. Duygular da acısıyla tatlısıyla bir zıtlıklar bütünüdür ve hayatı bir amaç uğruna yaşamamızı sağlar, insani değerlerimizi oluştururlar. Bu yüzdendir ki kitaptaki dünya, ütopya yani mükemmel toplum düzeni olarak değil de distopya yani baskıyla sağlanmış toplum düzeni olarak sınıflandırılmıştır. Her ne kadar kötü hislerden arındırılmış olsa da.