NE GÜZEL ŞEY HATIRLAMAK SENİ

Ne güzel şey hatırlamak seni: ölüm ve zafer haberleri içinden, hapiste ve yaşım kırkı geçmiş iken... Ne güzel şey hatırlamak seni: bir mavi kumaşın üstünde unutulmuş olan elin ve saçlarında vakur yumuşaklığı canımın içi İstanbul toprağının... İçimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti... Parmakların ucunda kalan kokusu sarduya yaprağının, güneşli bir rahatlık ve etin daveti: kıpkızıl çizgilerle bölünmüş sıcak koyu bir karanlık... Ne güzel şey hatırlamak seni, yazmak sana dair, hapiste sırt üstü yatıp seni düşünmek: filanca gün, falanca yerde söylediğin söz, kendisi değil edasındaki dünya... Ne güzel şey hatırlamak seni. Sana tahtadan bir şeyler oymalıyım yine: bir çekmece bir yüzük, ve üç metre kadar ince ipekli dokumalıyım. Ve hemen fırlayarak yerimden penceremde demirlere yapışarak hürriyetin sütbeyaz maviliğine sana yazdıklarımı bağıra bağıra okumalıyım... Ne güzel şey hatırlamak seni: ölüm ve zafer haberleri içinde, hapiste ve yaşım kırkı geçmiş iken... Kelime Nazım Gibi Sevmek! Ne zaman şöyle bir durup içime yönelerek aşk düşünmeye başlasam aklıma gelen ilk soru "Nasıl sevilmek istersin?" olur. Aslında kendi kendime sorarım bu soruyu. Bir dakika olsun diğer insanların cevabı nedir diye düşünmem. Başkalarının aşka bakışına ya da aşkı arayışına olan ilgisizliğim bencilliğimden değil, sadece sorunun hiç değişmeyen cevabına olan hayranlığımdan; çünkü ben Nazım'ın sevdiği gibi sevilmek isterim. Şiirlerinin her dizesinde özenmişimdir Nazım'ın Nüzhet'ine, Piraye'sine, Münevver'ine ve Vera'sına. Sevmişti; çünkü belliydi. Tam da istediğim gibi sevmişti; koşulsuz, düşünmeden, sorgulamadan ve sevdasından başka hiçbir şeye takılmadan. Hem sevmeden nasıl böyle mısralar dökülebilirdi dudaklarından. Nazım Hikmet'in büyük bir kalbi vardı. Onun aşkı yalnızca kadınlara hissedilen türden değildi. Hikmet; memleketine, doğaya, hürriyetine, insana kısacası güzel olan her şeye aşıktı. İşte şairin şiir serüveni de gözetilip sevda, hasret ve siyasi şiirlerinden dengeli bir seçim yapılarak hazırlanan "Ne Güzel Şey Hatırlamak Seni" kitabı da onun güzel her varlığa olan aşkının bir kanıtıdır. Kitapta beni en çok etkileyen şiir; ne şairin kendini Gülhane Parkı'nda ihtiyar bir ceviz ağacı olarak anlattığı "Ceviz Ağacı", ne mavi gözlü devin minnacık kadına olan aşkını döktürdüğü "Mavi Gözlü Dev, Minnacık Kadın ve Hanımelleri", ne de yüz yıllıkmışçasına canını acıtan özlemini yansıttığı "Hasret" olmuştur. Beni en çok içine çeken şiiri; kitaba da adını veren, esas teması aşk olmakla birlikte özgürlük özlemini de aktardığı "Ne Güzel Şey Hatırlamak Seni" şiiri olmuştur. Nazım Hikmet'in o zamanlar aşık olduğu karısı Piraye ile ayrılmak zorunda bırakıldığı hapishane günlerinde yazdığı mektuplardan birinde yer alan bu özel şiir, şairin karısını ve geçmişteki hür günlerini özlemle ve aşkla hatırlamasını konu edinmiştir. Şiirin ana teması şiire geneliyle hakim olan aşk ve sevgidir. "Ne Güzel Şey Hatırlamak Seni" şiiri; farklı dize sayılarıyla bölümlenmiş yapısı itibariyle birbirinden bağımsızmış gibi gözükse de, aslında bu bölümlerin ortak noktası Nazım'ın o ince ruhunu ve gerçek aşkını yansıtmasıdır. "Ne aşk ama!" dedirtecek kadar içten yazmıştır şair. Bir adam düşünün. Zorluklarla savaşıyor, ülkesine ihanetle suçlanıyor ve hapis hayatında geleceğine dair kurabileceği hayaller belki de koca bir hiçten ibaret. Oysa bu kısıtlamalar, zorluklar yalnızca normal bir adam için geçerli ve o normalden çok daha fazlası, o Nazım Hikmet! Hikmet için aşık olduğu kadını düşünmek bile mutluluğa, tüm kötülükleri, umutsuzlukları unutmaya yeter. "Ne güzel şey hatırlamak seni: / ölüm ve zafer haberleri içinden, / hapiste / ve yaşım kırkı geçmiş iken..." Dediğim gibi normal bir adamdan ötesi! Beklentileri bile birçoğundan farklı. Sevdiği kadına "dokunmak" değil onu safça mutlu eden; dokunamayacağını bile bile, ilerleyen yaşını da umursamadan "düşünmek", yalnızca hayal etmek bile yetmiştir onun huzura ulaşmasına. "hapiste sırt üstü yatıp seni düşünmek: / filanca gün falanca yerde söylediğin söz," Şairin o hep imrendiğim aşk anlayışı işte tam da burada duraksamamı ve bu dizeleri defalarca okumamı sağlamıştır. Aslında basit ve önemsiz bir ayrıntıymış gibi görünen "filanca, falanca" sözcükleri "Nazım gibi sevmek" fikrinin esaslarını içermektedir. Şair öylesine bağlanmıştır ki sevdiği kadına; önemli olan neyin nerede söylendiği, yaşandığı gibi basit teferruatlar değil, bunların karısıyla birlikte yaşanmış olmasıdır. Öylesine bir aşktır ki onunki; pek çok çiftin beceremediği o bütünleşmeyi, "biz" olma durumunu direk aşık olduğu kadını içinde hissederek oluşturmuştur. "İçimde ikinci bir insan gibidir / seni sevmek saadeti...". Şimdi, tüm bunlara rağmen böyle sevilen kadınları; Piraye'yi, Vera'yı kıskandığım için suç nasıl bende aranabilir ki? Nazım'ın kalbi kocaman diye bas bas bağırırım hep. İşte bu yüzden şairin aşk anlayışı da yalnızca kadından ibaret değildir. Nazım Hikmet'in sevdiği kadınlara olan aşkı gibi vazgeçemediği bir diğer aşkı da özgürlüktür. "fırlayarak yerimden / penceremde demirlere yapışarak / hürriyetin sütbeyaz maviliğine" Şairin hürriyetine kavuşma yolundaki heyecanı "fırlayarak" kelimesiyle hissettirilmekle beraber, "penceremde demirler" sözcük grubu dış dünyayla bağı sağlayan pencerelerin önündeki demir parmaklıkların özgürlüğe ulaşma yolunda birer engeli sembolize ettiğini göstermektedir. İfade ettikleri renkler açısından sembolik anlamlar taşıyan ve doğrudan hürriyet fikrini niteleyen "sütbeyaz" ve "mavi" kelimeleri ise, gökyüzündeki sonsuzluğu ve bu sonsuzlukta bir kuş misali özgür olma umudunu yansıtmaktadır. Nazım Hikmet için bunları söylemek yeterli olmamıştır. Hürriyet aşkı ve arayışı sadece içerikle değil, şiirin biçimiyle de ön plana çıkarılmıştır. Şairin serbest hece ölçüsü kullanması, mısraları anlamsal olarak ayırmak yerine keyfi şekilde düzenlemesi, yazım noktalamaya önem vermeyişindeki başına buyrukluk ve kuralsızlık fikri şiirinde vurguladığı özgürlük anlayışının bir yansımasıdır. Nazım Hikmet Ran'ın sevda, hasret ve siyasi şiirlerinden dengeli bir seçim yapılarak oluşturulmuş "Ne Güzel Şey Hatırlamak Seni" kitabına bu güzel ismi veren şiir "Ne Güzel Şey Hatırlamak Seni", şairin hem kadına olan aşkı hem de hürriyete olan özlemini bir arada anlatmasıyla kitaptaki diğer pek çok şiirden ayrılmıştır. Diğer şiirler yalnızca aşk, özgürlük, hasret gibi tek fikre dayanırken, çoklu içeriğe sahip olan bu şiirin incelenmesi kitaptaki genel atmosfer hakkında daha net fikir sahibi olmayı kolaylaştırmıştır. Şair; sevgi ve hürriyet hasreti duygularını yansıtırken, içerik ve biçimsel açıdan başarılı bir harman oluşturmuş, böylece okuyucu kendini şiir kişisi yerine koyarak onun hissettiklerini içselleştirme fırsatı yakalamıştır. Hikmet'in başarısı yalnızca edebi açıdan yakalanmış bir başarı değildir benim gözümde. Onunki; hayatlara yön veren türden bir düşünüş biçimidir, yaşayış şeklidir. İster şiirlerine her türlü aşkın gerçek tarifi densin, ister her dizesi nasıl gerçekten sevilir sorusunun cevabı diye nitelendirilsin hiç fark etmez; çünkü sizi bilmem ama ben Nazım'ın sevdiği gibi sevilmek isterim!