Zamanda Yolculuk Geçmişteki Hataları Düzeltebilir Mi? Zaman kavramının ne olduğu sorusuna herkes farklı bir cevap verebilir. Geçmişte yaşanmış ya da gelecekte yaşanacaklara tanıklık edebilmek -özellikle de geçmişte yapılan hataları düzeltebilmek- isteği hepimizin içinde var olan bir duygu kuşkusuz. Zaman için belki de söylenmiş en güzel söz Reiki Yaşam başlıklı sitede belirtildiği gibi Herakleitos'un "Aynı nehirde iki kere yıkanılmaz" deyişi bence. Aynı zaman ve şartlarda, mekan aynı olsa bile bir şeyi sadece bir defaya mahsus olarak yapabileceğimiz yargısını çok güzel ifade ediyor. Mekan ve şartları kontrol altına alsak bile zaman konusunda elimizden bir şey gelmiyor. Tamam bu durumu kabullenelim ama ya günün birinde zaman yolculuğu gerçek olursa o zaman ne olacak? Bir sürü zaman yolcusu hatalarını düzeltmek için bu olanağı kullanmaya başlayacak. Wells' in 1885 yılında yayınlamış olduğu Zaman Makinesi kitabından sonra bu konu birçok romanda ve filmde işlendi. Halen de güncelliğini yitirmeden çok sayıda kitap ve filme konu olmakta. Thomas Mullen'in Saptırıcılar romanı da Irak Savaşı gibi daha güncel olayları ve CIA gibi bir haber alma teşkilatını zemine oturtarak yazılmış bir bilim kurgu. Wells Zaman Makinesi' nde geçmişe yolculuk yapmasına rağmen olan olayları engelleyememiş ve karısını kötü sondan kurtaramamıştı. Saptırıcılar romanında da aynı soruna başka açıdan bakılıyor. Felsefi bir sarmal bu durum aslında. Geçmişe dönüp olan kötü olayları değiştirebilirsek her şey iyiye mi gider yoksa bambaşka sorunlarla mı karşılaşırız? Sonsuz olasılığa sahip bir dizi. Sonuçlar asla tam olarak bilinemez. Bu durum Kozmik Anafor başlıklı sitede belirtildiği gibi Edward N. Lorenz'in çalışmalarından biri olan Kaos Teorisi - Kelebek etkisi ile açıklanabilir. Onun bu konudaki ünlü örneğinde olduğu gibi Amazonlar'da bir kelebeğin kanat çırpması ile Amerika Birleşik Devletleri'nde bir fırtına kopabilir. Bu, küçük bir olayın sonsuz olasılıklarla büyüyüp çığ etkisi yaratmasını ifade ediyor. Bunlar konunun hep bilgisel tarafı ama benim aklımda başka sorular da var. Örneğin kahramanın umursamaz ama her zaman iyi olduğu Amerikan filmlerinde tarihin akışında yapılan düzeltmeler, sonucu kötü olsa da hep iyi niyetle yapılıyor. Bence olaya bir de farklı perspektiften bakmak lazım. Zaman makinesi Amerikan Kongresi'nin elinde olsa bunun diğer ülkelere etkisi ne olur? Ya da kullanım hakkı Birleşmiş Milletler'de olsa orada kimin sözü geçecek? Herkesin bir oyu mu olacak? Sonuçları sadece bazı ülkelerin lehine mi olacak? Atom bombası- açık ya da gizli birçok ülkenin elinde bu silah var- örneğine mi benzeyecek? Zaman makinesi birçok ülkenin eline geçecek olsa herkes tarihin üzerinde oynama yapardı. Güney Amerika ve Kuzey Amerika'da yerlilerin Avrupa'dan gelenlerce katledilmesinin engellenmesi iyi olurdu. Düşünsenize tekerleği bulamamış Kızılderililer'in elinde tank teknolojisi(!). Bir Türk gözü ile biz Viyana'yı mı alıyoruz? Yoksa bizi Malazgirt Ovası'nda bozguna mı uğratıyorlar? İstanbul'a hala Konstantinopol mü diyoruz? Ha bir de Büyük İskender, Asya yerine İspanya üzerine yürüyor. Sezar o gün Roma'da öldürülmüyor. Kristof Kolomb'a Kraliçe İsabel para vermiyor ve Amerika bir yüzyıl sonra keşfediliyor. Belki de Almanya İkinci Dünya Savaşı'nın galibi. Zaman makinesi üzerinden büyük dinlerin doğdukları yerlere ve zamanlara gidilip tur düzenleniyor, ileri teknoloji silahlar din savaşlarında. Bu mantıkla biz dünyanın sonunu zaten bu yüzyıla kalmadan bitirirdik. Konu insan doğası olunca yapılan her şey kimin için iyi kimin için kötü belirsiz. Buna kim karar verecek? Filmlere bakılırsa olay San Francisco ile New York arasında ve bütün konu Abraham Lincoln'ün suikastı üzerinde gerçekleşecek. Biz sadece figüran olarak haritada yer alıyoruz. Saptırıcılar' dan çıkardığım ana düşünce şu: Bu zamanda yolculuk işi hiç gerçekleşmemeli. Hatalarımız bizleri biz yapan en önemli olgulardan biri. Yolumuzu hatalarımızdan ve kaybettiklerimizden çıkarttığımız derslerle belirliyoruz. Geçmişte olmasın dediğim şeyler tabii ki var. Düzeltebilecek olsam yapar mıyım? Tabii ki evet. Ama düzelttiğim zaman oluşabilecek sonsuz olasılıkları da bilemiyorum. Belki de başıma daha kötü bir şey gelecek. Sonuç olarak ilk başta belirttiğim gibi Herakleitos Usta haklı, madem biz nehirde bir kere yıkanabiliyoruz bari tadını çıkaralım.