Otorite ve Geleneğe Karşı Hiççilik

Rus Edebiyatı'nın önemli isimlerinden İvan Sergenyeviç Turgenyev'in Nihilizm(Hiççilik) akımının başyapıtı sayılan eserlerinden Babalar ve Oğullar, Dünya Edebiyatı'nda oldukça saygı gören bir roman. Babalar ve Oğullar, birçok geleneğe karşı çıkması nedeniyle, yayımlandığı tarihden bu yana birçok tartışmanın gündeminde yer almaktadır. Hatta kitaba dair, içeriğine Rus İstihbaratı'nın müdahale ettiği gibi komplo teorileri bile var. Bazarov'un, yani öykü boyunca Hiççilik akımının kuramlarını okuyucularına aktaran karakterin, kitabın sonunda, romantik insanın kandırmacası olarak gördüğü aşk duygusuna yenilmesi, bu teorilerin ortaya çıkmasında etkili olmuş diyebiliriz. Bu teorilerin çıkış noktası; "Babalar"'ın "Oğullar"'a karşı mücadelesi de olabilir. Rusya'da jenerasyonlar arasında oluşan zıtlıkları ve artan boşluğu temsil ettiğine inandığım roman ismini şu şekilde açıklayabiliriz: bütün otoriteleri reddeten, salt bilime önem veren yeni bir akımı sırtlanan gençler: "Oğullar", geleneklere ve eski politik anlayışa bağlı kalan ya da bu akımı yıkıcı veya aşırı olarak niteleyen "Babalar". Turgenyev'in Babalar ve Oğullar'ı, yayımlandığı dönem içerisinde ve daha sonrasında destekçiler bulduğu gibi birçok eleştiriye de maruz kalmıştır. Hatta Rus Edebiyatı'nın önemli isimlerinden Fyodr Mihailoviç Dostoyevski, Ecinniler adlı romanında, nihilizm akımının yıkıcı özelliklerini ortaya koymuş ve Turgenyev'i eleştirmiştir. Bazarov'un kendisi gibi nihilist olan arkadaşı Arkady'in amcası Pavel ile olan tartışmaları, 1840'lı yılların liberalizmi ile bu yeni akımın karşı karşıya geldiği, farklılıkların yoğun olarak vurgulandığı anlardır. Zaman zaman bu farklılıkların, Rusya'nın geleceğine ve aile gibi insani kurumlara etkileride bu tartışmalar vasıtasıyla dile getirilmektedir. Bazarov Liberalizmi ve ilkeleri kullanışsız kelimeler olarak nitelemektedir, Pavel ise bu anlayışı yadırgamakta, bu anlayışın insani ÖZÇELİK 2 değerlere zarar vereceğini düşünmektedir. Oysa Bazarov'a zarar veya yıkıcı gibi kavramlarla karşı çıkmak mantıksızdır çünkü Bazarov zaten kökten devlet, toplumsal düzen ve aile otoritesi gibi kavramlara karşı bir akımı temsil etmektedir. Bazarov ayrıca salt bilime veya başka bir deyişle pozitivist bilim anlayışına inanan, maddeci bir karakter oluşu ilede geleneksel ve dini yargılara ve eylemlere karşı durmaktadır. Bazarov'un annesinin oğlunun bu değerlere karşı olan tutumu karşısındaki dehşetine, Bazarov'un alaycı bir şekilde yaklaşması bunu göstermektedir. Bu ve bunun gibi trajik anektodlar, karakterler arası tartışmalar ve ilişkiler ile Nihilizm akımının, karşı olduğu kuramlar ve kurumların çoğuna değinilmesi Babalar ve Oğullar'ın Nihilizmin baş yapıtlarından sayılmasını sağlamaktadır, ayrıca Babalar ve Oğullar, Nihilizm akımı öğretilerini içeren ilk kitaplardandır. Turgenyev Rusya'nın geleceği hakkındaki kaygılarını, eski ve yeni anlayış üzerine yorumlarını, Rusya'nın toplumsal yapısına karşı eleştirilerini açık bir şekilde aktarmış lakin, anlaşılması güç bir karakter bırakmış okuyucularına. Romanın başından sonuna Turgenyev'in Bazorov'a yüklediği misyonla ilgili tahminlerim, birbirlerini çürütmekle birlikte geriye Bazarov'a dair soru işaretleri bıraktı. Bazarov'un sonunda aşka yenik düşmesi, Nihilizm'in birey üzerindeki etkisinin, insan doğası gereği kısıtlanması ile açıklanabilir. Bazarov'un şu ifadeleri: "şöyle düşünüyorum: bak, şu saman yığınının yanında uzanmış yatıyorum. İşgal ettiğim yer öylesine küçücük, evrende bulunmadığım ve umurunda bile olmadığım alanın yanında öylesine ufacık, yok sayılacak kadar küçük ki... ve yaşayacağım zaman dilimi benim bulunmadığım ve bulunmayacağım sonsuz zamanın yanında öylesine az ki... oysa bu atomun, bu matematiksel noktanın içinde kan dolaşıyor, bir beyin çalışıyor, birtakım istekleri var... ne kepazelik! ne saçmalık!" kendi ilkeleri ile çelişmekten dolayı olan sitemini göstermektedir. Bu çelişkiler okuyucunun Bazarov'u, romanın sonlarına doğru soru işaretleriyle anmasına neden olmaktadır. ÖZÇELİK 3 Dünya Edebiyatı'nda bu denli önemli bir yere sahip olan Babalar ve Oğullar, eski ile yeni kuşak ve Liberalizm ile Nihilizm arasındaki çatışmalara ilgi duyan okuyucular tarafından mutlaka okunması gereken bir kitap. Bu çatışmaların Rusya'nın geleceğine etkisine dair Turgenyev'in kaygıları, dönemin politik akımları ile sosyal kurum ve kuramların üzerine eleştirileri Rus Edebiyatı'na şekil verdiği gibi, dünyayada önemli bir miras olarak kalmıştır. Turgenyev'in dönemin sosyal kurum ve kuramları üzerine eleştirilerini ve Rusya'nın geleceğine dair kaygılarını kaleme aldığı Babalar ve Oğullar, Rus Edebiyatı'na şekil veren bir roman olduğu gibi, Dünya Edebiyatı'nda da oldukça önemli bir yere sahiptir.