KELEBEK MİSALİ BİR ÖMRÜN YARIM KALANLARI

İngiliz edebiyatının önemli kadın romancılarından Jane Austen'ın gerçek hayatını, aşkını anlatan film: Becoming Jane. Arkadaş tavsiyesi üzerine izlediğim film. Fazlasıyla övdüklerinden, yüksek bir beklentiyle başlamıştım filme. Bitirdiğimde herhangi bir hayal kırıklığı yaşamadım. Gerçekten güzel bir film olduğunu düşünüyorum. Klasik bir aşk hikayesi olarak eleştiriler alsa da, Jane Austen gibi ünlü bir romancının hayatından uyarlanması insanı merak ettiriyor. Kısacık yaşamına az ama güzel romanlar sığdıran yazarın, popüler kültürde yer edinmesinde kuşkusuz romanlarının filme uyarlanmasının etkisi büyük. Başrolleri James McAvoy ve Anne Hathway paylaşıyor. Anne Hathaway zaten hayran olduğum, güzel bir oyuncu olduğu için bende her zamanki etkiyi bırakırken, James McAvoy'a hayran olmamak elde değil. Diğer filmlerini izlemediğimden oyunculuğunu bilmesem de bu filme fazlasıyla yakıştığını düşünüyorum. Eski dönemlerdeki aşkları anlatan filmlerde daha farklı bir tat var. Bunda en büyük etkiyi kıyafetler yaratıyor. Ve tabii ki danslar. Dans sahnelerinin ve müziklerin filme güzel bir hava verdiği, daha etkileyici olmasını sağladığı kanısındayım. Baloda Jane dans ederken, aniden Tom Lefroy'un gelmesi, bana aşkı hissettiren oldukça güzel bir sahneydi. Tekrar tekrar izleyesim geldi. Filmin konusu Jane Austen'un gençlik yılları, yaşadığı tutkulu aşk ve kadın olarak özgürleşme çabası. Ailesi zengin adamla evlenmesi için baskı yapmaktadır. Annesi, paranın her şeyden, sevgiden daha değerli olduğunu söylüyor. Fakat kendisiyle çeliştiği bir durum var. Çünkü o, sevdiği insanla, Jane'in babasıyla evlenmiş. Birçok zorluk yaşadığından olsa gerek kızının da aynı şeyleri yaşamasını istemiyor. Peki tekrardan seçim sansı olsaydı, parayı seçip aşkı yok sayabilir miydi? Jane, sevmediği bir adamla sırf daha iyi bir hayata sahip olmak için evlenmek istemez. Kendine olan inancı tamdır ve bir kadının kendi kendine yetebileceğine inanmaktadır. Bunu filmin birçok yerinde dile getirmekle birlikte, içinde gerçek aşka kavuşma isteği de vardı. Film boyunca Jane Austen'un romanlar hakkındaki düşüncelerini ve kadınların yazar olamayacağına ilişkin genel kanıyı eleştirmesini görebiliyoruz. "Romanlar... Hani şu kadınların okuduğu, hatta yazmaya bile kalktığı, tatsız tuzsuz yavan şeyler değil mi? Kadınlar yazdığında, beynin o en büyük gücünü, insan doğasının ilmini ortaya koyamaz, hayatı dolduran zeka ve nüktedanlık gibi hususiyetleri hayal edebilecek en güzel sözcüklerle tasvir edemez sanıyorsunuz." Jane'e ait bu sözlerden anlaşıldığı gibi kadınların roman yazabileceğine dair şüphe vardır. Jane bu ön yargıya öfke duymaktadır. Filmin ilerleyen sahnelerinde, Tom Lefroy gelip birlikte kaçmayı teklif ettiğinde, galiba yarım kalmayacak bu aşk, birlikte olmayı başarabilecekler diye düşünüyorum. Ama Jane, Tom'un dayısından aldığı parayı ailesine gönderdiğini öğrendiğinde onunla gitmekten vazgeçiyor. Jane, Tom'un ailesinin zor duruma düşmesine sebebiyet vermek istemiyor. Çünkü göze alamıyor, korkuyor; aşklarının bitmesinden, suçluluk duygusundan, birbirlerini yıpratmalarından. Yaşayıp mutsuz olabilme ihtimaline karşı, onun hep sevdiği şekilde kalmasını tercih ediyor. Ama hayatta mutlu olabilmek için cesaret gerekir. O gün gitmediği için pişman olmuş mudur? Yaşayamadığı şeylerin pişmanlığını hep hissetmiş olsa gerek. "Müsriflik ve hovardalığın aslında çok yararlı bir numaraymış" Jane'e ait bu söz beni etkileyen şey oldu bu sahnede. Dışarıdan öyle güzel yargılıyoruz ki herşeyi, ardında ne var bilmeden. Herkesin bildiğinin aksine Tom, aldığı parayı umursızca savuran biri değildir. Ailesini düşünen, onlara yardım eden ve aşkını her şeyin önüne koyabilme cesaretini gösterebilecek kadar da yürekli bir insandır. Film boyunca en merak ettiğim şey ise nasıl bir son ile biteceği oldu. Kötü sonla biten filmleri pek sevmemişimdir. Gerçek hayata inat, mutlu sonlar isteyenlerdenim ben de. Film bitiminden sonra içimde hep bir burukluk, mutsuzluk yaratıyor. Senarist veya yazar neden güzel bir son hayal etmez ki? Belki de böyle daha ilgi çekici olduğunu, insanları daha çok etkilediğini düşünmüş olabilirler. Ama bana göre güzel bir sonla bitse etkileyiciliğinden bir şey kaybetmez. Sadece film bittiğinde yüzünüzde oluşan ifadeyi etkiler; ya küçük bir gülümseme ya da hafif bir buruklukla filmi bitirirsiniz. Filmin sonlarına doğru Jane Austen, kendi romanlarındaki sonların nasıl olacağına dair bilgi verir. "Karakterlerim ufak sıkıntılardan sonra arzuladıkları her şeye sahip olacaklar." Kendisi mutluluğu tadamamıştır. Fakat romanlarındaki karakterlerinin mutlu bir hayata kavuşacaklarını söyler. Bu içindeki yaraları sarma şekli olabilir. Eğer Tom Lefroy ile mutlu bir hayata sahip olsaydı, bu sefer karakterlerine kötü bir son yazabilirdi. Gerçek hayatta tam olarak mutlu olamayan Jane Austen, tutkuyla bağlı olduğu yazarlık hayalini gerçekleştirmeyi başarır. Yarım kalan aşkının acısını hep hissettiğinden olsa gerek, hayatı boyunca hiç evlenemez.