DEĞERSİZ KİBİRLER

Hepimizin ortak noktası neydi? Hayatta kalmak için birkaç nefes oksijen, bir avuç çiğnenecek içi vitamin, mineral ve hatta protein, karbonhidrat barındıran besin ve bütün bir günü evin aynı kanepesinde kumanda tuşlarına tıklamak dışında hareketsiz geçirdiğimizde bile vücudumuzda dolanan o kırmızı sıvı gibi akışkan berrak bir başka sıvı haricinde, hepimizin ortak noktası... Evrimsel bir bakış açısının penceresinden bakacak olursak, aynı ortak atayı paylaşıyoruz. Hümanist bir evde insanlığın bütünlüğü belki amacımız ama hepimizin en temel debelenişi problemlerimizdi; kendi kişisel sorunlarımız ve bunlardan yakınmalarımız. Otostopçunun Galaksi Rehberi dünyanın galaksiler arası bir yol inşa edilecek olması üzerine yıkılarak başlar hikayesine. Dünyanın aslında ne kadar da önemsiz ve küçük olabileceğini okuyucunun yüzüne daha ilk paragraflardan vuruverir. "Galaksi'nin Batı Sarmal Kolu'nun bir ucunda, haritası bile çıkarılmamış ücra bir köşede, gözlerden uzak, küçük ve sarı bir güneş vardır. Bu güneşin yörüngesinde, kabaca yüz kırksekiz milyon kilometre uzağında, tamamıyla önemsiz ve mavi-yeşil renkli, küçük bir gezegen döner." (Adams, 17 ) Peki şöyle durup bir düşündüğümüzde, dört saniyelik derin bir nefes alıp dört saniye içimizde tutup dört saniyede yavaşça tüm karbondioksitten kurtulduğumuzda kendimize ait bütün o basit sorunlarımızın bu önemsiz dünyanın içinde nasıl minicik olduğunu anlayabiliyor muyuz? Bunu anladığımızda gökyüzündeki milyonlarca yıldızın yanında bir karınca kadar bir pire kadar bile büyüklüğümüz olmadığını anlıyor ve korkuyoruz. Kendimizi başrol oyuncusu yaptığımız bir düzenin içinde, üzerimizde hissettiğimiz sahne ışığının aslında beşer metrelik aralıklarla dünyanın dört bir yanında kopyası bulunan sokak lambaları olduğunu fark ettiğimiz anlar bu anlar. İşte Dougles Adams'ın dünyası okunan her saniyeyle insanın aslında nasıl abartılmış bir kavram olduğunu asıl önemli olanın bütünlük olduğunu hissettiriyor okuyucuya. Hatta biraz daha ileri gidildiğinde kimi hesaplamalarda merkez olarak baz aldığımız güneş sisteminin bir not kağıdı büyüklüğündeki varlığını görmek bile mümkün oluyor. Kendi önemsizliğini düşünmek bir insan için oldukça büyük bir stres kaynağıdır. Beğendiği saati alamadığı için yakarışları bitmeyen bir kızın hayatı adaletsizlikle suçlayışı ya da romanlarda okuyup filmlerde karşılaştığımızda böyle şanssız hayatlar var mı gerçekten diye düşündüren hikayelerin evrenin bir diğer ucundan bakıldığında aralarında bir fark yok belki de. Tümevarım yapalım hadi; birinin maddelerin sığ sularında nefessiz kalışı o şehir içerisinde bile ne kadar belirsizdir. Hatta o semt bazında dahi mahallenin her gün yanından geçip gittiği leylak ağacı kadar siliktir kim bilir... Şehirden sonra coğrafi bölgeyi düşünelim, ülkeyi, kıtaları, dünyayı, güneş sistemini, galaksiyi... Dünyada yaşıyoruz çünkü ve galaksiler arası bir otoyol yapılacağı zaman yok edilmemesi için savaşmaya gerek duyacak kimse yoktur bu evrende. Üstelik aslında kim tarafından oluşturulduğunu bile bilmiyoruz bu yerkürenin. Tüyleri olmadığı için solucanları aşağılayıp, tuğladan evlerde yaşamadıkları için fareleri gelişmemiş buluyoruz. Oysa bunların hepsi bizim bilinç düzeyimizin elverdiği algılama ölçütleri değil mi? "Dünyalı, üzerinde yaşadığınız gezegen fareler tarafından ısmarlanmış, parası fareler tarafından ödenmişti ve fareler tarafından yönetiliyordu." ( Adams, 108) Yürüttüğümüz tahminlerden bilimsel verilere ulaşıyoruz, belli çerçevelerdeki kalıplardan genel geçer yargılar kuruyoruz ve bizden önce söylenmiş ne varsa olduğu gibi sürdürüyoruz. Fareleri nasıl hor görüyorsak, kendi ırkımıza özellikleri belirli çarşaflar giydiriyoruz. Önyargılarımızın, sorgulamayışlarımızın, kibrimizin ve kendimiz dışındakilere körlüğümüzün zincirleriyle, tesadüfi hayatlar yaşıyoruz. Çoğu kez seçimlerimiz bile yaşam boyu birikmiş olayların dışa vurumuyken kendimize başarı, özgürlük ve kazanmak gibi kavramlar ekliyoruz. Oysa o an için doğru gelen yöne direksiyonu kırmaktan başka bir şey yaptığımız bir şey yok. Bazen sadece önümüzde kocaman bir düğme görüyoruz ve çok önemli bulduğumuz hayatı kendimizce "Evrenin Sonundaki Restoran"a yönlendiriyoruz. "Büyük olasılıkla basılacak en iyi düğme bu." (Adams, 136) Kendimize fazlaca odaklanıp dünyayı unuttuğumuzu fark etmiyoruz ama yedi milyarlık nüfustan önce kendi çekirdek ailemizi bile unutuyoruz; içinde bulunduğumuz dünya bile galaksinin içinde bir kağıt çöpünden daha değerli olmayabilecekken hem de.