ZAMANIN PENÇESİNDE

Zamanın yaşamımızın peşinde koşturduğu bir kovalamaca oyununun ortasındayız. Ağzından sarkmış aç bir dille peşimizde koşan bir pumayı andıran bu soyut canavar, yani zaman, yaşamımızı kovalamakla kalmıyor; her ufak tökezlememizde haşin pençe darbeleriyle benliğimizde yaralar açıyor. Kanlı pençelerinden damlayan duygu taneciklerini ise iştahla mideye indiriyor. Peki neden bu kovalamaca? Nedir bu soyut mahlukun peşimizi bırakmamasının sebebi? Açlık mı, bilimsel bir gerçek mi veya "küreselleşen" denilen ama aslında zaten basık bir küre olan dünyayı yöneten kodamanların bize oynadığı bir oyun mu? Hangisi olursa olsun, bir gerçek bizi karşılıyor: Biz de kaçıyoruz bu soyutluktan. Peşimizi bıraksın, zaman artık dursun da bir nefes alalım diyoruz. Duygularımızı iştahla yiyen zamandan kurtulmak için yine duygulara sığınıyoruz, isyan ediyoruz. Haykırıyoruz, şaşırıyoruz sonrasında bu beklenmedik çığlığın. Bizlerin bu içler acısı halini belki de en saf şekilde resmedebilen bir kitap var elimde, çığlığımın sayfalardan adeta yansıdığını ve bana geri döndüğünü düşündürüyor Sarhoş Kapı. Sayfaların içindeki minik sözcük askerleri, bir orduyla beraber zamana savaş açtığımı düşünmeme yol açıyor, kendime güvenmeme yardımcı oluyor. Dünyadan veya sakinlerinden cevabını beklediğimiz soruları haykırıyor; en arınmış, çocuksu duygularla süslüyor ve bir ayna gerçekliğiyle bana kendini gösteriyor. Yıllar önce yazılmış büyük eserlerden parçalar yansıtıyor aynadan karşıma. George Orwell'in 1984 kitabında resmettiği karanlık, renksiz dünyadan parçalar taşıyan bir dünyanın mensubu konumundayız her birimiz. Halen soru sorma ve sorgulama hürriyetine bir parça da olsa sahip olduğumuzu göz önünde bulundurursak, elimizdeki bu fırsatı değerlendirmeyi bilmeli ve en basitinden en karmaşığına bütün sorularımıza yanıt armaya çalışmalıyız. Özelli'nin iki satırlık öyküsünde "Artık yeter! Barış İstiyorum!" diye haykıran gencin "Sahi, neydi barış?" (49) sorusu gibi bir basit soruyu bile sorma hakkımızın elimizden alınacağının oldukça muhtemel olduğunu unutmadan, elimizden geldiğince cevaplarımızı aramaya devam etmeliyiz. Bizi rahatsız eden gerçeklerle bütünleşerek, rahatsızlığımızdan arınmak için didinmeliyiz. İnsanlığın kendi kazdığı kuyuya düştüğünü izledikçe dolduğumuz hüznü içimizde sıkıştırmak yerine sesle, yazıyla dışarı püskürtmeliyiz. Üzerimizde çalan tehlike çanlarının tokmaklarını kesmek yerine, bu tehlikeyi daha büyük kitlelere duyurmayı kendimize görev edinmeli, yılmadan çalışarak gerçekliğe adım atmalıyız. Orwell ve Huxley'nin kitaplarında yer alan, devasa kitleleri arkasında toplamayı başarabilen sert ve emin adımlarla kendi gerçekliğini yaratan büyük iktidarların gizlediği ve baskı altında tuttuğu bilim ve sanat gibi iki uç noktayı batırıldıkları deniz dibinden çıkarabilmek için soru sormaya devam etmemiz gerekiyor. Günümüz güçlü iktidarlarının da bu şekilde, var olan gerçekliklerin üstünü örtmek suretiyle soru sormayan kitlelerle başlayarak zamanla soru soran kitleleri de sürü psikolojisine dahil etmesi ve bunu kullanarak sahte bir dünyayı halkların gözü önüne dökmesi başlıca bir sorun olarak kendini gösteriyor. Özelli'nin Sarhoş Kapı'da dikkat çektiği siyasi iktidarların bizlerin iç benliğimize saldırması da iktidarların uyguladığı büyük çapta çalışmaların bireysel olarak bizler üzerine yansıması aslında. İşte bu iktidarlar da zamanı kendi gerçeklikleriymiş gibi göstererek bizim peşimize salmış durumda. Huxley'nin Shakespeare'den esinlenerek Cesur Yeni Dünya'sına koyduğu "Hey cesur yeni dünya!"(125) repliği aslında, soru sormayı ve gerçeği aramayan insanların zaman içinde bu arayışa girmesiyle içine düştükleri duygusal yoğunluğu simgeliyor bence. Aynı Özelli gibi bizim rahatsız olabileceğimiz gerçekliği önümüze koyan basit, dört kelimelik, kısacık bir replik daha karşımıza çıkıyor böylelikle. İktidarlar tarafından bizi kontrol edebilmek amacıyla kullanılan bu aç, saldırgan silah -yani zaman- peşimizi ben bu yazıyı yazarken bırakmadı, ben bu ödevi yüklerken de bırakmayacak; ancak elimizden gelebilecek tek şey onun hızını yavaşlatabilecek bir yöntem düşünmek. Bu yöntemi bulmak için kullanacağımız ordu da soru askerlerinden, haykırma silahlarından oluşacak ve eğer yeterince çabalarsak bize galibiyeti tattıracak.