EMEKLER VE UMUTLAR

Nobel ödüllü Gabriel Garcia Marquez ile edebi anlamda tanışmam, bildiğiniz üzere 'Kırmızı Pazartesi' adlı romanı ile olmuştu. Bu büyük yazarın hiç düşünmeden başka bir kitabını alıp okuyacağımı biliyordum. Kitapçıda yaptığım kısa turdan sonra, Marquez'in 'Albaya Mektup Yok' adlı uzun öyküsünü buldum. Sırf kitabın arkasında bulunan tanıtımı bile beni çok etkilemişti. Daha o dakikadan itibaren, günümüzde aktif olarak görev yapan ve emekli olmuş askerlerin hayatlarını düşünmeye başladım fakat kitabı okudukça kitabın aslında sadece emekli bir albayın hayatının yanında Kolombiya İç Savaşı'ndaki hayatı resmeden bir tablo olduğunun da farkına vardım. Kitap, Bin Günlük Savaş sonrasında kaotik bir hal almış Kolombiya'da geçiyor. Peki nedir bu 'Bin Günlük Savaş'? Bu savaş: Yeni kurulmuş olan Kolombiya Cumhuriyeti'nde liberal ve muhafazakar parti ile radikal gruplar arasında gerçekleşmiş olan ve liberal parti karşıtlarının iktidarı kaybetmesiyle sonuçlanmış, Kolombiya ekonomisini ise berbat hale sokmuş bir iç savaş. Sonrasında yaşananlar ise ülkemizde de yaşanmış, ülkenin geriye gitmesine de neden olan 12 Eylül ve 27 Mayıs darbelerinden pek farklı değil. Gerek ülkede sıkıyönetimin uygulanıyor olması gerekse akşam belli bir saatten itibaren uygulanan sokağa çıkma yasakları , bu benzerliği yaratan etmenlerden bazıları. Yazar değindiği bu konularla savaş sırasında ülkede uygulanan, bizim ise 21. yüzyılda bile hala maruz kaldığımız baskı ve sansür politikasını gizliden gizliye ele alıyor.'' En iyisi Avrupalılar buraya gelsin biz de oraya gidelim, böylelikle herkes kendi ülkesinde neler olup bittiğini öğrenebilir'' derken, albay sansürü açıkça vurguluyor. Emekli olmuş bir albayın hissettiği değersizlik ve içinde beslediği milliyetçi duyguların boşa çıkmış olduğunu anlaması , kitabın anafikrini oluşturuyor. Yıllarca ülkesi için savaşmış, bireysel olarak büyük fedakarlıklar yapmış kahramanımız, ülke genelindeki yozlaşmanın ve problemlerin kendi özeline de yansımasıyla kendisini büyük bir açmazın içinde bulmuştur. Ülkesi için büyük hayallerinin yerini zaman içinde kendi geçimini sağlayabilmek almıştır. Ülkesi ise ona bu fedakarlıklarının karşılığını vermemiş ve onu umutsuzluğa sürüklemiştir. Albay onbeş yıl boyunca bıkmaksızın her cuma, verdiği emeklerin karşılığı olan aylığını alabilmek umuduyla şehirden gelen gemiyi beklemeye gider ve her seferinde eli boş döner;fakat umudunu hiçbir zaman yitirmez. Gabriel Garcia Marquez albayın her cumaki yılgınlığını öyle bir yaşar ve yaşatır ki bir dahaki cumayı okumak istemezsiniz ama o limana gitmekten hiç vazgeçmez. Bu da umudun hayatımızdaki önemine yaptığı bir vurgu bence. Peki, nedir umut? Umut; beklemektir, sabırdır, heyecandır, unutmamaktır, inanmaktır bağlanmaktır. Kısacası umut yaşıyorum demektir, hem kendisi hem ülkesi için. "Umudun bittiği yerde herşey biter." der ünlü filozof Friedrich Nietzsche. Marquez umudu, kitapta oğullarından kalan ve onlar için manevi değeri yüksek olan horoz ile vurgular. Albay ve karısı içinde bulundukları büyük sıkıntı nedeniyle horozu satmak veya dövüşlerde kullanmak arasında bocalar. Horozla ilgili yaşadıkları çıkmaz sadece kendileri için değil tüm toplum içindir aslında... Horozu öldürmek veya satmak ülkelerini yok edip satmaktan da farksızdır onlar için. Hikaye boyunca sansür ve baskı rejimini oldukça etkili vurgulayan yazar, ülkemizde de basın özgürlüğünün yok olması ve özgür düşüncelerini bizlere aktaran gazetecilerin hapislerde yatması gibi senaryoların yüzyıllar boyu aynı olduğunu acı biçimde bizlere yansıtıyor. Bundan önce hazırlamış olduğum 'Kırmızı Pazartesi' adlı eserinde işlenen tema ülkemizin de kanayan yaralarından biri olan töre cinayetiydi. Marquez'in bu kitabı ise yine ülkemizin bir başka kanayan yarası olan sosyal adaletsizlik ve demokratik yaşam haklarımızdan her geçen gün biraz daha mahrum bırakılmamızı anımsatıyor. Umarım bu evrensel problemler dünya döndükçe dillendirilmek durumunda kalmaz.