FERİDE'NİN HİKAYESİ

Feride... Gururlu gözü pek bir savaşçı... Hikayenin geçtiği tarihlerde gencecik ve toy bir öğretmen olan Feride için Anadolu'nun yoksul, cahil ve bir o kadar da bağnaz olan ıssız köylerinde yapayalnız öğretmenlik yapmak, elinde silahla yurdunu düşmana karşı koruyan askerlerin verdiği savaştan farklı olmasa gerek. Reşat Nuri Güntekin, Milli Eğitim Müfettişi olarak baştan sona dolaştığı Anadolu'daki yaşamı bütün çıplaklığıyla aktardığı Çalıkuşu'nda Kurtuluş Savaşı zamanlarının yokluğu ve çaresizliğinin yanı sıra Anadolu insanının vatanseverliğini de genç bir kızın gözünden yansıtmaya çalışmış ve bütün ülkeyi baştan sona kadar biz okuyucularıyla buluşturmuştur. Evlenmesine az bir zaman kala güvendiği ve sevdiği adam tarafından aldatıldığını öğrenen Feride'nin zor koşullarda Anadolu'da öğretmenlik yaparken yaşadıkları ile hepimizin hayatları arasında çokça benzerlikler olamaz mı? Belki içimizden bazıları gururu uğruna sahip olduğu tüm imkanlardan vazgeçerek bilinmeze doğru yola çıkmıştır ya da aşkıyla gururu arasında kalıp, duygularını bir kalemde silip, "Aşkta Gurur Olmaz!" diyenleri haksız çıkarırcasına arkasına bile bakmadan sevdiğini terk etmek zorunda kalmıştır. Ya da karşılaştığı onca zorluğa rağmen yılmadan, tıpkı Feride'nin ilk görev yeri olan Zeyniler köyünde doğru dürüst yolu bile olmayan, ahırdan bozma okulda yaşamını sürdürmesi gibi hiç alışık olmadığı şartlarda yaşayan insanlar tanıdık gelmiyor mu bize? Bu günlerde, bu şartlarda ister öğrenim hayatını tamamlamaya çalışan; isterse mesleklerinin ilk zamanlarını şartlarını hiç bilmedikleri ortamlarda ailelerinden, sevdiklerinden ve alışık oldukları çevrelerinden uzakta geçiren insanlara başucu kitabı olacak bir kılavuz gibi duruyor karşımızda. Aslında Reşat Nuri Güntekin'in Çalıkuşu romanında anlattıkları, gündelik hayatımızda her an karşımıza çıkan ve bizlerin de roman kahramanlarından herhangi biri olabileceğimiz hayatların içinden kesitlerle yaşamımızın bir döneminde karşı karşıya gelebileceğimiz sıradan ve gerçek hayatlar. Hikayenin hiçbir kahramanı hayal dünyasından gelip bizleri şaşırtan doğaüstü varlıklar değil ve her biri şu an bile toplumun her kesiminde karşılaşabileceğimiz ve ailemizde veya yakın çevremizde bile var olan gerçek insanlar. Belki de içinde bulunduğumuz okulumuzda tıpkı ana karakter olan Feride gibi yaşadığı yerden ve ailesinden uzakta öğretmenlik yapan hocalarımız var. Belki de diğer kahraman Kamuran gibi Feride'nin ifadesiyle 'sarı çıyanlar' var. Ya da gerçek ailesi tarafından horlanan, şiddet gören ve aile sıcaklığına hasret kalan Munise'ler var etrafımızda. Tıpkı Hayrullah Bey gibi mesleğini büyük bir özveriyle yapan, hastalarına bir baba şefkatiyle yaklaşan fedakar doktorlarımız da var. Yazar tarafından hem aşk hem de macera türünde yazılan bu eser şimdiki zamanda bile oldukça kolay anlaşılabilen, akıcı ve sade bir dille yazılmasının yanında kullandığı tasvirlerle de okuyucunun kendisini tıpkı bir roman kahramanı gibi hissetmesine, karakterlerin içinde bulunduğu ruh halinin okuyucunun hayalinde tıpkı bir sinema eseri izliyormuşçasına görsel zenginliklerle süslenmesine sebep olmuş, okuyan kişileri sıkmadan, adeta hikayenin içine dahil etmiştir. Ayrıca kitabın kahramanı Feride'nin pek çok öğretmene esin kaynağı olmasında da payı vardır kuşkusuz. Yazar hikayenin sonunda yıllarca ideallerini gerçekleştirmek için çok çileler çeken, gittiği her yerde halkın sevdiği bir öğretmen olmanın yanında bazıları tarafından kem gözle bakılan, alışmış olduğu rahat hayattan vazgeçerek yokluk ve sefalet dolu geçen yıllardan sonra aslında içten içe aşık olduğu adama kavuşma hayalleri kuran, çok sevmesine rağmen kırgınlığını ve acısını unutamayan genç bir kızın sonunda sevdiğine kavuşmasını sağlayarak okuyucuları sevindirmiş ve okudukları eserden keyif almalarını sağlamıştır. Yazdığı tüm eserlerinde mekan olarak taşra kasabaları ve küçük şehirlerle Anadolu'nun ücra yerlerini tasvir eden yazar, sosyal ve psikolojik konulara değinen hikayeleriyle mizahı da işin içine dahil edip okuyucularını mutlu etmiştir. İstanbul'da doğan, kendisine meslek olarak öğretmenliği seçen, yaptığı müfettişlik görevlerinin yanında kültür ateşesi de olan yazar, rahatsızlığı sebebiyle gitmiş olduğu Paris'te hayatını kaybetmiştir. Çevirileriyle çeşitli dergilerde ve gazete sayfalarında yazdığı yüze yakın eserini okuyucularına miras bırakan büyük yazar Reşat Nuri Güntekin'i aramızdan ayrılışının 58. yıldönümünde saygı ve rahmetle anıyoruz.