DOSTLUK ÜZERİNE

Bir dost meclisinde en sevilen kitaplar konuşulurken aklıma geldi. Henüz küçük bir çocukken okumuştum Pal Sokağı Çocukları'nı1. Okuduğum süreçte adeta kitapta yaşamaya başladığımı hatırlıyorum. O kadar etkilenmiştim ki, okuduktan sonra hayata ve dostluk kavramına bakışım değişmeye başlamıştı. Çocukluğumun rüzgarlarına kapılarak düşünmeye başladım. Hayat; hepimizin adeta bir anda içine düştüğü, çoğumuzun bir şekilde tutunduğu, azımızın dostlarıyla yürüdüğü bir yolculuk. Hepimiz bir şekilde geçiriyoruz ama bazı insanlar, hele ki modern zamanlarda, bir şehrin kuytusunda yalnız hissederek tamamlıyor gününü. Sıcak bir tebessüme hasretlik çekenlerden tut, derdini anlatacak soğuk duvarlarından başkası olmayanlar ile dönüyor dünya. İşte böyle bir ortamda dostluğun kıymeti katlanıyor. İnsanın her an düşmesinin, pes etmesinin, yenilmesinin işten bile olmadığı bu hayatta yeri geldiğinde elimizden tutup kaldıracak, sözleri ile teselli vermekten ziyade ruhumuzu canlandıracak insanlar gerçekten çok değerli. Albert Schweitzer'ın dediği gibi, ''Kimi vakit sönen hayat ateşimiz rüzgar gibi bir başkası tarafından körüklenerek alevlenir, her birimiz bu ateşi tekrar canlandıran dostlarımıza en içten teşekkürlerimizi borçluyuz.'' Bu söz hepimizi adeta bir iç hesaplaşmaya davet ediyor. Kendi hayatıma dönüp baktığımda ise, şükürler olsun ki, geldiğim yeri biraz da o dostlarıma borçluyum. Ne zaman bir derdim olsa, gönlümü neşelendirecek, yüzümden kederin izlerini silecek dostlarım yanımda oldu çoğu zaman. Tabi ki dostlukta da diğer insan ilişkilerindeki gibi, iki taraf da kürek çekmezse bir yere yol alamıyor gönül sandalları. Dolayısıyla, karşılıklı sorumluluk düşüncesinden ziyade 'dostluk hukuku' çerçevesinde dostlarımın yanında olmaya gayret ettim. Elbette bir dostluğun yollarını inşa edemediğimiz arkadaşlarım oldu ve anladım ki, bu bizim 'hep ben' diyen tarafımızla, bencilliğimizle alakalı. Aslında bence bugünkü insan ilişkilerindeki zayıflık da yine buradan geliyor. İnsanlar sürekli kendi egolarının etrafında dönen ve istedikleri zaman uzaklaştırıp yakınlaştırabilecekleri kişiler istiyorlar. Benim yörüngemden ayrılmasın, diyebiliyorlar. Kendi benliğinde belki de ayrı bir evren barındıran insanların mutlak surette kafalarında çizdikleri kalıplar içerisine oturmalarını bekliyorlar. Bunlar olmayınca da hayata küsüp ilişkilerinden, yalnızlıktan şikayet ediyorlar. Bu doğrultuda, yalnız kendi nefsini düşünerek dost arayan uşak arıyor demektir, diyen Cenap Şahabettin çok güzel bir tespit yapmış. Yani aslında dostluk bir manada insanların karşılıklı olarak ama salt karşılık almak niyetiyle yapmadan birbirlerinin ruhlarını doyurdukları bir yolculuktur. Kanaatimce bu, kalabalık şehirlerin soğuk caddelerinde yalnızlık türküleriyle ruhunu tüketen insanlara bir reçete adeta. İlk adımı atmaktan korkan, ego maskelerinin altında gözyaşları dökülen insanlara yönelik bir reçete. Gündelik telaşelerimiz geçtiğinde, kızgınlıklarımız sustuğunda anlıyoruz ki hayat, gerçek manasıyla küçük kırgınlıklara, eski hesaplara hapsedilemeyecek kadar değerli ve belki kısa. Tabi bu başımıza gelen her şeyi kabullenmek veya affetmek gerektiği manasına gelmiyor. Kimseye düşmanına altın tepside onurlarını sunmalarını söylemek değil kastım. İnsanın fıtratı ters bu duruma. Kimse kendinden bol keseden taviz vermek istemez. Bahsettiğim ise daha farklı bir yolu işaret ediyor. Gündelik hayatta kalbe samimi gelen iyi niyetli insanlarla diplomat edasıyla konuşmak yerine gönüllerini sıcak tutmaktan geçiyor bu yol. Nitekim kimse fildişi kulesinde2 ebediyen yaşayamaz. Kanaatimce üzerine neredeyse herkesin ayrı bir fikir geliştirdiği, ama karmaşık olduğu noktasında yine herkesin birleştiği hayat ve onun bir parçası olan dostluk, o kadar da anlaşılmaz değiller. Hatta bir adım öteye gidersek dostluk ilişkilerimizi ve hayatımızı karmaşıklaştıranın belki de çok düşünmek olduğunu söyleyebiliriz. Hayatı, ilişkileri, dostlukları anlamak bence de mümkün değil ama anlamak zorunda olduğumuzu kim söyledi? Bence tüm bu karmaşıklık içerisinde yapılacak en doğru hareket, tüm bunlara bir anlam kazandırıp dostluklarımızı bir sadeliğin içinde inşa etmek. Bu sadelik, samimiyetin sıcaklığıyla kavrulmuş olmak zorunda. Hayat ve ilişkiler, istedikleri kadar karmaşık olsun; bu düğümü çözecek olan yine bunları hayata katan biziz. Mesele gönül sıcaklığının derecesini, mesafesini ayarlayabilmekten ve dostluk yolunu yürüdüğümüz insanları iyi seçebilmekten geçiyor. Bu yolda hata yapmak da yine insan olmanın bir neticesi. Düşe kalka, ayakta kalmayı öğrenen insanoğlu elbette, hatalarından ders alarak bir yol çizer kendine. Önemli olan bir kalbimiz olduğunu hatırlayabilmekte3. 1: Molnar, Ferenc. Pal Sokağı Çocukları. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 2016. 2: Fildişi kule, Cemil Meriç'in insanlardan uzakta ve yukarıda tanımladığı kendi çalışma odasını, düzenini ve daha önemlisi yalnızlığını temsil eder. Burada ise yalnızlığı tanımlamak için kullanılmıştır.