Sahteliğin İçindeki Gerçek

Hepimiz yarattığımız küçük dünyaların içinde yaşıyoruz, gerçek olup olmadığını sorgulamaksızın. Kabul edelim ya da etmeyelim, hayatlar giderek yapmacıklaşıyor. Sahte gülümsemeler, arkadaşlıklar, ilişkiler... Dışarıdan özgür bireyler gibi görünüyoruz, fakat yaşadıklarımız hapis hayatından farksız. Çevremizdeki insanlar, medya ve internet tarafından sürekli uyarılıyoruz. Popüler bir hobi, giysi vs. ortaya çıktığında bu şeyin hoşumuza gidip gitmemesi önemli olmuyor, sadece kabullenmeye ve ayak uydurmaya çalışıyoruz. Peki neden? Truman Show filmi bunu bize en basit şekilde açıklıyor. Sahte gerçekliğin yönetmeni Christof'un deyişiyle "Dünyanın gerçekliğini bize sunulan şekilde kabul ediyoruz." denebilir. İşte sorun aslında burada başlıyor: Değişmeye çalışmıyoruz, çünkü değişime hazır değiliz. Hazır olsak bile değişimin altından kalkabileceğimizi düşünmüyoruz. Var olan düzen bizi o kadar yıprattı ki, ayağa kalkıp yüzleşmek için gücümüz bile kalmadı. Sınırlarınızı en çok ne kadar zorladınız? Ya da daha doğrusu, sınırlarınızı zorladınız mı? Kendim ile bu konuda ciddi anlamda savaşmış biri olarak, bu soruya cevabım evet. Hayat önümüze taşlar koyuyor, büyüklü küçüklü. Hangi taşın ne kadar büyük olabileceğini seçme şansımız yok, belirleyebileceğimiz tek şey o engeli aşıp aşamayacağımız. Asıl sorun bir engelde takılınca başlar. Bu Truman için "deniz korkusu" , bizim için ise "önyargılar"dır. Benim önyargılarımdan biri, küçükken bana yöneltilen "Senden adam olmaz!" cümlesiydi. Nereden bilebilirdim ki rastgele bir hocanın uykusuz gecelerimin misafiri olacağını, hayatıma burnunu sokacağını? Hatta bazı anlar, bulunduğum yerden daha dipte olamayacağımın farkına varıyordum. Bu gibi vakitlerden sonra suçlamaya başlarız: düzeni, hayatı, kişileri... Kısacası bulabildiğimiz her şeyi ve her kimseyi suçlarız. Ama bilmiyoruzdur ki çözümün temelinde olduğu gibi sorunun da temelinde kendimizi buluruz. (Resim 1) (Resim 2) Bazen bir kıvılcım yeter her şey için. Alevlenmeye, harekete geçmeye, savaşmaya yeterdir o kıvılcım. Truman için o kıvılcım Sylvia oldu. Sylvia, Truman'ı içinde bulunduğu yapmacık dünyadan kaçmaya yetecek, hatta artacak bir kıvılcımdı. Onun kimseye belli etmeden, kaçıp Sylvia'ya kavuşmaya odaklanması, içinde bulunduğu yapmacık ve ikiyüzlü dünyadaki tek gerçek kişi olduğunu kanıtlar nitelikteydi. Fakat Truman Show'da olduğu gibi bizi harekete geçirecek gücü her zaman dışarıdan beklemenin doğru olmadığını düşünüyorum. Kendi önyargımdan örnek vermek gerekirse, özgüveni yerime getiren faktör kendimden başkası değildi. Gereken cesareti kendime aşılamak için defalarca kendimle konuştum, ki bulunduğum durumda bunu benden başkası yapamazdı. Eğer hedefinize kitlendiyseniz, geri dönüş yoktur. Sizi istediğinizden hiçkimse alıkoyamaz. Ne Truman'ın kafasındaki önyargılar, ne de onu gözetleyen bir şehir dolusu insan onun hedefine engel olabildi. Akıllıca bir şekilde yönetmeni uyutup kaçması iyi bir ilk adımdı, fakat karşısına çıkacaklar yanında bu bir hiçti. Truman'ın arkasına bakmadan yelkenli ile açılması, içinde bulunduğu durumdan kurtulmak için hayatı pahasına nasıl da kendini adadığının büyük bir kanıtıydı. Yönetmen Christof cani bir şekilde yelkenlisini alabora etmeye çalışsa da Truman kararlılığından hiçbir şekilde vazgeçmedi ve bu kararlılığı fırtınayı atlatmasını sağladı. (Resim 3) Yüzleştiğimiz engelleri aştıktan sonra karar aşaması bizi bulur ve bize "Hayatında bu değişimi gerçekten istiyor musun?" diye sorar. İşte o anda her şey gözümüzün önünden geçer. Aslında hep sonuç odaklıyızdır, değişimi istediğimizi durmaksızın düşünürüz, fakat değişimin hayatımızı ne kadar değiştireceği aklımızın ucundan bile geçmemiştir. Etkilerinin yanı sıra, hayatlarımızı hayat yapan da bu seçimler değil midir? Truman için merdivenin sonunda vereceği bir karar oldu bu, tıpkı bizim yeni bir hayata bir imza, bir soru, ya da bir skor uzaklıkta olduğumuzda vereceğimiz kararlar gibi. (Resim 4) Dürüst olmak gerekirse, insanın en büyük gücünün adaptasyon yeteneği olduğuna inanmışımdır. Olaylar bizi ne kadar istenmedik bir duruma soksa da, insan beyninin gücü burada ortaya çıkıyor. Truman doğru bir karar verip küçük dünyasından kurtuldu. Bunun onu ne kadar etkileyeceğini bilemeyiz, ama bu film sayesinde anladım ki dünyalarımızın büyüklüğünü biz belirliyoruz. Belirli bir düzen var ve kendini ondan ne kadar dışlarsan, kendini o kadar özgür hissedersin. Kendisini nasıl dışlayacağı ise tamamen bireyin kendisine kalmış.