DUYGULARIN HARMONİSİ

Yaşadığımız herhangi bir günü bile düşününce ruh halimizin ne kadar hızlı değiştiğini görebiliyoruz. Acaba bu duygu değişikliklerinin sebebi ne? Belki de zihnimizin derinliklerinde hislerimizi düzenleyen bir kontrol masası ve bu masanın başında durup bizim iyiliğimiz için çabalayan küçük yaratıklar vardır. Peki ya bazen boğazımıza çöktüğünü hissettiğimiz tükenmişlik hissi, "Artık dayanamıyorum" dediğimiz depresif anlar ve duygu karmaşaları? Kim bilir, belki de böyle zamanlarda bizi biz yapan "kişilik adaları"mız birer birer yıkılıyordur ve zihnimiz tarumar haldedir. Ters Yüz (Inside Out) isimli film işte tam da bu medcezirler arasında kalan 11 yaşındaki bir kızın hikayesini seyirciye sunarak hepimizi hayatı sorgulamaya davet ediyor. Filmde karşılaştığımız beş küçük yaratık temelde hissettiğimiz beş duygunun yansıması. Senaristler başlangıçta 27 farklı duygu belirlese de bunun anlaşılmasının zor olacağını düşünmüşler ki hedef kitlenin çocuklar olduğuna dikkat edersek bu, yerinde bir karar olmuş. Böylesine karmaşık bir senaryo büyükler için bile zorlayıcı olurdu. Diğer duyguların bu beş tanenin kombinasyonu olması da cabası. Peki bu temel duygular neler? Parlayan yıldızlardan esinlenerek yapılan Neşe, gözyaşı temasıyla yaratılan Üzüntü, tuğla biçimli Öfke, sinir hücresi şeklindeki Korku ve birçok çocuğun kabusu olan brokoliyi andıran Tiksinti. Hislerimiz ile varlıklar arasında benzerlik ilişkisi kurularak hislerimizin somutlaştırılması, filmde verilmek istenen mesajı daha kolay içselleştirmemizi sağlarken tüm bunların hayatın bir parçası olduğunu ve duyguların hepsinin zamanı geldiğinde yaşanması gerektiğini bize gösteriyor. Ana karakterimiz Riley'in zihninin derinliklerine misafir olduğumuzda görüyoruz ki kişilik, anıların rehberliğinde oluşuyor. Sizce de doğru değil mi? Anılarımızı hislerimize göre kategorize ettikten sonra iyi olanları benimseyip kötü olanları da filmde belirtildiği gibi sorun çıkartanların atıldığı bilinçaltımıza gömüyoruz. Tabii bu işlem, tozları halının altına süpürmekle eşdeğer çünkü hepimiz biliyoruz ki bizi biz yapan yaşadıklarımız. Zamanımızın çoğunu iyi anılar biriktirmeye çalışarak geçirsek de kötü anılar bizi daha güçlü bireyler haline getiriyor ve gün geliyor masanın başına Üzüntü, Öfke ya da başka bir duygu geçiyor. Neşe ise masanın köşesine sinip sırasının gelmesini bekliyor. İşte o gün büyümüş oluyoruz. Oysa çocukların etrafına saçtığı neşe dalgasının hepimiz farkındayız değil mi? Bir çocuk gördüğünüzde ya da onunla konuştuğunuzda istemsiz olarak gülümsediğinizi hatırlıyorsanız cevabınız evet. Peki bu mutluluğun kaynağı ne? Zihinlerinde egemenlik kuran Neşe elbette. Yıllar geçtikçe diğer duygular güç kazanırken Neşe kaybediyor ve gün geliyor, Neşe bir nevi tahttan indiriliyor. Filmde olduğu gibi... Riley'in zihin kontrol masasına baktığımızda masanın pek de karmaşık olmadığını ve masanın yöneticisinin Neşe olduğunu görüyoruz. Filmin bir sahnesinde ise anne ve babasının da zihinlerine tanıklık ediyoruz. Onların zihin kontrol masaları daha kompleks olmakla birlikte annesininkine Üzüntü, babasınınkine de Öfke hakim. İşte burada film, hayatın acı yönlerinden birine gönderme yapıyor. Çocuk yaştayken ne kadar neşeli olursak olalım büyüyüp hayata atıldığımızda Neşe arka plana atılıyor. Hayat bize mutluluktan çok sorumluluk veriyor. Anne, baba, çocuk... Toplumda herkesin bir yeri, sorumluluğu var. Hepimizden yerimize göre, yerinde konuşmamız bekleniyor. Aile içindeki hiyerarşiye sadık kalıp üstündeki insana ters şekilde cevap vermemen gerekiyor. Hele karşındaki erkekse durum daha ciddi. Ataerkil toplumlar erkeklere öyle bir baskınlık duygusu aşılıyor ki tepkisini koymayan erkek ayıplanıyor. Filmde de Riley'in babasının zihnindeki bu baskınlık duygusu, Öfke ile tamamlanıyor. Böylece kız ailesine saygısızlık yapmaya başlayınca baba gövde gösterisi yapıyor. Çünkü bir erkek "geri adım" atmaz. Aksi takdirde gururu incinir ki bir erkek bunu asla kaldıramaz. Bu yüzden öncelikle kızının sorununu sorgulamaktansa şovunu tamamlamayı tercih ediyor. Daha sonra diğer duyguların da işe el atmasıyla sorunu doğru şekilde çözmeye çalışıyor. Dünya'nın sonu olarak gördüğümüz, bizi üzen şeyler; en güzel olayların habercisi olabiliyor. Bu da demek oluyor ki aslında her duygunun bize kattığı farklı güzellikler var. Kimi zaman Neşe'nin kontrolü ele almasını beklemek yerine hayatı akışına bırakıp güzel anların kıymetini daha iyi anlamak ve duyguların harmonisine güvenmek gerek. Dünya'ya gözlerimizi ilk açtığımız andan itibaren zihnimizin dehlizlerinde bizim mutluluğumuz için çabalayan küçük dostlarımızın kontrolü hiç kaybetmemesi dileğiyle... Beyza KALKANLI