Hayat Bir Televizyon Programı

Yaşadığımız toplumda sanırım sürekli birilerini dinlemek zorundayız. Televizyonda, haberlerde milyonlarca kişi konuşuyor ve biz tabiki de sahip olduğumuz 'özgür irade' ile kimleri dinlemek istediğimizi veya kime inanmak istediğimizi seçebiliyoruz. Ama hep birilerine inanıyoruz... Hep televizyon izliyoruz, haberleri takip ediyoruz, siyaseti de bu şekilde öğreniyoruz, sanatı da; güzeli de çirkini de. Medyanın güzel bulduğu bir kadını biz nasıl çirkin bulabiliriz ki? Ne haddimize? Veya haberlerde çıkan bir şeyin doğru olup olmadığını ne hakla sorgularız? Televizyona çıkmış, doğrudur elbet. Tabi bunlar günümüzde medyanın insanları nasıl etkilediğine dair ufak tefek göndermeler. Ufak da demeyelim de, çünkü çok ciddi bir durum aslında. Yani medya iyi, hoş, ama insanları kendine inanmaya mecbur bırakıyor biraz. Yani ünlü bir derginin kapak kızı hiç kimsenin gözünde çirkin olamaz, anlıyor musunuz? Olabilir sanıyorsunuz biliyorum ama olamaz işte. Bu çok korkunç bir şey. Ürkütücü hatta. Ama dediğim gibi, bunlar bakıldığı zaman basit eleştiriler. Beni medyanın gücünden korkutan ve hatta yaşadığımız dünyanın ne kadar gerçek olduğunu sorgulamamı sağlayan esas şey, Peter Weir yapımı The Truman Show (1998) oldu. Filmin neredeyse 20 yıllık olmasına karşın, ben çok kısa bir süre önce izledim. İzledikten sonra aklıma gelen ilk şey de şu oldu: Şu anda yaşadığımız dünyadan ne kadar farklı ki bu filmdeki? Film Truman Burbank adlı bir adamın hayatının fazla basit ve monoton olmaya başlamasının üzerine bazı şeyleri sorgulamaya başlaması ve sonunda bütün hayatının aslında bir televizyon programından ibaret olduğunu öğrenmesini konu alır. Truman küçüklüğünden beri Hollywood'un en ünlü programlarından birinin yıldızıdır ve haberi bile yoktur annesi, eşi ve arkadaşları da dahil herkes aslında bu programda oyuncudur. Hani bazen bir şeylere inanmayız veya birinin davranışları çok yapmacık gelir ya... Düşünsenize bütün hayatınız yalan. Etrafındaki her şey yalan, herkes oyuncu güneşin bile sahte. Kulaklarında minik kulaklıklarla, bir yönetmenden komut alıyor etrafındaki insanlar. Bir robot gibi. Yoldan geçen sıradan bir insan bile hakkında her şeyi biliyor. Gelelim filmin beni en korkutan yanına: kartondan yapılma güneş ve yönetmenin kontrolündeki hava durumu. Az önce medya üzerinde gördüğümüz her şeye bilinçsizce inandığımızdan veya inandırıldığımızdan bahsetmiştim. Bundan daha da korkunç ne var Sevinç İpek Başer biliyor musunuz? Etrafımızda gördüklerimizin gerçekten de yalan olması. The Truman Show filminde Truman bütün hayatını bir film setinde geçiriyordu ve aslında dünyanın bundan ibaret olduğunu düşünüyordu. Filmde kartondan yapılma bir güneş, bazen sadece kendi üzerine yağan yağmur ve denizin ortasında, devamında bir şeyler olup olmadığını daha önce hiç sorgulamadığı fakat olmadığına inandığı bir sınır vardı. Yani demek istediğim, bir gün belki herkes bilinçlenir ve televizyonda gördükleri her şeye inanmamayı öğrenir. Belki gün gelir, 'gözümle görmeden inanmam' algısı insanların beyinlerine yerleşir. Esas korkutucu olan etrafımızda gördüklerimizin ne kadar gerçek olduğu. Korkutucu olan yaşadığımız dünyada insanları bir şeylere inandırmak için ne kadar ileri gidilebileceği. Sadece medya üzerinden beyin yıkamak değil de, inandırmak istediklerini insanlara göstermek, göstermek için feda edilenler, göze alınanlar... Yani sonuç olarak demek istediğim, haberlerde gördüklerinize inanmayın, dergilerdeki kapak kızlarını da mutlaka çirkin bulun, bir yerlerde kartondan yapılma bir güneş varsa sahtedir, yağmur yağdığı zaman sadece siz değil, herkesin ıslanması gerekir ve en önemlisi; bir yerlerde, havada, karada veya denizde bir sınır görürseniz, o sınırı mutlaka aşın. Çünkü hayat gördüklerimizle de sınırlı değil.