"İÇİNİZE" BAKMA DURAĞI

Uzun bir zamandır şiir kitabı okumak istiyordum. Şimdiye nasip oldu. Sonuçta şiir okumak farklı bir zevktir, farklı bir tattır. Düz yazılarda bulamazsınız o tadı. Kısa görünür ama kocaman hisleri, durumları anlatır. Sanki Everest dağının avuç içine sığdırılmış fotoğrafı gibidir. 5 dizesiyle anlattığı duyguyu, düz yazıyla 5 sayfada yakalayamayabilirsiniz. İşte böyle eşsiz bir şeydir şiir. Yapısı da güzeldir o tamamlanmamış cümleleriyle, tekrarlanan kalıplarıyla, kafiyesiyle tadından yenilmeyecek bir sanatsal zevk verir insana. Hani şöyle söyleyeyim, biraz abartı gibi olacak ama, bir ilkokul kitabında yazanları alın bir şiir kalıbına sokun, sanki eski halinden katlarca güzel, muazzam sanatsal bir şey çıkacakmış gibi hissediyorum. Bir de şiir okurken düz yazı okuduğunuzda pek yaşamadığınız bir heyecan vardır: Şiirin derinliğini çözümleyebilmek. O arkada yatan anlamı tüllerin arkasından çekip çıkarmanın hazzı bir başkadır. "Aha şimdi anladım! Demek bunu kastediyormuş!" dediğinizdeki o huzur, o mutluluk ve şairin vermek istediği anlamın büyüleyiciliği apayrı bir tat. Değinmeden geçersek şairlerimize ayıp olacak bir başka unsur da bizi kelimelerin yanına oturtup duygu yolculuğuna çıkarması. O zengin tasvirler, o anlamlı benzetmelerle belirginleşen tablo, o şiir kişisinin ruh ikizi gibi hislerinden anlamak... Başka eserlerde tadamayacağınız bir deneyim. Turgut Uyar, bir önceki paragrafta bir şiir neden şiirdir, onu ne sanat dünyasında yegane kılar sorularını kalemiyle öyle keskin bir zekayla cevaplamış, bahsettiğim şeyleri öyle bir sergilemiş ki aslında bizim cevaplamamız bile ona hakaret. Özürlerimi iletiyorum ruhuna. Öyle bir yazmış ki gerek "Arz-ı hal" ile "Hiçsizliğe" ile sorgulama serüvenine çıkıyorsunuz dini sorguluyorsunuz, var mı yanımızda mı güvenilir mi diyorsunuz gerek "Turnam, bir gün bırakmayacağım." ile sizin turnanız ne merak ediyorsunuz. "Göğe bakma durağı" ile bulutlara bakmanın özgürlüğünü, yanındakinin verdiği o güç duygusunu okurken bunları içinizde hissederek içinizi ılıtıyorsunuz. "Söyle küçük saadetini" ile sade bir saadet tasvir edilirken o saadeti duydukça kalbiniz ısınıyor, mutluluk konusunda kendinize notlar çıkarıyorsunuz. Kalbiniz sımsıcak olmuşken de "Durmuş, süt mavi gecesine..." , "Kan uyku" ve "Eski kırık bardaklar" ile yalnızlığı içinizde duyumsuyor, "Çok üşümek" ile ilikleriniz kelimenin tam anlamıyla donuyor. "Acıyor" ile içinizdeki ve etrafınızdaki karanlık yönün içine karışıyorsunuz, onunla tanışıyor, bu cidden var mı diye sorguluyorsunuz. "Açıklamalar", "Büyük Saat", "ne değişir", "Kavşakta" şiirleri ile hayata, toplumsal sürekliliğe farklı merceklerle bakıyor, etrafınızdaki hayatın farkına varıp onu sorguluyorsunuz. Bununla kalmayıp kendinizden parçalar bulup çıkarıyor, duygu yandaşı bulduğunuz için çocukça bir mutluluğa bürünüyorsunuz. Dahası, "Geyikli Gece" ile bu yüzünüze çarpan gerçekliğin içindeki özgürlüğü, birlikteliği, o saf duyguları gördükçe karamsarlığınızı kısmen de olsa dağıtıyorsunuz. Çarpmanın etkisiyle yüzünüzde iz bırakan bu gerçeklikten "Kurtarmak bütün kaygıları" ile kaçıyorsunuz. O yetmezse "Hızla gelişecek kalbimiz", "Acının tarihi", "iyimser bir sonuç'a", "Hazırlandın diyelim", "İlkyaz mı" şiirlerini tekrar tekrar okuyarak o kaçacak gücü, o gelecek umudunu alıyorsunuz. "Kırlardan geliyorlar" şiiri ile bu olumsuzluktan kaçarak doğaya sığınıyorsunuz, onunla katlanıyorsunuz, onunla içinizi ısıtıyorsunuz umut doluyorsunuz. "Nedense" ile aşka şehvet gözüyle bakıyorsunuz, ardından "Atlıkarınca" ile onun yetmediğini fark edip iç yalnızlığın var olduğunun ayırdına varıyorsunuz. "Aşk için" ile de tüm o sancılardan, acılardan aşkla kaçabileceğinizi anlıyorsunuz. Tüm bu hayat unsurlarına ek olarak Turgut Uyar bir de vatana, savaşa değiniyor "Güneşi bol ülke" ile. Okuyorsunuz, okuyorsunuz. Bir yandan savaşı ve savaş nedenlerini eleştiriyor(Özellikle "Bir insanla bir insan arasında/Çığlığı ve ağlaması ve kumları ve sargıları/tükenince dinlerin," bölümü), bir yandan o uğurda savaşanlarla gurur duyuyorsunuz. Onları bekleyen anaların acısını içinizde hissediyorsunuz. Şimdi fark ettim, hep sizli konuştum. Hani siz böyle hisseder misiniz, böyle düşünce akışlarından geçer misiniz bilemem ama ben direk birinci elden bunları tecrübe ettim tüm bu şiirleri okurken. Resmen hissettiklerimi, iç benliğimde geçen düşünce tufanlarını, şiirleri anlatırken kelime dağarcığım yetmedi, tekrarlarda bulundum. Hatta daha da tekrarlara girmeyeyim diye kendimi frenledim. Yoksa bu 100 sayfalık kitap bir sayfada anlatılabilir mi, hissettirdikleri, düşündürttükleri anlatılabilir mi? Özetlemek gerekirse, bu kitabı okurken bir yandan herkesin, kendimin içindeki yalnızlığı fark ettim, üzüldüm. Kimi zaman o tatlı sıradan amcanın saadetini okudum, içim ısındı. Kimi zaman çaresiz işsiz bir adamın pabuçlarına koydum kendimi. Bazen de hayallerimi izleyip küçük şeylerden mutluluk arayan bir adam oldum çıktım. Dini sorguladım, var mı, yok mu inananlar kendi bencilliklerinden mi inanıyor diye kara kara düşündüm. Hayatın gerçeklerinin farkına ilk şiirde varamadıysam başka bir şiirde vardım. Onun acımasızlığını, onun hüznünü, sancısını hissettim. Ama umutla da doldum, dirençle de doldum. Zaten bir şairin görevi de bu değil midir? Okuyucusuna binbir duygu yelpazesinden ziyafetler sunmak, onu düşünce bulutlarına çıkarmak?