SAKİN BİR DURAK

Önümde boş, beyaz bir sayfa var. Aklımda belki de on kez okuduğum şiir kitabından bir türlü birleştiremediğim cümleler... Yirmi dokuz harfin birleşiminden oluşan sonsuz sayıda kelime, kelimelerin bir araya gelip de oluşturduğu anlam deryası ve birbirini tamamlayan tümceler bir anda sebepsiz ve sonuçsuz hale geliyor. Formundan çıkan kimliksiz cümleler dört bir yana dağılıyor. Bu ayrılık inanmadıklarını anlatmanın, hissetmediklerini okuyana aktarmanın zorluğundan kaynaklanıyor olmalı. Hissedilenleri paylaşmak içinse harflere ihtiyaç yok, bir tebessüm, bazen acı bir çığlık; bunlar duyguların dilleri, sahiplerini yansıtmaya hazır işaretler. Aynı zamanda hissedilenlerin gerçek anlamı ancak paylaşacak birilerini bulduğumuzda ortaya çıkıyor; yeterince paylaşılmamış hisler, coşkusuz kahkahalar ve yalnız ağlamaların hepsi yarım kalmış buruk anılardan ibaret. Paylaşma hissi öyle güçlü bir içgüdü ki, canı yanan etrafında mutlu tek bir kişinin kalmasını istemeyebilir, mutluluklara balta saplayıp tüm güzelliklere sırtını dönebilir. Haksızlığa uğrayanlar bazen haksızlığı yayarak adaleti aramayı seçer. Bu da paylaşmaktır, bencilliğine batmış insan derin acısını saçmak ister. Belki de yazma ihtiyacı bundan ileri geliyordur. Güçlü paylaşma içgüdüsü bizleri eline kalem almaya zorlayan, masanın başına oturtan ve hayal gücümüzü kamçılayan yegane kuvvet olabilir. Tarihe adını kazımış başarılı şair ve yazarları hep zarar görenler olarak okuduk; hepsi bizimle en derin kuyularını, karanlıklardaki hayaletlerini anlattılar. Paylaştılar iyi, kötü ne varsa. Hepsi aynı harflerin farklı dimağlardan vücut bulmuş farklı durumlarıydı. Ayrılıkla ilgili konuşan on farklı şair yüz ayrı dize verdi bize, o yüz dizenin her birinin içinde yine çözemediğimiz ağlar vardı. Şimdi o ağları delmeye çalışmak bizim işimize yaramaz, çünkü şair hissettireceğini kendi düzeniyle anlatmıştı bize. Ne varsa önümüzde onu okumamız gerekti, belki biraz da anlamaya çalışabilirdik. Ama şiirin yapısını değiştirmek demek şairi değiştirmek, anılarıyla oynamak ve hislerini bulandırmak demekti. "... ben bir tek kişi olsam da birçok kişiyim..." diyor Pia Tafdrup ve ekliyor "Gelişigüzel bir sıralamayla söyleyeyim, şairim, kadınım, Yahudiyim, Danimarkalıyım. Ama aynı zamanda bunların hepsiyim." (sf. 10) Taşınabilir bir kimliği olan bir şair Tafdrup. Taşınan evler, sürekli hareket eden ilişkiler ve bu devinime paralellik gösteren yerinde duramayan şiirler. Her zaman taşın içinde yüzen balık (sf. 65), sonsuzlukla evlenen yağmurla evlenen denizle evlenen nehir (sf, 113), içinde sadece sessizlik olan, şiirin kara kutusu (sf. 93), seçilen dolambaçlı yollar var bu dizelerde. Aşkını, çocukluğundan kesitlerini, kayıplarını, hatta savaşın etkilerini bile bireysel şiirlerinde aktarabilen bir şairi okurken dilin sınırlarını genişletiyor, hatta Dancadan Türkçeye çevrilmiş olan şiirlerde anlam kaybı olabileceğini düşündüğümde daha nelerle karşılaşabileceğimi fark ederek heyecanlanıyorum. Bana göre bir durak olan şiir gördüğüm her yeni biçimle daha büyük bir anlam kazanıyor. Hammaddesi en başta bahsettiğim yirmi dokuz harften ibaret olan bu dinlendirici duraklar bakış açımı değiştirerek yeni yolculuklar vadediyor bana. Paylaşılan her aşk, sonunda ayrılığı da getirdiği için canımı yakıyor. Şiirdeki masal anlatan baba çocukluğuma bir köprü oluyor adeta. Üfleyip kovamadığımız -geride kalan- kelimeler bizi yansıtıyor, şiirlerde kendimizi kaybetmemizi (veya bu sayede kendimizi bulmamızı) sağlıyor. Başkasının gülüşüne ortak olmak, gözyaşıyla ıslanmak ve endişelerini hissetmek neden insan olduğumuzu hatırlatıyor tekrar. Paylaştığımız kadar insanız, bizi diğer yaratılmışlardan ayıran en önemli etken budur belki de. Belki sadece iki ayağının üstünde yürüyen, işlem kapasitesi diğerlerinden üstün olan etten makineler değil de varoluşumuzu araştıran ve hayatlarımızı iç içe yaşamaktan kıvanç duyan insanlar olabilmemizi sağlayan şey paylaşmaktır. Ve paylaşımın en kolay yollarından biri o mühim yirmi dokuz harf, yirmi dokuz harfin farklı seçilimleriyle bizi etkileyen dizeler, farklı yollar gösteren duraklar, olası buluşma yerleri olan şiirler. Yalnız yürüdüğümüz her yolun sonunda olası bir buluşma yeri olan sakin duraklarda karşılaşmak ümidiyle. Sevde Sena Zeybek