MAHKUM EDİLMİŞ ASİ BEDENLERE AĞIT

Ahmed Arif'in mısraları döneminin diğer şairlerinden, özellikle toplumcu gerçekçilerinkinden epey farklı bir dokuya, farklı bir ruha sahip. Onda, o iyi aile babası profili yoktur mesela, o itaatkar, masum işçi yoktur. Arif'i okurken kısıtlanmış ruhlar bulamayız, susturulmuş diller ve sindirilmiş kişiliklere rastlamayız. Cumhuriyet'in torunları olmakla övünen mağrur ve kuruntulu tipler, devlete ve onun her türlü haksız eylemine karşı saygılı görünenler yolumuza çıkmaz pek. Ahmed Arif'i okurken içimizde bir yerlerde, daha önce hiç bilmediğimiz bir şeyi keşfe, sonradan kaybettiğimiz yahut bizden çalınmış bir şeyleri aramaya, yeniden bulmaya çıkarız sanki. Yani alır götürür bizi hecelerin ardındaki aşikar gizem. Bazen de bizde öyle hisler uyanır, öyle düşüncelere dalarız ki, hayatın çok farklı boyutlarına doğru tek başımıza yol alırız, yalnız başımıza. İşte can alıcı nokta da burada, bu yalnızlıkta. Çok farklı bir birey portresi çiziyor şair. Yiğit, çılgın, boyun eğmeyen, gerektiğinde dağları delen, engin denizleri aşan... Yani cesur. Cesarete sürüklüyor aslında bizi her kelime, her mısra. Anlıyoruz ki evet, kaybettiğimiz bir şey varsa cesaret, daha önce hiç karşılaşmadığımız bir şey varsa cesaret. Bizden çalınmış bir şey varsa, o da cesaret. Belki ikna oluyoruz kimi zaman onu bulmaya, yeniden keşfetmeye. Ve cesareti aramaya çıkarken, şairin bize verdiği cesaretle yol alıyoruz. Bu da yola yalnız çıkabilmemizi sağlıyor. Bir nevi yalnızlığa, tek başınalığa ve onun verdiği özgür ruha, bağımlı olmama hayalinin bir özlemden ibaret olmadığı gerçeğine erişiyoruz. Fakat bu yalnızlık kötü bir tek başınalık değil. Terkedilmişlik duygusu yoktur mesela içinde. Yalçın bir dağın zirvesinde, hırçın rüzgara rağmen dimdik ayakta durabilmeyi ifade eder bu yalnızlık, cesareti anlatır. "Döğüşenler de var bu havalarda El, ayak buz kesmiş, yürek cehennem Ümit, öfkeli ve mahzun Ümit, sapına kadar namuslu Dağlara çekilmiş Kar altındadır." (1992, 8)(1*) Sırtını dağlara ve halkına dayamış, egemen güce derdini anlatamamış, ve belki de bu nedenle asiliğe mahkum olmuş yiğitlere yakılır bu dizeler. Tek can, tek baş kalmışları anlatır. Kendi insanı tarafından mahkum edilmiştir dağlara. Çünkü kendi insanı, yiğidine eşkıya demez. Ezenlerin, egemenlerin kullandığı bir deyiştir bu. Onlar mahkum derler. Eli kolu bağlılıktan ve susturulmuşluktan da ziyade bir şeydir bu mahkumiyet. Dağları mesken bellemektir. Mertliktir. Kimse bilmez halbuki neden mesken bellediğini dağları. Eşkıyadır o. Ne gerek vardır ki nedenini bilmeye. Devlete karşı durur ya, bu yetmez mi? Ama o hep ordadır. Davasının peşinde... İşte Ahmed Arif'i farklı kılan, vazgeçilmez yapan da bu bireydir. Ve bu bireyin içinde de hep bir şeyler eksiktir. Tamam, gözükaradır, davasının adamıdır, belki de haklıdır, bilinmez. Fakat, bizi cesaret arayışı içine sokan, bize cesaretin henüz imkansız olmadığını bağıran bu dizelerin içinde bir yerlerde hep bir şey vardır ki bu mahkumun yüreğini yakar, ateşini canlı tutar. Hasrettir bu. Yerinden ayrılmıştır çünkü. Yurdundan ayrı konmuştur, sevdiğinden, Anadolu'sundan, yoksul mahallesinden. Diyarbakır'adır kimi zaman bu özlem, Ankara'yadır. Özgürlüğe, kimi zaman da ütopyasına... Ona savaşma gücünü veren de yine bu özlemdir, bu hasret. "Ard arda kaç zemheri, Kurt uyur, kuş uyur, zindan uyurdu. Dışarda gürül gürül akan bir dünya... Bir ben uyumadım, Kaç leylim bahar, Hasretinden prangalar eskittim." (1992, 81)(2*) Kimi zaman da mapushaneye düşer yolu, iner dağlardan. O zaman özgürlüğe olan hasreti daha bir artar. Öyle bir artar, öyle bir hale bürünür ki yüreğindeki hasret, ruhunu emanet ettiği dağları da aşar. Ruhu hep özgürdür mahkumun, dağlarda dolaşır, yaylalara çıkar, oradan Diyarbakır'a iner, işçi semtlerine uğrar, Karanfil Sokağı'na varır, Ankara'ya. Dışarda akan giden dünyaya şahitlik ederken hisleri, düşünceleri; içerde prangalar eskitir bedeni. Hasretinden Prangalar Eskittim bir isyandır özünde. Sertçe, yiğitçe ve acımasızca bir isyandır acımasızlığa. "Namussuza, halden bilmeze"(1992, 80)(3*) karşı bir başkaldırıdır. Asi dağlardan yakılan bir türküdür, ezilen insanlara armağan. Millet tanımaz, din, dil bilmez hırçın doğanın yüksek, karlı tepelerinden puslu gökyüzüne salınan uzun bir ağıttır. Sevgiliye de bir özlemdir aynı zamanda. Anlatmak ister onu, bağırmak ister. Bunu yaparken bile hiç ödün vermez "kahpe yalana"(1992, 80)(4*), bütün mertliği ve cesaretiyle karşısına dikilir karakışın. Sanki boğazına bir yumru gelir oturur şairin, yalnızlıktan bahsederken. Bu seferki başka türlü bir yalnızlıktır çünkü, içindeki sevdayı, özlemi, yoksunluğu, yoksulluğu en derinlerimize nüfuz edercesine hissettiren. Yokluğu barındırır bu sefer yalnızlık, tüylerimizi diken diken ederek. Ahmed Arif yeşil ovalardan, geniş düzlüklerden uzaktır; dağların sesi olur, yedi iklim kar altındaki dağların. Şehre girdi mi yoksulluğu söyler, işçi mahallelerine gider, oralarda dolaşır. Karanfil Sokağı'na düşünce de yolu, kökü kar altında kalmış, "camlı bahçe içre bir çini saksı"(1992, 11)(5*)ya ilişir gözü. Öyle içten ve derin bir anlatımla dizer ki sözcükleri, tasvir ettiği yiğidin cesaretine de ortak oluruz hasretine de. Yeri gelir dağlara çıkar beraber mavzer atarız, yeri gelir mapusa iner beraber volta atarız. Kimi zaman karla kaplı tepelerde birlikte taşırız yüreklerimizdeki dinmez ateşi, bedenlerimiz titrerken soğuktan. Kimi zaman da aynı ağızdan tuttururuz türkümüzü. Böylesi bir yol arkadaşı ediniriz. Halbuki tek başımıza başlamıştık bu dağları dolaşmaya, okumaya şairi. Cesareti yazar Ahmed Arif. Ve biz de keşfedebilirsek bu paha biçilmez duyguyu ne mutlu bize. Yol arkadaşımız şairin kendisi oluverir.