ASLINDA ÖZGÜR MÜYÜZ?

Fakültede ikinci senesinin ortalarında olan bir hukuk öğrencisi olarak özgürlük ve eşitlik gibi kavramlar hayatımda büyük yer tutuyor. Bu kavramlar aldığım eğitimin özünde var oldukları için her geçen gün her türlü biçimde karşıma çıkıyorlar. Sokağa çıkıp herhangi bir insana hayatta insanlar için nelerin çok büyük önem taşıdığını sorsanız, sorulan insanların büyük bir çoğunluğunun cevapları arasında özgürlük veya eşitlik kavramlarını görürsünüz. Gerçekten de bu ikisi öyle iki kavram ki geçenlerde okuduğum Solomon Northup'un 12 Yıllık Esaret adlı romanında bunların hayatımızdaki önemlerini daha iyi anladım. Yazar ile başkarakterin aynı kişi olduğu, yani bir otobiyografi özelliği gösteren romanda 1840lı yıllarda yaşamını özgür bir siyahi olarak geçiren fakat sonradan özgürlüğünü kaybedip köle olan Solomon Northup'ın hayat hikayesi anlatılıyor. Özgürlük ve eşitlik kavramları günümüzde birçok açıdan değerlendirilmeye ve farklı anlamlar yüklenilmeye açık. Özgürlük devlete karşı özgür olma, toplumu oluşturan bireylere karşı özgür olma gibi anlamlar kazanabilirken; eşitlik ise kanun önünde eşit olma veya sosyal hayatta eşitlik gibi biçimler alabiliyor. Tarih sahnesinde ise özgürlük, eşitliğe oranla çok daha ön planda olan bir kavram. Bildiğimiz tarihin başlangıcından itibaren özgürlüklerini sağlamak uğruna ne toplumlar, ne devletler telef oldu. Bunun en büyük örneklerinden biri ise tarihin yazdığı en büyük başarılardan biri olan Milli Mücadelemiz. Sadece tarih kitaplarından Kurtuluş Savaşımız ile ilgili elde edilebilecek bilgilerin ışığında bile özgürlüğün insanlar açısından ne kadar önemli bir kavram olduğu anlaşılabiliyor. Maalesef özgürlük kavramının gelişimi açısından tarihsel süreçler çok sancılı yaşanmış. Bana göre, tarihte özgürlük açısından en karanlık dönemler siyahi vatandaşlara yapılan zulümlerin arttığı dönemler. Özellikle 1800'lü yıllarda Amerika Birleşik Devletleri'nde siyahi vatandaşlara yapılan zulümler özgürlük kavramını ayaklar altına alacak türden. Solomon Northup'ın 12 Yıllık Esaret adlı romanında da siyahilere yapılan zulüm gözler önüne serilmekte. Önceden özgür olan siyahi Solomon'un özgürlüğünü kaybedip köle konumuna düşmesiyle hayatının nasıl tepetaklak olduğu anlatılıyor. Romanda olayların geçtiği yıllarda kölelik kurumu karşımıza çıkıyor. Kölelik kurumu tabii ki günümüzde yok, ancak o dönemlerde günümüzde olduğu gibi herkes özgürlüğe sahip değil. Tabii ki romanın başkarakterinin siyahi olması aklıma, özgürlük kavramının önemi dışında bir de ırkçılık kavramı geliyor. Irkçılık anlayışını benimseyenler genelde beyaz insanlar olmakla birlikte siyahi kişilerin beyazlarla aynı haklara sahip olamayacaklarını ayni beyazlarla eşit ve beyazlarla aynı şekilde özgür olamayacaklarını sadece ten renklerindeki farklılıktan dolayı savunurlar. Bana göre ırkçılık anlayışı tamamen reddedilmesi gereken, insanlık tarihinin sayfalarına kara leke sürmüş bir anlayış. İnsanın özgür olması doğuştan gelir ve insanın özgürlüğü sadece bir başka insanın özgürlükleri ile kısıtlanabilmelidir. Günümüzdeki özgürlük kavramı, her ülkenin kendine ait hukuk sistemi tarafından vatandaşlarına tanınmış ve güvence altına alınmıştır. Romanda ise Solomon özgürlüğünü bir başkasının zor kullanması ile kaybedip köle durumuna düşmüştür. Burada aklıma şu soru takılıyor: Bir başkası bizim özgür olup olmadığımıza karar verebilir mi? Eski dönemlerde bu mümkünmüş gibi görülse de günümüzde bunun kabul edilmesi mümkün değildir. Kendi fikrime göre, insan doğuştan özgürdür ve herhangi bir kimse herhangi bir nedenle başka bir kişinin özgürlüğünü kısıtlayamaz. Ayrıca, Solomon'un özgürlüğünü kaybetmesi, onun özgürlüğünü hukukun güvence altına almamasından da kaynaklanmaktadır. Bu durum ise aklıma en can alıcı ve ana soruyu getiriyor: Aslında gerçekten özgür müyüz? Günümüz dünyasında özgürlükler, mevcut hukuk sistemleri onları tanıdıkça ve onları güvence altına aldıkça var olabilmekteler. Ancak benim şahsi görüşüme göre kişi bütün özgürlüklere doğuştan sahiptir ve hukuk düzeninin bunları koruyup korumaması olayı onların bir varlık şartı olarak gösterilemez. Yani, eğer bizim özgür olup olmama durumumuz hukuk sisteminin kararına kalmışsa burada tam bir özgürlükten bahsetmek bence mümkün değildir. Başka kişilerin veya sistemlerin belirledikleri ölçütler kişinin özgür olup olmadığını belirlemede ölçüt kabul edilemez, hiçbir ayrım gözetilmeksizin her kişi doğuştan özgürdür.