LAPİNALARIN EN HARELİSİ

Ankara'nın monotonluğundan, memurluğundan ve denizsizliğinden sıkılmam üzerine adeta bir ilaç gibi gelen, sanki İstanbul'da boğaz içindeymişim gibi hissetmemi sağlayan, Orhan Veli'nin Bütün Şiirleri'ni okurken bambaşka dünyalara sürüklendim. Kuralsızlığın muhteşemliğini Garip akımıyla gösterdi ve özgürlük hissini tattırdı. Dörtlüklerin duvarlarını yıkan Orhan Veli anlatamadıklarımı, kısıtlanmışlıklar ve duvarlar nedeniyle dile getiremediğim şeyleri, anarşik bir üslupla kaleme almış. Klasik şiir anlayışının dışına çıkamamış şairleri sevgililerden beter kılmış. Bazı kişilerin umursamaz tavırlarından sıkılıp toplumun sorunlarını çekinmeden iğnelemesi de eleştirel bir yön katmış dizelerine. Günlük, hayatın içinden kelimeler ve olaylar kullanmış Orhan Veli. Yabancılık çekmememiz, ona yakın hissetmemiz için argolar kullanarak haykırmış bizlere, sorunlarını anlatmak için. Sanki sadece yazmamış, konuşturmuş harfleri, dizeleri. Bazen çok coşkulu yazmış özgürlük hevesiyle, kelimeler bağırmış; bazen de çok duygusal yazmış, mısralar ağlamış. Orhan Veli ne kadar şiir yazarsa yazsın kendini anlatmak için yeterli bulamamış dizelerini, kelimeler kifayetsiz kalmış: Bir yer var, biliyorum; Her şeyi söylemek mümkün; Epiyce yaklaşmışım, duyuyorum; Anlatamıyorum. (Veli, 60) Doğallığıyla coşkuyu, aşkı, özgürlüğü, nefes almanın rahatlığını ve efkarı içimde hissetmemi sağladı. Ayrıca Fazıl Say'ın şarkı olarak bestelediği "Efkarlanırım" şiiri ile burnuma anason kokularını, kulaklarıma "Kazım'ım" türküsünün notalarını getirdi şair. Üslubu o kadar zengin ki, beş duyu organımı da kullandım bu kitabı okurken. Klişe bir durum ama aşkın ne olduğunu düşündüm. Aşk bir heyecandır, denizdeki dalga gibi coşkulu bir duygudur benim için. Aşk yaşamın başlangıcıdır. Sevdiğinin kusurlarını görmeden onu tutkuyla hapsetmektir kalbine. Benim gibi "Denizi Özleyenler İçin", denizin sonsuzluğunu, parlaklığını, özgürlüğünü kaleme almış Orhan Veli. Detaylı betimlemeleriyle insan mekan ilişkisini kurmuş. Dünyayı ilk görüşünü hatırlamış Orhan Veli bu şiirinde, bir midye kabuğunun aralığından bakar denizin güzelliğine. Bakış açısı bir kabuğa hapsedilmiş, fakat deniz bir şeye hapsedilemeyecek kadar sonsuzmuş sanki benim ve etrafımdakilerin bakış açıları gibi. Denizi özlemiş Orhan Veli, lapinaları, suların yeşilini, göklerin mavisini ve istiridyeleri. Sonra efkarlı ama coşkulu bir 'Of!' çeker gibi anımsamış bembeyaz köpüklerle açıklara gidişlerini. Geçen yazı hatırladım. Çeşme'nin denizinin vahşi dalgalarını ve arkadaşlarımla o dalgaların üzerinden atlamamızı. Üniversite telaşının ardından adeta streslerimizle dövüşmüştük o dalgalardan atlarken. Bazen karamsarlığa kapılmış, otuz altı yıllık yaşamında her duyguyu tattığını düşünen Orhan Veli. Beni de karamsarlığa sürükledi peşinden. "Ölüme Yakın" şiirinde ölümün de en az yaşam kadar normal olduğunu yansıtmış bizlere. Ölüm duygusunun acılığını etrafımdakiler yakınlarını kaybettiğinde görüyorum sık sık. Ağlamak sonuç vermese de ağlıyor bazı insanlar ölülerin arkasından. İki sene önce gittiğim bir cenaze evindeki karamsarlığa sanki tepki olarak normal karşılamamı sağladı ölümü Orhan Veli. Yalnızlığın bir tek onda değil, denizde, gökyüzünde ve bir Gülsüm Güdükbay 21401148 hastanın penceresinde de olduğunu belirtmiş ve yalnızlık hissi duymamızı sağlamış. Sevdayı tatmış şairimiz, şöhreti, kadını, para hırsını tatmış. Sevda, şöhret, para hırsı hepsi ölünce unutulurmuş. Ölünce bunların boş tutkular olduğunu anlayabilirmişiz. Ölmek eşitlenmekmiş Orhan Veli'ye göre. Kirlerden arınmak, masum adam olmakmış. Hangimiz tam olarak masumuz ki zaten? Hangimiz çıkıp da "Ben hiç yalan söylemedim." diyebilir? Martılardan bahsetmiş şairimiz "Gün Olur" şiirinde. Dizelerinde tekrarlar kullanarak doğanın ve yaşamın monoton ritmini modellemiş. Yine özgürlük teması hakim. Bir martı gibi alıp başını gitmeyi dilemiş benim gibi denizlerin üzerinden. Ayrıca telaşlandırdı Orhan Veli beni, 'Hele martılar, hele martılar, / Her bir tüylerinde ayrı telaş!' (Veli, 113) dizeleriyle. Doğanın şimdi de heyecanını, telaşını yansıtmış. Emekçiye seslenmiş Orhan Veli, "Sizin için insan kardeşlerim, / Her şey sizin için" (Veli, 114) diyerek. Karşıtlıklar kullanarak sınıf farklılığını yansıtmış. İlk başta bana mutluluk veren ve 'insan kardeşlerin' kimler olduğunu düşünmeme neden olan bu şiir, sonlarda üzdü, mevcut düzene kızdırdı ve karamsarlığa sürükledi. Şair pembeler, sarılar, tenin avuca değişi, sıcaklığı ve yumuşaklığından cephanelerde harcanan kurşun, mezarlar, mezar taşları, hapishaneler, kelepçeler ve idam cezalarına geçince aklım siyasete gitti. Geçmişteki emek gelecek içindir, bunu asla unutmamamı sağlayacak dizeleri yazmış Orhan Veli. Özgürlük için çalışmak da bir emektir ve hiçbir emekçinin hakkı yenmemelidir. Hayatını, iç yaşantısını İstanbul üzerinden dile dökmüş Orhan Veli. Her şeyde yaşamsal öğe arayan, aynı zamanda sosyal duyarlılığı olan halk adamını gördüm "İstanbul'u Dinliyorum" şiirinde. Kızılay'a indiğimde yaşadığım, gözlemlediğim olayları aklıma getiriyor bu şiir. Kuşların çığlıklarını duydum bu şiiri okurken, Kapalı Çarşı'nın serinliğini hissettim. Gerçekçilikten de uzaklaşmamış Orhan Veli. Çekiç sesleri, ter kokuları ve elinden yere gül düşen bir yosmadan bahsetmiş. Konuşmuş gibi hissettim benle bu şiirinde. "Macera" şiiriyle şuan sık sık duyduğum çocukluk özlemini, "Dalga" şiiri ile de gerçek mutluluğu tattırdı bana Orhan Veli. Sanki yanımda bana okur gibi yazmış şiirlerini. Anlatamadıklarımı, aşkı, özlemi, yalnızlığı, ölümün normalliğini, deniz kokusunu anlatmış. Toplumsal sorunlara duyarsızlığa kızmış benim gibi, ve yine benim gibi martıların çığlıklarına hayran kalmış, emekçilere saygı duymuş bir garip Orhan Veli. Sanki iç sesim olmuş dizelerinde. Keşke otuz beş yaşın kıyısında aramızdan ayrılmasaydı ve dizeleriyle hayatımızı renklendirmeye devam etseydi. Yaşamın gerçek halini bize yansıtmayı bırakmasaydı keşke. Gülsüm Güdükbay 21401148