Evrensel Barış Yolunda

Kimlik, bireyin kendini bir topluluğa ait hissetmesi olarak tanımlanabilir. Günümüzde insanların birden fazla kimliği olmasına rağmen, genelde bu kimliklerden yalnızca bir veya birkaçı, özellikle de en fazla saldırıya uğrayanı öne çıkar. (Maalouf, 27) İnsanoğlunun büyük çoğunluğu, kendi aidiyeti doğrultusunda diğer kimlikleri eleştirir, hatta kimi zaman ötekileştirir. Başka kimlikleri eleştirmek, doğuştan gelen değil, kazanılması gereken bir haktır. Farklı aidiyetleri eleştirebilme hakkına sahip olmak için birey öncelikle bu aidiyetlere tepeden bakmamalı, dostça yaklaşmalıdır. Tepeden bakmayan, bütün saygıdeğer kimliklere eşit haklar tanıyan bir bakış açısı, dünya üzerindeki bütün toplulukların bir arada barış ve huzur içinde yaşaması için oldukça önemlidir. Bir topluluğun saygıdeğer olmasının ölçütü ise, tam olarak insan haklarına saygılı davranmasıdır. (89) Bu doğrultuda, Batı toplumları Doğu kültürüne, Müslüman topluluklar diğer dinlerin geleneklerine saygı duyduğu ölçüde medeniyetimiz ilerleme kaydedecektir. Bu bakış açısıyla incelediğimizde İslamiyet terörizmle karıştırılmadığı sürece, Müslüman topluluklar saygıdeğer bir aidiyete sahiptir. Son yıllarda Avrupa ve Amerika kıtalarında popülerleşen İslamofobi, insanlığın gelişimine katkı sağlamak yerine çatışmaları ve aidiyetler arasındaki uçurumları artırmaktadır. Böyle bir ötekileştirme sonucunda, nüfusu toplamda yedi milyara yaklaşan Müslüman toplulukların insanlığa yapabilecekleri katkılar engellenmekte ve Müslüman topluluklar iflah olmaz bir umutsuzluğa sürüklenmektedir. Bu tarz ayrıştırıcı ideolojilerin hakim olduğu toplumlarda, kendi aidiyetini ifade edemeyen bireylerin şiddete başvurması kaçınılmazdır. Rahatça "öldürme çılgınlığı" denilen şey, "kabilelerini" tehdit altında hissettiklerinde hemcinslerimizin katliamcılara dönüşme yatkınlığıdır. (28) Türkiye'nin bulunduğu coğrafyadaki gelişmeler, doğrudan kimliklerin tehdit edilmesinin acı sonuçlarına örnek olarak gösterilebilir. Milliyet veya din kimlikleri etrafında topluluk oluşturan bireyler, kimliklerini tehdit altında gördüklerinde iflah olmaz bir saldırganlığa kapılırlar. Düşünceler eleştirilirken hiçbir kimlik umutsuzluğa sevk edilmemelidir. Terörizmden dolayı bütün Müslümanları hedef alan eleştirilerde bulunmak terörizmin önünü kesmeyeceği gibi, aidiyetlerini tehdit altında hisseden bireyleri saldırganlaştıracak ve terörizmin Müslüman topraklarda destek bulmasına sebep olacaktır. Bunun yerine, Müslüman topluluklara hak ettiği saygıyı göstererek, ortak bir şekilde terör karşıtı eylemler yapılırsa terörizm sorunu çözülebileceği gibi, kimlikler arası barış da sağlanabilir. Batı toplumları diğer dinleri eleştirirken batıdaki gelişmenin Hristiyanlığa rağmen mi yoksa Hristiyanlık sayesinde mi gerçekleştiğinin ayırdına varmalıdırlar. Bununla beraber, İslamiyet'in toplumlara barış ve huzur getirebilecek tek din olduğunu iddia eden toplumlar da şunu fark etmelidir ki: bugün rahipler boğazlanırken, entelektüeller hançerlenirken ve turistler taranırken, İslam'ın VIII. yüzyıl'da hoşgörülü olduğunu bilmek yalnızca kötü bir avuntudur. (49) Sonuç olarak, dünya üzerinde barışın tesisi yalnızca bir topluluğun çabaları ile değil, bütün toplulukların bir dişlinin çarkları gibi beraberce çalışması ile mümkündür. Medeniyetlerin çatışması ve ötekileştirilmesi, gerilimi tırmandırmaktan ve düşmanlığı artırmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Toplumların birbiri ile uyum içinde hareket etmesi için karşılıklı adımlar atılması konusunda her birey kendi üzerine düşen sorumluluğu almalıdır. Amin Maalouf'un da dediği gibi: "Kararlı olarak ötekine gitmek için başınız dik ve kollarınız açık olmalıdır, ancak başınız dikse kollarınız açık olabilir. Attığınız her adımda kendi insanlarınıza ihanet ve kendinizi inkar ettiğiniz hissine kapılırsanız, ötekine doğru ilerleyişiniz aksar; dilini incelediğim benimkine saygı göstermezse, onun dilini konuşmak bir açılma jesti olmaktan çıkar, bir bağlılık ve boyun eğme eylemine dönüşür." (39) Bu örnekte görüldüğü gibi, medeni toplumlar diğer bütün topluluklara hak ettiği saygıyı gösterdiği ölçüde yakınlaşacaklar, tam tersi durumda ise topluluklar arasındaki uçurum her geçen gün daha da derinleşecektir. Bireyler ise aidiyetlerini benimserlerken, diğer insanların aidiyetlerine karşı saygısızlık yapmamalı ve saldırıda bulunmamalıdırlar. Dünya üzerindeki ortak mirasın korunması ve medeniyetimizin daha da ilerlemesi için, "dikey" mirasımızdan ziyade "yatay" mirasımızı benimsemeli ve çağdaşlarımız olan topluluk ve bireylerle uyum içinde yaşamaya dikkat etmeliyiz. Gelecek nesillere huzur dolu bir dünya bırakmanın tek yolu budur.