BİR UMUT SİMGESİ: LİMON AĞACI

Onlarca yıl önce başlamış ve günümüzde de kendini gösteren İsrail-Filistin sorunu, hiçbir ulus tarafından objektif değerlendirilemiyor. Bunda kimsenin suçu yok elbette. Kültürel ve dini farklılarımız bizleri bir taraf seçmeye çağırıyor ve bizler de bu çağrıya kulak verip tarafımızı seçiyoruz. Bu açıdan önemi bir kat daha artıyor Sandy Tolan tarafından bu hassas konu üzerine tarafsızca kaleme alınan en azından tarafsızca kaleme alınmaya çalışılan- Limon Ağacı'nın. Limon Ağacı alışık olduğumuz romanlardan değil. Kitabın ön sözünde yazarın da belirttiği gibi yaşanmış olayları, gerçek mekanları konu ediniyor bu roman. Hatta kitapta bahsi çokca geçen eve nasıl gidileceğinin tarifini bile veriyor Tolan ön sözde. Birçok tarihe, isme, sayıya yer vermesi açısından da daha çok tarihe ilgisi olan okuyuculara hitap ediyor. Zaman zaman da yıldırıyor okuyucuyu. Ama kitabın büyüsü kendine er ya da geç tekrar çekiyor insanı. Farklı tarihlerde, aynı evi ve evin bahçesindeki limon ağacını paylaşan iki farklı insanın, düşüncenin, bakış açısının, Dalia Eşkenazi ve Beşir Hairi'nin romanı Limon Ağacı. Tolan, söz konusu bölgede gazetecilik yapmasının da etkisiyle olabildiğince objektif şekilde belgelere, röportajlara dayanarak hem Dalia hem de Beşir açısından Filistin-İsrail sorununa bakmaya çalışmış. Ve en önemlisi de bizim herhangi bir karşıt düşünceye gösteremediğimiz saygıyı Dalia ve Beşir'in ilişkisinde gözler önüne sermiş. "Karşılıklı saygı" ağzımızdan düşürmediğimiz bir söylem haline geldi son zamanlarda. Ancak sanki ne kadar çok saygıdan bahsedersek aksine daha da saygısızlaşıyoruz birbirimize karşı. Bunu kendi düşüncemizin müdafaası olarak göstererek de hem iç huzurumuzu hem de toplumdaki itibarımızı korumaya çalışıyoruz. Ancak bazı insanlar da var ki düşünceleri birbirine ne kadar zıt olursa olsun birbirlerine saygı göstermenin bir yolunu bulabiliyorlar. Dalia Eşkenazi ve Beşir Hairi, bunun en güzel örneklerinden biri. Tanışmalarından ardından 40 küsur yıl geçmiş olan bu ikilinin ilişkisi, çok samimi ve sevgi dolu olmamasına, çok nadiren görüşmelerine, hatta birbirlerinin tasvip etmediği birçok hareket içerisinde bulunmalarına rağmen, karşılıklı saygının öncülüğünde karşılarındaki kişinin savunduğu düşünceyi kendisininkinin yanına koyarak düşünmeyi becerebiliyorlar. Dalia 20 yıldır yaşadığı evin kapısına, yanında iki kuzeniyle gelen Beşir'i görünce başlıyor düşüncelerini, doğrularını sorgulamaya. Doğru bildikleri arasındaki yanlışlıkları buluyor. Beşir'in ailesiyle birlikte yirmi yıl önce bu evden zorla çıkarılmış olması ile kendi ailesinin bu topraklara geliş hikayesinin benzerliği dikkatini çekiyor önce. Yahudilerle Filistinlileri kader ortağı olarak görüyor bir noktada. Sonuçta iki millet de tarihin belli dönemlerinde yurtlarından kovulmuş, başka milletler tarafından acılara maruz bırakılmış. İki millet de aynı topraklar üzerinde yaşamak istiyor. İki taraf da haklı, iki taraf da haksız kendilerince. Dalia Eşkenazi, bir İsrail vatandaşı olarak Filistinliler için yapabileceği sayılı şeyden birini yapmış onlara olan saygısını ortaya koyabilmek adına. Beşir'in doğduğu kendisinin ise büyüdüğü evi bahçesindeki limon ağacıyla birlikte Arap çocuklar için bir okul haline dönüştürmüş. Okulun web sitesinden de evin, Beşir ve Dalia'nın, okulun geçmişi hakkında bilgilere de ulaşmak mümkün. "Açık Ev" adıyla hala hizmet veren bu okul İsrail Devleti'nin Ramla şehri ve çevresinde yaşamakta olan Arap çocuklarına bir dost eli görevi görüyor. Savaş içinde olan milletlerin fertlerinin birbirine olan saygısını simgeleyen Limon Ağacı, bizlere bir ders niteliğinde. Saygının, savaşta düşman saflarda olsan bile savaş bittiğinde, oturup tatlı bir sohbet eşliğinde karşılıklı çay içebilmek olduğunu gösteriyor. Bizlere de saygının zihnimizdeki tanımını ve yaşantımızdaki uygulamasını sorgulamak ve düzenlemek düşüyor.