EMEK DÜŞMANI KAPİTALİZM

Medeniyetin zamanla gelişmesi ve insanoğlunun yaşam standartlarını günden güne genişletiyor olması bugünkü sistemin para odaklı bir sonsuz döngüden ibaret olmasının temellerini atmıştır çünkü insanlar da özüne bakıldığında hayvanlar gibi karın tokluğu için savaşırlar ve bunu yaparken birbirlerinin haklarını ezer geçerler. Para bulunduğu dönemden bu zamana kadar insanı kendi esiri eden ve yakın geçmişten günümüz kapitalizmine köle yapan yegane buluştur. Geçmişten günümüze artarak gelen sınıf farklılıkları ve bürokrasi bunun en açık örneğidir. Okumakta olduğumuz okullar bile bizi bu kapitalizmin bir parçası yapmakta ve bürokrasinin alt sınıfında kalmamıza sebep olmaktadır çünkü bürokrasi denen şey en ufacık kurumlarda bile alt üst kavramını ortaya çıkarır. Usta çırak ilişkisi, öğrenci öğretmen ilişkisi ve bunlara benzer birçok örnek bürokrasinin en güzel tanımlayıcılarıdır. Her ne kadar bu farklılığı ve paraya verilen önemi ortadan kaldırmak isteyen tarihsel karakterler olsa da bu durum yer yüzden insanlık silinmedikçe ortadan kalkmayacaktır. Bütün bunları bize en iyi yansıtan filmlerden bir tanesi de 1860'lardaki maden işçilerini konu alan Emile Zola'nın 'Germinal' adlı kitabından uyarlanan 'Germinal' filmidir. Üst ve alt kavramlarını geniş ölçüde işleyen bu film, kapitalizme yenik düşen komünist devrimin mücadelesini bizlere aktarmaktadır. İki kuru ekmek uğruna canını madenlerde veren ve onların para havuzu içinde yüzen patronlarının bu heyecanlı ve iç acıtan hikayesinin örnekleriyle de günümüz Türkiye'sin de hala karşılaşmaktayız. Bu filmden bu kadar etkilenmemin en önemli sebeplerinden biri izlediğim zamanla Soma maden kazansının eş zamanlı olmasıydı. Gerçekle film arasındaki tek farksa günümüz şartlarında insanların inançlarını ve cesaretlerini kaybetmiş olmasıdır çünkü filmdeki karakterler haksızlığın farkında oldukları halde susmak yerine direnmeyi tercih ederler. Bunun için birçoğu hayatını tehlikeye atar ve kapitalizmin kölesi olmaktansa bir kurşunla can vermeyi tercih eder. Ancak buna filmin uçuk noktası olduğunu düşünerek bakarsak gerçekle pekte alakası yoktur. İnsanlar her gün çalışırlar ve her gün o kara deliğin içinde mutluluk hayalleri kurarlar. Peki, bunun sonucunda hakları olanı alabilirler mi? Hayır, onlar ses çıkaramaz ve ölürler... Güneş bile gözlerini yakar onların, halbuki bizlere ne kadar güzel görünür, çünkü karanlıktan aydınlığa çıkmak, aydınlıktan karanlığa girmekten daha zordur... Kapitalizm örnekleri dendiğinde aklımıza hep fabrikalar, madenler gelir çünkü onlar kapitalizmin etkisini derinden yaşayan insanlar barındırır içinde. İşçi sayısı çoktur para azdır ve herkes açtır, işte bu bana aç bir sırtlanın akbabaların elinden leş çaldığı andan başka bir şey anımsatmıyor. İşçi sınıfından çok işverenler açtır onlar önce işçileri sömürür sonra öldürür ondan sonrada onlar üzerinden, birbirlerinden de çalarak, devasa paralar döndürür. Tıpkı 'Germinal' filminde de olduğu gibi. Filmde işçilerin ayaklanmasına sebep olan en büyük sorun; artması gereken maaşların giderek düşürülmesiydi bu işçi sınıfının, işveren tarafından kurutulana kadar sömürüldüğünün göstergesidir. Bu sömürü filmde ekonomik açıdan anlatıldığı gibi manevi değerler üzerinden de anlatılmıştır. Bir annenin çocuklarını doyuramaması ve onların ölümüne çaresiz şahit olması filmin yıkıcı noktalarından bir tanesidir. Ülkemizde yaşanan Soma maden kazasında da aileler çocuklarının, eşlerinin ve çocuklar babalarının ölümüne çaresiz şahit olmuştur. Bu da kapitalizmin bizi bir tek ekonomik açıdan sömürmesinin değil insana ve insani şeylere verilen değerden yoksun hale getirerek duygusal olarak sömürdüğünün de kanıtıdır... Filme bir başka açıdan da yorum katmak gerekirse bu filmin sosyolojik incelemeye alınabilecek en iyi filmlerden bir tanesi olduğunu söyleyebilirim. Filmin komünist tarafı Karl Marx'ı temsil ederken, Kapitalist tarafı Karl Marx'ın hayaletiyle savaştığı düşünülen ve Marx'tan sonra gelen Max Weber'i temsil etmektedir. Marx'a göre komünist devrim kaçınılmaz son iken, Weber'e göre bürokrasi ve kapitalizm asla bitmeyecektir. Weber'in savunduğu gerçekçi görüşünde de söylediği gibi kapitalizm ölümsüzdür. İşçi sınıfı günden güne artacak ve her gün biraz daha sömürülecektir çünkü onlar bürokrasinin üst katmanları tarafından kömürler arasından çıkarılan ve en çok getiri sağlayan araçlardır. 'Germinal' filminde de derin bir şekilde işlenmiş olan bu durum, günümüzün bastırılmak istenen en vahşet dolu yanıdır.