SIRLARLA DOLU ZAMAN SEYAHATİ

Genellikle insanlar sinema salonlarından çıktıkları zaman izledikleri film hakkında yorumlarını paylaşırlar, hatta kimi zaman tartışırlar. Eğer film yeterince başarılı olamamışsa bu yorumlamalar beş dakikadan az sürer. Eğer beklenilen düzeyi karşılamış bir film ise bu süre ikiye katlanabilir, dahası yakınlara filme gitmesi için haber salınır. Bazı filmler vardır ki film bittikten sonra seyircisini suskunluk kaplar ve düşünce dünyasına iter. 12 Maymun bu filmlerden biridir. Öncelikle filmin 1995 yapımı olduğunu söylemek gerekir çünkü film, zaman kavramını titizlikle kullanmış ve her ne yılda olursak olalım 1995 yılındaymışız gibi izlememiz gerekir. Filmin başında 1996'da büyük bir virüs salgını olacağından, 5 milyar insanın öleceğinden ve hayvanların yeniden dünyayı yöneteceğinden bahsediliyor. Sanki bu söz bile insanoğlunun doğaya ve hayvanlara vermiş olduğu zarara dikkat çekmiş gibi... Hikayemiz 2035 yılından başlıyor. Yeryüzünün tamamen hayvanların kontrolü altında olduğu mikroplar yüzünden hiçbir insanın hayatta kalamadığı bir dünyada; yaşamayı başarmış insanlar, yerin altında kendilerine yeni bir medeniyet kurmuşlar. Yönetici konumundaki insanlar ise ne yapıp edip zaman makinesini faaliyete geçirmişler ve geçmişe yani virüsün yayıldığı sene olan 1996'ya birini göndermeyi düşünmüşler. Filme göre zaman yolculuğu yapan kişinin zihnen kuvvetli olması gerekiyor. Bundan dolayı James Cole adlı mahkumu seçiyorlar ve toplayacağı bilgilere karşılık serbest bırakılacağını söylüyorlar. Fakat olaylar istenildiği gibi gitmiyor, işin içinden işler çıkıyor, cevap arayan sorularla baş başa bırakıyor film bizi adeta. Ana karakter olan James Cole'un her bilincini kaybettiğinde gördüğü rüyanın aslında gerçek olması ve hayatının sona erişinin o sahnede gerçekleşmesi hatta ölüp ölmemesinin belirsizliği bile bizleri gerçekten zihnen yoruyor. Belki de kendisinin genç hali ile karşılaşması sonu olmuş olabilir ki bazı zaman yolculuğu meraklılarına göre seyahat eden kişi kendisiyle başka bir zaman diliminde karşılaşırsa zaman kayması yaşanır. Doğal olarak günümüzdeki bilgilerle bu sorulara kesin cevap vermemiz mümkün değil, ancak benim takdir ettiğim tarafı da bu... Zaman yolculuğu yaparak bir şeyleri değiştirmemizin imkansız olduğu teorisi bence güçlü bir kavramsal tasarı... Filmde de görüldüğü gibi aslında virüs salgını, zaman yolculuğu yaparak geçmişe giden Cole'dan kaynaklanıyor. Eğer bu adam 1990 yılında insanlığı yok etme fikrini Joeffry'e aşılamasaydı, yine 12 maymun ordusu kurulacak mıydı? Şüphesiz ki kurulacaktı. Çünkü gerçekleşmiş bir olayı değiştiremeyiz, eğer bunu yapabilseydik o olaydan hiç haberimiz olmazdı. Şöyle açıklığa kavuşturalım: virüs salgını olduğu sırada, yani Kasım 1996'da James sekiz yaşındayken salgın meydana geliyor ve o yıldan itibaren yer altında yaşıyor. Kahramanımız geçmişe gönderilmek için seçiliyor. Bir çözüme ulaşmak için öncelikle problem gerekir. Fakat burada problemin kaynağının aslında çözüm olduğunu görüyoruz ve zaman paradoksu ortaya çıkıyor. Bana kalırsa bu paradoks tek başına zaman yolculuğunun var olmadığını kanıtlar ya da en azından sıradan insanları ümitsiz bırakmayacak gerçekçi bir kader anlayışına götürür. Harry Potter serisindeki muggle denilen büyünün içinde yaşayan ama büyünün sesini ruhu bile duymayan karakterlere benzetirsek; her şey sanki önceden yazılmış bir alın yazısıdır ve zaman yolculuğundan bihaber şekilde hayatımıza devam edeceğimiz açıktır. Yukarda anlatmaya çalıştığım gibi; 12 Maymun, kurgusal olarak gerçekten başarılı bir bilim kurgu. Bruce Willis sanki oynamamış adeta yaşamış gibi, Brad Pitt ise zaten açıkça görülüyor ki, kariyerini bu filmdeki performansı sayesinde parlatmış. Film olması gerektiği gibi yönetilmiş, kamera açıları güzel yakalanmış ama ne yazık ki kostüm tasarımları ve android robotlar vasatın altında. Ayrıca bir bilim kurgu filminde olması gereken efektler yok denecek kadar az. Velhasıl izlemeye gerçekten değen, hatta iki kere izlenilmeden tam anlaşılmayacak bir film 12 Maymun. İyi seyirler dilerim...