Mars'ın Sınırlarında

Ridley Scott tarafından yönetmenliği yapılmış, sinemalarda yerini henüz almış ve son zamanlarda izlediğim hem duygusal olarak hem de insanoğlunun sınırları hakkında beni oldukça etkilemiş bir film 'The Martian' ya da Türkçe adıyla 'Marslı'. Ufaklığımdan beri uzay belgeselleri ve filmleri izlediğimden dolayı Marslı'ya sinemaya çıktığını duyduğum an gitmem pek de zor bir karar olmadı. Özellikle Marslı olmak üzere astrofizik içeren yapımlar aslında bilim kurgu eserleri değildir diyebiliriz çünkü içerikler kurmacalıktan ziyade tamamen gerçek bilimsel desteklere dayatılmış durumdalar. Bendeki etkileyiciliği de bu sebepten olsa gerek Marslı ve diğer kozmoz yapımlarının. Küçüklüğüme tekrar dönecek olursak, bir astrofizikçi olan Carl Sagan'a olan hayranlığım, şaşırtıcı olmayan bir şekilde, Marslı'yı izlerken oldukça arttı. Bunun arkasındaki sebep olarak ise evreni -kozmozu- herkesin anlayacağı ve ilgisini çekecek bir şekilde belgesel ve filmlerle işleyen ilk kişi olması yatıyor. Bu konudaki her yapımda mutlaka Carl Sagan'a bir itham ve onu anma sezebilirsiniz. Nitekim Marslı'da da bu mesajlar oldukça açıktı bana göre ki bu göndermeler zaman zaman çok duygusal olabiliyor. Filmde kasırga sonucu kaybolan ve öldü sanılan bir astronot Mars'ta ekip arkadaşlarınca terk ediliyor ve uzun bir süre sonra bu astronot dünya halkına ölmediği mesajını iletebiliyor. Halkın tepkilerinden çekinilmesi ve astronotun yaşayabileceği sürenin kısıtlılığı gerekçesiyle Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi çok hızlı ve kontrolsüz şekilde astronotu kurtarma çalışmalarına başlayıp bir roket hazırlıyorlar. Kendimce Carl Sagan mesajının burada olduğuna inanıyorum çünkü astronotun Amerikan vatandaşı olduğu düşüncesiyle yola çıkmak işe yaramazken bir Dünyalıyı kurtarmak için seferberlik yapıldığında sonuç alınabiliyor. Carl Sagan'ın ideolojisi ise bu yönde, gezegeni ülkelere bölmenin verimsizliği onu rahatsız ediyor ve gezegeni tek bir ulus olarak görmek gerektiği düşüncesini savunuyor. Bu savın pratikteki faydasını bir film ile görmek, savın etkileyiciliğini oldukça arttırdı benim için ki ben bu düşüncenin zaten bir savunucusuydum. Marslı'nın bende bıraktığı diğer büyük bir iz ise hayatta kalma içgüdüsünün insana neler yaptırabileceği oldu. Mahsur kalan astronot bir botanik profesörü ve tek başına bir şekilde evinden milyonlarca kilometre uzakta ölmek, oradayken istediği en son şey. Bunun için muazzam bir irade gerektiği gerçeğinin açık bir şekilde ortada olmasının yanı sıra, astronot Mars yerleşkesinde kendine bir tarım bölümü kuruyor, kimyasal tepkimelerle oksijen ve su üretebiliyor ki bunlar hayatta kalması için temel şartlar. Bu konuda derinden etkileyen iki nokta hissettim. Öncelikle yaptıkları hiç bir şekilde imkansız olmayan şeyler ve arkasındaki bilimsel gerçeklik bilindiği takdirde uygulamaya geçirmek için gereken tek şey yaratıcılıktı astronot için. Buradaki yaratıcılığı tetikleyen etken ise bence sadece 'ölüm korkusu'. Hayatta kalmanın zor ve sıra dışı olduğu durumlarda bizi yaşama sıkı sıkı tutturan kuvvet işte bu. Durumun sıra dışılığı da bizi olağanüstü şeyler yapmaya zorluyor ki filmin bende uyandırdığı en belirgin düşüncelerden birisi buydu. İkincisi ise, şu an hayattaki insanlar olarak, 'Dünyayı keşfetmek için yüz yıl geç, evreni keşfetmek için yüz yıl erken doğduk.'(1) der Carl Sagan bir yapıtında ancak kastettiği ikinci yüzyılın aslında şu an başındayız bana göre. Dünyadan en kısa yörünge uzaklığı elli beş milyon kilometre olan bir gezegende, bir insanın tek başına orada yaşayabilmek için gereken bilimsel bilgiye sahip olduğu bir zamanda yaşıyoruz ve bu kelimenin tam anlamıyla tüyler ürpertici. Biz, insanoğlu, artık istediğimiz ve ulaşabildiğimiz bir yerde hayatta kalabilmek için yeterli bilgi birikimine sahibiz ve bunu filmi izlerken fark ettiğimde yerimde duramıyordum. Daha önce farkına varmadığım bu konudaki ağzım açık şaşkınlığımın yerini bilimden gurur duymaya bırakması pek kısa sürmedi. Sanırım bu gerçek öğrenildiğinde ayakları yerden kesilmeyecek bir insan yoktur. ('Marslı', tarım yapıp su ve oksijen üretirken) Bendeki yerini özetlemek gerekirse Marslı, sizi kozmozla alakalı her eser gibi farkına varmadığınız gerçeklikler ile büyüleyecek bir film. Bunun olmasını sağlayan ise yaklaşık kırk yıl önce Carl Sagan'ın açtığı bu yol bana göre. Marslı, sınırlarımızı öğrenmek ve bunun da ötesinde varsayılan kapasitemizin üstünde neler yapabileceğimizi beni mest ederek anlatmış bir film. Ancak Marslı için söyleyebileceğim olumsuz tek bir yön var. Uçlarımızda gezerken ve hayattan adeta kopmuş bir şekilde oradaki astronot bağlamında insanoğluna olan hayranlığınızın tadına varırken kendinizi bir anda TMD Servisi içinde bulabiliyorsunuz.