ŞİŞMANA SORDUN MU?

Şişmanlık her çağda statü farkının önemli bir göstergesi olmuştur. Orta Çağ'da zengin insanları temsil ediyorken, modern çağa baktığımızda tam tersi olduğunu görebiliyoruz. Günümüzde, obezite ve benzeri kilo ile ilgili rahatsızlıklar, maddi olanaklarla ilgili olmaksızın her kesimde baş gösteriyor. Hepimizin ailesinde sağlık açısından şişmanlığın zararlı olduğunu kabullenmiş yahut halen kilonun sağlıklı olmanın göstergesi olduğuna inanlar vardır. Her yöreye özgü çeşit çesit iştah açan Türk yemekleri, adeta kültürümüzün yapı taşı olmuştur. Bu sebepten çoğumuzun yemek yemeye düşkünlüğü vardır. Her gün aynaya baktığımızda görünüşümüzle ilgili yorumlar yapmıyor muyuz? Bazen kilomuzun fazlalığından bazen de azlığından dert yanıyoruz. Kendi içimizdeki ikilemlere ek olarak bulunduğumuz sosyal çevrelerde de kilomuz, tartışılan yegane konulardan biri olmuyor mu? Kimileri "Bir dirhem et bin ayıp örter" der, kimileri "Kilo en büyük hastalıkların anası" der. Bu karmaşalar yüzünden çoğumuz yanlış beslenme alışkanlarına sahibiz. Çocukluk dönemlerinde ailelerin yanlış yönlendirmesiyle oluşan beslenme alışkanlıkları, çoğu çocuğun şişmanlamasına ve bu sebepten toplumdan soyutlanmasına sebep olmuştur. Özellikle ergenlik döneminde artan şişmanlık takıntısı, henüz gelişme çağında olan gençlerde özgüven eksikliğine ve ağır karakter bunalımlarına zemin hazırlar. Kendimden örnek verecek olursam, fazla kilolarım çocukluğumun kabusu olmuştu. Olması gerekenden az kiloda doğduğum için , çocukluğumda ebeveynlerim tarafından sürekli yemek yemeye zorlandım. Okula başladıktan sonra, 6-7 yaşlarında, hızlı bir şekilde kilo almaya başlayıp, sınıfın en'lerine tosun olarak yerleşmiştim. Hatta mahallede yaptığımız futbol maçlarında bile hep kaleci ben oluyordum. O günlere baktığımda, en yıpratıcı olanı da sınıfımızdan Dilay'ın , aşık olduğum kızın, benim için "Eren çok tatlı ama çok şişko" deyip Kemal'in elini tutmasıydı. Şimdi gülüp geçtiğim bu anılar ergenlik döneminde, bende ağır psikolojik bunalımlar yaratmıştı. Daha sonrasında lisede, boyumun uzamasıyla ve artık kilolu bir birey olmak istemeyeşimden dolayı hırslı bir şekilde kilo vermemle başlayan toplumsal statü mücadelem başarıya ulaşmıştır. Bu hikayede Dilay istemeyerek de olsa tetikleyici unsur olmuştur ve yaşamımı dolaylı yoldan değiştirmiştir. Peki neden insanlar diğer insanların yaşam biçimini bu kadar kolay değiştirebiliyor sorusu, bizi toplumsal baskının insan hayatına müdahalesinin etikliğini sorgulamaya itiyor. Georges Vigarello'nun Ortaçağ'dan 20. Yüzyıla Şişmanlığın Tarihi kitabında da bahsettiği gibi, Batı medeniyetlerinde saygın kabul edilen şişmanlar, zamanla toplumda eleştirilmeye ve ayıplanmaya başlamıştır. Bundan kaynaklı toplumda çatışmalar, ayrıştırmalar süregelmiştir. Kendi aşk ve hayal kırıklığı meseleme dönecek olursam, 18. yüzyılda yaşıyor olsaydım, o gün Dilay, Kemal'in yerine beni seçerbilirdi. O gün ben de, çoğumuz gibi toplumun günümüz bakış açısına göre, kilolu bireyleri ayrıştırmasının kurbanı oldum. Evet, kendimi "kurban" olarak nitelendiriyorum çünkü, toplumsal normların sürekli olarak değişime uğrayıp insanları biçimlendirmesi insanı, bu değer yargılarını sorgulamaya itiyor. Zamanın değişimine bağlı olarak değişen bu kilo kavramı da kimine göre günümüzde basit bir sorun olarak görülse de aslında tıpkı bende yarattığı gibi köklü değişikliklere sebep olabiliyor. Sonuç olarak, geçmişten beri süregelen ve değişime uğrayan toplumsal bakış açıları hep bir kesimi dışlayıcı bir tavır sergiliyor. Zaten karmaşık olan hayatımız bu tip yargılarla iyice karmaşık bir hal almaya başlıyor. Şişmanlık kavramı da bu düzenden nasibini almış, şişman insanlarda yeri gelince övülüp yeri gelince de kötülenmiştir. Peki şişmana soruyor muyuz hiç mutlu musun mutsuz musun diye? "Su içsem yarıyor" bahanesine sığınanları ya da gerçekten az yemesine karşın kilo veremeyenleri yargılamadan anlamaya çalışıyor muyuz? Empati kuralım ve bizlerin de onlardan biri olabileceğini unutmayalım.