DEĞİŞMEYEN DÜNYA

Tekrar merhaba! Ben Bilkent Üniversitesi Endüstri Mühendisliği 1. Sınıf öğrencisi Ahmetcan Demirel. Bugün bir Aldous Huxley eseri olan Cesur Yeni Dünya ile karşınızdayım. Aldous Huxley(1894-1963), birçok bilim insanı ve sanatçı yetiştirmiş olan Huxley ailesinin belki de en ünlü üyesi, İngiliz roman, deneme ve hikaye yazarıdır. Cesur Yeni Dünya, çok başarılı ve bilim ile iç içe bir distopya örneğidir. Kitapta tüm dünya halklarının tek bir devlet altında toplandığı bir düzen anlatılmakta. Seri üretimin artık sadece makinelerde değil, insanlarda da geçerli olduğu; istenilen zihinsel ve fiziksel yapıda bireyler yetiştirildiği ve doğumdan ölüme kadar planlanmış yaşamlara sahip insanların yer aldığı bir dünya çıkıyor karşımıza. İnsanların tanrı olarak gördüğü "Ford" da aslında bu meselenin kilit noktası. Bu "Ford" elbette adeta ikinci Sanayi Devrimi'ni gerçekleştirmiş olan Ford marka arabaların mucidi Henry Ford'dan başkası değil! Kitabın yazıldığı dönemden çok az bir süre önce hareketli üretim bandı ve seri üretim arabalar gibi günümüzdeki üretimin ana maddeleri işte bu birey üretimine de aynen yansıtılmış. Yazarın oluşturduğu dünya bizlere bu seri üretimin arabalarla kalmayacağını, hayatımızı tamamen ele geçirmeye çalışacağını anlatıyor. Kitaba başlarken az önce bahsettiğimiz bilimsel dokuyla iç içe geçen bir "kuluçka merkezi" tanıtımı görüyoruz. Bu seri üretimin nasıl yapıldığı gibi teknik detaylar anlatılıyor. İnsanlığın tarihine işlenmiş olan sınıf ayrımı bu seri kuluçka merkezinde de mevcut. İnsanlar Alfa, Beta, Delta ve Epsilon olarak 4 ana sınıfa ayrılıyor, hatta bunlar da kendi aralarında artı ya da çift artı gibi ekstra ayrımlara uğruyor. 20. yüzyılın ikinci çeyreğinden 600 yıl sonra bile çok keskin sınıf ayrımları olacağını belirten Huxley, hem fiziksel hem de zihinsel olarak, bu ayrımın doğuştan açık şekilde başlayacağını düşünmüş. Belki de her distopyanın ortak noktası olan mutlak hakimiyet Cesur Yeni Dünya'da bebeklikten başlıyor. "Uykuda öğrenim" olarak adlandırılan bir teknikle çocukların yaşamlarındaki daha ilk günlerinden itibaren, onlar uyurken, ne düşünmeleri gerektiği hipnoz edici bir sesle hoparlörlerden yayınlanıyor. Özellikle bu zihin kontrolü meselesi çağımızda gittikçe tehlikeli bir noktaya gelmiş durumda. Her gün milyonlarca insan televizyondan, bilgisayardan, hatta reklam panolarından onlara ne yapılması gerektiğini söyleyen insanları dinliyor ve izliyor. Televizyon ya da sosyal medya ayırmaksızın sadece boş konularda düşünmeye teşvik ediliyoruz. İnsanların en çok düşünüp tartıştıkları alanlar futbol veya moda olmuşken bu duruma karşı çıkanların dışlanıp "asosyal" olarak nitelendirildikleri bir düzen içinde yaşamakla kalmayıp karşı çıkmıyoruz. Sanırım bu durum düzelmeyecek. Aksine, gittikçe daha vahim bir hal alacak. Kitapta karşımıza tüm bu durum ve düzene karşı zihinlere sahip insanlar çıkıyor. Zaten bence kitabın asıl noktası bu karakterlerin yaşadıkları. Her toplumda olduğu gibi "farklı" olan insanların yaşamları hiç istedikleri gibi gitmiyor. Hemholtz Waltson aracılığıyla gücünün ve farklılığının farkına dahi varamayan, sadece garip hisseden insanların yalnızlığı anlatılıyor. Mustafa Mond aracılığıyla farklılığını ve zihinsel gücünü gördükten sonra bunu kullanan ve farkını insanlara hissettirmeyen insanların kendilerini nasıl sakladıklarını görüyoruz. Ana kahramanımız Bernard Marx ise farklı insanların çoğunluğunu temsil ediyor. Dışlanmış, hırpalanmış ve yanlış anlaşılmış olan insanlar. Bernard'ın bu dışlanma ve ötelenme anlarında "soma" denilen uyuşturucu aracılığıyla bulduğu rahatlığı ve hayatımızdaki acı gerçeklerden kaçışımızın simgelenişini görebiliyoruz. Bence soma sadece uyuşturucu ve bağımlılık yapıcı maddeleri değil, gündelik yaşantımızda sıkıntılarımızdan kaçmak için kullandığımız, bilgisayar oyunlarından televizyon şovlarına kadar, her şeyi temsil ediyor. Daha sonra Bernard'ın sömürge ülkelerden getirdiği farklı bir insan aracılığıyla sahip olduğu popülerliğe şahit oluyoruz. Hızlı tüketim bağımlısı insanların bir süre sonra bu farklı insandan da sıkılışı ve Bernard'ın popülerliğini kaybedişi aslında bizlerin ne kadar boş ve geçici şeylere bağlandığımızı gösteriyor. Bu farklı insanın uygarlığı sorgulayışı kitapta son değinmem gereken nokta. Yalnız kaldığı zaman içinde uygar insanların hiç düşünmediklerini, sadece tüketip, düzene uyduklarını anlatıyor yazar. En büyük eksiğimizin düşünmek olduğunu tekrar fark ediyoruz. Büyük bir ekonomik bunalım ve bu bunalımdan çıkmak için yüz yıl sonrasının temellerini atan çalışmaların olduğu bir dönemin eseri olan Cesur Yeni Dünya bize, bir kısmı çoktan gerçekleşmiş, bir kısmı gerçekleşmekte olan ve bir kısmı, maalesef, gerçekleşecek olan, insanlığı özünden uzaklaştıran değişimlerin bir panoramasını sunuyor. Her ne kadar gelişim ve yeniliğin güzel olduğunu düşünsek de bu konuda belli prensiplerimiz olmadan insanlığımızı kaybedeceğimiz aşikar.