!

Franz Kafka'nın yazdığı Dava isimli roman, bir kitabevinde tanıştığımız ve o günden beridir bağlantımızı hiç kopartmadığımız, en sevdiğim dostlarımdan biri tarafından önerilmişti bana. Arkadaşım önerdikten sonra kitabı okuduğumda, okuduğumun bir roman değil karabasan olduğunu düşünmüştüm. Kafka'nın bu romanında, devlet sisteminin ve bürokrasinin ciddi manada yozlaştığını anlatmaya çalıştığını düşünüyordum ve ayrıca bu yazıyı bu konular üzerinde yoğunlaşarak yazmayı planlıyordum. Yazmadan önce bir kere daha okuduğumda ise romanın aslında çok daha derin farklı boyutlarının da olduğunu düşünmeye başladım. Romanı okuduktan sonra zihnimde oluşan duygu ve düşüncelerin bir kısmını bu yazıda sizinle paylaşmak istiyorum. Romanda, mahkemenin yüksek rütbeli memurları sıradan insanlar için tamamen ulaşılmaz bir pozisyondalar ve hiç kimse onların gerçekten olup olmadığını bile bilmemesine rağmen bu memurlar sıradan insanların ve onların kaderleri üzerinde olağan dışı bir etkiye sahipler. Dinler ve dolayısıyla da Tanrı ile insanlar arasındaki ilişki bundan daha güzel nasıl bir örneksemeyle anlatılabilirdi ki? Bir dine inanan bütün bir toplumun, yüce bir otoriteden geldiği söylenen emir ve buyruklara göre hayatını yaşaması bekleniyor, çoğu zaman bu yüce otoritenin varlığını ve varlığının sebebini sorgulayamadan ve sorgulanamaz kabul ederek. "Yapılmamış, unutulmuş itirazlar mı vardı? Şüphesiz vardı böyle itirazlar. Gerçi yerinden oynatılamazdı mantık, ama yaşamak isteyen kimseye de karşı duramazdı. Neredeydi yargıç? Neredeydi yüksek mahkeme? Konuşacaklarım var! El kaldırıyorum işte!"(Sayfa 212). Başkahramanımız çok azımızın yapmaya cesaret edebildiği gibi sorgulamayı seçmişti. Cesaret edebildi diye yazdım çünkü sorgulamak çok daha zordur umursuzca yaşamaktan. Sorguladıkça birçok şeyin anlamsız olduğunu fark edersiniz, aslında sizden önce koyulmuş olan düzen ve kuralların hepsi temelde anlamsızdır. Bu sebeple sorgulamak, bir mutsuz olma sebebidir başlı başına. Ama şüphesiz gerçekleri öğrenmenin de tek yoludur. Her birimiz bir davanın içerisindeyiz ve davalı konumundayız, hem de hiç işlemediğimiz bir suç sebebiyle. Bir suç işlemişçesine hayat denilen ve kimimiz için bir kabustan ibaret olan şeyle sürekli savaşıyoruz. İnsan ruhu ve bedeni dünya kabusunda esarette tutuluyor, bunun sebebini tek bilen ise iddianameyi hazırlayan yüksek yargı memuru yani Tanrı. Tamamen belirsiz ve bu yüzden anlamsız bir sebeple var olduğumuzu hissediyorum ve bazen sırf bu anlamsızlık sebebiyle var olmak dahi istemiyorum. Bazen de yok olmaktansa, bir kabusla savaşmak çok daha tercih edilesi gözüküyor gözüme. Belki şu anda Kafka'nın kitaplarından çıkma gri bir dünyada yaşıyoruz ama yokluk tamamen simsiyah değil mi? Varlığımızın sebebinin belirsizliği beni ölüm hakkında da düşünmeye itiyor. Daha neden var olduğumuzu bile bilmeden, varlığımızın son bulmasından yani ölmekten neden bu kadar korkarız ki? Hayatımızın sonunda ne olacağı, yani ne zaman ve nasıl öleceğimiz bütünüyle önemsiz, çünkü ölüm, suç olanın ne olduğunu bilmediğimiz bir davanın nihai hükmü, anlamsız varoluşumuzun bitiş noktası. Hayatla daha fazla boğuşmaktan artık kurtulduğumuzdan belki bizim için bir ödüldür ölmek. Belki de gri dünyamızın elimizden alınıp siyaha mahkum edildiğimiz bir çeşit ceza. Mahkemede kendimizi ne kadar savunma hakkımızın olduğu ve bu savunmayla ne kadar başarılı olabileceğimiz ise başka bir tartışmanın konusu. Aynı başkahramanımız gibi mahkemeyi başta ciddiye almıyor ve makul bir savunmayla suçsuzluğumuzu kanıtlayabileceğimizi zannediyoruz. Ama daha sonra hiçbir şeyi değiştiremeyeceğimizi fark ediyor, mahkemeye ve mahkemenin kararlarına boyun eğmekten başka yapabileceğimiz herhangi bir şeyin olmadığını anlıyoruz. Sanki bir sürü dişli çarkları olan koskoca bir makinede yaşıyoruz ve bu koskoca makinanın sadece küçük ve önemsiz birer çarkını temsil ediyoruz; zaman zaman diğer çarkların arasında eziliyor, acı çekiyoruz. Günümüzde birçok kitaba "ölümsüz" yakıştırması yapılıyor, ama gerek çok boyutluluğu sebebiyle farklı yorumlamalara açık olması, gerekse Franz Kafka'nın o kendine has müthiş üslubu sebebiyle bu yakıştırmayı en çok hakeden kitaplardan bir tanesidir bence Dava. İnsanın duygu ve düşünce dünyasına bu denli katkısı bulunabilecek bir kitap çok kolay bulunamıyor malesef. Okuyun, okutun.