AMERİKAN GERÇEĞİ

Amerikan Güzeli, 1999 Amerikan yapımı 5 dalda Akademi Ödülü'ne layık görülmüş bir filmdir. Yönetmenliğini o yıllarda adını çok duyurmamış, sonraları Hayallerin Peşinde filmini de yönetecek olan Sam Mendes yapmıştır. Filmin başrollerinde ise 2 Akademi Ödüllü Kevin Spacey, 4 adaylığı bulunan Annette Bening gibi isimler vardır. Film orta yaş krizine girmiş bir babayı, başarı peşinde koşan bir anneyi, ergenlik döneminde bir kız çocuğunu anlatır. Bir süre sonra olaylara uyuşturucu bağımlılığı nedeniyle iki yıl tedavi görmüş bir oğlan ile onun dışarıdan homofobik görünüp aslında gey olan albay babası da dahil olur. Amerikan Güzeli çok iyi bir materyalizm eleştirisidir. Filmin geneline nüfuz eden tüketicilik ve hırs konuları aile çerçevesinde senarist tarafından güzel ele alınmış, yönetmen tarafından ise bizlere başarılı bir şekilde aktarılmıştır. Tüketicilik günümüzde birçok insanın mücadele ettiği veya bağımlısı olduğu önemli bir kavramdır. Pek çok insan bir başkasından daha zengin, prestijli veya herhangi bir açıdan daha üstün görünmek adına ihtiyacı dahi olmayan birçok şey alıyor. Üstelik çoğunlukla da ne kadar para verdiklerini sorgulamaksızın muhtemelen etikette yazan fiyatı hak etmeyen fakat bir yerinde insanlar tarafından "prestijli" olarak nam salmış markanın logosu bulunduğu için o fiyata Çakmak-2 birçok alıcı bulabilen ürünleri alıyorlar. Tüketmek bundan bir süre önce "ihtiyaç" kelimesiyle ilişkilendirilirken, yani insanlar ihtiyacı olmadığı sürece bir şeyler satın almaktan kaçınırken, günümüzde "zevk" veya "gösteriş" kelimeleriyle daha çok örtüşmeye başlamıştır. Peki neden? Neden insanlar kendilerinin oturup rahat edecekleri bir kanepe yerine misafir geldiğinde nereden aldıklarını söyleyip gösteriş yapabilecekleri bir kanepe almak istiyorlar? Neden insanlar daha kalitesiz olmasına rağmen göğsünde küçük bir amblem bulunan bir tişörte aynı renk ve daha kaliteli bir tişörtün iki katı para veriyorlar? Tüketim çılgınlığı gitgide büyüyor ve önlem alınmazsa da böyle devam edecek çünkü insanlar mutluluğu başkalarının onlar hakkında iyi şeyler söylemesinde arıyor ve bu yüzden etikete içerikten daha çok önem veriyor. Çakmak-3 Hırs ise tüketim konusuyla ilişkilendirilebilecek, bu çılgınlığın nedenleri arasında sayılabilecek önemli bir husus. Nitekim insanların başkalarına kendilerini beğendirme çabası tamamıyla hırslı olmanın bir sonucudur çünkü hırs, insanın başarıyı arzulaması ve rekabeti hayatının her alanına dahil etmesi demektir. Ders veya sınav gibi alanlarda hırslı olmak belli bir seviyeye kadar faydalı olsa da insanın hırsı hayatının merkezine koyması hem kendine hem de etrafındakilere büyük zarar verir çünkü insan başarılı olmak adına her şeyi yapmayı mübah görür ve yanlış şeyler yapabilir. Filmde de Carolyn Burnham'ın evli olmasına rağmen sırf başarılı olma uğruna saygın bir iş adamı ile yatması veya ailenin küçük kızının arkadaşı Angela Hayes'in havalı görünmek için herkese yalan söylemesi, bu kişilerin hırslarına engel olamamalarından kaynaklanır. Filmin yapıtaşlarından bir diğeri ise aile. Amerikan rüyası, Amerika'da herkesin mutlu, güzel ve refah içinde olduğunu savunan mükemmelliyetçi bir görüştür. Hollywood yapımı filmlerde de genelde villada oturan, zengin, köpekleri olan ve herkesin güzel veya yakışıklı olduğu ailelerle bu fikir aşılanmaktadır. Amerikan Güzeli'nde ise bu kavrama yöneltilen çok net bir eleştiri vardır. Dışardan mutlu ve refah içinde görünen bir ailenin içten içe çöküşünü konu alır. Her şeyin o kadar da mükemmel olmadığını, sorunların her zaman var olduğunu gösterir. Mutlu olmayan bir aileye sahip mutlu olmayan bir babanın kendi mutluluğu adına yaptığı bazı atılımlar ailesini yıkıma sürükleyecek ve herkesi olduğundan daha mutsuz hale getirecektir. Amerikan Güzeli, günümüzdeki insan ilişkilerini ve bu bağlamda şekillenen insan psikolojisini konu alan başarılı bir yapıttır. Tüketicilik, hırs gibi herkesin sıkıntısını çektiği konuları Çakmak-4 anlatan film, ailenin toplumun yapıtaşı olmasından da faydalanarak güzel bir toplumsal eleştiri yapmakta ve insanı kendini sorgulamaya itmektedir.