ÇAMAŞIRHANE

Geçen hafta 1. Dünya savaşının çıkmasından hemen önceki bir zamanda birbirlerinden çok farklı olan ancak yoksulluk noktasında birleşen kadınları ve bu kadınların yaşayışları çerçevesinde dönemin yozluklarını anlatan Çamaşırhane adlı oyunu izledim. Ana karakterler yani on kadın belli zümreleri ve yaşayış biçimlerini temsil etmekteydiler. Sadece zümre ve yaşayışta kalmayıp belli yaş gruplarını da canladıran karakterler; yahudi, dindar, anne, genç kız, dilsiz, devrimci, gerçekçi, hayalperest, yaşlı ve hafifmeşrep olarak sıralanabilir. Oyun erkek egemen toplumlarda kararı onlar vermese de en çok zararı gören kadınları ve emeklerini anlatıyor. Bizi bize farklı mekan ve zamanda anlatıyor diyebiliriz yani. Işçi sınıfının ezilmesi ve toplumsal adaletsizliği didaktik değil ma yine de düşündürücü bir şekilde veriyor. 'Kimse savaşmak istemese savaşı çıkaranlar kendi kendilerine savaşabilirler mi?' sorusunu sorarak işleyişe bir eleştiri getiren oyunun amacı bana kalırsa bir farkındalık yaratarak alıştığımız şeylerin aslında ne kadar yanlış olduğunu vurgulamaktı. Bu vurgu aslında günümüzde olanlarla özdeşleştirilebilir. Çünkü günümüzde olan olaylar ne yazık ki oyundakilerle aynı. Kısaca özetlemek gerekirse oyunun takip ettiği ve birbiriyle ilişkili üç tema vardı. Bunlar kadınların ezilmesi, fakirin ve işçinin emeğinin sömürülmesi ve toplumsal adaletsizlik ve acımasızlıktı. Bu temaların işlenişi her karakter üzerinden yapıldı ancak oyunun farklı zamanlarında yer verildi. Kadının ezilmişliği anne görevinden, cinsellik bağlamında yaşamak zorunda bırakıldıklarından, eş desteğinden mahrum kalmasından bahsedilerek aktarıldı. Her ne kadar bu karakterler çok farklı olsa da bu durumlarda yaşadıklarının benzer olduğunu gördüm. Yer ve zaman farklı olsa da bu izlediklerimi; haberlerde duyduklarım, gazetede okuduklarımla özdeşleştirdim ve anladım ki bu olayların yer ve zaman kavramı yok. Oyunda verilmek istenen mesajın da bu olduğunu düşünüyorum. Izlerken seyircinin hayatında duyduklarını hatırlamasının zor olmadığını düşünüyorum çünkü tiyatronun doğası gereği karakterler biraz abartılı işlense de bu karakterleri hayatımızın her yerinde görmek mümkün. Aynı zamanda on farklı karakter gibi görünse de birleştirildiğinde tek bir kadının hayat çizgisini yansıttığını farkettim ve bu detay oyunu benim için güzelleştirdi. Dekor ve kostümler detaylı düşünülmüş ve oluşturulmuştu. Sahne ortasında iki adet uzun dikdörtgen havuz ve bunların başında gerçek su akıtan musluklar vardı. İki havuz arka arkaya olduğundan arkada olan net bir şeklde görülebilsin diye bir kademe yükseltilmişti. Uzun dikdörtgen havuzların önünde karakterlerin oturabilmeleri için oturacak yerler ve çamaşırlarını dövebilmeleri için tahtalar koyulmuştu. Bu düzeneğin arkasındaysa çamaşırhane görüntüsünü pekiştirebilmek adına tavana kadar çekilmiş ve konuyla bütünlük sağlayabilmesi için yamalar yapılmış çarşaflar asılmıştı. Köşede ise çamaşır suları ve deterjanların saklandığı küçük bir dolap ve yemek yiyebilmeleri için koydukları mermer bir alan yerleştirilmişti. Geniş bir sahnesi olması oyuncuların sahneyi aktif bir şekilde kullanabilmeleriyle birleşince bir avantaja dönüştü. Ses ve ışıklandırma bence bir oyunda kostüm ve dekor kadar önemli çünkü etkiyi arttıracak materyaller düzgün yönetilemezse seyircide dikkat dağınıklığına sebep oluyor. Kimi zaman bu olay yüzünden oyunlardan bir şey anlamamış olarak çıkıyorum. Oyun süresince oyunu izlemekten oldukça keyif aldım çünkü her karakterden kendi adıma bir şey bulabildim. Bunun sebebi aynı zamanda her bir oyuncunun rollerine çok iyi hazırlanmış olmaları olabilir. Zaten bu mesleğin ne kadar zor olduğunu bu oyuncuların rollerine nasıl hazırlandıklarını düşünürken bir kere daha anladım. Oyuncuların gelecek oyunlarını takip etmek ve bu oyunlara gitmek için can atıyorum diyebilirim. Tüm alanlarda incelemeye çalıştığım bu oyun bana göre izlenmeye değerdi.