KAYBOLMADAN YAŞAYABİLMEK

Erlend Loe'nin, Doppler adlı romanı bence başlı başına bir varoluş sorununun öyküsü. Kitabın kahramanı Andreas Doppler'in ormanda geçirdiği bisiklet kazası ise insanın, aklına esaslı bir darbe almadan içinde bulunduğu anlamsızlığı fark edememesinin bir metaforu bana kalırsa. Andreas Doppler, bisikletten düştükten sonra gökyüzüne bakıyor ve gündelik hayat sorunlarının anlamsızlığını kavrıyor. Bir yanda ölmüş babası, diğer yanda evi için gereken hırdavatçılık işleri, bu ikisini ele aldığında evi ile ilgili kimi işlerin babasının ölümünden daha fazla alan işgal ettiğini fark ediyor hayatında. Bu farkındalıktan dolayı ormana kaçıyor, orada yeni bir hayat kurmayı istiyor ama o ne kadar yerleşik hayattan kaçsa da, dünyanın gerçekleri onu bırakmıyor. Burada gördüğüm manzara tam olarak bir varoluş sorunu. Bazen tüm bunları anlamı nedir deriz ve her şeyi bırakmak isteriz ama o "her şey" bizi bırakmaz. Giriştiğimiz işlerin hiçbir önemi olmadığını biliriz ama yine de devam etmek zorunda kalırız. Çünkü hayat bize bunu emreder. Bitmeyen kaygılar, gelmeyen ay sonları, yaz tatilleri derken aslında sıklıkla kaybolduğumuzu fark ediyorum. Sözgelimi bir düğüne gidileceği zaman, o düğün için seçilecek kıyafet ve yapılacak saçın ne ve nasıl olacaklarına o kadar dalıyoruz ki, orada, yani bir saçmalığın içinde kayboluyoruz. Yaşamdaki hemen her şeyde karşıma çıkan bir gerçeklik bu. Düğün ile final sınavlarının, iş hayatı ile arkadaş buluşmalarının ortaklaştığı bir gerçeklik. Hepsi, kendimizi kaptırdığımız, kaptırdığımız anda da içlerinde kaybolduğumuz şeyler. Bir buluşmaya gittiğimizde, orada olmasını umduğumuz kişinin yokluğunu o kadar sorgularız ki, sanki dünyadaki açlık sorunu o kişi o gün ortama gelseydi son bulacakmış gibi bir havaya gireriz. Yaklaşan sınavlar yüzünden öylesine stresle dolarız ki, sınavdan iyi bir not alabilirsek dünyadaki bütün savaşlar son bulacakmış gibi bir duyguya kapılırız. Kaybolmuşuzdur çünkü ve kaybolan insan, önüne çıkan her şeyi doğru yolun kendisi zanneder. Kayboluşun paniğiyle savrulur durur ve bir gün bir bisiklet kazasının ardından uyandığında her şey için çok geçtir. Aklımıza almamız gereken darbeler olduğunu düşünüyorum. Büyük duygusal yıkımlar gerekiyor bize. Üstesinden gelmekte zorlandığımız acılar. Belki biraz kan görürsek gerekli sarsıntıyı elde edebiliriz. Başından kan damlayan ve acile yetiştirilen bir çocuk görüntüsünün ardından, herhangi bir davet için kıyafet seçmeye çalıştığımızda yaşadığımız stresten utanabilir, varoluşu hatırlayabiliriz. Aklımıza ve duygularımıza darbe almadan, kaybolduğumuzu kavrayamıyoruz. Modern insanın en kötü özelliklerinden birisi bu. O yüzden ne olursa olsun, kendimi fazla kaptırmamak için direnerek yaşıyorum. Özellikle can sıkıcı durumların meydana gelmemesi için hiçbir şeyin büyütülmemesi gerekiyor. Kaybolma korkusu ve gündelik dertlerin anlamsızlığı aklımızın bir köşesinde hep durmalı, böylece konu ne kadar büyük ya da küçük olursa olsun, kendimizi ona kaptırmaktan kurtulabiliriz. Kaybolmamayı niçin bu kadar önemsediğime gelecek olursak; insanlar arasındaki iletişime bakın, kavgalara, anlaşmazlıklara, evliliklere, ebeveyn çocuk ilişkilerine, hepsinde tek bir meselede kaybolmanın etkilerini görürsünüz. Bir anne çocuğuna tabağını neden bitirmiyorsun diye kızdığında, bir yemeğin bitirilmemesinin dünyanın sonu olmadığı gerçeğini unuttuğu için kızmaktadır. Bir insan, zamanında büyük aşkla bağlandığı eşine çirkin sözler sarf ettiğinde, yine konu ne ise onda kaybolmuş, eşinin ellerinin bir gün çürüyeceğini unutmasına neden olmuştur o kayboluş. Bu yüzden çirkinleşmektedir. İnsan üretimi bir sorunda kaybolduğundan, kendini saçma bir rüzgara fazla kaptırdığından; değerini, yitirdiğinde anlayacağı kişinin karşısında tepinmesinin başka hiçbir nedeni olabileceğini sanmıyorum. Kaybolmamak ve dünyaya kapılmamak işte bu yüzden önemli benim için; kalp kırmaktan ve kalbimin kırılmasından hiç hoşlanmam.