Baskılanma Acıları

Goethe'nin yirmi beş yaşındayken yazdığı ve yayınlandıktan sonra Almanya'da intihar vakalarının artmasına sebep olan Genç Werther'in Acıları lise yıllarımdan beri beni derinden etkileyen ve her okuyuşumda farklı bir yanını keşfettiğim bir roman. Kitaplığıma her baktığımda ve adını gördüğümde elime almadan duramadığım bu roman, her okuyuşumda kendimle alakalı yeni şeyler keşfetmeme sebep oluyor. Hayatımı, hayata bakış açımı, toplum kurallarını ve ahlaki yapıyı her seferinde yeniden düşünmeye sevk ediyor beni Werther. Werther, Walheim'a taşındıktan ve nişanlı olan Lotte'ye aşık olduktan sonra toplum baskısından uzak bir yerde yaşayabilecek olsalardı Werther hayatının sonuna kadar ızdırap çeker miydi? Lotte başkalarının ne diyeceğinden korkmasaydı, ailesinden çekinmeseydi, toplum baskısından uzakta yaşayabilmiş olsaydı Albert ile olan nişanını bozup Werther ile birlikte olarak hem Werther'in çektiği acılara hem de kendisininkilere son vermiş olmaz mıydı? Verilen sözlerin ve ahlaki değerlerin insanların hayatında son derece büyük bir önemi olduğu Walheim'da tanışmış olmaları niçin ikisinin de hayatlarının sonuna kadar mutsuz olmasını gerektiriyordu? Birbirine aşk ile bağlı iki insanın bir araya gelememesinin sebebi olan toplum baskısı Genç Werther'in katili olduğu gibi kaç kişinin daha katili oldu? Hayatımızı yaşarken başka insanların nasıl yaşayacağımızı, ne yapmamız gerektiğini ve ne yapmamamız gerektiğini söylemelerine niçin izin veriyoruz? Hayatlarımızı niçin birtakım ölçülere uydurmaya, kalıplara sokmaya çalışıyoruz? Neden gerçekten ne istediğimize karar verip onu yapmıyoruz? En istediğimiz şeyi yapmadan önce bile ''Acaba ne derler?'' diye düşünmelerimiz neden? Sürekli birtakım baskılara maruz kalmalarımız, hayatlarımızı yaşarken başkalarını düşünmelerimiz neden? Yahut başkalarının hayatlarına son derece rahat bir şekilde müdahale etmeye çalışmalarımız niye? Niçin sadece kendi hayatımıza odaklanıp kendi hayatımızı dilediğimiz şekilde yaşamak yerine başkalarının hayatlarına da burnumuzu sokmayı adet edinmişiz? Herkes sadece kendi hayatıyla ilgilenebilse, başkasının kendi hayatını nasıl yaşadığı, neler yaptığı hiç umurunda olmasa daha mutlu olmaz mıydık? Hayatın zaten zor olduğu bir dünyada niçin birbirimizin hayatlarını daha fazla zorlaştırıyoruz ki? İçimizden geldiği gibi yaşayabilmek, içimizden geleni dilediğimizce söyleyebilmek niçin bu denli zor? Niçin Lotte, Albert'e asıl aşık olduğu kişinin Werther olduğunu söyleyemedi? Niçin hayatını paylaşmak istediği kişinin Werther olduğunu göğsünü gere gere herkese söyleyemedi? Werther'i genç yaşta ölmekten, Albert ile kendisini de mutsuz bir evlilikten niçin kurtarmadı? Genç yaşında, henüz aşkın ne olduğunu deneyimlememişken Albert ile evlenmek üzere bir söz vermiş olması geri kalan hayatını mutsuz geçirmesini mi gerekli kılardı? Asıl hislerini, isteklerini hiçbir baskıdan korkmadan söyleyebilmiş olsaydı mutlu olmayı en azından denemiş olmaz mıydı? Sırf bir söz vermiş olduğumuz için hayatımızın sonuna kadar mutsuz olmayı hak ediyor muyuz sahiden? Değişen koşullar, değişen düşünceler, değişen duygular olamaz mı? Verilmiş bir söz bu denli ciddiye alınması gereken bir şey mi? Ölümün var olduğu bir dünyada ölümden daha ciddi bir şey olabilir mi? Ölene kadar sahip olduğumuz zamanı iyi değerlendirmeye odaklanmak, başka kimseyi düşünmeden mutlu olmaya çalışmak verilmiş bir sözden daha mı değersiz? Sırf birinden veya birilerinden çekindiğiniz ya da birileri tarafından baskılandığınız için hayatınızın sonuna kadar mutsuz olacağınızı, belki de kendi canınızı alacağınızı düşünün. Elinizde bu durumu değiştirecek güç varken değiştirmediğinizi yahut dış etkenler yüzünden değiştiremediğinizi ve bu sebeple hayatınızın sonuna kadar mutsuz bir yaşama mahkum olduğunuzu düşünün. Romeo ve Juliet gibi. Lotte ve Werther gibi. Henriette ile Felix gibi. Sırf ailesi istediği için asıl istediği mesleği yapamayıp, hayatının sonuna kadar hiç istemediği bir mesleği icra etmek zorunda olan insanlar gibi. Ne deneceğinden korktuğu için saçını istediği renge boyayamayanlar, istediği şeyleri giyemeyenler, istediği yerlere gidemeyenler, istediği kişiyle birlikte olamayanlar... Hem edebiyatta hem de gündelik yaşamlarımızda bunun örnekleriyle öyle sık karşılaşırız ki! Elimizden gelen hiçbir şey olmadığını düşünür, hiçbir şey yapmayız. Oysa durum böyle değil. Eğer kendimize kendi hayatımızı yaşama fırsatı tanırsak, kimsenin hayatımıza karışmasına izin vermezsek değiştirmeye kendi hayatımızdan başlamış oluruz. Eğer başkalarının hayatlarına müdahale etmekten de kaçınırsak, bir süre sonra herkesin sadece kendi hayatıyla ilgilendiği, herkesin tek amacının mutluluğa erişmek olduğu bir toplum oluşturmuş oluruz. Ne Romeo ölür aşkından ne de Juliet, ne Werther kıyar kendi canına ne de Lotte mutsuz bir evlilik içinde boğulur, ne Henriette ölür sevdasından ne de Felix hayatının sonuna kadar mutsuz kalır. Eda Su Akkum