MEZARSIZ ÖLÜLER

Tiyatro izlemeye pek vakit bulamayan bir insanım ama Jean Paul Sartre'nin yazdığı Mezarsız Ölüler isimli oyunu izlemek için fırsat yarattım. İsmi başlı başına ilgimi çeken oyunda, hayranı olduğum Erdal Beşikçioğlu'nun sadece yönetmen olarak değil aynı zamanda oyuncu olarak da bulunduğunu gördüğümde ise bu oyunu kaçırmamam gerektiğini anlamıştım. Oyun 1944 yılında Fransa'daki bir grup direnişçinin yakalanmalarını ve işkence edilerek sorgulanmalarını konu alıyor. Felsefi öğelerin bolca kullanıldığı oyunda, özgürlüğün tanımı ve varoluşun amacı da sık sık irdeleniyor. Tatbikat Sahnesi'nde sergilenen oyunu en önden izleme şansına sahip oldum. Küçük bir salon olduğu için sahneyle aramda çok az bir mesafe vardı. Sahne demişken dekordan da bahsetmek istiyorum çünkü her zaman ilk izlenimi dekor yaratır ve oyunun çok önemli bir parçası olduğu aşikardır. Salona ilk girdiğiniz an da zaten ürpermeye başlıyorsunuz ve sahnelenecek oyunu daha büyük merak içinde bekliyorsunuz. Dekor öyle güzel kurulmuş ve öyle gerçekçiydi ki bir anda kendinizi farklı bir dünyada gibi hissediyorsunuz. Simsiyah bir mekanda olduğunuzu düşünün ve simsiyah sandalyelere kurulmuş oyunun başlamasını bekliyorsunuz. Yaratılan atmosferden dolayı zaten yeterince gerginleşmişsiniz ve bir anda o sesi duyuyorsunuz. Sürekli tekrar eden su damlacığı sesleri... Sesin nerden geldiğini anlamaya çalışırken bir yandan da sona ermesini diliyorsunuz. İzleyiciyi oyunun içine çekmek için yapılmış olan bu durum, ufak ayrıntıların önemini bir kez daha hatırlatıyor. Sahnenin ışıkları hafif açıldığında ise hiç beklemediğiniz bir manzarayla karşılaşıyorsunuz. Sahnenin tam ortasında morg duruyordu ve oyuncular onların içinden çıkıyordu. İzleyenlerin tüyleri ürperirken, karakterleri canlandıran kişilerin ciddi bir süre boyunca onların içinde beklediklerini aklınıza getirmemeye çalışıyorsunuz. Bana kalırsa, tek başına bu sahne oyunculara haklarını teslim etmek için yeterli bir sebep olabilir. Oyun başladığında da kısa süre içerisinde kendinizi teslim ediyorsunuz, karakterlerin yaşadıklarına ortak oluyorsunuz. Acılara, umutlara ve hatta işkencelere bile... Doğrunun ve yanlışın çatışmasına tanık olduğumuz Mezarsız Ölüler'de öyle bir an geliyor ki, doğrunun ve yanlışın ne olduğunu ayırt edemiyorsunuz çünkü karakterlerin bu değerleri sürekli değişim gösteriyor, adeta kendileriyle savaşıyorlar. Belki de taşıdıkları tek ortak nokta sahip oldukları ideolojileri olan karakterlerin bu uğurda yaptıklarına, vazgeçtiklerine ve pişmanlıklarına şahit oluyoruz. Her birinin özgürlük tanımı farklı ve bu yüzdendir ki özgürlüğe kavuşma ve varoluşlarına anlam katma yolları da apayrı. Onaylamayabilirsiniz diyeceğim ama açıkçası öyle bir seçeneğimiz olduğunu da pek düşünmüyorum çünkü oyunu izlerken yaşananların ciddiyetini algılayabiliyoruz. Bu duyguların bize geçmesinde oyuncuların payı yadsınamayacak düzeyde. Yukarıda da dediğim gibi dekor önemli ancak oyuncuların performanslarıyla birleştiğinde başarı kat ve kat artıyor. Karakterlerin kişilikleri, oyuncuların fiziksel özellikleriyle de uyum oluşturuyor. Sartre'nin eserini okurken kafanızda canlandırdığınız karakterlerin, Mezarsız Ölüler'de mükemmel biçimde vücut buluşlarına tanık oluyoruz. Erdal Beşikçioğlu'na ise ayrı bir parantez açmak gerekiyor. Sahneye girdiği andan itibaren, izleyenleri etkisi altına alıyor hem de ilk birkaç dakika hiç konuşmadan. Kendisi, direnişçilerin liderini canlandırıyor ve mimikleri, davranışları o kadar etkili ki sahnede büyüyor adeta, diğerleri için hissedilen acıma ve üzüntü duygularını onun için hissetmiyorsunuz. Oyunla ilgili değinmek istediğim bir diğer detay ise makyajlar. Oyunculara uygulanan, yara, morluk ve kan makyajları çok başarılı. En ufak ayrıntısına kadar düşünülmüş, özellikle kan efektleri muazzam. Daha önce oyunu izleyen arkadaşlarımdan birazcık sert bir oyun olduğunu duymuştum ancak ben öyle düşünmüyorum. Sahnelenen konunun gerektirdiği sertlik var sadece, bu sertlik fazla değil. Yine de, midesi hassas olan ya da kan tutan kişilerin rahatsızlık duyma ihtimali olduğunu söylemek gerek. Sonuç olarak Mezarsız Ölüler, vakit bulunduğunda gidilecek değil, gidebilmek için vakit yaratılacak, izleyenleri salona girdikleri ilk dakikadan itibaren her unsuruyla etkisi altına alan ve zamanın nasıl geçtiğini anlamayacağınız bir oyun olmuş.