Dilimin Döndüğü Kadar

Uzun süredir merak ettiğim bir konuyu sonunda yazıya dökmeye karar verdim. İnsan kendi dilinde var olmayan bir kelimeyi ilk defa duyduğunda anlayabilir mi? Gelin, biraz daha açalım bu konuyu. Örneğin suyun ne demek olduğu asla bilmeseydik, su denildiğinde aklımıza ne gelirdi ya da suyu gördüğümüzde onu algılayabilir miydik? Bana göre insanın bir şeyleri idrak etmesi ve anlaması kendi dilinin kapasitesiyle alakalı. İşin özü dilin yetersiz kaldığı anlarda insanın algılaması da duruyor. Bu sebepten algımızı arttırmak istiyorsak dilimizi de geliştirmemiz gerekiyor. Son dönemde oldukça popüler olan Hollywood'un düşük bütçeli filmi Arrival da işte, bu büyüleyici konuyu işliyor. Uzaylıları, dilin yapısı ve işlevselliği üzerinden ele alıyor. Daha önce bu iki konuyla da uzun süre ilgilendim ana bu filme kadar uzaylılar ve dil arasında herhangi bir bağ görememiştim. Ama Arrival bu bağı çok önemli bir noktadan kuruyor ve beni deriden sarsan o soruyu soruyordu; insanların kelime dağarcığında hiçbir anlam ifade etmeyen kavramlar yok sayılmaya mahkum mu? Filmden bu kadar çok etkilenmem de işte, bu soru yüzünden. Bana göre insanlar algılayamadıkları her şeyin varlığından şüphe duyuyorlar. Bu yüzden kendimi bildim bileli devam ediyor uzaylılar var mıdır, yok mudur, tartışması. Bana göre bu sorunun cevabı Arrival filminde saklı. İnsan eğer kendi dilinde uzaylı kavramını temellendirebilseydi bugün uzaylılar hiçbir şekilde ilgimizi çekmezdi. Bilmediğimiz, anlamadığımız ya da algılamadığımız bir şeye doğal olarak merak duyuyoruz. Zihin kavramı tartışması da bu noktaya güzel bir örnek bana kalırsa. İlgimi çeken bir konu olduğu için uzun süre zihin üzerine okumalar yapmıştım. Bu okumalar sonucu iki seçenek çıktı karşıma, zihin ya tamamen ruhumuzun bir parçası olarak kendini var etmekteydi ya da zihin beynimizin henüz açıklanamayan kısımlarından biriydi. İşte, dilin önemi tam da bu noktada çıktı karşıma. Eğer zihin ruhumun bir parçası olsaydı bunu kabul etmem oldukça zor olacaktı çünkü ruhun tanımı kendi dilimin kapasitesini aşmaktaydı. Ruh denilince aklıma asla görmediğim, duymadığım ya da hissetmediğim ve kendi dilimde herhangi bir karşılığı olmayan karmaşık bir şey geliyor. Ruhumun varlığını kesin bir şekilde kabul edememem işte, bu sebepten. Tekrar uzaylılar örneğine dönmem gerekirse yine aynı sorun beliriyor bana göre. Uzaylı denildiğinde dilimin kapasitesi yine yetersiz kalıyor. Şeklini, cismini ya da herhangi bir özelliğini tarif edemediğim bir belirsizlik geliyor aklıma. Bu durum da dolayısıyla onlara inanmamı zorlaştırıyor. İşte, dilin önemi bu noktada karşıma çıkıyor. Dil sayesinde temellendirilen ve açıklanabilen şeylerin varlığından şüphe duyulmuyor. Böylesine bıçak sırtı bir konu eğer kesin bir sonuca bağlanabilirse bana göre dünyadaki birçok sorun da ortadan kalkmış olacak. Dünyada evrensel bir dilin henüz var olmamasından kaynaklı bir sürü problem mevcut. İnsanlar birbirleri ile tam anlamıyla iletişim kuramaması beraberinde savaşları, anlaşmazlıkları ve bencillikleri getiriyor. Çünkü dilin ortaklaşması demek kültürlerin, sosyal hayatların, gelenek ve göreneklerin ortaklaşması demek. Bu ortaklaşma dünya genelinde bir birlik ve beraberlik olgusunu doğuruyor bana göre. Örneğin ben ortak değerlerimin olduğu insanları daha kolay ve sağlam bir biçimde sahiplenebiliyorum. Onlarla duygudaşlık kurabiliyorum. '' Dil, dünyadır. '' diye boşuna söylememiş Wittgestein. Dünyanın var olması ve yaşamını sürdürebilmesi bana göre de dilin varlığına bağlı. İşte, bu yüzden dilimin döndüğü kadar anlatmak istedim sizlere bu önemli noktaları.