İsim Koyma Sorunsalı

Ben Cem. Neden Cem olduğumu bilmiyorum. Ailem öyle adlandırmış. Abdülrezzak da olabilirdim. Ailem bana bir gün adı da verebilirdi. "Cuma" diye isim var mesela, ben de "Salı" olabilirdim. Ya da bir ay ismi... "Kasım" var, ben de "Ağustos" olurdum. Ağustos... Adım Ağustos olsa İspanya'da yaşardım. Onların diline ne kadar da benziyor değil mi? Ama ismim Cem. Adios Ağustos!.. İsim koyma sorunsalına ben de bir bakış açısı katmaya geldim. Bir insana konulabilecek isimler üzerine düşünelim. Ben bu konuda yaratıcılığı sevenlerdenim. Örneğin; soyadı "Atlı" olan bir arkadaşım var. Bu konuyu ele aldığımız bir konuşma geçmişti aramızda. Çocuğunun adını Karbon koymasını önermiştim. O da düşünmüş bu konuyu kızı olursa adını Bahar, oğlu olursa adını Beyaz koyacak. Oldukça da ciddi. İşte bu samimiyeti seviyorum. İsim-soyisim uyumunda çığır açanlar var. Düşünelim ki "Atar" soyisimli bir aileden geliyorsunuz. Oğlunuz oldu. İsmini "Roket" koyar mıydınız yahu? İnanılır gibi değil ama bu haberlere konu olan bir Türkiye gerçeği. Roket Atar! Bence kelimelerin uyumu harikulade. İsim ve soyisim arasında ulama yapılması da bence bir artıdır. Hatta sorun bence Roket kelimesine o füzemsi mermi anlamını yükleyen insandan kaynaklanıyor. Yoksa iyi kelimeymiş, bence karizmatik bir vokal yapısı var. Bu ismi koyan aileyi yürekten tebrik ediyorum. Roket Bey'e isminden işkillenip vize vermeyen Almanya'yı ise kınıyorum. İsim-soyisim uyumunun yanı sıra yalnızca isimlere de odaklanabiliriz. Yaprak ve Çiçek isimli insanlar varken neden Ağaç, Kök veya Dal yok? Eylül, Kasım, Nisan isimleri var ama diğer ayların başı kel mi? Neden Şubat Amca veya Aralık Teyze diye seslenemiyorum ben birilerine? Halı saha maçı kadrosu oluştururken Ocak da gelsin diyememek beni bazen düşündürüyor. Hadi şimdi her şeyi tersyüz edelim. Mandolin bence güzel bir kadın ismi olurmuş. Ama bir enstrümanla hayat bulmakmış bu kelimenin kaderi. Mesela cem ve kumanda kelimelerinin yerlerini değiştirelim. "Bu cemin pili bitmiş pil alayım" diye bir cümle günlük hayatta belirecekti. "Kumanda Bilkent Üniversitesi Müzik Bölümü öğrencisidir" diye bir cümle de var olacaktı. Bu sefer kumanda kelimesinin baş harfi büyüyecek ve cem kelimesinin baş harfi küçük yazılacaktı. Bence isimlendirmek bir sorundur. Ayrıca büyük sorumluluktur. Benim anlayamadığım bir isim var. Bir baba evladına neden "Satılmış" ismini koyar? İnsan oğluna satılmış der mi? Gerçekten hayret verici bir durum... Birçoğu zaten ismini değiştiriyor. O da ilginç geliyor bana. Kendinize isim verecek olsanız hangi ismi verirdiniz?.. Ancak neyse ki isimlerdeki bu tarz sorunlar yavaş yavaş geride kalıyor ve modern çağ ile beraber bilgiye ulaşmak kolaylaştı. Bu durum insanların daha fazla kelime öğrenmesini sağlıyor. Öğrenilen kelimelerden yeni kelimeler türetiliyor. Dil zenginleşiyor. Bu durum daha orjinal isimler duymamıza neden oluyor. Mesela İlayda diye bir anneanne yoktur. Ayşe'dir, Fatma'dır anneanne dediğin. Ama hazır olalım, otuz yıl sonra İlaydasu'lar anneanne, Berkcan'lar dede olacak. Torunları sormayacak mı bu isimler de ne diye. Tabi ki sormayacaklar. Çünkü çağdaşlık bunu gerektirir. Biz nasıl "Fatma diye anneanne ismi mi olur" diye sormuyorsak otuz yıl sonra doğacak çocuklar da "Anneanne dediğin İlaydasu'dur" diyecek. O zamanın isimlerini yadırgayacaklar, ilerde Legolascan'dan dede mi olur diyecekler belki. Bilemiyorum artık... Son olarak belirtmeliyim ki bence özgün olmak en güzeli. Kulağa hoş gelen ve dilimize zenginlik katacak kelimeler üretmekte fayda görüyorum. İsim-soyisim arasında ulama yapıp bir de anlam bütünlüğünü de koruyabilirseniz bence efsanevi bir çalışmaya imza atmış olursunuz. İsim koyma sorunsalını ülke gündemi yapacak önemli açıklamalarda bulundum bu yazıda. Esen kalın...