GÖRMEMEYİ SEÇTİKLERİMİZ

Mutlu bir hayata ve olumlu bir bakış açısına sahibim; bunun için çevremdekileri görmemeyi seçebiliyorum. En sevdiğim on kitaptan iki tanesinin yazarı olan George Orwell'in Paris ve Londra'da Beş Parasız isimli eseri kapattığım gözlerimi açtı, gördüklerimi anlamama yardımcı oldu. Orwell bu romanını Paris ve Londra gibi refah seviyesi yüksek şehirlerdeki bir berduşun bakış açısından yazmıştır. Bana hiçbir zaman uzun süre çekmediğim sıkıntıları tanıtmıştır. Ancak benim için eğitimsel değeri en yüksek olan yanı, çok gördüğüm ama o ana kadar anlamadığım dilencilerin hayata bakış açılarını göstermiştir. Orwell'in bu kitabı, kitabı okuyana kadar görmezden geldiğim soruları cevaplamama yardımcı oldu. Bu soruların bir kısmı nefret ile bakan çocuk dilencinin para aldıktan sonra bakışlarında minnet yerine nefretinin koyulaşmasının arkasından, bir kısmı da soyulduktan sonra kafamda oluşmuştu. Bu kitaptan önce diğer insanlar gibi dilenciler benim için de yol üstünde gördüğüm insanlardı. Evimden Bilkent'e neredeyse on beş senedir hafta içi her gün gittiğim yolda yaklaşık üç tane kalabalık kavşak bulunmaktadır. Bu kavşaklarda da neredeyse her zaman dilenciler vardır. Buna rağmen kavşaklardaki yüzler her hafta değişir. Bazen yanık tenli çocukları gördüğümüzde içimiz acır, camı açar elimizdeki bozuk paraları veririz. Bazen de karanlık bakışlı adamı görür rahatsız olup görmezden geliriz. Sıcak bir servis veya arabanın camından gördüğümüz bu insanların varlığını arabada olan bozuk paraları vermekten ötesinde fark ettiğimi, ettiğimizi düşünmüyorum. Bu insanlar bir noktadan sonra insan olmaktan çıkıp bir başkasının hayatında sadece bir süreç olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bozuk para vereceksen camını açarsın, vermek istiyorsan ancak yanında yoksa veya vermeyeceksen önüne Yağız Usluel 21602862 20/12/2016 bakar ve başka arabalara gitmesi için görmezden gelirsin. Arabada dinlediğin müziğe veya keyifli sohbetine bir dakikadan kısa süre gördüğün açlık çeken insanlar için ara vermezsin Sonuçta kendi dertlerin ve acıların vardır. Her ne kadar ortalama bir insandan daha duyarlı olduğumu düşünsem de eylemlerim herhangi bir fark yaratmamaktadır. Ben de dünyamızı yöneten zincirsiz köleliğin bir parçasıyım. Tek farkım eşitsizliğin şanslı tarafına doğmuş olmak. Görmemeyi seçtiğimiz ve dilenci olarak grupladığımız insanlar, kendi arabası, evi ve geliri olan insanlar için ne kadar şanslı olduklarının göstergesidir. Onlar, dünyadaki eşitsizlik vicdanını sızlatınca içini rahatlatmak için yardım ettiğimiz insanlardır. Daha doğrusu yardım etiğimizi düşünürüz ve bazen "yardımımızın" karşılığında minnet bekleriz. Ne yazık ki bizim hayatımızda bu görünmez insanların varlığı bundan ibarettir. Orwell bu insanların arasına girip bizim onlar için ne olduğumuzu yazmıştır. Orwell'ın bu kitap ile Paris'te bir restoranda çalışırken edindiği deneyimleri paylaşması lüks bir restoranda yediğim yemeğin hazırlanma aşamasını hiç hesaba katmadığımı fark etmemi sağladı. Bu insanlar pis, sıkışık ve depresif bir ortamda saatlerce yemek hazırlarken biz üst katlarında bu yemekleri rahat sandalyelerde yiyen insanlarız. Biz asla sahip olamayacakları hayatı hatırlatan ve "bozuk" para karşılığında minnet bekleyen acımasız varlıklarız. Oysa Orwell'ın da dediği gibi, "ortalama bir bulaşıkçı ve ortalama bir milyoner arasındaki tek fark birinin yeni bir takım elbise giyiyor olmasıdır." Orwell'a göre biz sıcak binalardan kışlık kıyafetlerimiz ile çıkıp birazcık para verdiğimiz için minnet bekleyen fikirsiz insanlarız. Yaklaşık bir iki sene önce metrodan Kentpark'a yürürken bakanlığın önünde, günün en kalabalık saatinde, soyuldum. Dilencilerden biri önümü kesip elini önce Yağız Usluel 21602862 20/12/2016 tokalaşmak için uzattı sonra para istedi, cebimde olan bozuklukları verdim. Bozuklukları aldıktan sonra "Bir can eder mi dedi" doğal olarak etmezdi ve ben de cüzdanımı çıkarıp içinden para verdim. Cüzdanın içindeki paranın devamını görünce güler yüzlülüğü bitti. Tam olarak ne olduğunu hatırlayamıyorum ama ufak bir itişmeden sonra ben paramı ve cüzdanımı ondan uzaklaştırmıştım o da bir şekilde cüzdanımın içindeki parayı almıştı. Bu onun için yeterli değildi, soyguna gasp eklemeye kararlıydı. Kafa atmayı denedi, geri atladım, yumruk salladı, engelledim, başparmağımı boğazına dayayıp kendimi korudum, yaklaşamayınca kaçtı gitti. Anlayamamıştım. Bu kadar onu görmezden gelen insan varken neden ona yardım eden tek insanın canını yakmıştı? Neden Yanımdan geçen atmış kişiden sadece bir tanesi "155 evladım" diyerek yardımcı olmuştu? Benim hatam neydi? Bu kitabı okuduktan sonra sorularımın cevabını buldum. Ben onun için görmezden gelinen insanı tanıyan kahraman değildim, ben çevresindeki imkanları ve güzellikleri gören ama asla sahip olamayacağı gösterilen bir insana yaklaşan, kendisini şansı yüzünden ondan üstün gören, fikirsiz bir zengin çocuğu idim. Kısacası nefret etiği çevreye ait kolay bir hedeftim. İnsanlar beni bunun için görmezden gelmişti. Onların yaptığı şeyi yaparken kalabalığın parçasıydım. Ancak başımı belaya soktuktan sonra yardımcı olmanın rutinlerini bozacağı bir problem haline gelmiştim. Bir tek yaşlı sayılabilecek bir kadının annelik içgüdüsü ve iradesi bu baskıyı "155 evladım" diyebilecek kadar yenmişti ve ben dilencinin aksine minnettardım, çünkü polisin numarasını bilmiyordum. Komik olan şey bu konuyu çevremdekiler ile paylaştığımda, "yardımseverliğimin" hata sayılmasıydı. Kimine göre hatam cüzdanımı çıkarmaktı, kimine göre hatam ise karşımdakinin varlığını tanımaktı. Benim "hatam" ise herkesin Yağız Usluel 21602862 20/12/2016 yaşadığı rutini yaşamamaktı. Günümüzdeki sistemin en büyük başarısı bizi köle olmak için zincire ihtiyacımız olduğuna inandırmış olmasıdır. Ben günlük yaşam programına uymamıştım, bunun için cezalandırılıyordum. Özetle George Orwell'in bu kitabı, insanlık gereği yapılması gerekenlerin hata sayıldığı bir toplumda yaşadığımızı fark etmemi sağladı.