Distopyada Yaşamak

Hayatın monotonlaşan akışında farklı bir birey olmak, kömür madeninden çıkarılan elmas gibi neredeyse imkansız ve gerçekleşmesi güç bir olgu. Yıllardır yazarlar, siyasetçiler, felsefeciler ve bilim adamları ideal bir toplumun nasıl olması gerektiği hakkında fikir üretmişler, ancak belli bir toplum anlayışı üzerinde anlaşamamışlardır. Bu sıradanlaşan ve aynılaşan hayatta özgün olmak, kendi isteklerin doğrultusunda yaşamak toplum tarafından yargılanmaya, hatta dışlanmaya yol açabiliyor. Modernleşmeyle birlikte şekillenen hayatımız bir ütopyadan çok distopya bana kalırsa. Veronica Roth da toplumun bu tek düzeliğine dikkat çekmek için bu distopyayı yaratmış olabilir. Yazarın vurguladığı, farklı olmanın, uyumsuz olmanın yok edilmesi gereken değil, takdir ve teşvik edilmesi gereken bir özellik olduğu fikrine katılmamak elimde değil. Kitaplarda geçen olayların aslında bir kurgu değil, gerçeğin ta kendisi olduğunu fark ettiğimiz zaman anlıyoruz zaten kurtuluşumuzun uyumsuzluk olduğunu. Uyumsuz olmak utanılacak değil, gurur duyulacak bir özellik; her insan ilk olarak bu düşünceyi benimsemeli, savunmalı ve yaşatmalı. Yaşadığımız toplumun, yıllardır kitaplarda bahsi geçen distopya örneklerinin bir benzeri olduğu yüzümüze tokat gibi çarptığında görmeye başlıyoruz gerçekleri, toplumun bizden koparıp aldıklarını. Uyum sağlamak için yaptığımız fedakarlıklar ağır gelmeye başlıyor yaşadığımız aydınlanmadan sonra, omuzlarımızdaki bu ağırlığı kaldırmak her geçen gün daha da zorlaşıyor. Farklı olanın yok edilmesi, dışlanması ve uyumsuz bir birey olmanın suç sayılması, içinde bulunduğumuz distopyanın çirkin ve acı yüzü. İnsan ırkının ten renkleri bile farklıyken, herkesin siyah ya da beyaz olması baskılanıyor toplum tarafından. Oysa ben, siyahın içindeki gökkuşağı olmanın, o tek renklilik arasında kaşıkçı elması gibi parlamanı sağladığını düşünüyorum. Değişik fikirler toplumun ilerlemesini sağlamıyor mu zaten? Farklı renkler, farklı dokular nasıl bir araya gelip bir kilim ortaya çıkarıyorsa; farklı kişilikteki insanlar da uyum içinde yaşayıp ideal toplumu oluşturabilir fikrimce. Herkesin kabul ettiği fikirleri benimsemek zorunda değiliz; başkalarının bizim için belirlediği kadere boyun eğmek, herkes ile aynı hayatı yaşamak zorunda hiç değiliz. Hepimiz bir bireyiz, bu toplumun bir parçasıyız ve hepimiz birbirimizden farklıyız. Bizi biz yapan da bu farklılıklarımız. Hayata gerçek anlamıyla tutunmak istiyorsak, kendimizden bir iz bırakabilmek istiyorsak kimseye boyun eğmemeli, bizi değiştirmelerine izin vermemeliyiz. Yaşadığımız bu distopyada, ancak mücadele ile hayatta kalabiliriz. Sen Ayşe'sin, ben Eylül. Adlarımız, görünüşlerimiz gibi kişiliklerimiz de farklı. Kendimize özgün özelliklerimiz var belli kalıplara sığdırılamayacak, etiketlenip gruplandırılamayacak. Biz, uyumsuzuz ve bununla da gurur duymalıyız. Olması gereken kalıplar değil, yaşatılması gereken özgünlükler bu hayatta. Gerçek hayatta karşımıza çıkmaz dediğimiz ve bizi hayrete düşüren birçok olay ve olgu, aslında tam olarak burnumuzun dibinde. Hatta içinde yaşıyoruz o hayal sandığımız gerçek dışı hayatın. Yaratılmaya çalışılan bir ütopya ama tam tersi bir şekilde bir distopyada yaşıyoruz bana göre. Kendine has olan tüm özelliklerinin yok edilmeye çalışılan, belli bir kalıba ve gruba girmeye zorlandığın, seni sen yapan her şeyini kaybettiğin bir dünya. Distopyada yaşamak bu denli zor ve acı tam olarak. Farklı olmak bir suç değil ki farklılığını bastırasın ya da saklayasın. Sen değişmek zorunda değilsin, uyumsuz olduğun için suçlanamaz ve cezalandırılamazsın. Hayatta birçok kez karşıma çıktı toplumun silikleştirdiği, kendisinden farklı ve kendi rengini kaybetmemiş herkese öfke kusan, kin güden insanlar. Distopyamızın yarattığı tek tip, kalıplaşmış toplumumuz. Böyle bir dünyada uyumsuz olmayıp da nasıl hayattan zevk alıp, gerçek anlamda nefes alabiliriz ki zaten.