KORKUNUN ANATOMİSİ

Niçin bir obje bazı insanlara korkunç gelirken diğerlerine etki etmez? Bu iki tür insan arasındaki temel farklılık nedir? Niçin biz korkmayanı takdir ederken korkanı ayıplarız? Korku niçin çoğu insanca ayıplanan bir duygudur? Korku bize kötü tanıtılmış olsa dahi insanlığa bahşedilmiş bir hediyedir. Yeni doğan bir bebek düşünün. Bu bebek korku duygusundan habersizdir, korku hissine yeni doğmuş bir canlıda rastlayamayız. Zamanla çevresiyle ilgili değerlendirmeler yapmaya başlar ve neyi yapmaması gerektiğini hisleri ve mantığıyla kavrar. Ona zarar veren şeylerden korku sayesinde uzak durur. Diğer insanların korktuğu şeyleri de kendi korku hanesine ekler ve korkularının sayısı git gide artmaya başlar. Fakat bu ne ayıplanacak ne de kötü bir şeydir. Aksine faydalı bir kazanımdır. Bir bebeğin korku hissini kazanmasıyla ömrünün uzayacağını düşünebiliriz. Ölüm korkusu onu yaşamak zorunda bırakacak yani içgüdüsel olarak ölmekten korktuğu için yaşayacaktır. Korku ayıplanacak bir güçsüzlük belirtisi değil de evrimsel olarak süregelen ve hayatta kalabilmemiz için dışsal etkilere verdiğimiz tepkileri denetleyen en ilkel duygularımızdan biridir. Yaşamdaki bu temel mevkiinden ötürü gerek sanat gerekse bilimle sık sık beraber gezer. Sanat için korku esin kaynağıdır ve çoğu zaman onları beraber görülür. Tüm o içselleştirdiğimiz güzel eserlere bakın; kaybetme korkusuna, hayatı ıskalama korkusuna ve aklıma gelmeyen başka tür korkulara dokunur bir uçları. Gelip geçici olduğumuz bu dünyada gelip geçme tabirinin hakkını verip unutulmaya korkup iz bırakmaya çalışmıyor muyuz hepimiz? Sanat korkuyla yakın dostken bilim ona düşman gibi davranır. Korkularımızın bilmediğimiz şeylerden kaynaklandığını var sayarak her şeyi bildiğini zanneden küçük bir çocuk gibi korkuya saldırır. Korkunun cahillerin işi olduğunu ve bilinmeyenden korkulacağını ancak cahillerin korkak olabileceğini savunur materyalist bir edayla. Bilimin sınırları olup olmadığını sorgulamak değil amacım fakat çağımızda -günümüz bilgi birikimiyle- bilimin ulaşamayacağı yerler, cevap veremeyeceği sorular olduğu çok açık. Burada da inançlarımız devreye giriyor. Aklımız yetersiz kaldığında -aklımız hislerimizden daha mı güvenilir bu da tartışılır- hislerimize başvuruyoruz. Aklımızın cevap veremediği soruların üstesinden inancımız yardımıyla geliyoruz. Esasen inançlarımız bazı derin korkularımıza da neden oluyor. Aklımızı ikna edemediğimiz zamanlarda beynimiz alarm veriyor. Vücudumuz da kimyasal olarak bu duruma tepki veriyor ve biz korkmuş oluyoruz. İnançlarımızı da kalbimizi ve aklımızı yatıştırmak, sakinleştirmek için kullanıyoruz. Yani inançlarımız hem korkunun tetikleyicisi hem de ilacı. Hal böyleyken inançla korku arasındaki bağı inkar etmek anlamsız. Dinsel öğelerle süslenmiş basit hatta ucuz bir senaryo ile vizyona giren filmlerin bu denli hasılat yapması bundan değil midir? Tamamen ticari amaçlarla bu bağı kullanarak korkuyu kolay yoldan izleyicilere hissettirmek ne kadar doğrudur? Ne yazık ki son yıllarda yapılan korku filmlerinin çoğu bu yanlışa düşüyor. Fakat Şeytan Çarpması adındaki 2005 yapımı bu filmde bu durumun aksini görüyoruz. Gerçek bir hikayeye dayandırılmış bu film izleyiciye olay örgüsünü veriyor sadece, korkutmak için ayrı bir çaba göstermiyor. Bu sebepten çoğu izleyici bu filmi korku filmi olarak değerlendirmiyor. Çünkü korku filmi klişelerini yıkan cinsten bir film. Yaşanan doğaüstü olaylara iki yönden de yaklaşılıyor; bu olayları bilimle açıklamaya çalışan doktor ve dinsel bir tutumu simgeleyen papaz. Film her iki tarafında savunmasını bize sunup kararı bize bırakıyor. Seçeceğimiz taraf da filmden korkup korkmayacağımızı belirliyor. Korkuyu sorgulayan bir korku filmi gibi. Filmin neden beni korkuttuğunu düşünüyorum izledikten sonra. Hikayenin dayandırıldığı gerçek hikayeyi araştırıyorum, bilmek istiyorum. Fark etmeden ben de aynı şeyi yapıyorum; korkmamak için bilmek istiyorum sadece bilmediğimiz şeylerden korkacağımız varsayımıyla.