ZÜBÜK

Yazar Aziz NESİN, kitabında devlet memuru olarak göreve başlayan, belediye başkanlığına daha sonra da milletvekilliğine kadar giden, Zübükzade İbraam (Zübük) isimli şahıs ile ilgili, o çevrede yaşayan insanların 1950'li yıllardaki izlenimlerini anlatmaktadır. Kitabı okumaya başlamadan önce zübük kelimesinin anlamını araştırdığımda; halk arasında "kendi çıkarları için her yolu mübah sayan kişiler" için kullanılan bir deyim olduğunu gördüm. Kısaca menfaatçi, çıkarcı anlamlarında da kullanılmaktadır. Kitabın kapağını incelediğimde, varlıklı insanlar için düşünülen bir ele tutuşturulmuş puro, gölgesine ise köpek kafası çizilmiştir. Burada anlatılan olaylarda, duruma göre gerçek ile yalanın iç içe geçebileceğini düşündüm. Kitap, bölümler halinde yazılmış. Her bölümde başka bir kişinin, Zübük ile başından geçen olaylar anlatılıyor. Yazar, çok akıcı bir anlatım tarzını tercih edip günlük yaşamımızda kullandığımız deyim ve kelimeleri de katarak bizi olayların içine öyle bir çekiyor ki adeta bizler de olayları yaşıyoruz. Zübük romanınında öyle şeyler anlatılıyor ki insan ister istemez "yok canım, bu kadar da olmaz!" diye düşünüyor. Zübük'ün zübüklüğünü devam ettirebilmesi için ona inanan ve onu yaşatan bir halk kitlesinin olması gerekir. Kitabı okuduktan sonra Kemal SUNAL'ın oynadığı Zübük filmini izledim. Gördüm ki zamanla zübüklerin ve onlara inananların varlığı ve durumu değişmiyor. Bir insan bu kadar mübalağalı oyunlar serisi hazırlayamaz, vatandaşını da bu şekilde devamlı aldatamaz diye düşündüm. Ancak halk kandırıldıklarını bile bile en küçük çıkar elde edebileceklerini gördüklerinde, tekrar rüşvet ağına düşerek ilkelerinden vazgeçip birbirleriyle çatışmaktadırlar. Herhalde bunun nedeni, zübükleri besleyen ortam oldukça zübükler de hiç eksilmeyecektir. Kandırılmak istenen insanlar, memleket aşkı, memlekete hizmet ve dini vazife gibi söylemlerle etki altına alınarak, hiç itiraz edemeyecekleri bir noktaya getiriliyor. Konuşarak, ikna ederek olması mümkün olmayan bir meselenin nasıl da olur hale geldiğini görüyoruz. Umutsuzluğa düşen insanlara akla hayale gelmeyecek her şey yaptırılabiliyor. Siyasette din istismarı günümüzde olduğu gibi o günlerde de çok yaygın olarak yapılmış, işlenen suçların üzeri dinsel öğelerle kapatılmış, halk üzerinde inandırılıcığı sağlamak için ihtiyaç olmadığı halde cami yapımı gibi sözler verilerek muhalefet bu taktiklerle saf dışı bırakılmıştır. Köy halkını kandıranların şehir aydınlarından ziyade, sözüm ona kasaba aydınlarının olduğu görülüyor. Köylüler kandırılarak yaptırılmak istenilen rutin bürokratik işler için rüşvet vermek durumunda bırakılıyorlar. Köylüler kandırıldıklarının farkındalar ancak cahillik ve iş bilmezliklerinden dolayı kolayca inanabiliyorlar. Rüşvet alınmıyormuş gibi davranılarak güven sağlanıyor ve köylüler de bunun gerekli olduğuna inanıyorlar. Basiretsiz yöneticiler, hatta kaymakamlar bile bu oyuna gelerek kendilerini kullandırıyorlar. Ozancan Uğur 21201350 Türkçe 101 Kitapta Zübük'ün siyasete atılmasının tamamen bir tesadüf olduğu anlatılıyor. Bir yerlere gelmek için çalışkan ve liyakatlı olmanın o kadar gerekli olmadığı belirtilmekle birlikte, söyledikleri doğru olmasa da hatiplik yönü iyi olanların birilerinin omuzlarına basarak istedikleri yerlere gelebildikleri görülüyor. O günkü siyaseti öğrenince, günümüzde de değişen hiçbir şeyin olmadığını anlamak güç olmuyor. Zübük, küçük bir kasabada halkı kolaylıkla kandırabilirken, Ankara'daki siyesetçilerin kendisinden daha büyük zübük olduğunu söyleyerek siyasetin ne kadar çürümüş olduğunu gözler önüne seriyor. Ankara'daki siyasetçilerin de olayların içinde olmaları nedeniyle Zübük'ün numaraları tutmayarak siyaset hayatına son veriliyor. Zübük, hangi taşı kaldırsan kendisinin olduğu, her yerde elinin olduğu ve hükümetteki vekillerle, bakanlarla hatta başbakanla sürekli samimi bir şekilde görüştüğü izlenimi yaratıyor. Aldatmak, yalan söylemek artık o kadar olağan hale gelmiş ki bunu yapanlara gerek kendi aile fertleri, gerekse bunu duyan çevredekiler inanır hale gelmişlerdir. Her defasında Zübük'ün hileleri, entirikaları ortaya çıkıyor ancak insanlar vaat edilen küçük menfaatlar için birbirlerini satıyor ve ilkelerinden vazgeçerek Zübük'ün kucağına düşüyorlar. Günümüzde de olduğu gibi seçimi kazanmanın yolu muhalefeti ezmek ve çok sesliliğin önünü kesmekten geçmektedir. Halkın gözünde siyasetçilerin namuslu olmalarındansa, iş becerir olmaları daha mühimdir. Bu düşünceyle "çalışsınlar da varsın çalsınlar" bile demektedirler. Acaba bu anlayış bize yaşadığımız bir şeyleri çağrıştırmıyor mu? Bu zübüklerden hesap sorabilmek için insanların mazilerinin temiz olmalarının gerekliliği görülüyor. Aslında insanlar aldatılmak istiyor, zübükler de bu duyguları istismar ediyordu. Zübükleri kendi içimizde yaratıp büyütüyor sonra da şikayet ediyoruz. Acaba gerçekte kendimizi kandırarak zübüklüğü yapan bizler miyiz?