Cineas'ınGafleti

Yaşam, yaşamaya değermidir? Camus'nünzihninden busoru hayatıboyunca eksik olmamıştır. Neden varız, neden burdayız, başkayerde başkazamanda olsak birşey değişirmiydi?Sartre da dahasistemli birşekildeaynı sorularısormuştur. Ona göre dünyaya fırlatılmış korku ve endişe içindeki varlıklarızdır. Camus veSartre'la aynı düşünsel zeminipaylaşan SimonedeBeauvoir, Denemeler adlı yapıtınınönsözünde efendisi Pyrrhus'aöğüttebulunan Cineas'latanıştırırbizi. Efendisinin doyumsuz hedeflerini veonlara ulaştıktan sonranasıl dinleneceğini dinler, sonra dasorar "Niçin? Niçin şimdiden dinlenmiyorsunuz?"(Beauvoir, 1982, sf. 12). Doğrusu hiçdeakıllı bir adam değilmiş buCineas! Varoluşçudüşünce akımınıngörece karamsar düşüncelerine odaklanmak niyetinde değilim. Daha ziyade insan varoluşununanlamsızlığından anlam çıkarma peşindeyim. Pek tabibugerekli değil vebueğilimim, dinleriyaratan eski insanlarındüşüncelerine paralellik gösteriyor. Onlar, uğrunayaşanılacak birkavram yaratıphayatlarını değerli kılmapeşindeydiler. Benimse biramaca veya değerli olmaya ihtiyacımyok, sadece içinde yaşadığım dünyayı kavramaya çalışmanınveonukeşfe çıkmanınbeni tatmin edeceğini düşünüyorum. Günlerimi tamamen karamsarve kabuğumaçekilmiş birşekilde, sahip olduğum kısıtlı yaşamı kendime zehir ederek geçirmek hiçde mantıklı değil. İştetatmin olmakbuyüzden önemli. Çoğunlukladuygusal etkileşimlereveya cinsel tecrübelere bağlı tatminduygusuna bağımlı olan insanlarınaksine, birçeşitdüşünsel tatmin peşindeyim. Biziolduğumuzyere saplayan, hareket alanımızı daraltan her türlümaddi hedef ve yükümlülüklerden feragat ediyorum. Dışdünyanınbizi dahiletmeye çalıştığı sistemli döngüden uzaklaşmaya çalışıyorum. Deneyimlediğimizhayatınötesindemilyarlarca hayat, milyonlarcahayal, binlerce tecrübeve onlarca medeniyet var. 80yıl yaşayıp sadece çokazını yaşamak nekadar da acınası. Cineas'ıngafleti burda başlıyor. Dünyayı fethedip evinedönmeplanları kuran efendisine, madem eninde sonundaevinedönecekse neden bukadar uzağa gittiğinisoruyor. Bütün dünyayı gözüne kestiren Pyrrhus'undoyumsuzluğunuve açgözlülüğünüyüceltme amacında değilimelbette. Ancak Cineas'ındüşüncelerini yermek için çokhevesliyim. Bütünbirhayat boyunca evdeoturup hiçyorulmadan yaşamak korkaklıkve tembelliktir, işin kötüsübutembellikfiziksel birtembellikdeğildir. Ev burda yalnızca birmetafor, yukardasözünüettiğimbizizincirleyen sistemlibir döngününkarşılığıdırsürekli evde tıkılmak. Günümüzdebukırılması zordöngüyükendi çıkarları için kullanan ideolojik kuramlarıninsanları hapsetmesineyardım eder bilgedanışman Cineas'ınöğüdü. Bu mahkumiyet kısıtlı çevresinden başka hiçbir şeyden haberi olmayan, bağnaz insanı yaratır. Bağnazinsan medeniyetin baş düşmanıdır. Yerküre üzerindeherhangi birinsan topluluğubarındırmayan yer günümüzdeçokazdır. Dünyanınkara parçalarınınyüz ölçümünüyaşadığımızdaracıkalana oranlamaya kalkarsak eğer kendimizeacırız. Kapana kısılmışlıkduygusu bizi elegeçirirve birçeşit fobi halinegelir. Yadagelirmi bilmemçünkübufazla öznelkonularda genellemeyegitmek oldukça tehlikeli. Ancak gidilmesi gerektiğinidüşünmekten kendimialamıyorum. "Gidersem başkalarına isyan etmiş olurum, gitmezsem isyanımkendime olur"(Sartre, 2016, sf. 48). Sartre'ınbuikilemindeben, başkalarınaisyan etmeyi seçiyorum. Kafamı kaldırıpdışarda ne olupbittiğiniöğrenmek istiyorum, budünyada yalnızdeğilim. Geleneksel panayırda kışlıkerzak depolamak için devesiyle yüzlerce kilometreyol giden Moritanyalı insanlarınhayallerinimerak ediyorum, Medellin'de yıllarca uyuşturucu çetesiyle mücadeleetmekte olan polisinve halkınpsikolojisinimerak ediyorum, Rusya anakarasındaolmasına rağmen hiçbir karayolu bağlantısı olmayan ve dünyayı 'kıta' olarak adlandıran Norilsk'teki insanlarıneğlence anlayışlarını merak ediyorum. İnsanınbiryaşam amacınınolmasıgerektiğini düşünmüyorum amabiramacım olacaksa dünyayı veinsanlarınıkeşfe adıyorum. Madem dünyayı gezdikten sonra yine evine geleceksin, evinden çıkmaozaman diyen Cineas yanılıyor. Belki debugafleti açığa çıkarmak içinbukadar uğraşmadan ebeveynlerimizin geleneksel örneğine başvurabilirdim. Enindesonundayine açkalacaksak neden yemek yiyoruz ki? Sartre, Jean Paul. ÖzgürlükYolları. İstanbul: CanYayınları, 2016 Beauvoir, Simonede. Denemeler. İstanbul: PayelYayınevi, 1982