Vatanından Uzakta Yaşamak

Büyükler çocuklara hep sorar; "Büyüyüp, okuyup yurtdışında çalışacak mısın; lisan öğrenip yabancı okullarda okuyacak mısın?" diye. Tabii ki, küçükken büyüdüğün yerden uzaklara gitmek, yeni maceralar yaşamak, yeni yerler görmek ulaşılmaz bir fantezi gibi gözükür. Çocuk olarak büyüyüp, çalışıp; bunu soran amcaları, teyzeleri memnun etmek; kendi başına egzotik olarak nitelendirilebilecek deneyimler yaşamak istersin. Ama şimdi 20 yaşımdayım ve bu fırsatlara küçükken olabileceğimden çok daha fazla yakınım. Ülkemizin şu anki durumunu da göz önünde bulundurursam; belki de bu söylediklerimi kendi istediğimle değil de; zorunluluktan yapmam ve vatanımı geride bırakmam gerekebileceğini düşündükçe hayaller ve gerçeklik arasındaki farkın ne kadar büyük olabileceğini, küçükken çok güzel gibi görünen bir senaryonun yıllar sonra ne kadar üzücü ve korkutucu hissettirebileceğini anlıyorum. İki yıl kadar önce Almanya'da yaşayan dayımları onların da anne babaları, yıllar önce çalışmak için oraya gitmiş, bir daha geri dönmemişler- ziyaret ettiğim için çıktığım yolculuktan dönerken, Türkiye'ye geldiğimizde göçmen olduğu belli olan bir teyzenin, gümrük sırasında söylediği şey hala aklımdan çıkmaz: "Ne oraya uyum sağlayabiliyoruz, ne de buraya yavrum. Sanki arafta gibiyiz." Bu insanlar, ekonomik durumlarını iyileştirebilmek için; kendileri ve aileleri için daha iyi bir hayat sürebilme umuduyla ülkeden taşınmış, bilinmeyenlerle dolu bir maceraya atılmış, belki de umdukları ekonomik ve fiziki koşulları bulmuş fakat içlerindeki vatan özlemi hiçbir zaman dinmemiş ve o teyzenin de dediği gibi arada derede bir yaşam sürmeye mahkum kalmışlar. Andre Aciman 'ın otobiyografik olarak nitelendirilebilecek Harvard Meydanı romanında da ana karakteri, dünyanın en saygın üniversitelerinden biri olan ve yıllardan beri rüyalarımı süslemiş ve muhtemelen benim için bir rüyadan öteye geçmeyecek olan- Harvard Üniversitesi'nde yüksek lisansını yapan bir Mısırlı. İkinci en önemli karakter ise Kalaş: Boş zamanlarında çapkınlık yapmayı seven, Tunuslu bir taksi şoförü. Kağıt üzerinde aralarında dağlar kadar fark olan bu iki karakter, birbirleriyle hayatlarında büyük bir yer kaplayan ortak bir nokta dolayısıyla derin bir bağ kuruyorlar: İ kisi de Akdeniz'in sıcak ikliminden binlerce kilometre uzakta, birer gurbetçi olarak birisi dünyanın en iyi üniversitelerinde okumak için gelmiş olsa da hasretini çektikleri vatan sıcaklığını birbirlerinde buluyorlar. Kendi kararları doğrultusunda ülkelerinden ayrılmış olsalar da, her insanda doğal olarak oluşabilecek hüznü ve içlerindeki burukluğu, onlar için evi temsil eden birbirleriyle vakit geçirerek dindirmeye çalışıyorlar bir bakıma. Günümüzde de ülkelerinden kaçmaya zorlanmış, evlerini işlerini kaybedip; belki de önceden alışık oldukları standartlardan çok daha kötü koşullarda, hatta sokaklarda yaşamaya mahkum bırakılmış, mesleklerinden olmuş Suriyeli mültecileri gördükçe ve ülkemizin gitgide karışan politik durumunu düşündükçe bana bir zamanlar heyecan verici ve muhteşem görünen hangi sebep için olursa olsun- başka bir ülkeye taşınıp, hayatını orada sürdürebilme, başka bir millete kültürel olarak adapta olma düşüncesi- çok da uzak olmayan ihtimali- benim için artık heyecan verici bir düşünceden çok, korkutucu bir olasılığa dönüşmeye başladı. Kendi isteğinizle ve belirli bir süreliğine olsa bile ülkenizden ayrıldığınızda, yemeklerinden tutun da her sabah ekmek almaya gittiğiniz bakkal gibi en küçük parçalarını bile özleyebildiğiniz ülkenizi sonsuza kadar kaybetmek; sevdiklerinizi, evinizi bir daha göremeyecek olmak benim için hayal edilebilecek en korkunç durumlardan birine dönüştü. "Kendi vatanında bile yabancıdır kanadı kırık kuşlar." (Kulin, 2016). Yine son zamanlarda çok daha sık gündeme gelen göç temasını konu alan Kanadı Kırık Kuşlar adlı romandan bir alıntı. Artık çevremdeki eğitimli ve bu imkanlara sahip insanlardan çok daha sık duymaya başladığım "Olmadı, gideriz. Türkiye'nin artık yaşanacak hali kalmadı." cümlesinin doğru olmamasını; tarih boyunca milyonlarca insan, millet aynı durumu yaş amış, tanıdıkları bildikleri her şeyin göz açıp kapanıncaya kadar yok olmasını seyretmek zorunda kalmış, tüm hayatları boyunca vatanlarından ayrı kalmış insanların biz olmamamız için; şansın bizim tarafımızı tutması için tüm kalbimle dua ediyorum. Küçükken bana "Ee, büyüyünce okuyup yurtdışına gidecek misin bakalım?" diyen amcaların, teyzelerin de belki de bu sözleri üzerlerinde çok fazla düşünerek söylemediklerini; sadece benim mutlu olup geleceğe, eğitimime umutla bakmamı istediklerini ya da gerçekle hayalin arasındaki farkı göz ardı ettiklerine inanıyorum. Bu yüzden de zorla ya da kendi isteğimle; daha iyi bir gelecek için olsa da ülkemi sonsuza kadar terk etme düşüncesi yıllar sonra, küçüklüğümdeki hayallerimden çok farklı -oldukça buruk ve korkutucu- bir hal aldı benim için. SELİ N SOMUNCU