SAHİPLENİLMEYEN YARGI

Sizce ne olabilir bu başlığın bize anlatmak istediği şey? Hayatınızda en çok yaptığınız ama kabullenmediğiniz ne var? Bazen yalan söyleriz ama bunu kabullenmeyiz bazen de suçlu olduğumuzu bilmemize rağmen karşı tarafı suçlamaya devam ederiz. Bunlar hayatımızda çok sık olmasa da yaptığımız ve yapacağımız kabullenmeyişler. Bunlardan hariç öyle bir kabullenmeyiş var ki neredeyse herkes tarafından bilinçsiz bir şekilde yapılıyor ama kimse sahiplenmiyor. Herhangi biri çıkıp, ben bunu yapıyorum demiyor. Çünkü biliyoruz, o kötü bir şey, hayatımızdan atmamız, uzak durmamız gereken bir davranış. Evet, bunun adı ön yargı. Kimsenin kabullenmediği, sahiplenmediği yargı... Çevremize bakıyoruz, gözümüz bir insana takılıyor ve iç sesimiz başlıyor zihnimizi kemirmeye. Giyimi mi kötü? Hırsız olabilir, çantama dikkat etmeliyim. Belki de dilencidir? Benden para isteyebilir, uzak durmalıyım. Metroda kıyafetleri kirli bir adam görünce yine harekete geçip yanına oturmamalıyım diye söyleniyor. Peki, tam tersi mümkün mü? Maalesef, evet. İyi mi giyinmiş? Dilenci olamaz, baksana şu kıyafetine. Hatta bir adım daha ileri giderek insanların özel hayatları hakkında düşünmeye başlıyoruz. Mesleği, yaşı, aile hayatı... Tanımadan, adını bile bilmeden, sadece dış görünüşüne hatta bazen onun üstündeki iki parça kumaşa bakarak o kişi hakkında hemen hemen her şeyi düşünüyoruz. Kafamızda o insanı kendi düşüncelerimiz doğrultusunda değerlendirip ya uzak duruyoruz ya da yaklaşıyoruz. Zihnimizin okyanusunda o insanın gerçekliğini boğarak öldürüyoruz ve kendi düşüncelerimizi yüklüyoruz. Artık onun nasıl biri olduğunun önemi yok, onu tanımamıza gerek yok. O, bizim yargılarımızdan ibaret. Kendini ne kadar anlatsa, ne kadar ben öyle değilim diye çırpınsa da aklımızdaki ön yargı hapishanesine girdi, zincirle bağladık. Yoksa bağlandık mı demeliydim? Onlar mı bizi kaybetti, biz mi onları kaybettik? Bağlandık ve kaybettik. Hala devam ediyoruz bağlanmaya, kaybediyoruz bu ön yargılarımız yüzünden. Karşımıza çıkan fırsatları, insanları ya da olayları olduğu gibi, şeffaf değerlendiremiyoruz. Hep bir parça kendimizden koyuyoruz, gördüklerimizden, yaşadıklarımızdan... Bazen fark etmiyoruz ne kadar ön yargı batağında olduğumuzu. Karşımıza bir söz, cümle ya da bir hikaye çıkınca gözümüzün önünden geçiyor her şey. Beni derinden etkileyen, ön yargı hakkında yeniden düşünmeme, kendimi sorgulamama neden olan cümlelerle Harper Lee'nin yazmış olduğu Tespih Ağacının Gölgesinde adlı kitapta karşılaştım. "Kör, evet, ben buyum. Gözlerimi hiç açmadım. İnsanların yüreğine bakmak aklıma bile gelmedi, sadece yüzlerine baktım. Doğuştan kör... Gözleri görmeyen"(155). Biz de körüz. Biz de gözlerimizi hiç açmamışız, bakmamışız yüzlerine. İki kumaş parçasından etkilenip, yeni hayat hikayeleri yazmış ve etiketlemişiz insanların üstüne. Görmek ister miydiniz? Hepimize bir fırsat sunulsa ve ön yargılı her hareketimizi izleyebilsek? Düşündüğümüz ve aslında olan şeyleri karşılaştırabilsek? Ben isterdim. Tanıdığım bütün insanların benim zihnimdeki yansımalarını ve gerçek hallerini karşılaştırmak isterdim. Eğer öyle davranmasaydım, o kişiye karşı öyle düşünmeseydim şu an hayatımda neler değişirdi diye görmek isterdim. Ön yargılarımdan dolayı kaybettiğim insanları öğrenmek isterdim. Evet, bunlar bizi üzebilir, pişman edebilir ama geçmişe baktığımızda keşke kelimesini içeren cümlelerin çoğu ön yargılarımızdan kaynaklanmıyor mu? Peki, kendimizi nasıl kurtarabiliriz bu masum görünen ama içten içe insanı, insanın hayatını kemiren düşüncelerden? Nasıl parçalayabiliriz zihnimizdeki hapishaneyi? Günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiş, içimize bu kadar işlemiş bir yargıyı nasıl atabiliriz? Belki kabullenmekle başlayabiliriz. Evet, ben bunu yapıyorum, ben ön yargılıyım. Peki, siz? Lee, Harper. Tespih Ağacının Gölgesinde. İstanbul: Sel yayıncılık, 2015.