DENEMELER

Kitaplar ve Sigaralar George Orwell'in yazılarından oluşan bir deneme kitabıdır. Denemelerde genellikle kitaplar üzerinde durulmuş ve kitapların fiyatları ile sigara fiyatları arasında bir karşılaştırma yapılmıştır. Yapıtta işlenen konular genellikle edebiyat dünyasını değerlendiren niteliktedir. Deneme okumayı seven birisiyimdir, serbestçe yazılan belli kurallara dayalı olmayan ve okuması zevkli olan bu türe olan hayranlığım eskiye dayanıyor. Ortaokulda, lisede ve halen deneme kitaplarını öykü kitaplarına tercih ederim. Her bir denemeyle farklı bir insanın fikirlerinde gezintiye çıkarsınız, insanlar düşüncelerini size açar ve o düşünceleri zevkle okursunuz. Deneme tipi diğer yazı türlerine göre kesinlikle daha kolay okunur çünkü denemede işin içine samimi dil girer ve aynı zamanda işin içinden kurallar çıkar gider. Hayatımızın her yerinde kurallar var; yolda, işte, okulda, ödevlerde... Kurallar hayatımızın her yerine girmiş ve adeta hayatımızı işgal etmiş durumda. İnsanlar gitgide makineye dönüşüyor. Peki, hayatımızda kurallara gerek var mı? Kuralsız hiçbir şey düzgün yürümez, kurallar olmadan hayat birbirine girer, içinden çıkılmaz bir hal alır. Peki, kurallarında bir sınırı var mıdır? Kuralların aşırı hal alması insanları aptallaştırır, insanlar bundan sonraki süreçte her şeyi o çerçevede görmek ister, göremeyince de anlamaları güçleşir. Maalesef ki bugünlerde okullarda kuralların yıkıldığı derslere rastlamak pek mümkün değil. Belirli formatlar içerisinde; arada tek boşluk olması, boşluktan sonra parantezin konulması veya konulmaması gerektiği... Bu gibi küçük detaylar insanların olaylara daha başka açıdan bakmalarını sınırlıyor. O kuralları adeta bir robot gibi benimseyen gençler, karşılarına o formata uygun olmayan bir şey çıkında içinde bulunduğu çerçeveden çıkamıyor ve olayı kavramakta güçlük çekiyor. Küçük detaylara takılmayan, öğrencilerin dersleri ve hayatı belli bir kalıba sokmalarının gerekmediği, yaratıcılıklarının geliştiren dersler konulması lazım, mesela Türkçe dersleri gibi. Yazarken ciddi bir makale dili takınmama gerek olmayan, özgürce yazabildiğim nadir derslerden ikisidir Türkçe101 veya Türkçe102 dersleri. Aynı denemeler gibi, denemelerde de yazar özgürce düşüncelerini yazabiliyor. Özgürce yazabildiğim, olduğundan fazla aşırıya kaçan kuralların olmadığı, insanın yaratıcılığını geliştirmeyi amaçlayan ve olması gereken derslerdir bu tip dersler. Ancak, aynı zamanda tam ters bir şekilde öğrencileri belli kalıplarla boğup, gereksiz derecede fazla kuralların olduğu İngilizce derslerini almamız da çelişkili oluyor. Neyse bir bildikleri vardır herhalde. Bilginin değeri ile ilgili birkaç soru sormak istiyorum. Bilginin fiyatı nedir? Bilgi paha biçilemez midir? Bilgiyi parayla satın alamaz mıyız? Okullara ne için para ödüyoruz o zaman, demek ki bilgiyi satın alabiliriz. Dil kurslarına, spor kurslarına, dans okullarına ve kitaplara ne için para ödüyoruz? Bilgi alabilmek için, yani bilgiyi parayla satın alabiliyoruz? Aslında bu yanlış bir görüş olmakla birlikte bizim bilgiye verdiğimizi düşündüğümüz para aslında o paha biçilemez bilgiyi bize öğreten kişinin emeklerinin karşılığıdır. Yani biz bilgiye para vermiyoruz, bilgiyi bize aktarmaya çalışan kişinin eforlarına para veriyoruz, bilgi zaten parayla satın alınamaz. Peki, bilgiyi bize aktaran kişiye ödenen para bazı durumlarda abartıya kaçabilir mi? Öğretmek ve öğretmenlik çok kutsal görevlerdir ve bence bir insana bilgi aktarmak fiyatlarla ölçülemez, eğer ölçülecek olsa bile fiyatı yüksek olmalıdır bence. Bu durumda çok abartılı olmadıkça bilgi almak için ödenen paradan şikayet etmek yanlıştır, özellikle eğlenceye ödenen paradan şikayet etmezken. Mesela "Neden bu kitap 10 lira?" diyenler eğer "Neden bu rakı 60 lira?" demezlerse işte orda bir sorun vardır demektir. O bilgiye sahip olan insanın, birikimini anlatırken verdiği çaba kesinlikle içkinin yapılması için harcanan efordan daha çoktur. Dahası, rakını etkisi birkaç saat sonra geçecekken, kitaptan aldığınız bilgiler size bir ömür eşlik eder, hayatınız boyunca sizinle beraber olur sizi geliştirir. Bu bakıma kitaplara ödenen paraları tartışmak aşırı derecede gereksizdir, o bilgiyi size aktaran kişinin hakkını yememek lazım.