Ben Ben Değilim

Sosyal çevrem "Can çıkar, huy çıkmaz." deyimini hem doğrular hem de yerle bir eder nitelikte. Bunun sebebi de elbette sosyal çevrenin ta kendisidir. İnsanlar iletişim kurdukça doğru yanlış anlayışları değişebilir ve bu doğaldır da. Kişi özünde hep aynı kişidir ama sosyal olduğu için insan değişime açıktır. Alınan bir övgüyle sabitlenen özellik akabinde gelen bir eleştiri ile değişebilir. Bob Dylan'ın hayatını anlatan "I am not There" adlı eserde de beni en çok etkileyen şey zamanla değişen ana karakterin farklı kesitlerde farklı oyuncularla çalışılarak anlatılması ile değişime yapılan vurgu oldu. "Değişim doğanın kanunudur" demekte bir sakınca olmadığını düşünüyorum. Ama doğadaki değişim daireseldir. Mevsimler, su döngüsü, yaşam-ölüm döngüsü hep daireseldir ve dairesel olması açısından değişmeyen bir değişimdir. Bizim irdeleyeceğimiz değişim; insan davranışlarındaki, karakterindeki doğrusal demeyi daha uygun bulduğum bir değişim. Sanatçı, memur ya da öğrenci; herkes insan olmanın, sosyal canlılar olmanın, çevre ile etkileşim halinde olmanın bir getirisi olarak değişime açık olmasının bilincinde olmak kişiyi bir nebze mutlu edebilir. Bunun bilincinde olan bir insan en yakınındaki kişilerin değişimini gözlemlerken hayal kırıklığına uğramaz en azından. Buna değişimin dışardan gözlemi diyebiliriz. Değişme değişen kişi açısından yaklaşırsak durum ikiye ayrılacaktır. Bunların biri değiştiğini kabullenen, "Zaten değişmeyen tek şey değişimin kendisi değil midir?" demeyi becerebilip hayatını sürdüren kişilerden oluşur. Diğer durumdakiler ise hem kendilerini hem çevresindekileri üzme potansiyeline sahip olan, değişmediğini iddia eden kişileri kapsar. Tam da burada bir sorunla karşı karşıya kalıyoruz. Tanıdığımız insanlar gerçekten de tanıdığımız insanlar mı? Daha önce farklı bir kişiliğe mi sahiptiler? Gelecekte tanıdığımız insanlar olarak kalacaklar mı? Sorunu açıklamaya çalıştığım soruların anahtar kelimesi "tanımak". Zamanla aldığım bir ders bana kimseyi gerçekten tanıdığımı iddia etmemem gerektiğini öğretti. İşte yine değişim; ben insanlara güvenirdim zamanında, onlar ise bana güvenin zararlarını öğrettiler ve değiştim. Değişimin boyutu değişen kişinin çevresinde yarattığı şok ile doğru orantılıdır. Hiç sigara içerken görmediğiniz hatta içenlere bırakmasını tavsiye eden bir dostunuz bütün tütün ürünleriyle içli dışlı olabilir, kaba bir tabirle alkolik diyebileceğiniz birisi alkollü içecekleri bir daha ağzına bile sürmeyebilir. "Alışmak lazım böyle şeylere" diyerek sürdürsem sözlerimi yine değişime sürükleyen bir tutum sergilemiş olacağım. Ama gerçekten de alışmak lazım. Gözle görülebilir alışkanlık değişimlerine alışmak işin kolay kısmı bence. Asıl zor olan kişilerin tutumundaki değişimlere alışmak. En yakınınızdaki kişilerin en yakınınızda olmasını sağlayan tutumlarının değişmesi çok can yakıcı sonuçlar doğurabilir. Tam da bu noktada tanımak meselesine dönmekte fayda görüyorum. Çok sevdiğiniz biri onu tanımasaydınız çok sevdiğiniz biri olamazdı elbette. Ama çok sevdiğiniz o kişinin bilmediğiniz, daha önce görmediğiniz tutumları sizi hayal kırıklığına uğratırsa hala onu gerçekten tanıdığınızı iddia edebilir misiniz? Tuhaf bir biçimde değişim kaynaklı olan bunun gibi güven kaybettirici, hayal kırıcı olaylar bir kuralmışçasına birçok kişinin başına gelmiş ya da geliyor. Unutmamak lazım, değişim her zaman gelişim demek değildir. Gelişim olduğu takdirde değişimi desteklerim demek de kanımca pek doğru bir tutum değil. Hiçbir şeyin değişmediği bir dünya, bir toplum düşünün; bu size değişimin gerekliliğini, güzelliğini ve belki de ona katlanmanız gerektiğini gösterecektir. Monotonluktan kurtulayım, değişime ayak uydurayım derken sürekli değişmekten de kaçınmak gerek. Ağacın yaprakları mevsimlere göre yeşil, kırmızı ya da sarı renge bürünebilir ama bu ağaca ağaçlığından bir şey kaybettirmez.