MELANKOLİNİN MAVİSİ VE DELİLİĞİN TURUNCUSU

Hollanda uyruklu, deli adam bir gün boyalarının midesinde daha güzel duracağı kanısına varır. Aynı adam, başka bir gün, kulağından bir tutam kopararak bunu genelevde çalışan kızlardan birisine vermekte bir beis görmez. Üstüne üstlük, tüm hayatı boyunca ancak bir tablo satabilmiş umutsuz ve çıldırmış bir ressam olmaktan başka kimliği de yoktur... Bir kurgu karakteri andıran kişiliği ve yaşantısıyla Vincent, tüm gerçekliğe vurulan bir silleden azı değildir. Hayatında bir kez olsun huzurlu bir dönem geçirememiş olan bu talihsiz adam, hayat hikayesini tablolarına aktarmak konusunda da büyük bir yetenektir. Aklının çarklarındaki bozulmayı ve görüşündeki sarı lekeleri sürrealist bir yaklaşımla olmasa bile, fırça darbelerinin renkleriyle ustaca kondurmuştur tablolarında. Tuvallerine genel olarak bir hüzün ve çılgınlık yapışmışken, özellikle yukarıda eklediğim görsel, Vincent Van Gogh'un Otoportresi en yoğun eserlerinden biridir benim için. Ve inanıyorum ki, ressamın acınası hayatı boyunca en dürüst olduğu portredir. Gözlerin ruhun aynası olduğu mevzuunda neredeyse hemfikiriz. Ve bir bakış üzerine binlerce sayfa yazılabileceğinin de bilincindeyiz. Ben binlerce sayfa yazacak kadar olamasam dahi Vincent'ın bu bakışı üzerine onlarca sayfa yazabileceğimi düşünüyorum. Bir fotoğraftan çok daha özellikli bir eserle karşı karşıyayız zira... Bilirsiniz ki, duygularını maskeleme üzerine uzmanlaşmış insanlar bile bir saniyeliğine dahi olsa mutlaka kendilerini ele verirler. Bir saniyeliğine kendileri olurlar ve ruhlarının yansıması gözlerinde hayat bulur. Bir andır ancak gerçektir... Ondan sonrada, bir daha asla su yüzüne çıkmamak üzere benliklerini göz görmeyecek şekilde kilitlerler. Peki, bir portre ne kadar sürede çizilebilir? Dahası, bir otoportre? Bir saniye değildir elbet, ressamın haftalarını ve aylarını işgal edebilir... Ve ressam, kendini boyarken tuvale nasıl o kadar süre boyunca maskesiz kalmıştır? Kendini maskesiz resmedecek cesareti nasıl bulmuştur? Bunun için çılgın olması gerekir, delirmiş olması! Zaten... Ressamımız delidir. Yine de bu onun dürüstlüğünü lekelemez... Çaresizlikle bakan bir çift göz, korkan bir çift ışık... Yardım isterken, tekmelerle karşılanmış olduğu gerçeğinin soğuk acımasızlığını sırtımda duyuyorum. Tarihte yaşanan bir haksızlığı daha okumaya pek takatim kalmadı, ama anlatmamı da hiçbir şey engelleyemez. Döneminde bir sokak köpeğinden aşağı sayılan o büyük ressam en azından kendini böyle resmedecek kadar acı içinde olmamalıydı. Tedirginliği, gözlerimizi nemlendirmemeliydi... Bütün sanatçıların hakiki boyası acıydı ancak bunun bile bir sınırı vardı. Vincent, bu sınırı aştığında henüz bir çocuktu kilometreler sonra yolculuğunu bir kurşunla acı içinde sonlandırmıştı. Buna rağmen, Vincent, bütün acıyı gözlerinde toplamamıştı. Melankoli, mavi arka planının arasında belli belirsiz bir mor... Biraz dikkatle bakılsa, tüm otoportreye yayıldığı fark edilebilir. Sakalının yoğun turuncusundan, takımının mavisine kadar psikolojik bir bunalımın tanımıdır bu otoportre. Bir sinestezik olsam, dünyanın en hüzünlü şarkısını duymam muhtemeldir tabloya bakınca. Yahut dünyanın en hüzünlü müziğini dinlerken bu renklerin toplamını görmem de bir o kadar olasıdır. Hüznün ve ressamımızın etle tırnak olmuşluğundan mıdır, başka bir duygu hissedemiyorum onun tablolarına bakınca. Vincent'ın ruhundaki büyük boşluğu görmezden gelmek olası gelmiyor bana, mantıklı da değil. Yıllar önce bir cinnetler serisinin kurbanı bu adamı en azından olduğu gibi kabul etmemiz gerektiği kanısındayım. O, kendini olduğu gibi kabul ederken biz de onu var olduğu şekilde, tüm aksaklıkları ve noksanlarıyla kabullenmeliyiz. Uzun lafın kısası, bir kalp kırıklığıdır bu resim. Vincent'ın gözlerinden akan melankoli dünyadaki tüm acıların toplamından hallicedir. İnsanlara olan nefretimi körükleyen de budur, onları sevmemi sağlayan da... Toplumdan dışlanmışlığı, kaygıyı, deliliği, dehayı buluşturmuş renkler kümesidir... Ancak en çok da gözyaşıdır. Çıldırmış bir adamın kalbinden tabloya akan mavi-turuncu ağlayışlardır.