KONUŞMAYI O Ğ RENMEK

İnsan, dünyaya ilk geldiği anda ilkel bir hayvandan neredeyse farksızdır. İçgüdüsel bir dürtüyle çıkardığı ağlama sesi dışında neredeyse hiçbir iletişim becerisine sahip değildir. Ağlayarak çıkardığı ses ise yalnızca huzursuzluğunu belli etmeye yarar. Yani yeni doğmuş bir bebek için yalnızca 2 seçenek vardır: ağlamak ya da ağlamamak, 0 ya da 1, hayır ya da evet. Ancak bu ilkel ağlama dürtüsü çok kısa bir zamanda başka seslere dönüşür. O minicik bedenlerinde saklı üstün taklit etme yeteneği sayesinde bebekler birkaç yıl içinde önce daha anlamlı sesler, sonra kısa kelimeler ve en sonunda da cümlelerle iletişim kurmaya başlar. Peki ilk cümlesini kurduğu anda konuşmayı öğrenmiş olur mu insan ? Konuşmak bir ses çıkarma becerisinin yanında bir düşünme becerisidir aslında. Çünkü bir fikir beyan etmek ancak bir fikre sahip olmakla gerçekleşebilir. İnsan düşünebildiği ölçüde konuşur, konuşabildiği ve paylaşabildiği ölçüde de yeni fikirler edinir. Bir başka deyişle insan konuşarak tartışmayı, tartışarak da yeni fikirlerle tanışıp kendi fikirlerini sorgulamayı öğrenir. Dahası bence hiçbir kitapta ya da hiçbir filmde göremeyeceği ve deneyimleyemeyeceği kadar doğrudan bir yolla öğrenir tüm bunları. Bir fikir ancak o fikri savunan var oldukça kalıcılığını sürdürür. Dolayısıyla o fikri yaratıcısından öğrenmek kadar doğrudan başka bir yöntem olamaz. Peki kurduğu ilk cümlede "Büyüklerin sözüne karışılmaz." şeklinde bir yanıtla karşılaşan, tuttuğu ilk günlükler gizlice okunan, sorduğu sorular saçma bulunup cevapsız bırakılan, karşı çıktığı ilk fikirde ise "asi" ilan edilip azarlanan bir birey, düşünme becerisini nasıl edinebilir? Günümüzde tartışmak bir sorun olarak kabul görüyor. Hatta çoğu zaman kavga etmek ve tartışmak eş anlamlı olarak kullanılıyor. Birisiyle zıt fikirde olmak böylesine korkunçken, bir de bu zıt fikirleri sorgulamak da bir o kadar imkansız görülüyor. Özellikle de çoğunluğa aykırı fikirlerin yanlış, bu fikirleri savunanların ise yabancı olarak görüldüğü toplumumuzda sağlıklı bir tartışma ortamı oluşturmak da oldukça güç. Artık arkadaşlarımızı benzer fikirli kişilerden seçiyor, ailemizde diğerlerinden farklı düşünenlere "Kimden öğrendin bunları sen? " şeklinde sorular yöneltiyoruz. Farklılıkları reddediyor ve hayatımızdan çıkarıyoruz. Bu klonlanmış kişilikler arasında da neredeyse hiç konuşmuyoruz, konuşsak da yalnızca birbirimizi onaylamak için getiriyoruz kelimeleri yan yana. Dolayısıyla bir önceki yılla aynı düşüncelerimiz, benzer bakış açılarımızla sürüklenip gidiyoruz kendi hayatlarımızda. Belki de haksız olmayı kabullenemeyeceğimiz için korkuyoruz düşüncelerimizi sorgulamaktan ve tartışmaktan. Bu nedenle de farklılıklardan kaçıyor, kendimize olabildiğince benzer olan kişilerle çevreliyoruz etrafımızı. Böylece de düşünmekten kaçıyor ve tam anlamıyla zihnimizi zehirliyoruz kendi korkularımızla. Oysa Osman Çakmakçı'nın da "Konuşmak işte insanın kendi kabuğunu soymasıdır. Karşılıklı konuşmak ise karşılıklı olarak kabuklarımızı soymamızı gerektirir." sözleriyle ifade ettiği gibi bir parçacık cesaretle yepyeni şeyler öğrenebilir ve gelişebilir insan. (35) Umarım gelecekte sokaklarında düşüncelerin tartışıldığı, her bireyin farklı, her düşüncenin özel görüldüğü ve hemen hemen herkesin konuşma becerisine ve biraz da olsa cesaretine sahip olduğu yerlerde büyür çocuklar. Çünkü ancak böyle yerlerde toplumlar gelişir, değişir ve olgunlaşır. Bir köşe yazarının da söylediği gibi "Konuşma, insanın aklını kullanma sanatıdır." (Wilson) ve bu eylemin bir ihtiyaçtan bir sanata dönüştüğü o vakit, cahilliğin önündeki en büyük engel olan sorgulama korkusu da kendiliğinden yok olur ve adil, özgür ve eşitlikçi bir dünya oluşur.