İnancını Yitirmeden, Olduğun Gibi

Bazı kitaplar vardır, birkaç kez okunması gereken. İçerik bakımından karışık ya da anlaması zor olduğu için değil de yapıtta yer alan hayata ve düzene dair sorgulamaların hafızalarda yer etmesi için. Veronika Ölmek İstiyor benim için bu anımsanması gereken iletileri içeren kitaplardan biri. Paulo Coelho'nun akıl hastanesinde tecrübe ettiklerinden yola çıkarak yazdığı kitabı, Veronika adında genç ve güzel bir kızın intihar denemesiyle başlıyor. Veronika, çevresindeki insanların hayranlık beslediği ve sahip olduklarından ötürü gıpta edilen bir insan ancak kendisinin olması gerektiğini düşündüğü insan için gösterdiği çaba onu yıpratıyor ve intihar girişimiyle sonuçlanacak bir hayatının anlamını yitiriş sürecine sokuyor. Gözlerini akıl hastanesinde açtığında, kendisini öldüremediğini ancak aldığı yüksek dozda ilaç yüzünden kısa bir ömrü kaldığını öğreniyor. Zamanının kısıtlı olduğunun bilincinde, bir akıl hastanesi uzamının toplumsal dayatmalardan uzak doğasında hayatı yeniden tecrübe etme fırsatı yakalıyor. Yapıtı okurken insanlığın aslında her zaman benzer sorunlardan muzdarip olduğunu keşfettim. Veronika hayatı çekilmez kılan öğelerden sıyrıldığında yeniden sevmeyi öğrenmişti; peki, bir şeylerin yaşamaya değer olduğunu keşfedebilmek için olayların bu noktaya gelmesi gerekli miydi? Dünyayı yeni yeni gözlemleme fırsatı bulan bir çocuk için hemen her şey merak edilesidir. Çevresini öğrenirken başlarda davranışların gerekçelerini sorgular çocuklar. Ardından belirli sınırlar çizer büyürken, bir yığın peşin hüküm ve öğrenilmiş patikalarla dolar zihinleri. Davranışlar zamanla daha az sorgulama gerektirir çünkü çoğu şeyin kısa yolunu, en Geçer, 2 azından "olması gerektiği" biçimini zaten öğrenmişizdir. Yalnız kalmanın zayıflık olduğuna, içinden geldiği gibi yaşamanın dışlanmaya eşit olduğuna inanırız gizliden gizliye ama bunu itiraf etmekten çekiniriz arkadaş çevrelerinde; çünkü biliriz, inandığını ulu orta söylemek de ayıplanır toplumda. Neticede korkularla ve "olması gerekenlerle" bezenmiş bir döngü çıkar ortaya... Var olanda yer edinmeye çalışırken ne çok kalıba soktuk kendimizi, ne çok üzüldük ne çok yıprandık yontmaya çalışırken köşelerimizi... Hepsi daha çok uyabilmek içindi düzene, kabullenilebilmek için belki bir nebze daha fazla. Belki dedik "şu türlü bir insan olursam daha çok severler". Başkalarının algılarına göre işledik elimizdeki malzemeyi, toplumda açık bir pozisyon arayıp durduk doldurabilmek için. Sevilmeye, kabullenilmeye o kadar çok ihtiyacımız vardı ki onların uğruna her şeyi göze aldık. Kendimize bir "görüntü" yarattık önce. Bu, olursak kabullenileceğimizi düşündüğümüz insanın bir yanılsamasıydı. Sonra tüm çabamız bu görüntüye uygun davranmak oldu. Peki, elimizde ne kaldı? Gıpta edildik belki çevremiz tarafından, yenilmez addedildik, güçlü... Hayat enerjimizi tüm bu sıfatları kazanmaya çalışırken tükettik, kendimiz olmak için gereken enerji hep eksik kaldı. Tasarladığımız görüntünün ardındaki insan ne severdi, neler onu beş yaşında bir çocuk gibi hayat dolusu güldürürdü, unuttuk. Birileriyle birlikte olabilmek için kendimizden vermeyi, içimizdeki insanla yalnız kalmaya yeğledik... Birilerinin bir "şeyi" olmak bu kadar önemli miydi? Olmasaydık, eksilir miydik? Olduğumuz insanı şekillere sokmaya çalışmasaydık, yetseydik bir biçimde kendimize... İlkel içgüdüler ele alındığında çokluk halinin hayatta kalmayı sağladığını söyleyebiliriz ama işlerin çıkmaza girdiği nokta, hayati riskin bulunmadığı anlarda bile birlikteliğe ihtiyaç duymamız. Birliktelik halinin olumsuz olduğundan söz etmiyorum ancak başkalarına yaranmak adına kendini tüketmek, kabullenilmek için verilen fedakarlıklar ve istenmediği halde ses çıkarılmayan oluşumlar kişiyi çıkmaza sokan etkenlerdendir. Arkanızda olduğunu Geçer, 3 düşündüğünüz bazı insanların aslında yaşamınızı ne denli zorlaştırabileceğini tecrübe etmişsinizdir mutlaka. Hayatınıza gönüllü olarak aldığınız bu bir takım kimselerin, sizi nasıl "garanti" insanlar olarak gördüklerini bilirsiniz. Çoğu durumda haklılardır da aslında. Onların istekleri bireylere dönüşürüz bilinçli ya da bilinçsizce. Birliktelikler huzursuzluk kaynağına evrilse dahi yalnız kalmaya yeğleriz öbür türlüsünü. Çözümün bu olmadığını ve sizi, çizdiğiniz görüntü sayesinde seven insanların pek de kalıcı olmadıklarını anlarız önünde sonunda. Dilerim anlarız ve dilerim geç olmaz çünkü halihazırda olduğunuz insanın, düşlediğiniz görüntüden bir eksiği yok. Hiçbir zaman da yoktu. Kendine yetebilmek, sizi tasarladığınız görüntü sayesinde dikkate alan insanların sevgi yanılsamalarından çok daha değerli.