İnsan ve Sınırları

İnsan sınırlı bir canlıdır, tıpkı evrendeki diğer canlılar gibi. Aslında bence, insanı diğer varlıklardan üstün kılan hiçbir özelliği yok, belki insanoğlunun düşünebilmesi ya da konuşabilmesi, ayrı iki özelliği olabilir. Ancak, insanın sınırlılığını ele alırsak, bu yetenekler yaşadığımız yeryüzündeki diğer canlılar üzerinde bir üstünlüğünün olmadığını gösterdiğini düşünüyorum. Bence, bir üstünlüğün olması için mükemmel olmak, sınırsız yeteneklere sahip olmak, sınırsız bir düşünme yeteneğine sahip olmak ve bunun yanında sınırsız bir şekilde karşımızdaki insanı hem tam olarak anlayabilmek hem de aklımızdaki düşüncelerimizi, içimizde hissettiğimiz duygularımızı, karşımızdaki insana tam olarak aktarabilme yeteneğinin olması gerektiğini düşünüyorum. Bu yeteneklerin hiçbirine sınırsız bir şekilde sahip olamadığımız için üstün değiliz. Belki kimimiz diğer sevimli canlılardan üstün olduğumuzu düşünebilir, ama onlar ne kadar sınırlıysa biz de o kadar sınırlı canlılarız aslında. Değerli yazarımız Osman Çakmakçı'nın Konuşmanın İmkansızlığı Üzerine Bir Diyalog isimli eserini okurken, insanın sınırlılığı hakkında daha keskin fikirlerim oluştu. Konuşmayı sınırlı eden öncelikli şey, sahip olduğumuz kelimelerin sınırlı oluşu. Aklımızdaki hiçbir düşünceyi kelimelere aktarırken, tam olarak ne düşündüğümüzü aktaramıyoruz ya da neler hissedebildiklerimizi tam anlamıyla dile dökemiyoruz, bir de bunun yanında karşımızdaki insanın neler dediklerini kendi tecrübelerimizle harmanlayıp o şekilde anlıyoruz ve yorumluyoruz. Özellikle günümüz insanının kendini düşünme eğilimi var daha çok ve bu da birbirimizi anlamamızı sınırlandıran bir engel. Bundan dolayı kendimi yorgun ve bitkin hissediyorum birileriyle konuşurken. Yakınımdaki insanların beni çok iyi anladıklarını düşünmüyorum. Herkes kendi tecrübelerine dayanarak, kendi bilgi birikimine göre insanları yorumlar bu doğal bir şeydir, insanın doğasında olan bir şey, çünkü bizi biz yapan düşüncelerimizi şekillendiren tecrübelerimizdir, fakat bazen o kadar benlikçi oluyor ki insan, karşısındaki insanın bir birey olduğunu, kendine ait düşüncelere sahip olduğunu unutabiliyor ve birbirimizi anlamakta sınırlı olduğumuz halde, bu şekilde tamamen birbirimizi anlamıyoruz. Ayrıca, ben de bazen çevremdeki insanları duyamayabiliyorum. Geçen haftalarda bir arkadaşımla küçük bir tartışma yaşadık. Tartışma sebebimiz hiç belli değildi. Ne ben biliyordum nedenini, ne de o. Birkaç gün konuşmadık birbirimizle nedensizce. Ben konuşmak istedikçe o benden uzak durdu, o konuşmak istedikçe ben ondan uzak durdum. Sonra sakince düşününce, birbirimize gerçekten haksızlık ettiğimizi gördüm. Aslında ben de büyük haksızlık eden taraftaydım. İkimiz de birbirimizi ufak bir konuda anlamadığımızı fark ettim ve bu ufak konu, fındık kabuğunu doldurmayacak cinsten. Konuşurken ben kendi bildiğimi okumuşum, o kendi bildiğini okumuş. İkimiz de kendi kafamızdan konuşurken birbirimizi duymamışız. Sözde karşılıklı muhabbet ediyoruz, fakat gerçekte bir muhabbet değil sadece kendi düşüncelerimizi dağınık bir biçimde kendi kafamızdan konuşurmuş gibi konuşmuşuz. Birbirimizi hiç anlamamışız aslında ve bu da tartışmaya sebebiyet vermiş. Birbirimizden özür dilemeye çalışsak da hala kendi kafamızdan tasarlayıp kendi içimizde tekrar tekrar tartıştığımız için birbirimizden uzak durmuşuz. Aslında bu da bizim sınırlı varlıkla olduğumuzun göstergesi. Hem birbirimizi anlamamışız hem de konuşmayı kendi kafamızdan eksik ve taraflı yorumlayıp birbirimizden tamamen kopmuşuz. Karşılıklı aynı ortamda, aynı atmosferde olsak bile, ikimiz de farklı dünyalardaymışız sohbet anında. Ama o da bu durumu fak ettiği için aramız düzeldi çünkü aynı frekansta olamasak bile sınırlılığımız yüzünden, ikimizde yakın frekanslar yakalamış olduk böylelikle. Sınırlarımız bizi bazen zor durumlara düşürse de bazen de ortak alanlarda buluşmamıza neden oluyor. Biz mükemmel varlıklar değiliz yapabildiklerimiz; düşüncelerimiz ve anlatabildiklerimiz yeterliliklerimizle sınırlı. İşte bu yüzden sabırla dinlemeye anlamaya ve ona göre davranmaya özen göstermeliyiz. Bu hayatta sınırlarımızın bizi sınırlamaması için çaba göstermeliyiz. Ya sizce?