Baskı, Birey ve Kaçınılmaz Toplum

"Benim oğlum büyüyünce doktor olacak.", "Onun yaptığı da iş mi? Beş dakikada yaparım ben onu.", "Herkes ne yapıyorsa sen de onu yap, dikkat çekme kendi üzerine." Bu sözlerden en az birini hayatınızın bir noktasında kesinlikle duymuşsunuzdur ve büyük ihtimalle bunu ya anneniz ya babanız ya da bir arkadaşınız söylemiştir. Peki bu sözler değer verdiğiniz bu insanlar tarafından söylendiğinde ne hissetmiştiniz, hatırlıyor musunuz? Belki biraz şaşkınlık biraz üzüntü ama asıl olarak baskılanmaya karşı hissedilmiş bir sinir ön plana çıkmıştır onca duygu arasından. İşte Normal Olmak Varken Neden Mutlu Olasın'da da durmaksızın baskılanmaya karşı hissedilen bu karmaşık ama bir o kadar da güçlü duygular düzgün ve akıcı bir dille okura sunuluyor. Bu eserden bir şeyler çıkarmak için durmaksızın baskıya mağdur kalmış olmaya da gerek yok zaten çünkü günlük hayatımızda karşılaştığımız en küçük bir baskı bile eserin anlattığı duygularla aramızda bir bağ kurmamıza yardımcı oluyor. Bu sayede de Winterson'ın bize anlatmak istediğini rahat bir şekilde anlıyoruz ve kendi toplumumuzla arasında bir bağ kuruyoruz, toplumumuzun ve ailelerimizin bizlere yaptığı baskılar bizim gerçek huzura erişmemizi engelliyor. Neredeyse hepimizin kişiliğimizi kazanmamızdaki en büyük etken aile dediğimiz toplumun küçük bir parçası. Ailelerimiz bizi çocukluğumuzdan itibaren denetim altında tutuyor ve bizi şu an olduğumuz kişilere çeviriyor. Bu süreç esnasında attıkları adımlar bizi büyük oranda etkiliyor ve son yüz yılda ailelerin çocuk yetiştirirken en sık kullandıkları yöntemin çocuklarına baskı uygulamak olunca ortaya büyük problemler çıkıyor. Bir düşünün, kendi adına kararlar almaktan korkan, özgüveni daha çocukken sökülüp alınmış bireyler. Bu tür insanlardan oluşmuş bir toplum hayal etmek pek de zor olmamalı çünkü bu toplumun kendisinin içinde yaşıyoruz. Daha çocukluğumuzdan itibaren "Bu çocuktan çok iyi mühendis/doktor olur." gibi söylemlerle karşı karşıya kalıyoruz ve bu üstümüze büyük bir yük bindirip toplumumuzu şu anda bulunduğu içler acısı konuma getiriyor. Bunun daha çok kültürel nedenlerden kaynaklandığını söylemek de pek yanlış olmaz açıkçası, çünkü Türkler var olduklarından beri her zaman en iyisini istemişlerdir ve onu ele geçirmek için de ellerinden geleni yapmışlardır. İşte mühendislik ve doktorluk gibi meslekler de toplumda daha yüksek statüye sahip oldukları için aileler tarafından her zaman daha fazla rağbet görmüşlerdir. Oysaki diğer mesleklerin de statü anlamında bir farklarının olmadığını fark ettiğimiz zaman toplumumuz belki de saplandığı yerden çıkar ama o zamana kadar kendine güvenmeyen ama yeterli gazlamayla en kötü olduğu halde en iyiyi elde etmeye çalışan insanlardan oluşan bir toplumda yaşamaya devam edeceğiz. Tabi toplumun birey üzerindeki etkisi de küçümsenecek gibi değil ne de olsa içinde yaşadığımız toplumdan etkilenmemiz neredeyse imkansız. Çevremizdeki binlerce insanla birlikte yaşıyoruz, alacağımız en küçük karar bile toplumu büyük oranda etkileyebiliyor bu nedenle de seçim yapmamız gerektiğinde toplum baskısını omuzlarımızda hissediyoruz. Mustafa Amca'nın kulağımıza "Bu da yapılır mıydı ya?" diye fısıldadığını duyuyor buna göre bir seçim yapmaya çalışıyoruz. Oysaki bunu düşünerek yaptığımız bu seçim bizim gerçek düşüncemizi yansıtmıyor, toplumun bize uyguladığı baskıdan dolayı alınmış sizin olmayan bir karar bu. Üstelik aldığımız bu kararlar akşam yemeği seçiminden başlıyor meslek seçimine kadar genişliyor, yani toplum baskısı hayatımızın yönünü değiştirebilecek bir seçimi de sadece yemek seçmek gibi önemsiz bir seçimi de etkiliyor. Peki toplumun bireyden neden böyle beklentileri var? İlk cevap, daha önce de bahsettiğim, içinde bulunduğumuz toplumun kültürü, ikicisi ise devletin izlediği politika. Ülkemizin gündemiyle daha iç içe olduğum için Türkiye üzerinden gideceğim. İzlenen eğitim politikaları, özellikle her şehirde bir üniversite projesi, toplumumuzun bireylerden beklentilerini aşırı derecede yükseltti. Ülkemizin marangoza, tesisatçıya yani ara kademe elemana da ihtiyacı varken açılan tüm bu üniversiteler insanları bu tür ihtiyaç duyulan mesleklerden uzaklaştırıyor. Birey ara kademe eleman olarak işe girdiğinde etrafındakilerinin gözünde statü kaybediyor, bu nedenle de bu tür meslekler tercih edilmiyor. Baskıya neden olan ikinci bir politika ise kadın erkek eşitliği. Hükümetimiz her ne kadar bu konuda bir sıkıntı olmadığını meydanlarda bağıra bağıra söylese de haberlerde gördüğümüz kadarıyla erkeklerle kadınlar arasında tam bir eşitlik olduğunu söyleyemeyeceğim. Bu durum toplumun kadınlar üzerine yaptığı baskıyı arttırıyor, kadınlar herhangi bir seçim yapacakken kadın- erkek eşitliğine inanmayan bazı cahilleri göz önünde bulundurmaları gerekiyor. Görüyoruz ki ülkemizin hatta dünyamızın, insanlar üzerine uygulanan bu baskıyı ortadan kaldırmak için daha çok yolu var. Bu baskı da ortadan kaldırılmadığı sürece genel bir huzur hali elde etmek oldukça zor. Oysaki atılacak küçük adımlarla hem birey hem toplum hem de devletler kolay bir şekilde değiştirilebilir ve huzurlu, ideal bir toplum oluşturulabilir.