Mort

Ankara Atatürk Lisesi mezunuyum. Kızılay, Sıhhıye; Strazburg, İzmir Caddeleri bütün lise hayatım buralarda geçti ve bilindiği üzere çok da parlak değil bu yerler. Pis bir gökyüzü, adliye ve Numune Hastanesi'nden dolayı sürekli tedirgin insanlar, egzoz gazıyla karışık ucuz tavuk döner kokusu -İKİ BUÇUK LİRAYA TAVUK DÖNER Mİ OLUR- ve Ankara'nın bilinen ve sövülen griliği. Oraları düşündüğümde genelde biraz kir, döküntü aklıma gelir ve meşhur olmalarının sebepleri sadece Taş Mektep'in bulunması ya da yerdeki Selena Gomez fotoğraflı sonsuz sayıda travesti, seks işçisi kartları değildir. Onlar resmen mesaili çalışır, sabah dokuz akşam beş. Dükkan sahibi gibi, o alanın tapusunu almış gibi her gün milimetrik olarak aynı yerde bulunurlar; kimi zaman çocuklu, kimi zaman tek. Tahmin ettiğiniz gibi onlar, dilenciler. Dilenci görünce aklıma Madagascar çizgi filminin çizgi dizisi geliyor. Orada Mort diye bir hayvan var. Bölümlerin birinde hayvanat bahçesini arılar basıyor, hayvanlar ne yapsa çıkaramıyorlar arıları. En son zeki penguen Mort'u kullanma fikrini sunuyor. Mort arı sokmasından hiç zarar görmüyor çünkü onu bir kalkan koruyor, "Cahillik kalkanı". Dilencilerde de bunun benzeri olduğunu düşünüyorum, hemen dilencilere cahil dediğimi düşünüp lince girişmeyin. Yolda yürürken biri elinde gülle dadanır ve ne söylerseniz söyleyin gitmez. Yanınızda karşı cinsten biri varsa kesinlikle sevgiliniz olur, ne söylerseniz söyleyin bir etkisi olmaz, kalkanı onu sizin sözlerinizden koruyordur. Demeye çalıştığım kalkan böyle bir şey. Bizim onlara karşı önyargılarımız var. Haberlerde gördüğümüz "DİLENCİNİN 3 TANE EVİ VARMIŞ" ya da "DİLENCİNİN BANKA HESABINDA 300000 LİRA BULUNDU" gibi haberler bizi onlardan uzaklaştırıyor, ki zaten uzağız. Kimi zaman tehlikeli olabildikleri düşünülünce uzaklaşmamız normal ancak tehlikeli olanlar sadece onlar değil, gördüğümüz her insan en az onlar kadar tehlikeli olabilir. Arkadaşım bu tehlikeyi üzerine giderek atlatabileceğini düşünüyor, onlarla yakın iletişim kurarak mesela. Dilenen bi' çocuk gördüğünde para vermiyor, çünkü o paranın "dilenci ebeveynler"e gidebileceği ihtimali var. Dandik, sosyal mesaj dizilerinde gördüklerimizden. O yüzden beraber büfeye gidiyorlar, istediği şeyi alıyor büfeden. Hem yardım etmiş oluyor hem de yardımın nereye gittiğini kesin biliyor. Herkes mutlu. Çalışabilecek durumda olan bir insanı dilenmeye itecek şey nedir? Bu sorunun mantıklı bir cevabı olduğunu düşünmüyorum. Sokakta, orada burada oturup acınası bir şekilde insanlardan medet ummaktansa herhangi bir yerde çalışmanın daha mantıklı olduğunu düşünüyorum. Ancak Aslıcan Kalfa-Topateş, Dilenciler: Türkiye'de Yoksulluk ve Dilenme Kültürü kitabında "dilenme kültürü" diye bir kavramdan bahsediyor. Bu kavram da kısaca insanlar dilendikçe bu yapısal hale geliyor, kendi yaşam alanlarını, kavramlarını, iletişim biçimlerini oluşturuyorlar. Ben de bunun aileden, arkadaşlardan aktarılabilecek bir şey olduğunu düşünüyorum, baba mesleği dediğimiz olay gibi bu da aktarılabilir bence. Yine de kafama yatmıyor ancak duyduğum en mantıklı açıklama bu sanırım. Peki dilenen insanları azaltmak için, insanları dilenmek zorunda bırakmamak için neler yapılabilir? Çok yoksul insanlara yapılan sosyal yardımlar artırılabilir, yanlış hatırlamıyorsam bazı ülkeler işsiz vatandaşlarına süresiz ödemeler yapıyordu(Türkiye'deki işsizlik maaşları 6, 8 ve 10 ay süreli) Ya da kökten çözmek için bu insanların bir şekilde istihdama katılımını sağlamak, asgari ücreti artırmak, asgari ücretli işleri daha güvenli hale getirmek ve yeni iş olanakları sağlamak olabilir. Bu konu üzerine daha da düşünülebilir, benim aklıma "Tercih olarak dilenci olunabilir mi ?" geliyor, ancak gerçekten daha fazla düşünemiyorum, bugünlük bu kadar. Burak Başaran