KADIN SESİ'NİN "GÜR"LEMESİ

Anne Carson Sesin Cinsiyeti yazısında, eski uygarlıklardan bugüne, ataerkil toplumda yetişmiş ve buna göre şekillenmiş eril zihniyetin kadın sesine bakışını incelemiştir. Kadının kendi sesine hakim olamadığını ve bunun erkekler tarafından kontrol altında tutulmaya çalışıldığını ortaya koymuştur. Bu deneme kafamda farklı düşünceler uyanmasına sebep oldu. İlk olarak, tarihi açıdan kadın ve erkek tarafından çıkarılan sesler karşılaştırılmıştır. Bir insan hakkında fikir sahibi olmamızda sesi oldukça büyük ölçüde etki eder. Kadın mı erkek mi, iyi biri mi, mutlu mu; tüm bu soruların cevabını bir bireyin yalnızca ses tonunu duyarak anlayabiliriz. Eski Yunan ve Roma edebiyatından elde edilen verilere göre kadın sesi medeniyet dışı, hayvansı ve ürkütücü görülürmüş. Bu sebepten bastırılması veya uzak tutulması gerekirmiş. Tıpkı yazıda verilen bir örnek gibi: "Odysseus eliyle yaşlı kadın Eurykleia'nın ağzını kapatır ve şöyle der: 'ou themis' : 'Tam da şimdi bağırmana izin yok. İçinden sevin...'." (26) Buna ek olarak günümüzden bir örnek vermek gerekirse yakın zamanda hükümet sözcüsü Bülent Arınç'ın milletvekili Nursel Aydoğan'a "bir kadın olarak sus" demesi örnek gösterilebilir. Bu da demek oluyor ki erkek egemen zihniyet değişikliğe uğramadığı gibi fiili olarak da kadınların susturulma durumu bastırılmamış ve bugüne kadar önlenmeye çalışılmamıştır. Bu eski inanışa göre sözlerini bilmek, idare edebilmek erkeğe has bir özellik olarak görülür. Erkek sesi otokontrol, sağgörü, akıl sağlamlığı ve düzen çağrıştırır. Bu görüş hem sosyal bağlamda hem de etik anlayışı olarak patriarkal düşünceyi oluşturur. Kadın cinsinin ise "emir veren" bir tonu neredeyse hiç olmamıştır. Kadın için yöneten sıfatından çok erkek sözüne uyan ve iffetli sıfatlandırmaları uygun görülür. Eğer bir kadın için daha fazlası görülüyorsa, bunun bir yanılsama olduğuna inanılır. Ve ne zamanki bir erkek duygusallaşsın, o zaman sahip olduğu ton "kadın gibi"dir. Bu sebeple günümüzde bile bir erkeğe edilebilecek en büyük hakaret onun "kadın gibi" davranmasıdır. Geçenlerde bununla Ekin Arıcı ilgili kısa bir film izlemiştim. Bir kadın pedi markasının araştırması için bir grup farklı yaşlardan kadın ve erkeğe kız gibi davranmanın farklı şekillerini soruyorlar. Örneğin, genç bir kadına "kız gibi" top atması söylendiği zaman normalde yapabileceğinden daha düşük bir kuvvet ve kararlılıkla topu atıyor. Aynı şey küçük bir kız çocuğuna söylendiğinde ise olanca gücü ile topa kuvvet uyguluyor. Peki, bu cinsiyet kavramı ne zaman oluşmaya başlıyor? Küçük kız kendi gücünün farkında iken ondan yaklaşık 15 yaş büyük genç bir kadına kendi cinsini güçsüz görmesine sebebiyet veren şey nedir? Cinsiyet kalıplarının kadına olduğu kadar erkeğe de yük getirdiği temel bir varsayımdır. Çünkü erkek mütemadiyen kendini, hareketlerini ve ses tonunu kontrol etmeli, hiçbir zayıflık göstermemelidir. Birey erkek olmasına rağmen kadınsı özellikler sergiliyorsa ataerkil toplumda yeri kadınlarla eşittir hatta belki de bir erkeğin kadınsı tavırları etik karşılanmadığından daha altta bile yer alabilir. Günümüz dünyasında kendi isminden söz ettiren kadınlar ise geldikleri noktada kadınsı özelliklerinden sıyrılmış şekilde bulunmaktadırlar. Kadınların erkeklerden beklenildiği gibi bir davranışa bürünmedikleri sürece politikadan uzak durması beklenmektedir. Örneğin Birleşik Krallık eski başbakanı Margaret Thatcher, sert yapısından dolayı demir leydi unvanını almıştır. Daha güncel olarak verilecek bir diğer örnek ise Almanya başbakanı Angela Merkel'dir. Merkel'in bu kadar söz sahibi olmasının sebebi ise Almanya'nın çok güçlü bir ekonomiye sahip olması ve dolayısıyla diğer ülkelerin zorunlu olarak Almanya ile ilişkilerini korumasıdır. Angela Merkel denildiğinde ise benim zihnimde canlanan siyah takım elbiseli kısa saçlı keskin bakışlı bir kadındır. İnsanlar farklı özellikleri sayesinde kendini gösterebilen, bu şekilde var olan varlıklardır. Anne Carson'ın cinsiyete dayalı olarak kişinin olması gerekenler gibi bir ayrım yapılmasını sorgulaması da oldukça haklı bir eleştiri olmuştur. Öncelikle ben, Türkiye'de yaşayan ve her gün farklı alanlarda haksızlığa uğrayan hemcinslerime tanık olan genç bir Ekin Arıcı kadınım. Buna dayanarak her bir bireyin aynı özeleştiriyi yapmasını ve hatayı önce kendilerinde, kafalarının içinde yatan zihniyette aramalarını doğru buluyorum. İğneyi başkasına, çuvaldızı kendine batırmak misali, önce kendi hatalarımızın farkına varmalı, daha sonra kadın cinsini suçlayacak noktalar aranmalıdır. Referans: Carson, Anne. Sesin Cinsiyeti. İstanbul: Metis Yayınları, 2015.