Deniz Benim Abim Değil

Tahminlerime göre ister okulda, ister evde, isterse de herhangi bir başka yerde apolitik olmakla suçlanan tek genç birey ben değilimdir. Bir Türk genci bu suçlamayı bir hocadan, yaşça büyük bir aile üyesinden, politik olmakla övünen bir arkadaşından veya ülke gündemi buna uygunsa sokakta veya otobüste tanımadğı bir amca veya teyzeden bile işitebilir. En azından geçen hafta sınavlardan sonra biraz vakit bulmuşken elime Can Dündar'ın Abim Deniz kitabını aldığımda normalde telefonda mesajlaşmaktan kafasını kaldırmayan bir arkadaşımın bile beni "apolitik" olmakla suçlaması bende bu kanıyı uyandırdı. Sadece Deniz Gezmiş ile ilgili bir kitap okuduğum için sorgusuz ve sualsiz bir şekilde "solcu" olmam gerektiğini düşünen insanların çevremde çok büyük bir sıklıkla bulunması beni yoruyor. Kaldı ki bu insanların büyük bir kısmının kitap Deniz Gezmiş ile bağlantılı olmasa bile sadece Can Dündar tarafından yazıldığı için gene bu yüzeysel yorumu yapabileceğinden şüphelenmiyor değilim. Bunun üstüne birde "Sen politika ile ilgilenir miydin?" gibi söyleyen kişinin komik olduğunu sandığı ama sadece kalitesiz bir alaycılık denemesi olan söylemler de var ki onlara hiç değinmiyorum. Bütün bunlar bir araya gelince denizde boğulur gibi hissediyorum. Belki çok "uç" bir örnek olacak ama merak edip Hitler'in Kavgam kitabını okumak için yahudi düşmanı olmam veya ırkçı olmam mı gerekiyor? Etrafımdaki çoğu insanın galiba bu soruya vereceği cevap "Evet". Bu insanların büyük bir kısmı da yaşıtlarım olduğu için yeni Türk gençliğini ya apolitik ya da kolay etkilenebilir olmakla suçlayan daha yaşlı nesillerede gönlüm rahat bir şekilde "Hayır. Siz, haksızsınız." Diyemiyorum. Kişisel olarak herhangi bir olayda herhangi bir kişinin tamamen tarafsız olacağına inanmadığım gibi, tarafsızlık denen olgununda günümüz toplumunda çok abartıldığını düşünüyorum. Aksine bence her bireyi aşırı politik veya ideolojik kökenli olmasa dahi herhangi bir konuda taraflı bir şekilde bir görüşe sahip olması gerekiyor. Çünkü birbiriyle zıtlaşan görüşler olmadıkça, bu görüşlerin birbiriyle kaynaşmasından bir "sentez" oluşmadıkça sosyal ve toplumsal ilerlemenin mümkün olmadığı görüşündeyim. Ancak burada önemli bir detayı atlamamak lazım. Bir görüşe sahip olmak ile, o görüşü mantık sınırlarına kadar ve ötesinde savunmak, sempatizanlık yapmak farklı şeyler. Peki bir görüşe sahip olmak ile, bir görüşü mantık sınırlarının dışına kadar "uç" bir şekilde desteklemek arasındaki farkı nasıl ayırt edebiliriz? Bu sorunun cevabı bence basit. Makul ve uzlaşmaya açık olmak; bu da az önce bahsettiğim "sentez"i oluşturmayı kişisel bir şekilde haklı çıkma çabasının önüne koymayı gerektiriyor. Şimdi 70'lerdeki sağcı-solcu çatışması Türkiye'nin tarihinde büyük bir yere sahip kocaman bir kara leke. Yakın tarihimizde böyle bir dönem varken apolitik olmanın da politik olmanın da yerine göre bir "suç" olarak görülmesi kimilerince çok doğal. Bu düşünceyi değiştirmek içinde okumak, okuyarak tartışmak, bir sentez oluşturmak ve insanların fikirlerini değiştirmek için çaba harcamak lazım. Nitekim beni Abim Deniz'i okumaya iten asıl sebep buydu. Deniz Gezmiş'in kardeşiyle olan mektuplarını okuyarak onu daha iyi anlamak istiyordum. Sonuçta Türkiye'de Deniz Gezmiş ile ilgili soru sorduğunzuda genellikle alacağınız iki cevap vardır. Ya kendisinden çok iyi bahsedilir, ya da çok kötü. Özellikle Abim Deniz'i okuduktan sonra bu iki cevabında yanlış olduğu kanısındayım. Benim yeni cevabım ise şu; Deniz Gezmiş niyeti iyi, idamı büyük bir hata ve tarihimizde kara leke olan biri, ancak ne niyetinin iyiliği, ne idam edilmese bu ülkeye yapabileceği katkılar solculuğu "uç"lara çekerek yaptığı ve bugün yapılsa hemen herkes tarafından "terör" sayılabilecek eylemleri haklı çıkarmayan trajik bir figür. O yaşta devlet tarafından öldürülüp trajik bir figür olmamak zaten bir seçenek değil. Ama eğer bugün hala dışarıda, yukarıda veya aşağıda bir yerlerden Türkiye'ye bakıp gülümseyebiliyorsa belkide hem Türkiye hemde yeni gençlik için tünelin ilerisinde bir yererde hala bir umut ışığı var demektir. Tibet Üstünkal