DALİ TİYATRO MÜZESİ

Dünyanın en büyük sürrealist objesi sayılan bu müze 1960'ların başında bir belediye tiyatrosuymuş. Ancak İspanya iç savaşında tahrip olunca, Salvador Dali burayı bir müzeye çevirmeye karar vermiş. Müzenin dizaynından inşaatına kadar her işin başında durmuş, her şeyi o tasarlamış. Böyle olunca müzeyi gezmek, Dali'nin dünyasına girmek anlamına geliyor. Barselona'ya gidip Dali'nin müzesine gitmemek olmaz deyip çıktık yola. Müzenin dış duvarları ekmekle kaplı, çatılarda devasa yumurtalar var. Yapıyı ilk gördüğünüzde bile, o andan sonra göreceğiniz hiçbir şeyin sıradan olmayacağını anlıyorsunuz. İçeriyi görmek için daha çok heyecanlanıp, sabırsızlanıyorsunuz. Girişte sizi üzerinde bereket tanrıçası heykeli duran, Dali'nin daha önce kullandığı bir arabanın olduğu avlu karşılıyor. Rehber size orayı tanıtırken, siz nereye bakacağınızı şaşırıyorsunuz. İçeride duvarı boydan boya kaplayan üç tane resim var. Ben bu kadar büyük resmi, nasıl bütünü görmeden çizebiliyor diye hayret ederken, resimde bir de gizli yüzler, objeler olduğu söyleniyor. Yani müzeyi gördüğünüz ilk on dakika bile, Dali'nin dehasına hayran kalmanıza yetiyor. Müzeyi gezmeye devam ederken, o çok ünlü tabloyu görüyoruz. Belleğin azmi ya da başka bir deyişle eriyen saatler. Gördüğünüz anda resim kendinizi çok farklı hissettiriyor. Resmi geçip ilerlerken aklınız hala orada kalıyor. İster istemez sürrealizmin başyapıtlarından olan bu eseri sorgulamaya başlıyorsunuz. Saatler neden eriyor, belleğin azmi neye karşı? Toprak ıssız ve karanlık, adeta ölümü çağrıştırıyor. Masanın üstündeki cep saati akmasını engelleyemeyeceğiniz bir sıvı gibi. Aktığında toprağın onu içine çekip yok edeceği bir sıvı. Kurumuş ağaç dalında asılı duran saat zar zor dengesini bulmuş, en ufak bir rüzgarda kayıp düşecek gibi. Ne zaman geleceğini bilmediği o rüzgara kadar vakti var ama ondan sonra düşmeye direnmek ölüme direnmek kadar anlamsız olur. Küçük saatin üstündeki karıncalar ise sanki akreple yelkovanı yiyerek zamanı durduruyor, saatin erimesini engelliyor. Yerde yatan şekilsiz yüz, saatin ağırlığına dayanamayıp, sonsuz uykusuna dalmış gibi. Bu kadar karamsarlığın yanı sıra ışığın toprağa vuruşu, uçsuz bucaksız deniz insana huzur veriyor. Sanki eriyen bütün saatler toprağa karışıp, eninde sonunda denizlerine kavuşacaklarmış gibi. Kendi cennetleri onları bekliyormuş gibi. Peki zamanın akıp gitmesi neden? Vaktin nasıl geçtiğini anlamayacak kadar mutlu oluşumuzdan mı, yoksa hayatı aceleye getirişimizden mi? Artık herkes bir yerlere yetişme çabasında, günlerin kısalığından şikayetçi. Bu kadar koşuşturma sırasında kimse dönüp o gün ne yaşadığına bakmıyor, günün değerini bilmiyor. Dönüp geriye baktığında ise hep aynı cümle: "Zaman nasıl geçti hiç anlamadım." Herkes zamanı yavaşlatmaya çalışıyor, hep mutlu olduğu anda kalmak, o anları hatırlamak istiyor. Belki de belleğin azmi bunun için. Daha çok hatırlamak. Hatırladıkça, zaman değer kazanacak ve geriye bakıldığında görünen şey koskoca bir hayat olacak. Peki ya görmek istemediklerimiz? Bir sevdiğimizi kaybettiğimizde umabileceğimiz tek şey zamanın daha hızlı geçmesi, o meşhur sözdeki gibi her şeyin ilacı olmasıdır. Herkesin doğduğu andan itibaren erimeye başlayan bir saati var. Her ayrılan parçasıyla daha hızlı eriyen bir buz parçası gibi. Elimizden zamanı en iyi şekilde değerlendirmekten başka bir şey gelmez. Eğer süremizin sonuna geldiğimizde; hatırlayabildiğimiz güzel anılarımız, zorlukların karşısında dimdik duruşumuz varsa, sevdiklerimizde, toplumda, takip edilecek izler bırakabilmişsek, toprağa karışırken denize varacağımızı biliriz. İşte belleğin azmi budur bence. Akan zamana ayak uydurmak ve onu yararlı kılmak. Bunları düşünmeme neden olan müzeyi ve resmi yapan zekaya şapka çıkarmamak elde değil.