Bilgehan Salih Uyhan

En güzel ütopya Platon'un hayalindeki 'Devlet' miydi acaba? İnsanların doyumsuzluğu gereği her insan hayatta her şeyin en iyisini ister. Bunu isterken hayatın kendisinin, en iyi eylemlerin gerçekleştiği ortamların da en iyi olmasını ister ve kendi kafasında kendi en iyilerine göre bir ütopya kurar. Kimse kimsenin ütopyasını yargılayamaz ve bu durum herkese göre değişir. Her ne kadar bu durum tamamen öznel bir olay olsa da ya da ben öyle olduğunu iddia etsem de "Evet bu olması gereken, ütopik, ancak ideal bir statü" dediğimiz bir ütopya profili var: Platon'un Devleti. Peki bunu bu kadar kabul görünür kılan ne diyeceksiniz. Zamanın filozofu öyle bir kanıtlara dayandırarak ideal profil çizmiş ki incelerken çürütüp "Hayır bana göre bu böyle değil" diyemiyorsunuz. Günümüze kadar birçok yazar ve düşünür tarafından tekrar tekrar yorumlanan bu ideal profil bizleri günümüzde yaşanan olayları bile yorumlatabilirken bulduruyor. O zaman ki yaşam standartlarına kıyasla bugün bile eğitimimizin, odaklanılması gereken sınıfın, savaşların ve ordu kavramının nasıl düzenlenmesi gerektiğini Alain kitabında çok güzel gösteriyor. 21. yüzyılda hala belli bir adı her ne kadar aristokrat kesim olmasa da kendini gösteren düşünen, elit kesimin yönetimde ne kadar söz sahibi olmadığını ama olması gerektiğini; bir ülkenin(ÇİN) ekonomik statüde bir anda kapital seviyesinin artmasının dünyada oluşabilecek yan etkilerinin; yeniden bir ülkenin birbirleriyle büyük bir savaş halindeyken (RUSYA-AMERİKA SOĞUK SAVAŞ) yaşanan çağa yan etkilerinin nasıl olduğu, olabileceği, olması gerektiği bu ütopya da çok güzel sergilenmiştir. Peki bu ütopya bence neden mi önemli? Benim de kendi kafamda canlandırdığım kendi ideal yaşantım elbet var ve sadece hayalini kurup bir gün gerçekleşebileceği ümidi bile beni mutlu edebiliyor. Öyle mutlu edebiliyor ki o hayali yani kendi ütopyamı gerçekleştirme yolunda beni motive ediyor. Tıpkı kapitalist dünyanın gerekliliği gibi eğer çok çalışırsan çok elde edersin mantığı aslında... ancak bu sefer çok elde etmek için değil kendi en iyimi elde etmek için çabalıyorum bir bakıma. Sadece benim için geçerli olan bir durum değil tabi ki bu; etrafımızı, yaşadığımız toplumu incelediğimiz de herkesin kendi en iyisini yani kendi ütopyasını yaratıp gerçekleştirmek adına çabaladığını net bir biçimde hem sorarak hem gözlemleyerek öğreniyoruz. Bu sonuçlara da aslında yine Alain "Devlet"i yorumlarken değiniyor ve bunu yaparken yine Platon'un çağlar öncesi düşüncesinde bile insanlarda bu çabanın hep olduğundan bahsettiğini gösteriyor. İnsanlar için kendi ütopyalarını şekillendirirken bu ütopyadan, bu ideal devletten, bu ideal düşünceden yaralanmalarının sebebi de tam olarak işte bu: Her şeyin istisnasız ön görülüp yazılmış olması, kendi benliğimizin dış bir gözden görülüp yorumlanması... Bu yorumlardan ve ön görülerden feyz alıp hayata aslında bir bakıma daha sıkı tutunmamız kendi ideallerimizin peşinden koşmaya değer kılıyor ve kendi ideallerimizin peşinden koşmamız her ne kadar 'ütopya: erişilemez ideal olan' anlamına gelse de bizleri bu noktada erişmiş sayıyor. Eğer her şeyi birçok felsefi görüşe göre mutlu olmak için yapıyor isek işte bu tam mutluluğun anahtarı ve ardından koşulması gereken bir yol. Fakat bunun için önce bir ideal belirlemek ilk adım. Bu yazıyı yazmamdaki amaç her insanın içinde olan ama toplumsal kabul gereği farkında olmadıkları, daha küçük yaştan itibaren şekillendirmeye başladıkları, dillerde "ideal" diye dolanan ütopyaların önemini göstermekti. Bunu yaparken Alain'in Platon'un ne kadar şeyi bugün bile gösterebildiğini ve yaşanan olayların ütopyalarımızı nasıl etkilediğini gösteren yorumundan yararlandım.