KADİM BİR İYİLİK ÖYKÜSÜ

Bir filmden beklentimiz ne olmalıdır? İzlediğimiz bir film sonunda herhangi bir duyguya kapılmalı mıyız? Bana kalırsa, her filmin etkisi bize farklıdır. İzlediğimiz bir filmden sonra bazen üzülürüz, bazen seviniriz, bazense şaşırırız. Bu duygulara yol açan genellikle izlediğimiz filmlerdir, kendimiz değil. İzlediğimiz filmler bizim bazı duygulara kapılmamıza neden olur. Ama bazı filmler vardır ki onlar sadece bize gerçek hayattan bir sahne yansıtır. Sizin anlayacağınız, bazı filmler kapıldığımız duyguları bizim seçmemizi ister. İşte, David Lynch'in yönettiği 1 Ocak 1980 yapımı olan "Fil Adam"(The Elephant Man) isimli film de bu türden bir eser. Film, İngiltere'de vücudunun yüzde 80'i bozuk olduğundan dolayı ait olduğu toplumdan dışlanmış bir adamın topluma kazandırılma sürecini anlatıyor. Soğuk bir kış akşamı izlemeye başlıyorum Fil Adam'ı. Filmin henüz daha ilk dakikalarında bir ürperme hissediyorum. Bunun nedenini en başta dışarıdaki karanlık ve soğuk havaya bağlıyorum. Ama film ilerledikçe neden ürperdiğimi daha iyi anlıyorum. Beni asıl ürperten olayın John Merrick'in Fil adam hastalığına yakalanan kişi ve filmin başrol karakteri yaşadıkları olduğunu anlıyorum. John Merrick vücudundaki bozukluktan dolayı dış görünümü normal insanlara nazaran oldukça farklıdır. Bu farklılığı gören Bytes adındaki birisi onu bir sirkte zorla çalıştırır ve onun üzerinden para kazanır. Ama bu durum fazla sürmez çünkü bir gün Frederick Treves adında bir doktor gelir ve John Merrick'i tedavi etmek istediğini söyler. Bundan sonra doktorumuz gününün büyük bir çoğunluğunu John Merrick'i tedavi etmek için geçirir. Bu tedavi süreci devam ederken bir akşam doktorumuzun kendisini sorguya çektiğini görürüz. Kendi kendine şu soruyu sorar: Neden John Merrick'e yardım ediyorum? Bu soru aslında insanlığın geldiği noktayı belirten bir sorudur. Neden mi diye soracaksınız, hemen söyleyeyim çünkü bu sorunun sorulmasına gerek yoktur aslında. İyilik zaten karşılık beklemeden yapılan bir şey değil midir? Ama doktorumuz kendine bu soruyu sorar ve şöyle düşünmeye başlar: Ona yardım etme amacım sadece onu iyileştirebilmek mi yoksa asıl amacım tedavi edilmesi neredeyse imkansız bir hastayı tedavi eden bir doktor olmak mı? Bu sorgulama sahnesinde filmi durduruyorum ve biraz bu soru üzerinde düşünmeye başlıyorum çünkü bu soru, bu yeni "modern" dünyada üzerinde durmamız gereken bir soru. Bugünlerde karşılığını beklemeden iyilik yapan bir insanı bulmak neredeyse imkansıza yakın. İnsanlar iyilik kavramının ne olduğunu unuttular ve ona yeni bir anlam yüklediler. Yaşadığımız bu modern zamanlarda iyilik kavramı bireysel bir anlam kazandı ve şöyle algılanmaya başlandı: İyilik, bireysel olarak kendine bir yararı dokunmaktır. Ama bu demek değil dünyadaki tüm insanlar bu kategoride. Bazen, bu "modern" dünyanın sahip olduğu iyilik kavramını bilmeyip, eski kadim zamanlardaki iyilik anlayışına sahip insanlarla da karşılaşıyoruz. İşte, Dr. Frederick Treves de bu türden bir adam. Film ilerledikçe anlıyoruz ki doktorumuzun tek amacı John Merrick'e yardım edebilmek. Belli bir noktadan sonra doktorumuz artık kendini adeta bu göreve adıyor ve gününün büyük bir bölümünü John Merrick'in tedavisi üzerinde geçiriyor. John Merrick de bu büyük iyilik çabası karşısında elinden geleni yapıyor. Bu birlikte ortaya konan emek bir gün karşılığını bulur ve John Merrick iyileşebileceği maksimum düzeyde bir iyileşmeyle hastaneden ayrılarak yeni hayatına merhaba der. Filmimiz bu görüntülerle biter. Aslında burada "bitmek" fiilini kullanmak biraz yanlış bence çünkü "Fil Adam"(The Elephant Man) adlı film arkasında onca düşünce bırakmıştır, bu sebepten o aslında sürekli hatırlanacak bir film. Sizin anlayacağınız, her başarılı film gibi Fil Adam da bizi pek çok açıdan etkiler ve bazı konularda düşünmeye sevk eder. Bu filmdeki konumuz ise son zamanların önemli meselelerinden olan "iyilik" mevzusuydu. Filmde, Dr. Frederick Treves bize eski, yani kadim, zamanlardaki iyilik kavramının ne kadar değerli olduğunu gösterdi. Eğer siz de bu "iyilik" mevzusu üzerinde yeniden bir sorgulama yapmak istiyorsanız, "Fil Adam"(The Elephant Man) sizin için doğru film...