İçinde yaşadığımız modern toplum. Kurallar tarafından şekillendirilmiş ve büyükler tarafından yönetilen vahşi yaşam yansıması. Peki, bu kuralları kim koyuyor? Kendimize ait olan yaşamımızın iplerini kimler ve neler elinde tutuyor? Ve bu ipler gevşerse halk kendini yönetebilir mi? Bunlar ancak yaşadığımız toplumdan soyutlanabilen ve sisteme kullanıcı açısından değil yönetici açısından bakabilen vatandaşların cevaplayabileceği sorular. Biz aklı ile hayvanlardan ayrılan basit kullanıcılar buna ne cevap vereceğiz? Halkın olan yaşamını idare etme hakkı sahiden de halka mı aittir? Gelin buna Christopher Nolan'ın yönettiği Dark Knight filmi yardımıyla bir açıklama yapmaya çalışalım. Her bir vatandaş, hangi ülkede ve kıtada olursa olsun mantığı ile yaşamaya ve toplumun kurallarına uygun olarak "iyi bir vatandaş" olmak üzere başta aileleri, daha sonra da okul ve çevre tarafından eğitilmektedir. Peki, iyi bir vatandaş gerçekten kendi yaşamının iplerine sahip midir? Bu sorunun cevabı kişisel olabilmekle birlikte aslında oldukça gizli ama nettir. Hayır. İplerimiz yazılı olan, adına anayasa ve yazılı olmayan adına ahlak dediğimiz kuralların elindedir. Günlük yaşamımızda bundan şikayetçi olmamakla birlikte yıllar geçtikçe, emekli maaşımız devlet kontrolünde olduğunda ya da kredi notunuz düşük olduğundan çocuğunuz için ihtiyaç kredisi çekemediğinizde sorgulamaya başladığımız değerlerdir bunlar. Ve neredeyse herkesin bu sorgulayışta aynı cevabı verdiği su götürmez gerçeklerdir: "Elimiz kolumuz bağlı." Peki ya bağlı olmasaydı? Yönetim halka ait olsaydı? İstediğiniz zaman kredi çekebileceğiniz ve istediğiniz kadar maaş alabileceğiniz bir sınırsızlıklar ütopyası. O zaman bizi anarşiden kim koruyacaktı? Seçtiğim filmde de görüldüğü gibi şehrin yönetiminin halka verilmesi baştan militanların oyun parkı haline gelse de, toplum çökmekten kaçamadı. Çünkü insanların hayal ettiği kendi kendini besleyen ve büyüyen sosyalist düzen hiçbir zaman diktatörler olmadan gerçekleşemedi. Ve insanları koyunlar gibi gören bu çobanlar koyunların gözünde kurtarıcı unvanı aldı, toplum kaderinden kaçamamış oldu. Çünkü gerçek anarşi kurtulma gecelerinde değil arınma günlerinde ortaya çıkandır ve ne hikmetse arınmayı yapanlar da toplumun vazgeçemediği, fikirler yumağı halinde gelip işin içinden çıkamayan basit vatandaşlara yol göstermek için doğan büyüklerimizdir. Kurtulamadığımız bu koyun-çoban oyununda yazılı kurallar olmadan neler olabileceği konusunda artık bir fikrimiz var gibi. Diğer bir açıdan baktığımızda, sizce ahlak değerleri olmadan ne olurdu? Anneniz size hiç kızlara el kalkmaz demese ya da okulda merhamet duygusunu hiç tatmamış olsanız? O zaman kim suçlu kim masum bilebilir miydik? Film de verilmiş muhteşem bir örnek üzerinden bu konuyu ele alalım. İki adet feribot hayal edin. Birinde şehir hapishanesi mahkumları, diğerinde masum insanlar. İkisinde de diğer feribottaki patlayıcıları tetikleyecek kumanda bulunuyor. 5 dakika içinde karar verilmezse iki feribot birden patlayacak. Peki, kim katil olacak? Bu sorunun yöneltildiği birçok insan; mahkumların soğukkanlı olduğu ve gözlerini kırpmadan patlatacakları kanısındadır. Fakat bir şeyi unutuyorlar. Neden masum vatandaşlar "onlar zaten şansını kullandı" demesinler? Ve patlatan taraf vatandaşlar olsa, bu senaryoda artık vatandaşlar yeterince "masum" mudur? İşte ahlaki değerlerin sorgulandığı ve maskeleriyle dolaşan insanların karanlık taraflarının ortaya çıktığı anlardan; "kriz durumları". Aklı sosyal hayvan olan insanın en büyük sınavı, işte bu maskeyi taşımaktır. Ve en masumundan en suçlusuna herkesin deliliğini sakladığı, onu kendinden ve toplumdan koruyan bu maskeler iyi bir vatandaşın gerçek yüzüdür. Peki, siz kimsiniz? İyi bir vatandaş mı? Maskeler ardında yaşayan bir sosyopat mı? Elinize tetiği aldığınızda basan taraf olacağınızdan ne kadar eminsiniz? Kendinize ben böyle bir insan değilim dediğinizde kendi kendini yalanlayan benliğinizin yorgunluğunu hissedeceksiniz. Çünkü hepimiz masumuz, tabi ki sadece karşıdan bakıldığında. Eğer bu maskeler düşerse? Kendinizi uzay boşluğunda karadeliğin içerisine çekilen gezegen gibi maskesi düşmüşlerin (Toplumda biz onlara suçlu deriz.) arasına ait hissedersiniz. Yolda yürürken ezdiğimiz yüzlerce karıncadan farksız olan insanları düşünün o zaman. Ne kadar çaresizler görüyor musunuz? Bir kişiyi indirebilecek kadar kalabalıkken maskenin ardını görünce korkudan ne yapacağını şaşıran bir avuç maske sadece. Ve yarattığınız korku karadeliğin içine doğru sürüklenirken bir patlama, bir dokunuş, bir dürtme görevi görüyor. Sizde kaçınılmazı yaşıyorsunuz. Çünkü delilik yerçekimi gibidir. Tek ihtiyacı olan küçük bir dürtmedir. Naci Arda Şahinoğlu Görseller: www. pinterest. com