AKSİ YALANLAMAK

İnsanları yargılamanın getirdiği tatminkar duyguların aldatıcılığı, ideal halini hayal etmeye çalıştığımız kişiliğimizi bir anlığına olağandışı bir mükemmeliyetteymiş gibi görmemize sebep oluyor. Ucu bize dokunmayan hataların, hiçbir bağdaşma kuramayacağımız ilişkilerin ve tamamen yabancı bireylerin ardından konuşmanın getirdiği yalancı güven; anlamsızca sanki tecrübe edilecek, öğrenilecek bir şey kalmamış, hiç düşmemiş ve hep başı dik yürümüş gibi bir ruh haline sokuyor insanı. Anlık şapşallıklarının, kontrol edemedikleri tutkularının, düşünmeden hayata geçirdikleri aceleci kararların kurbanı olmuş insanları, basitleştirip yerden yere vurmak ne adil ne de kabul edilebilir. Maalesef hepimiz buyuz. O hatayı yapıp yere düşen de biziz, yere düşeni tekmeleyen de. Biz kendi korkaklığını, eksikliğini ve egoist tavrını göz ardı etmeye çalışırken yansımasına bakmaya, mükemmel olmadığını görmeye dayanamayan kendine yabancı varlıklarız. Biz aksini yalanlayanlarız. İnsanın kendi içindeki şeytanlıklardan, içgüdülerinin yaratabileceği tutkulu hatalardan ürkmesi ve bu hissi o ortaya çıkıp gözünü kör edene kadar baskılayarak unutma çabası gerçekten ilgi çekici olduğu kadar acizce. Kafamızda, düşüncelerimizde idealleştirdiğimiz "insan"ları ve onlara ait olabileceğine inandığımız prensipleri, değerleri ve erdemleri içselleştirmeye çalışma çabamızın kendimizle böbürlenmemize neden oluşu, bu hayalin parçası olmayanları gördüğümüzde kendimizi bu hayale sahip olmakla daha çok yüceltmemize sebep oluyor. Bencil dediğimiz insanları, bireye yani kendilerine olan düşkünlükleriyle suçlarken bensizliğimizi göstermemiz gereken zamanda, biçareleri barındıran kuyuya düşmemek için yardım isteyene elimizi uzatacağımıza biz de düşeriz korkusuyla uzaklaşıyoruz kuyunun başından. İdeallikten ne kadar da uzak değil mi? Bazıları bunları hayatta kalma becerisi, içgüdüsel korunma çabasıyla bağdaştırsalar da bu evrimleşmemişliğin ta kendisi. Farkındayım, ben de onların arasındayım ama artık kendimi yalanlamamaya çalışıyorum. Gerçek bir birlikteliğin getireceği güven ortamının, düşmenin utancıyla yüzünü kapamaktansa dostundan başın dik yardım isteme cesaretini gösterebilmeni sağlayabileceği hayali beni umutlandırıyor. Biliyorum, daha o kişi değilim; biliyorum daha yargılamanın sarhoşluğundan ve bağımlılık yaratıcı etkisinden kendimi tam olarak alıkoyamıyorum, ama Bir Kadının Yaşamından 24 Saat'in başkarakterinin dediği gibi "İnsanları yargılamaktan değil, anlamaya çalışmaktan zevk alıyorum" (2016, sf. 23) diyebilmek istiyorum. Aslında halen o idealleşme çabasındayım, hayalperestlikle suçladıklarımdan biri olduğumu ima ediyormuş gibiyim yani belki biraz çelişkideyim veya fikirlerimin hamlığından ötürü kendimi açıkça anlayamıyorum. Ama asıl anlatmaya çalıştığım artık birlikte idealleşelim istiyor olduğum, çünkü başka şekilde bu türsel bozukluktan, kibrin getirdiği yargılama vebasından kurtulacağımız yok. Bayan C'nin, başkaraktere olan minnettarlığı, bu adamın vebadan arınmış olmasından geliyor. Yaklaşık yirmi yıl önce kendi yaptığı hataya düşen, kısa zamanda alevlenen ve ona tüm sorumluluklarını unutturmuş tutkuya teslim olan Madam Henriette'ye sanki o yirmi dört saat yaşanmamış, tüm olanlar bir yabancının anılarıymış gibi suçlaması halimizi çok güzel özetliyor. Baştan çıkarılmalarının, hataya düşmelerinin kolay olduğunu göstermek; iradelerinin zayıflığını belirtmekle aynı anlamı taşıyor insanlar için. Dürüstlüğü, ideallik prensiplerinden biri olarak görülebilecek bir erdemi, sadece kendimizi daha ideal gösterebilmek için bir kenara itmemiz ne kadar ironik değil mi? Maalesef tutarsızlıkların kaynağı olduğumuz sürece geriye gitmekten başka seçeneğimiz, ileriye dönük evrimleşmeyi ertelemekten başka şansımız olamayacak. Kibrinin kurbanı olan Bayan C'nin yıllar önce içine düştüğü utancı başkalarını yargılayarak yenme çabası bizlerin kendi yanlışlarımızı görmezden gelmemize benziyor. Bunun acizliğini kavramak, kendini unutmaya, aksine yabancılaşmaya çalışmanın ne kadar geriletici olduğunu anlamak bizim için dönüm noktası olacaktır. Basitliğinden yakındığımız yanlışların kabulü bizi öne taşıyacak olan adım çünkü. Dermanı dertte bulmak, hem tekmelenen hem de tekmeleyen olmak yerine bir olmak, bizi "biz" yapacak. Ne zaman ki özünü unutan, aksini yalanlayan ve duyarsızca yargılayandan; duygudaşlık kurarak anlamaya, tekmeleneni savunmaya çalışana döneceğiz o zaman aynada kendimizi de görebileceğiz.