(Vincent Van Gogh – Theo'ya Mektuplar)

Medeniyetin başlangıcı deniyor yazı için. İnsanlar yüzyıllar önce dumanla, dağa taşa oydukları resimlerle iletişim kurmaya çalışırken yazının bulunmasıyla medeniyete bir adım yaklaşılmıştır. Peki, biz bu medeniyet elçisini nelere alet ettik, neler yaptık onunla? Yazıyı bulan ya da bulunması için gayret eden, bu amaç için çabalayan ilk insanların amacı neydi bilmiyoruz. Acil durumlarda yardım istemek için mi yoksa beraber yaşadıkları insanlara mesaj vermek için mi net bir bilgi yok fakat bildiğimiz bir şey var ki o günlerden bu günlere yazının kullanılış amacı ve yeri çokça değişmiş durumda. Öykü, şiir, deneme bunlar edebi yazınlar olarak bir köşede dursun biz gelelim günlük konuşmalara. Konuşurken söylediklerini geri alabilir mi insan ya da zamanı geri çevirip en baştan başlayabilir mi derini anlatmaya? Böyle bir şey konuşurken elbette mümkün değil ama yazarken durum farklı. Konuşurken karşınızdaki insanı kıracak bir söz söylediğinizde zamanı geri almak istediğiniz ya da "Özür dilerim düşünmeden söyledim." dediğiniz olmuştur. Oysaki düşünmeden konuşamaz insan, bu mümkün değildir fakat uzun uzadıya düşünüp yapılan konuşmalar da sohbet etmek demek değildir. Bu durumda yazıda daha çok düşünüp daha çok zaman harcıyoruz. Pişman olmaktan korktuğumuz cümleleri düzeltip karşımızdakine düzeltilmiş halini iletme şansı buluyoruz yazarken. O zaman kabul etmeliyiz ki yazı, konuşma kadar samimi değildir. Bunları söylüyorum çünkü edebi bir tür olan mektup hayatımıza girdiğinden beri insanlar daha çok düşünüp daha az konuşur oldu. Yazmak zaman alan bir uğraştı ve yolculuğunun bile uzun bir hikayesi olan mektuba sığacak şeyler onu bekleyene ve çektiği yola değer cümleler taşıyor olmalıydı. Fakat zamanla bu durum da değişti. Mektuplaşma hızı arttıkça insanlar ne söylediğine önem vermez oldu hatta öyle ki gönderilen kişi bile artık o kadar dikkate şayan değildi. Hız insanın düşmanı oldu. Yıllar önce birine yanlışlıkla mektup atmanızın imkanı yokken şimdilerde hızlıca yazılan bir sms'i rehberde yapacağınız küçük bir harf hatası ile konuyla alakası olmayan birine yollayabilirsiniz. Bu da bir şey mi dediğinizi duyar gibi oldum. Haklısınız değil. Mektup ile başlayan, insanları edebiyata bir adım daha yaklaştıran bu durum teknolojiyle beraber bırakın insanın edebiyatla olan bağını neredeyse ana dilleriyle olanı bile kopardı. Yazının başına gelmeyen kaldı mı çıktığı bu tarihsel süreçlerdeki değişimlerle dolu yolculuğundan beri? Neler alet etmedik ki yazıya. Kötü bir fikri savunmak için, kimi zaman birini aldatmak ona yalan söylemek için kullandık, kimi zaman da alay ettik yazıyla. Üşendiğimiz, yazmaya sıkıldığımız kelimeleri hatta cümleleri kendimizce kısalttık. Bir takım işaretler çıktı. Sevindiğimizi, üzüldüğümüzü, şaşırdığımızı temsil eden şeyler. Ünlemin yerine koyduk onları. Yazıyı bir şeylere alet etmenin ötesinde, onu değiştirdik, yeri geldi hakaret ettik. Bam teline dokunduk ve yazı artık o ilk insanın ne amaçlarla kendini feda ettiği yazı olmaktan çıktı. Tüm bunları düşününce bırakın yüz yüze konuşmadaki samimiyeti, mektuplaşmanın edebi hali de insanların mesajlaşma hızını farkında olmadan dezavantaja çevirmesiyle kayboldu ne yazık ki. Yolculuğu da kendisi gibi bir hayat, bir hikaye taşır mektubun. İçinde emek vardır, gönderilen kişiye sunulan en derin hisler vardır, bekleyiş ve umut doludur sayfalar. Eğer siz de duygu eksikliğinden nasibini almış sms'ler okumaktan bıktıysanız açıp gerçek bir mektup okumanızda fayda var. Buna en güzel örneklerden birisi ki beni en çok etkileyen- hayatını sanata adamış bir ressamın kardeşine yazdığı mektuplardır. Kimi zaman kardeşine olan öfkesini kimi zaman da sevgi ve özleme rastlarken dönemin sanat anlayışına, siyasetine ve konuşma diline de yaklaşıyor okur. Ünlü ressam Van Gogh'un kardeşi Theo'ya yazdığı mektupların toplandığı kitap Theo'ya Mektuplar bu bağlamda iyi bir başlangıç olacaktır.