Memed

Edebiyat dünyasında onları okuyabildiğimiz için kendimizi şanslı hissetmemiz gereken onlarca yazar var. Franz Kafka, Stefan Zweig, Emile Zola bu isimlerden sadece birkaçı. Bu ustaların arasında bizim topraklarımızdan yetişmiş, aynı havayı kokladığımız öyle bir isim var ki, Türk Edebiyatının en başarılı eserlerinden birini ortaya koymuş, tam anlamıyla bir destan yaratmış. Yaşar Kemal'in İnce Memed'i hakkında ne dense az. Bu bağlamda unutmak zor, İnce Memed elime ilk geçtiğinde serin bir Haziran gecesi. Sevdikleri tarafından iyi kitaplar tavsiye edilme şansım yine nüksetmiş, İnce Memed önerilmiş tarafıma okumam için. "Adaş" olmamızdan mıdır nedir kanım çabucak ısınmış ve hemen bir tane edinip okumaya başlamışım. İnce Memed'in kapağını açıp kapamakla yazarın başarısından olsa gerek- çok bir süre geçmiyor, kalınca bir kitap olmasına rağmen kime sorsam aynı gün içinde okudum cevabını alıyorum. En kötü durumda iki gün diyenler oluyor ki İnce Memed bunları fazlasıyla hakediyor. Eserin içine girdiğinizde sizi ilk olarak Çukurova karşılıyor. Yazar öyle bir anlatıyor ki çevreyi şaşırmamak mümkün değil. Yaşar Kemal'in Türkçeyi ne kadar ustaca kullandığının, betimleme yeteneğinin ne kadar güçlü olduğunun birer örnekleri bu cümleler. O sözlerini bitirdiğinde, Çukurova'nın her yanını, gizli köşelerini biliyormuş gibi hissetmemek elde değil. Çukurova'nın görkemli tanıtımından sonra asıl kahraman, baş kaldırma amacıyla doğmuş İnce Memed'le tanışıyoruz. İlk başlarda onun o kırılgan fiziğine, naif ruhuna, ilerleyen sayfalarda ise nasıl destanlaştığında soluksuz tanık oluyoruz. Eserde Memed'in köyünde, Değirmenoluk'ta karşılaştığımız her şey o kadar gerçekçi anlatılmış ki, Abdi Ağa'nın zulmünü biz de hissediyoruz iliklerimize dek. Annesi Döne'den başka hiç kimsesi olmayan Memed, Ağa'dan kaçarak komşu köye, Süleyman Emmi'ye sığınıyor ve olay akışı böyle başlıyor. Memed'in hayatındaki en büyük değişim ise şüphesiz kasabaya gitmek oluyor. Köy çitlerinin dışında bir dünyanın farkına varmak, o toprakların zulmedeninin, haksızlık yapanın olmaması Memed'in içine adeta "kurdu" düşürüveriyor. Bu sıralarda Memed'in sevdalısı Hatçe'nin de Abdi Ağa'nın yiğeniyle evlendirileceği haberi işin tuzu biberi oluyor ve gelişen olaylar sonucunda Memed bir anda kendini eşkıya olarak buluveriyor. Eşkıya kelimesine aldanmamak gerek, Memed hırsızlık yapmıyor, haksız yere can almıyor. Sıradan eşkıyalardan çok farklı biri o: Adaleti savunan, doğrunun peşinden giden birisi. Tüm bu süreç içerisinde Memed'e eşlik eden karakterlerin hepsi de çok başarılı. Deli Durdu, Topal Ali, Cabbar gibi yardımcı oyuncular hiçbir yapaylık barındırmıyor. Bunların dışında İnce Memed'e destan yakıştırması sadece yazınsal bir söylem değil. O coğrafyada yaşamadığımdan bizzat şahit olmak zor ama Yaşar Kemal İnce Memed'i yazdıktan sonra Memed'i dağlarda gördüğünü hatta onunla konuştuğunu iddia eden çok olmuş. Bu, İnce Memed'in nasıl halk hikayesi haline geldiğinin, yöre halkının ona nasıl sahip çıkıp benimsediğinin sarsıcı, bir o kadar da şaşırtıcı bir örneği. Destanların kitap haline getirilmesi tarihte var olan bir durum fakat bir kitabın bu şekilde destanlaştırılması çok sık görülen bir olay olmasa gerek. İnce Memed'in 4 cildi var. Hepsinde de düzene ayrı ayrı baş kaldırmış Memed. Halkı sömürenlere, eziyet edenlere hadlerini bildirmiş her seferinde de... Eserin yazarı Yaşar Kemal Türk Edebiyatının en önde gelenlerinden biri olarak aramızda ve eser vermeye devam ediyor. Sırf bu bile İnce Memed'in devamını beklemek için yeterli bir umut. Bir edebiyatsever olarak diğer edebiyatseverlere şiddetle tavsiye edebileceğim bir eser İnce Memed. Herkesin en az bir kere okuması gerekenlerden.