Türkiye'de ve Dünyada Dilenciler

Okumak için kitap seçerken kitabın adı beni çok etkiledi. O yüzden bu kitabı seçtim. Yazar dilencilerin tarihini ve bugününü incelemiş ve dilenciliği tarihin en eski mesleklerinden biri olarak görmüş. Dünyanın her tarafında, özellikle geri kalmış ya da gelişmekte olan ülkelerde bulunan dilenciler, hiçbir mesleği olmayan, vasıfsız insanlar olarak görülmüşlerdir. Dilenciliğe iten sebepler yoksulluk, din ve aile geleneği olarak sıralanabilir. Diğer faktörler ise kast sistemi, çocuk ve engellileri dilendiren mafya çeteleridir. Tabi ki her yoksul dilenmez, çünkü dilencilerin alt tabaka insanlar olduğunu düşünürler. Örneğin Hindistan'da çok fazla dilenci bulunmaktadır ve bunlar toplumdan dışlanmaktadır. Bildiğimiz gibi Hindistan'da kast sistemi vardır. Aynı şekilde Pakistan'da da belli kastlara mensup olanlar dilenmektedir. Yine bu kitaptan Etiyopya'da Müslüman olmayanların da cuma günleri camilerin önünde dilendiklerini öğrendim. Bildiğim kadarıyla Türkiye'de ve Doğu ülkelerinde dilenen insanlar dualar ederek dileniyor. Batıda ise dilencilerin herhangi bir sanat gösterisiyle dilendiğini filmlerde ve romanlarda görüyoruz. Benim gördüğüm kadarıyla insanlarımızın çoğu dilencilere para vermek istemiyor çünkü haberlerde gördüğümüz yakalanan dilencilerin üzerinden çok miktarda para çıkması hatta evlerinin tapularının çıkması bu insanların yoksul olduğuna inanmamızı zorlaştırıyor. Aslında engelli olmayan dilencilerin engelli gibi görünerek duygu sömürüsü yapmaları onlardan uzak durmamıza sebep oluyor. Benim tanık olduğum çocukların ve kadınların daha çok dilendikleri gerçeği kitapta da bir veri olarak yer almış. Çok küçük yaştan beri ailemden ve çevremden duyduğum çocukları kaçırarak dilendiren çetelerin bulunduğunu bu kitapta tekrar gördüm. Ülkemizde dilenciliğin engellenmeye çalışıldığını biliyordum ama Osmanlı İmparatorluğu döneminde de çok çaba gösterildiğini yine bu kitaptan öğrendim. Osmanlı kentlerinde yoksulların ve dilencilerin ayrı olduğunu, yoksullar için hayır işleri, dilenciler için ise düzenleme ve denetimlerin bulunması beni şaşırttı. Örneğin dilencilerin esnaf gibi görülmesi, dilenecekleri yerleri kiralamaları, loncalara bağlı olmaları ve başbuğa, yani lidere, bağlı olmaları benim ilgi ile okuduğum bölümdü. Cer kağıdı adlı bir izinle çalışıyorlar, bu izni almayanlar ya hapis cezasına çarptırılıyorlar ya da memleketlerine geri yollanıyorlardı. Devlet ile dilenciler arasında aracılık işleri yürüten dilenciler kethüdası (devlet büyüklerinin buyruğunda çalışan kimse) bulunması bana ilginç geldi. Osmanlı döneminde büyük şehirlere girişin izne bağlanması dilencilerle mücadeleye yönelik bir uygulamaydı. Zamanımızda ise yoksullara, engellilere ve engelliye bakanlara maaş bağlanmasının ve sokak çocuklarının korunmaya alınmasının dilenciliğin önlenmesi için atılan önemli adımlar olarak görüyorum. Fakat bunlara rağmen dilenciliğin kolay kolay engellenemeyeceğini düşünüyorum çünkü çalışmadan kolay para kazanma yolu olarak görülüyor. Ülkemizdeki dilenciliğin azalması şöyle dursun, ülkemize Suriye ve Irak'tan gelen dilenciler dilencilerin sayısını arttırıyor. Ancak kitapta bahsedilen mendil vb. satan kişilerin dilenci sayılması da bana haksızlık gibi geldi. Onlar karşılıksız para almak yerine küçük ve ucuz nesneler satarak geçimlerini sağlamaya çalışıyorlar. Bana göre onlar dilenci değil. Son beş, altı yıldır Ankara'nın çeşitli semtlerinde gördüğümüz Avrupa ülkelerinden gelmiş ya da ülkemizde bulunan Romanların müzik aletleri çalarak dilenmeleri bana değişik gelmişti, şimdi alıştım. Günümüzde Suriye, Irak ve bazı Avrupa ülkelerinden gelen dilenciler, okuduğum kadarıyla yeni değilmiş. Osmanlı döneminde de Afrikalı dilenciler İstanbul'a gelmiş, Osmanlı'dan Avrupa ve Amerika'ya dilenmeye gidenler olmuş. Kendi ülkelerinden kaçmak ve başka ülkelere sığınmak zorunda olan insanların eğer bir meslekleri yoksa dilenmek zorunda kalmaları dilencilerin çoğalmasına ve yayılmasına sebep oluyor. Bunlar için yeni çözümler getirmek hem hükümetlere hem de sivil toplum kuruluşlarına düşüyor. Özellikle çocukların iyi eğitilmesi ve dilenmenin kötü bir şey olduğunun öğretilmesi umarım dilenciliği yok edebilir.