OKUYUCUSUNU ARAYAN YAZAR

Yalnızlığı, fiziksel ve düşünce temelinde insanın çevresinden soyutlanması olarak tarif edebiliriz. Bu, maddesel tekliği ifade ederken kişinin çevresinde aynı duygu ve düşünce paydasında birinin olmamasıyla da açıklanabilir. Oğuz Atay'ın hikayelerini topladığı Korkuyu Beklerken kitabında ağırlıklı olarak yalnızlık temasıyla karşılaşıyoruz. Yani benim bu hikayeyi okurken hissettiğim en yoğun duygu yalnızlık oldu. Karakterlerin yer yer kara mizaha varan yalnızlıklarının bende bazen ürpermeye bazen de acımaya kadar vardığını söyleyebilirim. Ancak bu kitabın kolay okunabilir bir kitap olmadığını düşünüyorum. Atay'ın bakış açısını anlamak isteyen biri, boş zamanını doldurmak için değil gerçekten bu öyküler üzerine düşünerek okumalı. Yalnız olan ve bu yalnızlığında çevresindeki insanlara işaret fişeği atan bireyler, anlaşılmak isterlerken bir yandan da bunun için hiç çaba sarf etmiyorlar. Sonunda, bu garip ikilem onları daha da yalnızlaştırmaktan öteye gitmiyor. Kendi umursanmazlığı, önemsizliği ve yalnızlığı içerisinde yaşayan bu bireyler, hatırlanmayı, özlenmeyi en önemlisi anlaşılmayı istiyorlar. Zira anlaşılmak, bu karakterlerin ihtiyacı olan en "lüks" şey. Bu ihtiyacın karşılanmaması karakterlerin kendilerini mahvetmeye itmesi ve suçu çevreye atmalarıyla sonuçlanıyor. Çünkü iç dünyalarını çevreye açamıyorlar. Biz onların iç sesiyle yaşananlara tanık oluyoruz. Öte yandan karakterlerin aykırı tipler olarak resmedilmesi, onları asla bizden uzaklaştırmıyor bence. Bu karakterlerin toplumdan soyutlandığını, yalnız ve bunalımlı olduğunu söylüyoruz. Aslında hepimiz zaman zaman böyle hissetmiyor muyuz? Bu karamsarlık ve umutsuzluk duygusu, yeri geldiğinde hepimizi esir alabiliyor ne yazık ki. Yaşadığı hayattan şikayetçi olan ama bunu değiştirmeye cesareti olmayan bu rahatsız tiplerin hikayesinin beni oldukça etkilediğini söyleyebilirim. Özellikle 'Beyaz Mantolu Adam' öyküsü bende bambaşka duygular uyandırdı ve öykünün sonunda bir hüzün kapladı içimi. Çünkü bu adam hiç konuşmuyor ama onun dışında herkesin, onunla ilgili bir yorumu var ve bu suskun, yalnız adamın hazin sonu öyküyü çarpıcı bir hale getiriyor. Diğer yandan kitaba ismini de veren 'Korkuyu Beklerken'i okurken, insanın aslında en çok korktuğu şeyi kendi kendisinin ortaya çıkardığını düşündüm. 'Babama Mektup'ta ise yakın zamanda okuduğum Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam'ıyla bir benzerlik kurdum. Belki de tek fark, buradaki baba-oğul ilişkisinin Aylak Adam'a göre biraz daha samimi olmasıydı. Bu yüzden bir yüzleşmenin hikayesi olan Babama Mektup için kitaptaki en samimi öykü diyebiliriz. Yazarın kendi yaşamından esinlendiğini düşündüğüm bu hikaye-mektup eserde yazarın kaybedişi, geçmişiyle hesaplaşması baba-oğul sorunları ilk ağızdan duygusal bir şekilde anlatılıyor. Atay istediği gibi olamamasını, babasının onu istediği gibi yetiştirmesine bağlıyor önce. Daha sonra babasının bazı sözleriyle alay ettiği ilk gençliğine dönüyor ve yaptığının haksızlık olduğuna karar verip babasına hakkını teslim ediyor. Yazar ayrıca babasının dürüstlüğünü, olduğu gibi görünmesini de içten içe nasıl takdir ettiğini fark ediyor. Ondan ne kadar kaçsa da meyve ağaçtan pek de uzağa düşmüyor, yazar yine babasına benziyor. Tahta at öyküsünü okurken eğitimli, şımarık, kendini aydın gören Türk insanının Anadolu halkıyla imtihanına şahit oluyoruz. Truva atı merkezli öykü modern zaman göndermeleri ve Homeros esintileriyle zamanı adeta içinde büküyor. Basit maddi kaygılarla hazırlanmış estetik kaygılardan uzak ve tarihe mal edilen yapıların gülünçlüğü adeta gözümüze sokuluyor yazar tarafından. Kişilerin doğru bildikleri yolda yürümeleri fark yaratmak açısından topluma ulaştıklarında değer kazanıyor. Trajikomik ve ironik bir tarzda yazılan bir diğer öykü 'Ne Evet Ne Hayır' ı okurken ise insan hayatı ve gerçeği sorgularken buluyor kendini. "Kalabalık bir topluluk içerisindeydi. Başarısızdı." (Atay 11) cümlesiyle "Ben buradayım sevgili okuyucum, sen neredesin acaba?"(Atay 196) cümlesi arasında geçen ve birçok hayata değen olaylar bütünü, bana kalabalıklar içerisindeki yalnızlığımızı gösterdi. Belki çoğumuzun farkında olduğu, bizi büyük uçurumlara iten bir yalnızlık değil bu. Daha çok hepimizin beynini kemiren, sorup duran, rahatsız eden ve kimseyle konuşamadığımız o eksik kısımları anlatan öyküler bunlar. Diğer insanlar gibi yaşayamayan hikaye kahramanlarının yer yer rahatsızlığa varan psikolojik durumlarının anlatımındaki ustalıkla Oğuz Atay'ın kalemine tekrar saygı duydum. Ölümünün üzerinden otuz yılı aşkın zaman geçmesine karşın onun günümüz insanının sorunlarına bu denli yakın olmasının, Atay'ın çağının ne kadar ötesinde bir yazar olduğunu gayet açık bir şekilde gösterdiğini düşünüyorum.