Bilim Hakkında

Bilim, bence insanlık için en faydalı uğraşlardan biridir çünkü bugün kullandığımız teknolojilerin tümü bilimden yola çıkılarak yapılmıştır. Televizyon, bilgisayar, fırın... Aklınıza gelen her şey bu listeye dahil olabilir. Yüzyıllar boyunca binlerce bilim insanının uğraşları sonucu insanlığın bu noktaya geldiğini söyleyebilirim. Bu noktada bu bilim insanlarına bir teşekkürü çok görmemek gerek. Öte yandan her bilim insanı kendisinden önce gelenin bilgisine bir parça katarak kendi bilgisini oluşturmuştur. Benim için bilimin en büyüleyici yanlarından biri nesiller boyunca ilerlemesidir. Yani, bir bilim adamının bulduğu fikirlerin gelecek nesildeki bilim adamının keşiflerine önayak olmasını çok ilginç buluyorum. Bu durumun, sahip olduğumuz bilgiyi tek bir bilim insanına değil de şimdiye kadar o konuyla uğraşmış tüm bilim insanlarına borçlu olmamıza yol açması da şaşırtıcı. Örneğin izafiyet kuramı diyince aklımız gelen tek kişinin Einstein olması, bu kuramı ona borçlu olduğumuz anlamına gelmiyor çünkü daha önceki çalışmalar olmasaydı Einstein'in böyle bir kuramı üretmesi imkansız olurdu. Bu düşünce diğer tüm bilimsel çalışmalar için de uygulanabilir. Bilimin bu şekilde birikerek ilerlemesi aslında onun insanlık için önemli bir hazine olduğunu gösteriyor çünkü çoğu zaman çok az şey dünyanın farklı yerlerindeki insanları aynı amaç uğruna bir araya getirebilir. Örneğin farklı milletlerden bilim insanları atom altı parçacıklar hakkındaki bilgimizi arttırmak için CERN'de bir araya geliyor. Herkesin ayrışmaya bölünmeye uğradığı şu zamanlarda bilimin bunu başarabilmsi hiç azımsanacak bir başarı değil. Bilim insanları arasındaki bu etkileşimin üzerinde durulmaya değer olduğunu düşünüyorum. Bilim insanlarının birbirlerini nasıl etkilediklerini anlatan bilim tarihi kitaplarını da bu yüzden severek okuyorum. Susan Wise Bauer'in Batı Biliminin Öyküsü kitabı bilimin gelişimi sırasındaki insani noktaya odaklanarak diğer bilim tarihi kitaplarından biraz daha farklı bir gelişim gösteriyor. Bilimin insanı yönü diyerek neyi kastettiğimi daha detaylı anlatmak istiyorum. Bilim, ilk bakışta nesnel düşünce yapısından dolayı insani niteliklerden uzak görünebilir ama ben, tıpkı yazar gibi bu düşünceye katılmıyorum çünkü bilimi oluşturanlar insanlar olduğu için ve insanın bulunduğu bir ortamda yüzde yüz nesnellik olamayacağı için bilimin insani yönünün aslında düşünülenden daha fazla olduğuna inanıyorum. Bilimsel düşünceyi oluşturan kişinin, kendi duygularından ve gündelik hayatından etkilenmemesi pek mümkün olamaz galiba. Özellikle sosyal bilimlerde bilim insanının, kendi duygu ve düşüncelerini hiçbir şekilde eserine yansıtmadan bir çalışma ortaya koymasının olanaklı olduğunu düşünmüyorum. Öte yandan bazen bu durumun tersi de ilginç bir şekilde gerçekleşebiliyor. Yani, insanın bilimi duygulu bir hale getirmesinin tersine kimi zaman da bilim, insanları duygusuz hale getirebiliyor. Tıpkı birbirine değdirilen sıcak ve soğuk cisimlerin birbirlerinin sıcaklıklarını değiştirmesi ve ortak bir sıcaklıkta buluşmaları gibi bilim de bilim insanının duygularını azaltıyor. Bilim adamı diyince insanların gözünde soğuk, katı ve kuralcı bir insan resminin uyanması da sanırım bununla ilgili. Kendisini sürekli nesnel olmaya şartlayan biri için duygularını muhafaza etmesi kolay olmaz. Bu tip olumsuz yanları olsa da en nihayetinde bilimin insan ve insanlık için muhteşem bir şey olduğu su götürmez bir gerçek. Bu yüzden bilim ile uğraşan kişilerin benim gözümde diğer insanlara göre daha kıymetli bir yerde olduğunu söyleyebilirim. Kendinden bir parça feda ederek onu insanlığa adamak ve bunu başarmak için saatlerini çalışma başında geçirmek gerçekten de herkesin başarabileceği bir durum değil. Ümit ediyorum ki bilimin aydınlattığı yolda insanlığımızı sürdürebiliriz.