KARANLIĞIN İÇİNDE ÖN YARGISIZ BİR DÜNYA

Dün gece rüyamda parlak ve capcanlı bir gökkuşağı gördüm. Yedi rengin büyük bir ahenk içinde dans ettiği gökkuşağı gözlerimi kamaştırıyordu. Birdenbire mor rengi karanlığa büründü, elimdeki mor çantayı göremez oldum o an. Daha sonra mavi renk de karanlığa karıştı gökyüzünü ve arkamdaki denizi de yanında götürerek. Yeşil ormanları, sarı güneşi aldı elimden; kırmızıyı kaybettiğimde ise kendimi büyük bir karanlığın içinde buldum. Kör olmuştum. Ben uyandığımda tekrar görmeye başladım fakat tüm zamanını karanlığın içinde geçiren o kadar insan var ki! Hele bazıları doğuştan kör ki onlar renklerin büyüsüne hiçbir zaman şahit olamayacaklar. Toplumda böyle insanlara acıdığımız da bir gerçek. Karşıdan karşıya geçmekte bile zorlanan, yer-yön duyuları bize göre oldukça eksik insanlar için hayat hep daha zor çünkü. Birçoğumuz da onlara yardım etmekten kaçınıyoruz. Elinde baston, gözünde gözlük olan bir insana tekme atıp kaçan çocuklara ne çok kızmıştım geçen sene. Bu olay da bana toplumun görme engelli insanlara karşı acımasız tavrını bir kez daha gösterdi. Bu acımasız tavır, gören insanların kendilerini görme engelli insanlardan üstün görmesinden kaynaklanıyor. Görme duyumuzun en dominant duyu olduğu düşünülür çünkü. Düşünsenize, bir objeyi betimlerken genellikle görme duyusu ile bağlantılı sıfatlar kullanırız. Bir masayı kokusu ya da tadıyla değil büyüklüğü, şekli ya da rengi ile tanımlarız. En belirgin özelliği tadı olan yiyecekleri bile görünüşü ile betimlediğimiz zamanlar çoktur. En baskın duyumuz görme olunca bu duyudan aldığımız veriler de yargılarımızın temelini oluşturuyor. Birinin ya da bir şeyin dış görünüşü çoğu zaman vermesi gerekenden daha fazla mesaj veriyor ve bizde yersiz ön yargıların oluşmasına neden oluyor. Bu durum özellikle insanı ilişkilerde daha çok karşımıza çıkıyor. Görsel verileri kullanarak kafamızda çeşitli kalıplar ve imajlar yaratıyor, daha sonra bu kalıpları insanları ilk görüşte sınıflandırmak için kullanıyoruz. Kötü bir sınıfa koyduğumuz insanları daha yakından tanımaktan kaçınıyor ve onlara karşı yersiz bir antipati besliyoruz. Acımasız insanlar bunu daha da ileri götürüyor ve dış görünüşü insanları ezmek ve onlarla dalga geçmek için bir koz olarak kullanıyor. "Şişko Domuz" diye dalga geçilen arkadaşım Can'ın ağlayarak sınıftan kaçmasını ve sırf bu yüzden sınıf öğretmenimiz tarafından azarlanmasını hiç unutmam. Can matematik ve hayat bilgisi derslerinde oldukça başarılı olan, arkadaş canlısı bir öğrenci olmasına rağmen sırf kilosundan dolayı diğerleri tarafından aşağılanmakta ve de onlar tarafından dışlanmaktaydı. Bu çok konuşkan çocuk giderek içine kapanmış daha sonra da okuldan ayrılmıştı. Onunla çok iyi anlaşabilecek çocuklar sırf dış görünüşünden dolayı bu ihtimali yok saymış, onun özgüvenini ve kendine olan saygısını yok ederek onda iyileşmesi zor yaralar bırakmıştı. Sınıfımda kimsenin görme yetisi olmadığını hayal edelim. Kafamızda kilolu insanlar ile ilgili iyi ya da kötü hiçbir imge bulunmadığından bu konu hakkında herhangi bir önyargımız da olmayacak. Can'ı görmediğimiz için onun kilolu olduğunun farkına bile varmayacağız hatta. İnsanlar onunla dalga geçmek yerine konuşacak, arkadaş olacak. Can kendini dışlanmış hissetmeyecek, dış görünüşü ile ilgili en ufak bir kaygısı ya da zaafı olmayacak. Karanlığın içindeki dünyada kendini daha mutlu hissedecek bence, ne dersiniz? Bir de bu körlüğün tüm dünyaya yayıldığını düşünelim, dış görünüş ile ilgili hiçbir önyargının, nefretin ya da kıskançlığın olmadığı bir dünya yaratmamız çok daha kolay olurdu. Evet, dünyanın dış güzelliğinden mahrum kalırdık belki ama duygularımız daha gerçek sebeplere dayanırdı. İnsanlara çirkin oldukları için değil kaba ve kötü insanlar oldukları için antipati duyardık. Birbirimizi güzelliğimiz için değil, güzel kalplerimiz için severdik. Acıdığımız kör insanlar belki de sandığımız kadar kötü bir durumda değildir; duyguları bizimkilerden daha gerçek, kalpleri önyargılara kapalıdır belki de. Resimdeki çifti ele alalım. Kör değiller fakat yüzleri beyaz bir örtüyle kaplı. Ben bu çiftin dış görünüş hakkında yargılardan kaçınmak, gerçek ve samimi bir sevgiye sahip olmak için gözlerini bağladıklarına inanıyorum. Yanlış anlamayın beni, ön yargılardan kaçınmak için kör olalım ya da kafamızda örtülerle gezelim demiyorum. Fakat gözlerimizi sembolik olarak örtsek; ön yargılardan, kalıplardan kurtulmaya çalışsak daha gerçek ilişkilere sahip olacağımıza inanıyorum. Sizi, ön yargısız bir dünyanın hayali ile baş başa bırakıyorum. Bir dahakine görüşmek üzere...