Beni En İyi Bilen Yine Ben

Kendimizi tanımak, sınırlarımızı bilmek aslında gelişim için atılacak ilk adım olabilir. Osman Çakmakçı yanlış anlamadıysam birçok konunun yanında buna da değinmeye çalışmış "Konuşmanın İmkansızlığı Üzerine Bir Diyalog" adlı eserinde. Genel anlamda konuşma eyleminin tanımı ve mümkün oluşunun sorgulanması üzerinde durmuş ve kısmen bu eylemin imkansızlığını aslında konuşan bireylerin birbirini anlamadaki yetersizliğine bağlamış. Bu sorunu aşmak için de ön koşul olarak - kendi ifadesiyle " kendi kabının bilincine varabilmeyi " yani başka bir deyişle kendini tanımayı gösteriyor. Eserdeki bu bilinçli olma problemi beni kendi kişiliğim ve toplumsal duruşumuz üzerine düşünmeye sevk etti. İnsanın ve toplumun yıllar boyunca geçirdiği evrim sonucu insanın kısmen bencil bir varlık olduğunu, kendi egosunu doymak bilmez şekilde beslediğini ve sürekli bir kıyas içinde olarak toplumla yarıştığını düşünüyorum. Bu yarış onu kapalı bir döngüye sokma eğiliminde. Daha çok kendini olumlu ve doğru örnek olarak ön plana koydukça daha az kendini tanıyan bir varlık oluyor insan ve kendini daha az tanıdıkça bu tür bir ben merkezli ben merkezli derken anlatmak istediğim şey kendini, aksinin mümkün olabileceğini düşünmeksizin doğru kabul eden bakış açısına kapılma ihtimali de artıyor ve maalesef neredeyse fayda sağlayabilecek olumlu bir yanı olmayan bir döngünün esiri haline geliyor. Çoğul konuşuyorum ama bu toplumun bir parçası olarak ondan çok da farklı olmadığımın/olamadığımın farkındayım. Benim de bakış açılarım kendi özümün yani kendi geçmişimin ve bu günümün harmanı olan kişisel iç halimin dışında çoğunlukla başka bireyler ile girdiğim kıyaslamalara ve genel kabul gören yargılara kapılarak şekilleniyor. Bu durumumu okuduğum, gazetedeki diyaloglardan derlenmiş eski temelli bu kitap gibi çeşitli dış uyaranlar sayesinde kimi zaman fark ediyorum ancak yıllar boyu etkisinde kaldığım bencillik şartlanması nedeniyle değişime uğrama becerim gün yüzüne çıkmakta zorlanıyor. Bencillik ve kendini tanıma uyumlu kavramlar gibi gelse de kulağa, aslında birbirlerinin doğal düşmanı olarak yorumlamak mümkün. Bencil olma durumu bireyin kendini tanımaktan çok kendini tanıdığını sanmasına yani aslında olmak istediğini sandığı şeyi olduğuna inanmasına yol açıyor. Kısmen bir perde gibi. Özü kusursuz şekilde örten bir perde. Kendimizi tanıdıkça o kabımızın duvarlarını hissetmeye başlayabiliriz. Kapasitemizi, isteklerimizi; geleceğe dair olasılıkların, geçmiş hatıraların ve bugünün yaşananlarının bilincimize etkilerini kısmen daha iyi anlamak bu şekilde mümkün. Elimize bu ekipmanlar yani bu yorumlama yeteneği geçtiğinde çevresel varoluşların bize etkilerini kavrama işi de daha sağlıklı bir hal alma eğiliminde. Konuşmanın mümkün olup olmadığı problemi de işte kısmen bu aşamayla ilgili. Osman Çakmakçı, her bireyin sözcükleri kendi yaşanmışlıklarına dayanarak yorumladığını ve bu yorumlamanın da konuşma sırasında anlatılan ve anlaşılan arasında farklılık yarattığının ve karşılıklı anlama eyleminin gerçekleştirilemeyeceğini savunuyor. Kendini tanıma ve herhangi bir dış iletiye karşı kendi yapacağı yorumları anlamlandırma, temellendirme becerisine sahip birey bu karşılıklı uzlaşımı yani konuşmayı sağlayabilir. Bu konuşma eylemi iki birey arasında sınırlı olmak durumunda değil. Doğa veya 1 Utku Türkbey herhangi bir sanat eseri ile insan arasında sözcükler olmadan da iletişim olabilir ve iletişimin her türlüsü gelişime yol açar. İnsanın kendi kalıplarını çatlatmasını ve daha ileri gitmesini sağlar. Bu ilerleyiş ben merkezliliğin bireyi kendinden uzaklaştırmasının aksine onu kendini tanımaya yönlendirir. Kendini tanıma yolunda atılacak her adım bireyin çevresini buna etrafındaki insanlar ve insan dışı etmenler olarak bakmak mümkün- anlamadaki becerisinin gelişimi sağlayacak niteliktedir. Kendini tanımanın gerektirdiği bilincin özünün de yine bireyin kendisinde mevcut olduğunu düşünüyorum. Buna ulaşmak için de en başta aşılması gereken engel kendimizi tanımadığımız gerçeğini kabul etmek. Bir nevi değiştirmeye çalışmadan önce o şeyin varlığını kabullenmek. Belki o zaman konuşmak yani birbirimizi anlamak mümkün olabilir. 2 Utku Türkbey