Kim Akıllı Kim Deli

Hiç hayatınızda bir şey yapıp deli muamelesi gördüğünüz bir an oldu mu? Mesela araba sürerken diğer araçtaki sürücünün hatası üzerine küplere binmek gibi veya sevgiliden ayrılıp blinçsizce içki içip gece yarısı sokaklarda bağırmak gibi? Belki biraz uçuk örneklerden bahsetmiş olabilirim ama hepimizin deli muamelesi görecek kadar çılgın şeyler yaptığımız olmuştur. Aslında bunlar ne kadar kulağa bir delinin yapacağı eylemler gibi gelse de bunları yapıyoruz. Peki bu eylemlerimiz bizi deli yapar mı? Elbette ki cevabımız hayır olacaktır. Peki, bu tip hareketleri neden bazı insanlar yaptığı zaman akıl hastası oluyor da bazı insanlar yaptığı zaman toplum tarafından normal karşılanıyor? Turgut Özakman'ın Deli Bayramı oyununu izledikten sonra bunun hakkında düşünmeye başladım. Çıkardığım sonuç ne derseniz cevabım şu olacaktır; koca bir hiç! Bütün insanlar bir kar tanesi gibidir, hiçbirimiz birbirimizin aynısı değiliz, peki o zaman neden bazılarımız, eylemleri, duyguları ve düşünceleri diğerlerinden farklı diye deli muamelesi görüyor? İşte beni düşündüren soru da bu. İlk olarak toplumda "deli" olarak etiketlenen insanları bir düşünelim. Burada örnek olarak amcamı göstermek istiyorum, kendisi şizofreni teşhisi konulmuş bir insan ve turp yemediği zaman kendini güvende hissedemiyor. Her ne kadar insanı güvende tutan şeyin turp olmadığının farkında olsak da ve bir insanın kendini turplar ile güvende hissetmesini delilik olarak yorumlasak da, bence burada iğneyi kendimize çuvaldızı başkasına batıruyoruz. Şimdi çocukluğumuzu düşünelim, geceleri yalnız uyumaktan korktuğumuz zamanlarda, oyuncak ayımıza sarılıp, sanki oyuncak ayımız bizi gecenin kötülüklerinden koruyormuş gibi hissederek rahat uyumadık mı? Veya Deli Bayramı'ndaki Boncuklu Deli İbrahim karakterini düşünelim. Boncuklu Deli İbrahim'e haremindeki kadınları havuzunda dans ettirip para saçtığı için deli muamelesi yapıyorlardı. Fakat verdiği cevaplar gerçekten insanı delilik hakkında düşünmeye itiyor. Gerçekten Boncuklu Deli İbrahim'e seksomanyak gözüyle baksak da kendimizde de aynılarını görebiliyoruz. Düğünlerimize dansöz çağırıp, açık kıyafetler giydirip, bir güzel dans etmesini izledikten sonra bir de üzerine para takıp eğlenmiyor muyuz? Peki, bir de anlık bir olay nedeniyle deli muamelesi gören insanları düşünelim. Örneğin bir insanın bir olay karşısında çok sinirlenmesi ve üzülmesi sonun intihara kalkışması bu insanı "deli" olarak nitelendirmemiz için yeterlidir. Veyahut sinirlenip arkadaşını döven bir insan da bizim gözümüzde bir delidir. Oysaki hepimiz hayatımızda anlık delirmeler yaşarız öyle değil mi? Saçma sapan bir şey için sinirden deliye döndüğünüz anları bir düşünsenize. Örneğin, bilgisayar oyunu oynarken sinirlenip, sağa sola küfürler savurarak bilgisayarını yumruklayan insanları düşünün (League of Legends isimli oyunu oynayanların beni gayet iyi anlayacaklarını umuyorum.). Veya sevgilimiz ile gereksiz bir konuda; örneğin akşam yemeği, konusunda tartışıp duvara yumruk atıp kendimize zarar vermemiz gibi. Üstelik , dünya tarihi kendine zarar veren veya sinirinden başkalarını öldüren liderlerle dolu. Peşlerinde binlerce insanı da sürükleyen ve etrafına düşüncesizce saldıran insanlar dünyayı yönetirken, sinirini kavga ederek çıkaranlara deli gözüyle bakıyoruz ve gerçek delileri göremiyoruz. Deli Bayramı'ndaki Atilla karakteri için de aynı şey geçerli. Atilla ne kadar sinir hastası birisi gibi davransa da aslında perdenin sonunda doktorun deli olduğunu ve divanı için Atilla'yı yaka paça dışarı atmasını görüyoruz. Buradan anladığım şey de, aslında delilik olarak gördüğümüz eylemleri zaman zaman biz de gerçekleştirdiğimizdir. Sonuç olarak, tıpkı Deli Bayramı adlı eserdeki şu söz ile; "Kim akıllı kim deli, nasıl ayırt etmeli." çok güzel özetlendiği gibi, deli olarak nitelendirdiğimiz insanları neden böyle nitelendirdiğimiz hakkında bir kez daha düşünmeliyiz. Çünkü deli olarak nitelendirdiğimiz insanları deli yapan şeyleri kendimizde de rahatlıkla bulabiliyoruz. Öyleyse insanlar hakkında ön yargılı olmayı bırakıp aslında kimin ne kadar deli olduğunu ve bu bağlamda kendimizin ne kadar deli olduğunu düşünmek gerek. Ateş Bilgin