Mutluluk / Zülfü Livaneli

Hayatın kısır döngüsünde, refah seviyemizi yükseltmek amacıyla her ne kadar kendimizi geliştirmeye ve çağdaşlaştırmaya çalışsak da değişmeyen tek bir şey vardır. O da zihniyetlerimizdir. Bu durum bir bakıma da kişinin yaşadığı toplumdaki tabuların getirileriyle de alakalıdır. Zülfü Livaneli'nin Mutluluk adlı kitabında da Meryem kült tabuların, diğer bir deyişle törenin kurbanı olmaktan kıl payı kurtulmuştur. Töre dediğimiz kavram, sert bir ifadeyle, cahil insanların kendi ayıplarını örtmek ve çözüm bulamadıkları ya da bulmaya yeltenmedikleri olaylara getirdikleri bakış açılarıdır. Böyle kimselerin zihniyetlerine göre eğer bir kız tecavüze uğradıysa bu onun suçudur, yanlış yerde yanlış zamanda bulunmuştur. Yani Nasreddin Hoca'nın da deyimiyle hırsızın hiçbir suçu yoktur. Bu durumdan da anlaşılacağı gibi töreler suçluyu bulmaya çalışmaz ya da cezalandırmaz, töre kızın kirlendiğini ve böyle bir lekeyle yaşıyamayacağını emreder. Ne acıdır ki her yıl bu şekilde yüzlerce kızımızın hayatına sessiz sedasız son verilmektedir ya da hayatlarına son vermeleri için zorlanmaktadırlar. Mekanlar, olay örgüsü, zaman ve kişiler değişse de sonuç her zaman aynıdır. Ayşe, Fatma, Meryem ya da ismini hiç duymadığımız başka bir can, asıl madur ve yardıma muhtaç olan aslında onlar ancak bazı insanlıktan yoksun kimseler onları sadece birer cinsel obje olarak görüp öyle davrandıkları için kızlarımızın çoğu daha 20'li yaşlarını göremeden hayata gözlerini yummaktadırlar ya da hiç tanımadıkları insanlarla evlendirilip namusları temizlenmeye çalışılmaktadır. Meryemler'in, Ayşeler'in ne hissettikleri ne yaşadıklarını düşünmek kimsenin aklına gelmez çünkü onlar birer birey olmayı bile hak etmezler. Aslında bu ataerkil bir toplumdan gelmemizin de bir sonucudur. Çağdaş toplumların çağdaş insanları her ne kadar bu tabuyu yıkmaya çalışsa da bazı bireylerin zihniyetlerini değiştirmek deveye hendek atlatmaktan da zordur. Başkalarını bilmem ama ben Mutluluk'u okuduktan sonra kapağını kapatıp kendi içimde düşüncelere daldım. Aslına bakarsanız kendimi bi nebze de olsa suçlu hissettim çünkü çok uzakta değil bu yaşanan olaylar, bu hayatlar , bu insanlar... Kadının toplumda dışlanan, ezilen, zulmedilen, erkekle aynı kefeye bile konulamayan bir varlık olarak görülmesi ne yazık ki acı ama gerçek. Hangi devir olursa olsun sanırım insanlar bu düşünceyi kafalarından söküp atamayacaklar. Oysa ki o hor görülen kadınlarımız, bu ülke için gelecek nesillerimizin temelini oluşturacak bilinçli, hoşgörülü, saygılı ve güzel evlatlar yetiştireceklerdir. Bu yüzden de onların eğitimlerini tamamlayıp kendilerini geliştirebilecekleri özgür alanlara sahip olması hayati önem taşır ancak özellikle Anadolu'daki kadınlarımızın büyük çoğunluğu en temel hakları olan okuma yazmayı dahi bilmemektedirler. İronik olan şudur ki bunun onların hakkı olduğunu bile bilmezler. Çünkü buna izin verilmez. Onların deyimiyle kadın dediğin evinin hanımı ve çocuklarının anasıdır. Yani kadının toplumdaki tek görevi çocuk doğurmaktır. Bunu da söylemeden edemiyeceğim ancak bu zihniyetle devam edildiği sürece bu ülke hiçbir şekilde ilerleyemez. Bu tabuların bir şekilde yıkılması, kesinlikle yerine yenilerinin konulmasından bahsetmiyorum, tamamen ortadan kaldırılması gerekmektedir. Ayrıca; "Neden kadın? Neden bu şekilde davranılan cinsiyet erkek değil de kadın?" işte bu sorulara cevap bulmak gerçekten de çok zor. Aslında bu soruların birer cevabının olması düşüncesi bile korkunç. Van Gölü'nün kenarında ya da herhangi bir yerde yarı baygın bir halde bulunan, söylemesi bile korkunç ama ben, kardeşim ya da bir arkadaşım da olabilirdi. Kim olduğunun hiç bir önemi yok, önemli olan yapılan yanlış. Sonuç olarak bu konuda bir önlem almak, insanları bilinçlendirme çabasına girmek, doğru olanı ve yapılması gerekeni anlatmak elbette ki benim ya da başka bir bireyin tek başına altından kalkabileceği bir sorumluluk değil. Bu suçun düzeltilmesi her ne kadar zor olsa da en azından suçlunun yargı tarafından cezalandırılması bile omuzlarımızdaki yükü biraz olsun hafifletecektir ancak varlığından bile haberdar olmadan yitip giden kadınlarımız için artık çok geç!