Bir Moriskolunun Sürgün Mektubu

Bu kitap bana farklı gözlerden olayları incelemenin önemini bir kez daha gösterdi. Aslında okudukça biraz da duygu bombardımanına tutuldum diyebilirim. Olanları bir Moriskolunun gözünden yaşarsam dahadüşündüm açıkçası. Birsürgün edilenin yaşadığı her acıyı, kafa tavassur edip o duyguları daha çok yaşamak istedim. Böylelikle kendi fikirlerime daha reel bisında dönen fırtınayı ben de yazdıkça yaşayarak belli yerlerde duracağım ki o anlarda kendi düşüncelerime de sizleri davet edeyim. "711 yılındanberi İber'deydik. Tarık bin Ziyad açmıştı bize bu toprakların kapısını. Biz muhacir geldik, yerlisi olduk. 750 yıl bu topraklarda hükmettiklerimiz oldu. Bizim neslimiz burada doğdu. Yüzyıllardır buradaydık. Dedelerimizin doğduğu, onların dadedelerinin doğduğu yer İber'imiz. İnsan hastayken sağlığının kıymetini anlarmış, biz hasta olana kadar bilemedik kıymetini. Peki neydi bizden istedikleri? Neydi dağ gibidedemi sürgün yolunda üzüntüden öldüren? Kimse bana bunun izahını yapamaz." Burada beni düşündüren şey "vatandan kopamamak" oldu. İnsan yaşadığı yerden nasıl kopabilir ki? Bu hissiyatın içgüdü kaynaklı olduğuna inanırım hep. Bu içgüdünün maalesef günümüzdeki en acı örnekleri Orta Doğu oluyor. Bir kara su uğruna yaşadıkları yerler cehenneme çevrilen halklar, neden şehirlerinden ayrılmayıseçmiyorlar? Elbette bu içgüdüonları en çetin durumlarda bile yalnız bırakmıyor. Üzerine tezler yazılmış bu konuyu burada bırakmak okur zevki için daha mantıklı olacak. "Terler dökülüyor alnımızdan limana ilerlerken, ne umudumuz var elimizde, ne başka bir yolu bu pislikten kurtulmanın. Her adımımızbir hiddetdolu, her adımımız birdua. Gözlerden akan her damla nefret ve çaresizliği bir nebzeiçimizden söküp atmaya çalışsa da, görmeyebaşladığımız şu koca okyanustan daha fazlası var her birimizde. Bineceğimizgemiler bilmedikleri diyarlara varınca bir komşumuz köle olmuş, birkomşumuzun bindiği o gemi batmış okyanusa, yıllar boyu doğduğu toprakların sahilinde bir damla olabilmek için belki de. Ölüm bile ayırmasınvatanından dercesine, bir damla olup da vatanı İber'in sahilinde bir taşa dokunmak için, dokunup da kalmak için." Umut ve nefret. Bu duygulardan günümüzde elbette pekuzak değiliz. Ama biraz da umudun ve nefretin aynı anda olduğu durumlarıdüşünmenizi istiyorum. Zorlandığınıza eminim çünkü bu iki durumla pek karşı karşıya çoğumuz kalmıyoruz. Kurmaca da olsaokuduğunuz yazı bu tarife uyuyor. Bunu bir Suriyeli gencin, Bağdatlı bir anneninyüzünden okuyabilirsiniz. İnsanı belki de duaya yaklaştıran en elim hislerden. Belki de en yaklaştıranı. "Dünyaya geldiğim andan beri, bir şekilde Hristiyan olmamızı istediler. Hristiyan olana dönme dediler. Onu da kabul etmediler. Etmesinler. Bize bunu revagörenler buranın "yerlisi" değildi. Biz de buranın"yerlisi" değildik Ferdinand'a göre. Onun halkıbile istemedi bize edilenleri. Halkı kendisinden daha samimi Hristiyan iken onlar istemedigitmemizi. Kardeş kardeş geçinirken nasıl her yıl bir Moriskoluyu yakmayıadet edindiler? Ferdinand bu şekilde mi Isabel'ini mutlu ediyor?" Günümüzde de fikirlerin ve inançların ayrılığı çoğu kişinin canına mal oluyor. Yüzyıllardan beri böyle bir düzen içerisindeyiz. Ya da düzensizlik mi demeli? Bilemiyorum. Kimsenin birbirini kötü yargılamadığı bir dünya çok ütopik geliyor. Yazılan en absürt ütopyaların bundan daha sürrealist olmasına imkan yok bence. Bu pisdünyada yaşamaya devam... "Düşünmekten kendimi alamıyorum dedeminmezarına bakarken. Dünya ne kadar da boşmuş. Yol üstünde beşdakika gömdük 70seneyi. Babam güçlü duramıyor artık. Nasıl dursun ki? Gözyaşlarınınbir nebze de olsa ıslattığıkuru dudağından çıkan Yasin Suresi, nefretinin ortaya çıkmasını tutuyor, Allah'a havale ettimdedirtiyordu. Nerden mi biliyorum? Bu artık hepimizin duygusu. Biryaşama ümidiyle bizi götürenlereitiraz edemedik. İtiraz edemedik de, sinirimi tutma sebebim anam babamdır. Başka kimimkaldı ki şu dünyada?" Çaresiz olduğu zaman insan yanında kendisinekol kanat gerecek birilerini arar. Tanımadığı bir kimsebile kendsi için bir yardım umududur. Peki ya kimse kalmazsa? İnsan o zaman ne yapar? Allah'tanbaşka çare yoktur. İnsan gerçekten çaresiz ve kimsesiz kaldığı zaman tutunacak dalı Yaratıcıda buluyor. En pozitif yaklaşımlarınıinsan çaresizken hayatına uyguluyor. Aciz olduğumuz gerçeğiyüzümüze tokat gibi çarpana kadar mantıklı düşünemiyoruz. "Yaklaştıkbizi gören son toprak parçasına. Gemilere binip gidecekmişiz. Böyle kapı dışarı edilmeyi kim ister ki. Bizim olduğumuz yerdi burası, bizim biz olduğumuz yerdi. Pekigideceğiz de bir yola, ordakiler bizgibi mi olacak? Onlar da aynı şarkıyı çığırırlar mı bizle? O şarkıyla aynı dansı ederler mi kadınlarıdüğünlerde? Biri ölünce aynı ağıtı mıçığırırlar? Aynı yemeği mi yerler bizle? Biz yine biz kalır mıyız? Bir gemide binlerce kardeş gideceğiz bir bilinmezliğe. Annembitap, babam perişan. Ölür müyüzbilmiyorum. Biz de boğulur muyuz komşular gibi? Eğer olur da boğulursam, tüm yazdıklarım bu camşişeye emanet. Rabbimden niyazım, anamı, babamı en son beni affetsin. Bundan sonra kalan ömrümü nasıl geçireceğim bir fikrim yoktur, belkikalan ömrüm boğulmamla geçer. Bu son yazımdırbilemem ama, asla acılaragöz yummayın. Asla. Allah'a emanet olun. Ben sizi bir yerlerde bekliyor olacağım." Bu metni yazarken şunu fark ettim ki insan kendisini başkasının yerine koymadan onu anlayamıyor. Hani memlekette derler ya, "onu derlerdi de inanmazdım" diye, işte odüşünce empatinin temellerinioluşturuyor. İnsana ölüm, çaresizlik, çokuzak geliyor. Halbuki hiç de uzak değil. Bu düşüncelerSoma'da vardı, 1999'da Marmara'da vardı, belki binlerce yıldır yanıbaşımızdaydı. İnsanın bunları görememesinin yeganesebebi, empati kuramamasıdır. Metnimde tasavvur etmeye çalıştığım şey dünyada yüzyıllardır olan vemaalesef olmaya devam edecek milyonlarca olaydansadece birisi. Dünyanın düzenini değiştirmekzaman alacaksa eğer, kendimizi değiştirmekle başlayalım. Yaşanan tümacılara biz de empati kurarsak, atılan her kurşunu bize de atılmış sayarsak, öldürülenher çocuğu kendi oğlumuz sayarsak, dünya en azından bir nebze insanlık görecek. Dünyanın daha güzel bir yer olması dileğiyle...