Temel İçgüdü

Hepimiz bir sistemin parçası olarak hayatımızı sürdürmekteyiz. Hepimizin uyması gereken kurallar, hesap vermesi gereken insanlar var. Bu kurumların hepsi toplumda bir asayiş ve düzen olgusu yaratmaya çalışıyor. Bunlar sayesinde kendimize "medeni" ya da "evrimleşmiş" deme hakkına sahip oluyoruz. Kendimizi hayvanlardan üstün, eğitim ve kültür ile ilkel dürtülerimizden arınmış sanıyoruz. Ancak farkında olmadığımız gerçek şu ki, ne kadar geliştiğimizi sansak da ruhumuzun derinliğinde en ilkel olarak anılabilecek insanlarla aynı içgüdüleri paylaşıyoruz. Sadece bu içgüdüler baskılanmış bir şekilde dışarı çıkmayı bekliyor. Modern hayatta insanlara küçüklükten beri aynı düşünceler aşılanıyor: Hareket etmeden önce sonuçlarını düşün, başkalarını rahatsız edecek bir davranıştan kaçın... Bu yolla insanlar bir nevi tekrardan programlanıyor ve topluma uyabilir, kalabalıkta bir başka yüz olabilir haline getiriliyor. Eğer bu yeterli olmazsa toplumun sopası, onun nükleer caydırıcısı olan kanun devreye giriyor. Kanun insanlığın en temel bir içgüdüsü olan korku ve dışlanmama ihtiyacına hitap ederek düzeni sağlamaya çalışıyor. Bu toplumsal kontrol taktiği o kadar köklü ki kendini dinlerde bile cehennem konsepti ile gösteriyor. Şu an beni sorunlarını sisteme yüklemeye çalışan havadaki bir başka yumruk olarak görüyor olabilirsiniz, ancak sizi temin edebilirim ki gerçek böyle değil. Açıkçası sistemin ve caydırıcıların gelişmiş bir toplum için olmazsa olmaz şeklinde nitelendirilebileceğini düşünüyorum. Bunlardan mahrum bir toplum anarşi ve kaos içinde yaşamaya mahkum olacaktır. Böyle bir toplumda gelişim olamaz, bilim ve sanat ilerleyemez. Ancak yaşadığımız gelişmeler dürtülerimizden tamamiyle kurtulmuş durumda olduğumuzu göstermez. İnsanlığın içgüdüleri bir köpeğe benzer, tasmayı tutuyor olmanız hep nereye gideceğini belirleyebileceğiniz anlamına gelmez. Kendinizi alıştığınız kuralların dışında bir yerde, William Golding'in "Sineklerin Tanrısı" adlı eserinde betimlediği gibi ıssız bir yerde kendinizi bulduğunuzu düşünün. 1 Sizce böyle bir ortamda içinizdeki medeniyeti korumayı başarabilir miydiniz? Yoksa kitaptaki karakterler gibi kendinizi vahşiliğin pençesinde mi bulurdunuz? İtiraf etmesi bazılarımız için zor olabilir, ama aslında hepimiz o kuralsız hayattan sadece bir kötü gün uzaktayız. Ne kadar olgunlaşsak da, ne kadar kendimizi eğitsek de içimizdeki hayvanın sesini ancak kısabiliyoruz, asla tamamiyle kapatamıyoruz. Eğer biz kendimizi o adada bulsaydık, hepimizin içgüdülerine yenik düşüp anarşiye teslim olacağına şüphem yok, değişen sadece pes etmemiz için gereken süre olacaktır. Kuralsız bir dünyada sadece tek bir gerçeklik vardır: üstün çık ya da boyun eğ. Herkesin birbirinin boğazında olduğu bir yerde hayat devam edemez, bu sebeple genellikle sinirimizi bozan toplumumuzun kurallarına aslında bir teşekkür borçluyuz. Peki, madem hepimizin dürtüleri ruhumuzun derinliklerinde gömülü, bunun hakkında ne yapmamız gerekiyor? Bence çözüm ne onu susturmakta, ne de onun bizim kontrolümüzü ele geçirmekte. Hayattaki çoğu şey gibi burada da bir dengeyi bulmak sağlıklı bir yaşamın sırrı. Ara sıra içimizdeki temel içgüdülere kulak vermemiz gerek. Biliyorum, bu bazılarına saçma ya da kendilerine yakışmayacak bir tutum gibi gelebilir, ancak bu gerçeği değiştirmez. Hepimiz aslında bir hayvanız ve bunu reddetmek ömür boyu yapay bir tutum sergilemek demek olacaktır. Hep medeni olmak adına başkalarına ses etmeden, kendini göstermeye çalışmadan geçen yıllar sadece ileride pişmanlık getirir. Gerektiği zaman içimizdeki sese kulak verip düşünmeden hareket etmeyi öğrenmemiz gerek, öbür türlü hayatı hep sahne arkasından izlemeye mahkum kalırız. Zaman geçtikçe bunun ne kadar doğru olduğunu ben de anlıyorum. Bazen aklım hareket emrini reddediyor, çünkü ona öğretilene, ona aşılanana aykırı buluyor. Bundan kurtulmanın tek yolu kendimi yeniden programlamak ve inanın, bu hiç kolay bir hedef değil. 1 Golding, William. "Sineklerin Tanrısı" New York: Coward-Mccan, 1962 Hepimizin içinde bastırılmış bir içgüdü, eski zamanlardan beri kuşaktan kuşağa aktarılmış bir hayvan bulunmakta. Günümüz toplumu bu hayvanı ne kadar hapsetse de o varlığını hep sürdürmekte, bu sebeple onu inkar etmek ve kendini medeni sanmak sadece bir yanılsama olacaktır. Hepimiz gerekli koşullar sağlanırsa eninde sonunda o ilkel haline geri dönme eğiliminde, bu sebeple yapılması gereken bir denge tutturup bu dürtüleri bir avantaja çevirmeyi öğrenmek. Bu sayede hayatımızdki aradığımız ortak noktayı bulabiliriz.