YABANCI BİR BABA

Baba kavramının her insan için değerli olduğuna inanırım. Buna inandığım kadar baba olmanın her yiğidin harcı olmadığını da gönülden destekleyenlerdenim. Baba olmak, özgür bir birey olmanın yanı sıra "baba" olmanın getirdiği sorumluluğu alabilmektir. Yani iyi bir babaysanız, düşündüğünüz kadar özgür olmayabilirsiniz. Artık size manevi açıdan büyük bir sevgi ile bağlı olan, hareketlerinizle kolayca incitebileceğiniz ya da sevindirebileceğiniz biri var. Öyle ki tek bir hareket onun kişiliğinde derin izler bırakabilir. Belki de o bu izlerin etkisini ömrü boyunca taşır... Kısacası, eğer iyi bir babaysanız, maddi sorumlulukların haricinde, ruhsal açıdan sağlıklı bir birey yetiştirme sorumluluğunu da almışsınız demektir. Franz Kafka'nın Babaya Mektup adlı eseri, babası Hermann Kafka ile olan ilişkisine dayanır. Bana göre Hermann Kafka'yı iyi bir baba olarak nitelendirmek kısmen yanlıştır. Mektuplarda Franz Kafka'daki o kabullenişi sezersiniz. Babasının hareketlerinin, bazen tek bir sözünün, Kafka'nın kişiliğinde nasıl bir etkiye sahip olduğuna tanık olmaya başlarsınız. Kafka, babası tarafından ezilmiş, işin daha kötüsü ise artık ona tepki vermeyecek kadar bu durumu kabullenmiştir. Yeri geldiğinde babasının fiziksel özelikleri bile kendisini eleştirmesine sebep olmuştur. Eserin ilk kısımlarında Kafka'da açıktan açığa bir suçlama görmezsiniz. Özellikle o da tersini vurgulamak istercesine, suçlamak istemediğini yineler durur. Ancak, siz okurken, o içten içe olan suçlamayı, bazı şeylerin farklı olmasını dilediğini hissediyorsunuz. Kitabın sonlarına doğru ise bu suçlamalarını açık bir dille ifade eden Kafka, düşüncelerini yazdıkça o anları tekrar yaşıyormuşcasına kızıyor sanki... Ben de kızıyorum Hermann Kafka'ya. Geçen sene izlediğim bir araştırma programında, intihar eden ya da cinayet işleyen insanların psikolojileri üzerinde duruluyordu. Çoğu olayın ardındaki sebep ise sevgisizlik ya da psikolojik bir travma. Sevgisizliğin ve düşünceleri içine atmanın etkisi göz ardı edilemeyecek kadar fazla. Hermann Kafka şanslıymış ki Franz Kafka sadece içine kapanık bir çocuk olmakla kalmış. Babasının Kafka'da bıraktığı izlerin dışa vurumu farklı olsaydı, Hermann Kafka'nın topluma kazandırdığı birey, intihar eden ya da hayata olan kızgınlığını başkalarına zarar vererek hafifleten biri olabilirdi. Kitabı tek bir bakış açısına bağlı kalarak okumamak adına olaya Hermann Kafka gözünden bakmayı denedim birde. Bana bir yönüyle eski zamanlardaki Türk aile babalarını hatırlattı. İçten içe seven fakat sevgisini gösteremeyen, o filmlerdeki çocuğunu uyurken seven aile babalarına... Ancak olaylara bir bütün olarak baktığınızda haklı olan bir tarafını göremiyorsunuz Hermann Kafka'nın. Çocuklarını, maddi zorluk çekmedikleri için, yan gelip yatmakla suçluyor gibi. Aslında bu durumun ardında Hermann Kafka'nın da geçmişle yüzleşmesi olabilir. O da eskiden yaşadığı zorlukları, verdiği mücadeleyi düşündüğünde, hayata kızıyor ve kızgınlığını bu şekilde ifade ediyor. Ama atladığı bir kısım var: bu ifadelerin çocuklarının üzerinde kurduğu baskı. Franz Kafka'nın böyle bir hale gelmesi, bir zincirin ilk halkasını oluşturuyor aslında. Bir yerde yanlışlık yaptığınız zaman, devamı da hep öyle gidiyor. Eğer Franz Kafka bir çocuk sahibi olsaydı, o çocuğun psikolojisini de bir düşünelim. İçine kapanık, kendi içindeki hesaplaşması bir türlü sona ermeyen bir baba. Franz Kafka, Hermann Kafka gibi olmamak için daha çok çaba sarf eder, daha iyi bir baba mı olurdu sizce? Bence olmazdı. Eğer içinizde sürekli sizi yiyip bitiren düşünceleriniz varsa, yeterince sağlıklı bir ruh haline sahip olamıyorsunuz. Mektubu okumayı bitirdikten sonra Franz Kafka'nın bu mektubu babasına göndermemiş olmasına üzülüyorsunuz . Hermann Kafka bu mektubu okumuş olsaydı eğer, Franz Kafka'ya söyleyeceği bir tek söz bile, onun içindeki bu enkazı kaldırmasına yardımcı olabilirdi. Kafka ise senelerce içinde biriken bu düşünce ve duyguların bir nevi karşılığını alabilirdi. Yıllar geçiyor, insanlar ölüyor, insanlar doğuyor ama duygular ve hisler hiç değişmiyor. Franz Kafka'nın bu mektubu, genel okuyucu kitlesinin haricinde özellikle onunla benzer duyguları taşıyan kişilere hitap edecektir. Genel olarak insana bir hüzün ve gerginlik havası veren bu eser yine de özgünlüğünden ödün vermiyor. İçerisinde barındığı duyguların samimiyetinden şüphe duyulmayacak bir eser... Begüm Çakar