KİMSE YOK MU?

Yalnızlık kelime anlamı olarak sözlüğe bakıldığı zaman çok kısa ve duygu yoğunluğu açısından her ne kadar zayıf olsa da aslında insan zihninde ve kalbinde oluşturduğu yoğunluk çok derindir. İnsanın kendi kendisiyle kalması, birtakım duyguların güçlenmesine ya da ortaya çıkmasına neden olur. Kalp atışlarını duymak filmlerde genellikle gerilim sahnelerinde olur. O ses, insanın yalnızlığını göstermekten öte; bireyin kendisiyle çelişmesinin korkusunu yansıtmaktadır. Hapishaneler, zindanlar, gardiyanlar... Sinop Cezaevi ziyaretim geliyor aklıma. Deniz kıyısı, taş duvarlar ardına yaşayan onca insan... Deniz kimi zaman onlar için bir engel, kimi zaman da ninni olmuş. Kaçmaya çalışıp karşılarına çıkan denizle, geceleri kendi seslerinden başka duydukları ses aynı deniz. Kim bilir önceleri sevdikleri o uçsuz bucaksız derya adeta cehennem çanı gibi kulaklarında yankılanıyordu. Meşhur gardiyan Pala'nın anlattıkları hayal meyal zihnimde fakat gördüğüm zindan ve koğuş görüntüleri sanki oradaymışım gibi aklımda. Ne çok dinlemişler kendilerini, kimisi sevdiğini duvarlara anlatmaya çalışmış, destanlar yazmış. Zweig' da kaleme aldığı eserde hapishanenin karanlık duvarları arasında kendisiyle kalmış bir adamın zihninde oynadığı oyunun, kendini satranç alanında bir uzman haline getirişini anlatmıştır. Gündelik hayatımızda yalnızlığımızı dile çok getirmekteyiz. Oysaki yaşamış olduğumuz yüksek nüfuslu şehirler aslında hepimizi boşluğa ve yalnızlığa itiyor. Sahip olduğumuz bu kalabalık ama boş dünya hepimizi kendi içimizde en az bir mahkummuş gibi yalnızlığa itiyor. Oturduğumuz apartmanlarda merdivenlerden inip çıkarken görmüş olduğumuz komşularla selamlaşmamamız ne kadar yalnız olduğumuzu gösteriyor. Yaşamakta olduğumuz hayatlar ruhlarımızın büyük boşlukları, teknolojinin küçük icatlarını kullanmaya teşvik ediyor. Ne kadar büyük icatlar, başarılar elde edilse bile hissedilen yalnızlık en derin yaramız oluyor. Çünkü elimizde geriye kalan tek bir şey var; aklımız. "Yeryüzünde hiçbir şey insan ruhuna hiçlik kadar baskı yapamaz." Yaşanılan yalnızlığın en derin etkisi ise kendini kaybetmektir. Bir hiç olup yok oluverirsiniz o kalabalığın içinde. Kendi kendinize yaratmış olduğunuz anılar, insanlar bile yok eder benliğinizi birer birer. Bu nedenle ki Zweig kitabında ruhunun boşluğunda kendini kaybetmiş olan adamın azimle hayata tutunmasını anlatıyor. Satranç kimi zaman bir hobi olarak görülse de, bir boyuta bürünüp dost olmuş yalnızlığının. Aslında bir bakıma insanın kendini kaybetmesi Zweig'ın eşiyle intiharına adım adım yaklaştığının belirtisi. Yok olmak, kaybolmak bir çıkış yolu onlar için, çünkü sessiz haykırışları her kalp atışıyla daha da şiddetlenip cehennemden gelmişçesine büyüyor. Boş ve karanlık bir sokakta gecenin bir vaktinde karşımıza herhangi bir şeyin çıkması, mesela köpek ya da kedi gibi, en korkusuz insanı bile korkak yapıp gördüğü en yakın insana sığınma hissi uyandırır. Ne yazık ki bireysel olarak yaşanılan yalnızlıklar da tıpkı verdiğim bu örnek gibi insanı kendisini kurtarabilecek en yakın limana sığınmaya itmektedir. Bu çaresizlikte ölümün en kötü senaryo olarak değil de kurtarıcı bir yol olarak görülmesi çaresizliğin ne denli önemli boyutta hayatımızda olduğunu gösteriyor. Uyum sağlamaya çalışırken belirsizlikler içinde kaybolup giden yalnız hayatlar en uç hatlarıyla hayatımıza renk katmaktadır. Kendini çıkmazda hissedip çaldığı bir kitapla adını uzman olarak duyuran bir insanın azmini, kendimize en yakın olan insanları elimizde tutmakla başarabiliriz. Uçuk ve zıt örnekler, yaşam tarzları hepimiz için ders olup; kendimizi bir noktaya yerleştirmemize yardımcı olmaktadır. Dilenilen en güzel dileklerin gerçekleşmesini ve bu dileklerin tamamen mutluluk ve birlik adına olması herkes için en kıymetli şeydir. Yaşadığımız bu güzel dünyada kalplerimizin sesinin korku filmini anlatması yerine onların sevgi dolu aşk için atması kimin için güzel olmaz ki? Başarıların ve birlik duygusunun en güzel değerlerde yaşanmasını tüm insanlık adına en içten diliyorum.... Zweig, Stefan. Satranç. İstanbul: Can Yayınları, 2000. EGE MELİS ÖZBAŞ