Kutuplarından Çekildikçe Düzleşen Dünya

2017. Kategorizasyonun, spesifize etmenin yılı. Gerçi bu arayış 2017' de başlamıyor, sırf zaman geçtikçe kategorileştirme seviyesi yükseliyor diye bu yılı suçlamamak lazım. Çünkü polarize etmek ve edilmekten hoşlanma durumunun başlangıcı 20. Yüzyılın sonuna, 21. Yüzyılın başlarına denk gelir. Yaklaşık 20 senedir, insanlar gün geçtikçe bir şeylere ve kendilerine yeni kimlikler ve yeni tanımlandırmalar ekliyorlar. Etraflarındaki hemen her şeyden şüphe duyup, hemen her şeye kesinlik kazandırmaya çalışmak gibi bir uğraşa girdiler iyice. Cinsiyetten tutun da uçan kuşun uçma stiline kadar karışıyor ve ayrıştırıyorlar. Buna iyi veya kötü olarak yorum getirdiğimi düşünmenizi istemem, lakin bana öyle geliyor ki topluluk olarak sadece yapılan propagandalara kurban gidiyoruz. Yani dünya birilerinin amaçladığı şekilde şekilleniyormuş gibi geliyor sadece. Çünkü insanoğlu için bölünmek, birleşmekten çok daha kolay bir şey, dolayısıyla doğru motivasyon ve yönlendirme ile normalde sadece doğru olanı yapacak olan bir insanı alıp fikren zehirlemek mümkün. Fazla incelikli düşünme yetisi olmayan kişileri yönetmek zaten çok kolay ve maalesef onlar nitelikli insanlara oranla çok daha fazla yer kaplıyor. Araştırmayan, sorgulamadan yargılayan insanlar için sosyal medyada gördükleri bir yazıya, bir başlığa inanmaktan ibaret o fikrin akıllarına yerleşmesi. Eğer kendi kafalarındaki doğruları ile paralelse okuduklarına sıkı sıkıya tutunmaya eğilimliler. Öte yandan daha derinlikli düşünebilen insan için bir fikre kapılmak bu kadar basit değil. Onları ikna etmek daha incelikli bir çalışma gerektiriyor. Belki görecekleri bir reklam, belki de halihazırda var olan yapıcı ama eleştirel düşünceler üzerinden oluyor ama eninde sonunda onları da fikre dahil etmek mümkün. Bunu şu anda içinde bulunduğumuz köşeleri kırpılmış dünyamızdan, ya da kimseyi incitmemek için neredeyse hiçbir zaman ağzımı açmamamız gerektiğinden anlayabiliriz. Hemen her lafta eleştirel bir gönderme, her varsayımda bir çözüm arar olduk. Buna örnek olarak aslında 2 senedir gündemde olup, bu yıl muhabbeti tavan yapmış olan "Dünya düzdür!" hareketi gösterilebilir. Kimden ve nasıl çıktığı belli olmayan bu sıradışı savın hiç beklenmedik şekilde çok fazla insan tarfından kabul gördüğü, herkesin bildiği bir gerçek. Aynı sıradışılığa politik bir örnek olarak da Donald Trump'ın 2 sene önce adaylığını açıklayıp genel kamuoyu tarafından dikkate alınmaması ve sonucunda da başkan seçilmesi de gösterilebilir. Neyi ifade etmeye çalıştığımı anladığınızı umuyorum, çünkü her iki durumda da insanlar genel kanının aksine bir şeye yönelmeyi seçtiler. Dünyanın düz olduğunu savunan insanlar, yuvarlak olduğu fikrinin bize empoze edildiğini, bu yüzden de gerçek olmadığını söylerler. Öte yanda Donald Trump örneğini ele alırsak, şahsın tüm seçim dönemi boyunca çok ayrılıkçı, kutuplaşma yanlısı bir politika izlediğini ve sonucunda da belki değişim isteğinden, belki de insanların da polarize olası geldiğinden, oyların çoğunluğunu alarak başkan seçilir. Yine bu kategorileşme arayışına örnek olarak ülkelerin benmerkezci dış politikaları, ırkçı hareketlerin daha bir göz önünde yapılır hale gelmesi, 7 milyar insanın da arayışına girdiği küreselleşme karşıtlığı vb. daha birçok olay verilebilir. Toplumumuzun geldiği bu inanılması zor noktaya geçmişe ışık tutan, bilimsel ve tarafsız bir bakış açışı ile yaklaşan bir analiz istediğim için, Graeme Donald'ın Bir Zamanlar Dünya Düzken adlı incelemesini aldım. Graeme Donald, kitabında eskiden gerçek olduğu düşünülen ancak günümüzde ciddiye alınmayan en tuhaf fikirlerin kökenine iniyor, bugün saçma bulduğumuz bu teorilerin gelişimlerini izliyor. O zamanlar bilimin yetersizliğinden gerçek kabul edilen bir olayın, günümüzde neden kendisine tekrar yer bulmasına izin verildiğini düşünmek ise bize kalıyor.