Mona Lisa Gülüşü adlı film ile ''Kadın Olmak'' İncelemesi ''Kadın öyle bir konudur ki, onu ne kadar incelersen incele her zaman yepyenidir.'' demiş Lev Tolstoy. Çok da doğru demiş. Kadın hiçbir zaman siyah veya beyaz olmadı. Kadın her rengin her tonunda tanımlandı. Kadınları tanımlamak, anlamak için sayısız kitap yazıldı. Filmler çekildi. Türkçeye ''Mona Lisa Gülüşü'' diye çevrilen, Mike Newell'in yönetmenliğini yaptığı orijinal adıyla ''Mona Lisa Smile'' da kadının toplumdaki yeri, önemi ve görevini farklı bakış açılarıyla inceleyen 2003 yapımı harika bir film. Mısır'ın varlığını sürdürmesinde payı büyük olan Cleopatra, İngiltere'nin bugünkü gibi kudretli ve önemli bir imparatorluk haline gelmesini sağlayan Elizabeth I, kadınların oy kullanarak politikada aktif bir şekilde yer almasına kendini adamış olan İngiliz aktivist Emmeline Pankhurst, modern hemşireliğin kurucusu Florence Nightingale, kadınların vazgeçilmezi kozmetikleri bulan Helena Rubinstein ve yine başka bir vazgeçilmez olan moda kavramını ortaya çıkaran Coco Chanel... Hepsinin ortak özelliği kadın olmaları dışında erkek hegemonyasının kabul gördüğü yeryüzünde, hayati önem taşıyan ve vazgeçilmez haline gelen birçok konuda kadınların ne derece önemli ve belirleyici olduğunu göstermiş olmalarıdır. Evet, erkek hegemonyası. Kadınlar bağımsız mıdır? Evlenip yuva kurmayan, anne olmayan kadın kadınlığını tamamlayamamış mıdır? Tarihteki bu önemli kadınların yaptıkları, icatları, erkekler olmadan da bir önem taşımaz mı? Bu soruların cevabını filmdeki iki ana karakteri analiz ederek vereceğim. Katherine Watson (Julia Roberts), 1953 yılında filmi izlerken döneme göre değerlendirmeyi unutmamalı sanat tarihi öğretmeni olarak Wellesley Koleji'ne gelmiş, başından birkaç ilişki geçmiş fakat hiç evlenmemiş ve evliliği hayat amacı olarak belirlememiş bir kadındır. İnsanların ve özellikle kadınların yeniliğe açık olması gerektiğini, istenilince büyük başarılara imza atılabileceğini savunmaktadır. Evlilikten uzak dursa da erkek egemenliğini tamamen reddeden, feminist bir kadın değildir. Bir diğer karakter ise tutucu ve ezberci bir eğitim sistemine alışmış, yeniliklere ve hayallerini gerçekleştirmeye oldukça uzak, okulu bitirmeden ve kariyer sahibi olmadan evlenen Betty Warren (Kirsten Dunst) adlı öğrencidir. Katherine, ayakları yere basan, kariyeri ve hayalleri peşinde koşmuş ama yalnız ve bazen mutsuz bir kadın. Betty ise Katherine'in eksikliğini çektiği bazı geleneksel duygulara ve olgulara sahip ancak gelecekte Katherine kadar kendinden emin, eğitimli ve özgür olamayacağını içten içe bilen bir genç kız. Filmi realist kılan en büyük unsur da bu: iki farklı karakterin çatışması ve aslında birbirilerine ne kadar benzedikleri ve özendikleri. Toplumda da böyle değil mi? 1953 yılını anlatan bir film, şu an için dikkate alınmalı mı emin değilim. Fakat hikayenin geçtiği Amerika için değil, kendi ülkemiz için konuşacak olursam evet, hala bu çatışmayı yaşayan kadınlardan oluşan bir toplumuz. Bir kadını kadın yapan şey, ne kadar evlilik ve annelik kavramları ise aslında bir o kadar da kariyer ve hayallerdir. Kadın ve erkeğin her konuda eşit olduğunu şahsen savunmuyorum. Bir kadının inşaatta çalışıp tuğla taşıyabileceğine de inanmıyorum. Bir erkeğin de ev işlerinde veya kadın yetisi gerektiren işlerde o kadar da iyi olabileceğini düşünmüyorum ve hatta düşünmek istemiyorum. Anne olmak, evi çekip çevirmek gibi bazı işler de evet kadınlara oldukça yakışan işler bana göre. Ama Katherine Watson'ın temsil ettiği karakter bir kadın için asla kötü bir örnek değil. Çünkü zaten yuva kurmak, anne olmak her kadının zamanı geldiğinde tatması umulan duygular iken kariyer yapmak ve erkeklerin egemenliğini sürdürdüğü alanlarda faaliyet göstermek de kadınların bir o kadar hak ettiği şeylerdir. Kısacası 'kadın olmak' , özellikle ülkemizde ve dünyanın birçok yerinde, oldukça meşakkatli ve bazı noktalarda fedakarlık isteyen bir konu. Ama 2003 yılında çekilmiş ve 1950 yıllarını anlatan bir film bile bir kadının hayatını şekillendirirken ne kadar özgür ve hayalperest olabileceğini aynı zamanda da bazı noktalarda geleneklerine bağlı kalarak iki açıdan da ne kadar huzurlu kalabileceğini bizlere göstermekte. Son olarak bu yazıyı yazarken olabildiğimce cinsiyetsiz ve tarafsız davranmaya çalıştığımı da belirtmek isterim. Sevgilerle..