Ayrılık Ortak Nokta

Bir şehre ait olma duygusu çok farklı bir duygu... O şehrin özelliklerini barındırmalısın ruhunda bir kere, kültürünü damarlarında hissetmelisin. En sevdiği rengi bilmelisin, en sevdiği yemeği, en sevdiği aktiviteyi, en sevdiği müziği sen de sevmelisin belki. Bir şehre ait olmak, çok farklı bir duygu ama kolayca sahip olunabilecek bir duygu değil elbette. Herkesin hissedebileceği türden bir duygu değil; mutluluk değil, kızgınlık değil, hayal kırıklığı değil... Bir şehre ait olmak bütün duyguların oluşturduğu bir kompozisyon, bir aşk... Bir şehre nasıl ait olunur ki? Orada doğmak seni o şehre ait mi kılar? Sanmıyorum. Aidiyet... Sanmıyorum doğruyu söylemek gerekirse. Kendimden biliyorum ya, şu yaşıma kadar kaç şehir gezdim kim bilir. Hepsinin özellikleri farklı, hepsinin sana bakışları farklı, hepsinin sana yaşattıkları farklı ama en sonunda anlıyorsun; ayrılık ortak nokta... "Bu şehri terk etmek için fazla güzel bir gün, öyle değil mi?" (Tunç, 2015). Bu soru kalıbı bana hiç yabancı gelmiyor doğrusu. Hatta sıklıkla kullandığım, kendime sorduğum bir soru bu ama Aslı Tunç'un yaklaşımından daha farklı bir yaklaşım benimkisi. Ailemin işi sebebiyle birçok şehir gezdim desem biraz eksik bir cümle söylemiş olurum. Dedim ya bir şehre ait hissetmek diye, benim ailemin gönlündeki şehir şu ana kadar yaşadığımız şehirlerin hiçbirisi aslında. Her şehir değişikliği bizi onların gönüllerinde taht kurmuş şehre yakınlaştırma amacındaydı. Onlarınki de memleket özlemi işte... Buna rağmen yaşadığımız her şehir kardeşimle benim gönlümde bir taht kurdu diyebilirim. Tabi ki ikimizin de kendine göre ait hissettiği bir şehir var ama yine de belalı birer sevgili ardımızda bıraktığımız şehirler. Aslı Tunç'un "Belalı Bir Sevgilidir Ardımda Bıraktığım Şehir" kitabını elime ilk aldığımda aklımdan geçen ilk şey Aslı Tunç'un kitabında ele aldığı konu ile benim yaşadığımın benzer olup olmayacağı oldu. Ne yazık ki bu konuda kitap beni hayal kırıklığına uğratıyor. Kitap aslında birçok küçük hikayeden oluşmuş bir öykü derlemesi... Belli bir şehir üzerinden gitmek yerine yazar, farklı şehirlerde geçen küçük hikayelere odaklanmayı tercih etmiş. Aslında bu da kitabı ilginç kılan en büyük etmenlerden: Şöyle ki; kitabı okuduğum zaman mekan olarak ele alından onca şehirde sanki daha önce bulunmuşum gibi hissettim bir an için. Bu özelliği ile bir gezi yazısını andırıyor kitap bana fakat düpedüz bir gezi yazısı gibi de değil. Şiirsel bir anlatım ile yazılmış hikayeler üzerinden anlatılan bir gezi yazısı daha çok. Hikayelerde betimlemeler ile karşılaşmak oldukça mümkün... Zaten öykülerdeki bu şiirsellik de betimlemeler sayesinde veriliyor. Hatta kitabın başlığında bile başlığın devrik bir şekilde yazılması sonucu şiirsel bir tadın olduğunu görüyoruz. Açıkçası ben bu şiirselliği yazarın şehirlere duyduğu o yoğun duygu ile bağdaştırıyorum. Diğer bir yandan, öyküler birinci kişi ağzından veriliyor. Bu sayede yazarın hislerine ortak olabiliyoruz. Yazarın şehrin sembolleri ile olan diyaloglarına da tanıklık edebiliyoruz. Yazar kelimesini tekil olarak kullanmak aslında öyküleri okuduktan sonra biraz garip geliyor. Sanki öykülerde farklı farklı insanlar başrollerde... Zaten bu kitabı standart bir seyahatnameden ayıran en önemli özelliklerden biri de bu: Yazar aslında kendi başından geçenleri anlatmak yerine farklı farklı, artık birer ikon haline dönüşmüş şehirlerde yaşayan rastgele kişilerin gözünden betimliyor o şehirleri. Betimlemekten kastım şehrin sade bir resminin çizilmesi değil tabi ki. Ortada bir olay rastgele bir karakterin başının altından geçerken şehrin önemli noktalarına da değiniliyor. İşte burada bir şehir ile o şehirde yaşayan herhangi birinin bağı gösteriliyor okuyucuya. Şehir her Kağan Çalıkoğlu 21702384 zaman bizim yanımızda oluyor; mutlu hissettiğimiz zamanlarda da üzgün olduğumuz zamanlarda da... Şehir kendinden özellikler katıyor insana. Öykülerdeki insanların bilinç akışları, duygular, düşünceleri... Hepsi şehirlerin etrafında şekilleniyor, tıpkı olayların şehirlerden esinlenmesi gibi. Hikayelerde de bu durumu açıkça görmek mümkün... Her karakter farklı bir olayla farklı bir şekilde karşımıza çıkıyor, her karakter kendi şehri ile bir nevi duygusal anlamda bir bağlantı kurmuş halde. Sokaklar, heykeller, meydanlar ya da o şehrin insanları... O şehirde ne varsa, aynı anda kişinin yaptıklarına şahitlik ediyor. İşte bu yüzden belki de sırdaşın olan şehirle ayrılırken insan oldukça üzülüyor. Babam küçükken, onların ailesi de babamın kendini ait hissettiği şehirde çok uzun kalmamışlar. Onlar da dolaşmışlar Türkiye'yi tıpkı bizim yaptığımız gibi. Zaten babamın özlemi de ondan; çocukluğunu geçirdiği şehre dönmek, artık orada yaşamak ve yaşlanmak istiyor doğal olarak. Şanssızlığından mıdır nedir, şu zamana kadar hiç yakınlaşamamış o şehre. Her defasında yaklaşmak istemiş ama daha da uzaklaşmış. Yine de babamın hikayelerini iyi bilirim. Yaz tatillerinde araba yolculuklarında ne zaman yeni bir şehrin içine girsek babamın bir anısı canlanıyor, anlatıveriyor hemencecik. Yol üzerindeki her şehirde yaşamış resmen; "Bak burada ne maçlar yapardık küçükken!", "İşte benim okuduğum üniversite de burası!", "Bakın, çalıştığım ilk yer burası, o zamanlar araba yoktu tabi. Atlar ile, eşekler ile geliyorlardı insanlar, şimdiki gibi değil ki. Siz çok rahatsınız, çok!" ... Bu sözleri o kadar çok duydum ki babamdan. Gönlünde bir şehir olmasına rağmen, hissediyorum, her bir şehrin babama yaşattıkları duygular farklı, her birinin babam için önemi farklı. Düşünüyorum da aslında babamı dinlerken gözümde canlandırdıklarım ile Aslı Tunç'un kitabını okurken gözümde canlandırdıklarım bir yönden benziyor birbirlerine: Aslı Tunç farklı şehirlerde yaşayan farklı insanların başından geçen farklı olayları şehirlerin önemli yerlerini okuyucunun kafasında canlandırarak anlatıyor. Babam ise farklı zamanlarda bulunduğu farklı şehirlerin ona yaşattığı farklı duyguları biz o şehirlerden geçerken, göstere göstere anlatıyor.