Özgürlüğe Doğru

"Köle" isimli bu eser bir hayal ürününün gerçekle sentezi değil, tamamen gerçek bir yaşam öyküsüdür. Mende Nazer kendi trajik yaşam öyküsünü ve özgürlüğe doğru giden hayat mücadelesini büyük bir cesaretle okuyucularına sunuyor. İnsanlara bu hayatın görünmeyen yüzünü ve 21. Yüzyılda yaşanan bir insanlık dramını gözler önüne seriyor. Nazer, hayat hikayesiyle insanları kendi hayatına konuk edip okuyucularına duygu dolu anlar yaşatıyor. Mende, Sudan'ın bir köyünde yaşayan Nuba halkının bir üyesidir. Şehir hayatından habersiz, çamurdan yapılmış evinde ailesiyle mutlu bir yaşam süren Mende'nin hayatının bir anda değişmesiyle başlıyor hikaye. Mende, Müslüman olan Nuba kabilesinin farklı kültürüyle dinin bilinmeyen yönlerini okuyucuyla paylaşıyor. Mende'nin kabilesine göre Müslüman olan herkes sünnet olmak zorundadır, aksi takdirde evlenmeleri mümkün değildir. Belirli bir yaşa geldikten sonra her kız sünnet olmak zorundadır ve Mende yaşadığı bu tecrübeyi hiç çekinmeksizin okuyucuyla paylaşıyor. Mende bu olayları yaşarken daha küçücük bir çocuktu. Hayatı o kadar çok seviyordu ki onun için çıplak ayakla çamurda yürümek bile çok büyük bir mutluluktu. Mende'nin bu mutlu yaşamı bir gece yarısı Arapların köylerini basmasıyla son buluyor. Önüne geleni katleden bu zalim insanlar küçük savunmasız çocukları alıp kendi şehirlerine götürüyorlar ve Mende de bu çocuklar arasındadır. Kendini büyük, ihtişamlı bir evde bulan Mende daha bir köle olarak satıldığının farkına bile varamadan tüm evin işlerini yapmakla görevlendirilmiştir. Sekiz yıl boyunca hayvan muamelesi görüp dışlanıp, küçümsenip, evin beyi ve misafirlerinin çeşitli tacizlerine uğrayan Mende yıllar geçtikçe farkında olmadan büyür ve genç bir kız olur. Rahab'ın yanında geçen altı yıldan sonra Mende Londra'ya, Rahab'ın kardeşinin evine gönderilir. Mende, Hanan'ın evine geldiğinde insan gibi muamele görmüş inancına saygı duyulmuş ve bu durum onun biraz olsun huzurlu olmasını sağlamıştır ama köle olduğu ve bundan kurtulması gerektiği gerçeğini değiştirmemiştir. ''Ben de onların bir başka Müslüman'ı yani beni, bir köle olarak evlerinde tutabilmelerini dindarlıklarıyla nasıl bağdaştırabildiklerini merak ediyordum. Çünkü okulda Kuran'ın ''bütün insanların bir tarağın dişleri gibi olduğunu söylediğini öğrenmiştim - aynı yaratılışta ve birbirlerine eşittiler." (Nazer, 313) Zaman geçtikçe evin hanımı Mende'ye kötü davranmaya başlar. Sahipleri Kronky ve Hanan'ın şehir dışında oldukları anı değerlendirip alışverişe gitme bahanesiyle çıktığında Nuba'lı Babo ile tanışır ve onun yardımıyla evden kaçar. Mende artık özgürdür ve özgürlüğünün ilk yıllarını İngiltere'de oturma izni almaya çalışarak geçirir ve topluma uyum sağlamaya çalışır. Sudan uzmanı gazeteci Damien Lewis'in yardımı ile 23 Aralık 2002 de Britanya Hükümeti tarafından sığınmacı olarak kabul edilir ve oturma izni alır. "Konuşmaya ve bu kitabı yazmaya karar verdim, çünkü Sudan'da pek çok kadın ve çocuğun benimle aynı kaderi paylaştığını biliyorum. İçlerinde bazılarına Asha, Katuna, Nanu dostluk duygularıyla bağlı olduğumu hissediyorum. Eğer hayatımın gerçek hikayesi, çok uzun zamandır kölelik boyunduruğunu altında ıstırap çeken ülkemin kurtuluşunu sağlayabilecek bir şanssa, bu durumda nasıl susabilirdim ki? "(380) Yaşadığı trajediyi en ince detayına kadar anlatan Nazer, kitabı okurken aynı acıyı yaşamama sebep oldu. Kaybolmuş bir çocukluk, aile sıcaklığından mahrumiyet, ne zaman çocuktu ne zaman genç olup büyüdü anlayamamak.... İnsanın özgürlüğünü kazanabilmek için hiçbir engelin onu durduramayacağını, bunu hayattaki tek beklentisi haline getirdiğinde tüm engelleri aşabileceğini ve bu uğurda mücadele etmekten asla vazgeçilmeyeceğini... Mende'nin bu azmine duygularınızla katkıda bulunuyor ve o heyecanı yaşıyorsunuz. Günümüzde renk ayrımı daha yeni yeni bir problem olmaktan çıkarken, kitaptaki bakış açısının bugün bu denli değişmesi umut verici. Daha on üç yaşında küçük bir çocuğun ailesinden koparılmasına, kandırılmasına ve tecavüze uğramasına şahit olmak insanın içini acıtıyor. Okurken nefessiz kaldığım ve köle olarak yaşanan hayatın ağırlığını hissettiğim bu duygular yaşadığım hayatı şükretmemi sağladı. Bu kitap, herkesin okuması ve ders çıkarması gereken bir kılavuz aslında. Tüm insanlar bilmedikleri, tanımadıkları belki hayal bile edemedikleri nice yaşamalar olduğunu ve bunun farkına bile varamadıklarını görmeleri gerektiğini anlamalılar ki kendi hayatlarını sorgulayabilsinler. Mende Nazer'in sekiz yıllık köleliğinden sonra şuan Londra'da özgür bir insan olarak yaşıyor olmasını bilmek umudun bir zaferi... Bu kitabı okuduğumda, Mende Nazer'in hayat hikayesi benim hayata farklı noktalardan da bakmam gerektiği konusunda bir algı oluşturdu. Mende, insanların hala köle olarak kullanılıyor olup olmadıklarını merak edip sorgulamama, bizim gündelik yaşamımızda hiç düşünmediğimiz, tarihin tozlu yapraklarında kaldığını zannettiğimiz bu konunun hala tüm acımasızlığıyla varlığını sürdürdüğü gerçeği ile yüzleşmeme neden oldu. '' Fransa, Los Angeles ve Hong Kong'daki zor durumdaki insanlarla yapılan söyleşilere yer verilen Colors'un dergisine göre, 1850'lerde ABD'de bir köle satın almanın bedeli 50 bin dolara eşit olurken, 21. yüzyılda 100 doların altına inmiş durumda bulunuyor. Belirlemelere göre, dünyanın yarısı günde 2 doların altında bir gelirle geçiniyor. Bu da potansiyel köleler için uygun ortam yaratıyor. Kölelik dünyanın her ülkesinde yasak olmasına rağmen, günümüzde 27 milyon köle var.'' (Ntvmsnbc8. ocak2013-Colors53)