Zübüküm, Zübüksün, Zübük!

Aziz Nesin Zübük adlı eseri ile birlikte toplum yergisini ve yurt gözlemini farklı bir boyuta taşıyor. Sade ve temiz bir dilin kullanıldığı romanın; hikayelere bölünmesi, her hikayede toplumun her katmanından insanın bulunması, yer ve zaman kavramının ifade edilmemesi gibi etkenler bu eseri yalnızca belirli bir zümre veya belirli bir dönem için yazılmadığını gösteriyor. Aziz Nesin insanoğlunu kendi tanımıyla "zübük" olarak nitelendirerek bu durumun geçmişte var olduğuna ve gelecekte de var olacağına vurgu yapıyor. Hikayelere bölünerek oluşturulan eserde hikayelerin ortak noktası halkın her seferinde sivrilmiş bir kişi tarafından kandırılmaları ve bu durumun farkında olmalarına rağmen bir şey yapamamalarıdır. Zübükzade İbrahim adlı ana karakter toplumda sivrilmiş bir kişi. Sadece ve sadece kendi çıkarını gözeten, yalan söyleyerek halkı adeta parmağında oynatan ve kendisinden nefret edilmesine rağmen sürekli ihtiyaç duyulan bir kişilik. Aziz Nesin bu türden bir karakter yaratarak toplumda bu türden kişilerin olabileceğini, bu türden insanlara karşı uyanık olmamızı işlemesi romanın görünen mesajı olarak görülse de hikayelerin tümü itabiri ile bende farklı bir intiba bıraktı. Tıpkı Nesin'in de dediği gibi "Zübük bir tane değil, biz hepimiz birer zübüğüz. Bizim hepimizin içinde zübüklük olmasa, bizler de birer zübük olmasak, aramızdan böyle zübükler büyüyemezdi" Romanın yan karakterlerine de baktığımızda Aziz Nesin'in bu tanımlamasının doğru olduğu görülebilir. Sivrilmiş bir karakter olarak görünen Zübükzade İbrahim; aslında aşırı yetenekli veya diğer insanlardan farklı özelliklerle donatılmış değildir. Sadece aklını kullanarak çok iyi yalan söyleyebilen biri olarak karşımıza çıkan karakteri zübük yapan aslında yan karakterler yani bizleriz. Zübükzade İbrahim'den nefret edilmesine neden olan davranışlarını tetikleyen yan karakterlerin 1 Fatih Özyurt 21100538 Gönenç Tuzcu Turk 102-8 davranışlarıdır. Rüşvet aldığı için zübük olarak tanımlanan İbrahim'e esasen o rüşveti veren bir diğer karakterdir. Almanca öğretmeninin problemini gidermesi karşılığında rüşvet önermesi buna örnektir veya romanda yan karakterlerden tarafından nefret edilmesine rağmen kendisine belediye başkanlığı koltuğunu veren yine yan karakterlerdir. Zira Zübükzade İbrahim'in çıkarı olduğu gibi diğer insanların da çıkarları vardır ve bu çıkarları korumak için aklını çok iyi kullanabilen bu karakteri sivrilten de yine kendileridir. Dolayısıyla zübüğü zübük yapan aslında yan karaktlerdir yani bizleriz. Tıpkı Allah'ın kulu İsmail Efendi'nin söylediği gibi : Biz bu püsküllü belayı zorla başımız aldık. Her ne çektiysek, kendi beyinsizliğimizden. Bizde bu kafa varken, bizim gibilere bir değil, on Zübük az gelir. Belediye reisi oldu, sonra da bize kan kusturdu. Kimse etmedi bize, n'ettkikse kendi kendimize ettik. Yılanın başı küçükken ezilecekti. Şimdengeri ne desek boş, olan oldu. (Nesin 146) Bu duruma dair günümüzde çok iyi örnekler de vardır aslında. Ders aldığı hocanın verdiği eğitimden veya davranışlarında mustarip olmalarına rağmen o dersten geçip geçmemesi hocanın vereceği nota bağlı olduğu için susan, tepki vermeyen, bu durumu eleştirmeyen ama içten içe hocadan nefret eden arkadaşlarım bunun en canlı kanıtıdır. Ayrıca bu ve benzeri örnekler herkesin zübük olduğunu, toplumda sıyrılmış birkaç kişiyi zübük yapanların esasen bizler olduğunu ve bu durumun belirli bir döneme, mekana, zamana ve kültüre bağlı olmadığını; tüm insanoğlu için geçerli olduğunu kanıtlıyor. Kısacası Aziz Nesin bu roman ile birlikte hiciv edebiyatına benzersiz bir örnek vererek insanoğlunun kanayan yarasına adeta parmak basıyor.