KONUŞAMIYORUZ

"Nasıl başlayacağını bilmemek" , en zoru bu galiba. Anlatmaya nereden başlayacağını bilmemek, neler düşündüğünü açıklayamamak. Bütün insanlar aynı kelimeleri kullansa da birbirinden farklı hayatlar verirler kelimere. Bu kadar birbirinden farklı hayat varken nasıl bekleyebilir ki insan anlaşılmayı? Peki ya konuşmak? İnsanoğlu varlığından bu yana hep kendini bir şekilde ifade etmek, anlatmak istedi. Sonunda, nihayet konuşsa da anlatılanlar birbirinin aynısı gibi gözükse de farklıydılar aslında. Çünkü asıl gözden kaçırılan; doğamızı anlamlandırırken aynı kelimeleri kullansak da onlara yüklediğimiz anlamların biribirinden tamamen farklı olmasıydı. Her birimiz kendi bakışı ve kavrayışı doğrultusunda varlıklara anlam yükledi çünkü. Peki nasıl anlayacağız biribirimizi? Nasıl anlatacağız biribirimize derdimizi? Aslında bunun tek yolu konuşabilmekte, konuşmakta değil sadece. Neredeyse her gün düşünürüm kendi kendime insanlara ne anlatmak istedim, onlar nasıl anladı. Bu soru sürekli kafamın içinde dolanır oldu son günlerde. Öyle ki, artık sözlerime başlamadan önce iki değil üç-dört kez düşünür oldum. Hatta bazen öyle anlar oluyor ki konuşmaya korkar oldum. Peki nedir bu korkunun sebebi? Kafamda deli sorular dolanırken bir anlam karmaşasının içinde buluyorum kendimi. Belki düşüncelerimi anlamlandıramıyorumdur. Asıl sorun buysa, daha kendim bilmiyorsam, zorlanıyorsam düşüncelerimi anlamlandırırken, nasıl konuşacağım peki? İşte bu noktada aklıma geliyor Osman Çakmakçı'nın eseri, konuşmanın imkansızlığı. Yazarımız kitapta "Evet, ilk bakışta, konuşmak gibi basit bir eylemin böylesine karmaşık bir şeymiş gibi ele alınması saçma. Ama ilk bakış yanıltıcı olabilir, değil mi? Sanırım sen konuşmayı tek yönlü bir aktarım olarak anlıyorsun da ondan. Halbuki konuşma, merkezdeki bir noktadan dışarıya akıtılan bir ifade değildir. Aksine en az iki merkez noktanın karşılıklı birbirine akmasıdır." (s. 15) diyor. Bu cümleler az da olsa konuşmanın gerçekte ne olduğunu gözler önüne seriyor. Artık konuşmayı anlamlandırmak o kadar da zor gelmiyor gibi. Farklılıklar, farklı anlamlar yüklüyor hayatımıza ve dolayısıyla kelimelerimize. Birbirinden değişik aile yapısı içinde büyüyor, birbirinden farklı tecrübeler kazanıyoruz bu yüzden de farklı anlamlandırıyoruz yaşadığımız zamanı. Birbirinden farklı düşünce yapımız ve hayal dünyamız var. Düşüncelerimiz bir kanaldan diğer kanala aktarılırken asıl anlatılmak istenenden farklı bir kalıba geçiyor birdenbire. İşte o zaman asıl anlatmak istenenle anlanan arasında farklılıklar oluşuyor. İnsanın dünyayı kendi penceresinden görmesi, algılaması ve kendine göre yorumlaması elbette ki doğaldır. Ama pek az insan böyle yaptığının bilincinde olur. Bunun bilincinde olmayan insanlar kendi hapishanelerine hapsederler kendilerini. Bu bilince sahip olan insanlar ise dillerinin sınırlarını genişletmeye çalışarak dört duvar arasındaki benliklerini geliştirmeye çalışırlar. İşte tam da bu noktada anlamaya başlar insan kendini ve bir adım daha yaklaşır anlamak için karşısındakini. İnsana duygularını en kısa yoldan ifade etmesine olanak sağlar sanat. Kelimelerin sustuğu yerde o konuşmuştur çoğu zaman. Evet, aklınıza ilk gelen müzik oldu değil mi? İnsanın kendi sınırlarının ötesine geçmesine, yaşlı kabuğundan kurtulmasına yardım etmiştir müzik. Konuşmanın imkansız olduğu yerde elini uzatmıştır hemen ihtiyacı olana koşulsuzca. Kulaklarımda İlhan İrem'in "Konuşamıyorum" adlı şarkısını duyar gibi oluyorum galiba. Ne yapmalı peki, nasıl bir yol izlemeli insan? Bence sonuna kadar devam etmeli, sınırlarını genişletmeli, aşmalı kendini korkmadan. Farklı kimlikler edinmeli yürüdüğü yol boyunca çünkü ancak o zaman anlayabilir ve anlatabilir istediğini kolayca; konuşabilir yani. Son zamanlarda çok daha zor olamaya başladı konuşmak çünkü konuşma toplumsal işlevselliğini yitirdi bir bakıma. Bireyselleşen dil aradaki mesafeleri arttırdı gitgide. Birbirimize iyice uzak olunca da daha çok bireyselleşti dilimiz. Herkes kendine özgü diliyle konuşmaya başladı, aradaki bu uçurum anlam kargaşalarına yol açtı tabii. Bana göre bir insan anlaşılmak istediği için anlamaya çalışmamalı karşısındakini çünkü anlamak tek taraflıdır ve ancak böyle yaparak olgunlaşabilir insan, sınırlarının ötesindekileri keşfedebilir. Sanırım benim tek istediğimde bu; doğanın, evrenin büyük anlamıyla bir olmak. Ben böyle konuşmak istiyorum. Osman Çakmakçı'nın dediği gibi: "Konuşmak imkansızdır, bu kesin. Ama işte bunun için konuşmak gerekir."(s. 21) SERHAT ÖZDEMİR