UMUDUN YOLUNDA DİRENÇ ÇİÇEKLERİ

Yılmaz Güney. Çirkin Kral bir diğer adıyla. Düşünceleriyle, eylemleriyle ve özellikle filmleriyle Anadolu'ya farklılık katmış, içimizde yer etmiş inci dişli, güzel gülüşlü insan. Pek çok filmi var Çirkin Kral'ın : Sürü, Arkadaş, Duvar... Yol. Sonuncusu Yılmaz Güney'e 32 yıl önce Cannes'de ödül getiren filmidir. Ve bence Sürü'den sonraki en güzel yapıtı. Karakterler özellikle... En çok hoşuma giden, karakterlerin her biri biraz daha Doğu özelinde, yer yer, yöre yöre Anadolu insanını anlatır. Bir şekilde mapushaneye düşmüş insanlar, namus cinayeti yüzünden, fikir suçu yüzünden... Fakat filmde başrolü paylaşan 5 mahkumun neden orada olduğunu bilmeyiz. Anlatmaz bize Yılmaz Güney. Belki gerek yoktur da. Çünkü nereden geldiklerinin, niçin geldiklerinin önemi yoktur. Mühim olan; şu an mahpushane gerçekliğini yaşıyor olmalarıdır. Filmin adı misali geçmiş, hikayeler değil de gelecek, önlerindeki yoldur önemsenmesi gereken. Yılmaz Güney'den bir parça buluruz yarattığı karakterlerde. Kendisi bir 'yol' insanı olduğundan, iç dünyasını yansıtır filme. Bu yol güneşe giden yoldur, kenarda biten mine çiçeklerinin maviliğindeki umudun, güzel günlere olan inancın yoludur. Çirkin Kral da bu yoldan yürümüştür, fakat sonundaki gökyüzüne erişememiştir. Bu anda şu soru sorulmalıdır bence; 'Yolun sonundaki renklere ulaşmak mı, yoksa o renklere dokunmak için verdiğin emek mi?' İkincisini seçmişti Yılmaz Güney: emek. Çünkü her şey emek demekti, emek yüce bir şeydi, emek sevgiydi, kavgadaydı emek, umuda gidişti. Yılmaz Güney 'emek' demişti. Ve emek, en çok da "yol"du. Hep bir yerlere yolcudur insan. Yeni yerlere, yeni hayatlara, yarım kalmışlıklara, tamamlanamayanlara, yaşanamayanlara... Yolcunun yolu uzundur, sabır ister, yiğitlik ister, direnç ister. Diyarbakır kışında bir köyden diğerine yağan, dağları gelin eden kar kadar ve iki ülkeyi birbirinden ayıran tel örgü kadar uzundur bazen. Her biri, aynı kaderin farklı çizgilerinde beş Anadolulu çıkar yola. Kimi karın kaşlarında bıraktığı izle, kimi tel örgünün ardındaki ülkeye hasretle, kimi kadınına ulaşamamanın özlemiyle devam eder hikayesine. Direnç demiştik, gerek. Neye direnir yolcu? Özgürlüğe kavuştum derken tekrar içine hapsolunan dört duvara mı, ne yapacağına karar veren töreye mi, sevdiği kadına beslemek zorunda bırakıldığı kine mi, her gece köyünde çınlanan silah seslerinin dayanılmaz ağırlığına mı? Neye direnir insan? He şeye rağmen, direnç çiçeği yetiştirmeli içinde. Fakat filmde, bu direncin yavaş yavaş söndüğünü görürüz. Dayanamazlar artık mahpusluğa, natamam özgürlüğe, geri dönmek zorunda oldukları parmaklıklara. Bir sahne vardır Yol'da. Urfa'nın köyüne geri dönen Ömer'in hatırına düşer yemyeşil çayırlarda dört nala sürmesi atını. Özgürce, sevinçle. Yusuf, kanaryasıyla gider sevdiği kadına umutla, başına geleceklerden bihaber. Seyit Ali karısını, oğlunu görmek için kalkar da Diyarbakır'a gelir. Mehmet, ailesiyle sevdiği arasında kalan karısını almak için koyulur yola küçük bir 'belki de' umuduyla. Fakat sonra, Urfa köyünü askerler basmıştır, korkuyla bekler herkes bir sonraki gündoğumunu. Karısı Mehmet'ten vazgeçemez onunla gelir, vurulurlar. İzin kağıdı yok diye, mahpustan kaçmış diye göz altına alınır Yusuf, içinde karısını görememenin hüznü. Seyit Ali namus cinayeti işlemeye zorlanır, karısını vurup paklamak için kirlenen şerefini. Karısı Zine'yi dağdan, kardan geçerek köyüne götürmeye çalışır Seyit Ali. Zine, onu bırakmaması için yalvarırken donarak ölür, ki o an direnç kırılır. O an dirençleri kırılır. Düşmüşlerdir umudun yoluna, bu yolda düşerler. Ayağı kırık turnayım katarda Geç kalanım, arkada kalan Varmasam da düş dağı ardına Yola düşenim, yolda düşenim...