NEREYE GİDİYORUZ?

Etrafımdaki insanlara bakıyorum da herkesin her konuda bir fikri var. Uğur Mumcu'nun "Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olunmaz" deyişini hiçe sayarak herkes, bir şeyler bildiğini zannediyor. Ancak insanların bildiklerini sandıkları şeylerin kaynağına indiğimizde görüyoruz ki çoğu duyumlardan ibaret. Ha, bu konuda kendimi toplumdan soyutlayamam. Çünkü çoğu kez kendimin de "Nereden biliyorsun?" sorusuna karşılık "babamdan duydum" ya da "bir arkadaşım söyledi" gibi yanıtlar verdiğimi itiraf edeyim. Bu durum, aslında çok açık bir şeyi ortaya koyuyor. O da şu ki toplum, bizim düşünce ve duygu dünyamızı biz farkında olmadan ve çok etkili bir şekilde dizayn ediyor. Bu durum insanın doğduğu andan itibaren gelen araştırma ve sorgulama isteğini köreltiyor maalesef. Düşünsenize, bir bebek ilk doğduğunda gördüğü duyduğu tüm nesneleri algılamaya çalışıyor. Önce gözlemliyor, dokunuyor ve hatta tadarak tanımlamaya çalışıyor dış dünyayı. Daha sonra biraz büyüyüp konuşabilecek yaşa geldiğinde annesine ve babasına sormaya başlıyor her şeyi. İşte tam bu andan itibaren ebeveynlerin de etkisiyle toplum bebeğin dünyasını etkilemeye başlıyor. Eskiden her şeyi sorgulayan ve merak duygusunu deneyimleyerek gidermeye çalışan bebek artık hazıra konmaya ve fazla sorgulamadan yaşamaya alışıyor. Peki bu durum, insanın gelecek hayatını nasıl etkiler? Ben bu durumun kesinlikle toplumun yararına olduğunu düşünmüyorum. Çünkü uyuşturucu gibi, toplumu düşünmeyen, hantal bir yapıya sokuyor. Atticus Finch'in yaşadığı Maycomb kasabasının ya da o dönem bölge halkının durumunun da bu olduğu söylenebilir. Bu durum tehlikeli çünkü etrafınızdaki insanlar muhafazakazar mı, siz de muhafazakar olmaya başlıyorsunuz ya da etrafınızdakiler ırkçı mı, siz de ırkçı olmaya başlıyorsunuz. Bu durum, bu kadarıyla da kalmıyor. Toplum, yavaş yavaş farklı düşünenleri ayrıştırmaya ve onları toplum dışına itmeye başlıyor. İşte bu noktada karşı çıkanlar olduğu zaman onlara cadı gözüyle bakmaya başlıyor insanlar, tıpkı Orta Çağ Avrupasında olduğu gibi. Peki ne yapmalı? Ben toplumu değiştirmenin bireyi değiştirmekten geçtiğine inanırım, dolayısıyla önce insan dönüp şöyle bir aynaya bakmalı. Ben ne biliyorum, ne söylüyorum? Bu bilincin toplumun geneline yayılması gerektiğini düşünüyorum. Ayrıca okumak bu sorunun anahtarlarından biri. Okumalı insan, mutlaka bir şeyler okumalı. Bu şey, gazete olur, roman olur veyahut bir makale olur, yeter ki okusun. Bana sorarsanız sen okuyor musun diye, size yalan borcum yok, derslerin gerektirdiği kadar bir şeyler okuyorum. Öyle boş kaldığım zaman düzenli bir şeyler okuyan birisi değilim ancak okumanın ne anlam ifade ettiğini biliyorum en azından. Peki okuyunca ne oluyor da ben bu kadar ısrarla vurguluyorum bu konuyu? Okuyarak farklı düşünceleri öğreniyor, hiç yaşamadığı duyguları tadıyor insan. Böylece belki de daha önce hiç düşünmediği gibi düşünmeye başlıyor. Böylece sadece tanıdığı insanların görüşlerini değil, daha önce hiç dile getirilmemiş bir görüşü de duymuş oluyor. Aslında her bir kitap yeni bir insan tanımak gibi. Çünkü sonuçta o kitabın bir yazarı var ve o kitapta yazar kendini bütün samimiliğiyle ortaya koyuyor. Peki toplum bu halde devam ederse ne olur? Ben felaket tellallığı yapmaya hiç hevesli değilim ama dünyadaki örneklerine baktığımızda Hitler'i, Mussolini'yi, Lenin'i çıkartan toplumlar hep bu tip toplumlardır. Çünkü sorgulamadan, tartışmadan biat eden toplumlarda maalesef bu tarz yönetimler çok kolay gelişebiliyor. Dolayısıyla toplum olarak bu durumun farkına varıp çok okumalı ve görüşlerimizi neden savunduğumuzu bilerek savunmalıyız. Mustafa Sertaç Uğur