Aşk Her şeye Değer mi?

Çeviri şiirleri okumayı hiç sevmem. Çünkü bana göre şiir evrensel değildir. Uyakları, anlamları, şiirin ahengi kendi diline özgüdür. Çevirmenin yapması gereken kitabı harfi harfine çevirmek değil, şiiri okuyup anlayıp yenisini yazmaktır. Bu sebeple bir şiir kitabı alıp almamak konusunda tereddüte düştüm. Bu kitabı seçmemde ki en büyük etken kitabın orijinalinin İspanyolca olmasıydı. Aşkın tanımını belki de en sempati duyduğum insanların gözünden; İspanyolların dilinden okuyacaktım. Aşkı ülkelere göre tanımlamak mantıklı mı peki? Kitabı okumadan önce kesinlikle evet derdim. Kitabın yazarı Mario belki İspanya'da doğmuş olabilir ama kendimden o kadar çok parça buldum ki. O da benim gibi doğduğu köye, gittiği botanik bahçesine, sevgilisine ulaşmak için kullandığı trene, huzura ulaşmak için inandığı yaratana aşık. O da bizim gibi, şimdikilerin diliyle "halktan biri". Kitabın en sevdiğim özelliği okuyucuyu alıp başka diyarlara götürüyor ve bunu gerçekmiş gibi iliklerinize kadar hissediyorsunuz. Zaten bir kitabı kitap yapan bu değil midir? Benedetti gençliğinde bir kadına aşık oluyor ve onun deyimiyle kendi hayatını mahvetme yetkisini ona veriyor. Ona korka korka aşık oluyor, alışma korkusuyla. Bile bile kendi kuyusunu kazıyor ama onsuzda yapamıyor. Zaten aşk böyle bir şey değil midir? Onun yanındayken dünya umurunuzda olmaz yeryüzünün en mutlu insanı olursunuz, ama aranız bozukken hiçbir şeyden keyif almaz, yaşama sevincini kaybedersiniz. Özetle hayatınızın merkezine "o" nu koyarsınız, alışırsınız. Kitap, aşkın neredeyse her aşamasını, bölümünü içeriyor. İnsanın böyle bir ansiklopedi bırakabilmesi için aşkı gerçekten yaşaması gerekir. Öyle bir yaşamak ki bu hasta yatağında ölmeden önce karısının gözlerinin içine bakıp ellerini tutarak ona ilk sevgili oldukları zaman yazdığı şiiri okumak. Bir şiirinde senin o güzel büyülü, seni bazen kelimelerden bile daha iyi ifade eden ellerini daha fazla tutmak için her şeyimi verirdim diyor ve bizlere tavsiye veriyor; vakit geç olmadan sevin. Bu bölüm bana hayatın ne kadar kısa olduğunu hatırlattı. "Erkek acilen, kadın aniden/ hadi sevin birbirinizi vakit kaybetmeyin/.../ unutmayız zamanın geçeceğini ve geçip gittiğini"(Benedetti 2016, 44). Hayat hızlıca yitip gidiyor avuçlarımızın içinden. Sevda Sözleri adlı kitabında, "Hayat kısa/ Kuşlar uçuyor" diyen Cemal Süreya, acımasız iki mısrasıyla o kadar güzel özetliyor ki hayatı. O yüzden bence bu kısa hayatımıza, uğruna şehirler yakılan o kutsal duyguyu 'aşk' ı sığdırmalıyız. Bütün bunları okurken aklıma rahmetli dedem geldi. Her şeyden önce benim mürüvvetimi görmek istiyordu ve hasta yatağında "Sakın önünde çok zaman var diye sevmeyi erteleme" diye salık vermişti. O günden beri hayatımda ki olumlu olumsuz her şeyi sevmeye çalışıyor, yaşadığım her dakikadan zevk almaya çalışıyorum. Aşkı en ince ayrıntısına kadar yaşamaya çalışıyorum. Özetle yaşıyorum ve mutlu oluyorum. Aşkın yanı sıra aldatmadan da bahsetmiş şair. Klişe olan patron-sekreter ilişkisine dokundurmuş. Bunda, sevdiği kişinin eskiden sekreter olarak çalışmasının etkisi büyük olmuş. Yıllar sonra gelen itiraf ile yıkılmış. Senelerce salak yerine konmak çok koymuş ancak sevmekten vazgeçememiş. Okurken içten içe sinirlendim tabii. Bir insan bu kadar kötü olabilir mi? Evrenin en güzel hissiyatı olan 'aşk' böyle aşağılanır mı? Bir insan neden aldatır? Aldattıktan sonra neden hayat arkadaşına olanları anlatmaz ve senelerce saklar. Umut vermek bir insanın hayatıyla oynamak bu kadar kolay olmamalı. Günahlardan en büyüğü değil midir bir insanın aşka olan inancını yitirmesine sebep olmak? Umut katletmek... Kadına duyduğum nefret ve öfkeyle kitabı okumaya devam ederken bir yandan da dine olan düşüncülerini merak ediyordum. Affınıza sığınarak en azından kendi izlediğim filmlerden edindiğim önyargı ile Latin Amerikan insanları genel olarak devrimci oluyor ve dine karşı bir tavır içinde oluyorlardı. Bu düşüncemden dolayı masumane bir merakla sayfaları çevirirken inanç şiirine geldim. Necip Fazıl'ın "Çile" adlı eserini okuyanlar Allah'a duyulan mutlak teslimiyet duygusunu nasıl iliklerine kadar hissediyorsa bu şiirde de aynısı hissediyor. Peygamber için söylediği sözler bir erkeğin bir kıza söyleyeceği basit aşk sözleri değil. Daha önce görmediği birine, kurtarıcım diye hitap ettiğinde kendi canından çok onu sevdiğini hissettirebiliyor okuyucuya. İki kitap bu açıdan o kadar çok benzerlik gösteriyor ki. Birin de İsa'ya duyulan aşk, birinde Muhammed'e duyulan aşk. Kelimeler aynı, hissiyat aynı sadece kişiler farklı. Bir iki saatliğine bir Latin Amerika ülkesine misafir olup aşkın şarabından bir kadeh içmek isterseniz bu kitabı şiddetle okumanızı tavsiye ederim. Tereddüt ederek aldığım bu kitabı bir solukta bitirdim. Bir şiir kitabından beklenmeyecek şekilde akıcılık var ve her şeyden önemlisi aşkın imgelerini yeniden keşfedeceksiniz.