RAİF EFENDİ GİBİ SEVMEK

Bu haftaki yazımda sizlere Türk edebiyatında çok önemli bir yere sahip olan yazarımız Sabahattin Ali'nin muazzam eseri Kürk Mantolu Madonna'dan bahsetmek istiyorum. Öncelikle, Sabahattin Ali kimdir derseniz, kendisi öykü, roman, şiir ve tiyatro türlerinde eserler vermiş, romanlarında ezilen insanların acılarını, sömürülmelerini dile getirip aydınlar ile kentlilerin Anadolu insanına karşı takındıkları küçümseyici tavrı eleştirmiş önemli bir yazarımızdır. ''Leylim Ley'', ''Aldırma Gönül'' gibi halk dilinden yararlanarak yazdığı şiirler herkes tarafından bilinmektedir. Sabahattin Ali daha çok öyküleriyle tanınsa da bir romanı vardır ki, okuyanları derinden etkilemiş, övmekle bitirilememiş... Evet, Kürk Mantolu Madonna'dan bahsediyorum. Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna'yı ikinci kez askerlik yaptığı Büyükdere'de çadırda yazmış ve günü gününe gazeteye yetiştirmeye çalışmış, romanı yazdığı günlerde attan düşüp sağ kol bileği çatlayınca, kolunu tenekede ısıtılan suya koyup yazmaya devam etmiştir. Bu romanı okuduğumda iyi ki de yazmaya devam etmiş dedim çünkü öyle bir etki bıraktı ki bu roman bende, adeta yüreğime dokundu ve romanın büyüsüne kapılıp olayların bir parçasıymışım gibi hissetmeye başladım. Başkahramanımız içine kapanık, dış dünyaya uyum sağlayamamış, başkalarının istediği bir insan olarak hayatını sürdürmüş Raif Efendi'dir. 20'li yaşlarında babasının isteği üzerine Berlin'e gider ve her şey orada bir sanat galerisinde gördüğü bir tabloyla başlar. Tabloya hayran kalan ve her gün onu görmeye giden Raif Efendi nihayet tablonun sahibiyle tanışır ve aralarında uzun sürecek bir arkadaşlık başlar. Tablonun sahibi, yani Maria Puder, yaşamın kıyısında kendi kendine debelenirken aşkıyla içindeki tüm gizli güçleri sere serpe yaşamak isteyen, güçlü bir kadındır. Diğer bir tabirle "Kürk Mantolu Madonna"dır. Kahramanlarımız, birlikte rüya gibi günler geçirirler; ancak Raif Efendi'nin, babasının ölümü üzerine memlekete dönmesiyle ayrılık başlar. Her ne kadar ilk başlarda mektuplaşsalar da bir süre sonra Maria'dan gelen mektuplar kesilir. Maria'nın kendisinden sıkıldığını düşünen Raif yıllar sonra aldığı haberle sarsılır, Maria ölmüştür... Bu pek konuşmayan içine kapanık kahramanımızın içten içe isyan edişini öyle usta bir dille anlatmış ki Sabahattin Ali, hayran kaldım ve her sayfada müthiş bir saygı duydum kendisine. Son sayfayı okuyup kitabı kapattıktan sonra bir süre öylece kalakaldım. Sanki sevdiğinden ayrı düşen Raif değil de bendim ve sanki ben çekiyordum ayrılığın o dayanılmaz acısını... Sevmek... Çok derin bir sözcük aslında sevmek. Herkes gerçekten sevemez, sevdiğini sansa da sevemez. Bence Raif Efendi gerçekten sevmiştir, hem de titreyerek sevmiştir. Kürk Mantolu Madonna'nın resmine bakarken, Maria hastanede yatarken, yolda onunla birlikte yürürken, onu izlerken... Maria'dan ayrı düştüğünde de bitmemiştir bu sevgi, onu hep damarlarında hissetmiş, hayaliyle hayata tutunmuştur. "Bir insana bir insan herhalde yeterdi. Fakat o da olmayınca? Her şeyin bir hayal, aldatıcı bir rüya, tam bir vahim olduğu ortaya çıkınca ne yapılabilirdi? Bu sefer inanmak ve ümit etmek kabiliyetini ben kaybetmiştim. İçimde insanlara karşı öyle bir itimatsızlık, öyle bir acılık peyda olmuştu ki, bundan zaman zaman kendim de korkuyordum. Kim olursa olsun, temasa geldiğim herkesi düşman, hiç değilse muzır bir mahluk telakki ediyordum. Seneler geçtikçe bu his kuvvetini kaybedeceğine şiddetlendi. İnsanlara karşı duyduğum şüphe, kin derecesine çıktı. Bana yaklaşmak isteyenlerden kaçtım. Kendime en yakın bulduğum veya bulacağımı zannettiğim insanlardan en çok kaçıyordum. "O bile böyle yaptıktan sonra!.." diyordum..." Bu satırlar sevmek nasıl bir şeydir, neler hissettirir insana, çok iyi anlatıyor aslında. Asıl sevmek, dünyanızın merkezine koymaktır o kişiyi, ona bir şey olacak diye her an endişe duymaktır, yanınızda olmadığı her dakika merak etmektir, başına bir şey geldiğinde ondan daha fazla üzülmektir, gözlerinin içine baktığınızda kaybolmaktır, yanındayken zamanın durmasıdır, tenine değen rüzgardan bile kıskanmaktır... Madem bu kadar sevdi, o zaman neden aramadı sevdiğini Raif Efendi diye soracaksınız. Aramadı çünkü hepimizden farklı bir düşünce yapısına ve ruha sahipti Raif Efendi. Soyutlamıştı kendini toplumdan, yabancılaşmıştı. Hiçbir şeye şaşırmıyor, işe yaramaz biri olarak görüyordu kendini. Pek fazla amacı yoktu şu hayatta onun, hayatının en güzel dönemlerini Maria'yla geçirmiş, mutluluğu, aşkı onunla tatmıştı. O gittiğinde her şey bitmişti, her şey anlamsızlaşmıştı. Arayabilirdi, peşine düşebilirdi Maria'nın ama yapmadı, çünkü belli etmese de kocaman bir gurura sahipti Raif Efendi. İnce ruhluydu, duygusaldı ve her şey kesindi onun fikrine göre. Eğer gittiyse sevdiği, artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı, vazgeçmişti ve onu birdaha sevmeyecekti hayatında en çok değer verdiği insan. Bu yüzden aramadı, kabullendi bu durumu yavaş yavaş, üzgün, çaresiz ve sakin görünümlü bir kabulleniş... Bence, Raif Efendi'nin yaşadığı aşkla günümüzde yaşanan aşkların alakası yoktur. Şimdilerde insanlar bırakın her an merak etmeyi, hal hatır sormaktan bile üşeniyorlar. Şimdilerde insanlar sözde aşıklar, oysaki çoğu birbirlerine yabancılar. Hani eskiler hep derler ya, ''Nerde o eski aşklar...'' Hakikaten, nerde o eski aşklar? Belki yaşam şartları, günden güne değişen, gelişen bu dünya değiştirdi bizi de. Ama keşke biz, biz olarak kalsaydık ve gerçekten sevmeyi bilseydik. Kendimizi tamamen o kişiye adamayı, onu hayatımızın merkezine koymayı ve çoğu zaman kendimizden daha çok düşünmeyi artık içinde bulunduğumuz yoğunluktan ve ilk önce kendimizi düşünmeyi öğrendikten sonra beceremiyor olsak da, asıl sevmenin ne demek olduğunu unutmamalı ve en azından insanlara hakettikleri değeri vermeli, sevgimizi belli etmeliyiz. Unutmayalım ki, insan sevgiyle beslenir ve hayatının her döneminde muhtaçtır sevgiye. Ve asıl sevmek Raif Efendi gibi sevmektir...