Alamut; Hasan Sabbah ve Vaatler Üzerine Naçizane Bir Deneme "Hiçbir şey gerçek değildir, her şeye izin vardır." Bartol, bu kitabında bizlere müthiş bir Hassan Sabbah biyografisi sunuyor. Genel hatlarıyla onu ve insanları nasıl etkilediğini anlatmaya çalışacağım. Hassan Sabbah, şüphesiz ki dünya tarihine damga vurmuş bir adam. Sabbah, sonsuz bir öğrenme isteğiyle yanıp tutuşan, bilginin peşinde koşan bir insandı. Ömer Hayyam'ı dahi etkileyen bilgeliği ve kitleleri etkilemeyi başaran üstün hitabet yeteneğiyle onu dahi biri olarak niteleyebiliriz. "Sünni ve İsmaili birçok vakanüvis onu keskin zekalı, yetkin, aritmetik, astronomi, büyü ve daha pek çok alanda bilgi sahibi biri olarak tarif eder."1 Haşhaşiler adında, döneminde tüm insanlığa korku salmış bir dini tarikatın ve siyasi örgütün kurucusuydu. Bu tarikat kuşatılması ve ele geçirilmesi çok güç olan, Alamut adlı bir kalede konuşlanmıştı. Devlet büyüklerine yönelik suikastleriyle öne çıkan, başarılı bir askeri strateji geliştirmişti, Sabbah. Bu sayede Ortaçağ İslam dünyasına eşsiz bir güç örneği olarak derin izler bırakmıştır. Müridleri şeyhlerine dinin büyüğü anlamı taşıyan Alaeddin diye hitab ediyorlardı. Sabbah, iki dağ arasındaki vadinin arasına özel olarak yaptırdığı kalesini çeşitli zenginliklerle donatmıştı. Alamut Kalesi, Sabbah'ın dünya'nın dört bir yanında getirdiği güzel kadınlar, meyve bahçeleri ve süt, bal ve şaraptan aktığı söylenilen sulardan oluşuyordu. Böylece müridleri gerçekten cennette olduklarını düşünüyorlardı. Uyuşturucu etkisiyle bilinen hint keneviri ile onların akıllarını başlarından alıyor ve onları bu bahçelere gönderip, cennetin zevklerini tatmalarını sağlıyordu. Sözde cennetin akıl almaz güzelliğiyle büyülenen müridleri ise onun emirlerini hiç teredütsüz yerine getiriyorlardı. Çünkü Sabbah eğer emirlerini uygularlarsa, meleklerinin onları tekrar cennete götüreceği vaatini veriyordu. Ayrıca tarikatına katılmak için gelen herkesi kabul ediyordu. Kimseye ayrımcılık yapmıyordu. Onları besliyor, yatacak yer veriyordu. Bu sayede insanların ona karşı olan sadakatleri gelişiyordu. Bir bakıma onların koruyucusuydu. Ona ve yaptıklarına büyük saygı duyuyorlardı. İnsanoğlu ilginç bir yaratık. Nedense hayal kurmayı ve umut etmeyi çok seviyoruz. Belki de kaotik dünyanın gerçeklerinden kaçmamızı sağladıkları için midir, bilinmez. Vaatlerin büyülü dünyasına inanılmaz derecede çabuk kapılabiliyoruz. Dinler ve yaşadığımız toplum bu konuda büyük bir etkiye sahip. Dinler, bizlere belli ölçütlere uyar ve davranışları uygularsak, cennete gidebileceğimizi vaat ediyorlar. Varoluşunun bir amaca hizmet etmek olduğuna inanan insanoğlu ise kolayca cennet fikriyle cezb olabiliyor. Bu bir vaat, gerçekliğini bilemesek dahi inançlarımız doğrultusunda, bu fikrin peşinden gidebiliyoruz. Peki gerçek olduğunu bilebilseydik, durum ne olurdu ? Şüphesiz ki her insan cennete gidebilmek için uğraş verirdi. Çünkü, dinlerin empoze ettiğine göre dünyadaki kısıtlı yaşamın aksine orada sonsuz bir hayat bahşediliyor bizlere. İşte Sabbah, bu vaadi oluşturduğu suni gerçeklikle yoğurarak kitleleri peşinden sürüklemeyi başarıyor. Bilinmeyen, daha önce kimse tarafından deneyimlenmeyen bir şeyi gerçeklik izdüşümüyle yansıtırsanız veya oluşturursanız, insanların o bilinmeyene inanmasını sağlar ve onlar için yeni bir gerçeklik oluşturursunuz. Beynimiz, aldatmacalara kanmada hayli başarılı bu konuda. Sabbah, dini kullanarak yarattığı sihirli numaralarla insanların dikkatini çekmiş ve onlara etkili bir gösteri sunmuştur. İnsanlar çoğu zaman gerçeği bilmek değil, kandırılmak isterler. Çünkü hayatları boyunca içine düştükleri boşluk hissinden kurtulmak için bir çıkış kapısı ararlar ve dinler onlara bu kapıyı sunar. Umut beslemeye başlarla, Hasan Sabbah gibi etkili hitabete ve onları nasıl yönlendireceğine dair bilgiye sahip olan insanlar tarafından kolayca manipule edilebilirler. Bu sayede artık özgürdürler, bir amaçları vardır ve yaşamları artık bir anlama kavuşmuştur. Artık devasa evrende bir hiç değillerdir. Genel olarak kitabı değerlendirecek olursam, yer yer ağırlaşsa da sade bir dile sahip. Gayet akıcı, bir solukta okuyabileceğiniz bir kitap. Yazar, tarihi ve felsefik açıdan gayet doyurucu bir kurguya imza atmış. Bartol, bizlere tarihteki ilk terör örgütü olarak nitelendirilen, Hassan Sabbah tarafından kurulmuş, Haşhaşiler tarikatının etkileyici dünyasına bir yolculuk sunuyor. Kesinlikle okunması gereken nadide bir eser. Özellikle tarihi romanlara meraklı olanlar kaçırmasın.