SUSMAK YA DA HAYKIRMAK

Hayvan Çiftliği1... Yazıldığı dönemden itibaren okurlarını kasıp kavuran, zaman zaman da haksız eleştiri yağmuruna tutulan eşsiz yapıt... Her ne kadar ilk okunduğunda bir çiftlikte hayvanlar arasında ortaya çıkan anlaşmazlıklar, eşitsizlikler ve güç unsurunu haksız şekilde kullanma gibi kavramlar ön plana çıksa da, derinlemesine düşünüldüğünde çiftlikte yaşananları gerçek yaşamla bağdaştırmak hiç de zor olmuyor. Bu kitap üzerine okuduğum çoğu eleştiride veya tezde George Orwell'in yapıtında Bolşevik İhtilali'nden sonra ortaya çıkan Sovyet Rusya'ya eleştiri getirdiği ve komünizme karşıt tutumu üzerinde durulmuş. Çiftlikteki her hayvan tarihi kişilerle bağdaştırılmış, olay örgüsü içerisinde verilenler de yine geçmişteki olaylarla ilişkilendirilmiş. Bu alegorik yazım tarzı ve romandaki gelişmeleri geçmişe bağlamak her ne kadar hoşuma gitse de, sanırım kitabın kapağını kapattığmda Orwell'ın Rusya'nın geçmişi ve Stalin'i eleştirmekten öte daha fazla şey anlatmak istediğini anladım. Tarihte kurulan ilk medeniyetlerden günümüze kadar herhalde binlerce devlet ya da topluluk ortaya çıkmıştır. Geriye dönüp baktığımda her birinde gücü özellikle parayı, elinde bulunduran bir ya da birkaç kişinin etrafındakileri ve olayları kontrol etme çabalarını dolayısıyla ister istemez toplum içerisinde sınıfsal farklılıklar, ezen ezilen ilişkisi ve bastırılan bir kesim görüyorum. Liderlik vasfı ya da bir grubu kontrol etme ve yönlendirme duygusu insan doğasından kaynaklanıyor diye düşünüyorum. Sonuçta herkes güç ve hakimiyetten hoşlanıyor. İşte, tarih içerisinde görülen ve diktatör olarak nitelendirilen insanlar karşısında 1 Orwell, George. Hayvan Çiftliği. 37th ed. İstanbul: Can Sanat Yayınları, 2014. Print. ÖZKAN 2 halk gerçekten de susmaya ve baskı altında kalmaya mecbur mu? Yoksa özgürlüğü ve varlığını sürdürme uğruna bir yerlerden başlamalı mı? Bireyin özellikle korku unsuruyla gölgede bırakılması ve terk edilmesi durumu günümüz Türkiyesi'nin belli başlı kesimlerinde aile kavramından başlıyor. Özellikle kız çocuklarının geride bırakılmak istenmesi durumuyla hemen hemen her gün karşılaşıyoruz. Hal böyle çaresizken, büyüyen ve bir şekilde hayata karışan insanlar geçmişteki yollarında yüyümeye mecbur bırakılıyorlar. Yaşayabilecekleri bu tek hayata sessiz girip yine aynı şekilde buradan çıkıyorlar. Hayvan Çiftliği'ndeki durum da aslında günümüz Türkiye'si ve insan ilişkilerinden çok da farklı değil. Bir figür tarafından baskı altına alınan hayvanların bu süreç içerisinde yaşadıkları ve adaletsizce ve acımasızca yönetilmeleri kitapta üzerinde durulan konulardan. Peki, böyle bir tutum karşısında hayvanlar ne yapıyorlar diye sorulduğunda maalesef hiçbir şey yanıtı alınıyor. Gözlerinin içine yalan söylenen, aldatılan, kandırılan ve kullanılan hayvanlar seslerini çıkarmadan sadece sistem içerisinde hayatlarının sonuna doğru boğulmaya mahkum kalıyorlar. Daha önce de bahsettiğim özellikle korku unsurunun kişileri abluka altına alması baş kaldırmalarını ve tepkilerini ortaya koymalarını engelliyor. Ancak benim merak ettiğim şey de bu noktada ortaya çıkıyor. İnsanların belki de en kırılgan yanlarını, korkularını ve endişelerini, kullanarak bir yerlere varmaya çalışanlar karşısında gerçekten de buna boyun eğmek zorunda mı olmalı insan, yoksa ucunda ölüm de olsa kendini, varlığını ifade etmeli, tepkisini mi ortaya koymalı? İnsan ve toplum kaderciliği oynayarak kolaya mı kaçmalı yoksa hayatnın her noktasında mücadeleye açık mı olmalı? Kendi adıma konuşacak olursam şu yaşıma kadar böyle bir durumla karşı karşıya kalmadım, bir şeyleri başarmak uğruna canımı ortaya koymadım, bu yüzden bu fikirlerim belki de gereğinden fazla cesur ve abartılı. Ancak iki sene önce tüm Türkiye'nin yaşadığı Gezi olayları sırasında gözümüzün önünde yaşanılanlar, özgürlük ve eşitlik uğruna hayatlarını kaybedenler ve seslerini duyurmaya çalışanlar bu düşündüklerimin gerçekleşebileceğinin göstergesi. Çünkü sonuçta yaşayan her bireyin yaşama hakkı, değeri ve ÖZKAN 3 önemi vardır ve ne koşullarda olursa olsun insan bu hakkını sonuna kadar kullanmalı ve üzerindeki kuvvetlere karşı direnmelidir. Özellikle Sovyet Rusya'yı, Stalin'i ve komünizmi eleştirdiği bu kitabında her ne kadar bahsettiğim farkındalık ve tepki ortaya koyma olguları çiftlikteki hayvanlarda görülmese de, Orwell bu şekilde hem tarih içerisinden trajik bir örnek sunarken hem de tüm bu yaşanılanlardan sonra tüm insanlığa, baskı altında ezilen kesimlere ve susturulan toplumlara bir nevi yol da gösteriyor. Ve sonunda bir şeyler kazanan ve başaranın mücadele eden olduğunu vurguluyor.