Vicdanın İniltisi

Edgar Allan Poe. Amerika'dan çıkmış en karanlık ve (benim gözümde) en iyi öykücü. Dedektif Auguste Dupin öyküleriyle şimdilerin en ünlü dedektifi Poirot'un yazarı Agatha Christie'ye ilham olmuş Gotik edebiyatın öncüsü. Herkes onu Annabel Lee şiiriyle tanıyor ya da Kuzgun'uyla. Lenore şiiriyle çizgi dizi'ye örnek olmuş biri o. Bay Poe'yu Annabel Lee ile duymuştum ben de. Sonra televizyonda Lenore'a denk gelmiştim. Bitiş jeneriğinde şiirin dizeleri geçiyordu. İçindeki umutsuzluktan etkilenmiş, anlatımının güzelliği karşısında eğilmiştim şüphesiz. Bu nedenlerle öykülerine merak salmıştım. Üç ciltten oluşan "Tüm Öyküleri"'ni okumuştum soluksuz. Her biri kendine özgü ve karanlık olsa da beynime kazınan "Kara Kedi" idi. Kara Kedi alkol sorunlarıyla hayatı değişmeye başlayan, en sevdiği şeylere düşman olan bir adamın hikayesi. Ya da Poe'nun sözleriyle bir iblisin. Yavaş yavaş etrafındakilere düşman olan bir adam, en sevdiği hayvanı, kara kedisi Pluto'ya bile. Alkolün içinden çıkardığı iblisin etkisiyle önce kedisinin gözünü oyuyor, başka bir gün Pluto'sunun canına kıyıyor. Sonra vicdan azabından yanan evinin duvarında onun silüetini görüyor, vicdan azabı duymaya o kadar uzak hissediyor ki kendini, bu olayı bilimle açıklamaya çalışıyor varlığını görmezden geldiği vicdanını rahatlatabilmek için. Her şey Pluto'nun ölümüyle daha da kötüye gidiyor. Onu öldürdüğü için pişman Kelly2 olmasına rağmen davranışlarında düzelme olmuyor. O kadar ki artık çok sevdiği karısına bile çok uzak. Biraz vicdanını rahatlatabilmek biraz da pişmanlığından olsa gerek, Pluto gibi bir kedi arıyor ve buluyor da. Bu kedi boğaz kısmındaki beyazlık dışında nerdeyse Pluto'nun aynısı, hatta bir gözü de yok. Bu kediye de kötü davranmaya başlaması uzun sürmüyor; ama kedi Pluto'nun aksine ondan kaçmıyor, hatta daha da sokuluyor sahibine. Ne yazık ki kahramanımıza engel olmuyor kedinin yakınlığı. Karısıyla mahzene inerlerken ayağına dolanan kedi onu öylesine sinir ediyor ki, baltayı kapıp kediye saldırmaya çalışıyor. Neyse ki karısı onu kolundan tutarak engel oluyor bu olaya. O kadar öfkeleniyor ki karısının engel olmasına, baltayı kadının kafasına geçiriyor. Soğuk kanlı bir katil artık. Karısını duvara dayayıp yeni bir duvar örüyor cesedi saklayabilmek için. Buna neden olduğu için kediyi suçluyor ve onu da öldürmeyi tasarlıyor ne var ki kediyi bulamıyor. Olaydan 4 gün sonra polisler evi aramaya geliyorlar ve hiçbir şey bulamıyorlar. Katilimiz soğuk kanlı bir edayla sopasını duvara vurup "Bu duvarlar çok sağlamdır beyler." diyor bir şeyler söylemesi gerektiğinin yarattığı tedirginlikle ve o anda duvardan bir inilti ve ardından miyavlama yükseliyor. Polisler duvarı kırıp zavallı kadının cesedini ve kediyi buluyorlar. Kadının kafasının üstünde bakınıyor kedi. Boğazındaki beyazlık bir ağaç şeklinde, Pluto'nun asıldığı ağaç. Bu hikayenin beni etkileme nedenlerinden bahsedeyim biraz da. Burada kedilerin Poe'nun vicdanını temsil ettiğini düşünüyorum. Vicdanını susturmak için kedinin gözüne zarar veriyor, daha sonra verdiği zarar ona dayanılmaz göründüğü için komple kurtulmaya çalışıyor sinsi vicdanından. Ne yazık ki bu bile vicdanından kurtulmasına yetmiyor. Duvarlarda, sonradan bulduğu kedisinin boğazında bile o ağacı görüyor. Yaptığı şeyden pişman olduğu bariz olmasına rağmen geri adım atmayı düşünen biri değil. Bana soracak olursanız ne evin duvarındaki leke ne de kedinin boğazındaki tüyler ağaç şeklinde Kelly3 değildi. Zaten çok fazla alkol kullanan biri vicdan azabıyla gerçekleri göremez, yarattığı hayallerin gerçekliğine bırakır kendini. Herkesin içinde iblisleri olduğuna inanan biriydi Poe. Bunu alkolle dışarı yansıttıklarını düşünüyordu. Katilimiz için de alkol bir bahaneydi aslında. Kötülük içinde vardı ve o vicdanını görmezden geldiğine inanarak bunun dışarı çıkmasına izin verdi. Ne var ki gerçekleri duvar arkasına saklayamazsınız. Onlar dışarı taşmanın bir yolunu bulurlar. Poe'nun vermek istediği mesaj ise (ya da benim yaptığım çıkarım desek daha doğru olur sanırım) kötülük kadar vicdan da insanın içinde bulunur ve bastırılmaya çalışılsa da o çıkmanın bir yolunu bulur. Kara kedinin beklenmedik bir anda duvardan miyavlaması gibi.