YAZAR: KEN KESEY, OYUNLAŞTIRAN: DALE WASSERMAN, ÇEVİREN: BİLGE KOLOĞLU

Bir akıl hastanesi düşünün ve kendinize sorun; acaba burası dış dünyadan bir kesit midir? Gerçekten dışarıdakiler buradaki insanlardan daha mı akıllıdır? Yoksa sadece sistemin gerektirdiklerini doğru mu yaparlar? Peki başkalarının dayattıklarını sorgulamadan yapanlar bir deliden daha mı akıllıdır? İşte tüm bunların sorgulandığı bir oyun, aslında hem bir kitap hem de bir film, "Guguk Kuşu". Usta tiyatro yönetmeni Yunus Emre Bozdoğanın yönetiminde başrollerini Barış Falay ve Engin Benli'nin paylaştığı bu güzel ve aynı zamanda düşündürücü oyunu Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosunda izledim. İzmit Süleyman Demirel Kültür Merkezi'ne girer girmez büyük bir kalabalıkla karşılaştım oyunun bu kadar çok ilgi görmesi ve ülkemizde tiyatroya, en azından orası için, değer verildiğini görmek beni çok sevindirdi. Gişeden internetten aldığım biletimin çıktısını aldıktan sonra salona ilerledim ve yerime oturdum, oyunun başlamasına yakın bir ses duyuldu: "Değerli misafirlerimiz lütfen oyun bitiminde telefonunuzu açmayı unutmayınız." Bir rica ancak bu kadar güzel ifade edilebilirdi! Işıklar söndü ve kısık bir keman sesi duyulmaya başlandı, tamamı beyazlarla örtülmüş sahnede gölgeler görünüyordu, bağırış ve gülüş sesleri yükselmeye başladı ve ardından iki tane hasta bakıcı ve otoriteler tarafından sağır ve dilsiz olduğu düşünülen yarı Amerikalı yarı Kızılderili Reis Bromden(Engin Benli) karşımızdaydı. Hasta bakıcılar Reis Bromden ile dalga geçiyordu ona işkence yapıyorlardı fakat reisten çıt çıkmıyor öylece onlara bakıyordu. Bu yürek burkan dakikalardan sonra nihayet hasta bakıcılar gidiyor, reis ayağa kalkıyor ve ışıkların altında "Çok korkuyorum baba! Bu makina(İnsanları koyun gibi olmak zorunda bırakan otoriteleri böyle tanımlıyor) bizi ele geçirecek ve özgür irademizi elimizden alacak." diyordu. Daha çocukken makina tarafından ele geçirildiği için yapabildiği tek şey kurallara uymak ve emirleri yerine getirmekti. Bu karanlık günleri aynı hastaların giydiği kumaşlar ve sahnedeki eşyaların rengi gibi beyaza dönüştürebilecek bir adam "Mc. Murphy(Barış Falay)" hapishanedeki güvenlik önlemlerinden kaçmak adına deli taklidi yaparak bu hastaneye sevk ediliyordu çünkü amacı firar etmekti. O geldikten sonra artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı ve öyle de oldu hastalarla kaynaşmaya başladı hepsi onu sevdi ama baş hemşire Mildred bu durumdan rahatsızdı Mc. Murphy'e sık sık hücre cezası veriyor onun diğer hastalarla iletişim halinde olmasını istemiyordu. Zaman böyle akıp gitti ve bu isyankar hasta Mc. Murphy bir firar planı düşündü fakat bu başarıya ulaşamadı bunun sonucunda Mc. Murphy'e zihin uyuşturma cezası verildi, onu artık sandalyeye mahkum etmişler ve bir insan gibi düşünememesini sağlamışlardı fakat Mc. Murphy çoktan hastaları bilinçlendirmişti ve oyunun başından beri köşede duran ve o dağ gibi Reis Bromden'ın bile kaldıramadığı makinayı artık kaldırabilecek güce erişmişlerdi ve sonunda o makinayı kaldırıp özgürlüklerine kavuştular. Filmiyle dünyanın en iyileri arasında gösterilen bu romanın tiyatroda da böyle güzel ve duygusal bir şekilde sergilenmiş haline gittiğim için çok mutluydum ve hala da bu mutluluğumdan bir şey kaybetmedim insana böyle güzel şeyler katan oyunlar olduğu, sanata ve sanatçıya saygı olduğu sürece toplumların hep bilinçli kalacağını düşünüyorum. Benim bu oyundan çıkarttıklarıma gelirsek, hiçbir insan toplumca kabul edilmiş gerçeklere uymadığı için deli damgası yiyemez ve yememelidir, insan düşündüğü sürece tartıştığı sürece ve başkalarına saygılı olduğu sürece insandır. İnsanları aynı kalıba sokmanın gerçek insanlıkla hiçbir ilgisi yoktur ve bu girişte sorduğum sorunun tek gerçek cevabıdır ne deli ne akıllı, insan önce gerçek bir insan olmalıdır. HALİL KILIÇ 2