MAHLUK

Sanatlar arasında resmin her zaman ayrı bir yeri olmuştur bende. İyi bir resimde yaratılanın güzelliğinden tutun da zamanla boyada oluşan çatlaklara kadar her ayrıntı beni büyüler. Renkleriyle, ışıklarıyla, dokularıyla, biçimleriyle, biçimsizlikleriyle favorim olan her resmin üzerimde birbirleriyle kıyaslayamayacağım etkileri vardır. Kimi hayal kurdurur, kimi umut verir, kimi boğar, gözüme sokar, sezdirir, yakalar... Biri beni öyle bir yerden yakaladı ki her "insan" dendiğinde ve insanın olduğu her yerde gözümün önüne gelmemesi olanaksız hale geldi. Goya'nın İspanya'daki evinin duvarlarına çizdiği on dört resim o öldükten sonra "Kara Resimler" adını almış. Bunlara Kara Resimler denmesinin sebebini anlamak resimlere bakınca çok da zor değil. Resimlere karanlık, bazılarının deyişiyle karamsar, benim içinse gerçekçi bir hava hakim. Güzellik, ütopya çabası gütmeden insana, bireye ve topluma ait duygu ve durumları çarpıcı bir şekilde yansıtmayı başarıyorlar. Açık olmam gerekirse insanı yüceltmemesi; insanı iyi, soylu, asil, temiz değil de "mahluk" olarak ele alması beni yakalayan nokta diyebilirim. Bu tabloların hepsine hayran olsam da en çok etkilendiğim tablo "Çocuklarını Yiyen Satürn"dür. Bunun nedenlerinden biri de bu resimle karşılaştığım dönem içinde bulunduğum düşünsel durum olsa gerek. "Çocuklarını Yiyen Satürn" "Çorba İçen İki İhtiyar" "San Isidro Festivali" Evrendeki yerini kavramaya, kendini tanımaya ve hayatı anlamlandırmaya çalışan herkes gibi ben de birçok cevapsız soruyla boğuştum ve uçsuz bucaksız anlamsızlık karşısında çaresiz hissettim. Kendimi çok küçük ve değersiz gördüm. Duygulanımlarımın ve tepkilerimin nedenlerini eşeledim ve altlarından farkındalık namına hiçbir şey çıkmadı. "Aslı'nın tepkileri" yoktu, "Tepkilerin Aslı'sı" vardı. Onlar tesadüfen ben olarak doğmuş bir insanın tepkileri, duygularıydı. İsteklerim ve benliğim de acaba böyle bilinçsiz bir temele mi dayanıyordu? Ne zaman benliğim hakkında bir yargıya varsam, o yargıyı yanlışlarken buldum kendimi. Kendime yaklaştığımı her sandığımda bir olay, bir duygu veyahut aniden içimi kaplayan bir his duvarına toslayıp şöyle bir etrafıma bakındığımda bırakın yakınlarda kendime rastlamayı, çevremde boşluktan başka bir şey bulamadım. Herkesin yaşadığı yuvarlanıp gittiği demek daha doğru olur- hayata durdum ve "Neden?" diye sordum. Neden yaşıyoruz? Bütün bunların anlamı ne? Hayat, seviyesiz ve basit şakalar yapan sinir bozucu bir şaklabanmışçasına kahkaha attı ve bana şöyle dedi: "Yok!" . Bütün bu anlamsızlıklar ve belirsizlikler içerisinde kimi zaman kozmosta süzülen bir kertenkele kadar boş ve anlamsız hissetsem de kimi zaman bu boşluğun yerini yoğun bir panik duygusu ve yeryüzünde var olan her şeye karşı çok aşırı bir hassasiyet kaplardı. Anlarsınız ki çocuğunu yiyen Satürn bendim... Resme baktığımda ilk ilgimi çeken şey Satürn'ün gözleriydi. Onlara ne kadar yaklaşırsam yaklaşayım asla anlamsızlaşmıyor, göz bebeklerinde bile içinden gelen acıyı ve dehşeti yansıtabiliyordu. Delirmişti. Ben buraya fırlatılmışlığımızın cevapsızlıklarını, belirsizliklerini, anlamsızlıklarını kaldıramıyordum, çırpınıyordum ve o en sonunda çaresizce onların altında ezilmişti. Gerçekten de hayat ona acı veriyordu bu nedenle bilinci kendisini terk etmeyi seçmiş ama acısı ve korkuları onu bırakmamıştı. İçimde cirit atan korkularım ve onlar karşısındaki acizliğim hemen karşımdaydı. Hiçbir ayna beni bu denli net yansıtmamıştı. Çocuğunu yiyen Satürn kendini ve dünyayı sorgulamamış bütün insanlardır. Bu açıdan bakarken ise ilk ilgimi çeken şey ardına kadar açılmış ağzı ve neyi, neden açlıkla kavradığının farkında olmayan elleriydi. Eliyle o kadar sıkı tuttuğu beden yerine birçok şeyi koyabiliriz ve diyebiliriz ki bu insan şuursuzca aç. Sıradan insanın bitmek tükenmek bilmeyen isteklerini, hırsını, duygularının düşüncelerinin ilkelliğini; içeride kendi kontrolünü ele almış, kendini dönüştüren, geliştiren, yaratan, aşan birini değil yalnızca dışarıdaki veya içerideki etkilere tepki veren ilkel bir şey görüyorum. Dışarıdaki değer yargıları ve dogmaları ne olduklarına bakmadan kendi benimsemiş, aşkı bazı hormonların salgılanmasından ibaret, bir hatasında kendini sırf gururunu ezdirmemek için savunan vb. en önemlisi bunların hepsini farkındasızlığından dolayı veya farkındasızlıkla yapan aciz, güçsüz, yüzeysel bir mahluk... O zamanlar, kendi duygu ve düşünce selimde boğulmaktan başka bir şey yapamazken; bu tablonun karşıma çıkması düşüncelerimin ve olanın katlanılmazlığını aşmamı sağladı. Yaşadığımız yoğun duygu ve düşüncelerin her zaman kelimelerle anlatılamayacağına inanırım ve onları ne kadar berrak ne kadar saf bir şekilde yaşarsak kendimize ve gerçeğe o denli yakın olacağımızı; bu yakınlığın bizi hafifleteceğini düşünürüm. İşte Satürn'ün bana yaptığı da bu: "berrak ve saf bir şekilde yaşatmak".