Birinci Tekil Şahıs

Aslında günümüzde hepimizin karşılaştığı, ancak kimsenin dönüp de üstünde durmadığı ya da durmak istemediği en önemli konulardan biri yalnızlık. Aslında sadece şimdiyi ilgilendiren bir konu da değil; geçmişi ve geleceği de kapsıyor. Yalnızlara ise "birinci tekil şahıs(lar)" demeyi tercih ediyorum. Bu tür insanları en iyi açıklayan sıfat olduğu görüşündeyim. Gerçekten de insanlar nasıl birinci tekil şahıs konumuna indiriliyor biraz düşünmenizi istiyorum... Birinci tekil şahıs olarak adlandırılmanızın elbette bir sürü sebebi olabilir. Sosyal çevreniz, dinler, teknoloji adeta yalnızlığa davetiye çıkarır cinsten. Sosyal çevreden biraz bahsetmekte yarar var. Elbette bireyler olarak herhangi bir toplumun içinde yaşıyoruz; Ankara, İstanbul, Chelsea, Mumbai, Bangkok vb. Görüldüğü üzere dünyanın neresinde yaşarsanız yaşayın herhangi bir insan topluluğunun içinde bulunmak durumunda kalıyorsunuz. Peki, nasıl birinci tekil şahıs haline bürünüyoruz? Aslında bu halin içine düşmek için sizin pek bir şey yapmanıza gerek kalmıyor. İnsanlar genellikle sizi dış görünüşünüze göre pek güzel yargılayabiliyorlar. Örneğin boyunuz uzunsa sürekli olarak insanların ilgi odağı olurken, kısa biri olduğunuz zaman sizinle adeta cüce gibiymişçesine dalga geçebiliyorlar. Ya da ten renginize göre ırkçı söylemlerle karşılaşabilirsiniz. Bir de bu sosyal olayların dışında kendi kendini toplumun içinden kendini dışlayanlar vardır. Her gün, dışarıda dolaşırken ancak yanlarından geçerken dikkat etmediğimiz onca insan içinde kaybolan insanların da farkında olmakta yarar var. Bu durumu fark etmeme yardımcı olan öğe ise Murat Gülsoy'un Yalnızlar İçin Çok Özel Bir Hizmet adlı romanı. Kimisi toplumdan dışlandığı için yalnız kalırken, pek çok kişi de kendini toplumdan soyutlamak istiyor. Elbette kendinizi toplumdan soyutlamak için insanın aklına ne gibi sebepler geliyor? Belki bu durum aile içi anlaşamamama, evlilik veya romantik bir ilişkinin kötü bir şekilde bitmesi gibi sebepler geliyor benim şimdilik aklıma. Birinci tekil şahıs olmanın elbette sadece sosyal çevreye ve kişinin kendi içinde yaşadığı olayları yorumlama şekliyle alakası yok. Başka bir etmen de toplumu oluşturan yapıtaşlarından biri olan dinler. İnsanlık tarihi boyunca dünya üzerinde birçok din dünya üzerinde bulunmaktadır; İslam, Musevilik, Hıristiyanlık, Budizm ve çok tanrılı dinler bunlara örnektir. Bunların dışında günümüzde artık görülmese de veya olmadığına inandığım dinsel türden insanların ayrımcılığa uğrayıp, birincil tekil şahıs olmaya insanlar geçmiş zamanda itilmiştir. Bunun en büyük örneğini Osmanlı İmparatorluğunda Müslüman olmayanların zaman geçmesiyle elde ettikleri sosyal statülerdir. Elbette ki İmparatorluk içinde inançları ne olursa olsun ayrımcılığa uğramamışlardır ancak gelemeyecekleri veya olamayacakları tek şey Osmanlı padişahıdır. Bu durumda eşitlikten bahsedemesek de bir ayrımcılık olduğu açıktır ve bu durum ilerleyen zamanlarda İmparatorluğa zor dönemler yaşatmıştır. Bir diğer neden ise elbette çok iyi bildiğimiz "teknoloji". Aslında hayatımızı kolaylaştırmak için geliştirilen telefon, tablet ve diz-üstü bilgisayarlar, biz farkında olmasak da, bizleri birer birinci tekil şahıs olmaya iten nedenler arasında. Özellikle son on yıl içerisinde, telefonların akıllı hale gelmesi ile yaşanan durum ise hiç iç açıcı değil. Sosyal medya kullanmadığım zamanlarda, arkadaşlarımla buluşmaya gittiğimde elinde telefon olmayan tek kişi olarak onların yanında bulunuyordum. Eminim ki bu duruma herkes dikkat etmiştir veya en az bu durum bir kere başlarına gelmiştir. Veya durumu özetlemek gerekirse bu günlerde insanlar şarjları bittiğinde karşısındaki şahısın varlığını fark ediyorlar bir başka deyişle. Demem o dur ki gün geçtikçe hepimiz birbirimizden ayrılıyoruz ve birer birinci tekil şahıs haline bürünüyoruz. Bunu tetikleyen birçok etmen saydım; sosyal çevremiz, kişinin kendine veya insanlara olan güvenlerini yitirmeye sebep olan olaylar, dinler ve teknoloji. Aslında bakıldığında o kadar da belli olmasa da birinci tekil şahısların sayısı gün geçtikçe artıyor ve bizler farkında değiliz... Yazımı ünlü bir replikle bitirmeyi uygun gördüm; "Bu kadar insan yalnızken neden bu kadar insan yalnız?"1