1984: HİÇ OLMADI HEP VARDI

'Geçmişi kontrol eden geleceği kontrol eder ; şimdiyi kontrol eden geçmişi kontrol eder.' Bu cümle en derinlerimden gelen bir korkuyla titremem için yeterliydi. Cümleyi ortadan ikiye ayırıp düşünmeye başladım. Öncelikle 'Geçmişi kontrol eden geleceği kontrol eder.' bölümü. Parti'nin çıkarları doğrultusunda geçmişi değiştirmeleri ve insanların bilinçsizce bu değişimleri benimsemeleri en kötü senaryo gibi geliyordu. Sonra daha kötüsü içinde bulunduğumuzu fark ettim. Yalan veya gerçek en azından ortada kesin bir bilgi vardı geçmişe dair. Yalan ve gerçekten daha kötüsü, yalan veya gerçeği ayırt edememek. Bilgi kirliliği, geçmişteki kesin olayları farklı bakış açılarıyla değiştirilmesi, yanlış bilgi ve doğru bilgiyi aynı anda ortaya çıkarıp karmaşaya sebep oluyor. Parti bir bakıma kaostan sakınıyordu. Bilgi zamanla kendiliğinden değişebiliyor. Kontrolün sağlanması için düzenli olarak denetim altında değiştirilmesi gerekiyor. İkinci cümle beni biraz daha düşündürdü. Şimdiki zaman nasıl kontrol edilebilir ? Aklıma yatan kitaptaki psikolojik ve felsefi işkenceydi. İki artı ikinin beş etmesi, insanın mantığının, görüşünün değiştirilmesi, şimdiyi kontrol etmekti ama Parti bütün insanlara işkence edemez. Bu yüzden milliyetçilik duygusundan faydalanan propagandalar kullanıldı. Bir topluluğu bilinçsiz biçimde bir araya getirebilecek iki kavram var: Millet ve din. Partinin tercihini dinden yana kullanmamasının sebebi komünist ve materyalist görünüşü korumayı istemesinden kaynaklanıyor olabilir ama Parti insanların sürekli izleyen ve itaate göre ceza ödül sistemi olan bir kavramdan vaz geçmesi düşünülümezdi. İnsanları kontrol altında tutmanın kolay ve etkili yollarından birisi. Bu bakımdan Büyük Birader somutlaşmış Tanrı olarak insanlara sunulduğunu düşünüyorum. Milliyetçilik duygusunu da sürekli savaş halinde bulunmasıyla tetiklendiğinde ortaya android sürüsü ortaya çıkıyor ve itiraf etmeliyim gerçekten çok zekice. Beni üzen bir konu ise Büyük Birader gibi olmasa da Türkiye'de ve dünyada kutsallaştırılmaya çalışılan bir sürü ata figür var. Küçük yaştan itibaren insanlara öğretilen bu kesin figürler zamanla insanlardaki merak seviyesinin yanında hoşgörü seviyesini de azaltıyor. Bu öğretilen figürlerin 1984 ile bir diğer ortak noktası ise ülkenin çıkarları için yapılmış olması. Bu figürler herkeste olmasa da toplumun çoğunluğunda bir kalıp oluşturup, devlet tarafından bu kalıp üzerinden halk proveke edilebiliyor ya da birleşmeye çağırılabiliyor. 1984 bu tür kavramlar üzerinde düşünmeme yardımcı oldu. Peki Androidler elektrikli koyun düşler mi ?*. Sanırım aşk androidlere bile işleyebiliyor. Aşk neden Winston'ın tüm bu sisteme olan merakını arttırdı? Bu, bana ergenlik çağına giren bir bireyin dünyayı ve vücudunu merak etmesi gibi geliyor. Winston, Julia'ya bağlandıkça vücudundaki değişimler artıyor, yüzeysel cinsellik, mantık çerçevesine giriyor ve mantık, merağı uyandırıyor. Winston tıpkı ilk insanlar gibi içgüdülerinden bilime geçiyor. Bir distopya için çok tehlikeli. Bilim, merak, mantık... Düşünce polisinin yararını, kitabın ortalarına doğru daha fazla anlamaya başladım. Bilim, merak ve mantık düşünmekten gelir. Düşünmek ister distopyada, ister ütopyada, ister gerçek dünyada anarşizmin ilk adımıdır. Düşünce polisleri kitabın benim için en korkunç yanı çünkü dünyada örnekleri 1984'teki, düşünce polisi kadar sert olmasalar da, fazlasıyla var. Kendimi şu an yazmakta olduğum yazıda söylemek istediklerimi değil de, söylemek zorunda olduklarımı yazarken hayal ettiğim de çukurun dibinde soğuktan kıvranan bir çocuğun çaresizliği bütün vücudumu sarıyor. Bir gücün, partinin yada sadece uydurulmuş bir yüceliğin ben cezalandırmasından korkarak yazma, hatta daha kötüsü o güçlerden korkmayı bırakıp onları kör bir sevgiyle yazma fikri, özgür insanın başına gelebilecek en kötü trajedidir. İnsan, kurallarla, medeniyetlerle, sistemlerle insanlığını kanıtlayamaz. Saydıklarımın hepsi yıkımla biter. İnsanın tek sahip olduğu değer, düşüncedir. Genel olarak 1984 beni üzen bir kitap oldu. Gündelik siyasete baktığımız da bile kitaptaki mutlak hakimeyetin küçük hücrelerini görebiliyoruz. Bu da beni istemsiz olarak düşünmeye sevk ediyor. Gerçekten böyle bir şey olabilir mi ? Olabilir ama artık teknoloji ve internet sayesinde bilgileri değiştirmek daha zor. Özellikle insanları androide çevrilmesi kısmı büyük ihtimal bir katliamı beraberinde getirecek çünkü artık eski zamanlardan daha çok cesur ve konuşmaktan korkmayan insan var. Tabii şimdilik. Yusuf Alpkan Alkan 21400153