Bilinmeyenin Ayrıcalığı

Çok üzgünüm ama söyleyeceklerim sizi bu sefer de mutlu etmeyecek çünkü size kendinizi sorgulayacağınız gerçeklerden bahsedeceğim. Öncelikle merak ettiğim bir soruyu yöneltmek istiyorum size. Sırların, yalanların olmadığı bir dünyada yaşamak sizin de kulağınıza hoş geliyor mu? Tahmin ediyorum ki şöyle bir canlandırdınız kafanızda hatta belki mantıklı bile geldi. Adına da muhtemelen şeffaflık dediniz bu yeni dünyanın. Gerçek şu ki bunu ilk düşünen ne benim ne de sizsiniz. Dave Eggers'in aklına gelen bu fikir Çember adlı romanda tam anlamıyla kendini bulmuş ve raflardaki yerini almış. Kısaca romandan söz etmek istiyorum, kitabın ana karakteri olan Mae sıradan bir hayat sürerken karşısına çıkan bir fırsatla birlikte oldukça başarılı bir teknoloji şirketinde çalışmaya başlıyor. Başta şirketin ona sunduklarıyla büyülenen Mae sosyal ağlara katılarak oldukça geniş bir çevreye sahip olmaya başlıyor. Bu yeni yaşam tarzı onu şeffaflık fikrine o kadar çok adapte ediyor ki saklayacak hiçbir şeyinin olmadığını düşünen Mae de bu fikri topluma aşılamaya çalışan karakterlerden biri haline geliyor. Ana amacın gerçeklerin şeffaf hale gelmesi olan bu şirkette "gizli olan her şey yalandır" sloganıyla ortada mahremiyet diye bir şey kalmamaya başlıyor ve bununla beraber siz de fark ediyorsunuz ki oluşturulan bu şeffaflık arkasında büyük sırlar saklıyor aslında. Konusu ile beni düşündüren bu kitabın ana fikrine odaklanıp ufak bir hayale dalmak ve anlamak istiyorum. Yalanların, sırların hatta özel hayatın olmadığı bir dünya düşlüyorum. Her şeyin herkes tarafından bilindiği bir dünya... İlk aklıma takılan şey, ya duygularımız yapaylaşmaya başlarsa korkusu oluyor çünkü izlendiğinizi, takip edildiğinizi, yargılandığınızı bildiğiniz bir yaşam biçiminde, gerçek siz olmaya devam edebilir misiniz gerçekten? Böylesine her şeyin ortada olduğu bir dünyada duygularınızı etrafınıza olduğu gibi yansıtabilir misiniz? Durun ben size cevap vereyim, muhtemelen hayır. Neden mi? Çünkü başkalarının bize baktığını düşündüğümüz o kısacıkanlarda bile mükemmel olmaya çalışan bizler, sürekli başkalarının bakışlarını üzerimizde hissettiğimizde, büyük ihtimalle samimiyetimizi kaybetmeye başlayacağız. Yani demem o ki, şeffaflık fikri gerçekten kulağa çok hoş geliyor hatta kitapta bunu desteklememe sebep olabilecek bir sürü fikir de var aslında ama sırları olan bir insan olarak şeffaflığı savunmam biraz komik olmaz mı sizce de? Şahsen yazarın hayalini kurduğu bu dünyada mutlu olabileceğimi sanmıyorum. Şeffaflık fikrinin bana hoş bir fikir gibi gelmeyişinin bir başka sebebi ise tek düze yaşamak istemeyişim sanıyorum ki çünkü ufak, beyaz bir yalan bile olsa, söylediğiniz yalanların size verdiği o tarifi olmayan adrenalin duygusunu küçümsememek lazım. Yanlış anlamayın, yalan güzeldir ya da yalan söylemelisiniz demiyorum tabii ki ama hayata heyecan katan her şey gibi sır saklamak, yalan söylemek ya da kişisel bilgilerimizi çok fazla ortalığa dökmemek de hayatımızı hareketlendiren şeylerden birkaçı bence. Hem sorarım size her ortamda doğrunun bilinmesi şart mıdır ki? Mesela aile içinde yaşadığımız bir tartışmanın başkaları tarafından bilinmesi gerekir mi gerçekten? Sanırım sorun şu ki, bizler biraz bencil insanlarız. Ucu bize dokunduğu zaman düşüncesinden bile nefret ettiğimiz şeffaflık, doğruluk fikrini başkalarına dayatmaktan çekinmiyoruz. Mesela devlet yöneticilerinin ya da yüksek mertebelerdeki insanların hayatlarının şeffaf olması fikrini mantıklı bulup destekleyen bizler, kendi hayatlarımızı böyle bir sınırlama içerisinde hayal dahi edemiyoruz. Demem o ki, romandaki teknoloji hayatımızı kökten değiştirebilecek nitelikte ama sınırları belirlenemediği sürece böylesine gelişmiş bir teknolojik sistem bize zarar verebilir. Yani ne iç içe geçmiş hayatlar, ne de birbirine yetişemeyen kopmuş zincirler... Sanırım her şey denge ile alakalı. Egger, Dave. Çember. Alfred A. Knopf, 2013.