Duygusallık ve Distopya

İnsanı insan yapan etkenlerin başında duygular gelir. Duyguların gerek toplum, gerekse sistem tarafından bastırılması çeşitli zaman dilimlerinde çeşitli sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Kişiler, kişiliklerine getirilen kısıtlamalara karşı çeşitli reaksiyonlar göstermiştir, göstermektedir. Dışavurum, bazen retorik, bazen edebiyat, bazen resim, bazen de sinema kısaca sanat formunda gerçekleşir. Bunların kısıtlandığı bir dünya, herkes için bir distopya teşkil eder. Dolayısıyla ortaya çıkacak reaksiyon da buna eşdeğer bir varlık gösterir. Duyguların yasaklandığı bir dünya fikri, kültür veya meşrep fark etmeden her birey için bir reaksiyon sebebidir. Halbuki böyle bir distopyaya çok uzak değiliz. Duyguları, düşünceleri hiç duygudaşlık kurmaksızın mahalle baskısı ile bastırmaya çabalıyoruz. Başaramadığımızda ise radikal düşüncelere sapıyoruz. Bu toplumsal davranışın bireyler tarafından sorgulanmasına ise yeterince önem vermiyoruz. Sevgi, şefkat ve hatta nefret, kin gibi duyguların unutulduğu bir dünya hayal edin. Sevgilerini dışa vuran insanların cezalandırıldığı, annenin çocuğunu sevmesinin yasak olduğu bir dünya burası. Geriye kalan tek duygu korku olsun ve bütün diğer duyguların adlarının dahi anılması insanların ödlerini koparsın. Bütün dünya bir anda robotlaşsın ve tüm davranışları belirleyen çıkar ilişkileri olsun. Kulağa korkunç geliyor değil mi? Peki bugün yapılana ne kadar uzak bu durum? Tamamen faydacılık temellerine dayanan bir dünya inşa etmiyor muyuz? Gün geçtikçe sosyal toplumun her bireyi birbirine benzemeye başlıyor ve biz her gördüğümüz aykırılığı yok etme eğilimimizi sürdürüyoruz. Bu durum tekdüze bir insanlık ve siyah beyaz bir dünyadan başka bir sonuç doğuramaz. Yani toplumsal bir distopyaya doğru sürükleniyoruz ve bu yolda önümüze çıkan her engeli ya tekmeleyerek uzaklaştırıyoruz ya da onu da kendi yolumuzda gitmeye zorluyoruz. Baskıladığımız her fikirle beraber alternatif bir yaşama sırt çeviriyoruz aslında. Yeni duygular ve fikirlere gösterdiğimiz ilkel tepki, toplumun ilerlemesine de engel teşkil ediyor. Medeniyetin gelişmesi, karanlıktan aydınlığa çıkan yol bu fikirlerin toplum tarafından baskıya alınmaması ile mümkün. Her yeni duyguya korku ve nefretle bakan bir toplum, ne empati kurabilir ne de başkalarının fikirlerine değer verebilir. İdeal bir toplum ortamı ve azami seviyede bir refah seviyesine ulaşmak için bu toplumsal düzeyde baskıyı ortadan kaldırmak ve empati kurmayı öğrenmek zorundayız. Ancak bu yolla huzur içinde yaşayabilir, kendi doğrularımız dışında varsayılan doğruları hoş görerek birbirimizi anlayabiliriz. O halde yapılacak şey basit; kendi fikirlerimizi tüm topluma dayatmaya çalışmak yerine, ortak yaşama uygun bir saygı çerçevesinde inandığımız doğruları yaşamak ve farklılıkları kabullenmek. Aksi takdirde robotlaşan ve radikalleşen bir toplum elde ederiz ve insanlar birbirlerine sırf kendi doğrularını kabul ettiremedikleri için otobüslerde tekme atmaya başlarlar ve sonunda sosyal hayat yaşanılmaz bir hal alır. Elbette bu durum sistemlerin toplumları tekdüzeleştirip her bireyin aynı doğruya inanmasını istemesiyle de ilişkili. Her bireyin aynı ve sistemin işlemesine katkı sağlayacak doğrulara göre hareket etmesi, sistemin toplumları kontrol altında tutmasını kolaylaştırır. Duygular, bir mahkemede yer bulamaz fakat insanın her hareketini, kararını belirleyen duygularıdır. Sokaklar artık "takım elbise suratlı adamlar" ile dolu. Her biri sabahtan akşama kadar sistem için çalışmakla meşgul olduğu için duyguların hayatlarındaki yeri git gide azalıyor. Gittikçe bir distopyaya yaklaşıyoruz. Belki bizi "Alphaville" isimli bir robot yönetmiyor fakat mevcut sistem de duygulara karşı koyma konusunda gayet başarılı. Bir bireyi sisteme dahil etmek için iki şey yetiyor; birincisi bireyin sorgulamasına fırsat vermemek, ikincisi ise o bireyin hissetmesi için gereken zamanı çalmak. Böylelikle gittikçe robotlaşan bir toplumla karşı karşıya kalıyoruz. Ne zaman ne hissetmesi gerektiğini ekranlardan öğrenen nesiller yetişiyor ve yeni fikirlere gün geçtikçe daha korkak bakıyoruz. Farklılıklarımızı sahiplenip alternatif değerlere saygı duymaya başladığımız zaman ideal bir toplum olmaya hazır olduğumuzu göreceğiz. Yaşadığımız toplumun içinde hayal gibi geliyor değil mi? Ne üzücü!