KOR SAYFALAR

Kitaplar, kelimelerin peş peşe sıralanarak basılan kağıt toplulukları birçok kişi için, kitapları savuranlar, yakanlar için. "Kitap insanın ikizidir, kitap yakmak insan öldürmeye eşdeğerdir." diye başlıyor Kitap Yakmanın Tarihi'nde Polastron. Ona hak vermemek delilik olurdu. İnsan da sonsuz bir hazine, kitap da; insan da kafasında başka dünyalara gidebiliyor, kitaplar da insanı başka dünyalara götürebiliyor. İnsanın yüzü de türlü hikayeler anlatabiliyor, kitabın sayfaları da. İnsanın da susturulmaya çalışıldığı anlar vardı, kitabın da. Bunun halk arasındaki popüler(!) ismi kitap yakmak. Geçmişten günümüze yüzlerce kitap yakılmış, kütüphaneler talan edilmişti. Belki de insana havadan, sudan daha yakın olan yüzlerce söze ev sahipliği yapan sayfalar çeşitli şekillerde yok edilmişti. Lucien Polastron bunların birçok örneğini kitabında anlatırken bize de sorgulamak düşüyor: Neden? Kitapların yakılmasından bahsedildiğinde herkesin bilgisi olmasa da fikri var. "Bilgileri yok etmek için." için gibi aslında bir noktada başarılı ve doğru fakat diğer birçok noktada sığ kalan bir cevap çıkıyor karşımıza genelde. Neden doğru olduğu meselesini mercek altına alırsak karşımıza tabii ki kazananının, sebebinin belli olmadığı birçok savaş geliyor. Savaşın taraflarının belgelerinin geriye kalan kısımları birbiriyle uyuşmayınca asıl kısımların yok edilen kısımlar olduğunu anlıyoruz. Polastron kitapta diyor ki: "Bilgili bir halk yönetilemez; çünkü, Aztekler'de olduğu gibi, fethedilmiş ülkelerin tarihi ya da inancı değişmelidir; çünkü gelmiş geçmiş tüm kıyamet tellalları dünyayı ancak okuma- yazma bilmeyenlerin kurtarabileceğini vaaz eder; çünkü kitap gibi bir şeyin biriktirilmesi yeni iktidarları daima tehlikeye atar. " Onun bu sözleri durumu tam anlamıyla açıklığa kavuşturuyor bence. Eğer bu savaşı tarihlerinde taşıyan milletler onunla ilgili daha çok bilgi sahibi olsaydı, deneyimlenmiş gerçeklerden haberdar olsaydı belki çok farklı politikalar izleyecekti. Belki "Maymun gözünü açtı." sözü hayat bulacaktı. Belki geçmişte iktidarların yaptıkları yanlışlar karşısında halk tarafından nasıl cezalandırıldığını görüp iktidarın mutlak bir güç olmadığını anlayacaktı. Onun hatalarında ve dayatmalarında karşı çıkma gücünü kendinde bulacaktı. Daha önce yapmışız yine yaparız diyebilecekti ;ama diyemedi. Kaybolan sayfalar onların benliklerinden de birkaç parçayı kaybetmelerine sebep oldu. Geçmişlerini bilmedikleri için gelecekle ilgili konularda toy kaldılar. Bunca şey saymışken nasıl olur da bu cümle aynı anda sığ olabilir diye düşünüyor insan. Cümleyi biraz daha dikkatli okuyunca gözümüze "bilgi" kelimesinin çarpması gerekiyor bence. Kitaplar yakılırken elbette geçmişe ışık tutan birçok bilgi de kül olup dağılıyor. Fakat bilgiye sahip olmanın getirdiği, unuttuğumuz bir şey var. O da kitapların bilgiler kadar düşünceleri de içermesi. Kitap okundukça okutan ve sorgulatan bir doğaya sahip. İnsan okuyup kafasını çalıştırmaya başladığında kitaptan çıkıp gerçek dünyayı irdelemeye başlıyor. Ben kitapların yakılmasının asıl amacının bu düşünceleri yok etmek ve bu irdelemeyi engellemek olduğunu düşünüyorum. Bunun en büyük örneği Orta Çağ Avrupa'sıdır diyebiliriz. Halkın okuyamadığı için bilinçsizce inandığı, kiliseye güvendiği kısaca kör cahil bir dönemdi o. Enterdi ve Endüljans gibi şu an bize belki çok uç gelen kavramların çok net bir şekilde uygulandığı yerdi. Sanatın her alanının yasak olduğu, özgür düşüncenin saklanacak kovan aradığı bir haldeydi Avrupa. Ne zamanki matbaa ve basım işleri ortaya çıktı, halk düşüncelerini yaydı. İçinde kiliseye karşı çıkma kıvılcımı olan kişi bunu yüzlerce kişiye sayfalar aracılığıyla yaymayı başardı. Halk güçlendi, kuvvetlendi. Belki geçmişlerinde böyle bir dini erke karşı çıktıkları, ilham alıp cesaretlenebilecekleri bir örnek yoktu fakat o düşünce insanın özgür doğası sebebiyle elbet ortaya çıkacaktı. Mesele yayılmasıydı. Kilisenin gücünü yitirmeye başlayınca bunu fark edip matbaaya, kağıda karşı "günah" odaklı bir tutum sergilemesinin sebebi de buydu. Kilise kitapları toplatarak, matbaalara kilit vurarak o düşünceyi de karanlığa gömmeye çalıştı. Başarılı olamadı. Çünkü düşünce ne yanabilecek bir kağıttı ne de bir odaya kapatılabilecek bir çocuk. Sadece dini erkler değil siyasi erkler de aynı misyonla yok etmiştir kitapları. Okuyan ve düşünen insan yüzyıllardır iktidarın gücünü zayıflatmıştır. Haliyle siyasi erkler öncelikle ne savaştan ne ekonomik krizden korkar. Onların en büyük korkusu okuyan ve sorgulayan bir halktır. Halkın her şeyi güllük gülistanlık sanması iktidarın gücünü garantilediği gibi koltuktaki süresini de uzatmasını sağlar. Oysa üç beş söz diyip geçtiğimiz o sayfalar böyle bir zehre karşı kullanılabilecek en güçlü panzehirdir. Halk yanan sayfaları gördükçe düşündü, düşündükçe yazdı, yazdıkça aktardı, aktardıkça da uyandı. Ne Çin'deki yasa koyucular ne Çekoslavakya'daki Naziler ne de Polastron'un verdiği diğer örneklerdekiler düşünceleri yakmayı beceremedi. O günden bugüne birçok zorluk içinde aktarıldı kitaplar. Bu yüzden önemli kitaplar hakkında düşünmek. Bu yüzden çok değerli okumak yazmak. Bunu, bu gücü bilmek ve benimsemek lazım. İnsan okudukça anlıyor ve anladıkça anlatıyor. Çarpan etkisiyle önce bilgi yayılıyor sonra da düşünce. Birey, halk, toplum, öğretmenler, öğrenciler uyanıyor. Siyasi, dini hiçbir erke karşı boyun eğmiyor. Sayfalar kül oluyor, asla fikirler değil.