TÜM ZAMANLAR, İNSANDA

Bir Zamanlar Anadolu'da, herhangi bir zamanda, insanın yaşayabileceği tüm zamanlarda, yaşanmış ve yaşanacak bir hikayeyi anlatır. Anadolu'dadır çünkü Anadolu da insanlara benzer. Verimsiz, farklı ama birbirinin aynısı tarlalar, başka yerlerde akmalarına rağmen hep birbirine benzeyen çeşmeler... Yakınlarında ceset gömülü olan bir çeşme, kolay kolay ayırt edilemez diğerlerinden ve bu yüzden gün ağarana dek tüm çeşmeler gezilir, cesedi gömen bir katil ve beraberindeki suçsuz diğerleri ile. Kim suçlu? Kim suçsuz? Suçsuz olmak mümkün müdür? Bu çatışma, tüm zamanlar için insanın vicdanının çatışmasıdır. Gidilecek her çeşme, aranacak her yeni ceset, bulunacak her yeni suçlu bu çatışmayı güçlendirir. Bu yüzden ne bir başlangıcı vardır ne de bir sonu. Dalarslan 2 "İnsan ben suçluyum diyebilir ama ben suçsuzum diyemez." diyordu bir yönetmen. Aklımda en çok yer etmiş cümlelerden biridir bu. İlk duyduğumda ne demek istediğini tam olarak anlayamamıştım. Ancak zaman içinde cümle aklımda döndükçe, kendi ve etrafımdaki insanların hayatlarında suçun ve suçlunun ne ve kim olduğunu sorguladıkça, cümlenin ne anlatmaya çalıştığını da anlamaya başladım. Her katil diğeri kadar suçlu mudur? Bir katil mi daha suçludur yoksa henüz hiç kimseyi öldürmemiş bir katil mi? Birilerini herhangi bir yolla öldürüp farkına varmamış bir katil mi daha vicdansızdır yoksa kurbanını gözlerine bakarak öldürüp ıssız bir tarlaya gömen bir katil mi? Karısının kendisi yüzünden intihar ettiğini bilen ama kabullenemeyen bir savcı, etrafındaki tüm insanlardan nefret eden bir komiser, tarladan çıkarılmış cesedi koyduğu bagajdaki boş yerlere müthiş bir soğukkanlılıkla kavun koyan bir başka suçsuz, sürekli kilometreleri sayarak işten yırtmaya çalışan bir jandarma komutanı ve tüm bu suçsuzlar içerisinde, en az öldürdüğü adam kadar yerin içinde kendi vicdanıyla baş başa bir katil. Tüm bu olanları hayretle ve birazda acıyarak izleyen doktor, ki kendisi bu hikayeyi gerçekten yaşamış ve film için kaleme almış kişidir, suçlu ve suçsuz olmak konusunda ne kadar aciz olduğumuzun farkındaki tek kişidir. Acıyarak bakar biz suçsuzlara çünkü mücadelelerimiz, büyük ve önemli sandığımız küçücük hedeflerimiz, makamlarımız, sahip olduklarımız, erdemimiz ve onurumuz öyle bir üstünü örter ki vicdanımızın, hiçbir zaman hiçbir konuda kendimizi suçlu hissetmemeyi öğreniriz. Tek yaptığımız leş bulan akbabalar gibi bir suçlu bulup, ellerini kelepçeleyip, küfrederek, aşağılayarak kendi vicdanımızın aslında ne kadar yüce olduğunu kendimize bir kez daha ispatlamaktır. Sanki onun suçlu olması, bizim suçsuz olmamıza yarıyormuş gibi, kendi omuzlarımızdaki tüm vicdan yükünü de onun omuzlarına yükleriz. Kendi vicdanımızdan bu denli korkuyor ve ondan kaçıyor olmamız, suç ve suçlunun gerçekten ne ve kim olduğuna tam bir açıklama getirebilmemizi imkansız kılıyor. Doğrunun ve yanlışın ayrımını, yanlışların tümünü yasalarca sabit bir suç işlemiş veya gözle görünen bir hata yapmış insanlara yükleyerek kaybetmiş toplumlarda yaşıyoruz. Belki de yüzyılardır vicdan, içimizdeki ses, bizi en çok korkutan ses olduğu için ondan kaçmak bu denli zor ve bu yüzden o sesi biraz olsun susturabilmek adına ne kendimizi, ne çocuklarımızı, ne toplumu düşünmeksizin yapamayacağımız şey yok. Eksik ve hatalı kanunlarımızla, sürekli değişen ve kime ait olduğu belirsiz ahlak kurallarımızla, vicdan akbabalığı yapabilmek için kendimize fırsat yaratıyoruz belki de. Kusursuz toplumlar olmadan, bir insanı suçlu ilan edebilmenin başka ne açıklaması olabilir ki? İçinde yaşadığımız toplumun belki de en güzel benzetmesini öldürülen, hepimizin bildiği, bir gazetecinin eşi yapmıştı: "Bir bebekten bir katil yaratan karanlık."