Bakışların Ardında Gizlenen Hayatlar

İnsanların kendilerini ifade edebilmeleri çok farklı şekillerde olur. Bazen küçük bir tebessümbirçok yaşanmışlıklara tercüman olurken bazen de bir bakış tüm duyguları temsil edebilir. İşte Steve McCurry'nin Afgan Kızı'nı bu denli değişik ve bir o kadar da vazgeçilmez yapan da bu benim düşünceme göre. Afgan Kızı, esas adıyla Şarbat Gula, küçüklükten beri beni çok etkilemiş olan bir yapıt. Bunun ardında, benim duygu ifadesine verdiğim önem diye düşünmekteyim. Kişisel görüşüme göre, Afgan Kızı, aslında her insanın incelemesi gereken bir fotoğraf. Bence, bunun gerçek nedeni, çoğu insanın içinde tuttuğu düşüncelere ve duygu patlamalarına dayalı oluşu. Yani, Şarbat Gula, bakışlarıyla aslında insanların içlerinde barındırdıkları düşüncelerin ve duyguların gözlere bakılacak kadar netleşen halinin bir simgesi. Aslında bir odak noktası... Bu fotoğrafa, küçüklükten beri her bakıp incelediğimde, aklıma insanların aslında nasıl da istmedikleri bir hayatı yaşamaya zorlanmaları gelmektedir. Benim düşünceme göre, düşünce aktarımı denilen şeyin ardında birçok farklı Şekil 1: Afgan Kızı şey bulunmakta. Bunu "şey" diye nitelendirmemin esas sebebi de aslında direkt ve spesifik bir ayrımın yahut olgunun var olmayışıdır. Afgan kızının o bakışının ardında bir savaş olgusunun varlığı çok değişik bence. O derin, keskin, güzel yeşil gözlerin hemen ardında kalan gölge... Bu fotoğrafı görene kadar bir duygunun bu kadar derinden ve içten yansıtabilineceğini tahmin etmiyordum. Bu açıdan Gula, benim perspektifimi çok geliştirdi. Bana çok şey kattığını düşünüyorum. Şarbat Gula'nın bakışı, aslında, her insanın korktuğu bir olgu olan savaşın insanların ortak noktası olduğunu anlatıyor benim düşünceme göre. Bence o bakış, tüm insanlığın bıkkınlığını, içinde adeta bir gaz gibi sıkıştırdığı korkusunu ve bir o kadar da isyanı temsil etmektedir. Afgan kızı, adeta, herkesin hislerine ve bir o kadar da düşüncelerine bir tercüman olmuş. 1 Şarbat Gula'nın o bakışlarını bir aynaya da benzetebiliriz diye düşünüyorum. Tüm insanların duygularına ve düşüncelerine tercüman olan ve yansıtan bir ayna adeta. İnsanların artık "politikanın" bu kadar hissedilmesine olan kızgınlığı, üzüntüsü ve kederi... "Politika" kavramının, artık, insan hayatının her noktasına karışmaya başlamasına olan kızgınlık... Bu açıdan Şarbat Gula'nın bu bakışı, modern bir kafa yapısına sahip olup da dünyanın işleyişini daha net ve bir o kadar da detaylı görebilen insanların da bakışı benim gözümde. Büyük bir benzerliğin oluşu beni gerçekten de çok etkiledi. Bu açıdan baktığımda insanların her daim birbirine sorduğu o tipik soru geldi: Çok bilmek mi iyidir çok gezmek mi? Bu açıdan gezmek, aslında deneyim sahibi olmak anlamına geliyor. McCurry'nin çekmiş olduğu bu fotoğraf ise sorunun kesin yanıtını veriyor benim düşünceme göre. Hem çok bilmek hem de deneyim sahibi olmak insanı üstün kılmaktadır, benim fikrimce. Yani hem bilgili modern bir kafa yapısına sahip olan insan ile Gula gibi hayatın zorlu şartlarında, her ne kadar kendi böyle gelişmesini istemese de ve zorunda bırakılsa da, çok büyük ve bir o kadar da kritik bir deneyime sahip insan... Şarbat Gula'nın yeşil gözlerindeki o çoklu duygu durumu, aslında topluma ve özellikle de dünyanın genel siyasetini elinde tutan politikacılara bir "Dur!" mesajı benim gözümde. Tarihin eski ve tozlu sayfalarından şu ana kadar insanların yakasını bırakmayan savaş kavramına bir dikkat çekiş, bir baş kaldırış ve bir uyarı ateşi. Gözlerinin yeşilli, benim gözümde, azmin ve dik duruşun rengi olan kırmızı. 2