NASIL İYİ OLUNUR?

Genç metroda yaşlıya koltuğunu vermelidir. Çocuklar sevmeseler de garip çocuğu oyuna dahil etmelidir. İki eşyası olan birini arkadaşıyla paylaşmalı, parası olan bağış yapmalı ve Suriyeli mültecilere ev sağlanmalıdır. Gereklilik kipini sonuna ekleyince bu eylemler ne kadar doğru geliyor kulağa, değil mi? İyiliğin sınırı yok, olmamalı diye öğrenmedik mi hep? Peki, neden hiç davet etmedim burnunu karıştıran çocuğu evime? Eşyalarıma sümük bulaştırır diye mi korktum başkası bizi görür diye mi? Neden veremedik üç kişilik evimizdeki ikinci bilgisayarı başkasına? Tek bilgisayarı planlı kullanmak mı zor geldi, üçe bir oranını başka hanelerle karşılaştırınca aşağılık mı hissettik? Neden Suriyeli bir mülteciyi hiç davet etmediniz yemek masasına, izin vermediniz koltukta kalmasına? Zaten her akşam kurduğunuz sofranıza bir tabak daha eklemek mi zor geldi, kırk yılın başı selamlaştığınız komşularınız ne der kaygısına mı düştünüz? Kendime, bize hatta size baktım ve gördüm: Gücümüz yettiğince yardım etmiyoruz işte! Arabamıza yanaşan dilenciye üç-beş kuruş vermek yardım etmek değil. Tiyatroya gitmekten farkı yok aslında. Oyuncu rolünü iyi oynar, sizde bir duygu uyandırır-ki dilencinin durumda bu acıma- siz de parasını ödersiniz. O trafik lambasından siz yardım etmenin (!), o da para kazanmanın mutluluğuyla ayrılır. Sizi suçlamıyorum, gerçek iyiliğin ne olduğunu bulmaya çalışıyorum. 'Neden yardım etmeli, iyi biri olmaya çalışmalıyım?' diye çok sordum kendime. İyilik eden iyilik bulur felsefesi, bana birtakım öğretileri olabileceği, etrafıma benim hakkımda pozitif bir algı oluşturacağı... Hepsi sahte geldi bana. İyilik çıkar barındırmamalı içinde. Dini inancımın söylemesi veya toplumun baskısı da neden olamaz yaptığım iyiliğe, zorla güzellik olmaz ki. O zaman, ben azize miyim? DEĞİLİM. Ben de Nick Hornby'nin 'İyi De Nasıl' kitabında ele aldığı Katie gibi her sabah iyi biri olmak amacıyla uyanıp yaklaşık iki saat içinde kendimi suçlu hissetmek için bir sebep yaratıyorum (buluyorum demiyorum çünkü kendi seçimlerimle kendi hayatımı yarattığıma inandığım için 'bulmak' sorunu başkasına yüklemek gibi olur-ki zaten metrodayken etraftaki yüzlerde kendimden genç birini arayıp öyle biri yok ise 'yardım' amacıyla yer verişim aslında sorunu başkasına atmak isteyişimdendir.). Ben en azından insanlar evrimsel olarak bencil yaratılmıştır hatta biyologlarca bencillik geni (selfish gene) diye adlandırılmış bir kavram vardır' gibi komik bahanelerle işin içinden sıyrılmaya çalışmayacak kadar dürüst; elimde her sabah içtiğim Starbucks kahvemle 'Buna yardım yapmayı da Koçlar-Sabancılar düşünsün' demeyecek kadar farkında; her gün uyanış amacımı başarı, şöhret, para ya da aşktansa iyi biri olmak koyacak kadar erdemli davranıyorum. Kitapta Katie sordu, ''Aynı anda hem gereğinden pahalı tüketici mallarına para harcayıp hem de iyi bir insan olabilir miyim?'' diye. Bu kadar basit görünen bir sorunun cevabının sizin için ne kadar zor olduğuna şaşıracaksınız. Ben..? Tek bildiğim akıllı telefonumdan da ayakkabılarımdan da vazgeçemeyeceğim. Artık kendi cevabınıza göre benim, çevrenizin ve kendinizin iyi olup olmadığını değerlendirebilirisiniz. Eğer cevabınız olumsuz ise sormalıyım iyi biri olmadığımı siz bile biliyorken niye iyilik yapıyorum? Çünkü yazarın, bahsettiğim kitapta "Cennete ya da o tarz bir şeye inanmıyorum. Ama yine de girebilecek nitelikte bir kişi olmak istiyorum. " sözleriyle idealleştirdiği insan olmak ve iyilikten ne manevi ne de maddi bir karşılık beklememek istiyorum. Sizin değer yargılarınızca karar verilmiş iyi insan olmak için değil, bir bakımla sebepsiz iyilik olarak görülebilecek bu ince dala minik pençelerimle tutunmak ve oradan ruhuma şakımak istediğim için iyilik yapıyorum. Evet, sıkça detone oluyorum. Ama her sabah bir gün belki detone olmam diye uyanmıyor muyum zaten?