TARİHE , DOĞAYA VE YAŞANMIŞLIKLARA VURULAN DARBELER

Şehirler size neyi anımsatıyor ? Konutların yuvalandığı , insanların toplandığı yerler mi ? Hayır , aslında şehirler boş bir araziye kurulan yerleşkelerden çok daha fazlası. Her bir köşesinde bir hatıra taşıyan defterler onlar. İnsanlar bu defteri emanet alıyor , ona kendi yaşantılarıyla eklemeler yapıp renklendiriyor ve en önemlisi onu korumakla görevlendiriliyorlar. Emine Uşaklıgil Bir Şehri Yok Etmek : İstanbul'da Kazanmak ya da Kaybetmek adlı incelemesinde tam da bu görevin ne kadar yerine getirildiğini ve sonuçlarını sorgulamış. Haydi biraz daha derine inelim . Şehirlerin insanların hatıralarıyla renk kattığı defterler olduğunu söylemiştim , İstanbul 'u düşünecek olursak yüzyıllardır birçok ülkeye başkentlik yapmış şu an bile milyonlarca insanın anılarını taşıyor bu yaşlı şehir , her köşesinde kim bilir kaç kişinin hayatı için çok önemli bir olay yaşandı. Tabi bu eklemeler sadece anı olarak değil bir de somut bir şekilde işlenebiliyor şehirlere. Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış İstanbul' daki kiliseleri , camileri , sarayları , okulları ve daha saymakla bitmeyecek birçok tarihi binayı , ben defterlere çizilen resimler olarak görüyorum. Şimdi gelelim o can alıcı soruya. Bu kadar geniş bir dünyayı içinde barındıran İstanbul 'u emanet alanlar , onu korumayı başarabiliyorlar mı? Kitabın adından da anlaşıldığı üzere cevap hayır. Bu durumun başlıca nedenlerinden biri günümüzün dev sektörlerinden inşaat ve kitap bu konu üzerinden ilerliyor. İstanbul 'u güzelleştirme , konforunu arttırma , turizmini güçlendirme amacıyla çıkıldığı söylenen yolun sonunda beton yığını haline getirildi İstanbul. Kitabın ismindeki İstanbul'da Kazanmak ya da Kaybetmek bu durumu temsil ediyor. İnşaatın ekonominin lokomotif sektörü haline gelmesi ve sektördeki doyumsuzluk , acımasız rekabet gibi nedenler sonucunda şehirler yok oluyor. Düşünsenize büyük ailelerin yıllardır yaşadığı o eski şirin mahalleler , birçok kişinin çocukluğu geçirdiği oyun parkları " Yol yapacağız , alışveriş merkezi yapacağız. " denilerek yıkılıyor , adeta kişiden bir parça koparılıyor. Kitabı okuyunca çok daha iyi anladım. O kadar acımasız bir hale büründü ki bu sektör , çalışma yapılacak bölgelerdeki incelemeler bile zaman kaybı olarak görünüyor , gerekli testler göz ardı edilip işe konuluyor ve sonuç olarak tüm bu yıkıp yapma işlerinde tarihi binalara direkt dokunulmasa da birkaç metre yakınlarındaki işlemlerden etkileniyor bu yaşlı yapıtlar. Tavanlar çöküyor , işlemeler dökülüyor. Bu bence hepimize karşı bir saldırı , bu tarihi yapıtlara zarar vermeye kimsenin hakkı yok , şu ana kadar bu tarihi yapıtı incelemeyen birinin hakkı elinden alınmış oluyor. " Daha kötüsü olamaz. " dediğinizi duyar gibiyim ama bunların dışında kitabın vurguladığı bir diğer konu da İstanbul 'da arazi yetersizliğinden dolayı ormanların ve barajların inşaat projelerinin yeni hedefleri olduğu. Bu olay artık öyle bir duruma gelmiş ki , adeta freni bozuk son hızla giden bir araç insanlık yok olana kadar durmayacak gibi. Trajikomik bir tespiti var Emine Uşaklıgil'in. Ne mi? Televizyonlara çıkan ünlü inşaat şirketi sahiplerinin kendilerini ' yaşam mimarı ' olarak tanıtmaları gülünçlüğü. Gerçekten de çok iyi bir tespit, beni kendine hayran bıraktı , hiç bu açıdan düşünmemiştim. Ne kadar da doğru söylüyorlar. Aslında bizleri binaların arasına hapsederek doğadan , yaşanmışlıklarımızdan izole ederek gerçekten de yeni bir yaşamın mimarı oluyorlar. Tabi ki günümüzde tüm bu yollara , binalara ihtiyacımız var ama bu kitabın eleştirdiği taraf bir sınıfın cebini doldurmak için tüm insanlığa , doğaya yapılan saldırı ve tüm bu olayların sonuçları. Umarım "Zararın neresinden dönsek kardır." denip bu işe bir nokta koyulur.