GLADYATÖR

Geçen hafta sonu, 2000 yılına 5 dalda aldığı Oscar ödülüyle damgasını vurmuş, pek çoğumuzun en az iki kere izlemiş olduğu film olan Gladyatör'ü izledim. Dördüncü seyredişim olmasına rağmen, her izlediğimde ilk defa izliyormuşçasına beni heyecanlandıran ve bana göre bu güne dek çekilmiş en iyi tarihi başyapıt olan bu film, bu defa da beni yanıltmadı. Aslında bu, belki de her izleyişimde farklı yaşlarda olmamdan kaynaklanıyor olabilir. Mesela bu filmi ilk defa 2003 yılında izlemiştim, yani 8 yaşındaydım, annem ve babam ile birlikteydim, konusundan ziyade çok görsellikti aklımı çelen; o etkileyici dövüş sahneleri, romanın ihtişamı... Ki şimdi bakıyorum da Gladyatör gibi ağır bir filmi izlemek için gerçekten çok erken bir yaşmış. O yaşta izlememe rağmen bu kadar beni etkilemiş ise kim bilir 2000 senesinde filmi anlayabilme olgunluğuna sahip insanların aklına kazıdığı izlenim nasıldır? Gladyatör'ün bende bu kadar derin bir etkiye sahip olması büyük ölçüde filmde kullanılan mekan ve dönem kıyafetlerinin çok gerekçi olmasından kaynaklanıyor, ama kalbimde Gladyatör'e bu büyük yeri kazandıran ne mekan ne de seçilen dönem kıyafetleri... Baş rolde oynayan Maximus karakterinin bir repliği var ki hiç aklımdan çıkmaz ''Brother, what we do in life echoes in eternity.''(Kardeşim, bu hayatta yaptıklarımız sonsuzlukta yankılanır.)(50. 21-51. 00). İşte bu replikle birlikte benim de dahil olduğum milyonlarca izleyenin kalbinde taht kurdu Gladyatör. Şöyle ki, o zamana kadar benim için sadece sosyal bilim dallarından biri olarak ders adı altında gördüğüm tarih bilimi Maximus'un bu repliğiyle beraber ders olmaktan çıkıp ilgi alnım haline gelmeye başladı. Sonra gelsin Tağrık Bura'nın Osmancık'ı, Yavuz Bahadıroğlu'nun Buhara Yanıyor ve Elveda Buhara'sı, İskender Pala'nın Katre-i Matem'i ve daha nicesi... İnanılmaz bir şekilde elime geçen pek çok popüler tarihi romanı okumaya, bir süre sonra okuduklarımı farklı kaynaklardan araştırmaya, sonra daha da fazla okumaya başladım. Şimdi bir daha düşünüyorum da, yabancı tarihi bir eserin, benim kendi tarihimize olan ilgimi uyandırması gerçekten ironik. ''Brother, what we do in life echoes in eternity.''(Kardeşim, bu hayatta yaptıklarımız sonsuzlukta yankılanır.)(50. 21-51. 00) repliğinin tarihe olan ilgimi nasıl uyandırdığına gelecek olursak; bu sözü duyduktan sonra, nasıl desem, sanki tarihteki bütün o insanlar bir oyunun karakterleriymiş ve yaptıkları her hareketle, arkalarındakilere, bizlere, takip etmemiz için izler, yankılanacak notalar, bırakıyorlarmış gibi gelmeye başlamıştı. Ama aynı kişi hakkında okuduğum her roman farklıydı, yani doğru izi bulmak bir çeşit bulmaca avı olmuştu benim için. Takip ettiğim karakterin bugün yankılanan sesi ile yirmi yıl önce yankılanan sesi arasında çok büyük ton farklılıkları vardı. Her dönemin yazarı, orkestra şefi misali, aynı besteyi farklı şekillerde yöneterek, çok farklı tınılar ortaya çıkarmıştı; kimisi keman eklemiş besteyi yorumlarken, kimisi piyano solosu eklemiş... Artık o dönemin siyasi durumu hangi müzik aletine izin verdiyse ya da hangisi popülerse, hangileri daha çok tutuluyorsa... Ya da kimi yazarlar var ki, asi olası gelmiş, o dönem tutulan aletleri boş verip beste nasılsa nasıl olması gerekiyorsa öyle çalıvermiş. Ama o yazarların yorumladıkları halini bulmak biraz daha zor olmuştu çünkü döneme hitap etmediğinden ya yasaklanmış ya da tozlu raflara kaldırılmıştı... Şimdiye kadar aynı sanatçının bestelerini pek çok farklı aletten dinledim. Hala emin değilim, o notalar hangi aletle nasıl çalınırsa en doğrusunu duymuş olurum. Ama en azından artık en absürtlerini ayırt edebiliyorum. Sonuçta tarih uçsuz bucaksız bir derya; ne başlangıcı belli, ne sonu... Öğrenecek çok şey var. Ama benim için değişmeyecek, doğru olan bir gerçek var, o da tarih ile olan ilişkimi GÖ(Gladyatör'den Öncesi) ve GS(Gladyatör'den Sonrası) diye gruplandırsam yanlış olmayacak olması sanırım. Son olarak Gladyatör'ü çeken Ridley Scott'a, ''iyi ki dört yıl tarihi araştırma yapmışsın, ellerine sağlık'' diyorum. Büşra Mendi 21301062