Bir Tarihçinin Gözünden Gezmeye Değer Yerler

İlber Ortaylı gibi büyük bir tarihçinin katıldığı programları izlerken ya da kitaplarını okurken, bilgiye doymayan yeni şeyler öğrenmeyen insan yoktur diye düşünüyorum. Kendisine hayranlığım üst düzeydedir. Bu yüzden kendisinin eseri olan "İlber Ortaylı Seyahatnamesi"ni büyük bir hayranlıkla okumuş bulunmaktayım. Yeni yerlerle ilgili bilgi edinmek her zaman ilgimi çekmiştir, bir de İlber Ortaylı rehberliğinde olunca gerçekten tadından yenmez bir deneyim oldu. Her şeyden öte kitapla ilgili beğendiğim özelliklerden biri seçilen yerler oldu. Suriye, Ürdün, İran, Kırım... Gerçekten herkesin bilgi sahibi olmadığı egzotik yerler. Bu seyahatnamede verilen öneriler ve gezilmesi gereken yerlerle ilgili verilen küçük bilgiler insanı sanki tura çıkmış gibi hissettirmektedir. Kitapta Suriye, Ürdün, Hindistan gibi yerlerin yanı sıra Avrupa ülkelerinden de bahsedilmiştir. Onları atlamak mümkün değildir tabii ki bu kitaptan bahsederken. Gezdiği tüm yerlerin Türkiye ile bağlantısını anlatan Ortaylı bu açıdan da benim takdirimi kazanmıştır. Gerçi böyle büyük bir tarihçiyi takdir etmek bana düşmese de söylemeden geçemedim. Kitapta ilgimi çeken bir diğer şey ise babamın İranlı olmasıdır. İran'ın kültürü, şehirleri ve tarihi yapısıyla ilgili verdiği güzel bilgiler de beni bu kitaba iten bir etken olmuştur. Her insan gibi okuduğum kitaplarda kendimden bir parça ararım, bu da parçalardan biri oldu benim için bu kitapta. Gerek tarihi yapılarıyla, şiirleriyle, etnik yapısı ve tarihiyle ilginç bir yapıya sahip olan İran'ı bir de İlber hocanın açısından görmek ayrı bir zevkti. Her ne kadar bir tarafım İranlı olsa da diğer tarafımda bir o kadar Türk'tür. Kitapta bahsedilen Doğu ülkelerinin yanı sıra Batı ülkeleriyle ilgili bilgileri okurken Osmanlı İmparatorluğunun başarılarıyla bir hayli koltuklarım kabarmış bulunmaktadır. "Tuna Nehri çağdaş Türk tarihinin akıp geçtiği önemli bir podyumdur."(Ortaylı 139). "Osmanlı siyasi iktisadi birliği, çeşitli dil ve dinden milletlerin renkli bir Balkan oluşturmasını sağlamıştır."(Ortaylı 106). Bu alıntılardan da görüldüğü gibi şu an Avrupa diye bakıp gelişmişliklerine imrendiğimiz ülkelerde Osmanlı'nın ayak izleri bulunmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu Avrupa ülkelerine, balkanlara katkısı büyük bir devlettir. Seyahatnamede beğenimi kazanan bir diğer şey ise resimler olmuştur. Ortaylı kitapta bulunan ülkelerdeki önemli tarihi mekanların resimlerine kitaba ekleyip görsel etkiyi de arttırmıştır. Bu görsel etkiyle de insanlar ülkeleri ve özelliklerini öyle kuru kuruya okumak yerine resimlerini de görüp betimleme açısından daha gerçekçi olabilmişlerdir. Kitaba göz gezdirecek olursanız Tuna Nehrinin, Perast'ın, Elhamra Sarayı'nın, Tac Mahal'ın resimlerine bakmanızı öneririm. Nefes kesen güzellikleri tüm çıplaklığıyla resimleri yansımıştır. Tarihi haritalar ve resimlere de yer veren Ortaylı gezdiği bölgelere olan hakimiyetini bir kez daha anlamış oluyoruz. Mistik doğu ülkeleri ve modern Avrupa ülkelerinden sonra bu kitapta ilgimi çeken bir diğer konu ise Ortaylı'nın Japonya ve Singapur ile ilgili de yazmış olmasıdır. Pek çok kişi tarafından ilgi çekici yerler değildir bu ülkeler fakat kitapta yer almaktadır. Japonya'nın kültürü, sanatı, porselenleri ve eğitim düzeyleri gibi birçok alanla bilgi edinebilirsiniz kitabın Japonya bölümünü okuyarak. Japon milleti her zaman dost canlısı olduğu için Ortaylı'nın bu bölümde anlattıkları gerçekten eğlencelidir. Singapur'la ilgili de coğrafyasından, etnik yapısında ve turistik eğlencelerinden bahsedilmiştir. Benim açımdan Singapur çok ilgi çekici bir yer olmadığından kitabın bu kısmıyla ilgili pek bir yorumum bulunmamaktadır. Çünkü bence insan en çok kendisinin merak ettiği yerleri okumaktan zevk alır. Kitabın sonunda da müzelerle ilgili bir bölüm bulunmaktadır. Örnek verecek olursak; hepimizin bildiği Louvre müzesi ve British Museum incelenmiştir. Kitabın bu kısmı da Müze severler için güzel bir rehber olarak sayılabilir. Tüm bu bölümlerin yanı sıra kitap bütün olarak bir nefeste biten bir eserdir. Tarihle ilgilenen, diğer ülkelerin kültürel yapısından hoşlanan birçok kişi için zevkle okunacak bir eserdir. Ben tarih seven ve İlber Ortaylı hayranı olan bir insan olarak bu kitap benim hem zihnime hem de kalbime dokunmuş, zevkle okuduğum bir kitap olmuştur.