Doğarken Bile Eşit Değiliz

"'Kaç lira?' diye soruyorlar. 'Bir lira,' diyorum. 'Al sana beş lira,' diyorlar. Ama çocuksuz çıktığında bir lirasını veriyor." Aslıcan Kalfa Topateş'in Türkiye'deki dilencileri ve dilenci sorununu ele aldığı Türkiye'de Yoksulluk ve Dilenme Kültürü adlı eserine ait olan bu sözler, tek başına bile ülkemizde bu sorunun ne kadar üzücü olduğunu göstermeye yetiyor. Eser bana dünyanın, en azından ülkemizin benim sandığım kadar masum ve iyiliklerle dolu olmadığını gösteriyor. Dahası yazar Topateş, daha önce pek kafa yormadığım belki de sahip olduğum yaşam standartlarım yüzünden kafa yormaya gerek duymadığım dilencilik konusu hakkında beni düşünmeye itiyor ve kendimi sorgulamaya başlıyorum. Her gün yürüdüğünüz sokaklara bir bakın. Son zamanlarda her caddede, sokak kenarın dilencilerle karşılaşmak bizim için şaşırtıcı olmamaya başladı. Özellikle son zamanlarda politik nedenlerden, iç savaşlardan dolayı gelen mültecilerle birlikte dilencilerin sayısı gittikçe artı ve artmaya devam ediyor. Hatta bu sayı o kadar arttı ki sokak üzerinde yatan küçük çocukları, bebekleri, insanları görmek bizim için o kadar normal bir hale geldi ki onları görmemeyi seçtik. Şimdi yerde yatan o çocuklara, bebeklere bir kez daha her zamankinden daha dikkatli bakın ve benim de bu eseri okuduktan sonra kendime sorduğum gibi şu soruyu sorun: "Hayatta bizi bu çocuklardan ayıran şey nedir?" İşte bana bu soruyu sorduran Aslıcan K. Topateş bu noktada kendimi sorgulamaya itti. Gerçekten neydi bizi bu soğukta üşümekten donmak üzereyken dilenen insanlardan ayıran? Ne kadar düşünsem de elle tutulan bir sebep bulamayacağımı fark ettim. O anda gerçek yüzüme vurdu. Bizi onlardan ayıran zeka, güç hiçbiri değildi. Bize seçim şansı verilmemişti ki! Verilse sanki onlar bu durumda olmayı mı seçerlerdi! Şanstı bizi ayıran, şanstı sahip olduğumuz aileleri bize veren, kimileri bu olayı daha yüce, ilahi varlığın varlığına da bağlayabilirler ama işin sonunda şanstı her şey. Bunu anladıktan sonra hüzün ve sevinç arasında gidip gelen karmaşık duygular yaşamaktan kendimi alamadım. Mutluydum, sevinçliydim çünkü hayata gelmeden yazı-tura oynamıştım ve şans benim yüzüme gülmüştü, şuan ki hayatıma sahiptim. Tabi ki bu kumarı kaybedenler de vardı. İşte beni üzende bu nokta da buydu. Kaybetmeye bu kadar yakın olmak ve bugüne kadar bunu fark edememek... Bu yüzden daha önce dilencilere yaptığım iyilikleri hatırlamaya çalıştım. Belki birkaç defa para bırakmıştım önlerine, birkaç kez mendil almıştım. Çok da bir şey yapmamışım diye düşünürken bir kere yeni doğmuş bir bebeğe beremi verdiğimi hatırladım. Bu küçük ama anlamlı anım beni bir anda olsa mutlu etmeye yetti. Kafamı anılara ve kendi iç sorgumun sonuçlarına vermişken, Aslı K. Topateş beni başka gerçeklerle de tanıştırıyor. Her ne kadar şansın dilencilik konusunda etkili olduğunu gösterse de bir dilencilik sorununun olduğunu gözlerimin önüne seriyor. Dilenciliğin sorunu nedir diye soruyorum kendime, daha demin her şey şanstı diyordum kendimi. Eserin sayesinde bu noktada farkı anlıyorum. Evet, şans vardı hayatta bizi olduğumuz kişiler olarak dünyaya getiren. Küçük çocuklara, bebeklere üzülmemin sebebi de buydu zaten. Oysa bir de yetişkinler vardı ortada. Yetişkinlerdi sorunu yaratan. Onlar için ne kadar çabalasam da üzülemiyorum hatta içten içe bir nefret duyuyorum. Neden mi? Görmek o kadar zor olmamalı... Kendilerinin hayatları boyunca dilendikleri, çaresiz durumuna yatmaları yetmezmiş gibi bir de öyle kalmaya devam ediyorlar. Okuyup, düzgün bir iş bulmaya çalışmıyorlar. Bakamayacakları kadar çocuk yetiştirip onlar sayesinde geçimlerini sağlayıp ona rağmen onları çıplak bir şekilde sokağa atıyorlar. İşte Aslı K. Topateş'in de bahsettiği gibi Türkiye'de dilencilik sorunu bu noktada başlıyor. Yetişkin olanlar öncelikli hakları olan eğitimden çocuklarını alıkoyuyorlar ve onların çaresizliklerinden para kazanmaya devam ediyorlar. İşte bu yüzden sorun oluyorlar ve kendileri kadar sorun olacak, yoksulluk içinde yaşayacak bir nesli sokağa bırakıyorlar. Bu döngüye ne kadar kızsam da şu anda elimden bir şey gelmeyeceğini anlıyor, tek yapabileceğim şeyin o çocukların doğru yolu bulmasını ummak olduğunu biliyorum ve hala onlarla aramızda fark yaratan tek şeyin şans olduğunu biliyorum... Eserin sonunda yazar Aslı K. Topateş Türkiye'de yoksulluk ve dilenme sorununu daha da derinlemesine işliyor ve bu sorunlar üzerine çözümler öneriyor. Aslı K. Topateş Türkiye'de Yoksulluk ve Dilenme Kültürü adlı incelemesinde daha önce gözümün önünde duran ancak daha önce hiç sorgulamaya gerek duymadığım konular üzerinde beni aydınlatıyor ve bana yol gösteriyor. Eseri sayesinde yaşadığım karmaşadan bir anda olsa kendimi alıyor ve ne kadar şanlı ve mutlu olduğumu düşünme fırsatı buluyorum. Son olarak da benim kadar o bebeklerin, çocukların ya da onlardan sonra gelecek nesillerinin bir gün bizim kadar şanslı olmasını umuyorum.