SIRA DIŞI HAYATLARIN HAYATIMIZA KATABİLECEKLERİ DEĞERLER

Mehmet Erkin Şahsuvaroğlu Değerler vardır sonradan kazanılır, değerler vardır hasletlerdir; insanın yaradılışından gelen özellikleridir. Bu hasletlerin, karakter sahibi insanlarda bir heykel gibi, bir sanat eseri gibi somutlaştığınma şahit olabiliriz bazen... Öyle ki artık o mümeyyiz bir vasıf olarak kişiyi açıklayan cevherdir, eseri anlamımızı sağlayan üslup ve temadır. Eser ve hayat kimi yüksek karakterli insanlarda bir bütünün ayrılmaz parçalarıdır. Her zaman öyle olmaz ama, kah eser baskın çıkar, kah hayat... Bazı hayatlar vardır eser gibi... Bazı eserler vardır hayat kurtarır... Bazı adamlar vardır, eseri kendinden büyük. Kimi hayatlarsa hiçbir esere sığmaz. Okuruz bir kitap ve hayatımız değişir... İnsan okumuşluğumuz ya... insanı okuyabilsek kim bilir neler değişir?... Tarih boyunca insanlık ne hayatlar kurmuş ve yıkmış... Öyle hayatlar yaşanmış ki, insanlığa yön vermiş... O yüzden "bir insanı öldüren bütün insanlığı öldürmüş; bir insanı dirilten, bütün insanlığı diriltmiş gibidir"... Bir Eyüp Sultan, bir Ulubatlı Hasan, bir Seyit Onbaşı, bir Zihni Derin olmasaydı.... Zihni Derin olmasaydı çay Türkiye'ye ne zaman gelirdi? Bir Halil Paşa olmasaydı patatesle ne zaman tanışırdık acaba? Onlar bazen soğukkanlı, münzevi, çekingen... Onlar bazen veli, bazen deli... Hayata ve insana dair birer numune... Tarihten, dünyadan yani hayattan birer kesit... ... Her sıraya kuyruk olanlardan kahramanlık bekleyebilir misiniz? Hepimizi sıraya sokmaya çalışıyorlar. Sıraya girip nefsinizi mutmain bir nefis addederek huzuru paylaşabilir misiniz? Vicdanınız, sizi siz yapan hasletlerden herhangi birine müracaat etmeyişiniz karşısında hiç mi sızlamıyor? Sadakat, merhamet, fedakarlık, vefakarlık, hürmet, aşk, mesuliyet, hakikat kavramlarından tamamen vareste olarak size çizilmiş bir tekdüze hayatı yaşayarak kendiniz olabileceğinizi düşünüyor musunuz? Bu kavramlar olmadan nasıl var olabileceksiniz? ... Hiç olmazsa yanınızda yörenizde tekdüze olmaktan ve sıraya girmekten kurtularak sıra dışı bir hayat ortaya koyanların hayatlarını bir eser gibi okumaya çalışmalıyız. Eseri ve hayatı birbiriyle çelişen insanlara yalakalık kuyruğundan çıkarak sıra dışı hayatları hiç olmazsa takdir etmemiz hakikatin ve Hakkın öğütlediği en pasif direnç noktamızın kavi kalması için olmazsa olmaz alt düzey refleksidir. İmanın en alt derecesi yani... Akif'in dediği gibi... "Dövemezsin ki... Hiç olmazsa yanımdan kovarım..." Bari kovamıyorsak "buğz etme" tekniğine de mi başvuramıyoruz? İmanın en alt derecesine... Yoksa onu da mı kaybettik? "Zulmü alkışlayamam, zalimi asla sevemem; Gelenin keyfi için geçmişe kalkıp sövemem. Biri ecdadıma saldırdımı, hatta boğarım! ... -Boğamazsın ki! -Hiç olmazsa yanımdan kovarım. Üçbuçuk soysuzun ardından zağarlık yapamam; Hele hak namına haksızlığa ölsem tapamam. Doğduğumdan beridir, aşığım istiklale; Bana hiç tasmalık etmiş değil altın lale! Yumuşak başlı isem, kim dedi uysal koyunum? Kesilir belki, fakat çekmeye gelmez boyunum! Kanayan bir yara gördüm mü yanar ta ciğerim, Onu dindirmek için kamçı yerim, çifte yerim! Adam aldırmada geç git! , diyemem aldırırım. Çiğnerim, çiğnenirim, hakkı tutar kaldırırım!" ... Değerler skalası bakımından "Asım'ın Nesli" rol modelini emanet bırakan İstiklal Marşı yazarımız işte hayat ile eserini önümüze somut bir sanat eseri, adeta bir heykel gibi koyuyor. Bunu yaparken de kebdi eseri ve kendi hayatı üzerinde hiçbir dpekülasyona yer vermeyecek biçimde sıradışı bir hayat olma işlevi gerçekleştiriyor. Bizim mesela bu sıradışı hayatları anarken eksikleriyle hayatımızın ne kadar sıradanlaşacağından haberimiz oluyor mu? Düşünebiliyor musunuz, çay içiyoruz her sabah, ya da her akşam; ama Zihni Derin'den haberdar değiliz. Ya da İstiklal Marşı okuyoruz stadyumlarda ama Akif'in sahip olduğu vasıflara yabancıyız. Ya da ne bileyim, kızartılmış patatesleri yahut kumpiri midemize gönderirken Halil Rifat Paşa'nın onu Türk çiftçisine benimsetmek için ne çabalar harcadığını umursamıyoruz bile... Sıradışı hayatların hayatımıza katabilecekleri değerleri, minicik yad edişlerle ne kadar da değerli bir hazine gibi dağarcığımıza koyabileceğimizi düşününce şairin: "Ol mahiler ki derya içredirler, deryayı bilmezler" Sözünün anlamını daha derinden idrak edebiliyoruz.