Deniz

Son Kuşlar, Sait Faik Abasıyanık'ın 19 hikayesini içeren öykü kitabı. Hikayelerin büyük bir bölümü deniz ve balıkçılıkla ilgili olduğu için epey yabancılık çektim; ömrü boyunca toplamda üç kere deniz görmüş, denizi, içinde yüzmeyi, kayıkları, balık tutmayı, olta başında beklerken muhabbete dalmayı hayal edememek içime oturmuştu. Buna rağmen, Abasıyanık anlatıyor da ben dinliyorum hissiyatı içinde fakat gerçekte pek çok zaman yaptığım gibi kendi kendime düşünür halde kitabı okudum. Balıklarla aram iyi değildir. Böyle söyleyince sanki her gün gittiğim yolda, arkamdan hızla geçerken her defasında omuz atan bir adamdan bahseder göründüm. Bana omuz atıp geçmediler tabii ki, kendi hallerinde var olmaya çalışan gariban yüzgeçliler onlar. Aslında benim onlarla alıp veremediğim yok, ben balıkla özdeşleşmiş deniz kültürüne ve benim bile ne kadar sevdiğimi kestiremediğim Ankara'mın denizden -ve kültüründen- yoksun oluşuna kızarım. Kızarken de üç kuruşluk canı olan balıklara çatarım. Denizle iç içe yaşamamış bir insanın onu sevmemesi, hatta kimilerine göre küstahça deniz kültürünü aşağılaması normal değil midir? Ankara'ya her gelen sahil kenti insanının "Denizi yok, hiç güzel bir şehir değil" deyip dudak bükenleri görünce ben, o anki halet-i ruhiye içerisinde, "Sana göre öyle!" diye kızınca o sahil kenti insanlarının suratının aldığı şekil "Bu tepki senin gibi deniz yoksunu bir insandan beklenecek bir tepki." demiyor mu? Meşe 2 Öyleyse bir şehri güzel yapan nedir? Abasıyanık, "insansız hiçbir şeyin güzelliği yok. Her şey onun sayesinde, onunla güzel."(28) diyerek, aslında bana fırsat tanımadan soruyu cevaplamış oluyor. Yine de benim kafamdaki tüm soru işaretleri silindi diyemem. Çünkü böylesi bir cevap kısa ve özlü olsa da, gerçekte iş bitirici bir cevap değil. Çünkü Ankara'yı kimileri için- güzel olmayan bir şehir yapan şey insansızlık değil, insanların algılarındaki bozulma. Bizler birçok algımızı olduğu gibi güzellik algımızı da nesnelere odalı olacak şekilde budamışız. Bir tablonun güzelliği, yaşattığı hislerden çok, fırçanın tuvale vuruş şekli ile; bir musikinin güzelliği, sürüklediği duygulardan çok, makamları ve notalarının sırası ile; bir yerin güzelliği de tekrar yaşattığı anılardan veya şehrin içindeki saklı, yıllarca yanı başında olsa bile göremeyecekmişçesine saklı kahveleri, yeşillikleri, dinlenme yerleri, yolları, dağları ve evlerinden çok, pasparlak ışıldaklı tabelalar gibi göze batan, duygulardan ve duygularla beslenen estetikten yoksun sözüm ona şehrin kimliği ile belirlenir olmuş. Duygular, günümüz insanının gözünde ele ayağa düşmüş haldeler. Anılar da herkesin her saniye milyonlarcasını üretebildiği alelade zaman parçaları oluvermiş. Günümüzde deniz sevgisi de bu tür bir algı haline gelmiş. Nerede Abasıyanık'ınki gibi bir deniz aşkı? Onun denize, balıkçılığa olan aşkında, zor olanı sevmek var, zor olanı başarmayı sevmek var. Onun aşkında zor olanı başarınca güle oynaya sevinmek var. Bu yüzden "Balık tutmuş çelebi sevinci ile ırıp tayfasının sevincini birbirine karıştırmamak lazım."(25) diyor ya. Peki, böylesine deniz aşkıyla yaşamış bir yazara bakınca, yayvan bir ağızla "Deniz yok ya!" deyip somurtan sözde asri insanların aşkı mı sahici yoksa benim gibi şehrini kalbi bir şefkat Meşe 3 ile seven, şusu yok busu yok diye bahane üretmeden eksik gedik her köşesiyle seven bir insanın aşkı mı? Aslında sorularımın cevabı önemli değil, hatta benim yazdıklarım bile önemli değil. Çünkü benim yazımda da "... bir dedikoduculuk, bir anlayışsızlık, bir göremeyiş, bir özenti havası vardı." (Abasıyanık, 94). Çünkü bende de, biraz Abasıyanık'ta sezdiğim gibi, yazmayı bir boş uğraş, bir zararlı iş; yazma ile işi bittiğinde bir daha yazmayacağım hissi vardı. O zaman ben diyemedikten sonra, kim benim hayata dair tüm algılarıma ve aşklarıma sahici diyebilir ki? Ad ve soyad: Kubilay Meşe Öğrenci no: 21302093