02/11/15

"Bir değer taşıyan her şeyin, poşetlerine koyabilecekleri şeyler olduğunu sanıyorlar. Burası bir veba bölgesi Bay Pearson. Tüketicilik denen bir veba bu." -Fairfax, Öteki Dünya Romanlarında yozlaşmış kültürümüzü ele alan Ballard, insanoğlunun yeri geldiğinde ne denli vahşileşebileceğini, ne kadar dizginlenemez olabileceğini kanıtlıyor Öteki Dünya'da... Oysa ki günümüz insanının kendi üzüntüsünde de başkasına verdiği üzüntüde de sabit kaldığı bir huyu var: Tepkisizlik. Farkına varmadan yapılan şuursuzca tüketim, ezbere mottolar, yalan söylemeyi hobi edinen politikacılar, siyasi bildiri haline gelmiş reklam yazıları ve tapılası, mabet olmaya yüz tutmuş alışveriş merkezleri... Bütün bunlara karşı hep tepkisiz kaldı insan. Ballard'sa tüm bunları dünyaya gösteren yazarların başında geldi. Bilindik romanlara göre ana karakterin bu kitaptaki rolü çok daha büyük. Hayatına yeni bir sayfa açtığı küçük kasabada yaşamın merkezinin alışveriş merkezi olduğunu fark edecek, fakat bu yaşam merkezinin neleri beraberinde getirdiğini giderek kavrayacak, hatta alışveriş merkezini canlandırma uğruna cinayet bile işlenebileceğine şahit olacak bir kahramana sahip bu roman. O da Richard. Ama az önceki cümlemin karmaşıklığını arttıracak nitelikte iki ayrıntı daha var. Kahramanımız Richard'ın işi reklamcılık, yani demek istediğim şu ki; pazarlama sanatının ve satımın stratejik bir önemi olduğunu bilmesi gerekiyor, özellikle de söz konusu şey bir alışveriş merkezi ise... Bir diğer ayrıntı da kahramanımızın buraya gelme sebebi. Richard'ın babası o meşhur alışveriş merkezinin ortasında faili meçhul cinayete kurban gidiyor ve bu olayı çözmek uğruna Richard kasabaya yerleşiyor. Bu kurgu ile yazarın kitaba duygusal bir hava katması da okurken çok hoşuma gitti, beni daha da okumaya itti. Başka bir deyişle, satır aralarına gömülü bir şekilde aile kavramını okutuyor bize, Ballard. Öteki Dünya ismi bu romana çok uygun olmuş bence. Çünkü, romanseverler, daha doğrusu daha önce Ballard'ı okumuş olanlar bilirler; Ballard, modern dünyayı ve dünyanın yakın gelecekte karşılacağı sorunları okura yansıtmadaki başarısıyla tanınır. Öteki Dünya, bize günümüzü kendi hikayesinde, bana göre biraz kötümser bir yolla canlandıran bir eser, fakat kıyameti giderek yaklaşan, sona gelen bir dünyayı da ancak böyle anlatmak gerekirdi diye de düşünüyorum. 20. yüzyılda gerçekleşmiş, yaşanmış acıları gören, hatta bizzat yaşayan bir yazar olduğundan, Ballard diğer Yeni Dalga edebiyatçılarına göre farklı bir literatürle karşımıza geliyor. Kafanızda negati ik üstüne kurgulanmış ütopya canlanmış olabilir, fakat bilimkurgu literatüründeki bilindik karamsarlıklardan birine benzetmeyin bu kitabı. Pesimist yeraltı edebiyatının keyifsizliğini, Stephen King konseptinde yoğun yaşanılan esrarengiz duyguyu, bilimkurgu okurlarının fazlaca kabulleneceği bir tarzda aydınlığa kavuşan bir cinayetin hikayesini bekleyin. Öte yandan, bana göre yazarın öğretici bir üsluba sahip olduğunu, zaman zaman eleştirisini tekrarlama sıklığının okuyana rahatsızlık verdiğini söyleyebilirim. Zaten okuyunca yazara hak verecek, onun siteminin dozunu onaylayacaksınız. Bence, günümüz kültürüyle, tüketen toplumla, insanoğlunun baş problemi faşizmle, herkesin dilindeki kapitalizm ile sıkıntıları anlatıp bunun hakkında kötümser ifadeler kullanmak çok basittir, ancak Ballard bu bağlamda çok kuvvetli, okuyucuyu kilitleyen bir eserin altına imzasını attığını söyleyebilirim. Bu kitabı bitirdiğinizde bir alışveriş merkezine gitmek sizi korkutabilir, ama bana göre bir an önce yapmanız gereken; bir alışveriş merkezine girip, poşetlerden elleri gözükmeyen insanları, oluk oluk akan yürüyen merdivenleri görüp Öteki Dünya'yı keşfetmek... " Soruyorlar "Kaç para?" diye. "Bedava" diyorum. Afallıyorlar, sanki bir şeylerini çalmaya kalkmışım gibi tepki veriyorlar. İşte sana kapitalizm. Hiçbir şey parasız olamaz. " , Öteki Dünya