AŞK

Türk romancılığının önemli bir parçası, Servet-i Fünun Edebiyatı'nın en önemli ismi olan Halit Ziya Uşaklıgil'in en çok tanınan eseridir Aşk-ı Memnu. Romanın yazılmasının üzerinden yüz yıldan fazla zaman geçmiş olmasına karşın, günümüzde hala popülerliğini ve önemini korumaktadır. Öyle ki, geçtiğimiz yıllarda Halit Ziya'nın bu önemli eserinden uyarlanılarak bir dizi bile yapıldı, ancak romanın ana konusu dışında kısmının dizide pek de iyi yansıtıldığını söylemek doğru olmaz. Zaten bir eseri okumanın verdiği hazzı televizyon veya sinemada yakalamak oldukça zordur. Bunun sebebi ise, okuduklarımızı kafamızda canlandırarak hayal gücümüzle ulaştığımız noktalara, bir şeyleri izleyerek varmamızın mümkün olmamasındandır, çünkü sinema ve televizyonda başka insanların bize sunduklarını takip etmek mecburiyetinde kalırız ve bu durum hayal gücümüzü belirli bir noktada tutar. Okumak ise kendi zihnimizde canlandırmamıza açıktır. İlk olarak Batı etkisinden önce sade ve kaba olarak nitelendirilen Türk romancılığı, Halit Ziya Uşaklıgil'in ardında yeni bir soluk kazanmıştır adeta. Aşk-ı Memnu içerisindeki güzel betimlemeler, süslü ve ustaca anlatımı ile dikkat çekiyor. Romanın belirli bir karaktere sahip olduğu okudukça anlaşılıyor. Olaylar arasında yapılan çevre betimlemeleri çok ayrıntılı ve güzel. Örneğin bir oda betimlemesinde kendinizi o odanın içinde hayal edebiliyorsunuz ve betimlemeler doğrultusunda sanki ortada durup kafanızı sağa, sola çevirdikçe detayları kendi gözlerimizle görüyormuş hissine kapılıyorsunuz. Çevre tanımlamasının bu denli kuvvetli olması okurken aldığınız hazzı arttırıyor ve olayları takip etmenizi kolaylaştırıyor. Elbette Halit Ziya'nın tek başarısı bu değil. Çevre betimlemelerinin yanı sıra insanların betimlemeleri de harika. İnsanlar her ne kadar aynı şeyleri okusalar da zevkleri doğrultusunda farklı şeyler hayal ederler. İnsan yüzünün güzelliği görecelidir nasıl hayal edildiği her zaman tahmin edilemez fakat benim fikrime göre Halit Ziya'nın başarılı ve güzel betimlemeleri romanın karakterlerinin fiziki yapıları ve hareket etme biçimleri konusunda birçok insana benzer düşünceler hissettirmiştir. Buna ek olarak karakter analizleri ve duygusal betimlemeler de çok etkileyici. Mesela Bihter ve Behlül isimli karakterlerin düştüğü zorlu durumlar sırasında yaşadıkları gergin anları sanki o anı kendiniz yaşıyormuşçasına kalp atışlarınızda hissedip gerilebiliyorsunuz. Günümüzde gazetelerde okumaya, televizyonlarda görmeye alışık olduğumuz entrikalı olayları Aşk-ı Memnu'da okuduğumuzda o dönemde her şeyin ne kadar zor olduğunu anlayabiliyoruz. Hiçbir zaman geçmişi bu günki dünya olarak göremeyiz fakat bu günki gerçekler o zamanlarda da vardı. Eskiden insanların bilgiye ulaşabilecekleri yollar okudukları şeylerden elde ettikleri yada başkalarından duyduklarıydı. Halit Ziya eserleriyle insanımızın yaratıcı düşünmesine ve olaylara farklı bakış açılarıyla yaklaşabilmeyi göstermiştir. Bu anlamda Batılı tekniği Türk romanına faydalı olmuştur. Çevre ve karakter analizleri doğrultusunda okuyucunun hayal gücünün gelişmesine, farklı ve detaylı düşünebilmesine yardımcı olmuştur. İkinci olarak eski Türk romancılığının basit ve sade yapısından farklı olarak Aşk-ı Memnu'da özenle hazırlanmış süslü, sanatlı ve şiirsel bir anlatım mevcuttur. Bu özenle hazırlanmış, ince ince işlenmiş sanatsal anlatım çok zor ve usta işidir. Aşk-ı Memnu'nun önemi bu şekilde daha da artmıştır, ancak bu değerli özellikler maalesef romanın dili günlük hayatta kullandığımız dilden uzak ve oldukça ağır bir dile sahip olmasına neden olur. Halit Ziya Uşaklıgil bunu fark ederek daha sonradan eserini kendisi sadeleştirmiştir. Buna rağmen günümüzde Aşk-ı Memnu'yu yeni baskılarda mevcut olan küçük açıklayıcı notlar ve bazı kelimelerin anlamlarının günümüzdeki karşılığı olmadan yüzde yüz anlayabilmek mümkün değil. Bu olayda eserin yazılmasının üstünden yüz yıldan fazla zaman geçmesinin de etkisi var fakat, dilin anlaşılmazlığının asıl sebebi süslü ve sanatlı anlatımların yoğun biçimde kullanılmasıdır. Okuma konusunda çoğu ülkenin gerisinde kalmış durumdayız ve bu konuda çok ilerleme kat edemedik. Her şeye rağmen Aşk-ı Memnu gibi bizim için önemli olan ve örnek teşkil eden eserleri okumalıyız. Eser yüz yılı aşkın süre önce yazılmış olmasına ve çok ağır bir dile sahip olmasına rağmen edebiyatımız için bu denli önemli bir eseri günümüz insanının okuyabileceği hale getirmek için çalışan insanlarımız olmasından dolayı çok memnunum. Böyle olayları önemsemeli ve kıymetini bilmeliyiz. Halit Ziya Uşaklıgil'in Aşk-ı Memnu romanının kesinlikle okunması gerektiğini düşünüyor ve herkese tavsiye ediyorum.