Hayalleri Anlamak

Büyükler küçüklerin hayatlarına neden bu denli karışır? Bu soru sorulduğunda alacağınız cevap çok basit ve muhtemelen şöyledir: 'iyiliğinizi düşündüğümüz için'. Peki, ama gerçekten öyle mi? Şefkatli ve sevecen bir tutum içinde de olsa "Onunla görüşme, şunu yapma, önce okulunu bitir, sonra iş bul, evlen, çocuk yap..." gibi cümleler kız olsun veya erkek, hiç fark etmez hemen hemen hepimizin günlük hayatta en az bir kez duyduğu cümlelerdir. Peki bu tarz cümleler bize bir iyilik getiriyor mu gerçekten? Bence hayır. Her ne kadar aile bireylerinin sözleri bir çocuğun gelişiminde büyük rol oynasa da davranışların çok daha büyük rolü vardır. Bu yüzden aile büyükleri yaptıklarına ve söylediklerine çok dikkat etmelidir. Ailelerin çocuğa karşı tutumu, çocuğun gelecekte nasıl bir kişilik sahibi olacağını belirler. Ebeveynlerin çocuklarına, kendilerinin ve çocuklarının bile farkında olmadan, öğrettiği şeyler çocuklar için okulda öğrenilecek tüm derslerden daha önemlidir. Fakat doğru bilinçlendirilmeyen çocukların özgürlük korkusu, yalnızlık korkusu ve yaşamına anlam verememe korkusu gibi bazı korkuları olabileceğini de düşünüp ona göre davransa aileler hem kendileri hem de çocukları açısından daha başarılı olmazlar mı? Yukarıda bahsettiğim "iş bul, evlen..." gibi cümleler mutlu ve özgüvenli bir insan olma yolundaki bir çocuğun hayallerini kısıtlamaktan başka ne işe yarar ki? Bana kalırsa küçüklüklerinden beri onlar için çok önceden planlanmış, tasarlanmış, önerilmiş bir hayatı yaşamak, hayal güçlerini, yaratıcılıklarını sınırlandırmaktan, kısıtlamaktan başka hiçbir işe yaramaz. Kendisini tanımaya ve hayallerini geliştirmeye çalışan çocuğun hayat yolculuğunda önüne çıkan veya çıkabilecek olan engelleri kendi başına aşmasına izin vermek, hata yapmasına müsaade etmemekten çok daha doğru. Kendimden biliyorum. Annem olsun anneannem olsun bana hep söylenip dururlar; "Onu yapma, onunla görüşme..." gibi cümleler duyduğum zaman genelde tam tersi neyse onu yaparım. Annemlerle de bu konuda çok tartışırım. Bırakın hata yapacaksam da ben yapayım. İnsan hata yapa yapa doğrusunu öğreniyor. "Bir musibet bin nasihatten iyidir." misali. Başka birinin söylemesiyle veya planlamasıyla yaşanan hayatlar bir nevi gölgede kalmış hayatlardır bana göre. O yüzden bir çocuğa sürekli ne yapması gerektiğini söylemek bir süre sonra çocukta alışkanlığa sebep olur. Kendi hayatını istediği gibi yaşayamaz, hep başkaları bir şey dese de onu yapsam diye düşünür, kısacası ot gibi yaşamaya devam eder. "Hayatta iki tane doğru vardır. Kağıt üzerinde doğru olanlar ve doğru olduklarını hissettiklerimiz." diyor Esra Baran, kitabında. Kağıt üzerinde doğru olanları ailelerimizin bizim yerimize, geleceğimiz hakkında karar verdiği bir hayat olarak yorumluyorum ben. Halbuki bir çocuğun hayalleri kağıt üzerindekilerden çok daha ileride olabilir ve çok farklı doğruluklar içerebilir. Bir çocuğun aile kurmaktan başka bir hayali olamaz mı? İş bulup evlenmek yerine dünyayı gezmek isteyemez mi? Her aile özel olduğu gibi her çocuk da özeldir. Lütfen çocuklara baskıcı ve otoriter davranılmasın ama ilgisiz ve kayıtsız da kalınmasın. Hem dengesiz ve kararsız olunmasın hem de aşırı müdahaleci ve aşırı korumacı olunmasın. Ve lütfen mükemmeliyetçi de davranılmasın, hiç ama hiç kimsenin mükemmel olmadığı da unutulmasın. Çocuklara nitelikli zaman ayrılsın. Konuşmak istediklerinde dinlensin, anlaşılmak istediklerinde anlamaya çalışılsın. Fikirlerine önem verilsin, konuşurken gözlerinin içine bakılsın. Başkalarının yanında küçük düşürülmesinler. Koşulsuzca sevildiklerini hissetmeleri sağlansın. Başarmak istedikleri konularda destek olunsun. Daha iyiye ulaşmaları için gayret edilsin, destek verilsin. Gelecek ile ilgili planlar yapmak yerine çocuklar dinlenilsin, hayalleri sorulsun ve gerçekleştirme çabalarına değer verilsin. Hayattaki yolları aydınlatılsın ama sadece aydınlatılsın. Çocuklar, kendi hayatlarında direksiyonda oldukları zaman kendi yollarını daha başarılı çizebilirler. Sizce de öyle değil mi?