İnsan ve robot

Kendinize neden insanların bir yaratıcı fikri etrafında toplandığını hiç sordunuz mu ? Bana göre bu tamamen insanların doğasından kaynaklanıyor. İnsanoğlu bilmediği olay ve varlıklardan her zaman korkmuştur ancak bir o kadar da merak eder o bilmediği olayların nasıl bir şey olduğunu ya da nasıl bir his yarrattığını insanın içinde. Son zamanlarda teknolojinin gelişmesi ile biz insanlara aralanan kapılar gittikçe artmaya başladı. İnsan tanrı olmanın nasıl bir duygu olduğunu her zaman merak etmiştir. Ki bu hayali gerçekleştirmek için çalışmalar şu an bile başladı. Robot, insanın tanrı rolünün oynaması için gereken yegane araç. Şimdilik robotlar sadece insanoğluna yardım etmesi için yapılmış bir araç olarak kullanılıyor. Peki ya robotlara bizim gibi düşünebilme yeteneği verildiğinde yani yapay zekaya sahip robotlar ortaya çıktığında ne olacak ? İşte tam da bu sorunun cevabı üzerine kurulmuş I, robot adlı film. Filmde teknolojinin gelişmesi ile yaratılan yapay zekaya sahip robotların insanlara zarar vermemesi için programlanmış olmasına rağmen neler olabileceği anlatılıyor. Düşünün ki yapay zekaya sahip bir robotunuz var , onu ne olarak görürüdünüz, insanlardan biri olarak mı yoksa sadece düşünebilen bir metal yığını olarak mı tanımlardınız? Ya da kısacası robotları neye göre sınıflandırırdınız , insan olarak mı yoksa başka bir tür canlı olarak mı ? Bu sorunun cevabını bulmamız için ilk önce insan dediğimiz canlıyı nasıl tanımladığımızı anlamamız lazım. Biz insanları nasıl tanımlarız ? Bazılarınız bizi insan yapan şeyin vücudumuzun şekli, kaslarımızın yapısı yani kısaca on milyonlarca yıl evrimleşme ile ortaya çıkan biyolojik mirasımız olduğunu düşünüyor olabilir. Ancak bana göre bizi insan yapan şey biyolojik değil daha çok mental açıdan tanımlanabilir. Düşünce şeklimizbizi insan yapan özelliğimiz ise o zaman , düşünce şekilleri bizimkiler ile aynı olan robotların bizden hiç bir farkı yok demek değil midir ? O kadar canlıya, o kadar çeşit hayvana bakıldığında sadece düşünme yeteneği yeterince gelişmiş olanların diğerler canlıları domine ettiği görülüyor . Bu durum robotlar ile biz insalar arasında geçerli olabilir. Tüm dünyadaki insaların robotlar tarafından sömürgeleştirildiğini, domine edildiğini bir düşünün. Elimizden gelecek neredeyse hiçbir şey olmazdı çünkü hem fiziksel hem de mental açıdan hiç bir şekilde bu canlılarla yarışamazdık. O zaman böyle bir durumu ortaya çıkmasını engellemenin yollarından birisi atalarımızın da dediği gibi yılanın başını küçükken ezmek olabilir. İşte burada Isaac Asimov'un ortaya koyduğu kurallar devreye giriyor. Bir bilimkurgu yazarı olan Isaac Asimov'un robotlarla alakalı en önemli kuralı kısaca robotların yaratıcılarına hiçbir şekilde zarar vermeyeceği söylüyor bize. Peki bu madde ya da bu kurallar bizi, potansiyel katillerimizden kurtarmak için yeterli olabilir mi ? Bu varlıkların bizim gibi düşünebilme yetenekleri olduğunu söyledik, hatta bir şeyi öğrenme şekilleri bile bizim gibi deneme yanılma yöntemiyle gerçekleşiyor . Eğer ki robotlar kendilerinin ve bizim varlığımızı düşünecek olursa belki de yapmamaları için yaratılmış olan eylemleri gerçekleştirebilirler, insanlara zarar vermek gibi mesela. Doğduğumuz anda hiçbirimiz diğer canlılara saldırma, zarar verme düşüncesi ile doğmayız . Ancak belirli bir yaşa, belirli bir düşünme yapısına ve belirli yaşam zorlukları sonucunda bu tarz düşüncelere sahip olabiliriz . Bu durum robotlar içinde geçerli çünkü onları bizden ayrı yapan şey düşünce yapıları değil sadece yapıldığı malzeme . Belki de ilk yaratıldığında saldırgan yapıları olmasa da zaman içinde biz anlayamasak bile bu tarz düşünceler geliştirebilirler ve saldırgan hareketler içinde bulunduklarında biz insanlar geri dönüşü olmayan bir yola girmiş olabiliriz. Düşünce yapımız biz insanları şu an olduğu konuma getirdi ve belki de yine o düşünce yapımız bizi bulunduğumuz yerden alacak olan sebep olabilir. Ihsan Buğra Erbaş