Karanlıktan Gelenin Dili

Gece ve gündüz... Alabildiğine zıt iki kavram. Bu zıtlığı gözler önüne seren pek çok olay olduğu düşünülebilir. Gökyüzünün berrak maviliğinin ya da en azından bulutların arkasına saklanmış güneşin ışığının yerini karanlık bir örtüye bırakmasının, gecenin yeniden doğuşunun en büyük kanıtı olduğu söylenebilir kimilerince. Ancak bana kalırsa gökyüzünün renginin kararması geceyi başlatmaz. Sıradan bir hafta içi akşamı, mevsim kış olsun. Evime dönerken havanın kararmış olacağını tahmin ediyorum. Dönüş yolunda, güneşin birkaç saat önce bulunduğu yerinden ayrıldığını fark ettiğimde vereceğim tepki "Saat çok geç oldu, gecenin karanlığı çöktü." olmayacaktır. "Hava karardı." gibi iki kelimelik bir cümle bu değişimi özetlemem için fazla bile. Çünkü gökyüzünün renginin değişmesi, bana kalırsa, geceyi getirmez. Yani geceyi çağıran Dünya nın yaptığı günlük turlar değildir. Evet güneşin çekip gitmesi gecenin hayat bulup varlığını koruyabilmesi için bir gerekliliktir fakat geceyi hissedebilmem için zihnimin derinliklerine inmem gerekir çoğu zaman. Apaçık ortada olmayan anılarımı, düşüncelerimi canlandırmak zorunda kalırım bazen. İnsan zihninin bir deniz olduğunu düşünürsek, o insanın gecesi bu suların derinliklerinde yüzen bir balığa benzetilebilir. Bu balık uğruna olta salladığım dakikalarda, o balığın peşinde kulaç attığım zamanlarda derin sularda yüzüyorsun, derim kendime; başkasının gemisinin yüzmediği derin sularda... Bu sularda başkasının gemisi yüzmez çünkü bana kalırsa gece kişiye hastır. Gecemi bulduğumda artık günün geride kaldığını, yalnızca birkaç saat önce ne yaptığımın hiçbir önemi olmadığını hissederim. Gecenin dili de öyle yapmamı söyler. Evet, bana kalırsa gecenin karanlık saatlerinin apayrı bir lügati vardır. Belki herkes için farklıdır bu dilin karakteristiği. Kimisi için neşeli bir kahkahaya benzer. Benim içinse biraz edebi, şairane; biraz da kederlidir. Geceyi iliklerime kadar hissettiğimde duymaya başladığım dil eski fotoğrafları karıştırmamı söyler örneğin, kulağıma keşkeler fısıldar. Gecem, geçenlerde yine aynı şeyi fısıldadı kulağıma ve beni derinlerde bıraktığım anılarıma sürükledi. O kederli sözcüklere kulak vermişken ve fotoğrafları karıştırıyorken hüzne boğulmam kaçınılmazdı. Yaşandığı an keşke hiç bitmese dediğim o dakikalar için, keşke hiç yasanmasaydı demekten çekinmedim gecemin etkisi altındayken. Bu olayla onun dilinin hüzünlü tınısıyla bir kez daha tanışmış oldum ve bu hüznü gündelik hayatımın sıradan bir anında hissedemeyecek olduğumu fark ettiğimde, o karanlık akşam, gecemin beni ziyaret etmiş olduğunu anladım. Şenay Eroğlu Aksoy, Gece Çığırtkanları adlı kitabında "Her şeyi unutup yalnızca onun için konuşurken birden fark ettim gecenin sözcükleriyle konuştuğumu. [...] O, gece çığırtkanlarına haber uçurana dek toz oldum ortadan."(12) diyerek dile getirir gecenin diline olan inancını. Sözünde yer verdiği gece çığırtkanları, bu dili kullananları arayan ve bulduğunda gerekli cezayı kesen bir grup olarak düşünülebilir. Çığırtkanlardan oluşan bir gruba elbette gerçek hayatta rastlamadım, böyle bir amaca hizmet etmek için insanlar bir araya gelir mi onu da bilmem ancak belki ayıplanmasam da gecenin dilinin esiriyken ettiğim sözlerden dolayı garipsendiğimi hatırlarım. Dışarısı ne kadar sessiz yorumunu işittiğimde kurduğum "Keşke kafamın içi de bu kadar sessiz olsa." cümlesiydi etkisi altında olduğum lisanın ürünü. Dediğim gibi biraz kederli ve belki biraz edebi. Bu halinden yakınan kederi yansıtan sözcükler, her konuşma için uygun bir cümle oluşturmayabiliyor ve uygun olmayan bir zamanda söylendiğinde kendini ele veriyor. Peki bu bağlam için gecemin sözleri neden uygunsuz kaçmış olabilir? Belki benim için gece olmuşken, o başkası için gece olmamıştı ya da aslında aynı anda yaşadığımız geceler aynı dili konuşmuyordu. Bu olasılıkların varlığından dolayı herkesin birbirinin, bir nevi, çığırtkan ı olduğunu düşünürüm. Belki bu çığırtkanlar garipser duydukları sözleri ya da kendi dillerinde karşılığını bulamazlar o kelimelerin fakat en çok da onlardır gecenin kişiye has olduğunu hatta gecenin, akşamın karanlığıyla karıştırılmaması gerektiğini gösteren. Çünkü altında oldukları siyah su yüzeyi, bir çığırtkan ve geceyi yaşayan bir insan için ortaktır fakat açıktır ki bu su yüzeyinin altında aynı derinlikte yüzmezler. Bana kalırsa bir çığırtkan ayın ışığına yakın durmayı seven bir balık misali yüzeye yakın seyreder. Bu durum, belki de o ışığı kaybedince denizin derinliklerinde yolunu bulamamaktan korkmasındandır. Geceyi yaşayan kişiyse çok daha aşağılarda, daha az bilinen sularda yüzer. Ay ışığından uzak derin sular daha karanlıktır ve belki de geceye gebedir bu karanlık. Çığırtkanın bazısı da bu durumun farkındadır ve belki de o, yolunu kaybetmekten değil yolunun geceye çıkacak olmasından korkar. "Vah gecenin diliyle mecnun olanlara."(13) der yazar. Evet, biraz acıdır böylelerinin halleri. Neden mi? Biri çıkıp bu pek bilinmeyen dilin sözcüklerine olan yabancılığını dile getirebilir ki bu durum mecnun olanın hevesini kırabilir. Daha kötüsü, aslında kaçınılmazdır da, tün yerini açan Güneş e bırakabilir. Geride kalan saatler gecenin dilinin bir kağıt üzerinde veya zihinlerde bıraktığı ürünlerle yeşermiştir ancak bu lisanın ürünleriyle mecnun olan kimse, gözlerini aydınlık yeni güne açtığında yeşeren ürünlerin bu zıt, aydınlık görüntü karşısında solup gittiğine tanıklık edebilir. Dahası, içini bir hüzün kaplayabilir çünkü sayılı saat sonra onu yeniden sarmalayacak olan kara örtünün kendi gecesini, gecesinin dilini getirmeyebileceğini düşünebilir.