YETENEK KUKLASI İNSANLAR

Bir insanın belli bir konuda yeteneğinin olup olmadığına nasıl karar verilir? Yeteneksiz insan doğru bir kavram mıdır? Dünyada onca konu onca alan varken yeteneksiz bir insanın olmasının imkansız olduğunu düşünüyorum. Tıpkı parmak izlerimizin birbirinden farklı olması gibi yetenek de kişiye özgü ve bireysel bir kavram. Elbet benzer yetenekler var fakat kimse bir başkasının tam anlamıyla kopyası olamaz. Sadece bir konuda yetenekli olmak imkansızdır çünkü. Tabii yetenek kavramının kim tarafından ölçüldüğü de belirsiz. Durum göreceli olduğundan hemen çoğunluğun fikrine göre nitelendirilmeye başlanıyor. Yetenek, toplum tarafından dayatılan kalıplarla sınırlanmış ve bunun dışına çıkılmasına asla izin verilmiyor. İnsanlar da bu sınırların içinde dans etmeye adıyorlar kendilerini. Farklı olma korkusu özgün ve belki de en değerli yetenekleri köreltiyor. Sahipleriyle birlikte unutulmaya yüz tutan bu yetenekler dünyada var olmalarına izin verilmeden yitip gidiyor. Çok az insan farklı olma cesaretine sahip. Korkanları da hiçbirimiz suçlayamayız. Çünkü onları bu hale biz getirdik. Onlara farklı yollara sapma kaybolursun dedik. Sürümüze kattık hepsini ve belki de gökkuşağının tüm renklerine sahip ruhlarını alıp tek renk haline getirdik. Aramızdan sıyrılanlara da hemen arkamızı dönüp onları ötekileştirdik. İzin vermedik konuşmalarına. İnsanlığın en acımasız ve en kötü özelliklerinden biri bu belki de. Halbuki başkalarının önünü kesmekle, biz yapamıyorsak onlar da yapamasın düşüncesiyle hiçbir yere varamayız. Bu yüzden çoğu toplum gerilemeye mahkum kalıyor. Emrah Serbes'in "Deliduman" romanında Çağlar adlı ana karakter kız kardeşi Çiğdem'i yaptığı Michael Jackson dansıyla bir yetenek yarışmasına sokmaya çalışıyor. Onu yeteneğiyle övüp sürekli destekliyor fakat içine düştükleri durum farklı oluyor. Erdem ile şöhret çakışıyor ve yetenek arka plana atılıyor. Yine toplumun dayattığı kurallar işin gidişatını sarmalamış oluyor. Şöhret uğruna insanlar asıl yeteneklerinden vazgeçip çoğunluğun uğraştığı alana yönelebiliyor. Oysa ki insan kendi yeteneğiyle barışık olmalı, ne olursa olsun ona sahip çıkmalı. Bir kere ipin ucunu bıraktıktan sonra toplum aç bir şekilde bireyin başına üşüşüyor ve ondan besleniyor. Bu beslenme genelde medyada insanların yetenekleri üzerinden para kazanmakla oluyor. Belli bir plana bağlı kalmalarını sağladıktan sonra tüketene kadar sömürüyorlar insanı. Bu resmen ruhlarının, ümitlerinin ve hislerinin çalınması. Bir kez medya denen tuzağa düştükten sonra kimse paçasını kolay kolay kurtaramıyor. İlla ki belli kayıplar veriyorlar çünkü buna mecbur bırakılıyorlar. Belli yeteneklere kontrol edilebilir ölçülerde sahip olan ve robotlaşmış bireyler üretmeye çalışıyor toplum. Buna dur demenin neredeyse bir yolu yok. İnternet ve televizyon içler acısı durumu gözler önüne sermeye yetiyor zaten. Bu platformlarda tanık olduğumuz çoğu insan şuursuz ve yetenekli oldukları yansıtılmaya çalışılsa bile öyle değil. En ufak hatalarında veya başarısızlıklarında bahane bulmaları da zor olmuyor. Kitapta Çağlar karakteri şöyle bir düşüncesinden bahsediyor; "İnsanların çoğu yeteneksizdir. Öyle olmasaydı yeteneğin ne anlamı kalırdı ki zaten. " (Serbes 13) Bu düşünceye kesinlikle katılmıyorum. İnsanları yeteneksiz olarak nitelendirmek ağır bir hakaret bence. Her bireyin daha açığa çıkmamış da olsa bir yeteneği vardır. Bazısı çok yetenekli olup herkes tarafından fark ediliyor belki de ama bu sadece onların yetenekli olup diğerlerinin olmadığını kanıtlamaz. Kanıtladığı tek şey diğerlerinden daha yetenekli olduğudur ve zaten bu yüzden aralarından sıyrılıp bir yere ulaşabilmiştir. İnsanın yeteneğini fark edip onu yönlendirebilmesi, bir yerlere getirebilmesi de bir çeşit yetenek olarak görülmelidir. Tabii yetenek söz konusu olunca burada şans faktörünün rolü de yadsınamaz. Şans veya biraz yardım çok fazla kapıyı açabilir bir insana fakat burada yine şöhret uğruna erdemli olmaktan vazgeçmek söz konusu olur. Aslında yetenek kavramının içini boşaltan herkesin yetenekli olması değil, ancak medya tarafından onaylanmış yeteneklerin dikkate alınmasıdır. Görünüşe göre de bunu durdurmanın veya düzeltmenin bir yolu yok. Yine de insanların daha bilinçli olması, daha az kişinin toplumun tekdüzeliğinde yok olmasını sağlar. Yetenek kuklası olmuş insanlar sürüsünü biraz daha azaltabiliriz belki de. Bir hayat, bir umut, bir ruh bile kurtarabilsek çok fazla şeyi beraberinde getirecektir bu.