İlber Ortaylı İle Ettiğim Yolculuk

İlber Ortaylı ve ben geçenlerde bir yolculuğa çıktım. Bu yolculuğumdan bahsetmek ve Ortaylı'nın bu yolculuğunda neden yer aldığımı söylemek işin en kolay kısmı olurdu elbette fakat ben size neler hissettiğimden, nasıl cahil bir kişi durumuna düştüğümden bahsetmeyi tercih ediyorum. Nereleri mi dolaştık, kısaca sayarsak: Türkiye'nin tüm komşularını, İtalya'yı İspanya'yı, Portekiz'i, Hindistan, Japonya ve hatta İsveç'i bile dolaştık. Çok tatlı bir sohbeti var fakat çok yakınımızda olan Suriye hakkındaki bilmediğim şeyler bile utanmama yetti. Ortaylı kültür birikimi son derece fazla birisi ve bunu hem okumasıyla hem de gezmesiyle kazanmış. Sadece bu seyehatnamesinde bile benim hayatımda gezip dolaşabileceğimden fazla yer gezmiş ve Ortaylı'nın bildiğim bir seyehatnamesi var. Böyle baktığımızda imkansızı başaran insanların arasındadır demek hiç de abartı olmayacaktır. Ortaylı kitabın önsözünden başlamış, nasıl bir kitap okuyacağımızı anlatmaya. Gezmek onun için bir hobi olmuş ve sürekli gezen birisiymiş. Benim gibi yorulanlar için, bizi o yorucu gezilere mağdur bırakmamak adına, İlber Ortaylı Seyehatnamesi'nı kaleme almış. Kitabı alıp ilk sayfasını açtığımda Ortaylı kendine has özelliklerinden, dolaşmayı sevdiğinden bahsetmiş bize. Sonra da başlamış bizi dolaştırmaya. Kitapta çok fazla açılmıyoruz sadece komşularımız, Balkanlar, bize anlatmak istediği bir kaç önemli ülkeden ve müzelerden bahsediyor. Güneydoğudaki komşu devletleri anlatmaya başlamış kitabın ilk bölümünde. Suriye, Ürdün, İsrail gibi birkaç devleti gezdirmiş bize fakat bu açıkcası pek turistik bir gezi olmamış. Zaten Ortaylı'dan farklı bir şey beklenemezdi. Daha çok tarihi bir gezi olmuş. Tarihi olduğu kadar ülkelerin sorunlarına dinsel açıdan da yaklaşmış Ortaylı. Kitaptan Orta Doğu'daki din sorunlarının temelleri çıkarılabilir ancak bu benim uğraşmak istediğim bir alan değil. Ortaylı bize Orta Doğu'nun aslında ne kadar güzel, birbiriyle kaynaşmış bir toplum olduğu fakat aksine sürekli kötü etkileşimlerde bulunduğunu gösteriyor. Ben de bile oralarda yaşama isteği uyandırdıysa, en çok korktuğum ve bulunmak istemediğim yerlerden birisidir Orta Doğu ülkeleri, demektir ki Ortaylı işini gerçekten iyi yapıyor. Bana oradaki ülkelerin aslında ne kadar gelişmiş olduğunu fakat dinin ve siyaseyin aşırı derecedeki yanlış kullanımları yüzünden nasıl bir hale düştüklerini çok net bir şekilde gösterdi. İsrail'e gelecek olursak din ve siyasetin egemen olduğu ülkelerdense Amerika'nın kontrolünde olduğu düşünülen bu ülke İsrail'in yerlilerinden bahsetmiş bize ama bunlar bugün İsrail'i yöneten adamlar olmadıkları çok açık Belki de bu barizlikten dolayı Amerika'nın kontorlünde deniliyordur, benim cahilliğim işte İsrail'in kuzeyindeki bir köyden bahsediyor. Orada dinini bilenleri gösteriyor bize ve Dünya daha kadınlardan din görevlisi olur mu tartışması içindeyken, o köyde kadınların din görevlisi olduğunu ve seminerlerde ön sırayı işgal ettiklerini bile söylüyor. Her bölgeyi tek tek anlatmakla ne yazı biter ne de ben sağlam kalırımç Fakat kitapla ilgili bahsetmek istediğim ufak birkaç şey daha var. Ortaylı bu kitapta bizi sadece gezdirmemiş. Adeta yaşatmış. Evet bahsetmek istediğim şey kitaptaki yerlerin bazılarını o meşhur hikayelerindeki ana noktaları bize göstermiş. Kitabın ortasındaki küçük bir fotoğraf albümüyle internette gezinirken karşınıza denk gelmeyecek ama bir o kadar da güzel yerlerin fotoğraflarını paylaşmış. Mesela ben hayatımda ilk defa duyduğum Yafa'daki Osmanlı Saat Kulesi'ni internette bu güne kadar bir kere bile görmemişken Ortaylı beni o sokaklarda dolaştırdı. Big Ben'den aşağı kalan bir tarafı yok ve tamamen Osmanlı mimarisinin muhteşemliğini yansıtan bir saat kulesi. Müzelerden de bahsediyor demiştim size yazının başında. Evet müzeler de var bu kitabın içinde. Dini ve tarihi karıştırarak gezdiği yerleri anlatan biri nasıl olur da müzelere dokunmadan bitirirdi kitabı. Gezdirdiği yerlerde üretilen onca eseri, hikayeleri, yaşamları o sokakları gezmek ve yerli insanlarıyla sohbet etmek dışında nasıl öğrenebiliriz. Müzeler bu noktada devreye giriyor. Biraz da müzelerden ve onların hikayelerinden bahsediyor Ortaylı. Kitap okuma hızınıza bağlı olarak en kötü bir haftanızı alacak olan bu kitap sizi unutamayacağınız bir seyehate çıkarıyor.