BİLİMSELLİK VE İNSANLIK ARASINDA

"Ne yani, şimdi sen bütün bu yazıları sadece bu masada oturarak mı yazdın?" İnanamıyordum. Bu yaptığı hem yalancılık hem de bir nevi cinayetti. Doktordu karşımdaki, yakın bir arkadaşım. Uzun zamandır uzman doktorluk yapıyordu ve doçentlik sınavı için hazırlanmaya başlamıştı. Ancak sınavdan önce eski araştırmalarını içeren bir dosya sunması gerekiyordu. Deneyler yapması, veri toplaması ve bu araştırmalarını akademik bir yazıya dökerek bir dergide bastırması gerekiyordu. Sorun şuydu ki çalışmalarında kullandığı veriler tamamen yalan... "Veriler yalan değil! Hepsinin doğruluğunu tecrübe ile biliyorum." "O zaman uydurma veriler diyelim mi?" "Olur." ... uydurmaydı. Yani kısacası yazdığı hiçbir yazının bilimsel dayanağı yoktu. "Hadi sosyal bilimlerle falan uğraşsan neyse de... Doktorsun arkadaş sen, doktor! Senin yaptığın bu araştırmalar insanların hayatlarını mal olabilir. Vicdanın rahat mı?" "Sen tıpta araştırma nasıl yapılır biliyor musun?" "Senin yaptığın şekilde olmadığını biliyorum." "Tıpta bir araştırma yapılırken iki hasta grubu seçersin. Bunlardan bir tanesine test ettiğin tedaviyi uygularken diğer grubu geleneksel yöntemle tedavi edersin. Böylece uyguladığın tedavinin ne derecede faydalı olduğunu ölçersin. Eğer benim yaptığım gibi bir ilaç test etmek istiyorsan işler daha da karışır. Hastaların yarısına test edilen ilacı verirsin. Diğer yarısına ise ilaç verdiğini söylersin ancak yalnızca vücuda ne yararı ne zararı dokunacak bir madde verirsin. Böylece Placebo etkisini test edersin ve ilacın gerçekten faydalı olduğunu kanıtlamış olursun." "Placebo etkisi derken?" "Placebo etkisi hastaların sadece tedavi edildiğine inanması sayesinde iyileşmesi demektir. Yani sen bir ilacı test ederken ilacın hiçbir faydası olmasa bile, hasta tedavi olduğuna inandığı için iyileşme gösterebilir. Böylece sende ilaç hakkında yanlış bir izlenime kapılırsın. Araştırma yapılırken Placebo etkisini göz önünde bulundurabilmek için hastaların bir kısmına yalan söylenir. Sonra bu grup ile gerçekten tedavi gören grup karşılaştırılarak sonuca ulaşılır." "Tamam, ama bunun senin yalanlarda dolu yazılar yazmanla ne bağlantısı var." "Birincisi, benim yazılarım yalanlarla dolu değil. Söylediğim her şey uzun yıllar boyunca edindiğim tecrübelerin bir sonucu. Bu sonuçları aktarma yolum pek akademik sayılmaz ama en azından yüzlerce kişiye yalan yere umut dağıtmıyorum. İkincisi, ben yazdığım yazılardan herhangi bir maddi kazanç sağlamıyorum. Doçent olmadan da yeterince para kazanıyorum zaten. Doçent olmayı istememin tek nedeni otorite sahibi olup bildiklerimi daha fazla doktora aktarabilmek ve daha fazla insana faydalı olabilmektir." "Peki ya tecrübelerin yanlışsa?" "O zaman bir başka doktor bir başka araştırma ile sonuçlarımın yanlışlığını kanıtlar. Sonuç olarak bir soruna dikkat çekmiş ve bir hastalık hakkında akademik araştırma sayısını artırmış olurum. Gördüğün gibi yazılarım yanlış da olsa doğru da olsa yüzlerce hastaya bile bile yanlış tedavi verip ölüme terk etmekten daha az zararlı bir yol. Bu yüzden benim vicdanım çok rahat." "Madem akademik yöntemin bu kadar zararlı olduğunu düşünüyorsun neden bu yöntem hala kullanılıyor?" "Bilmiyorum, ama galiba bilimsel olduğunu düşündükleri için. Ne kadar garip değil mi? Bir yöntemi bilimsel olarak kabul ettiğin zaman artık dogmalaştırıyorsun. Halbuki bilimin en çok karşı durması gereken dogmalar değil midir? Galiba dogmalara bağlı kalmak insanın doğasında var. Çünkü başka insanların tepkisinden korkuyoruz. Bana bak mesela, sistemin yanlış olduğuna gönülden inanamama rağmen yine de sisteme bağlı kalmış gibi görünüyorum. Hastalara yalan söylemiyorum belki, ama doktorlara yalan söylüyorum. Ben sistemi durdurmaya çalışmak yerine onun bir parçası olmayı seçtim. Korkudan işte..." Not: Yukarıdaki diyalog tamamen hayal ürünü olup, Jean-Marc Vallee'nin AIDS hastası bir grup insanın gerekli tedaviye ulaşabilmek için sisteme açtığı savaşı inceleyen "Sınırsızlar Kulübü" adlı filmindeki Dr. Eve ve Dr. Sevard adlı karakterlerden esinlenilmiştir.