Kendin Olabilme Sanatı

Özgürüm, kendimi asla baskı altında hissetmiyorum diyen kaç kişiyiz acaba? Toplumun baskısından hepimiz nasibimizi almışızdır. Çocukluğumuzdan tutun da yaşlılığımıza kadar hemen her konuda birileri bizim yerimize karar vermiştir. Bir karar vermişliğimiz olsa bile ya vazgeçirilmeye çalışılmışızdır ya da garipsenmişizdir. Fikrimize değer verilmemiştir. Ayıplanmış, küçük görülmüş veya onlar gibi düşünmek zorunda bırakılmışızdır. Hatırlayalım... Çok istediğimiz bir oyuncaktan nasıl vazgeçirildiğimizi, mezuniyet partisinde giyeceğimiz elbiseye annemizin karar verdiğini, üniversite tercihlerimizde aile bireylerinin içinde ukde kalan mesleklere yönlendirildiğimizi... Belki de evlenmek istediğimizde kendi kriterlerine uygun birilerini isteyecekler, sanki kendileri evleniyormuş gibi... Üzerimizde hep bir baskı vardır. Bize bunu yapanlar da aslında baskı altındadırlar. Çünkü bizim toplumumuzda "Komşular ne der? Akrabalar ne der?" diye neredeyse su içmek gibi alışkanlık haline getirdiğimiz, beyinlerimize kazıdığımız bir anlayış vardır. Toplumumuzdaki bireylerin büyük bir çoğunluğu bu baskıyla büyümüştür. O yüzden farklılıklar sevilmemiş, farklı düşünenler hor görülmüştür. İnsanın kendini baskı altında hissettiği konulardan biri de evlilik yaşı ve evleneceği insan profilidir. Zengin fakiri alamaz, okumuş, halk deyişiyle, davulcuya varamaz. Hadi bunları da geçtik, evlilik için yaşın otuzu geçemez. Es kaza otuzuna vardıysan artık evde kalmışsındır mübarek ola. İnce eleyip sık dokumaya vaktin yoktur senin, acele karar vermen gerekecek, armudun sapı, üzümün çöpü diyemezsin, hem bak yaşın da geçiyor çocuğun da olmaz senin. Beyaz atlı prensini bekleme lüksün yok artık. Kelli felli, çoluk çocuk sahibi, dul, hali vakti de pek yerinde olmayan birisi seni idare eder pek ala. Geçen senelerde bir filme gitmiştim. Filmin adı Kocan Kadar Konuş'tu. Ne gülmüş ve eğlenmiştim. Hatta ne yalan söyleyim biraz da umutlanmıştım. Bizim insanımızın, özellikle de kadınlarımızın, kızlarını daha çocukluktan itibaren nasıl koca bulmaya programladıklarını mizahi bir anlayışla izlemiştim. Otuzuna gelmiş Efsun'un sözde evde kalmışlığına çözüm arayan aile bireylerinin komik ama gerçeğe yakın davranışları bana hiç de yabancı gelmemişti. Efsun'un bütün baskılara ve yönlendirmelere karşı hala kendi gibi kalabildiğini ve sırf kendi gibi kalabildiği için lise aşkıyla kaldığı yerden devam edebildiğini, mutluluğa uzanan yolu bulduğunu izlemek keyif vericiydi. Efsun ne çirkin ne de basit bir kızdı. Onun otuz yaşına kadar evlenemeyişinin sebebi; gerçek aşkı araması ve dürüst bir ilişki istemiş olmasındandır. Evlilik konusunda yapılan baskılara boyun eğmemiş, etrafındaki insanların koca bulma konusunda yaptığı tavsiyeleri dikkate almamıştır. Çünkü yapılan bu tavsiyeler onun karakteriyle uyuşmamaktadır. Çevre baskısına dayanamayıp istemediği bir evlilik yapsaydı, ne aradığı sevgiyi bulabilirdi ne de lise aşkına kavuşabilirdi. Atılan oklara rağmen hedefe koşmada kararlılık gösteren insanlar üzerlerindeki baskıyı kırabilirler. Toplum bizden kadın olarak erkenden evlenip çoluk çocuğa karışmamızı bekler, kariyer yapmamızı istemez, kalbimizin sesini dinlemememizi bekler. Bunları yapınca ideal kadın oluruz... Saygı görürüz, istenen, aranan gelin oluruz. Böyle yapmadığımızda ne oluruz? Söylemeye dilim varmıyor, türlü türlü isimlerimiz olur. Bunlardan en hafifi "evde kalmış" ibaresidir. Kendimizi olabildiğince kabul ettirmektir aslolan. Toplumda fazla antipati oluşturmadan ama kendini de farklılaştırma zorunluluğunda hissetmeden, sadece kendimiz gibi olmak. İnsanın kendi gibi olması ne güzel! "Komşu ne der? Akrabalar ne der?" demeden yaşayabilmesi... İnadına hayalleri için mücadele vermesi, direnmesi, baskıları kafaya takmaması... Özgürlükleri kısıtlayan değer yargılarından, okuldan veya işten eve geldiğimizde üzerimizdekileri çıkarıp atıverdiğimiz gibi kurtulsak. İşte o zaman otuzunu geçmiş kızlara evde kalmış gözüyle bakılmaz. İşte o zaman sen lise aşkınla mesleği ne olursa olsun evlenebilirsin. İşte o zaman ressamlar istediği resmi çizebilir, müzisyenler kendi ritmini yakalar, yazarlar, senaristler sıradanlıktan kurtulur. İşte o zaman hayat gerçek değerini bulur. Filmi izlerken umutlandığımı söylemiştim ya. Belki bir gün benim de çocukluk aşkım karşıma çıkar. Efsun'un lise aşkı gibi... Masum, dürüst, gerçek aynı kendim gibi, aynı ben gibi...