ŞAVAŞ MI? KİME GÖRE?

Savaş bazen iki zıt toplumu karşı karşıya getiriyor. Çöl Aslanı filminde böyle iki zıt toplum görülebiliyor. Bir tarafta modern olmayan ama medeni, gelenekleriyle bütünleşen, doğal bir hayata sahip, madde ile manada kısmen de olsa dengeli bir toplum; diğer tarafta modern ama medeni olmayan, maddede bütün hissiyatlarını boğmuş bir toplum. İşte filmde özetle bu iki toplum karşı karşıya geliyor. Daha doğrusu bir taraf toplum değil modern silahlarla donatılmış, öldürmekten çekinmeyen, sömürü için gelen asker yığını. Daha da doğrusu iki toplumun karşı karşıya gelmesinden ziyade bir asker yığınının; kendi halinde, medeni ve insanca bir hayat yaşamak emelinde olan topluma, topraklarını sömürmek için saldırısı söz konusu. Ne yazık ki son iki yüz yıldır, genellikle savaş denince bu filmdeki tablo karşımıza çıkıyor. Bir tarafta sömürmek için gelen eli silahlılar, diğer tarafta ne kadar ellerinde modern silahlar bulunmasa da kardeşlik, samimiyet, yardımlaşmak gibi medeni özellikleri içerisinde yaşatan masum toplumlar. Çöl aslanı filmi de belli bir zamanda, belli bir yerde yaşanmış bir olayı anlatmıyor aslında, yaklaşık son iki yüz yıldır var olan adaletsiz, haksız savaş algısını anlatıyor. Filmdeki insan yüzlerini, tenlerini, elbiselerini değiştirsek Libya'yla İtalya arasındaki bu savaş, Avrupa'yla Kızılderililerin ya da Afrika halkının savaşı haline gelir. Evet; yüzler, tenler, topraklar değişiyor ama son iki yüz yılın savaş zihniyeti aynı. "Sömürmek için savaş." Savaş kavramına sadece sömürü amacı güdenlerin açısından bakmak da bizi kavram yanılgısına düşürecektir. Filmin başkarakteri, 50'li yaşlarda olan ve bu yaşına kadar muallimlik yapan Ömer Muhtar'ın; topraklarını ve halkını savunmak için, zulmün ve diktatörlüğün hakimiyetini kırmak için kalemini bırakıp silahına sarılması ve halkı örgütlemesi asla başta bahsettiğim savaş algısıyla bir tutulamaz. Nitekim tarihte bu algının örnekleri de vardır. Müslümanların elçisine, İran ordusu başkumandanı Rüstem savaşmalarının amacını sorunca, İslam ordusunun elçisi Rebi bin amr şu cevabı vermiştir: "İnsanları batıl dinlerin, düzenlerin, sistemlerin zulmünden çıkarıp İslam'ın adaletine ulaştırmak için geldik" (Mahmood 2008). Savaşın bu amaçla olduğunu, doğurduğu neticelerinden de anlayabiliriz. İran'da çıkan bilim adamlarının listelerini incelediğimizde İslam öncesinde çıkmış bilim adamı gözükmüyor(Wikipedia, N. Rahni 2007). Tarih sayfalarında kaybolmuş dahi olsa sayılarının ve kalitelerinin sonraki dönemlere nispeten düşük olduğu anlaşılabiliyor çünkü kaliteli bir bilim adamı çıksaydı tarih kaydederdi. Buradan da anlıyoruz ki Müslümanların sistemlerinin o bölgede hakim olmasıyla toplumun geneli itibariyle bölgede gelişmeler artmıştır; sömürü, katliam, cahil bırakmanın yerine. Tarihte, o zamanda İran'daki siyasi otoritelerin ne derece şatafatlı, lüks hayat tarzlarını; halkın vergilerle nasıl sömürüldüğünü tarih kitapları anlatıyor. Sonuçta maziye baktığımızda görüyoruz ki sömürü için savaşanlar, galip geldikleri halkları son noktaya kadar sömürmüşler, yok etmişler. Avrupa'nın Amerika halkını sömürmesi sonucu Kızıl derili ırkı yok olmuştur ya da yok olmaya yüz tutmuş yine Afrika'yı sömürmesi sonucu toprağından kömür gibi elmas çıkan Afrika halkı açlıktan, susuzluktan ölecek kadar fakirleşmiştir. Dahası bu toprakların insanları cahil de bırakılarak güzel ahlakları ve medeniyetleri unutturulmuştur. Sonuçta tekrar söylemek isterim ki zulme, adaletsizliğe karşı olan savaşla; sömürü için yapılan savaş bir tutulamaz. Nitekim bu savaşların doğurduğu neticeler de birbirinden çok farklıdır. Savaş kavramını sadece kılıçtan, silahtan da ibaret saymamak gerektir. Haksızlık odaklarını kalemle, ilimle mağlub etmek mümkünken silaha sarılmak da sabırsızların ahlakıdır çünkü bu tür bir savaş, uzun süreli bir ilmi çalışma, ikna faaliyetleri, insanlarla teker teker uğraşmak gibi çaba gerektiren bir silahsız savaştır. Filmdeki muallim Ömer Muhtar, halkı örgütleyip birkaç zafer kazandıktan sonra ikna yoluyla İtalyanları vatanından çıkarmak niyetindedir ancak bunun neticesiz kalması sonucu silahına sarılarak ölene kadar silahlı mücadelesine devam etmiştir.