DOGVILLE: ASLINDA HEPİMİZİN YAŞAMAKTA OLDUĞU YER

Lars von Trier'ın yönetmen koltuğunda oturduğu film, Grace isimli bir kadının gangsterlerden kaçarken, bir köpek tarafından korunan, Dogville adlı küçük bir kasabaya sığınmasını ve orada yaşadıklarını konu alıyor. Film, tiyatro sahnesini andıran dekorlarıyla, görmeye alışık olduğumuz filmlerden ayrılıyor ve izleyicinin farklı bir sinema deneyimi yaşamasını sağlıyor. Lars von Trier'ın diğer filmlerinde de sıklıkla görebileceğimiz gibi; hikayeyi bölümlere ayırarak anlatması nedeniyle de, film izlemekten çok, kitap okuyor gibi hissediyoruz. Hollywood klişelerinden kendisini sıyırmayı başarmış bu eşsiz filmi okurken ben çok keyif aldım. Filmde ileri teknoloji ürünü efektler yok, dekor için harcanan para oldukça az ama oyunculuk üst düzeyde ve bu sayede anlıyoruz ki iyi bir film ortaya çıkarmak için milyon dolarları gözden çıkarmaya hiç gerek yokmuş. Filme kısaca değinmek gerekirse; yolu gangsterlerden kaçarken Dogville kasabasına düşen Grace, orada yaşamak için kasaba halkından yardım ister. Başta genç kadını korumaya çekinen halk, Grace'in kendini sevdireceğine ikna olduktan sonra ona bir şans tanır. Zaman geçtikçe kasaba sakinleri Grace'i kendilerinden biri olarak kabul ederler ve ev işlerinde çalışması karşılığında onu korurlar. Artık Grace de Dogville kasabasında yaşayan bir birey haline gelmiştir ve tüm Dogville'liler onu sevmektedir. Bir gün gangsterler kasabayı ziyarete gelir ve Grace'in bir suçlu olduğunu ve teslim edilmesi karşılığında bulana yüklü miktarda para ödülü verileceğini söylerler. Bu ziyaret Dogville sakinlerinin genç kadına karşı olan tutumlarını değiştirecektir. Grace saklanmak zorundadır ve güvenliği kasabalıların merhametine kalmıştır! Grace onlara muhtaçtır! Ellerindeki gücün farkına varan kasabalılar, Grace'ten faydalanmaya başlarlar. Erkekler genç kadına tecavüz ederek cinsel ihtiyaçlarını giderirler, kadınlar tüm ev işlerini ona yaptırmaya başlarlar ve hatta kaçamasın diye onu zincire bağlarlar. Zekamız nedeniyle kendimizi diğer hayvanlardan daha gelişmiş olduğumuza inandırdığımız için insanların merhametli ve yardımsever canlılar olduğunu düşünürüz; fakat bu doğru değildir. Sıradan bir insan ahlaklı bir şekilde yaşamını sürdürebilir; fakat güç, o insanın şeytani yönünün açığa çıkmasına neden olacaktır. İnsan o kadar aşağılık bir canlıdır ki, birisinin ona muhtaç olduğunu anladığı anda tüm ahlaki değerlerini kaybedecektir ve bu konumdaki bir insana davranışlarının kötü olduğunu kabul ettiremezsiniz. O, iç dünyasında bir şekilde kendini haklı çıkaracaktır ve masum biri olduğuna kendini inandıracaktır. Öyle ki, Grace de halkın ona karşı tutumunu sade ve tarafsız bir biçimde anlatan bir konuşma yaptığı halde, halk onu yalancı olmakla suçlamıştır. Dogville kasabasındaki bu çarpık düzen ve yaşanılanlar aslında hepimiz için tanıdık değil midir? Yeterli güce sahip olmadığını düşündüğümüz kişilere söz hakkı bile tanımak istemeyiz. İnsanoğlu kendisine otorite uygulayamayan kişileri ciddiye almamaktadır. Öyle ki, filmde de Dogville sakinlerinin ciddiye aldıkları kişi Grace değil, bir gangster olmuştur. Anlatılan hikayedeki dikkat çeken bir diğer nokta ise; Grace'in, tüm çektiği işkencelere rağmen sesini çıkarmaması ve halkı içten içe affetmesidir. Genç kadın eğitimsiz halkın davranışlarını olağan kabul ederek, onlara karşı içinde öfke bile barındırmamaktadır. Gerçekten de insanları yaptıkları kötülükler için affetmeli miyiz? Örneğin; çocukluğunda travmalar yaşamış eğitimsiz bir katili, adam öldürdüğü için suçlayabilir miyiz? Bazı insanlar böyle bir durumda, katili affederler. Yaşadığı hayatın adil olmadığını, kişiliğinin gelişmesinde başına gelen talihsizliklerin etkisinin olduğunu ve bu durumun onun suçu olmadığını savunur. Ben de önceden o "bazı insanlar"dandım; fakat bu film düşüncelerimi tamamen değiştirdi. Film, kötülüğü affetmenin işlenebilecek en büyük günahlardan biri olduğunu savunmaktadır ve bu görüşünü yönetmen o kadar ikna edici bir şekilde işlemiştir ki, katılmamak elde değildir. Çünkü cezasını çekmeyen bir katil ya da bir tecavüzcü, davranışını değiştirmeyecektir. Kötü bir davranışı affetmek, o davranışı meşrulaştırmaktır. Affetmek bizi de bir suç ortağı yapmaz mı? Lars von Trier filmleri izleyiciye keyifli vakit geçirmeyi vaat etmez, aksine insanın kendisini geliştirmesinde katkıda bulunur. Dogville sadece bir film değildir; önümüze konulan bir ayna, hayat üzerine yazılmış bir ders kitabıdır.