KORKAKLIĞIN UTANCIYLA

Birbiri hakkında söylenen, kimin oluşturduğundan bihaber olduğu normların içine sıkıştırmaya çalıştığı kişiliğini başkasını yargılayabilmek için sebep gösteren, iradesini teslim etmiş insanlarız. Kendimizce belirlediğimiz doğrular sınıflaşmış, yazısız kurallarla şekillenmiş sosyal hayatın bize sunduklarından öte değil aslında. Sebepsiz "günaydın"lar, "merhaba"lar, "buyrun"lar, "rica ederim"ler gündelikleşiyor, birazdan kıracağımız bir kalbe teşekkür edebiliyoruz, kovduğumuz birine gülümseyebiliyoruz; dürüst olmayı kabalık olarak zihinlere sokmuşuz. Gerçeklerle yüzleşemiyoruz, bilsek de sessiz kalıyoruz, dile getirsek de alkışlar arasında köreliyor anlık ayağa kalkışımız. Mekanikleşmiş toplumun içinde birimiz güzel cilalanmış pistonken, öbürümüz paslanmış cıvata. Ama herkese tek bir komut verilmiş makinede: işleyişe uy. Cansız ruhların parçalanmış suratlarına, pozitif olma yalanıyla zoraki bir çekicilik katma uğraşında makinist. Yeter ki tren rayında kalsın. Vagon devrilecek diye korkulu bakışlar oyuna durmaksızın devam ediyor. Her sahnede ayrı bir yıldız, çevresindekilerin idolü, başarı timsali. Gözlerde abartılmış parıltılar hareketlerini takip ediyor yıldızımızın, kıskançlık içinde ama bastırılmış duygularını tüm gücüyle kontrol etmeyi ihmal etmeden alkışlıyor, başrol tökezleyene kadar. Perde kapanıyor, oyuncular ve dekor değişiyor, senaryoya dokunan yok. Kendini kendinden saklamanın getirdiği çekingenlik işleyişe müdahaleyi imkansız kılıyor. Ansızın biri atlıyor sahneye, şaşkınlık içinde kalmış bakışlarda oyunun içinde olup olmadıkları sorusu. Yavanlaşmış oyunu bölmenin coşkusuyla yerinde duramıyor, içindekileri döküyor umursamazca ama yalnız. İçi boşalmış bütünlük çatladıkça dürtüsel bir eğilimle hayvansallaşıyor, "taşkınlığın" yaraladığı "değerler" ürkütüyor oyuncuları. En ufak kıpırtıda bulunmamalarına rağmen utanç duygusuyla yüzler kızarıyor, belki de korkaklığını ifade edememenin getirdiği bir utanç bu. Sonunda "aklı başında" biri çıkageliyor, camı açıyor ve yersiz karakteri köprüden aşağı atıyor. Kafalarda fikirler berraklaşmamışken makinistimiz trenin kornasıyla dikkatleri üzerine topluyor ve yavaşlayarak durakta duruyor. Başkalarının hayatına hapsolmuş, yaşamaya cesaret edemeyenler yığını sahneye çıkıp dahil olduğu trajediden aynı şekilde ayrılıyor, sessizce ve iz bırakmadan. Sizi bilmem ama ben her sabah aynada gördüğüm yüzü akşam tanıyamıyorum. Kendimi tamamen bulmuş olamamamın getirdiği yabancılık her gün döngüseleşmiş bir biçimde gözümün önünde tekrarlanıyor. Repliklere vereceğim cevaplar dürüstlük ve tepeden inmiş normlarla harmanlanarak ortaya çıkıyor; kendimden bir parçayı korumaya çalışırken, bana ait olmayan bir rolü üstleniyorum. Kendimce bilinmedik bir uçurumun içine düşmeden boynuzlar üstünde duran dünyada kenarlarda yürüyorum. Viyana sokaklarında başı havada dolanan sınıfının sevilen burjuvazisi ise hayatını değiştiren geceye kadar benden beter durumda sürünüyor aslında. Elinde olmadan kaybettiği kontrolü onu bambaşka bir kişiliğe, verilen rolün dışına sürüklüyor. Ne kadar aşağıda veya yukarıda olduğunu düşünmez hale gelince hiç tatmadığı bir canlılığın içinde buluyor kendini. Çoğumuzun kurbanı olduğu "ideal" kimliğe 1 ulaşma güdüsünün dayatılmasıyla geçirdiği çocukluğu tüm anlamını yitiriyor. Kendi kendini boğazladığı gerçeği yüzüne çarpınca, umarsızca bir cevap arıyor korkaklığına. Halbuki çok açık her şey, kendini kandırarak iradesi dışında döndüğüne inandığı dünya canlı bir akışın parçası aslında. Göz bağını çözüp oyunun dışına çıkan, varlığının farkına varıp kendini başkalarına açan yükseklerden derinlere, derinlerden yükseklere yol alıyor. Dümdüz ilerlediği yıllardan uyanıp en alaşağı olmuş lağımlarla yücelmiş duyguların arasında gidip gelebiliyor artık. Amaçsızlaşmış eleştirilerimiz, kalıplara boğulmuş ve tekdüzeleşmiş bir sesle farklılıklara müdahil olmak dünyamızı daraltmanın ötesine gitmiyor. Gurur meselesi yaparak sahiplendiğimiz değerlerin bizi bizden sakındığını anlayana kadar gerçek anlamda doğamayacağız. "Bir kez kendini bulmuş olan kişinin bu yeryüzünde yitirecek bir şeyi yoktur artık. Ve bir kez kendi içindeki insanı anlamış olan bütün insanları anlar." (Zweig, Stefan, 69) Olağanüstü Bir Gece'nin radikal kararlar almam, sözlerin ve kendimi kandırmamın ötesine geçip içten olmayı bütünsel olarak benimsemem gerektiğini kabullendiriyor, çünkü ne zamanki birbirimizi sarsarak bu deli rüyadan uyanacağız o zaman bütünlüğün farkına varıp birbirimizle barışacağız. 2