FARKLI DÜNYALAR

"Onun yaşadığı yerde yaşamak, onun gibi yaşamak değildi."(Ali 38) Bunlar Raif Efendiyi anlamaya çalışan karakterin söyledikleri. Gerçekten de herkesin birlikte yaşadığı bu dünyada aynı anda bir çok insanla aynı sokaklardan geçiyorum, aynı gökyüzüne bakıyorum. Ama bunların hiçbiri etrafımdaki insanları anladığım, iç dünyalarını kavradığım anlamına gelmiyor. Hatta bazen tıpkı kitabın başında anlatıcının dediği gibi: "Acaba bunlar neden yaşıyorlar? Yaşamakta ne buluyorlar? Hangi mantık, hangi hikmet bunların yeryüzünde dolaşıp nefes almalarını emrediyor?"(Ali 11)gibi düşüncelere de kapılabiliyorum. Kürk Mantolu Madonna'da Sabahattin Ali beni bu şekilde tanımlayabileceğim bir insanın hayatının derinliklerine götürdü, yaşadığı sevinçleri, heyecanları, acıları onun ağzından dinleme imkanı buldum hatıra defterinde yazdıklarını okuyarak. Belki de bu kitabı okuyarak insanın görünen yüzünün altında kendine, karakterine, hikayesine dair neler gizlediğini, aslında gerçekte kim olabiliceğini düşünme imkanı bulmuş oldum. Bu kitap üzerimde büyük bir etki bırakmayı başardı. Sanırım bunda Raif Efendi'nin derin aşkının payı büyük. O masum duyguları, Maria Puder'i kaybetmemeye çalışması ve onu tanıdığı dönemlerde ve sonrasında hissettiklerini hiçbir bölümünü gizlemeden hatıra defterine yazmış olması... O hatıra defterini okurken karakterlerin ve aşklarının kurmaca olduğunu unutup onlarla birlikte o heyecanları yaşamak, o duygu seline kapılmak... İşte bunlar neden okunmaya değer bir kitap olduğunu anlatıyor bence. Ama bir yandan da kendi içimde düşünmeye başladım Raif Efendi'nin yaşadıklarını. Gerçekten de bir insanı, ona bu kadar bağlanarak sevmek mümkün müydü? Hayatının yegane sebebinin o olduğunu düşünmek ne kadar doğru?Ya da ömrünün tamamını onu arayarak geçirmek hayatının başka kıymetli yönlerini hiçe sayarak çöpe atmak değil midir? Sanırım her ne kadar Raif Efendi'nin onu tam manasıyla anlayacak insanı arayışı beni heyecanlandırsa da bir insanın hayatını sadece bunun üzerine kurması kabul edebileceğim bir şey değildi. Bunun yerine akıp giden zamanı birlikte tükettiğim insanların dünyalarını keşfe çıkmak ve en önemlisi diğer insanları mutlu etmek için çabalamak bana daha değerli göründü. Bugüne kadar başta da dediğim gibi haklarında "Bunlar neden yaşıyorlar?" diye düşündüğüm insanların, Raif Efendi'de de gördüğüm gibi, içlerinde neler sakladığını bilemezdim. İnsanları derinliklerinde olan gizemleri fark etmem hayata ve insanlara bakış açımı değiştirdi. Kitabın ilerleyen sayfalarında Raif Efendi'nin Maria Puder tarafından terk edildiğini düşündükten sonra içine gömdüğü ve kimseyle paylaşmadığı acılarıyla uzun yıllar kendini zamanın akışına bırakarak ölü bir yaşam sürmesi beni hüzünlendirdi. Yani bu kadar yalnızlık, insanlara bu kadar güvenmeme ve çevredeki hiç kimsenin seni anlamaması... Sanırım bunlar katlanması zor olan şeyler ve kitapta bunun burukluğunu hissettim. Yalnız sinirlendiğim bir şey var: Raif Efendi bu kadar sevdiği bir insanın birden onu terk edebileceğine neden bu kadar kolay inandı ve bu yanlış düşünceden doğan güvensizlik yüzünden yıllarını insanlara sırtını dönerek geçirdi? Maria'nın Raif Efendi'yi bu şekilde terk etmeyeceğine bu kadar inandığım için olayın gerçekte öyle olmadığını öğrendiğimde yaşadığım mutluluk kitabın beni ne kadar etkilediğini anlamamı da sağlamış oldu aslında. Hayat geçip gidiyor, insanlar yaşayıp ölüyor. Kimileri her şeyini paylaşarak arkalarında sevgi ve mutluluk bırakırken kimileri bir sır küpü olmayı tercih ediyor. Ama öyle ya da böyle, herkes bir şekilde bazı duyguları yaşıyor: aşk gibi, keder gibi, heyecan gibi... Tıpkı Raif Efendi'nin o kapalı dünyasında olduğu gibi. Bu dünyaları fark etmek ve seyretmek de bu kitabın hatırlattıklarından biri. Hep bunun farkında olmak ve mutlu bir hayat sürmek dileğiyle... Büşra Arabacı Ali, Sabahattin. Kürk Mantolu Madonna. Yapı Kredi Yayınları, 2004.