Fantastik Edebiyat Yalnızca Gençler İçin mi?

Fantastik edebiyat günümüzde gittikçe güçlenen ve özellikle de gençler aracılığıyla toplumda kendine yer edinmeye başlayan bir tür. Öyle ki ben ve yaşıtlarımın birçoğu bu türdeki kitapları okuyarak büyüdük. Bizi bu şekilde fantastik kitapların içine çeken belki yaratılan hayali ve büyülü dünyalar belki de sürükleyici maceralardı. Fakat fantastik kitaplar gerçekten çocukların, gençlerin eğlenmek için okuyacakları kitaplardan mı ibaret? Neden gençler bu kadar ilgi duyarken önceki kuşakların ilgisini çekmeyi bir türlü başaramıyor bu türdeki kitaplar? Bence bu soruların cevabı fantastik kitapların içeriğinde olduğu kadar kuşaklar arasındaki algısal farklılıklarda da yatıyor. Ben ve yaşıtlarım etrafımız sanal dünyalarla çevrili olarak büyüyoruz. Yalnızca filmler, kitaplar, bilgisayar oyunları ve çizgi filmlerden ibaret değil bu sanallık; aynı zamanda yaşadığımız dünyayla etkileşimimiz de sanal platformlar üzerinden. Yaşamla olan temasımız bizden önceki nesillere göre çok daha dolaylı. Doğal olarak hayali ve gerçek olmayan şeylerle bağlantı kurmamız ve onlarla yaşadığımız dünyayı ilişkilendirmemiz çok daha kolay. Bizden önceki kuşaklar bazı şeyleri kendileriyle özdeşleştirebilmek için çok daha doğrudan bağlantılara ihtiyaç duyuyorlar. Yetişkinlerle bu bağlantı kuramayınca fantastik kitaplar da içerik olarak daha çok gençlere yönelik yazılıyor. Böylece bu türdeki kitaplarla önceki nesiller arasındaki uçurum büyüyor da büyüyor. Lisedeki edebiyat hocamın kitap okuduğum için yüzünde oluşan umut dolu ifadenin kitabın fantastik bir kitap olduğunu anlamasıyla kocaman bir somurtmaya dönüşmesini hala hatırlıyorum. Bir arkadaşımın önerisi üzerine Locke Lamora'nın Yalanları adlı kitabı okuyordum. Kitap öyle sürükleyiciydi ki o günün bütün teneffüsleri ve bazı ders saatleri boyunca bırakamamıştım elimden. Evet, hırsızlık tanrısının rahibi olan bir adamın maceralarını okumak son derece eğlenceliydi. Piyasada bulunan ve birbirine pek benzeyen bazı fantastik kitaplara göre son derece yaratıcılık dolu ve özgündü de. Fakat yine de o gün edebiyat hocama öneremezdim bu kitabı. Her ne kadar sürükleyici ve iyi yazılmış olsa da kitap kırk yaşındaki birisine hitap edecek duygulardan yoksundu. Yalnızca Locke Lamora'nın Yalanları için geçerli değil ne yazık ki bu durum. Günümüzde yazılan fantastik kitaplar genelde yalnızca gençlere yönelik yazılmış, eğlendirme amaçlı yüzeysel kitaplar. Öyle ki bu kitaptan farklı olarak hiçbir yaratıcılık içermeyen, tamamen kalıplarla yazılmış eserler çoğunlukta. Ancak eğer o gün hocama Ursula K. Le Guin gibi yaratıcılığını ve hayal gücünü okuruna anlatmak istediğini en iyi bir biçimde anlatmak için kullanan ve insanın her türlü halini yansıtmayı beceren bir fantastik kitap yazarının kitabını önerseydim de çok bir şeyin değişeceğine inanmıyorum. Bu sefer de hocamın bu türdeki kitaplara karşı olan ön yargısı ve kitaptaki hayali öğelerle bağlantı kurmakta güçlük çekmesi onun kitabı sevmesine engel olurdu. Oysaki hayali öğeler doğru şekilde algılandıkları vakit, eserdeki gerçekçiliği bozarak kişinin kitapla kendisi arasında bağlantılar kurmasına engel olmaktan ziyade tam tersine çok beklenmedik şekillerde bağlantılar kuran köprüler olarak da işlev görebilirler. İşte bu tür kuşaklar arası algısal farklılıklar ve fantastik kitapların içerik olarak yalnızca gençlere yönelik yazılması bu türe mensup pek çok değerli sanat eserinin çok kısıtlı bir okur kitlesine ulaşmasına sebep oluyor. Bu yüzden de bu eserler edebiyat dünyasında hak ettikleri yerlere gelemiyorlar ne yazık ki. Eğer ki bu konudaki ön yargılar yıkılıp algısal bariyerlerin üstüne gidilirse, insanların kaçırdıklarına pişman olacakları pek çok esere kavuşacaklarına ve daha önce hiç tatmadıkları çok farklı duygulara ve deneyimlere ulaşacaklarına inanıyorum.