MEHMET EMİN ALTUN

Kelimenin Ötesinde Vatan Arapça kökenli bir sözcük olan vatanın etimolojik özü ve sözlük anlamı içimizde tutuşturduğu alevi anlatabilmek için yeterli olmadığından, vatanı evrensel olarak kabul edilen anlam olan "Yurttaşların üzerinde yaşadığı veya yaşamadığı halde tarihsel ve kültürel açıdan gönül bağıyla bağlı olduğu toprak parçası" olarak tanımlamak yerine, üzerinde yaşayan insanlara sorduğumuzda çok değişik yanıtlar alabilmekteyiz. Kimisi yemek, kimisi mimari, kimisi de müzikle ifade etmeye çalışır vatanı. Çünkü vatan tekdüze bir cümlenin ötesinde ruhu, sesi ve kokusu olan bir hayatlar bütünüdür. Nazım Hikmet'in "Memleketim: Bedreddin, Sinan, Yunus Emre ve Sakarya, kurşun kubbeler ve fabrika bacaları benim o kendi kendinden bile gizleyerek sarkık bıyıkları altından gülen halkımın eseridir." deyişinde de görüldüğü gibi vatanv çok sesli bir koro olup içerisinde bulundurduğu mimari eserler, kültürel şahsiyetler ve toplumsal yaşam şeklini anlatan gündelik yapılar bu koronun dekoru olma özelliği taşırlar. Örneğin ülke dışı bir geziden döndüğünüzde ya da bir ülke hakkında araştırma yaptıktan sonra aklınızda kalan ilk şey, gittiğiniz ya da araştırdığınız ülkenin ana özelliği olan mimari eserleridir. İtalya'yı Pisa Kulesi ile veya Fransa'yı Eyfel Kulesi ile hatırlamaz mıyız? Çünkü tarih bu mimari eserlere hapsolmuş bir şekilde kendi vatanlarının yaşanmışlıklarını taşır. İkinci olarak, Şeyh Bedreddin ve Yunus Emre ise bu çok sesli korodaki diğer seslerdendir. Bedreddin, bu topraklardaki asiliğin, Yunus Emre ise huzurun temsilcisidir. Kurşun kubbeler ve fabrika bacaları ise geçmişten gelen kültürün gelecek ile beraberliğini ifade eder. Kurşun kubbelerde okunan ezanlar bugünün fabrikasından çıkan insanı namaza çağırmaya devam etmektedir. Kısacası vatan karşıtlıklarımız ve benzerliklerimizle bizi bir yapan yegane kavramdır. Hele ki bir ayağı iki bin senedir Anadolu'da sabit, diğer ayağı ise dünyanın dört bir yanında, daha önce hiç ulaşılmamış kimselerin gönüllerinde yaşayan bizim vatanımızda her sokak ayrı bir kültür, mimari ve ayrı dini melodiler içermektedir. Vatanın devamlılığını sağlamak için bizim de bu çok kültürlülüğe elimizden geldiğince sahip çıkmamız gerekir. vatanın sınırlarla çevrili, yalnızca bir toprak parçası olmak yerine geçmişi, bugünü ve geleceği sıkısıkıya bağlayan tek bir ruh olduğuna inanıyorsak, bu topraklardan Mevlana ve Yunus Emre'nin geçtiği gibi Konstantin ve Hektor'un da geçtiğini unutmamamız gerekir. Eğer ki yüzyıllar boyunca, elde etmek ya da elde tutmak için Ademoğlu'nun kanını, terini ve gözyaşını akıttığı bu topraklara bağlı her gönülde yeşeren bir ruh varsa ve bu ruh bir bedene bürünecek olursa bu bedende Mevlana, Yunus Emre, Edebali ve Şeyh Şamil gibi Konstantin, Hektor, Antiokhos ve daha niceleri de bulunacaktır. Ve bu vatanda doğan herkes farklı bir aromayla farklı bir iklimde ve farklı bir kültürde doğar, gelişir ve ölür . Bu zengin kültür ve renk mirası, bu yükü kaldıramayacak hamlıkta olanlara ağır geldiğinde, bazı söz sahipleri bu vatanda yaşayan ve yaşatan bu kutsal kültürü, günümüze dek diri tutan "Zorlukla beraber bir kolaylık vardır" parolasını unutup, ve hatta görmezden gelip, ayrılıkçı ve kolaya kaçan bir tutuma sahip olduklarında dahi birbirinden ayrılması mümkün olmayan, kendi yüzyıllarının dekor bulmuş halleri İstanbul'un Ayasofya'sı ve Sultan Ahmed'i, Ankara'nınsa Hacı Bayram Camii ile Agustus Tapınağını her akşam birlikte uyutup birlikte uyandıran bu vatan bizi de birarada tutmaktadır. Yaşayan bir ruh olan vatandan hayatının bazı dönemlerini ya da içinde barındırdığı farklı kimlikleri çıkarabilir miyiz? Bu vatanın damarlarında dolaştıkça gezdiği, gördüğü yerlere dikkat etmeye, bu eseri kim, neden, kime ithaf ederek yapmış gibi sorular sormaya başlıyor insan. Örneğin Kapadokya denilen Konya, Nevşehir ve Aksaray'ı kapsayan bölgede sayısız Ortodoks kilisesi ve yaşantısına tanık oluyorsunuz. Aynı şekilde Ege ve Akdeniz'de eski Likya uygarlıklarının şehirlerini nerdeyse her kent yakınında görebilirsiniz. Bu kadar uygarlığın beşiği olan vatanımızı, eski sahiplerininin yaşadığı dönemleri ve onların birikimlerini görmezden gelerek düşünmemiz mümkün müdür? Vatan sözlük anlamıyla yurt olmasının ötesinde, içinde yaşayan insanların onu tanımlamasıyla değişen bir ruhtur. Ve bu ruh, tarih geçse de kendi tarihine kattığı her bir özellik ile yaşamaya devam eder. Bu yüzden vatanı sadece bir millete mal etmek ya da maddeleştirmek doğru olmaz. Tüm insanlığın, dünyanın her yerine her kültürden, dilden ve dinden eserler bıraktığını düşünürsek vatanı evrensel kabul etmek yerinde bir karar olacaktır.