Burçin İrem Arıcı

"Dalivizyon": Salvador Dali'nin Farklı Konseptleri Tek Başyapıt Üzerinden Yorumlaması Orijinal adı "Gala Akdeniz'i Düşünürken" ("Gala Contemplating the Mediterranean Sea") olan Salvador Dali'nin ünlü başyapıtı, benim için daha önce görülmemiş güzellikte bir duygu ve düşünce karmaşasını temsil ediyor. Bazen bir resme baktığınız zaman gördüğünüz ya bir resmin güzelliği, anlamı veya renklerin uyumu olabilir. Ancak ben bu tabloda o kadar çok şey görüyorum ki hangisinden bahsetsem veya neyi vurgulasam kararsız kaldım açıkçası. Daha sonra benim için asıl göze çarpan şeyin resimdeki zıtlıklar, bir nevi karmaşalar bütünü olduğuna karar verdim. Bir yapıta bakınca sanatçının iç dünyasını görmek her ne kadar mümkün olsa da insan her zaman kendinden bir parça bulamayabiliyor. Oysa bu tabloda benim gördüğüm tüm insanların kendinden bir şeyler bulabileceği bir karmaşa. Zaten hepimiz kendi küçük kaosumuzda yaşamıyor muyuz? İspanya'da sergilendiği müzeye girdiğimde karşıma çıkan ilk resim olmasının verdiği heyecan ile, resmi gördüğümdeki algı karmaşasının verdiği şaşkınlık beni onu incelemeye iten sebep oldu. Bu kadar keskin hatlara sahip ama aynı zamanda da yumuşak donuşları içinde barındıran bir resmin, bu kadar iyi bir uyuma ev sahipliği yapıyor olması gözüme çarpan ilk şeydi. Neden bilmiyorum ama bana düşündürdüğü şey insanların duygu değişimleri oldu. Salvador Dali'nin yaşadığını bildiğim ve çoğu kez eserlerine ilham olduğu söylenen kişilik karmaşasının da bu konuda bir etkisi olabilir tabi. Koyu ve keskin renklerin öfkeli, birazda kötümser tonunun arkasında gördüğüm açık renklerin, yumuşak hatların sahip olduğu o güzel manzara bana duvarlarımızın arkasında kalmış umudu hatırlattı. Kendi içimde yaşadığım tutarsızlıkların, hislerin bir yansıması olarak da gördüğüm bu resim belki de benim için anlamı büyük olan sayılı şeylerden biri olabilir. O karamsarlıktan aydınlığa açılan bu pencere bana yaşadığım, çok umutsuz olduğum zamanları ve ardından gelen güzel günleri anımsatıyor. Bunun yanı sıra ne hissedeceğinizi bilemediğiniz o kilit anları da yansıttığını düşünüyorum. Nefret mi etmeli, sevmeli mi, ağlamalı mı yoksa gülmeli mi insan... İçinde barındırdığı renklerin zıtlığı, fırça darbelerinin değişimi adeta bu tutarsızlığı yansıtıyor. Kişilik karmaşası diyebilmemin ana nedenlerinden bir diğeri ise insanın tutarsızlıklar bütünü olduğunu düşünmem ve Dali'nin tüm bunları yansıtabildiğine inanmam. Her baktığımda farklı bir duygunun, ruh halinin varlığını görebiliyorum. Daha da önemlisi tüm bunları etrafımdaki insanlarla bağdaştırabiliyorum. Çevremdeki insanların anlık değişimleri, tepkileri veya sözleri birer renge sahip olsa sanırım oluşturabilecekleri tablo sadece bu olabilirdi. Ben hala içimde tonunu bilmediğim sayısız renk ve nasıl hatlara sahip olduğunu kestiremediğim sayısız çizgi barındırdığıma inanıyorum. İşte bu yüzden kendi içimizdeki karamsarlıklarımız, duygu değişimlerimiz, bazen durup "neden" diye sorup cevap bulamadığımız o anların tümü bu resmin ayrıntılarında gizli benim için. Sizi bilmem ama ben tüm o fırtınanın ortasında kalan o küçük sakin alanın, dışarıdaki kaosla kesiştiği ince sınırı bu resme sığdırabildim. Dali'yi Dali yaptığını ve gerçekte görünce sanat anlayışımı değiştirdiğini düşündüğüm bu resim, her baktığımda bana farklı duyguları ve ruh hallerini hissettiriyor. Sanattan derinlemesine anlamayan bir insanın dahi sırf detayların akılcılığına saygı duyacağını düşündüğüm bu değerli sanat eserinin hak ettiği saygıyı gördüğüne inanıyorum. Modern sanat tarihinin benim için mutlaka görülmesi gereken bir parçası olan bu eseri, Dali'nin evinin olduğu Figueres'te kendi adıyla olan müzesinde görebilmek mümkün. Kendi gözlerimle görmüş ve hayran kalmış biri olarak, mimarisinin bile Dali'yi yansıttığı bu müzeyi ve tabloyu görmenizi şiddetle öneririm.