BAKIŞ AÇISI DEDİKLERİ- TUANA TERKİN

Nuri Bilge Ceylan, Beyoğlu'nda Tramvaylar, İstanbul, 2004. Ankara'nın ara sokaklarında arkadaşlarımla yaptığım bir akşam yürüyüşü sonunda attım adımımı Cermodern'e ve Nuri Bilge Ceylan'ın Panoramik Bakış adlı sergisinde bir gezintiye çıktım. Önce karlı bir Beyoğlu manzarası karşıladı beni girişte, yöneldim o tarafa doğru. Fotoğraf hoş gözükmüştü gözüme çünkü çekimi, baskısı ve açısı çok güzeldi. Fotoğrafa biraz baktıktan sonra ismi çarptı gözüme: Beyoğlu'nda Tramvaylar. ''Ne kadar da net bir isim.'' dedim kendi kendime, ''Ne kadar da yaratıcı(!)'' diyerek dalga geçtim üstüne üstlük. Anlamakta ve fotoğraflarla aralarında bağlantı kurmakta zorlanacağım isimler bekliyordum, belki de biraz hayal kırıklığına uğramıştım. Fotoğrafın önünden ayrıldım ve diğer fotoğraflara bakmaya başladım. Hepsinin ismi de ilk fotoğrafınki gibiydi: Bisiklet Süren Çocuklar, Anne ve Kızları, Banliyö Treni... Ve yavaş yavaş anlamaya başladım, Nuri Bilge Ceylan'ın fotoğraflarına neden böyle isimler verdiğini. Nuri Bilge Ceylan, Bisiklet Süren Çocuklar, Midyat, 2004. Çok güzel yapılmış tablolara bakan insanların ağzından ''Adeta fotoğraf gibi, ne kadar da ustaca!'' gibi cümleler duyarsınız. O kadar net ve gerçek duruyordur ki o tablolar, insanlar onların birer resim olduğuna inanamazlar. Ben, Nuri Bilge Ceylan'ın fotoğraf sergisini gezerken ise dudaklarımdan '' Bu fotoğraflar sanki fotoğraf değiller, adeta birer tablolar.'' cümlesi döküldü ve şaşırdım: Güzel resimlere ''Fotoğraf gibi.'' , güzel fotoğraflara da ''Resim gibi.'' dememiz ne kadar da şaşırtıcıydı. Biraz bu konunun üstünde düşünününce, kendi içimde mantıklı bir açıklama getirebildim bu sihre. O fotoğraflar birer resim gibi gözüküyorlardı çünkü Ceylan, fotoğraflarında neyin, nasıl görünmesini istediğine karar verip onları bir ressam edasıyla işlemişti bana göre. Tıpkı bir ressamın yaptığı gibi arkaplanını belirlemiş, hangi öğelerin ön planda olması gerektiğine karar vermiş, ondan sonra basmıştı deklanşörüne. Peki Nuri Bilge Ceylan'ın, fotoğraflarında görmemizi istediği şey neydi, neydi bizim gözden kaçırdığımız ? Ülkemizde, şehrimizde, yaşadığımız mahallede, her gün geçtiğimiz sokaklarda belki de tam yanıbaşımızda; kim bilir ne vahim üzüntüler, ne büyük sevinçler, ne derin hayal kırıklıkları yaşanıyor, hangi dünyalar alt üst olup yeniden kuruluyor her gün. Biz ise bunların farkında bile olmadan yanlarından geçip gidiyoruz yahut onları görsek bile bakış açımız bir şeyleri ortaya çıkarmak için yeterli olmuyor. Onlar bize bakıyor, anlaşılmayı ve en önemlisi anlatmayı bekleyerek; biz ise onlara bakıyoruz onları yanlış hikayelerin karakteri yapmaya çalışan gözlerle. İşte Nuri Bilge Ceylan, çektiği fotoğraflarla bu döngüye bir son vermeye kararlı. Fotoğraflarında ön plana getiriyor; hikayesini kendisinin anlatması istediği insanları, sahneyi onlara bırakıyor. Onlar da, kendi dünyaları arka planda, başlıyorlar anlatmaya özgürce. Bakışlarıyla canımızı acıtıyorlar bazen. Bazen içimizi umutla dolduruyor o küçük çocukların gülümsemeleri. Hayret ediyorsun bir başka fotoğrafta ''Nasıl hayatta kalır bu insanlar bu yerlerde?''. Onlar da cevap veriyorlar sana : ''Yüzümüzdeki çizgilere bak.'' diyorlar ''Onlar tam da bu yüzden oradalar.'' Fotoğraflarına verdiği isimlerin neden öylesine basit olduğunu siz de anlayabiliyor musunuz şimdi? Çünkü artık onların yerine başkalarının konuşmasını istemiyor Ceylan, en ufak bir önyargı bile oluşturmaktan kaçınıyor. Bizi ve fotoğraflardaki yüzleri başbaşa bırakıyor, fotoğraf makinesini de alıp usulca uzaklaşıyor yanımızdan. Aynı toprakları paylaşmamıza rağmen, ruhen ve zihnen çok uzak kaldığımız insanlarla, fotoğraf yoluyla bir bağlantı kurmamızı sağlayan Ceylan; muazzam kalitedeki manzara fotoğraflarıyla ise bize adeta bir görsel şölen yaşatıyor. Gerçekten insanın ufkunu açan ve zevk veren bir sergi olduğunu düşündüğüm Panoramik Bakış'a, bir akşamüstünüzü ayırmanızı samimiyetle tavsiye ediyorum. Kamerasından tanıdığımız Nuri Bilge Ceylan'ı, bir de fotoğraf makinesiyle görün, eminim ki pişman olmayacaksınız.