Eser

Heykel denildiğinde birçoğumuzun aklında Antik Çağlar'dan ve Rönesans Dönemi'nden günümüze kadar korunmuş ve insanı hayrete düşüren taştan oyma eserler gelir. Bu eserlere bakarken insan teknolojinin gelişmediği dönemlerde sanatçıların bu kadar incelikli ve büyük boyda eserleri vermiş olduğuna şaşırabilir. Günümüzde ise Türkiye'deki şehirlerde birçok farklı alanda gördüğümüz heykeller de insanı şaşkınlığa sürüklemekte ancak bir farkla. Maalesef ülkemizdeki eserler sanki oyun hamurundan bir çocuk yapmışçasına hayal gücünden yoksun ve özensiz. Sanata olan bakış açımızın kopyalamaktan ibaret olduğunu gördükçe Türkiye'deki heykellerin üzerine bir örtü atıp kaçasım geliyor! İyisi ve kötüsü arasındaki farkı bu kadar bariz olan heykel sanatının en zor yanlarından biri sert malzemelerden ortaya çıkan neredeyse bir saniye sonra hareket edecekmiş gibi görünen simgeler sergilemektir bence. Sanatçıların hayal gücü ve yaratıcılıkları diğer insanlara göre daha çok çalıştığı için fikir kısmına değinmiyorum. Ancak ülkemizdeki heykellerde bu saydığım ögelerin ikisi de mevcut değildir. Tarihsel anlamda önemli olan kimselerin heykelleri maalesef birkaç farklı duruş dışında hep aynı şekilde betimlenir, geri kalan heykellerimiz ise imitasyon olmaktan öteye geçmiyor. Başkentimizin işlek yollarından birinde, Çiftlik Kavşağı'nda, yer almakta olan bir heykel de bunlardan birisidir. Büyük ihtimalle metalden yapılma olan bu heykel Transformers adıyla bilinen çizgi dizi ve filmin karakterlerinden biri olan bir robota çok benzediği için bu isimle anılıyor. Halkın "transformers heykeli" olarak adlandırdığı bu eser günümüzde yerini bir dinozor heykeline bırakmış olsa da hala insanların belleklerindedir. Bir heykelin gerçekten bir sanat eseri sayılması için illa dini veya tarihi bir gönderme yapmasını beklemiyorum ama yaratıcılık unsuru kesinlikle en önemli kıstaslardan biridir. Bulunduğu şehir veya ülkenin geçmişini ve kültürünü yansıtan ve hatta bulunduğu ortamla şeklen ve cismen uyum içinde olan heykelleri Avrupa'da görmek mümkündür. Ülkemize geri dönmek gerekirse bahsettiğim kavşaktan her geçtiğimde ise yanımda bir turist olsa bunu nasıl açıklardım acaba diye düşünürken buluyorum kendimi. Aslında heykel sanatının kültürümüzde pek yerinin olmaması geçmişimizde dini ve siyasi baskılarla açıklanabilir. Buna karşın diğer sanat eserlerinde gösterdiğimiz ilerlemeleri heykelde de göstermemiz gerektiğini düşünüyorum. Kenara itilmiş bu sanat dalı geleceğe bırakılan romantik bir mesaj olarak görülebilir. Yazı veya filmle anlatımın kolaylığındansa taş veya metale şekil vererek izleyicinin çözmesini beklemek kesinlikle kişiyi sanata davet eden bir uygulamadır. Şehirlerimizde Avrupa'daki eserlerin kopyası olan bronz aslanlar, Atatürk'e hiç benzemeyen büstler veya şehrimizle alakası olmayan çizgi film karakterleri yerine başka eserlerin sergilenmesi mümkün kılınmalıdır. Özellikle bu konuda gerçek heykeltıraşlara ne kadar az önem verdiğimizi fark ettiğim bir durum ile karşılaştım geçenlerde. Şu an adını dahi maalesef hatırlamadığım bir köyde yaşayan heykeltıraşla ilgili bir belgesele denk geldim internette. Bu kişi kendi kendisini eğiterek doğada bulduğu şekilleri inanılmaz heykellere dönüştürmekte ve bunu hiçbir örgün eğitim almadan gerçekleştirmektedir. Eserlerini hayranlıkla dört beş defa izlediğim bu kimsenin adını etrafımdaki kimsenin duymamış olması bir süre sonra benim de adını unutmama vesile oldu. Heykel veya diğer sanat dallarından hangisi olursa olsun bunları sadece kendi zevkimize göre bakmak yerine kültürümüzün veya insanlığın ortak mirasının bir parçası olarak görmek bizi daha da ileriye taşıyacaktır. Ülkemizde antik kalıntıların olduğu yerlerde gezerken hayranlıkla baktığımız heykel veya yapılar gibi biz de geleceğe farklı ve özgün heykeller, sanat eserleri bırakabilmeliyiz. Ancak ve ancak bu şekilde Türkiye'de ortak dünya, kültür mirasları ve miras koruyucuları arasında yer alabilir ve adı sürekli olarak politik kargaşalarla anılan bir ülke olmaktan çıkabilir.