Taş Fırın Ekmek

Sizi bilmem ama ben olur da küçücük bile olsa bir yalan söylersem, olur da yaptığım o duvarlara, beni ben kılan olgulara ufak bir rüzgar estirirsem, o zaman içimde bir yangın çıkar ve o her şeyi, benliğimi yakar yıkar. Bir kadın olarak doğuştan bize nakledilen, isteyip istemediğimiz sorulmadan bize ait gösterilen normlar vardır. Bir feministim deyip burada kadın haklarından bahsetmeye niyetim yok. Olur da zamanım olursa onu da ayrı ayrı konuşuruz. Benim burada belirtmek istediğim, istemeden kendimizi soktuğumuz kalıplar. Biz mi kalıplarımızı oluştururuz yoksa kalıplar mı bizim için seçilir ve biz ona göre mi yoğrulup şekil alırız, işte beni düşündüren bu. Kimse kırılıp gücenmesin ama zaman, mekan, ortam genellikle kadınları (bazen erkekler için de geçerli olabiliyor) kalıplara iter. Olduğumuz benliği gizleyip o kalıba göre şekillenmemiz ve o olmamız beklenir. Bunun iyi ve kötü yönlerinin olduğu aşikar ve ben bunları da sizinle tartışmak niyetinde değilim. Buğday olarak başladığı öyküye taş fırın bir ekmek olarak çıkan bir ekmeğin öyküsü de değil anlatmak istediğim ama benzerliklerin olmadığını söylemek de yanlış olmaz. Bu benzerlik sadece buğdayın ağır başlığından mıdır bilinmez ama boynu bükükken sert değirmenlerde ezilerek pişirip, taş fırın ekmek yapmakla bizim benliğimizi alıp bambaşka birine sokmak aynı gibi gelir bana. Bizi biz yapan şeyleri, bazen kendimiz belirleriz bazen de çevremiz belirler esasen. Bazen normlar toplum tarafından dayatılmadığı zaman, benliğimizin oluşmasında insanların koymadığı sınırları koyan gerçek biz değil miyiz? O kalıplara uyup uymama seçimini de belirleyen yine gerçek biziz dersem fazla mı ileri gitmiş olurum? Beni sizden ayıran ne? Düşüncelerim mi? Asla. Herkes belki de birçok kez aklına getirebilir bunları. Beni ben yapan düşüncelerimi ifade ediş şeklim. Aynı şeyi aynı anda birçok kişi düşünebilir ama eyleme farklı şekillerde dökerler çünkü bizi biz yapan, içimize konulan sınırlar, döküldüğümüz farklı kalıplardır. Zincirlerimiz hatta zincirlerimizin uzunlukları bile farklıdır. İşte budur herkesi bazen farklı kılan, bireyselleştiren, farklılaştıran. Peki, bu zincirler ya da sınırlar aşılamaz mı? Kitaptaki (Bir Kadının Hayatından Yirmi Dört Saat) baş karakterimiz (Mrs. C.) nasıl bir günde başka biri olup hayatına başka biri olarak devam ettiyse bilhassa aşılır. Peki aşılırsa biz biz olmaktan çıkar mıyız? İşte beni düşündüren bu. Kendi hayatımda sınırları kalın olan biri olarak bu normlarımı yani sınırlarımı aşma düşüncesi bile beni korkutur. Hatta o kadar korkutur ki utanır, acaba kim olduğumu unutmaya mı başladım diye ürkekçe düşünürüm. Bu sınırlar tabi ki de aşılabilir şeyler, soyut kavramlar belki, olmayan bir şeyi yine olmayan bir sınırla aştığımız zaman kimse bizi durdurup 'Hey, sen iki adım geri!' demez ama bunlar zıt kuramlarsa o zaman iş değişir. Hatta bu durumunun seyrini ve olayın ciddiyetini bazen maalesef kadın ya da erkek oluşumuz bile değiştirir. Çünkü bir kadının yaşamını zincirleyen, arzularını yaşamasına engel olan bazı şeyler var belleklerde. Bu artık açıkça yapılamasa da toplum normu olarak adlandırılan ve bir kadının kadın kimliğine ulaşması için temel bir basamak olarak nitelendirilen bu kalıplar... Kitaptaki gibi bir kadının aşkı uğruna birisine kaçması büyük bir ayıp olarak görülürken, aynı şeyi bir erkeğin yapmasını aynı telaşı uyandırmaz bizlerde. O en başında söylediğim kalıplara bizi zorla sokmadılar muhakkak. Bunu ince ince yaptılar, bizim haberimiz olmadan yaptılar. Yaptılar ki o içimize kazınsın ve gerçekten de o olalım. Ama ya gerçek biz? Ya gerçek duygularımız, hissettiklerimiz? Ben Bir Kadının Hayatından Yirmi Dört Saat'i okuduğumda da bunu gördüm. Bizim bazen tutkularımıza yenik düşmemizin gerekçesi, kendi benliğimize geri dönmek istememiz gibi geldi bana. Mrs. C.'nin tanımadığı bir adama olan aşırıya kaçan bu çabasının nedeni, kendi bile ilk seferde anlamlandıramadıysa da gerçek tutkularıydı. Kalıplar ve zincirler bir anlık tutkuyla yıkılır mı diye sorarsanız cevabım evet olacaktır. Biz kendimize dönerken (bazen şeytana uymak diye de adlandırılır ki aslında kendi hatamızı ört pas etmek için onun adını kullanırız çünkü kolaydır) şu ana kadar oluşturduğumuz bütün duvarlar, ilmek ilmek ördüğümüz bütün benliğimiz birden yıkılır ve 'kaybolma' başlar. İşte o zaman sorarız 'Ben kimim?' diye, 'Tanrım bana yardım et, kayboldum.' diye yalvarırız. İşte o boşluk öyle bir yakar ki canımızı ölmek isteriz, ama yaşamak daha tutkulu gelir, sonra pişmanlık duygusu birden kendini gösterir. Yaptıklarımız bozuk teyp gibi döner durur. Olaylara milim milim, ince ince odaklanır ve beni bu duruma iten tutkunun kaynağı ne diye ararız. Tıpkı Mrs. C.'nin dibe vurup tekrardan doğması, hayata tutunmaya çalışması ve bu olanları birisine anlatarak içini rahatlatmaya çalışması gibi. Aslında anlatarak suçumuzu hafifletmeye çalışırız. Çünkü sorunun cevabı, gerçek benliğimizdir. Ama gerçek benliğimizin o kalıpların dışında kaldığını kabul etmemiz, yaptığımız hatanın daha da büyümesine yol açar diye düşünüp korkar, susarız. Ne kadar sert esti diye düşünürüz rüzgarlarımız. Sonra ne mi olur? Unuturuz tabi ki. Yoksa arafta kalırız ve bu başkaları tarafından kişiliksiz olmak olarak algılanır ve bu bizi daha da büyük bir uçurumun kıyısına iter. O zaman bekleyelim; geçsin dakikalar, saniyeler aksın. Aksın ki biz bizi unutalım. Merve Nur Aksakbağı