GEÇMİŞTEN BUGÜNE: SUÇLUYORUZ!

''İtham Ediyorum'', ''Suçlusun'' veya ''Suçluyorum''... Üç başlık da bize sadece Fransız tarihinin en önemli olaylarından birini değil, tüm dünyaya ders verebilecek nitelikte bir makaleyi hatırlatmaktadır. O dönem Fransa'da Dreyfus'a yapılan haksızlık, bana günümüzde bazı devletlerin kendi çıkarları ve istekleri doğrultusunda belirli kesimlerden insanları nasıl harcadıklarını anımsatıyor. Zola, Fransa cumhurbaşkanına yazdığı mektup ve gazetede yayımlanan bu makalesiyle sadece iyi bir yazar değil, aynı zamanda insan haklarını savunan bir aydın olduğunu da kanıtlıyor. Peki, bu makaleden ne çıkarmalıyız? Günümüzle ilişkilendirebilir miyiz? Zola, bu mektupta Dreyfus'un neden suçlanamayacağından açıkça bahsediyor ve bunu korkmadan yapıyor. Dönemi bilen birisi şunu rahatlıkla anlayabilir ki eğer bir insan böyle bir başkaldırıya yelteniyorsa, alacağı cezaya da razıdır. Zola, ceza alacağını bilse de sorumluluktan kaçmıyor ve yazısının arkasında duracağını vurguluyor. ''Benim tek bir tutkum var, öylesine çok acı çekmiş ve mutluluğu hak etmiş olan insanlık adına, ışık tutkusu. Ateşli karşı çıkışım ruhumun çığlığından başka bir şey değil.'' diyor Zola. ''Beni ağır ceza mahkemesine çıkarmayı göze alsınlar ve soruşturma gün ışığında, apaçık yapılsın. '' diye ekliyor. Adaletin düzgün çalışması durumunda, her şeye hazır olduğunu da, mutluluğu hak eden insanlara ışık tutma ihtiyacını da çok güzel bir şekilde belirtiyor. ''Gerçeği söyleyeceğim. Benim görevim konuşmak, suç ortağı olmak istemiyorum. Yoksa gecelerim orada, işkencelerin en korkuncu içinde, işlemediği bir suçun cezasını çekmekte olan suçsuzun hayaletiyle dolup taşacak.'' sözü bana Amerika'daki sıcacık yatağını bırakıp, Suriye'de yardıma ihtiyacı olan insanları iyileştirmek için gelen ve bunu tutkuyla yaptığını ifade eden, bunu yaparken varlığının sebebini bulduğunu düşünen Peter Kassig'in ''Eğer ölürsem, en azından şunu anlamalısınız ki acıları azalttığım ve ihtiyacı olan insanlara yardım ettiğim gerekçesiyle gidiyorum, kendimi böyle teselli edebilir ve bunu bilmenin rahatlığını yaşayabilirim.'' sözünü anımsatıyor. Dönemleri ve koşulları da göz önünde bulundurduğumuzda rahatlıkla görebiliriz ki ikisi de kendilerine göre doğru olanı yapma yolunda, cesur ve korkusuzca davranmışlar. Zola, bu mektubuyla kişisel tepkisini ortaya koyduğu kadar diğer aydınların da almaları gereken sorumlulukları gün yüzüne çıkartıyor. Hacmine rağmen çok fazla şey öğreten makalenin bulunduğu bu kitabın, cezalandırılmayı sus pus oturmaya tercih eden bir adamın günümüzde bize nasıl yardımcı olabileceğinden bahsetmemiz gerekirse şunu da belirtmeliyiz; bu kitapta geçen Dreyfus olayı o günlerde çok ses getiren bir olaydı. Bugün etrafımıza baktığımızda rahatlıkla görebiliriz ki hemen hemen her gün haksız yere cezalandırılan insanlar acı çekiyor. Öte yandan gerçekten zarar veren insanlar rahat rahat yaşayabiliyorlar. İşte bu yüzden bu makaleyle günümüzde yaşadığımız olaylarla, sebepsiz ölümlerle veya birilerinin çıkarlarına uymadığı için bastırılan düşüncelerle, bu düşünceleri savunan insanların hapislerde çürüyüp gitmeleriyle bağdaştırmak yanlış olmayacaktır. Demek ki güç sahibi olan bir kurum veya insan, dönem farkı gözetmeksizin kendilerini korumak için gözlerini kırpmadan adaleti harcayabiliyor, kanıtları yok edebiliyor ve durmaksızın insanları yanıltabiliyor, aldatabiliyor... Zola makalesinde dürüstlüğe çok önem veriyor. Doğrularla hareket etmesi, haksızlıklara karşı savaşmasını yansıtıyor. Detaylı bir şekilde ilerleyen makalenin sonlarında Zola'nın dilinin sertleştiği, ve durumu ağır bir tavırla eleştirdiği görülüyor. Normalde sivri dil beni rahatsız eder, ama Zola'nın argümanı o kadar güçlü ve Zola bazı insanların hakları uğruna çıktığı yolda o kadar cesur ki yazısı beni hırslandırıyor. Somut örnekleri makalesi için ne kadar hazırlandığını ve bu işi ne kadar ciddiye aldığını okuyana hissettirebiliyor. Takvim hangi yılı gösterirse göstersin, haritada hangi bölgede olursanız olun Zola'nın mektubunun ve makalesinin sonlarına doğru belirttiği suçlamaları iyice anlamalı ve bu tür durumlar başımıza geldiğinde korkup bize zarar gelene dek bir yerlerde saklanmak yerine, Emile Zola gibi cesur davranmalıyız. Bunları yazdıktan sonra Niemöller'in kelimeleri kaynaktan kaynağa değişmekte olan o meşhur satırlarını sizlerle paylaşmazsam ayıp olur diye düşünüyorum. ''Önce komünistler için geldiler, sesimi çıkarmadım; çünkü komünist değildim. Sonra sosyalistler için geldiler, sesimi çıkarmadım; çünkü sosyalist değildim. Sonra sendikacılar için geldiler, sesimi çıkarmadım; çünkü sendikacı değildim. Sonra Yahudiler için geldiler, sesimi çıkarmadım; çünkü Yahudi değildim. Sonra beni almaya geldiler, benim için sesini çıkaracak kimse kalmamıştı.'' - Martin Niemöller Zola, Emile. Suçluyorum. İstanbul: Can Yayınları, 2007