MECBURİYETTEN

Farkına vardığım andan beri kafamda oluşan sorulara aradığım cevaplar bu kağıttaki karamalarımın ta kendisidir. Soru ise şu: "Gerçekten hür müyüz?". İradelerimiz hür mü, bu iradelerimizin yöneldiği tercihler hür iradeyle yaptığımız tercihler mi? Aslında farkındalığım çok sıradan ancak üzerine düşünüldüğü zaman şaşırtıcı olabilecek bir cümleyle başladı. Arkadaşımın bir akşamüzeri acıkmasının ardından sarf ettiği "Şu karşıdaki markete bağımlı olmaktan nefret ediyorum" cümlesi zihnimdeki her şeyin tetikleyicisi oldu. Gerçekten aslında hayatımızdaki birçok şeye bağımlıyız, ihtiyacımız olmasa bile. Yediklerimize, içtiklerimize, giydiklerimize bağımlıyız ve en korkutucusu kendimizi içine hapsettiğimiz sahte sanal dünyalara bağımlıyız. Telefonlarımızın sosyal platformlarla bize sunduğu beğenilme duygusuna bağımlıyız. Hatta bu bir kısır döngü gibi hayatlarımızı sonsuz bir kuyuya atıyor. Beğenilmek için sosyal medyanın sunduğu bütün yenilikleri takip etmeyi hatta en önce sahip olmayı istiyor, bunu yapınca da daha çok beğenilmeyi istiyoruz. Beğenilme bağımlılığımız yenilenmeyi, yenilenme de daha çok beğenilmeyi tetikliyor adeta. Oysa mütevazilik sadece anlamını bildiğimiz, yaşatamadığımız bir kelime olarak maziye gömüldü çoktan. Popüler kültür tarafından şekillendirilen, hür olmayan iradelerimiz artık saplandığı yerden çıkamaz halde. Hiçbir zaman elimizi uzattığımız şeyin değerini bilemez veya o şeye ihtiyacımız olup olmadığını düşünemez hale geldik. Örneğin, dolabınızda kaç çift ayakkabınız var, kaç gömleğiniz var? Cevabınız eğer "Bilmiyorum ki" ise yüksek ihtimalle siz de bizdensiniz, iradesi hür olmayanlardan. Çünkü bizim cevabımız hiçbir zaman "Sahip olduklarım bana yetiyor" olamadı. Her zaman bir şeylere daha ihtiyacımız oldu, olmasalar yokluğunu hissetmeyeceğimiz birçok şey. Bizim için tutumluluk mağazada beğendiğimiz iki şeyden birini bırakmak oldu. Bıraktığımız eşyanın güçlü irademizin sembolü olduğunu sanarak, elimizdeki bağımlılığımızla kasaya gider ve yine çok düşünmeden bedelini öder oradan çıkarız. Savaşı kazandığımızı düşünürüz genellikle ancak ne yazık ki en büyük zaafımızı bir kere daha kanıtlamışızdır. Aslında aklıma şu soru da gelmiyor değil: Ya ben tercihlerimlerimle mutluysam, ya bunlar beni ben yapan şeylerse? Ancak cevap adeta bir karşı argüman olarak beliriyor yine: Ya bunlar seni sen yapan şeyler değilse, ya bunlar olmadan yaşayamayacağına inandırılıyorsan? Kimse bir çift ayakkabısı eksik olsa ölmez, değil mi? "Ama olmaz, kombinim tamamlanmaz o ayakkabım olmazsa" demez misiniz? İşte bizi biz yapan şey artık farklı renklerimiz değil, "en" olabilmek. Eğer "en" tarzsan, sıradışıysan, havalıysan bir kimliğin olabilir. Ancak sahip olduğun sıfatın başından "en" kelimesini kaldırdığın an sen artık sıradansın. Kimliğinin, renginin bir önemi kalmaz. Sonuç olarak ise bizler yaşadığımız çağın sunduklarıyla birlikte bağımlanıyor ve onların kölesi oluyoruz. Özgürlük sandığımız şeyin içinde kendimizi birçok şeye bağlıyor, onlara mecbur gibi yaşıyoruz. Kendimize yeni fırsatlar oluşturmayı, kendimize özgü olmayı denemek yerine kolay olanı ve beğenilen olmayı tercih ediyor; gözleri kendimize çeviremediğimiz sürece mutlu olamıyoruz. Halbuki aradığımız mutluluk içimizdedir. Bizi biz yapan tükettiklerimiz değil, ürettiklerimiz. Ürettiğimiz gülümsemeler, ürettiğimiz çözümler, fikirler ve tabii ki ürettiğimiz renkler. Mesela, bazen derste hocanızın söylediklerini dinlerken anlattığı şeyi ne kadar farklı anladığınızı düşünürken bulabilirsiniz kendinizi. Bir bakarsınız ki hiç kimse sizin gibi düşünmemiştir. İşte o an aklınıza gelen fikirler, baktığınız pencere gerçek sizsinizdir. Önemli olan bir şeyi nasıl yapmanız gerektiği değildir, önemli olan sizin kendi yöntemlerinizle aynı sonuca nasıl ulaştığınızdır. İşte bu yüzden size doğrudan veya dolaylı empoze edilenleri artık fark etmelisiniz. Siz mecbur değilsiniz, mecbur olduğunuzu sandığınız şeyler vazgeçilmez değil. Zaten ölümün olduğu bir hayatta herhalde hiçbir şey vazgeçilmez değildir. İşte bu yüzden bırakın soluk yaşamayı, kendinizin farkına varın ve dünyayı renklendirmeye başlayın! Beyzanur Karaman