Özne

Bu yazımda sizlere Jean Paul Sartre'ın Öznellik Nedir kitabının beni hangi düşüncelere sürüklediğinden bahsedeceğim. Yeterince öznel miyiz? Veya hep aynıya doğru mu gidiyoruz? En son ne zaman farklı bir insan gördük? Etrafımıza baktığımızda aslında öznelliğin genellikle olmadığını görüyoruz. Herkesin hayatı aynı başlar ama o hayatta neler yaşadığımız bizim farklarımızı ifade eder. Aslında doğarız ve ölürüz ama önemli olan arasındakilerdir. Şimdi öznellik nedir diye düşünmek istiyorum. Öznellik insanın kendi düşüncesini kendi yoluyla düşünmesi anlamına gelir bence. Peki, bu öznelliği çevremizde görebiliyor muyuz? Doğuyoruz yürümeyi öğreniyoruz, konuşmayı öğreniyoruz ve daha neler neler yapmayı öğreniyoruz. Sonra okula başlıyoruz. Ardından ortaokul geliyor. Orada diyorlar ki eğer düzün bir yaşama sahip olmak istiyorsan iyi bir liseye gitmek zorundasın. Lisede diyorlar ki eğer iyi bir yaşantı sürmek istiyorsan iyi bir üniversiteye gitmen gerek. Sonra eğer iyi bir iş istiyorsan iyi bir şekilde mezun olmalısın. Ardından gelen iyi çalış ki iyi yerlere yükselip emekliliğin düzgün olsun demek. Kısacası hayat başka kişilerin bize söyledikleri hayat standartlarında yaşamaktan başka bir şey değil. Hayatımız sona erinceye kadar yapılanların farkını görmek çok zor. Kimse demiyor ki çık dolaş ülke ülke başka yaşayışlar, başka insanlar tanı. Ama nedense kimsenin cesareti buna yetmiyor onun yerine kapalı kutular içinde kalmayı tercih ediyoruz. Dediklerim belki klişe gelebilir ama sorun bu klişe olgunun varlığını umursamadan yaşamamız. Şimdiki zamanlarda insanlar birbirini umursamadan sadece kendileri için yaşamaya çalışıyorlar. Başkasına güzel görünmek için giydiklerimiz aslında kendimize çıkar sağlamak için yapılan bir işten farkı yok. Sonuç yine aynı kapıya çıkıyor farklı olan, örneğin farklı bir giyim kuşanımda bulunan kişiye o nasıl giysi, neden böyle şeyler giyiyorsun gibi eleştirilerde bulunuyor artık insanlar. Ya bizim gibi ol ya da dışlan diye de özetleyebiliriz aslında. Öznelliğin sonunu aslında istemeden biz getiriyoruz. Farklı gördüğümüz an anında karşı çıkıp kötü kötü düşüncelere dalıyoruz amacımız kötülük olmasa da. Çünkü en baştan beri gördüğümüz veya bize anlatılan bu. En basitinden günümüzün en kolay erişilebilir iletişim aleti olan televizyona baktığımızda içeriğinin bize bu görüşü dayatmaktan sanki başka bir şey olmadığını görüyoruz. Dizilerde hep zenginliğe karşı fakirlik, eğlence programlarında moda eleştirisinden başka bir şey göremez olduk. Peki, bu dayatmalar arasında biz kendimiz için neler yapabiliriz? Öncelikle kim olduğumuzu, neleri sevip nelerden hoşlanmadığımıza ilk önce karar vermemiz gerek bence. Yani kendimiz olan özneyi bilmek gerek. Ardından bu sevdiklerimiz ve sevmediklerimizi okuyup öğrenmemiz gerek çünkü bir yaşam felsefesine sahip olmak gerek. Ben şucuyum bucuyum diyerek bir sonuca varılmadığı anlamamız gerekiyor. Kendi düşüncemizi kendi başımıza üretmemiz gerek. Başkasının görüşünü kullanarak kendimizi kısıtladığımızı anlamamız gerekiyor çünkü bu dünya hepimiz için, hepimizin çevreye farklı bir açıdan bakması için. Başka bir sorun da eğer sürekli eylemlerimizi sanki başkaları için yapıyormuş gibi yaparsak belirli bir süre sonra sıkılmaya ve depresyon dediğimiz noktaya varırız. Monoton değişmeyen ve kendini hiç düşünmeden sadece dışarısı için yapılan eylemlerin sonucu insan sağlığına bir faydası olmadığını düşünüyorum. Günümüzde artan depresyon oranını da bu yüzden arttığını düşünüyorum. Çünkü sorun insanların kendi benliğinden uzak kala kala artık aynı olmaya başladılar ve bu insanların sağlığını doğal olarak kötü bir şekilde etkiliyor. Kabullenemesek de belki de kurtulamayacak olsak da bu gerçeği reddedemeyeceğimizi düşünüyorum.