ADALET

Sabahattin Ali'nin 1937 yılında kaleme aldığı Kuyucaklı Yusuf adlı yapıtta toplumsal yapıdaki bozukluklar, ahlaki yozlaşma ve aidiyetsizlik gibi birçok tema işlenmiştir. Eserin ana kahramanı olan Yusuf; dürüst ve saf bir delikanlıdır. Fakir bir ailenin çocuğu olan Yusuf küçük yaşlarda anne ve babasını köyde yaşanan bir olayda kaybetmiş ardından Edremit'ten ayrılıp kentte yaşamını sürdürmeye devam etmiştir. Fakat şehir hayatına alışma konusunda çok sorun yaşamıştır. Yusuf'un kent yaşamında bu denli sıkıntı çekmesinin nedeni köy hayatında karşılaşmadığı adaletsizlik, imtiyaz ilişkileri ve sınıfsal ayrım gibi kavramlara alışamamasıdır. Adaletsizlik kitapta en fazla göze çarpan olgulardandır. Demokratik düzenin yerleşmemesi ve toplumdaki çarpık güç dengelerinden kaynaklanan adaletsizlik, eserde Hilmi Bey ve oğlu vasıtasıyla ele alınmaktadır. Hilmi Bey, oğlu Şakir'i hapisten kurtarmak için karakol çavuşuna rüşvet verip yalancı şahitler tutmuş veoğlunun işlediği suçarağmen hüküm giymemesini sağlamıştır. Ne kadar acıdır ki 21. yüzyılda hala pek çok toplumda hukuk ve adalet sistemi kusursuz işleyen bir mekanizma değildir. Adaletin sekteye uğramasının başlıca nedenleri ise siyasi otoritelerin yargının bağımsızlığına müdahale etmesi, vatandaşların duyarsızlığı ve anayasal eksikliklerdir. Siyasi otoriteler maalesef bazı ülkelerde hukuk ve adalet konularında oldukça etkilidir. Bu durum adaletin tam anlamıyla gerçekleşmesine engel olmaktadır. Bazı ülkelerde hakim ve savcılar nihai kararlarını verirken siyasi otoriteleri de hesaba katmaktadırlar çünkü her an işlerini kaybetme ya da iş yeri değişikliği gibi olaylarla karşılaşabilmektedirler. Adaletin sağlanabilmesi için siyasi kurum ve kuruluşların yargı kararlarına uzak durması gerekmektedir. Çağdaş uygarlık seviyesine erişebilme, hukukun üstünlüğünü kabullenmekten geçer. Hukuki süreç hiçbir kişi ya da kurum tarafından etkilenmemelidir. Öte yandan tutuklama ve yargılama süresinin uzun tutulmaması ve kararlarınivediliklealınması, gecikmiş adalet kavramını vebukavramıngetireceği sakıncalarıKorkmaz, 2 ortadan kaldıracaktır. Anayasa, adaletin en önemli unsurlarından birisidir. Bu nedenle az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkeler, gelişmiş ülkelerin anayasasını örnek alarak, tüm kişi ve kurumların hak ve özgürlüklerini ve tüm cezai uygulamaları en ince ayrıntısına kadar kapsayan bir anayasa hazırlamalıdırlar. Bunun yanı sıra hakim ve savcıların hiçbir maddi kaygılarının olmaması ve verecekleri kararlarda çevre faktörlerinden etkilenmemeleri için gerekli her türlü ortamın sağlanmasına özen gösterilmelidir. Gelişmiş ülkelerde hakim ve savcı ücretlerinin yüksek tutulmasınınana sebebi, hakim ve savcıların rüşvet ve başka faktörlerden korunmalarını sağlamaktır. Adaleti zedeleyen unsurlardan bir diğeri ise kişilerin duyarsızlığıdır. Bireyler çevrelerinde gerçekleşen adaletsizliklerle ilgili tepkisiz kalmamalı ve protesto haklarını demokratik çerçeveler içerisinde kullanmalıdır. İnsanların hak ve özgürlükleri konusunda bilinçlendirilmeleri gerekmektedir. Bu noktada sivil toplum örgütlerine, ailelere ve eğitim kurumlarına önemli sorumluluklar düşmektedir. Aileler çocuklarına küçük yaştan itibaren adaletin önemini aşılamalı ve onlarıhak veözgürlüklerkonusunda bilinçlendirmelidir. Adaletsizliğin ve hukuksuzluğun hüküm sürdüğü her yerde toplumsal değerlerde yozlaşma ve ahlak çöküntüsü başlar. Daha da kötüsü, vatandaşların geç gelen ya da hiç gelmeyen adaleti kendilerinin sağlamaya çalışmasıdır. Bu durum hukuksuzluğu daha da artıracak ve toplumsal bütünlüğü zedeleyecektir. Adalet toplumsal yapının temel taşı ve gelişmişliğin olmazsa olmazıdır. Bu nedenle bütün vatandaşlar adaletin öneminin farkında olmalı ve çevrelerindeki olaylara duyarsız kalmamalıdır. Siyasi otoritelerisehukukave adalete müdahaleetmemelidirler. Unutulmamalıdırki yargısı çökmüş birülkenin kendisi de çökmeye mahkumdur!