Şevki Gavrem Kulkuloğlu

Paylaştıkça Çoğalmak Varken, Küçük Girdaplarda Boğulmak Nedir bizim bu mutlu son beklentimiz? Neden bu beklenti? Çocukluğumuzdaki hikayelerin, masalların hep mutlu son ile bitmesi bizi gerçek hayattan, hayatın adaletsizliğinden ve acımasızlığından korumak için midir? Bu bizi gerçekten korur mu hayatın acımasızlığından? Yoksa gerçek hayatımızın ilerleyen yıllarında, her zaman mutlu sonlar yaşayamadığımızda oluşacak hayal kırıklıkları zincirinin ilk halkası mıdır? Çocukluğumdan beri böyle mutlu son ile biten hikayeler, masallar, çizgi filmler ile büyümenin getirdiği bir beklenti oluştu bende, artık kitap okurken, film izlerken bir dönüm noktası bekliyorum, o noktadan sonra hikayede hiçbir şeyin kötü gitmeyeceği, her şeyin karakterler için iyiye gitmeye başlayacağı bir nokta. Eğer bir dönüm noktası olmaz ve bir de mutlu son ile de bitmiyor ise hikaye, bir şeyler hep yarım kalmış gibi geliyordu. Gogh, Vincent van. Old Man in Sorrow(Sonsuzluğun Eşiğinde). 1890. Yağlı boya. Kröller-Müller Müzesi, Hollanda. İnsancıklar'ı okurken de böyle bir beklenti içerisindeydim, bir dönüm noktası bekliyordum Makar ve Varvara'nın, o yoksul insanların hikayesinde. Birbirlerine kavuşmalarını bekliyordum, yoksul, acınası hayatlarının biraz olsun normale dönmesini bekliyordum kitabın başındayken. Fakat okudukça farkına vardım ki benim beklediğim gibi bir mutlu son ile bitmeyecekti kitap. Çünkü ben bir hikaye, bir masal, bir kurmaca okuyormuş gibi okuyordum kitabı oysaki Fyodor Dostoyevski bir kurmaca yazmamıştı, resmen gerçek hayatı, hayatın acımasızlığını, güzel bir şekilde kaleme almıştı. Okurken kitabı, ana karakterlere acıyordum, içim sızlıyordu her satırda. Sonra hikaye ilerledikçe, ben daha kötü bir duruma gelemezler herhalde derken Dostoyevski gerçek hayatı yüzüme vuruyordu kapkara kaleminden çıkan her kelimeyle. Hayatın onlar için acımasız olduğunu anlamıştım ama bana en çok dokunan Makar'ın giydiği kıyafetlerin eski, yamalı olmasının onun çevresindeki insanların onu yargılamalarına yol açması oldu. İş yerindeki çalışma arkadaşları, komşuları, hatta evde çalışan hizmetliler bile dalga geçip, aşağılıyorlardı onu. Borç para istemek için kime gitse önce üzerindeki kıyafetlere bakıp ona göre değerlendiriyor olmalarıydı okudukça insanlığımızı öldüren. Majesteleri ile karşılaşıncaya kadar hiç kimse acımamıştı Makar'a. Majesteleri ile karşılaşması ise onun hikayedeki dönüm noktası oldu. Ana karakterlerimiz birer dönüm noktası yaşamışlardı hikayede ama benim umduğum gibi değildi pek. Mutlu sonlara alışan ben, bu iki karakterin birbirlerine kavuşması ve sefaletlerinin bitmesini umarken ikisi de birbirlerinden ayrı yaşamıştı dönüm noktalarını. İşte hayatın gerçek yüzü, acımasızlığı ikisi de birbirlerini ne kadar severlerse sevsinler önlerinde berber olabilecekleri bir yol yoktu ve hayatın akışına kapılmaktan başka çareleri olmayan bu ikilinin hikayesi Varvara'nın başka bir adamla evlenmesi ile bitti. Kitabın kapağını kapattım, ancak bitmemişti aslında bendeki fırtınası. Sonra sadece ağlamak istedim, hüngür hüngür ağlamak! Nedendi bu zulüm? Nedendi bu ihtişam yarışı? Neden insanlar her konuda birbiri ile yarışıyordu, hatta yarışmakla kalmayıp birbirlerini buna göre yargılıyor, hatta aşağılıyorlardı? Neden? İnsanları dış görünüşlerine göre, kılık kıyafetlerine göre, maddi durumlarına göre yargılamak, onları kıyafetleri eski, maddi durumları kötü diye aşağılamak nedendi? İnsanları küçük düşürmek ne zaman bir marifet olmuştu? Dört harften oluşan bir kağıt parçasına verdiğimiz değeri neden birbirimize veremiyorduk? Ne zaman biz bu hale geldik? Nasıl geldik? Acıma duygumuzu ne zaman yitirdik? Ne zaman empati duygumuzu yitirdik? Ne zaman insanlığımızı yitirdik? Hayat standartları kavramı var olmaya başladıktan sonra oldu her şey. O kulvarda da yarış başladı tabii ki. Herkes hayat standartlarını yükseltmek için çalıştı. Ama bir noktadan sonra bozuldu bu döngü, hayat standartlarını korumak için çalışmaya başladı herkes. Kimse kimsenin elinden tutmaz oldu. Paylaştıkça çoğalan, artık üzerine oturdukça korunur zannedilmeye başlandı. İşte tam bu nokta oldu her şey paranın değeri arttıkça insanlık değer kaybetmeye başladı. Belki ülkeler, ekonomiler, sektörler gelişti paranın da önemi arttı ama bir kağıt parçasına gereğinden çok değer verildi çok. Bir akrabamız, arkadaşımız, komşumuz borç para istediğinde onların ne durumda olduklarını hiç düşünmeden reddedecek kadar değerliydi para. İşte insanlığımızı o zaman yitirdik, paraya bir arkadaşımızdan, bir insandan daha fazla değer verdiğimiz zaman. Dediğim gibi paylaştıkça çoğaltmak varken, küçük girdaplarımızda boğulmaya başladık.