Kesik Kalan Sözcükler

İletişim çağında yaşıyoruz. Her şey anlık gerçekleşiyor, devinim içindeki dünya bu iletişmeye kendini alıştırmaya çalışan, çabalayan çokça yeltenen canlılarla dolu. Arada gezinen bin bir ulağın telefon, internet diye çağırıldığı bir dünya bu. Hayek'in kendiliğinden doğan düzeninde olduğu gibi her bir var olan nesne bu ulaklarla değişim halinde. Bugün moda olan yarın köhne, dün yeni olan bugün püskümüş oluveriyor. Tüm bu iletişimin temelini kurduğumuz dile ne oluyor? O da eskiyor mu, onun da modası geçiyor mu? Kuşkusuz o da kendiliğinden zorla veya güzellikle değişiyor. Sözcükler her gün yeni anlamlar kazanıyor bazıları moda oluyor dün anlık diye addedilen bugün spontane oluyor. Her moda sözcükle Türkçe bir yara bandı daha kazanıyor, oysa ilk fırsatta onu bereleyen moda değilmiş gibi. Kelimeler "kamuya" değil "halka" empoze ediliyor ancak sözcüklerse yorgun bir biçimde türetilmeyi, kamuyla buluşmayı bekliyor. Ve insan soruyor madem bir şey moda olacak niye o moda bizden olmuyor da Paris'ten, Londra'da kopup Türkçeye yamanıyor? Yılların eskitemediği sözcükleri bir çırpıda söküp atıyoruz onların çığırışlarına kulak tıkayıp "bye bye" diyoruz, umursamaksızın. Oysa "bye bye" ın kendi başına anlamı dahi yok "seninle olsun" demek. Kim benimle olsun dedin diye sormak istiyorum maalesef yine sözcükler kesik. Öyle yapmasak yüzyıllar boyu kullanılan tamlamaların "güle güle"nin "uğurlar olsun"un ne eksiği var ki, o yüce moda dışında? Bu anlamlı yapıların bizi yansıttığını göremiyor muyuz? Gözü yaşlı bir Türk anasının oğluna güle güle, sağlıcakla kal dediğini, konuğundan ayrılan ev sahibinin yüzündeki gülümsemeyle uğurlar olsun dediğini duyumsayamıyor muyuz? Belki de duygularımız da modalaşmış bu saf hislerden arınmıştır, Türkçeden arınırken? Katılaşmış modamız Türkçenin denklemsel yapısına katık oluyor, bir tahta kurdu gibi onu tüketiyor. Adım adım sözcükleri kesiyor, düşüncelerimizi yok ediyor. İnsan beyni anıların, belleğin türlü etkileşimi ve gözlemleri yoluyla yeni buluşlar yapan üreten bir temeldedir. Yani ne kadar çok bu anılar arası birleşim ve etkileşim gerçekleşebilirse o kadar yeni, ışıldayan düşünce doğar. Bu çıkarımlarda dilin etkisi ise kocaman ölçektedir çünkü temel düşünceyi ortaya çıkardıktan sonra ardıl yapıları dil sayesinde kurarız başkasına değil önce kendimize düşüncelerimizi dil ile açıklar bu sayede öglerimizi(fikirlerimizi) geliştirme olanağı buluruz. Türkçe ise matematiksel yapısı aracılığıyla bu oluşuma büyük katkı sağlar çünkü değişik kavramlar arası etkileşimi kolaylaştırarak bellekte kolay bir iletişim oluşmasına neden olur. Oysa bizim dilimizi zoraki moda adı altında başkalaştırmaya çalışmamız ancak bu eşsiz yapıyı yok etmekle sonuçlanacaktır. Örneğin Esperanto'nun geliştirilmesini incelediğimiz zaman basit, kolaycı bir dile olan gereksinimi görürüz. Buradaki vargım şu ki Türkçe türetimlerde bulunmak yerine dışarıdan itekleme sözcükler almak yalnızca kendimize değil tüm bir düşünce birikimine ve gelişimine zarar veriyor, onu artatıyor(harap ediyor). Bizi kendimizden, kendi düşüncelerimizden uzaklaştırıyor. Kavramlara ve anlamlara öz dilimizden türetimler bulabileceğimizi gösteren en önemli örnek belki de İbrani Dil Enstitüsü. Her yıl yaklaşık sekiz bin yeni sözcüğü dirilten veya türeten bu enstitü dünyadaki bütün dil kurumlarına örnek olmalıdır. Tabi ki tüm bunlara rağmen bir kimse sorgulayabilir ki dili korumak bu kadar önemli mi eğer öyleyse niçin aydınlar değişik tepeden inme sözcüklerle kendilerini betimliyorlar, neden iş adamları garip sözcükler kullanıyorlar? Muhtemelen, Valery doğru söylüyor entelektüeller karmaşık kavramlarla basit tümceler kurmaya çalışıyorlar. Bunun için de garip, uzayvari sözcükler kullanıyorlar. Ve onların etkisi altındaki kesimlerle bu iş çığ gibi büyüyüp Türkçeyi can evinden vuruyor. Mehmet amcanın konuştuğu matur dil eski, püskümüş, gerici olarak damgalanıp kenara atılıyor. Dazlak kalan Türkçe 900 yıldır nasıl başıboş savruluyorsa yine aynı biçimde kakılmış kalıyor. Peki, tüm bu nedenlere rağmen herkesin ortak dili konuşması herkesin birbirini anlayabilmesi güzel değil mi? Sorun şu ki biz birbirimizi anlayabiliyor muyuz bunun için koşul aynı dili konuşmak mı yoksa aynı düşünceleri değişik biçimlerde paylaşmak mı? "Gönençten" ıraklaşarak "huzura" ulaşmamız olanaksız çünkü önce özümüzü ve kendi toplumumuzu anlayabilmeliyiz. Bu yüzdendir ki sözcükleri kesik bırakmamalıyız dolu dolu Türkçe düşünüp öyle anlamlandırmalıyız. İngilizce, Türkçe, Farsça gibi değişen görüngülerde değil hepimizin insan olduğu düşüncesinin kesinliğinde, insanlık paydasında buluşmalıyız.