"Gök sarı, toprak sarı, çıplak ağaçlar sarı... "

Niğde'den Orta Anadolu'ya giderken tipik bir bozkır betimlemesini işte böyle yapmış Faruk Nafiz. Sarı, çıplak... Çocukluğunu İzmir'de geçiren bir insan olarak her bayramda Niğde'ye - memlekete- giderken ben de hep serzenişte bulunmuşumdur bu sarılıktan ve çıplaklıktan, bozkırın sıkıcılığından. Uzun saatler boyunca arabanın arkasında koyup cama kafamı, o sıkıcı, sarı, kuru, çıplak, uçsuz bucaksız yolları izlerdim fakat bir süre sonra uyumak, zor da olsa en güzel çözüm olurdu. Aradan yıllar geçti, yaş biraz büyüdü. Edebiyata özellikle şiire olan ilgim arttı ve şaşırılacak şekilde zamanında bana eziyet eden yollar şimdi yoldaş gibi gelmeye başladı. Kendimi bulduğum, dinginleştiğim... Sebebi nedir bu değişimin, bu bozkır sevdasının bilmiyorum. Belki bir şekilde ilham kaynağı oldu ya da yalnızlığı, garipliği ilgimi çekmeye başladı, tam olarak ayrımını yapamıyorum. Sonuçta çoğu insana göre tüm işlemlerin uzun sürdüğü devlet daireleri gibi sıkıcı, renksiz ve ruhsuz bu yollar bana çok köklü fakat unutulmaya yüz tutmuş geçmişin kapılarını aralarlar. Yaşadığım bu süreçte yani bu eskiye dönüş veya eskiye merak evresinde beni en çok etkileyen ve benim her zaman elimden tutan Han Duvarları, bana göre Anadolu'yu anlamak için başvurulacak ilk kaynaktır. Zaten bu şiir gerek kafiyesiyle gerek ölçüsüyle gerek de içeriğiyle tam anlamıyla Anadolu'dan doğmuşluğu temsil eder. Şairin de usta üslubuyla aradan yaklaşık yüz yıl geçmiş olmasına rağmen insan bu şiiri okurken kendisini modern şehirden teknolojiden ve kalabalıktan çekip çıkarılmış Anadolu'nun en orta yerinde yapayalnız kalmış gibi hissedebilir. Şahsen ben bu şiiri okuduğumda Faruk Nafiz'in yolculuğunu kendim yaşıyormuşum gibi hissederim. Onun bunalmışlığını, onun yorgunluğunu veya onun kaygılarını çok derin bir biçimde "ben" yaşarım. Böyle bir yakınlık bağı kurmamın bir sebebi belki onun da İstanbul gibi büyük bir şehirden bozkıra geçiş yaparken karşılaştığı Anadolu gerçeğine aşina olmayışıdır. Fakat onun yaşadıklarını kendim yaşıyormuşum gibi hissetmemdeki en temel sebep o coğrafyanın doksan iki yıl öncesine nazaran çok da fazla değişmemiş olmasıdır. Şairin o uzun yol tasvirlerini, o at arabasında hissettiklerini okuyup kendi içimize vurduğumuzda bazı şeylerin hala geçerli olduğunu görüyoruz. Farklılıkları var tabi. Arabamızı çeken atlar yok mesela veya yollarda hanlarımız yerine büyük dinlenme tesislerimiz var. Ama yol aynı, rüzgar, yağmur, ıssızlık, ova, dağ, taş doksan iki yıl öncesiyle aynı. Coğrafi ya da fiziksel benzerliklerin aksine geçmişle günümüz Anadolu'su arasında kültürel ve sosyolojik olarak çok büyük farklılıklar mevcuttur. O zamanki gibi sadece tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü köylerden oluşan bir yer 1 olmaktan çıkmış istenilen düzeyde olmasa bile gelişen ve gelişmekte olan bir yer haline gelmiştir. Ancak bu gelişim ne kadar toplum açısından iyi olsa bile Karacaoğlan'ın Köroğlu'nun yaşattığı "Anadolu ruhunun" varlığını tehdit edip sonunu hazırlamıştır. Han Duvarları işte bu ruhu yaşamamız için bizlere çok güzel bir fırsat sunuyor. Şairin gittiği hanlardaki insan betimlemeleri o zamanın insanı, halkı hakkında bilgi veriyor. Özellikle şiirde öyle bir yer var ki okuyunca gerçek Anadolu insanıyla tanışıyorsunuz ve onun hüznünü yaşıyorsunuz. Faruk Nafiz üç gün süren seyahati boyunca gittiği üç handa üç ayrı dörtlükle karşılıyor. Şiirinde sırasıyla bu dörtlüklere yer veriyor ve Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış'ın acı hikayesini bizlerle paylaşıyor . . . Birdenbire kıpkızıl birkaç satırla yandı; Bu dört mısra değil, sanki dört damla kandı. Ben garip çizgilere uğraşırken başbaşa Raslamıştım duvarda bir şair arkadaşa; "On yıl var ayrıyım Kınadağı'ndan Baba ocağından yar kucağından Bir çiçek dermeden sevgi bağından Huduttan hududa atılmışım ben" . . . Bu akisle duvarda çizgiler beliriyor, Kalbime ateş gibi şu satırlar giriyor; "Gönlümü çekse de yarin hayali Aşmaya kudretim yetmez Cibali Yolcuyum bir kuru yaprak misali Rüzgarın önüne katılmışım ben" . . . Gün doğarken bir ölüm rüyasıyla uyandım, Başucumda gördüğüm şu satırlarla yandım! "Garibim namıma Kerem diyorlar Aslı'mı el almış haram diyorlar Hastayım derdime verem diyorlar Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış'ım ben" 2 Bir kitabe kokusu duyuluyor yazında, Korkarım, yaya kaldın bu gurbet çıkmazında. Ey Maraşlı Şeyhoğlu, evliyalar adağı! Bahtına lanet olsun aşmadınsa bu dağı! Az değildir, varmadan senin gibi yurduna, Post verenler yabanın hayduduna kurduna!.. Arabamız tutarken Erciyes'in yolunu: "Hancı dedim, bildin mi Maraşlı Şeyhoğlu'nu?" Gözleri uzun uzun burkuldu kaldı bende, Dedi: "Hana sağ indi, ölü çıktı geçende!" Yaşaran gözlerimde her şey artık değişti, Bizim garip Şeyhoğlu buradan geçmemişti... Gönlümü Maraşlı'nın yaktı kara haberi. . . . Sözün kısası, özün özü benim için "Han Duvarları" yüz yıl öncesinin Anadolu'suna gitmek o günlerde bugünleri görmek demektir. "Han Duvarları " Faruk Nafiz tarafından icat edilmiş bir zaman makinesidir; geçmişe götüren, geçmişten bugünü aydınlatan, ruhumuzu sapsarı bozkırlarda bırakan... Berk İlbey ŞAHİNTÜRK 3