Söylenemeyenleri söylemek...

Yine farklı bir distopya ile karşınızdayım. Aslında distopyaları pek sevmem, bana hep gerçek hayattan çok uzak gelmişlerdir. Hem düşünce hem de olaylar anlamında. Tabi ki de yine bir önyargı ile başladım bu kitabı okumaya. Ancak benim için bu kitabı diğer distopyalardan farklı olan yönü bildiğimiz sıradan punkçu asi gençleri, kitabının merkezine yerleştirerek edebi bir senfoni kurması. Her ne kadar punkçu asi gençler olarak görülürse görülsün, kitabın başkahramanları olan bu gençler aslında günümüz dünyasındaki şiddeti ve bozukluğu temsil ediyor diyebiliriz. O dünyanın ve biraz da dönemin gerektirdiği gibi davranmaktan ziyade, sistemin açıklarını yakalayıp ona göre hareket etmek herkes için normal bir durum olarak gözüküyor ilk bakışta. Ancak iş şiddete eğilimde ve cinsel açıdan göz yumulamayacak boyuta geldiğinde etiğe uyup uymadığını düşünmemiz de gerekiyor sanırım. Anarşizm ve Vandalizm'in neredeyse eksiksiz olarak işlendiği eser, geçmişin aşırılıklarını ironi yardımıyla insanların yüzüne vurmayı amaçlamış. Hal böyle olunca, eser edebi amaçla değil de daha çok öğüt verme odaklı olarak yazılmış olarak en azından benim gözümde- gözüküyor. Kitabın genelini ele aldığımızda, bireyin ahlakının, aslında devletin ahlakının ışığında sorgulandığını görebiliriz. Bütün yaşanan kargaşalar, ev basılmasının ardından yaşanan tecavüz ve cinayetler ya da sokaktaki yaşlı bir ayyaşın sebepsiz yere dövülmesi bunu apaçık göstermektedir. Eserde insan davranışlarının uçuk noktaları genellikle negatif yönleri- biraz ağır bir şekilde işlenmiş, bunu dememin sebebi ise az önce de bahsettiğim gibi insanlara ders verme içgüdüsü bence. Her kitapta olduğu ana karakterimiz bunda da bir dizi değişimden geçiyor. Ancak buradaki değişim, günümüz distopya genellemelerinden biraz daha farklı. (Sanırım bu da kitabı bir solukta bitirmemin en önemli sebeplerinden biri oldu.) Kitaptaki karakterler ilk okuyuşta çeşitli ve farklı görünse de, aslında bunların farklı dönemlerde iyiyi ve kötüyü temsil ettiklerini söylemek yanlış olmaz. Hatta bazı karakterler ana karakterimiz gibi- çift karakterli olarak gösteriliyor kitapta. Bunun sebebi de - her ne kadar kitapta bu şekilde olmasa da- insanın her zaman kendi davranışlarını şekillendirebilme yeteneğine sahip olduğunun anlatılmak istenmesi. Bu düşüncem kitabın genel içeriğine uymasa da, bu benim blog yazım ve bu da benim öznel düşüncem. Yine kitapta öne sürülen diğer bir fikir ise, insanın davranışlarının olgunluğuna göre değiştiği. *Bunu açıklamam için kitabın içeriğiyle ilgili az da olsa bilgi vermem gerekiyor, o yüzden eğer kitabı henüz okumadıysanız, bu paragrafı atlamanızı öneririm.* Kitabın tahmini olarak ortalarına kadar başkahramanımız Alex'i, bulunduğu dünyanın asi ve terör estiren ergenlerinden biri gibi tanıyoruz. Fakat işlediği cinayetin ardından hapishanede maruz kaldığı kötü durumlar ve ardından üzerinde uygulanan bir takım deneyler sonucunda davranışları değişiyor. Ha bu arada, Alex'in üzerinde uygulanan bu deney, aslında toplumun bulunduğu durumdan nasıl kurtarılabileceğini de gösteriyor eserde. Bu da Anthony Burgess'in kurduğu distopyada etik ve etik dışı olguların birbiri içerisindeki dengelerini korumasını sağlıyor. Son olarak hepsini ele aldığımızda Anthony Burgess'in A Clockwork Orange'ı hayatın, büyümenin ve olgunluğun kısır döngüsünde işlenmiş olması, ayrıca iyiliği ve kötülüğü farklı bir açıdan düşündürmesi yüzünden sevdim. Ama bazı karakterlerin davranışlarının yaşlarına uygun olmadığını ve bunları gayet normal görmelerinin okuyucuyu biraz rahatsız ettiğini düşünüyorum. Belki okunması gereken yüz kitaptan biri değil ama, okuduktan sonra iyiliğe ve kötülüğe asla eskisi gibi bakamayacağınız bir eser. Ç. İnan EGESOY 21400478