BASKI ÇİFTLİĞİ

Ütopik roman Bin Dokuz Yüz Seksen Dört ile tanınan, İngiliz yazar George Orwell tarafından yazılmıştır. Roman, fabl tarzında olup totaliter rejimlere eleştirel niteliktedir. Orwell, yazdığı dönemlerde en çok Sovyetler Birliği'ni yani komünizmi eleştirir. Fabl olduğu için romanın kahramanları hayvanlardır. Hayvanlar, insanlara karşı birlik olup başkaldırırlar ve çiftliği ele geçirirler. Bunu yapmalarının nedeni daha eşit bir ortamda yaşamak istemeleridir. Fakat sonradan, otorite boşluğunu domuzlar fırsata çevirir. Yönetimi ele geçiren domuzlar, kendi diktatörlüklerini kurarlar ve insanlardan daha baskıcı olurlar. George Orwell, domuzların liderini Stalin olarak betimleyerek onun ve rejiminin kusurlarını ortaya koyar. Her ne kadar yazar, kendi döneminden bir olguyu eleştirse de, zamanı olmayan bir kitap olarak değerlendirebiliriz; çünkü bugüne ve yaşadıklarımıza bir ayna niteliğinde. Günümüz dünyasında, hala demokratik bakış açısına oldukça uzak yönetimler mevcut. Sosyalizm ve komünizm hakkında detaylı bir bilgim olmadığı için Marksist ve Leninist düşünceyi değerlendirmem mümkün değil. Ama burada önemli olan, elbette isimler değil. Yazar; özgürlükleri kısıtlayan totaliter düzenin, hayvanlar için -halk için- hiçbir zaman faydalı olmayacağını göstermiştir. Aslında insanların bu hayvanlardan bir farkı yok; çünkü elde edilen güç kişiyi değiştirir. Herhangi bir toplumu düşünecek olursak, o toplumun başına bir kişi ya da hükümet geldiğinde kendi varlığının kalıcı olmasını ister. Bu yüzden uygulattığı yaptırımlarla kendini koruma altına almaya çalışır veya rakiplerini zayıflatmaya yönelik işler yapar. Romanda geçen Napoleon adlı domuz da Snowball adlı bir diğer domuzu çiftlikten sürdürünce, tek güç olarak kalmasını fırsat bilerek halka yönelik kararlar almak yerine kendisini ve destekçilerini muhafaza etmeye yönelik yaptırımlar uygular. Elbette, diktatörlüklerde en büyük çileyi her zaman halk çekmiştir ve bu yüzden, günümüzde bazı diktatörlük düzenleri bulunsa da tarihte daima diktatörlükler son bulmuştur. Önemli olan bir diğer husus ise George Orwell usta bir yazar olduğunu tekrar göstermiştir. Anlam yönünden her ne kadar yoğun ve derin bir kitap olsa da yazar, basit bir hikaye gibi göstermeyi başarmıştır. Ayrıca dili, akıcı ve yalındır. Elbette daha kesin yorumlar yapabilmek için sosyalizm hakkında bilgi sahibi olmak gerekmektedir, ama anlayabilmek için komünizm ve sosyalizm konusunda detaylı bir bilgi sahibi olunması gerektiğini düşünmüyorum. Okuyan herkesin bir sonuca varabileceği şekilde yazılmış. Hayvanların, çiftliği ele geçirdikten sonra ilk yaptıkları şey kuralları belirlemek olmuştu. Bunlardan biri "İki ayak üzerinde duran herkesi düşman bileceksin."di. Şunu herkes anlamıştır ki, olay kaç ayağının üzerinde durduğundeğil, zihnini nasıl kullandığındır. Eşitliği sağlama amacı yerini hırs ve koltuk sevdasına bırakmıştır. E sonuçta, akılsızın başın cezasını "ayaklar" çeker. Uzunca bir zaman geçtikten sonra; ayaklananlar öldürülmüş, geride kalanlar ise hangi yönetimin daha baskıcı olduğunu artık idrak edemez olmuştur. Daha önceden belirlenen kurallar kaldırılmış ve tek kural geçerli kılınmıştır: "Bütün hayvanlar eşittir, ama bazı hayvanlar diğerlerinden daha eşittir." Bu durum gerçekten de bugünün totaliter toplumlarında görülmektedir. Demokrasi gücü elinde bulunduranlar içindir. Uzun lafın kısası, eşitlik ve özgür düşünce ortamı sadece sözde kalmıştır.