MESELE YALNIZLIK

Kalabalık caddeler, otobüsler, metrolar... Tıklım tıklım metropoller... Bunca kalabalığın içinde aynaya bile bakamayan milyonlarca insan... Yalnızlığın üvey evlat gibi horlandığı günümüz dünyasında bireyler robotlaştırılmaya, duygular köreltilmeye devam ediyor. Geniş ailelerin yaşadığı müstakil evlerden üst üste bindirilmiş apartmanlara hızlı bir geçiş yapan insanoğlu bunalımın eşiğine geliyor. Devamlı kalabalıklar içinde yaşarken aslında gerçekten "birlikte" olamamış aynı zamanda verimli yalnızlığı da kaçırır olmuşuz. Kaçımız güneşin doğuşuyla aynaya bakıp kendine "Günaydın, bugün nasılsın?" diyor ya da kaçımız kimseye gönül muhtaçlığı duymadan hayatını sürdürebileceğine inanıyor? Ben cevap vereyim: Pek azımız. Halbuki yalnızlıktır insanın acılarına en etkili ilaç. "Günde üç öğün aç karnına yalnızlık" diye yazıverse doktorlar reçetelere, şu dünyada hiç dert kalmayacak gibi geliyor bana. Belki de bu fikirden yola çıkılarak yazılmış bir inceleme kitabı okudum geçenlerde. Cem Şancı, Yalnızlık Doktorası adlı eserinde bahsettiğim düşüncelerimi adeta doktora seviyesine çıkarıyor. Yalnızlığı seven ve birçok soru işaretini ancak yalnız başına düşünürken çözebilen biri olarak kendimi hep diğerlerinden farklı hissetmişimdir. Günümüz algısına göre gençler arkadaşlarıyla gece kulübüne gitmeli, hiç değilse bir yerlerde kahve içmeli, muhabbet etmeli... Sıcak bir odada kahveni yudumlarken kitap okumak bu yüzyıla ait değil sanki. O kitabı irdelemenin verdiği manevi doyumu herhangi bir insan güruhu veremez bana. Yalnızlık insanı olmak kimilerine bencilce gelebilir. Aksine, birliği oluşturacak olgu yalnızlıktır. İnsan önce kendi başına var olabilmelidir, gerektiğinde kendine yetebilmelidir. Çünkü bu, temeli sağlam ilişkiler kurabilmenin şartlarındandır. Kişiliği oturmamış, henüz kendiyle barışamamış kimseler diğer bireylerle barış içinde yaşayabilir mi? Kendiyle hesaplaşmalarını tamamlayamamış insanların birbiriyle hesapları sağlıklı sonuç verebilir mi? Sanmıyorum. Cem Şancı, kitabında bu meseleyi Halid Ziya Uşaklıgil'in anısını içeren küçük bir anekdotla anlatmış. Halid Ziya'nın yalnızlıktan korkup korkmayacağını soran dostlarına cevabı ise yazının en etkileyici kısmı olmuş: "Yalnızlık bir mahrumiyet değil, lükstür." (s. 13.) Biraz da yalnızlık korkusu ve aşktan bahsetmek istiyorum. Cem Şancı, olaylara daha çok psikolojik açıdan yaklaşma eğilimi olan bir yazar olarak yalnızlık korkusuna da değinmeden geçmemiş. Yalnızlık korkusuyla oluşturulmuş ilişkilerin yapmacıklığından ve sağlıksızlığından bahsederken en çok da aşk meselesi üzerinde durmuş. Yazarın bu düşünceleri aşk ilişkileriyle ilgili kalıplaşmış fikirlerimi tekrar sorgulamamı sağladı. Hayatta kendi kendine var olmayı öğrenememiş iki insanın aşkı, basit bir muhtaçlıktan öteye gidebilir mi? Muhtaçlık duygusuyla çıkılan yolda aşk olduğu gibi kalabilir mi? En güzel aşkların kendi kişisel olgunluklarına erişmiş insanlar arasında gelişmesi tesadüf olamaz. Bu olgunluğa erişmenin en önemli yolu da yalnızlıktır bence. Yalnızlığın sınavlarından geçmiş insanların takdir belgesidir mutlu bir aşk. Yüzyıllar önce büyük düşünürlerin anlatarak bitiremedikleri gözbebekleri yalnızlık, modern dünyanın hızında kayboluyor. Maddi kazançların giderek arttığı ama mutlulukların azaldığı bu zamanda herkes yalnızlığı bir yoksunluk olarak görüyor. Peki, bu düzeni değiştiremez miyiz? Plaza yaşamından kendimizi bir an olsun uzaklaştırıp, hayat denen tuvale çizdiğimiz resme bir göz atamaz mıyız? Bu tuval öyle ki yedeği yok, telafisi yok; tek silgisi ölüm. Mutsuzlar kervanına katılıp gitmeden önce hepimiz birer paydos versek şu koşuşturmacaya. Anlasak keşke mutluluğu getirenin sahte ilişkiler ya da derinlik yoksunu duygular değil de öz farkındalık olduğunu. Özümüze açılan kapının anahtarı şüphesiz kendimize ayıracağımız zaman parçalarıdır. Kimse kimseye bundan daha güzel bir hediye veremez, veremeyecektir. Ne güzel demiş Cem Şancı: "Toprak gibidir yalnızlık / Zamanla sarar seni, köklerini alır içine / Dün yalnızım diye ağladığın yerde / Yarın çiçekler açar" (s. 14)