Bir Komutandan Öte

Bende bıraktığı izlenimleri yazacak olduğum Hacı Murat isimli romanın yazarı Lev Nikolayeviç Tolstoy, dünya klasiklerine girmiş olan çok etkileyici bir romanı kaleme almıştır. Zor şartlar altında yaşanan savaşların, sevginin, sadakatin ve kültürün harmanlandığı Hacı Murat okunması gereken bir dünya klasiği. Kitabı okurken dönemin tarihini ve gelişen olayları gözlerinizin önünde canlandırıyorsunuz. Tolstoy'un Hacı Murat adlı eserinde Şeyh Şamil'in ünlü bir komutanının askeri dehası, inancı, cesareti Ruslarla olan mücadelesi ve o dönemde Ruslar tarafından zulme uğrayan masum Kafkas halkının dramı gözler önüne seriliyor. Zaman zaman Rus ile Çeçen kültürünün etkileşiminin anlatıldığı roman çoğunlukla Rusya'nın Çarlık dönemindeki zalim Kafkasya politikasına eğiliyor. Tabii ki bunlar benim kitabı okuduktan sonraki kişisel düşüncelerim. Fakat ben bu kitabı okuduktan sonra vatan uğruna nelerin göze alındığını ve bu uğurda liderlerin önderliğinin ne kadar önemli olduğunu daha iyi anladım. İnsan hayatının ne kadar değerli olduğunu, kadın çocuk genç yaşlı demeden bir savaş anında herkesin nasıl seferber olduğunu aklımda canlandırdım. Kitabın sayfalarını okudukça o dönemde şartların ne kadar zor olduğunu gördüm. Peki kitabımızın kahramanını biraz daha tanıyalım. Romanımızın baş kahramanı romana da ismini veren Hacı Murat tır. Hacı Murat acımasız bir coğrafyanın geniş yürekli insanları içinde iktidar oyununda taraf olmak zorunda kalan, hayata tutunma, bağımsızlık ve ihanet etrafında biçimlenen bir davanın kahramanıdır. Daha anlaşılır yazmak gerekirse;Hacı Murat yıllarca Ruslarla savaşmış Çeçen asıllı düşmanları tarafından bile saygı duyulan methedilen bir kahramandır. Şeyh Şamil ile yaşadığı bazı sorunlar nedeniyle yıllar süren dostluklarını bitirip Ruslara sığınmıştır. Evet burada yazdığım romanı diğer bir tarafa çekiyor;bir zamanlar davası uğruna savaşan bir insan gün geliyor hayatta kalmak için savaştığı kişilere sığınmak zorunda kalıyor. Taraf değiştirip dost olmak zorunda kalıyor. Okurken de bu ikilemi öyle derinden hissediyorsunuz ki benim gözlerim dolmuştu. Kitabı okurken ve okuduktan sonra sık sık geçmişime döndüm. Ortaokul yıllarıma gittim. Çünkü romanda Hacı Murat bin bir zorlukla karşılaşıyor ama hiç pes etmiyordu. Ben matematik dersinde bir soru yapamayınca moralim bozuluyor ve dersten soğuyordum. Eğer bu kitabı ortaokul yıllarımda okumuş olsaydım asla matematik dersinden kaçmaz ve üstüne giderdim. Soruyu yapana kadar uğraşırdım pes etmezdim. İşte bu kitap mücadeleyi kararlığı öğretiyor insana. Peki kitapta sadece Hacı Murat'ın Ruslarla yaptığı savaş mı var?Hayır. Tabii ki Hacı Murat önderi Şeyh Şamil'e sadakat ile bağlıydı. Şeyh Şamil de onu naibi yapmıştı. Dostlukları da çok iyiydi ama bir gün Şeyh Şamil'le ters düşüp yollarını ayırdı. İşte Kafkas kahramanı Hacı Murat'ın gerçek ve ibret dolu yaşam öyküsü burada başlıyor. Hacı Murat da liderliği ön planda olan bir 1 komutandı. Öyle ki Şeyh Şamil'in atlıları arasında kendi sancağıyla dolaşırdı... Kitap bana liderlik özelliğini vurgulayınca bende kendimi düşündüm. Benim de liderlik özelliğim çok fazladır. Yani arkadaşlarım arasında hep önde olmak hep ismimden bahsettirmek en iyiyi yapmak isterim. Lise yıllarımda bir sorunla karşılaşmıştım. Okulun futbol takımından çıkarılmıştım. Hocaya beni defalarca şikayet etmişlerdi. Sözde düzeni bozuyormuşum. Aslında yaptığım şey takımı uyarmak onlara daha iyiyi göstermekti. Ama bu takım kaptanını rahatsız etmişti. Benim fikirlerim daha iyi olsa bile kaptan oydu ben değildim... İşte bu kitapta da tam olarak ben bunu anladım. Orduyu bir kişi idare eder eğer iki fikir olursa ayrılık kaçınılmaz olur... Kitapta Hacı Murat bazı sorunlar nedeniyle Şeyh Şamil'den ayrı düşer ve yıllarca savaşmış olduğu Ruslara sığınmak zorundan kalır. Tabi Ruslar Hacı Murat ile Şamil arasındaki sorundan faydalanmak istemekte Hacı Murat'a çok iyi davranmaktadır. Hatta kendi kültürlerini ona tanıtmaktadırlar. Ruslarla kaldığı süre boyunca içinde sürekli fırtınalar kopan Hacı Murat kendini sorgulamaktadır. Tabi bende bu arada üzülüyor lakin kitabı merakla okuyordum. Şöyle bir düşününce ne kadar içler acısı değil mi?Halkını öldüren işkence eden o millete ihtiyacın var. Dışarı çıkamıyorsun. Dostunla düşman , düşmanınla dost oldun... Davan için savaştığın o millete sığınmak zorunda kalıyorsun. Mecbursun... Ruslar Hacı Murat'dan casusluk yapmasını isterler ama Hacı Murat bunu kabul etmez ve Ruslar Hacı Murat'ı hapsederler... Burada yine Hacı Murat'ın ne olursa olsun kendi halkına ihanet etmeyeceğini anlıyoruz... Kitabın ilerleyen bölümlerinde Şeyh Şamil Hacı Murat'ın ailesini esir edecek, ona bahara kadar geri dönmezse ailesinin ve kendisinin de öldürüleceğini haber edecektir. Hacı Murat ailesini kurtarmak için Rus hapishanesinden kaçmaya karar verir ancak ormanda yakalanır ve öldürülür. Hacı Murat ölürken gözlerinin önüne hala dostum dediği Şeyh Şamil ve ailesi gelmiştir... Şöyle bir düşünelim. Bence herkes lider olmayı isteyebilir. Her zaman en önde olmak yol göstermek her insana etkileyici gelebilir. Liderler onu izleyenlere yol gösterir. Lakin bir lider herkesten daha fazla bilgiye ve daha fazla etkileme gücüne yani hitap gücüne sahip olmak zorundadır. İnsanlar her zaman kendilerinden daha üstün bir kişiyi takip etmek isterler. Örneğin bir grupta iki lider olamaz ya da liderin fikrinden daha iyi bir fikir öne sürülemez. Düzeni sağlamak için gerektiğinde fedakarlıklar yapılabilir. En iyi dostunu bile feda edebilirsin. Mesela ben bir grubun lideri olsaydım ve en çok sevdiğim arkadaşım benim otoritemi sorgulayacak şekilde ortaya fikirler atsaydı ya da diğer insanlar onun benden daha iyi bir lider olduğunu düşünmeye başlasaydı, hiç tereddüt etmeden o en çok sevdiğim arkadaşımı bir bahaneyle gruptan çıkarırdım. Bana göre bir lider her zaman mevkisini korumalı ve gerektiğinde çok büyük fedakarlıklar yaparak kendi otoritesini sağlamlaştırmalı ve de düzeni sağlamalıdır. Benim fikirlerimden tarihimizde örnekler vardır. Bizim dünyamızda babalar oğullarına kıymıştır... Sultan Süleyman taht ve iktidarını korumak için çok sevdiği oğluna Şehzade Mustafa'ya kıymıştır... Her ne kadar Şehzade Mustafa Osmanlı tarihinin görmüş olduğu en parlak cesur, yiğit, ilim, irfan ve komuta sahibi bir şehzade olsa dahi ne yazık ki iktidar oyunlarına kurban olmuştur... Hacı Murat, Çarlık Rusyası'nın Kafkaslar üzerinde mutlak bir otorite kurabilmek için vermiş olduğu yaklaşık 50 yıllık mücadele karşısında direnişin efsaneleştirdiği Şeyh Şamil'den sonraki en ünlü kahramanıdır. Hacı Murat'ın çok detaylı bir çatışma tasviri ile anlatılan ölümüyle sonuçlanan kitabı bitirdiğinizde, Kafkas sorununun kökleri Kafkas ve Rus halklarının birbirleri ile olan etkileşimi, savaşın insanlar üzerindeki yıkıcı yanlarını görüyorsunuz. Şeyh Şamil'in ünlü komutanı Hacı Murat'ın askeri dehasını, Ruslarla olan gerçek ve ibret dolu mücadelesini;o dönemdeki Rusya'nın yönetim biçimini anlatan bu eser dünya klasikleri içine girmiştir. Bu eseri okuduktan sonra benim gibi hayran kalacaksınız. Talha EKİNCi 04. 11. 14 2