Düşünüyorum Da, Müthiş Bir Şey!

"Ben, kendi yazdıklarımın ilk okuruyum. Yazdığım her cümle, her paragraf, okur olarak kendimi düşünüp yazdığım, okur olarak benim beğenimden süzülüp geçecek cümleler, paragraflardır. Benim kafamdaki okurum benim, kendimim. Başkaları beni ilgilendirmez. Öyleyse, benim okurum, benim yazdıklarımdan hoşlanabilmek için, benim yapımda, benim düzeyimde, benim beğeni düzeyimde biri olmak zorundadır." Yukarıdaki satırlar, yukarıdaki başlığı taşıyan kitaba, yazarı tarafından yazılmış bir parça sadece. Erdal Öz, yani Can Yayınları'nın kurucusunun yazdığı bu kitap aslında bir deneme. Genç yaşta başladığı yazarlık hayatında pek çok dergiye yazdığı yazıların yanı sıra, yayınlanmamış düzyazılarını da içeren kitabın her denemesi üzerine ayrı ayrı yazılar yazılabilir fakat benim en çok ilgimi çeken satırlar bu paylaştıklarım. Yazım ve okuma süreçlerini o kadar iyi özetlemiş ki Öz, aslında geniş geniş yazmaya da gerek kalmamış ama biraz kafa yormaktan da zarar gelmez herhalde. Bir başka kaliteli yerli (ve tesadüfe bakın ki çoğu kitabı Erdal Öz'ün kurduğu Can Yayınları'ndan basılan) yazar Yekta Kopan bir röportajında, yazdıklarını önce müsvedde olarak kullandığı bir deftere yazdığını söylemişti. Bu müsveddeleri dönüp dönüp okuyarak düzelttiğini ve yeni bir deftere aktardığını; ardından bu defterdekileri de sık sık okuyarak yeniden ekleme çıkarmalar yaptığını; daha sonra bir kez daha kurgulayarak yeni bir deftere geçirdiğini belirtmişti. Okurken bile uzun geldi değil mi? Henüz bitmedi. Bunca ince eleyip sık dokuduktan sonra yazının ve öykünün son halini okuyup, "bu ne biçim yazı böyle" nidalarıyla doğrudan çöp kutusuna yolladığını söylemişti. Yüzümde şoka uğramış bir ifadeyle dinlemiştim bu sözleri. Evet, uzun süre ilham gelmesini bekledikten, akılda beliren o fikri kağıda aktardıktan ve detaylı bir şekilde ve defalarca parlattıktan sonra insanın adeta çocuğu haline gelen yazılarını bir kalemde silebiliyormuş. İşin sırrı da işte tam olarak buradaymış. Erdal Öz'ün anlatmaya çalıştığı ve Yekta Kopan'da pratiğine şahit olduğum şey, yaratım sürecinin en son ama en değerli halkasıymış. Bu bahsettiği süreç ister birkaç gün, ister birkaç yıl alsın, en önemli şey kendi yazılarının okuru olabilmek. Herhangi bir yazarı iyi bir yazar yapan bu detay, öyle kolay kazanılabilecek bir bakış açısı değil. Çok okumak, çok çeşitli okumak ve okuduklarını iyi analiz edip süzgeçten geçirebilmekte yatıyor. İnsanın kendi kalemiyle yazdığı satırları, okuma gözlüklerini takıp bir yabancı gibi okuyarak ve bir eleştirmenin acımasızlığıyla eleştirebilmek büyük bir olgunluk gerektirir. Bu olgunluğa erişen biri zaten hayatta ne yaparsa başarılı olur. "Benim okurum, benim yazdıklarımdan hoşlanabilmek için, benim yapımda, benim düzeyimde, benim beğeni düzeyimde biri olmak zorundadır." Diyen Öz'ün yanı sıra, bir başka kaliteli yazar, İngiliz kalem George Orwell de "bizim gibi düşünen ve yazan yazarları severiz, onların yazdıklarını okumaktan hoşlanırız" diyor. Orwell'in söylediği bu bencilce tanım benim okuma yöntemime uyuyor açıkçası. Sevdiğim yazarları okumak, onların düşüncelerini öğrenmek hoşuma gidiyor. Orwell'in tespitini Erdal Öz'ün söylediğine uyarlarsak, bir yazarı okuyabilmek için onun seviyesine gelebilmek lazım. O seviyeye gelebilmek için, hani derler ya kırk fırın ekmek yemek diye, kırk kütüphane bitirmek lazım. Çeşitli seviyelerde onlarca, yüzlerce farklı yazarı anlayabilmek için ne kadar okumamız gerektiğini varın siz düşünün. Entelektüel bilgimizi derinleştirmek ve zevklerimizi inceltmek, hem karakter olarak hem de okuyucu olarak kendimize düşen önemli bir görev. Peki yazar olarak Erdal Öz ve diğerleri kendi paylarına düşeni layığıyla yerine getirirken bizler okur olarak ne yapıyoruz? Bunu da bir sorgulamak lazım. Sorgulamak için ise düşünmek gerek. Düşünüyorum da, müthiş bir şey şu kitap okumak!