Nükleer Enerji: Felaket mi, yoksa Umut mu?

Nükleer enerji İkinci Dünya Savaşı sonrasında büyük gelecek vaat ediyordu. Küçük miktar yakıtla akla hayale sığmayacak büyüklükte enerji elde ediliyor, insanlığın yeni enerji kaynağı olarak görülüyordu. Ama savaşın sonunda Hiroşima ve Nagazaki'ye atılan nükleer bombalardan sonra gördük ki bu icat sadece enerji elde etmek için değil, insanları saniyeler içinde buharlaştırmak için de kullanılabiliyordu. Martin Cohen ve Andrew Mckillop'ın, Kıyamet Makinesi: Dünyanın En Pahalı Yakıtı Nükleer Enerjinin Ağır Bedeli adlı kitabını okuduğumda nükleer enerji ile ilgili görüşlerimi açıklama ihtiyacı duyarak bu yazıyı yazmaya karar verdim. Öncelikle nükleer enerji konusunda çok net bir tutumum yok, yani bu konunun ne tamamen karşıtıyım ne de en azılı destekçisiyim. Benim için nükleer enerjinin hem yapıcı hem de yıkıcı özellikleri var ve zihin tartımda ikisi de neredeyse eşit değere sahip durumda. Görüşlerimden söz etmeden önce nükleer enerjiden bahsetmem gerekir. Kısaca anlatmak gerekirse nükleer enerji, atom çekirdeğinin içinde oluşan reaksiyonlar sonucu ortaya çıkar. Bu enerjiyi elde etmenin iki yolu vardır: İlki, günümüzde nükleer reaktörlerde kullanılan "fisyon" reaksiyonunun kullanımı, ikincisi ise hala geliştirilmekte olan "füzyon" reaksiyonunun kullanımıdır. Ne yazık ki günümüzde kullanılan fisyon reaktörleri insanlık için gerçekten zararlı tehlikeler barındırıyor. Etrafına birkaç metreden fazla yaklaşınca ölümcül dozda radyasyon yayan çok zehirli atıklar, ihtimali milyonda bir olsa bile bir dizi hata sonucu patlayan reaktörler, etrafa yayılan ölümcül radyoaktif parçacıklar bu tehlikelerden sadece bazıları. Çernobil nükleer felaketi yüzünden milyonlarca insan zarar gördü, radyasyonun o yıkıcı etkisine maruz kaldı. Eğer ben o felaketi yaşasaydım gerçekten de ölmeyi tercih ederdim, çünkü inanın radyasyonun insana ölümden beter etkileri var. Tam da insanlık büyük bir ders aldı derken, ne yazık ki dünya aynı acıyı bir kez daha 2011 Fukuşima nükleer faciasında yaşadı. İşte nükleer enerjiye olan mesafem de bu tehlikeler yüzünden. Bu tehlikeler nadir görülen şeyler ama bir o kadar da yıkıcı sonuçları var. Özellikle, Türkiye'de bu enerjiden faydalanacaksak bu tehlikelerin farkında olmamız gerekiyor. Mühendislerimize, yöneticilerimize güvenim sonsuz, ama neticede birkaç insanın eline bu kadar yıkıcı bir gücü vermek ne kadar mantıklı? Her türlü önlemin alınması halinde bile her şeyin yaşanabileceği bir dünyada yaşıyoruz, milyonda bir ihtimal olsa dahi bir felaket yaşanamaz mı? Coğrafi konumumuz yüzünden bir deprem ülkesiyiz, herhangi bir deprem anında bu santrali kontrol altında tutabilecek miyiz? Güney sınırımızda büyük bir savaş var, bu durumda nükleer santraller hedef alınırsa ne yaparız? İşte benim sorularım ve kaygılarım bunlar ve ne yazık ki bu enerjinin getirisi kısa vadede risklerinden çok daha az gözüküyor. Nükleer enerjiyi şu ana kadar ağır şekilde eleştirdim. Peki, yazımın başında bahsettiğim, nükleer ile ilgili görüşlerimi dengeleyen faktör ne? Aslında nükleer enerjinin çoğu insanın bilmediği, beni en çok heyecanlandıran "füzyon" kısmı da var. Kendi güneşimizi yaptığımızı düşünün, sonsuz ve devasa bir enerji kaynağı. Hem de çok güvenli! Kısaca bahsedeyim, füzyon reaksiyonu iki küçük çekirdeğin birleşmesidir ve elde etmesi aşırı zordur. Ama işin iyi yanı, bu zorluk aslında her şeyin aşırı derecede güvenli olması anlamına geliyor çünkü ortamdaki en küçük aksaklık bile reaksiyonun hemen durmasına sebep oluyor. Ayrıca bu işlemin hiçbir atığı da yok. Tamamen tertemiz, sınırsız ve doğal bir enerji. Bu enerji kaynağını belki de Back to the Future II filminde görmüş olabilirsiniz. Doktor Brown aslında bir zaman makinesi olan arabasına güç verebilmek için gelecekten aldığı "Mr. Fusion" ev enerji reaktörünü kullanıyordu. Benim gibi bilimkurguya düşkün insanların hayallerini süsleyen bu teknoloji ne yazık ki hala geliştiriliyor ama şunu kesinlikle söyleyebilirim ki gelecekte fosil yakıtlara olan bağımlılığımızı sona erdirecek, bu vesile ile insanlığı ve gezegenimizi kurtaracak olan teknolojik atılım işte bu olacak. Sonuç olarak bu yazımda nükleer enerjinin hem olumsuz yanlarından hem de olumlu yanlarından bahsettim. Kısa vadede, benim için nükleer enerji alınması gerçekten gereksiz bir risk çünkü bugüne kadar insanlığa yaşattıkları ne yazık ki sadece acıdan ibaret. Ama uzun vadede, bu teknoloji insanlığa seviye atlatacak kadar büyük bir potansiyele sahip; savaşları bitirebilir, dünyamızı kurtarabilir. Yani nükleer enerji sonumuz da olabilir, geleceğimiz de.