Rambo 3

Yaşı henüz 20'lere varan bir genç olarak, sinemada izleyemesem bile televizyonda defalarca izledim Rambo serisinin 3. filmini. Her ne kadar adını duyduğumuzda aklımıza gelen ilk şey şiddet de olsa, film Rambo karakteri üzerinden insanlara mesajlar yollar. Filmde seyirciye aktarılmak istenen ana mesaj ise Sovyet karşıtlığıdır. Tıpkı Sylvester Stallone'nin hem yazıp hem de oynadığı diğer filmleri gibi, Rocky serisi buna iyi bir örnektir, Rambo 3'te de Soğuk Savaş'ın etkilerini görebiliyoruz. Sovyet askerleri üzerinden, Rus halkının medeniyetten ve ahlaki değerlerden uzak olduğunu ve onlara karşı savaş veren bir grup Amerikalı üzerinden de Amerikan halkının mazlumların yardımına koştuğunu anlatmaya çalışıyor film. Filmin daha ilk sahnelerinde, Afganistan'daki Rus mezalimi vurgulanmaya başlıyor ve buna dur demek için sesini yükseltenler ise Amerikalılar olarak gösteriliyor. Her ne kadar Rus askerlerinin yaptığı kıyımların izleyiciye yansıtılması takdir edilmesi gereken bir hareket olsa da, buradaki niyetin halisane olmadığı Afgan halkının imdadına Amerikalıların yetiştiğinin gösterilmesinden bellidir. Filmde gördükleri dışında, Afganistan'da neler yaşandığı hakkında malumatı olmayan bir izleyici neden böyle düşündüğümü merak edebilir. Amerikan ordusunun bölgeye müdahelesinden sonra bölge halkı mecburi göç gibi büyük sıkıntılar çekti. Ülkemizin hemen her vilayetinde Afgan halkı yaşamaktadır. İşte o insanların çoğu, Amerikan zulmünden kaçmıştır. Kısacası, tarih Amerikalıların yardımını değil, zulmünü gösterir bize. Böyle olunca, filmin senaryosu daha başta yalan yanlış bilgiler aktarıyor izleyiciye. Filmdeki Rus komutanların ve askerlerinin karakterlerini tahlil ettiğimizde ise Rus halkı ile ilgili olumsuz bir önyargıya kapılmamak elde değil. Örnek vermek gerekirse, John Rambo'nun Amerikan ordusuna mensup bir gurp askeri kurtarmak maksadıyla Afganistan'a gelişini öğrenen Ruslar, onun barındığı köye bir baskın düzenler. Bir kişi uğruna onlarca, belki yüzlerce sivilin canına kıyıyorlar. Yalnız bu paragrafın hemen yukarıdaki paragraftan bir farkı var. Aktarılan Rus mezalimi doğrudur. Zaten tarihe baktığımızda, emperyalist emelleri uğruna bir ülkeyi işgal edip de orada huzur bırakan herhangi bir ülke yoktur. Lakin benim karşı çıktığım nokta şu. Emperyalist emelleri çarpışan zalim iki ülkenin arasındaki mücadele asla sanatın önüne geçmemelidir. Elbetteki ferdi olduğu ülkesinin destanlarını veya tarihinden herhangi bir kesiti anlatmak her senaristin hakkıdır ama asla senaryosuna yalan illetini bulaştırmamalıdır. Katılan her yalan hem filmin inandırıcılığını zedeliyor hem de sanatsal değerini iki paralık ediveriyor. Doğal olarak Amerikalılarla ilgili bu kadar palavra filmde göze çarpınca, Rus halkı başta olmak üzere insanlar Amerikan ulusuna karşı bir antipati beslemeye başlıyor. Sonucunda ise, sinema barışa katkı sağlaması beklene etkinlikken;Soğuk Savaş'ı daha da tetikleyen bir film karşımıza çıkıyor filmde. Eğer bugün Rus milleti Amerikalılara karşı bir nefret ve kin besliyorsa, benim kanaatime göre kesinlikle Rambo 3 ve bu gibi filmler buna zemin hazırladı. Bu filmden etkilenip Ruslarla ilgili olumsuz ön yargıya kapılmak mümkün görünmüyor dedik. Peki sonuç ne oluyor şimdi?Sen bir film çekiyorsun ve insanları adeta kampları ayırıp kutuplaştırıyorsun. Sanata bundan daha büyük bir zarar verilemez kanaatimce. Gelelim filmin senaryosunda yapılabilecek düzeltmelere. Öncelikle, Amerikan ordusunun Afgan halkını zulümden kurtardığı yalanı tamamen senaryodan kazınmalıdır. Çünkü filmin önüne geçen temel sıkıntı bu. Peki Rus mezalimi hiç mi aktarılmasın izleyiciye?Elbette aktarılsın, zalimin zulmünü herkes işitsin;ancak nasıl Rus ordusunun icraatları aktarılıyorsa, aynı şekilde Amerikalılarınki de aktarılsın. Yalnızca bu şekilde adaletli bir yaklaşıma varılabilir iki ülke insanı arasında. Hele hele milyonlarca insana ulaşan bir sanat dalı olan sinemada asla böyle bir ayrıma yer olmamalı. Yapılabilecek bir düzeltme de şu olurdu. Sıradan bir Rus vatandaşının bölgedeki olaylarla ilgili görüşleri yansıtılabilirdi seyirciye. Mesela Moskova'daki evinde, televizyonunun karşısına geçmiş haber programlarını izleyen bir Rus düşünelim. Haberde de önceki gün çıkan çatışmada öldürülen Afgan sivillerinden bahsediliyor olsun ve o Rus'un da bu durumdan ne kadar büyük bir utanç duyduğu aktarılsın izleyiciye. İşte son derece basit ama anlamlı bir düzeltme. Eğer böyle bir sahne filmde yer alsaydı, en azından kabahatin Rus devletinde olduğu;halkı suçlamamak gerektiği seyirciye aktarılabilirdi. Hatta daha derin bir mesaj da verilmiş olurdu ki o da;insanlık tarihine sürülen tüm lekelerin, tıpkı Afganistan'da yaşananlar gibi, kabahatlisi devlet çıkarları altında halkının dahi kabul etmediği politikalara sahip olan hükümetlerdir. Rambo filminin senaryosundaki önemli ve hatta belki de Rus halkının kötü bir imaj kazanmasına neden olan ayrıntılara değindim. Küçük gibi görünen bu ayrıntıların aslında ne gibi büyük etkileri olduğunu anlatmaya çalıştım. Bu fikirlerimden yola çıkarak şunu da ekleyebilirim ki;filmin senaryosunda yapılacak çok küçük değişiklikler, onu aksiyon dalında efsane olmasının yanında tüm insanlığa barış mesajları veren gerçek bir şahesere dönüştürebilirdi. Modern Dünyada sanatın belki de en büyük kolu olan sinemanın, gerçekleri çarpıtmamasını ve insanlığa ayrımcılık yerine birlik ve beraberlik mesajları vermesi dileklerimle...