Bir Şehrin İki Yakasında

"İki büyük cihanın kesinti noktasında, Türk vatanının ziyneti, Türk tarihinin serveti, Türk milletinin gözbebeği İstanbul, bütün vatandaşların kalbinde yeri olan şehirdir."1 - Mustafa Kemal Atatürk İstanbul, Konstantinopolis, Stanpol, Byzantion... Daha nice isimlerle anılabilecek kadim bir şehir. Bir Ankaralı olarak şehrin hızlı ve yorucu yapısına burun kıvırsam bile İstanbul, hem tarihi hem de içinde sakladığı mistik havasıyla beni kendine hayran bıraktırıyor. Belki İstanbul'u evim gibi sevemeyeceğim asla, ama orada atan 13 milyon kalbi, toprağın altında yatan acı, kader, mutluluk ve hasreti aklımdan çıkaramayacağımı da adım gibi biliyorum. Doğu ve Batı'yı bir araya getiren kadim İstanbul hepimizin içini yansıtmıyor mu zaten? Kendimizi ve aidiyetimizi yok saymamız mümkün mü? Kendimize katılacak bir saf ararken ikilemde kalmıyor muyuz? Türkiye'de vatandaşlara kendilerini nereye ait hissettiklerini sorsak hiçbir verinin ortaya çıkmayacağı, Doğu'nun Batı'ya, Batı'nın da Doğu'ya üstün gelemeyeceği bir sonuca ulaşırız. Bu sonuç bizi Türk halkının kalbine götürür; ''Doğu ile Batı arasında sıkışmışlık''. Asla karar verilemeyecek, ezelden beri devam eden bu iç savaş kıyamete kadar sürecek beklide. Toplum olarak asla bir gruba alınmayacağız belki. Batı bizi barbar, Doğu'da kafir görecek diye çekiniyoruz. Avrupalı bir düşman, Ortadoğulu güvenilmez bir komşu olarak hatırlayacak bu halkı. En büyük korkumuzda bu değil mi zaten? Bu topraklarda binlerce yıldır yaşayan gayr-ı Müslimlerin bu topraklardaki kültürlerini ve yerlerini uzun zaman önce belirlemeleri onları bizden ayırarak benzer içsel çatışmalara girmelerine sebep olmamakta. Özellikle, İstanbul'da yaşayan Rum ve Ermeni halkı için bu aidiyetsizlik geçerli değil. Biz yüzyıllardır birlikte yaşadığımız komşularımızın aksine hala kararsız bir şekilde taraf aramaktayız. İçimizde dönen tüm bu karmaşaya bakınca benim aklımda şöyle bir resim oluşuyor; koca İstanbul sanki bizim yüreğimizde doğduğumuz anda kurulmuş, tüm cümbüşüyle içimizde yaşamaya devam ediyor. Fuat Chausson'da İstanbul'u kalbinde taşıyanlardan. Aidiyet arayışı esrar alemlerinden deliliğe uzanan bir yol kuruyor, İstanbul'da bu yolun bir durağı oluyor. ''Herkesin bir evi, bir toprağı var. Ben gökyüzünde uçan kimsesiz bir tohumum. Bütün rahimler ölü benim için.''(Gülsoy, 291) Bu sözlerle anlatıyor kendi içindeki kaybı, bizim içimizde ki burukluğu, en kadim şehir olan İstanbul'un çaresizliğini... Belki ben de bir Fuat'ım, belki de siz de bir Fuat'sınız. Ben içindeki Doğu Batı savaşını umursamasam bir taraf seçsem ya da arayış içinde dolaşmaya devam etsem bile durum asla değişmeyecek, asla bir yere ait olmayacağım, kimse nedensiz yere arasına almayacak beni. ''Rahimler'' benim için de ölü olacak. Zaten hayatın benim sorunlarına ayıracak vakti yok. Hayat ben bir karara varsam da devam edecek, toz olup vatanın toprağına karışsam da asla durmayacak. İtiraf etmek istemesek de bu hepimiz için geçerli değil mi? Kendimize yalan söylememiz neyi değiştirecek ki zaten? Murat Gülsoy'un yapıtı benim defalarca sorduğum sorulara yanıt vermedi. Ama bu soruların cevaplanması 1 Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri. Ankara: Uludağ Üniversitesi Yayınları, 2007 s. 85-86. gerektiğini de düşünmüyorum zaten. Benim nereye ait olmam gerektiği cevaplanmasa bile ben hayatıma devam edebilirim. Aynı hayatın benim cevaplarıma ihtiyacı olmadığı gibi. Fuat'ın izlediği yolu geçirdiği hadiseleri ve dönemi düşündüğümde kendimin aynı yola girmeyeceğimi söylemem saçmalık olur. Benim bugün rahatça içimde bizi yiyip bitiren kararsızlığı yenebilmemin nedeni belki benden önce gelenlerin bu içsel savaşı benim yerime vermeleri ve boşa kürek çektiklerimi anlamak olmasıdır. '' Tekerrür eden şey aslında tarih değil, işlenen hatalardır''2 diyen II. Abdülhamid bu duruma parmak basmış olmuyor mu? Tek tekrar eden şey hatalarımız. Aidiyetsizliğimizi sona erdirme hatası bizi asıl yaralayan şey. Cevapsız soruların peşinden gitmeyi bıraktığımız zaman toplumca rahatlayacağımıza gönülden inanıyorum. Hem kim bilir o zaman geldiğinde İstanbul bile çaresizliğin zincirlerini kırar belki. Benim için Murat Gülsoy soru cevaplamamış olsa bile tüm yurdun içini kurcalayan ve benim uzun zamandır unutmuş olduğum ''Doğu'' ve ''Batı'' savaşını hatırlatmış oldu. Bir yandan Avrupa birliğine katılmak için Batı'ya uyum sağlama çabaları, bir yandan Doğuda ki nefret ve savaş. Hepsi hayatımızı bir şekilde ekliyor. Bu iç ve dış savaşlar süre dursun ben günübirlik olarak ''Gölgeler ve Hayaller Şehrine'' gitmeyi ve boğazı izlerken içimdeki arayışı unutup gönlümdeki İstanbul'u ve içinde bulunduğum İstanbul'u bir araya getirmek istiyorum. Herkes Doğu ve Batı arasında karar vermeye dursun, ben anın tadını çıkaracağım. Zaten bir taraf seçmeye gerek var mı ki?