KAYDEDİLEN ZAMAN

Kameralar ve fotoğraf makineleri çok uzun yıllardır aramızda. Artık her anımızı kaydetme, ilerisi için saklama ihtiyacı duyuyoruz. Anne babalar çocuklarının doğumunu, ilk yaşını, ilk yürüyüşünü kaydetme çabasındayken biz gençler de arkadaşlarımızla paylaştığımız doğum günlerini, gezileri mutlu anları kaydetme çabasındayız. Anneannem ve dedem gibi aile büyükleri için ise fotoğraflar ve onların zamanında dendiği gibi video kasetler onlara hatıraları anımsatıyor. Kimisi mutluluk dolu oluyor bu anıların, kimisi de gözlerini yaşlandırıyor. Fotoğraf karelerinin size nostalji yaşatıyor olması geçmişinizden bir anı önünüze serdiğinden dolayı doğaldır. Çünkü elinize aldığınız ufak bir kağıt parçasında çok uzaklardaki memleketinizi, uzun yıllardır görmediğiniz belki de bir daha görme imkanınız olmayacak olan simaları bulabilirsiniz. Bir asker için ya da sılada olan biri için o fotoğraf sevdiklerinin yansımasıdır. Herkes için bambaşka şeyler ifade eden fotoğraflar ya da videolar nedendir bilemiyorum ama bana çoğu zaman ürkütücü gelir. Olaylara aşırı bilimsel baktığımdan olabilir belki de. Artık kimse fotoğraflarını basılı almıyor neredeyse ama benim uzun zaman önceden kalma en favori basılı fotoğraflarımı biriktirdiğim bir albüm var. Mesela geçen gün onu karıştırırken çocukluk fotoğraflarımdan birini elime aldım. Önce klasik bir şekilde ne ufakmışım da kocaman olmuşum diye düşündüm. Sonra fotoğrafın tarihini tahmin etmeye çalıştım. 2000 yılında çekilmiş olması gerekliydi yaşıma binaen. Şimdi beni ürküten nokta şu ki neredeyse 20 yıl sonra benim büyümüş versiyonum elinde kendine ait küçüklük fotoğrafını tutuyor. Orada, stüdyoda eliyle kamerayı yakalamaya çalışan bir bebek var. Şimdi o bebek fotoğraftaki yaşına göre yaşlanmış, büyümüş ve yıllar sonra o ana dönüp bakabiliyor. Sizlere de garip gelmiyor mu? Birçok kişiye bu düşüncemden bahsettiğimde saçma olduğunu düşündüklerini bariz bir biçimde gösterdikleri bir surat ifadesiyle karşılaştım. Belki günümüzde fotoğraf olayı çok yaygın bir öge haline geldiğinden garip karşılamıyoruz ama bence yeterince ürkütücü. Zamanın belirli bir bölümünü daha ilerisi için saklayabiliyor olmamız bana hala şaşırtıcı geliyor. Örneğin ses kayıt cihazları gözümde o kadar ütopik değil. Sonuçta ses somut bir kavram. Belki elle tutulabilir diyemeyiz onun için de ama görüntü kadar kaydedilemez nitelendirmiyorum onu. Kameralar ise benim için aslında görüntüyü değil zamanı depoluyor. Deklanşöre bastığımız anda zamanın o kısmı bizim için kaydediliyor. Gülüyorsak, ağlıyorsak ya da o an fotoğrafımızın çekildiğinin farkında değilsek bile o kare saklanabiliyor. Fotoğraflar bir çerçevede daha anlaşılabilir ama video adeta bir paradoks benim gözümde. Yıllar öncesinde konuştuğunuz belki de değişmiş olan sesinizi bile duyabiliyorsunuz. Adeta bir zaman makinesi işlevi görüyor sizin için o kayıtlar. Oynatma düğmesine basıyorsunuz ve karşınızda ilkokula başladığınız ilk gün. Sıradasınız ve ağlamak üzeresiniz anneniz nerede diye. Sonra bir bakıyorsunuz lise mezuniyetiniz. Kepinizi atarken gözünüze ışık gelmiş de düzgün fırlatamamışsınız. Bir anda zamanda ileri ya da geri gidebiliyorsunuz. Karşınıza kendinizi alıp nasıl büyüdüğünüzü izleyebiliyorsunuz. Çok reklam sloganı gibi olsun istemem ama hepsi bir tuşla parmağınızın ucunda. İşin mekanik boyutunu hiç araştırmadım açıkçası. Belki o şekilde beni tatmin eden bilimsel bir açıklama bulabilirim. Ama benim gözümde kameralar zamanı bir şekilde hapseden ürkütücü teknolojik gelişmeler olarak kalacaklar sanırım. Şu anki halimle ben beni doğuran annemin hatta onu doğuran anneannemin çocukluk fotoğraflarımı elimde tutabiliyorsam bu size teknolojinin ne kadar ilerlediğini gösteriyor olabilir ama beni yeterince ürkütüyor. Rahime Beyza Koçak