DÜN ve FERDA

Dersten çıktığım zamanlarda kendimi okulumun kütüphanesine atmak, benim için daha katlanılabilir kılmıştır ders çalışmayı her zaman ancak sıkıldığım da olur bu tempoda, bir durup nefes almak kitapların yardımıyla... Tam da böyle bir günde elime geçiveriyor birden, kapağında üzgün, yorgun kadın portreli bir kitap, sanki bir tutam annem, bir tutam babaannem. Onlar gibi bir neşesiz hali var ama renkli de çizilmiş bir yandan sanki anlatır gibi bize bu toprağın kadınını kah gülen kah ağlayan... Ölçüp tarttım gözümle, kedinin ciğeri ölçüp tartması gibi, bir de ne göreyim! Erendiz Atasü yazıyor üzerinde, o değil miydi beni "taş üstünde gül oyması" eden bir zamanlar, mitolojik bir düş, dağlarda ceylana dönüştüren hayallerimi... Heyecanlanıyorum... İlk sayfası, bizzat kendi imzası, bizlere imzalamış, öğrencilerine bu okulun, okumamak bu büyük ustaya haksızlık, pervasızca rafına geri koymak bu kitabı ne de büyük saygısızlık! Sayfalar eriveriyor elimde, ben onları çevirdikçe onlar beni kanatlandırıveriyorlar... Oluvermişim bir "kuş", "Ferda" ömründe... Bir kadın için, hele hele bir de gencecik yaşlarda, siyasi gerilimleri, adaletsizliği, ayrımcılığı bir gelenek misali kuşaklar ötesine taşmış bu "İstanbul"da "özgür" olabilmek, ne güçtür... Ferda Başarır, çıkıp gelmiştir baba ocağından, ana kucağından okullar okumaya, okuyup da özgür olmaya, sanki mümkünmüş gibi yutmaya hazır seni bu topraklarda. Başarılıdır, söylenecek laf bırakmamıştır ardında, "bilim yuvası" özgürlüğün ispatlanabilir, rakamlarla kanıtlanabilir formudur sanki, yanında ana yarısı "Hürriyet" Hoca. Güven aşılar, cesaret de verir "Hürriyet Hoca", aslında kendi gençliğini görürüz Ferda'da ancak karşı çıkanlar da vardır bu kızın asistan olmasına, Kazım Beyazıt mesela... Saçına aklar düşmüş, evlat acısı çeker, yüreğine Ferda'yı azarladığı her gün su serper çünkü deli doludur bizim Ferda, yüzümüzde bir tebessüm şaşırırız bu kıza çünkü benzer Kazım Beyazıt'ın oğluna. Selim, adı gibi ermiştir selamete, çarpışırken Filistin'de, oralardan "devrim" getirecekti daha bizlere, hatırlarız, geçmişte nice yitirdiklerimizi bile. İki "dava" peşinde bir oraya bir buraya koşan Ferda, hem "bilim" için laboratuvarda formül hem "özgürlüğümüz" için meydanlarda bir flama... İkisi birden yok edildi, hapise atıldı önce, sonra işkence gördü orada, yetmedi, hayatı, birikmişine el koyuldu. Çabaladıklarının adı kaldı bir zamanlar öğrettiği eczacılık fakültesi duvarlarında, koyu renk boyayla yazılmışcasına, asılması yasak afişlerin arasında. Her şey bitti derken küllerinden doğdu Ferda, Özdemir'in yardımıyla, şaşılacak şeydir bu, bir şeyler haykırıyor bu kız hala! Aynı yolun "yoldaş"ı bu adam, çekip aldı genç kızı Almanya'ya bu diyarlardan, belki biraz da zorunluluktan diyoruz, kaçıp kurtulmak için eli silahlı adamlardan. Yeniden başlamanın verdiği gelip geçici nefes, 70'lerde, siyasi sığınmacı olarak yaşamak zorunda bırakıldığın ülkede bitip tükenince herhalde bir kaçınılmaz son, nedenini çoktan anladığımız, bizi ürperten depresyon, tüketir gencecik yarınları, biliriz geride kalır bir acı son. Mesleği, parası pulu olmayan, itile kakıla oradan oraya sürüklenen bir kadın, tutsa da sevdiceğinin elinden, yeni bir hayat hiç de kolay görünmüyor, deriz kendi kendimize, üstesinden gelinemez engeller sevene de sevilene de göz açtırmıyor. Hatırlatır olanlar bize, siz siz olun uğraşmayın "özgürleşeceğim bilimle" diye yoksa alırsınız soluğu bir uzak memlekette. İhanete de uğrar bu kadın, biricik aşkı aldatmıştır onu, nereden çkıtı bu koca dudaklı, bizi kendinden nefret ettiren Alman Hanım? Ferda saf değildir, sanki anlar da susar, üzerinde bir çilekeş ana hırkası olduğunu düşünürüz, evde bebek bakar, bizler gibi o da annesini hatırlar. Özdemir'in keyfi yerinde, başkasının gözünün içine bakar. Anlarız ki aşk yokmuş aslında burda, anavatanda kalmış o da, bizler var gibi araya duralım onu evden uzak yarınlarda. Ancak asıl acı olan şiddet... Kadına dayak, bir alışkanlıktır sanki, bir zararlı gen gibi yeni nesile aktarılan, ebedi... Özdemir'in tokadı sadece Ferda'ya değildir, bir kadın yerini bilmeli eğer bilmezse yer sopasını oturur değil mi? Kahrolsun ihanetle birleşen dayak! İkiniz de birbirinizin tamamlayıcısı, biriniz diğerinizin yancısı... Savruldukça savrulduk bir kıyıdan diğerine, elimizde bir kitap, bir nehrin sürüklediği küçük dal parçası üzerindeki "kuş", kanat çırpamaz olmuş yorulmuş son sayfalar da gelip çattığında. Heceler düşlerinde bu "kuş"un, kadına bakış açısını değiştirmiş, etrafımızdaki yerini bir kez daha sorgulatmış, ayrımcılığı, özgürlüğü, ihaneti anlatmış bu kitap, şimdi ise sonunu baştan yazıyor, dünde okuduğunu kaybetmeyecek, yarınlara anlatacak, onların hikayesini. Son satırlarda "Herkes kendi çarmıhını taşır, taşıyabildiğince" diyor "Rüzgar yeleli kumral" Ferda, bu da kaderi benzeyen tüm kadınlarımıza...