YAKIN GELECEKTE OLASI İNSAN İLİŞKİLERİ

Fotoğraf:Jonze, Spike. (2013). Her. Şöyle bir düşündüğünüzde 15-20 yıl sonrasında teknolojinin ne derece ilerlemiş olacağını ve bununla birlikte gelişen imkanların, insan ilişkilerini ne denli zayıflatacağını tahmin edebiliyor musunuz? Günümüzde yaygın olarak kullanılan dokunmatik ekranlı cihazları ilk çıktığı zaman televizyonda ilgili haberlerde izlediğimde ne kadar büyülendiğimi hatırlayabiliyorum. Bir ilkokul öğrencisi için dokunmatik bir cihazı kullanabilme potansiyelinin verdiği keyfi sanırım tahmin edebilirsiniz. Fakat bunun olumsuz getirilerinin de olabileceğini akıl etmemiştim. Örneğin şu an günümüz insanı, beraber vakit geçirmek için buluştuğu bir ortamda kendini akıllı telefonuna veriyor, ortamdan birden kendini soyutlayabiliyor. Medyatik toplumda bu konuya ilişkin birçok eleştirel film, kitap veyahut çeşitli materyallerle karşılaşabiliyoruz. Ben de yakın geleceği konu almış, ilerde olma olasılığı yüksek, romantik bir ilişki üzerine kurgulanmış bilim kurgu ve dram filminden bahsetmek istiyorum. Her. Senaryoda kişiler kendi halinde, olabildiğince asosyal, bilgisayarları sayesinde işlerini neredeyse tek kelime söyleyerek halledebilecekleri gelişmiş teknolojiye bağımlılar. Filmde teknoloji bağımlığı artık öyle bir boyuta gelmiş ki, insanlar işletim sistemleriyle romantik bir ilişkiye başlıyor, onlara aşık oluyorlar. Evet, kulağa oldukça tuhaf gelebilir. Bu durum en az uzak mesafe ilişkisi kadar kötü fakat uzak mesafe ilişkisinde partnerinizi er ya da geç görebilecek ya da kucaklayabilecek olmanın verdiği hazzı düşünerek yaşıyorsunuz ki bahsettiğimiz durumda böyle bir ihtimal söz konusu olamıyor. Bu durum tamamen dokunamadığın hatta göremediğin, sadece sesini duyabildiğin bir "şeye" aşık olmak, bir ilişki sürdürmek. Gerçi mevcut teknolojide bile bir bakıma bu tip ilişkileri başarabilen insanlar yok mu? Elbette var. Sosyal medya üzerinden tanışıp birbirlerini sadece fotoğraflar aracılığıyla görerek birbirinden hoşlanan sayısını asla tahmin edemeyeceğimiz kadar "insan" var. Filmde yaşanan olaylar günümüz sosyal medya ilişkilerinin abartılmış bir metaforu diyebiliriz. Örneğin filmde geçen karakterler ne kadar sosyal gözükseler de aslında çok yalnızlar. Bu kurgu günümüz sanal dünyasının "gösteriş" üzerine kurulmasına yapılan atıftır. Fakat bu konuda dürüst olmam gerekirse filmde verilen "yalnızlık kavramı" benim ütopyamda başrolü oynuyor. Mümkün mertebe insanlarla hiç iletişimde olmamak, kısacası benim için rüya gibi. Var olan problemle tezat düşsem de kişisel düşüncemi belirtmeden geçemeyeceğim. Benim gibi düşünsün düşünmesin, gerçekten izlenildiğinde herkesin kendinden bir şeyler bulabileceği bir film olduğuna eminim. Kimileri karakterlerin içinde bulunduğu romantik ilişkiden kendi ilişkisi için pay çıkarabilir. Bazısı da -benim de aralarında bulunduğum-, tüm karakterlerin ve özellikle ana karakterin sosyal hayattan ne kadar kopmuş olmasında, sanal ortamın gerçek hayatın bir tık önüne geçmesinde kendinden bir şeyler bulabilir. İtiraf etmek gerekirse özellikle son zamanlarda insanlardan olabildiğince uzak durmak istediğimden ötürü filmin başlarından itibaren filmi benimseyip ''Bir an önce bu teknoloji hayatımızın bir parçası olabilir mi?!'' cümlesini kurdum. Belki şu an yaygın akıllı telefon kullanımından dolayı "Yahu insan ilişkileri çok zayıfladı" diyen insanlar için bu senaryo kabus gibi olabilirken, sosyal fobisi olan bir insan için rüya gibi bir hayat olurdu hiç şüphesiz. Çünkü istediğiniz her şeyi bir kelime söyleyerek bilgisayarınıza yaptırabiliyorsunuz, insanlarla etkileşim içinde olmanıza gerek kalmıyor. Düşünsenize bir şey söylemeden önce hayatınızı kabusa çeviren "Acaba karşımdaki ne düşünür?" sorusu ortadan kalkıyor. Bahsedilen insandan ayırt edilebilecek tek özelliğinin fiziki görünüşe sahip olmaması olan yapay zeka ile her türlü konudan konuşabiliyorsunuz. Buna örnek verecek olursam başka insanlarla bahsetmekten paylaşmaktan korkulan konular da bunlara dahil. İlişki durumu, finansal durum, psikolojik durum gibi sosyal yaşamı oluşturan konular hakkında konuştuktan sonra size yol gösterecek insani tepkiler alabiliyorsunuz. O nedenle bu teknolojinin gelişmesiyle birlikte gelen insan ilişkilerinin zayıflaması meselesinin dramatize edilmesini asla anlayamayacağım. Beril Şamlı