SENARYOYA BAĞLI KALMAMAK

Çoğumuz hayatımızı babalarımızın annelerimizin bizden sürdürmemizi istediği gibi sürdürürüz. Onların dediklerini yapar; gitme denilen yere gitmez, yapma denileni yapmayız. Çoğu zaman bunların amacı bizi korumak olsa da, bazılarının içinde biraz da ebeveynlerimizin bizi kendi arzu ve isteklerine göre şekillendirme isteği de vardır. Bunun sebebi kendi gençliklerinde gerçekleştiremedikleri ve artık gerçekleştiremeyecekleri hayallerini onlar adına gerçekleştirecek birini yetiştirmek istemeleridir. Bu tarz isteklerde bulunurken niyetleri kötü değildir ancak farkında olmadan hayatımızın kontrolünü bizden almış olurlar. Bence bu durumun güzel bir örneği annelerimizdir. Annelerin biz daha bir gün yaşamak için çalışmamız gerektiğini anlamadan çok önce bizim için iş planları vardır. Bizim daha karşı cinsin varlığını idrak edemediğimiz yaşta onlar çocuklarının eşi için kriterlerini koymuştur bile. Zaten vakti geldiğinde de bu planlarından da bizi ya doğrudan ya da ima yoluyla haberdar ederler. Bununla beraber zamanla ebeveynlerimizin beklentilerini yerine getirmek, hayatımızı onların istediği gibi şekillendirmek, onları mutlu etmek için veya onların bizi beğenmesini sağlamak için çalışmak hayatımızın amacı haline gelirse, biz de istemsizce ebeveynlerimizin yaşadığı hayatın bir kopyasını yaşamış oluruz. Bu duruma Murathan Mungan, Harita Metod Defteri adlı kitabında yer alan "Sır Yarası" denemesinde yer vermişti. Ona göre; "(...) ebeveynlerin çoğunun gözünde, kendi ısmarlama beklentilerinden bağımsız 'çocukların mutluluğu' değil, öncelikle onların kendilerininkine benzeyen seçimler, tercihler yapmış olması önemlidir. (...) Bu bağlamda çocukları önce ve dolaylı olarak 'arzunun kanunu'nu öğrenirler. Arzuların içeriği zamanla doldurulur, ama kanunlar en baştan bellidir." (Mungan 314). Yazara göre, bu durumda ebeveynlerin izlerini takip eden çocuklar bu kanunları su götürmez doğrular, istisnasız kesinlikler ve hiç değişmeyecek koşullar olarak görür. Bu da onları; "[ebeveynlerinin] onların yaşındayken gerçekleştiremediği ya da gerçekleştirmeyi istediği şeyleri vekaleten yaşamak zorunda" bırakır (Mungan 314). Buna ek olarak, bence hayatını sadece ebeveynlerinin isteği doğrultusunda şekillendiren bir insan sahnede ona verilen bir rolü ezbere oynayan bir oyuncu gibidir. O, bu rolü ona veren kişilerin onu beğeneceğini ve takdir edeceğini umarak rolünü ona söylendiği gibi oynar, senaryodaki bir sözü bile değiştirmemiştir. Oyun bittiğinde de o role kendinden hiçbir şey katamamış, bir iz bırakamamış, o rolü ondan önce oynayanlardan hiçbir farkı kalmamıştır. O rolü, ondan sonra oynayacak olanların da kendisinden daha iyi oynamak zorunda bırakmamıştır. Sonuç olarak o kişinin, bu rolü oynamış ve oynayacak olan yüzlerce kişiden, hiçbir farkı kalmaz. Bu yüzden, bence insanlar bu duruma karşı çıkmalı ve hayatlarının kontrolünü kendi ellerine almalılar. Onlara verilen bir senaryoyu ezbere okumak yerine, içlerinden geldiği gibi yaşamalı risk almaktan, yeniliklerden korkmamalılar. Daha önce anne ve babalarınca çoktan yaşanmış şeyleri tekrar tekrar yaşamaktansa yeni şeyler başarmaya çalışmalı, yeni tecrübeler edinmeliler. Onlara sağlanan hayatın aynısını değil daha iyisini kendilerinden sonrakilere sağlamalılar. Gerekirse ailelerine karşılarına alıp, bir fark yaratmak için uğraşmalılar. Buna güzel bir örneğim olduğunu düşünüyorum. Altmışlı yılların sonunda babam doğduğunda, dedem ailesinin ondan beklentilerine karşı çıkarak çocuklarına daha iyi bir eğitim ve dolayısıyla daha iyi bir yaşam sunabilmek için Yozgat'tan, Ankara'ya taşınma kararı almış. Belki dedem, buraya taşındıklarında daha zor bir hayat yaşamış ama bu sayede babamın bugün, kendisinin onun yaşında yaşadığından çok daha iyi koşullarda yaşamasını sağlamış. Dedemin kendisinden beklenene karşı çıkması benim bugün bu okulda okuyor olmamın ve hatta günün birinde mezun olduğumda bir mühendis olup hem babamdan hem de dedemden daha iyi şartlarda bir yaşam kurma ihtimalimin olmasının yegane sebebi. Yani dedem risk aldığı için belki de benim hatta benden sonraki nesillerin bile güzel hayatları olacak. Tüm bunların sonucunda, şunu fark ettim ki; eğer aileme karşı çıkmak kendi geleceğimi daha iyi yaşamamı ve benden sonrakilere daha iyi koşullar bırakmamı sağlayacaksa, biraz asilik kötü bir özellik değil. Elbette asilikten ya da aileme karşı çıkmaktan kastım, bana söylenen her şeyin aksini yapmak değil. Zira başlangıçta da dediğim gibi ailemizin bize söylediği her şeyin ortak amacı bizim iyiliğimiz. Sadece bazılarının sebebi kendi hayatlarının, bize şimdi söylediklerini yapsalar daha iyi olacağını düşünmeleri. Aslında kastettiğim onların beni yönlendirdiği yolun benim için ne kadar doğru olduğu ve bana ne kadar iyi, huzurlu bir gelecek vaat ettiğini irdeleyip ondan sonra onu yapıp yapmayacağıma karar vermek. Böylece ebeveynlerimin bana sağladığı yaşamdan daha iyi bir yaşamı ben de kendi çocuklarıma sağlayabilir ve arkamda bir iz bırakmış olabilirim.