HUZURU OLDUĞU GİBİ KABUL ETMEK

İnsan bir leylek misali göç eder zamanın içinde. Bu göç hareketleri de ya geçmişedir ya da geleceğe. Yani ya "keşkedir" ya da "belki" insanın içinde kendini kaybettiği. Bunu neden yaptığımız ise bilinmez. Geleceğe göç, olması gereken olarak düşünülmüşken; geçmiş uzaklaşılması gereken, içinde kaldıkça bir bataklık gibi dibine çekip insanı boğan şey olarak düşünülmüştür. Bunların insanların birbirine söylediği bir yalan olduğu, kendileri böyle olduğunu düşünseler bile uygulayamadıkları aşikar. Bunu iç hesaplaşmalarımızın temelini geçmişimizin oluşturmasından anlayabiliriz. Eğer insanlığı bugünkü haline getiren atalarımızın ilmek ilmek dokuduğu mücadelelerse, bir insanı olduğu kişi haline getiren de işte ilmek ilmek ya "pişmanlıklarla" ya "iyikilerle" dokuduğu anıları ve deneyimleridir. O zaman bizi biz yapan deneyimlerimizse, neden onlardan bu kadar uzaklaşmamız gereksin ki? Bazı meseleler vardır, insan bir asır yaşasa onlardan bir arşın bile uzağa göçemez. Geçmiş gerçekten de sinsi bir bulut gibi peşimizi bırakmaz. Murathan Mungan'ın zamana yayılan Solak Defterler'inde başka temalar bulunsa da geçmiş kitabın bütünleyen teması olarak karşımıza çıkmakta. Peki neden her zaman geçmişin acı anıları hatırlanır? Mutluluklar dahi buruk bir gülümseme bırakır insanın yüzüne. Geçmişle bağın koprılmaması gerektiğine inanırım ama değinmek istediğim o değil; neden geçmiş iyi ya da kötü geçmişimiz fark etmez- insanlarda bir burukluk bırakmakta? Şair de "Bazı hatıralar kurumuş nehir yataklarıdır/ Susuz ama hala orada" demekte. Evet geçmiş kurumuş nehir yataklarıdır. Çölde bir vaha gibi ona ulaştığımızıda geriye kalan sadece hayal kırıklığı olur. Neden hep böyle yapıyoruz? Neden geçmişi mutluluklarla hatırlayamıyoruz? Şahsen bunun nedeninin atalarımızın, anne babalarımızın genlerimize ilmek ilmek işlediği mükemmelliyetçilikten kaynaklandığına inanıyorum. İnsanların çocuklarına genetik özellikler dışında tecrübelerini aktardığı da kanıtlandı. Yani insanların kendilerine karşı mükemmelliyetçi olması insanlık tarihi kadar eski bir olgu olarak karşımıza çıkmakta. En büyük problemlerimizden olarak görülen insanların başkalarını olduğu gibi kabul edememesinin nedeni de mükemmelliyetçiliğin nedeniyle aynı: Hiçbirimiz kendimizi olduğumuz gibi kabul etmiyoruz çünkü hiçbirimiz insanın kendisini olduğu gibi kabul etmesinin ne demek olduğunu bilmiyoruz. Ya da kendimizi olduğumuz gibi kabul etmenin ne demek olduğunu unuttuk. İnsanların geçmişe gittiğinde en özlemle düşündüğü dönemi çocukluk anıları olur. Bir çıkmaza girildiğinde en büyük göçün çocukluğa olduğu bir gerçek. Çocukluk tam olarak hatırlayamasak da yani bize rüya gibi gelse bile özlemle hatırlanır. Şairin "Bilirsin/Kar çocukken yağar" dizeleri de beni çocukluğuma götürdü. Çocukluk kelimesini okuduğum anda aklıma gelen şey ise kardeşim ve babamla yaptığımız kardan adamlar oldu. Şimdi ise kar benim için üşümek ve ıslanmak demek. Yani kar samimiyet ve sıcaklıktır çocukluk döneminde. Bir acıya sahipse bile onlarla hatırlanmaz çocukluk. O zaman insanların çıkmaza girdiğinde kaçışı tam olarak hatırlayamadığı çocukluğunda bulması gayet doğaldır diyebiliriz. Çocukluk zamanı kayıtsızdır, insanın belki en kayıtsız dönemidir. Çocukluğa kaçış da çocukluk ve sorumsuzluk arasındaki ilişkiyle açıklanabilir. Bizler de çıkmazlardan çocukluk masumiyetine kaçmak isteriz. Fakat bu, sandığımız gibi sorumluluktan kaçış isteği değildir. Çocukluğa kaçmanın asıl nedeni çocukken başkalarını ama en önemlisi kendimizi olduğumuz gibi kabul etmemizdir. Geçmişe baktığımızda hep buruklukla karşılaşmamız da geçmişlerimizi olduğu gibi kabul edememekten kaynaklanıyor. Biz kendimizi olduğumuz gibi kabul edemezken, bize ait olan, kendi ellerimizle dokuduğumuz geçmişlerimizi nasıl oldukları gibi kabul edebiliriz ki? Geçmişle bağımı koparmamayı seviyorum ama bu demek değil ki onu tamamen istenmeyenler kategorisinin içine koyayım. Onları olduğu gibi kabul etmeye çalışıyorum çünkü onlar beni ben yapan şeyler. Fakat bir meyilimiz daha var ki kurtulması en zor olanı. "Eskiden hayat ne kadar güzelmiş, ekmeğin bile bir değeri varmış, yaşamak çok daha güzelmiş" lafı ağızlara sakız olmuş durumda. Şair kitabın ilk bölümünün girişinde İzzet Molla'dan alıntılayarak "Artık dünyanın öyle bir bahar mevsimine vardık ki/ Bülbül susmuş, havuz tenha, gül bahçesi harap olmuş" demekte. Kendimize ait olan geçmişten çok daha uzaktaki hiç ulaşamayacağımız bir geçmişe göç etmeye çalışıp orada olsaydık huzuru bulabileceğimize kendimizi inandırmaya çalışıyoruz. Peki biz kendi geçmişimizde huzur bulamazken ulaşılamayacak bir geçmişte nasıl bulabiliriz? Biz kendimizi ve geçmişimizi olduğu gibi kabul etmediğimiz sürece aradığımız o huzuru bambaşka geçmişlerde bile bulamayacak ve göçlerin içinde sıkışıp en sonunda benliğimizi kaybedeceğiz.