ÖZDEMİR ASAF

Yazmak, başka yöntemlere kıyasla, en özgürleştirici ve özgür olandır. Anılarımızı yazarız, bununla içinde dolanıp duvarlarındaki resimlere, geçmişte tanıdıklarımızdan kalan eşyalara baktığımız bir ev inşa etmişizdir. Hayallerimiz içinde gezindiğimiz güneşli bir bahçe olabilir ya da mutluluğumuz evin şehre giden sokaklarıdır. Herkesin bunları ifade ediş şekli de farklıdır. Bir insanın sözcükleri bir araya getiriş şekli, üslubu üzerinde karakterinin ve yaşam şeklinin büyük etkisi var. Bazıları sayfalar boyunca anlatır; konuları ve olayları ardı ardına sıralar. Akıllarından geçen her düşünceyi, her bir detayı kaydetmek isterler. Hızlı yaşarlar yani gün boyunca dikkatlerini yüzlerce farklı şey çekmiştir. Bu yüzden çok unuturlar. Sanki yazmak daha fazlasını hatırlamalarını ve fark etmelerini sağlar. Burada geçmişin yeniden kurgusu söz konusu olabilir. Ama bu yeni kurgularını yaşamadıkları anlamına gelmez. Örneğin eserini oluşturan bir sanatçının yazdıklarını yaşamadığını söyleyemeyiz. Kurguladığı karakterler de yaşamının birer parçasıdır, düşüncelerinin ürünüdür. Bazılarının düşüncelerini ise her an tek bir konu meşgul eder. Onlara göre de bir düşünceyi ya da hissi anlatmanın en doğal yolu kısacık ifadelerdir. Ellerindeki birkaç sözcüğü kesip biçer, eğip büker, yansıtır, prizmadan geçirir renklerine ayırırlar; ortaya çıkan, mutluluklarını da kederlerini de anlatmaya yeter. Özdemir Asaf'ı ilk okuduğumda, gerçek şiirin biçiminin onunkiler gibi olması gerektiğini düşünmüştüm. Onun şiirlerinde sözcükler resmetmez, olması gerektiği gibi, anlatır. Şiir yalnızca dört satırlık olabilir ama bu anlatış sonsuza kadar sürer çünkü düşünce düşünceyi çağırır. Güzel geçen bir gününüzün adı onun bir kısa şiiri olabilir ya da bir başka şiirinin içine hiç unutmayacağınız bir hikayeyi saklayabilirsiniz. Walter Benjamin'in, Klee'nin Angelus Novus isimli tablosu için yaptığı gibi, şiirleri sonsuz kez anlam kazandırılmaya açıktır. Bazen en alışılmış, sıradan ifadeleri kullanır, ama yeni yerleri, diğer sözcüklerle ilişkileri bunları ilk kez duyduğumuz izlenimine yol açar. Şiirlerinin konuları da biçimleriyle uyumludur; dönüşümlere, aynalara ve en az iki adet benliğe sıkça rastlarız. Döneminde oldukça popüler olan bu temaları içselleştirmiştir, ezelden beri dert edindiği şeyler olduğunu sezeriz. Ayrıca kısa hikayeleri, notları ve eleştiri yazıları da var, ama sanırım roman onun için imkansız bir tür. Karşılaştırmam için bir sebep yok, ama karşılaştırırsam Özdemir Asaf'ın şiirleri aynı dönemdeki bazı İkinci Yeni şairlerininkilere göre kendi şiir anlayışıma daha yakın. Örneğin İkinci Yeni şairlerinden Edip Cansever dilin bu anlattığım olanaklarını kullanmaktansa sanki resmeder. Hem dili hem de kullandığı dekorlar kalabalık ve karmakarışıktır. En düşsel tasvirler bile görsel olarak tanımlanmıştır. Bu rüya benzeyen yani sadece yazarını ilgilendiren, gelişigüzel şiirlerde okuyucularının ne bulduğunu anlamıyorum. Bence, şiir okumaya yeni başlayacak birinin yapacağı en büyük hata İkinci Yeni'den başlamak olur. Şiirin nasıl olması gerektiğine yönelik kurallar saçmalık; ama İkinci Yeni tam da şiirin nasıl olmaması gerektiğini bize gösteriyor. Şiir okumaya Özdemir Asaf'tan başladıysanız çok şanslısınız. Aslıhan Seray Akgün