BEYGİR GÖZLERİ

Edebiyatımızın usta hikayecilerinden yazarlarından Haldun Taner'in alışılagelmiş şekilde kendine özgü alaycı ve ironik bir dille yazdığı birkaç öyküden oluşmakta olan Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu isimli kitabını yakın zamanda okudum ve kitaba da adını vermiş olan hikayede yazarın bahsettiği at gözü merceği, ve bundan yola çıkarak yaptığı bazı çıkarımlar beni bu konuyu insanlara uyarlamaya itti. Yazar kendisini aynada gören bir katırın şaşırıp paniğe kapılarak yarattığı kaosu anlatmış bu öyküde. Bunun nedeni olarak da Amerikalı fotoğrafçının at gözündeki lensi fotoğraf makinesinde kullanarak cisimlerin normalde olduğundan, veya bizim gördüğümüzden daha büyük göründüğü gözlemini göstermiş. Bu yüzden bizim çöpçü beygiri Kalender her şeyi büyük görmeye alışık olduğundan aşağılık komleksiyle yaşamakta olan bir hayvan olduğu ve aynada kendini de büyük gördüğü zaman dehşete düşmüş. Yazar değinmemiş olsa da asıl büyük sarsıntı bu noktadan sonra başlıyor. Hayatı değişecek zavallı hayvanın, bütün dengeler alt üst olacak ve kendine gelecek, aşağılık kompleksini atıp kendine güvenini de kazanarak belki de karşı koymaya başlayacak 'sahip'lerine. Kitapta Şişhane'de yolculuk eden bir çöpçü beygiri için dile getirilen bu durum bana insanları anımsattı. Kendilerini düşük gören veya etrafındaki insanları olduğundan büyük gören insanları. Kalender kadar şanslı olamayıp kendilerini henüz aynada görememiş insanlar. Kalender için de pek şanslı diyemeyiz gerçi onunda kendini görmesi için bütün bir hayatı sefalet içinde geçmiş ve büyük gördüğü şeylerden korkarak, onlara Danış, 2 boyun eğerek geçmiş. Halbuki en başından bu 'at bakış açısı' yok edilebilse, hayatını özgürce yaşayabilse hayatın tadı daha güzel çıkmaz mı? Aynı durum insanlardaki kölelik kavramına bağdaştırabiliriz. Kölelik derken yalnızca yüzeysel olarak kölecilik gelmesin akla, her türlü boyun eğme, kendinin farkında olmama bu kavramın içinde bulunuyor. Ne kadar düzgün yerlerde de olsa insan hiçbir zaman kendini aşağı görmemeli. Ne kadar eğitimli olursa olsun, ne kadar önemli yerlere gelirse gelsin başkalarını gereksiz büyütme ve kendini küçük görme söz konusu oluyor, ve sonunda bu kompleks insanda boyun eğme ile sonuçlanıyor. Bir şirketin başında hatta bazen bir ülkenin başında olan insanlar bile kendi aşağılık kompleksinden midir, başkalarını at merceğiyle görmekten midir artık bilemeyeceğim, özgürce, birey olarak davranamıyorlar. Sömürülmeye açık hale gelen bu insanlar aynada kendi boyutlarını görene kadar hayatlarını yaşayamıyorlar ve bunu fırsat bilen köleciler ise kendilerinin farkında olmalarının avantajıyla hemen harekete geçiyorlar. Ha ben demiyorum ki insan kendine çok güvenmeli, kendini asla kimseden küçük görmemeli. Sadece kendini farkında olmak, bireyselliğinin farkında olmak buradaki önemli nokta. İnsan hayatındaki, ilişkilerindeki kuşkusuz en önemli faktör olan dengeye çıkıyor yine yolun ucu. Her şey arasında kurulması gerektiği gibi burada da etrafınızdakilerle üstünlük durumunuz için böyle bir dengeden bahsetmek mümkün. Bu dengeyi de en başta belirttiğim gibi yalnızca kendinin farkında olmak başlığı altına toplayabiliriz. Kimi insanlar doğuştan bu farkındalığa sahiptir, kimileri zamanla öğrenir, kimileri ise asla öğrenemez ve hayatını başkalarının hayatını anlamlandırmak için yaşarlar. Bu doğanın bir işleyişi gibi algılanmaya başlanmış, ve buna karşı yapılacak bir şey yokmuş gibi algılanmkta toplumumuzda, ve çoğu diğer toplumlarda. İnsanların en azından Danış, 3 Kalender kadar şanslı olabilip er ya da geç bu farkındalığı kazanmasını dilemekten dahası gelmiyor elden. İnsanların hayatlarını başka insanların hayatlarını anlamlandırmak için yaşamaları herhangi şartlar altında olursa olsun çok anlamsız ve acıklı geliyor bana doğrusu. Ne demişler, düşman başına!