PAN'IN LABİRENTİ'NİN MİNİ ANALİZİ/ Tuğra Pulatoğlu

Film iki farkı dünyayı anlatıyor. Birincisi gerçek dünya diğeri ise, küçük bir kızın hayal dünyası. Gerçek dünya hoş değil. İspanya'da iç savaş yaşanıyor. Askerler sürekli tetikte, dağlarda yanında silahla gezen insanlar. Minik kızımızın ismi Ofelia. Annesi ölen terzi babasının ardından bir asker ile evlenmiş, ondan da hamile. Hamileliğinin son ayları olduğu için kocası yanına çağırıyor, Ofelia da bu sebeple çatışma bölgesine gitmek mecburiyetinde kalıyor. Annesinin yeni kocası tam anlamıyla bir diktatör. Sert bir asker. Acımasız bir insan. Duyguları alınalı çok olduğunu hemen anlıyorsunuz. Ofelia ise her çocuğun olması gerektiği gibi, gökkuşağının tepesinde dolaşan bir minik. Öncelikle bu iki dünyayı ayırmadan önce, filmin basitçe bunlar üzerine kurulu olmadığını söylemek gerek. Ofelia'nın hayal dünyası ile, "diğerleri"nin gerçek dünyası birbiri içine geçmiş ve birbirinden simgesel öğeler taşıyor. Gerçek dünya, kapitalizmken Ofelia'nın hayal dünyası sosyalizmi betimliyor. Bununla ilgili pek çok mesajı görebiliyoruz filmde. Mesela, annesinin sancılandığı bir akşam Ofelia bebeğe bir masal anlatıyor. Masal şöyle, " Uzun yıllar önce hüzünlü ve uzak bir ülkede sert siyah kayalardan oluşan bir dağ varmış. Her gün batımında dağın zirvesinde kendisini koparanı ölümsüz yapan büyülü bir gül tomurcuklanırmış ama kimse çiçeğe yaklaşmaya cesaret edemezmiş çünkü dikenleri zehir doluymuş. İnsanlar korkuyu, acıyı ve ölümü anar ama sonsuz yaşam vaadini hiç anmazlarmış. Ve her sabah gül hediyesini verecek hiç kimseyi bulamadan solup gidermiş. Gül o soğuk karanlık dağın zirvesinde zamanın sonuna kadar ebedi bir yalnızlığa gömülmüş." Buradaki çiçeğin sosyalizm olduğunu ve onu almaya kimsenin cesaret edemediği çünkü o yolda pek çok hayatın kaybedileceği, insanların da bundan korktukları için sonucu güzel bile olsa bu işe girişmedikleri anlatılıyor. Aslında kişiden kişiye değişecek bir yorum. Fakat yine İspanya iç savaşını anlatan, Ernest Hemingway'in Çanlar Kimin İçin Çalıyor isimli kitabını okuduktan sonra bu filmi izlediğinizde ister istemez bu şekilde yorumluyor insan. Pan, Ofelia'ya 3 görev veriyor. Bunlara sınav da diyebiliriz. Bu sınavlardan geçerse, yeraltı dünyasının prensesi olduğunu kanıtlayacağını ve yeraltı dünyasının kralı olan babasına kavuşacağını söylüyor. Bu 3 sınav öğesinde de güzel mesajlar var. Birinci görev, yaşlı güzel bir ağacın altına yerleşen ve onu kurutan kocaman bir kurbağayı öldürerek ağacı canlandırması. Bu ağaç ve zararlı kurbağa öğesi doğa anayı korumak olabileceği gibi yine sosyalizm de olabilir. Koca yaşlı ağaç eskiden beri var olan bir sistemi simgeliyor, sonradan gelip ağacı kurutan zararlı kurbağa da bugünkü sistemi anlatıyor olabilir. İkinci görev, bir kuş sütünün eksik olduğu ziyafet masasının başında oturan canavarı öldürmesi. Bu canavar masasından tek bir lokma alan her çocuğu canice öldürmüş. Ofelia'ya da tembihlenen yemeden direkt öldürmesi. Fakat Ofelia bu tembihi unutarak yiyor ve canavar canlanarak Ofelia'nın üzerine yürüyor ve onu korumak isteyen perileri yiyor. Sofra ve canavar yine kapitalizmi betimleyen öğeler. Onu yok etmeye cesaret etse de yapamayanlar, önlerine sunulan 3-5 tatlı lokmaya kanan çocuklardır. Bu lokmalar ise günümüzde, televizyon dizileri, piyangolar ve bunlar gibi bilumum güzel gelecek vaatleri ile kandırarak insanları uyuşturan öğelerdir. Üçüncü görevin ana teması da, bir masumu korumak için kendi canını ortaya koymaktır. Masumların teker teker sonbaharda dökülen yapraklar gibi döküldüğü ve umursamaz bir hale dönüştüğümüz günümüzde bulunamayacak bir özelliktir. Filmin sonunda Ofelia kardeşini korumak için kendisini feda ederek ölmüş babasına ve annesine kavuşuyor. Hayallerine sonunda kavuşan Ofelia'nın ölmesi sanırım istenen herhangi bir şey bu bir sistem de olabilir başka bir şey de, fedakarlıklar verilmesi gerektiğini özetliyor. Bu sırada gerçek hayatta da, sosyalist direnişçiler kazanıyor. Hem Ofelia'yı hem de masum pek çok kişiyi öldüren diktatör asker de öldürülüyor. Film bir yandan umut vaat ederken bir yandan da tüm olumsuz gerçeklere de değiniyor.