Toplumsal Baskı ve Geleneklerin Karanlığı

Sert bir üslup ile kaleme alınmış olan eserde, büyük bir önem tutan olan doğa ve çevre elementleri okura insanın zamanını geçirmesi ve kendini bulabilmesi için bir uğraş aracı olarak işlenmiş. Doğa ve barındırdığı her şey insan figürüne adeta bir hediyeymişçesine insanı dertlerinden kaçıp zihnini sakinleştirmek, belki de temizlemek için verilmiş bir parça olarak yer alıyor eserde. Hasan'ı doğayı kendisine bir barınak olarak seçmesine birçok kez şahit olmak eserin başından sonuna kadar okurun dikkatini çeken sahnelerden olmuş; Hasan'ın fiziksel veya ruhsal problemlerinden kaçmak için kayalıklara gitmesi buna bir örnek olarak gösterilebilir, "... Hasan kaçmış. Kaçıp Anavarza kayalıklarına sığınmış."(Syf. 17) Doğa insan figürünün sarılacağı somut ve soyut karışımı bir varlık olarak tanımlanmış ve köyde yaşayan insanların içine işlemiş. Köydeki kişilerin çoğunun hayallerinde hayvan öğeleri görmeleri bizi düşündüren soyut elementlerden denebilir. Bu hayallere şahit olan bütün insanlarında bu rüyaları kendi istedikleri gibi çarpıtıp adeta delirmişçesine yorumlamaları ve gerçek olarak kabul etmeleri okuru olayların gidişatına göre karanlık bir atmosfere sokuyor. Hayvanlar ile ilişkilendirilen insana özgü davranışlar ise okura zaman zaman abartı ve peri masalı izlenimi veriyor; kafasını yukarı ve aşağı sallayan bir kertenkelenin bu hareketinin dua ediyor olarak algılanması gibi. Eserdeki kişilerin, özellikle Büyük Ana'nın köydeki gelenek, görenek ve anlaşılması zor olan eski değer ve düşünce şeklinin fazlaca olağandışı olması ara sıra okura huzursuz bir ortam kuruyor, "Bu ana nasıl ölmesin oğlunun kemikleri mezarında tir tir titrer, zangır zangır ederken..."(Syf. 48) Sevmedikleri kişileri öldürmek adına bu değerlerin yanlış kullanılması ve Esme üzerine yoğunlaşması köydeki kişilerin zihinsel durumunu sorgulamamıza yol açmakta. Bu töreler o kadar abartılmış ki Hasan gibi annesine çok bağlı ve onu çok seven biri bile kendi annesini öldürmeyi, yok etmeyi aklından geçirebiliyor bu değerler uğruna. İntikam ve kan temizleme fikirleri oldukça olağan dışı gelse de romanın yazıldığı zamanki inanışlarla ilişkili olduğunu düşünmek okura mümkün geliyor. Bu gelenek, görenek ve eski değerlerin karakterler üzerindeki, özellikle Hasan üzerindeki etkileri ve zorladıkları değişimi görmek mümkün. Köydeki herkesten daha farklı, güzel ve aklı başında olan Esme'nin bu karakteristik özellikleri onun bulunduğu aile içerisinde neden hedef alındığını gösteren özelliklerinden olmuş, "Anası anası gitmeli. Herkes anasına düşman."(Syf. 12) Hortlama tabiri, Hasan'ın bu yalanlar yüzünden küçük düşmesi ve Esme'nin suçlanması bizlere insanların her duyduklarına inandıklarını hatta bu duyduklarını daha da çarpıtıp başkalarına yaydığını kanıtlıyor. Esme'nin bulunduğu ortam içerisinde kimse ile birlikte olmak veya evlenmek istememesi nedeni ile ona yapılan tehditler gelenekler dışında aynı zamanda insanların içine işlemiş dini bütünlükler yüzünden kaynaklanıyor da denebilir. Büyük Ana'nın istediği yerine getirilmez ise insanların başına gelecek şeyleri nasıl bir şekilde anlattığı bu ifadenin bir destekçisi oluyor; Büyük Ana Esme ölmez ise ölünün kemiklerinin mezarında titreyeceğini sanki gerçekten olacakmış gibi ciddi bir şekilde söylemesi bu olayların onun gözünde ne kadar ciddi olduğunu anlatıyor, "Karşıdaki konaktan daha büyükananın ulumaya benzer ağıtları, bedduaları geliyordu."(Syf. 40) Dil ve üslup bakımından eserde akıcı ve şiirsel bir tonun izleri, fazlaca kullanılmış ve yinelenen abartılı betimlemeler dikkat çekmekte . Eserin en başından sonuna kadar süslü fakat anlaşılması kolay olan betimlemer ve sıfatlar yer alıyor. Bu sıfat ve betimlemelerin eserin akıcılığına katkı yaptığı fakat kısa ve akıcı olmasına rağmen esere ağır ve karanlık bir ton verdiği rahat bir şekilde söylenebilir. Trajik olayların ana nedeni olarakta karakterlerin farklı ve garip inanışlarını göstermek mümkün, "Emmim görmüş, köyün hepsi de görmüş. Görmeyen kalmamış. Ak bir kefene bürünüp de mezarından dışarıya uğramış. İnildeyip duruyormuş." (Syf. 50) Genel olarak okuması rahat ve birçok kez bizi şaşırtan düşünceler içeren bir eser olarak yorumlanabilir Yılan'ı Öldürseler.