Ya Hiç Baskı Altında Kalmasaydı

Fotoğraf: Chazelle, Damien. Whiplash. Sony Pictures Classics. 2014 Müziğin insan için çok önemli bir değer olduğunu çoğumuz inkar edemez. Sonuçta ruhun gıdası değil mi? Peki ya, insanı müziğe kaptıran o ritimlerin başını çeken bateri ve bateristler? Müzik grubu, orkestra gibi oluşumlarda ikinci planda kalan bu müzik insanlarının enstrümanları onlar için ne kadar önemli olabilir? İşte bu sorunun belki de görsel bir yansıması olan Damien Chazelle'den "Whiplash" isimli film ben de dahil olmak üzere pek çok genç bateriste büyük bir ilham kaynağı oldu. Bu başyapıtı üç dört kere izlemiş biri olarak izledikten sonra müziğe ve idealistliğe olan bakış açım tabiri caizse yüz seksen derece değişti. Filmi izlerken kafamda ilk oluşan soru herhangi bir alanda başarılı olmak için baskı ve stresin zorunlu olup olmadığıydı. Evet, belki karakterimiz hocası tarafından son derece sertçe eğitilerek teknik olarak çok gelişmiş olabilir, öte yandan bu ortamın onu psikolojik bir çöküntüye ve yalnızlığa sürüklediği de yadsınamaz bir gerçek. Buna değer miydi peki? Karakterimizin başarı basamaklarını seri bir şekilde tırmanıyor olmasını göz önüne alırsak değerdi denebilir ama bu tecrübeyi hiç yaşamamayı tercih ederim ben kişisel olarak. Değinmek istediğim bir diğer konu ise toplumda çok yaygın olan "Müzik meslek değildir." algısının filmde çok profesyonelce işleniyor olmasıydı. Aile tarafından tam olarak destek görememek, çevredekiler tarafından ciddiye alınmamak ve önemsenmemek... İşte bu ve buna benzer algılar bir önceki paragrafta bahsettiğim karakterimizin stres ve yalnızlığa sürülmesindeki diğer önemli faktörler oluyor. Bu yüzden de filmi normal insanlar, müzisyenler gibilerinin yanında çocukları profesyonel olarak sanatla uğraşmak isteyen aileler de izleyip büyük dersler çıkarmalı çünkü artık bu inanışlara son verme zamanımız geldi de geçiyor. Beş yıla aşkın süredir bateri çalan ve müzikle aktif olarak uğraşan biri olarak bu muamelelere ne kadar maruz kaldığımı anlatamam ki ben bu işi profesyonel olarak yapmayı düşünmüyorum bile. Bir de düşünenlerin başına neler geldiğini siz tahmin edin. Tabi bir de yapımda bolca gördüğümüz rekabet konusu var ki beni en çok rahatsız eden kısım bu olmuştur izlerken. Karakterimizin sırf stüdyo grubundaki baş baterist olmak için sevgilisinden ayrılması, çevresindeki arkadaşları ve insanları kaybedip sadece hocası Fletcher'ın iki dudağı arasından çıkanlarla hayat bulmaya başlaması... Bunları görünce insanın aklına hemen "Bu derece kendisini hayattan soyutlamış bir insan otuz beş-kırk yaşlarında uyuşturucu bağımlısı vb. olarak ölmez mi?" sorusu geliyor ki bunun gerçek hayattan da aynı sektörden bir örneği var: Dünyaca ünlü caz saksafoncusu Charlie Parker. Kendisi 34 yaşında kimsesiz bir şekilde uyuşturucu yüzünden hayatını kaybetti. Zaten senaryoyu yazarken Charlie Parker'dan esintileri de başrolümüze entegre etmeyi unutmamışlar. Bu entegrasyonun filmin gerçekçiliği açısından son derece destekleyici bir unsur olduğu da inkar edilemez bir gerçek. Şimdiye kadar yazdıklarımı özetlemem gerekirse Whiplash'i sadece bir davulcunun başından geçenler olarak yorumlamak bu filmin barındırdığı psikolojik altyapıyı görmezden gelmek demektir ki bu, filmi tam olarak kavrayamamak anlamına geliyor. Asıl çıkartılması gereken anlam ise bence hangi alan olursa olsun bir insanın büyük bir baskı ve stres altında son derece hırslı bir şekilde çalışmasının o kişiyi başarıya taşıyıp taşımayacağı ya da hedeflerine ulaşma aşamasında her şeyi gözardı edip sadece hedefine odaklanmasının yararlı olup olmayacağıdır. Elbette ki bu konu yoruma son derece açık ve konunun kesin bir açıklaması da bulunmuyor. Eğer cevabı arama yolunda nesnel bir örnek görmek isterseniz bu Oscar almış muhteşem yapımı izlemenizi şiddetle tavsiye ediyorum. Şundan emin olabilirsiniz ki izledikten sonra bazı kavramalara olan bakış açınız değişecek ve bazı değerleri sorgulamaya başlayacaksınız.