RUHU KAYBOLMUŞ İSTANBUL

Boğazın incisi, tarihin simgesi, kıtaları ayıran köprüleriyle, uğruna şiirler, öyküler, romanlar yazılan, hisarlarının gölgesinde aşıklara ev sahipliği yapan, su yollarıyla birbirine bağlanan sarnıçlarıyla, uçsuz bucaksız güzellikleri yüzyıllardır içinde barındıran o büyülü şehir... İstanbul'dan bahsediyorum tabii ki. Uygarlıkların beşiği olan bu şehrin dünya tarihindeki yeri çok büyüktür. Göğsümüzü kabartarak ''benim ülkemin şehri'' diyerek övünebilme kaynağımızdır. Her şeyiyle değişmiştir İstanbul bu zamana gelene kadar güzelliği hariç. İstanbul hep İstanbul'dur ama içinde yaşayan bireyler, içinde barınan kültür hep bir değişim halindedir. Ancak bu bahsettiğim değişim aslında bir yozlaşmadır. Şöyle bir gerilere gidip cumhuriyetin ilk yıllarındaki İstanbul'a bakalım. Eminönü'nde sandallarla boğaza açılıp tutuğu balıkları halka hayrına dağıtan hayırsever balıkçılar, Beşiktaş Barbaros Meydanı'ndan Kabataş' a kadar Atatürk sloganlarıyla yürüyen cumhuriyet çocukları, Haliç'de Rum mahallesine erzak taşıyan Türk gençliği, Üsküdar'da birlik ve beraberliği arttırmak için düzenlenen doğaçlama oyunlar, Sultanahmet'te insanların Osmanlı Macunu için kuyruğa girmesi, Kadıköy'de bayram davulcularının halkı sahura kaldırması... Görüldüğü gibi ne güzelmiş İstanbul. İnsanların bu güzel davranışları şehrin fiziksel güzelliğiyle de buluşunca aşık olunası bir şehir oluveriyor İstanbul. Yüzyıllardır farklı kültürleri içinde barındıran İstanbul zaten alışık bu çeşitliliğe. Peki, ne oldu da hiç değişmeyen İstanbul son doksan yılda yaşanmaz hale geldi? İstanbul bütün güzelliğiyle halen karşımızda ancak, insanlar da tüm kötülüğüyle karşımızda aynı zamanda. Teknoloji çağının insana getirdikleri tabii ki tartışılmaz ancak neleri götürdüğü tartışılmalı. Duygularımızı çaldı teknoloji, kardeşliğimizi götürdü bizden. Halkı birbirine düşürerek ahengimizi bozdu. Şimdilerde baktığımızda İstanbul'a; koca koca kuleler, biçimsiz fabrikalar, göz zevkini bozan gecekondu mahalleleri... İstanbulluyum diyen başka kentlerin çocukları, insanları. O kadar yozlaştı ki İstanbul artık Orhan Veli'nin dediği gibi "İstanbul'u dinliyorum gözlerim kapalı'' diyemiyoruz. Gözlerimiz açık bile dinleyemiyoruz artık, çünkü eski huzur yok artık. Eminönü'nde bırak balık dağıtmayı paran yoksa balığın kılcığını bile yiyemiyorsun. Haliç' te Rum mahallelerini taşlıyorlar artık birlik olmak yerine veya Üsküdar'da tiyatro yapanı öldürüyorlar sırf kendileri gibi düşünmüyor diyerek. Kadıköy'de sahur davulcuları kaldı mı bilmiyorum ama kalan da ekmek yerine azar yiyordur eminim. Her yer fabrika, iş hanı, alışveriş merkezi oldu İstanbul'da. İnsanlar teknoloji çağına ayak uydurdukça yozlaştı İstanbul. Rekabetten dolayı herkes kendini düşünür oldu, kendi komşusunu tanımaz oldu. Kim kimden ne koparır onun derdinde. Adalet de kalmadı böylelikle. İstanbul'un tadı tuzu kalmadı diyorlar, haklılar. Özellikle de bu değişimi yaşayarak görenler haklı. Hagop Baronyan bu yozlaşmayı çok daha önceden fark eden bir Osmanlı gazetecisiydi. O da olayı içerden takip edenlerdendi. Rahatsızlığına da ''İstanbul Mahallelerinde Bir Gezinti'' adlı gezi yazısıyla dile getirdi. Gezi yazısı bile denemez aslında bu esere çünkü Hagop'un yaşadıkları bir gerçekler zinciri, yozlaşan insanların beraberinde yaşadığı şehri de nasıl yozlaştırdığının yaşamın içerisine yansıyan gerçekliği. Hagop'un dini görevini gerçekleştirmek için kiliseye dahi gidememesi durumumuzu bu kadar vahim kılan. Şimdilerde daha iyi anlıyoruz belki de teknolojinin bizden neler aldığını. Anlıyoruz artık insan olmaktansa robot olmayı seçtiğimizi. Sadece bakakalıyoruz dünya güzeli, uygarlığın bütün güzelliklerini bir arada yaşayan ve yaşatan bir şehri nasıl yaşanmaz hale getirdiğimize. Hiçbir estetik kaygı duyulmaksızın pavyon ışıklarıyla aydınlatılan ibadethaneleriyle, boğazın o muazzam siluetinin önünde bir duvar gibi yükselen gökdelenlerin çirkinliğiyle, felsefesi olmayan bir şehircilik anlayışıyla estetik kaygılardan ve güzel tanımından uzak yönetilen ve yönetilmeye devam eden, her şeye rağmen olağanüstü güzellikteki İstanbul. Her şehrin, her yerleşim merkezinin bir ruhu ve kalbi olduğuna inanıyorum ben. İstanbul ruhunu estetik yoksunu anlayış yüzünden çoktan kaybetti ve şehre vurulan her kazma darbesiyle bizlerin, yarın bu ülkeyi yönetmeye aday olan gençlerin kalbi sızlıyor, acıyor. Sağlıksız büyüme, sağlıksız nüfus artışı ve önlenemeyen göç yüzünden, plansız programsız bir günlük yaşamın içerisine sürüklenen yalnız ve mutsuz insanlar var artık sokaklarında.