"Dönüşüm" Olmasaydı Ne Olurdu?

Gregor Samsa, küçük bacakları, kocaman gövdesiyle odasında yalnız. Gregor Samsa neden yalnız? Neden böylesi bir yaratığa dönüştü? Klasikler arasında yer almasının nedeni olan dönüşüm neden başına geldi? Hepsinden daha önemlisi dönüşüm olmasaydı Gregor'a ne olurdu? Sorular kafamın içinde dönüp duruyor. Bireyin kendini böylesi bir durum karmaşası içinde bulması o kadar da uzak gelmiyor sanki. Ne de olsa insanlar buhranlı günler geçirebiliyor. Ne var ki "Dönüşüm" Gregor Samsa'yı öldürdü. Buhranı atlatamayan Geregor, Kafka'nın gazabına uğradı. Başka türlü bir dönüşüm mümkün olamaz mıydı? Dönüşüm'ün gerçekleşmediğini düşünmeden önce nedenlerini düşünmek gerek diye düşünüyorum. Gregor Samsa, evden işe işten eve giden ve ailesine para getirmek için çabalayan bir adam. Hayatta işe zamanında gitmekten başka gayesi yoktur. En büyük amacı sabah zamanında uyanmak ve ailesine para getirebilmektir. Aslında bundan şikayetçi olduğunu da söyleyemeyiz. Ne var ki Kafka, bu durumdan Samsa'nın şikayetçi olmadığına dair de bir ipucu vermemiştir bize. Bu nedenle bu konuda yorum yapmak zordur. Ancak bazı evrensel duyguları göz önünde buldurduğumuzda hayatta belli bir amacı olmayan insanların mutsuzluklarıyla bu durumu bağdaşlaştırabiliriz. Gregor Samsa'nın hayatta bir amacının olmaması, ailesiyle dahi arasında bir çıkar ilişkisi olduğunu düşünmesi onu dönüşüme ve değişime mecbur kılmıştır. Aslında dönüşüm sözlük anlamı göz önüne alındığında o kadar da kötü bir şey değil hissi veriyor. Hayatlarından mutsuz olan insanlar için dönüşüm bir çıkış yolu olabilir. Fakat Gregor Samsa neden dönüşümü güzel anlamıyla yerine getirememiştir? Başka türlü bir dönüşüm geçirmesi, hayata bağlanması ve hayatına bir amaç katması o kadar da zor olmamalıydı. Kafka'nın kapalı anlatımından çıkardığım kadarıyla Samsa dönüşmek için geç kalmıştır. Bulunulan durumdan çıkmak için ve mutlu olmak için insanların öncelikle kendilerini mutlu etmeleri, mutsuzluklarının farkında olmaları gerekir. Samsa ne yazık ki bunu gerçekleştirememiştir. Zamanlama, farkındalık ve hayatta bir amacının olması insanların hayatında önemli rol oynarlar. Dönüşüm insanların hayat koşuşturmacası içinde kendilerini bu denli önemsememelerini, kendi hayatlarının farkında varmamasını anlatır. Kendisini mutlu etmeyen Gregor Samsa bu yüzden Kafka'nın gazabına uğramıştır. Samsa kendinin farkına varmamıştır, kendi mutsuzluğunun, kendi hayatının amaçsızlığının farkında değildir. Farkında olsaydı eğer belki de Gregor Samsa'nın dönüşü(mü) muhteşem olacaktı. Ancak Gregor kendi mutsuzluğunun farkında değildir bu nedenle bir böceğe dönüşmüştür. Bir böcek halinde başlayan dönüşüm serüvenin de ölümle son bulması kaçınılmaz olmuştur. Hayat tarzı ve psikolojisi göz önüne alındığında, Gregor için Dönüşüm öyle ya da böyle gerçekleşecekti. Dönüşüm'ün gerçekleşmeme ihtimali yoktu. Ancak dönüşümün türü Samsa'nın hayatına olan gerçekçi bakış açısı ve farkındalığıyla ilgili olacaktır. Dönüşüm Kafka'nın insanın kendini bulamama, hayat gayesinde yok olmasını anlatan bir eserdir. Aslında "dönüşemeyen" insanların trajik ve sembolik bir anlatımıdır. Eğer Gregor Samsa kendi mutsuzluğunun farkında olsaydı bambaşka bir dönüşüm geçirebilirdi. Tek düze devam eden hayatına son verebilirdi. Ailesindeki insanlara bakmaktan yerinmek, kendini 1 kullanılmış hissetmek yerine onları da çalışmaya teşvik edebilirdi. İşte kendisine haksızlık yapılmasını kabul etmeyebilir, her gün işe zamanında geldiğini, haksız yere ezildiğinin farkına varıp haksızlıklara bir son da verebilirdi. Ancak bunları yapmaya belki cesareti yoktu belki farkında değildi. Bu yüzden aslında ne ailesi ne de bir başkasını suçlayabilir. Kendi böcekliğinin sorumlusu kendisi oldu ve bir böcek olarak hayata veda etmek zorunda kaldı. 2