Toplumda Cinsiyet

Toplumu ikiye ayıran bir grubu ötekinden daha güçsüz kılan koyduğu kurallarla daha doğmamış bebeklerin büyüdüklerinde nasıl yaşayacağıyla ilgili planlar yapan o keskin kavram: cinsiyet. Toplumsal yapımızı anlatmak için "ataerkil" gibi klasikleşmiş bir sıfatı kullanmak yerine "ses" gibi daha soyutlaşabilen ve daha önce karşılaşılmamış bir kavramla cinsiyet farkını bireyler üzerinden anlatan Anne Carson Cinsiyetin Sesi adlı eserinde, ayrışmanın sesle bile mümkün olabileceğini gözler önüne sermiştir. Cinsiyet ayrımının bu denli derinleştiği toplumumuzda zaman zaman kadınların erkeklerin yanında kısık sesle ve başları eğik konuştuğunu ve hatta bazen konuşamadıklarına da şahit oluyor fakat bunu anlamlandıramıyordum. Büyüdükçe fark ettim ki, kadını erkekten ayıran sadece erkeklerin tavrı değil toplumun bakış açısıymış. Beşikten mezara değin bu algının gündelik yaşamdaki yankısı, kadının sesinin bastırılması gerektiği mesajını verirken erkeğin sesini güçlendirmiştir. Bebekken bile kızlara pembe giydirilmesi ve erkeklere mavinin uygun görülmesi, "o erkektir yapar." tarzında ifadelerin sıça günlük diyaloglarda geçmesi, ailelerin erkek çocukları ön planda tutması ve buna benzer daha nice örnekler erkeğin sesini kalınlaştırıp kadınınkini inceltebildiği kadar inceltmiştir. Tarihi çizgi bile cinsiyetin ayrıştırıcı yanını kanıtlar niteliktedir öyle ki tarihte kadınlar erkeklerden çok daha sonra seçme ve seçilme hakkına sahip olmuş, erkeklerle kıyaslandığında onlardan çok daha uzun bir zaman ardından iş hayatına atılmıştır. Buna rağmen günümüzde bile kadınların ekonomik özgürlükleri için verilen feminist hareketler gibi mücadelelere tanıklık ediyoruz. Aşikar olan şu ki, kadınlar tam da zincirlerini kıracakken binlerce kadının sesi kısılıveriyor erkeklerin tek bir göz hareketiyle. Susmak, bu dünyada sadece kadınlara verilmiş gibi gözüküyor. Anne Carson un Cinsiyetin Sesi adlı eserindeki "Odysseus eliyle yaşlı kadın Eurykleia nın ağzını kapatır ve şöyle der: ou themis : Tam da şimdi bağırmana izin yok. İçinden sevin... ( Carson, s. 22) ifadesinde kadının içinde bulunduğu durum, genel tabloyu özetler bir nitelik taşımaktadır. Cinsiyetçilik, sadece kadına karşı bir tavır olmaktan çıkarak çok daha derin bir uçurum yaratmaya devam etmektedir öyle ki dilimizi bile ele geçirmiştir. Erkeğe "erkek" denilmesinde hiçbir sakıncanın olmaması yanı sıra kadına "kadın" demek o kadar olağan değildir öyle ki bunun yerine anlamsal açıdan daha nötr bir kelime olan "bayan" ya da daha yumuşak nitelikte olan "kız" sözcüğü tercih edilmiştir. Bu yönden, "kadın" anlam itibariyle daha keskin ve feminen görünüşünden dolayı kullanımına son verilerek kontrol edilebilirliği daha yüksek olan "kız" ve "bayan" tercih edilmiştir. Mesele sadece erkeklerin kadınlara karşı otoriter tavrı ya da dilimizde bile kadının başka şekilde ifade edilmesini çoktan aşmıştır. Kadınların sadece sesi kısılmamış, onlar aynı zamanda cinsel anlamda objeleştirilerek karşı cinsin arzuları doğrultusunda yaşamaya zorlanmıştır ve hatta kızların ergenliğe girmesiyle beraber hayatlarının sonuna kadar vücutlarını yeniden şekillendiren değişikliklerden utanmaya zorlanmışlardır. Bununla beraber, fiziksel olarak daha zayıf olmaları sebebi ile şiddete maruz kalmışlar. Oysaki erkek çocukların özellikle Türkiye gibi Müslüman ülkelerde geçirdikleri operasyonun sünnet düğünüyle kutlamalara sebebiyet vermesi gerçeği ile ergenliğe giren kızların büyüyen göğüslerini saklamaya ihtiyaç duyması ya da regl olduklarında kullanacakları pedi gizli saklı yanlarında taşıması ile karşı karşıya getirildiğinde cinsiyetçiliğinden çığrından çıktığını apaçık ortaya koymaktadır. Geçmişle karşılaştırdığımız zaman günümüzde kadının statüde erkeğe yaklaştığını görüyoruz fakat 21. yüzyılda bile kadın ve erkek için "eşit" diyememekteyiz, ama en azından artık kadınlar seslerini daha çok yükseltip hakları için sesi bile cinsiyete göre ayırıp sınıflandıran zihniyete karşı savaşabiliyorlar. Bu noktada, inanıyorum ki gün gelecek cinsiyet kavramı küresel dünyanın geniş potasında erirken ayrıştırıcı olma özelliğini yitirecek. Bütün ümidim, herkesin eşit olduğu bir dünyada yaşamak.