Distopyalar Mümkün Mü?

Gelecekte neler olacak bir fikriniz var mı? Dünyanın ne yöne gittiğini görebiliyor musunuz? Bu sorulara vereceğimiz cevaplar sadece tahminlerden ibaret ve belki de farkında olmadığımız bir karanlık bizi bekliyor. Peki elimizden gelen bir şey var mı? Belki var, belki de yok. Kim bilebilir ki? Söz konusu gelecek olunca ellerimiz kollarımız bağlı. Bu soruları neden mi soruyorum? Çünkü bugünkü konumuz "gelecek"; ama karanlık bir gelecek, bir distopya, Swastika Geceleri. Nazi Almanyası İkinci Dünya Savaşı'nda başarılı olmuş ve üzerinden yüzyıllar geçmiş. Dünyada faşizm hüküm sürüyor. Soykırımlar uygulanmış, insanlar ezilmiş, kadınlara çöp muamelesi yapılmakta ve herkesin taptığı bir unsur var: "lider". Sizin de içiniz kararmıyor mu? Açıkçası ben dehşete düşüyorum. Dehşetimin sebebi sadece öyle bir gelecek hayal etmek değil, aynı zamanda bu sistemin bir şekilde tekrar dünya üzerinde belirmesinden korkmam. Neden korktuğumu soracak olursanız size ilk cevabım: "Tarih tekerrürden ibarettir." olacak, "Hayır, tatmin olmadım!" diyorsanız yazıyı okumaya devam edin, size korkularımı ve düşüncelerimi açmaya çalışacağım. İnsanlık tarihi boyunca, insanlığın ürettiği hiçbir şey sebepsiz yere üretilmemiştir, hepsi birer ihtiyaç üzerine oluşturulmuştur ve üretimdeki ürün bir eşya, bir makineden ibaret değil. O ürünler düşünce sistemleri yönetim sistemleri, bilimsel disiplinler ve bunlar gibi birçok şey olabilir. Bugüne özel sadece bu ürünlerden yönetim sistemlerine bakmak istiyorum. Şimdi az önce söylediğim cümleyi tekrarlayacağım: "İnsanların ürettiği her ürün bir ihtiyaçtan doğmuştur." Sözü nereye getirdiğimi anlamışsınızdır. Evet; nazizm, faşizm, otokrasi ya da diktatörlük hepsi birer ihtiyaç sonucu ortaya çıktılar ve o ihtiyaç sebebiyle iktidara geldiler. Şimdi bu ihtiyaçları, yani bu sistemleri iktidara geçiren ortamları biraz inceleyelim. (Merak etmeyin klasik bir Hitler örneğiyle başlamayacağım, bilgi birikimimin el verdiği kadar çeşitli örnekler üzerinden gideceğim fakat konu Hitler'in rejimine de elbet gelecek.) En yumuşak örnekle başlıyorum, Bolşevik ihtilali öncesi Rusyası. Birinci Dünya Savaşı'nın da etkisiyle zengin ve fakir arasında veya patron ve işçi arasında bir uçurum bulunuyordu, yani uç noktaya erişmiş bir sınıf farkı ve fakir olan halkın fakirliği açlık seviyesindeydi. Peki devrim ile ortaya çıkan rejimin özellikleri neydi? Sınıfsız ve mülksüz, her şeyin ortaklaşa olduğu yeni bir sistem. Bir diğer örnek olarak da Mussolini öncesi İtalyasına bakalım. Yine halk fakirleşmiş, sefalet içinde ve ek olarak diğer sorun politik olarak yalnızlaşmış, müttefiksiz kalmış İtalyan devleti. Sonucunda ortaya çıkan rejim ise ekonomik gelişimi vaat eden ve kendi milletinden başka millete güvenme, daha önce yapayalnız bırakıldın ilkesine dayanan yeni bir rejim. Şimdi sıra Hitler öncesi Almanya'da; halk fakir, Mark'ın alım gücü yok denecek kadar az yani ekonomi çökmüş durumda. Birinci Dünya Savaşı sonrası Versay gibi bir anlaşma imzalayan Alman halkı küçük düşürülmüş hissediyor. Sonucunda ortaya çıkan rejim ise yine ekonomiyi düzeltmeyi vaat eden kendi milletinden başka millete güvenme ve sana yapılanı asla unutma ilkelerine dayalı yeni bir sistem. Şimdi size soracağım, tüm rejimlerin ortak noktası ne? Hepsi bir ihtiyacın ürünü! Bu rejimleri ne kadar yanlış görsek de, insan haklarını yok saydıklarını söylesek de, kabul edilemez desek de bu rejimlerin bir ihtiyacın ürünü olduğunu inkar etmemiz tam anlamıyla imkansız. Sizden bir isteğim var, şu andan itibaren şu anki sizi oturduğunuz yerde bırakın ve benim tarif ettiğim kişi olduğunuzu hayal edin: Yıl 2032 ve X ülkesinin bir vatandaşısınız. Dünya şu ankinden çok farklı, ülkeniz dört yıl süren bir savaştan çıkalı birkaç yıl olmuş. Savaşta kuzenlerinizi, amcanızı, üniversite arkadaşlarınızı ve ilkokuldan beri her şeyinizi paylaştığınız sırdaşınızı kaybetmişsiniz. Durumunuz kötü, bir aile geçindirmeniz gerekiyor, eşiniz, çocuklarınız var. Eşiniz de siz de çalışıyorsunuz; fakat ülkenin ekonomisi öyle bir haldeki günlük bir market alışverişi için bile bir bavul dolusu para gerekiyor hatta ve hatta o paraları sobada yakarak ısınmak doğalgaz yakmaktan daha hesaplı. Devletiniz tüm uluslar arası platformlarda daha fazla savaş tazminatı ödeyemeyeceğini duyursa da hiçbir devlet buna kulak asmıyor, günbegün ülke daha da çöküyor. Seçimler yaklaştıkça yeni bir parti oluşumu meydana geliyor. Sokaklarda, kahvehanelerde, meydanlarda kendilerini tanıtıyorlar. Size ekonominin nasıl düzeltilebileceğini, tüm ülkenin içine kapanması gerektiğini kendi üretimini yapıp kendi vatandaşına satması gerektiğini ve başka hiçbir millete güvenmemenizi söylüyorlar. Sebebi de çok açık: diğer devletler, sizin milletinizin ne kadar güçlü olduğunu ve onlar için tehdit olduğunuzu fark ettiğinden dolayı ekonominizin düzelmesine engel oluyorlar. Bu partililer size bunları anlattıktan sonra ve zaten siyasi olarak kaybedebileceğiniz hiçbir şey kalmamışken elinizi vicdanınıza koyun ve sorumu cevaplayın: Bu partiye oyunuzu verir miydiniz? "Hayır" dediyseniz lütfen tekrar düşünün; doyurmanız gereken bir aileniz var, çocuklarınız var ve bu parti size ekonomiyi düzeltebileceğini söyleyen ve gerçek bir planı olan tek parti. Şimdi cevabınız nedir? Bana soracak olursanız benim oyum o partiye giderdi ve Alman halkının başına gelen de tam olarak buydu. Bu rejime ihtiyaçları vardı ve ilk safhada tam olarak da bu ihtiyaçlarını karşıladı fakat hiçbiri oylarını atarken sonucunun nereye varacağını bilemezdi. İşte benim korkum tam olarak bu; ihtiyaçtan doğan, sonu karanlık fakat vatandaşlarının farkına varamayacağı bir rejim ve şu anda bile dünya üzerinde bu rejimlere ihtiyaç duyabilecek milletlerin olması. Ya siz ne düşünüyorsunuz? Distopyalar mümkün mü?