AYÇİÇEĞİ

Öznellik... Ne kadar da sıradan bir kelime gibi geliyor, öyle değil mi? İlkokuldan tutun liseye kadar her Türkçe dersinde bahsi geçmiştir. Ne olduğu sorulduğunda ise hepimiz aynı basit tanımı yaparız : "Kişisel görüş işte." Halbuki bizim tanımımızdan çok daha derin anlamlar barındıran, bir insanın yaşamında en belirleyici faktörlerden olan bir kavramdır öznellik. Jean Paul Sartre Öznellik Nedir? adlı kitabında sorduğu soruya özellikle Marksizm görüşünü destekleyerek cevap bulmaya çalışıyor. Sartre'ye göre öznellik bir nevi seçimlerimizdir. Seçimlerimiz ise bizim için tek mutlak doğrulardır, doğru olduğunu düşündüklerimizi yaparız. Ancak benim bu görüşü desteklediğim söylenemez. Benim dikkatimi çeken kısım şu ki dünyanın çoğu yerinde doğru ve yanlış kavramları neredeyse aynıdır. Hırsızlık yapmak, cinayet işlemek gibi eylemler kime sorarsanız sorun doğru olarak kabul görmez. Lakin sıkça bu tür olaylara şahit oluruz. Hatta olayların failleri bile yaptıklarının doğru olmadığını bilirler, yine de ısrarla yaparlar. Buradan yola çıkarak insanın aslında doğru olduğunu düşündüğünü değil, işine geleni yaptığını ve bunu "doğru" olarak tanımladığı kanısındayım. Bana göre öznellik, doğruluk değil bencilliktir. Her insanın fikirleri farklıdır. Bu yadsınamaz bir gerçek. Öznelliğin temelini oluşturan da budur, bu konuda hemfikiriz. Ancak benim perspektifimden öznellik, sadece insandan insana bir farklılık değildir. Tecrübe edilen olaylar sonucunda insanın fikirlerinin de farklılaşmasıdır. Olaydaki karakterler bile son derece etkilidir bu konuda. En basitinden eşek şakaları çok iyi bir örnek teşkil ediyor bu kanaatime. Şakanın kurbanı eğer başka bir insansa herkes gülmekten kırılır. Kimse bu olayın doğruluk boyutunu sorgulamaz, gerek duymaz çünkü. Fakat ne zaman kurban insanın ta kendisi olur, bu sefer başlanır şikayet edilmeye, işin doğruluk boyutu sorgulanmaya. Kötü olay bir kez tecrübe edildi mi artık olay başkasının başına gelse de gülünmez. Ders alınmıştır bir kere. Peki değişen şey nedir, doğrular mı? Hayır, neyin doğru olduğunu en başından beri biliyorduk. Sadece fikirlerimiz değişti. İnsan bencil bir varlık olduğu için fikirleri de değişkendir. Dolayısıyla Sartre'nin fikirlere mutlak doğrularımız demesi kanaatimce yanlış olur. Doğrusunu söylemek gerekirse işimize geleni yapıyoruz biz. Alınmaya hiç gerek yok, bencillik doğamızın olmazsa olmazı. Sadece seviyesine dikkat etmemiz gerekiyor. İnsanın her şeyden önce kendini önemsemesi gerekiyor, hem kendisinin hem sevdiklerinin iyiliği için olmazsa olmazımız bu. Öznelliğimiz ile varız biz, karakterimiz ile varız. Lakin bunu var edenin bencillik olduğu unutulmamalı. Seviyesi bir kaçarsa, bizi biz yapan bu hazine hüsrana dönüştürür değer verdiklerimizi. Bin bir türlü düşüncemiz, duygumuz, davranışımız, hayata bakış açımız, amacımız, hislerimiz ve bütün bunları içinde barındıran öznelliğimiz... Bana sorarsanız tıpkı bir ayçiçeği gibi öznellik. İşimize gelen, bizi memnun eden, sorgulamadığımız olaylar ise parlak, dikkat çekici bir güneş gibi. İçinde fikirlerimizin çekirdeğini barındıran ayçiçeği, güneş nerede ise hiç düşünmeden oraya dönüp duruverir, hayatı boyunca takip eder onu. Bu takibin sonucu olarak da fikirlerin çekirdeklerinin üzeri örtülür. Ne ile mi? Bencillik kabukları ile. Dış dünyadan bir bakıma soyutlanmış, kendi içine hapsolmuş küçük fikirler... Tek bağlantıları ise yanındaki kendileri gibi izole edilmiş diğer fikirler. Sözüm o ki gafil olup tek bir güneşe bağımlı olunca doğruluk kelimesinin bir önemi kalmıyor, öznellik eşittir bencillik oluyor. Halbuki benim bakış açımdan öncelikle yapılması gereken sürü psikolojisinin bırakılmasıdır. Eğer bir güneş doğruluğun tanımına zarar veriyorsa, tarladaki yüzlerce ayçiçeği o parlak güneşe bakarken sizin ayçiçeğiniz başını gökte farklı yerlere çevirmeli. Nerelere mi? Doğruluğu göz ardı etmeyen başka yıldızlara... ALPEREN CAN