YILANI ÖLDÜRSELER'DE AHLAK

Yılanı Öldürseler, Türk Edebiyatı'nın değerli yazarlarından Yaşar Kemal tarafından yazılan, Çukurova insanını ve o halkın yaşama bakış açısını, ahlak çelişkilerini anlatan değerli bir romandır. Yapıt şiirsel bir dille ele alınmış ve betimlemeler okuyucuyu kolayca Çukurova köylerine ve ormanlarına götürür. Romanda her ne kadar Çukurova insanı üzerinden bütün roman işlense de genel olarak Anadolu'nun köy halkının zihniyetini, değer yargılarını, kadına bakış açısını ve ahlak kisvesi altında yaşanılan ahlaksızlıkları göstermektedir. Namus, bireysel ve tam anlamıyla şu anki dünyamızda da yer edinememiş bir kavramdır. Namus bahanesi çok açık bir şekilde cinayeti halka kabullendirici bir unsur olarak görülmektedir. Bu durum kitabın tamamına yayılmıştır ancak eğer örneklemeye başlarsak kitabın ilk başlarında gözümüze çarpan ahlaki çelişki kitapta çok net bir şekilde "köyün alanına bir ölü getirdiler attılar" (14) sözleriyle açıklanır. Devamında ise İslam inancına sahip olduğunu bildiğimiz romandaki Çukurova halkı İslamiyet'in en temel ahlaki kabullerinden olan ölene saygı göstermeyi umursamamaktadır. Kitabın bu bölümünde göze çarpan tek ahlaki yozlaşma Çukurova halkına ait değildir. Devlet erklerinin de konu namus olduğunda suça göz yumması çok net gözükmektedir. "anası yerde tozlar içerisinde sürükleniyordu. Candarmalar, candarma yüzbaşısı durmuşlar onu böylece seyrediyorlardı." (15) sözleriyle aslında ahlaki çöküntünün sadece Çukurova'nın eğitimsiz köyünde değil tüm Anadolu'da hatta eğitimli nüfus içinde de görülebileceğini vurgulamıştır. Kadının toplumdaki yeri romanda sürekli değişim içindedir. Ana karakterlerden Esme zorla evlendirilmiş bir kadındır. Esme'nin işlemediği bir cinayet yüzünden köy halkının baskıları sonucu öz oğlu hayatına son vermiştir. Bunun yanında diğer kadın figürü olan Babaanne ise ailenin diğer erkek üyelerine söz geçirebilen bir mevkidedir. Bu durumdan romandaki her yaştaki kadının ikinci sınıf olduğunu çıkaramamakla birlikte kadının önemli bir yer tuttuğunu ve kadın dayanışması olduğunu söyleyemeyiz. Kadın konusunda da ahlaksızlıklar had safhadadır. Esme'ye tecavüz eden Halil'in annesi kadın Esme'nin tecavüze uğramasını kabullenmiş ve hatta durumu mağdurun üzerine atmaktadır. Bu durumu kitapta çok acı bir anlatımla görebiliriz; Babaannenin Halil'le konuşması sırasında " bu o***** yetmez sana yetmez Halil"(29) buradan da anlayacağımız çok açık bir suç olan tecavüz, bir kadın tarafından bile onanmıştır. Bu durum aslında güçlü erkek figürü olan "ağa" Halil'in işlediği suçların ve yaptığı yanlışların kabul görmesi olarak da yorumlanabilir, Babaannenin de bu durumu tasvip etmesi ağa ile fikir ayrılığına düşmek istememesidir. Bir farklı bakış açısıyla da Babaannenin yaşı gereğince erkeğe saygı duyma küçüklüğünden beri içine işlemiş ve bu tür aşırı ahlaki sapmalara neden olmuştur. Yazarın da okuyucuya vermek istediği simgesel olarak ikisinin de kadın olduğu olmayabilir. Babaanne ve Esme arasındaki fark Esme'nin tam bir kadın figürü olması yanında Babaannenin yaşından ötürü simgelediği unsur kadınlıktan çok; gelenek, görenek ve yöredeki ahlak kurallarıdır. Kitapta en çok ahlaksız olduğu iddia edilen Esme aslında tecavüz sonrası zorla evlendirilmesine, hakaretlere uğramasına rağmen aralarında bulunan ahlaki değerleri en yüksek karakter olarak simgelenmiştir. Örnek olarak Esma'nın asıl sevdiğine evlendikten sonra, tabiki korkunun etkisiyle de sevdiği olan Abbas'la ilişkisini kesmeye çalışmıştır. Bu çabanın korku haricinde ki bir diğer dayanağı ise Esme'nin iyi bir anne olma çabasıdır. Bu çaba kitapta Abbas ile konuşmasından çıkarılabilir; " Git Abbas, dedi. Bak çocuğum tam yedi yaşında. Bana acı, dedi. Seni de beni de öldürürler bunlar."(28) Bu alıntı aslında Esme'nin o ortamın ahlaki inancına tamamen de uyduğunu söyleyemeyiz. Bunun sebebi ise kitabın devamında Abbas'la görüşmeye devam etmiştir. Ancak yine de o köydeki insanlardan hem o günün hem de bu günün toplumsal normlarına en çok uyan kişidir. Sonuç olarak Yaşar Kemal her zamanki gibi Anadolu'nun ataerkil toplum yapısını çok çarpıcı sembollerle anlatmıştır. Bu semboller ahlaksızlıkları gerçekten güzel ve akıcı bir dille okuyucuya aktarabilmiştir. Ahlaki çelişkiler, ahlaksızlıklar ve toplum baskısı en sonunda köy halkının küçücük bir çocuğu cinayet işletmeye sürüklemiştir. Ne yazık ki bugünün modern (!) Türkiye'sinde de bu seviyede ahlaki çelişkiler bulunmaktadır. Köylüsü şehirlisi hala namus adına insanları hayattan ve sevdiklerinden koparmaya devam etmektedir. Yazarın kitabında eleştirdiği ahlaki çarpıklıkları yargılamamın sebebi ise bu gün ile o gün arasında çok fark göremememden kaynaklanmaktadır. Bir de kitabın sonlanmasıyla ilgili olarak Hasan bu cinayeti işleyerek geride kalan tek ebeveynini öldürmüştür, böyle bir sonuçtan sonra okuyucu çocuğun psikolojik tahlilinin betimlenmesini beklemektedir ancak sonuç okuyucunun beklentisinin altında kalmıştır.