Köleliğin Kitabı:1984

Günümüzdeki olaylara şaşırtıcı derecede benzeyen durumları anlatan ve bu olayların eğer gelişirse çok daha kötü bir şekilde sonuçlanacağını belirten; iç karartıcı, atmosferi bir mağaraya girmiş gibi boğucu bir etki bırakan bir kitap 1984. Bu kitabı okuyan zeki insanlar durumun vahametini anlar belki ama daha zekilerine okutulmaması gereken bir kitap. Nedeniyse basit, bence bu kitap günümüz diktatörlerinin , gücü elinde tutmak isteyen zeki insanların başucu kitabı. Kitaptaki "çiftdüşün","yenisöylem" gibi örnekler şu anın kontrolünü ele alanın geçmişi kolaylıkla değiştirebileceğini gözler önüne seriyor. Devamında ise geleceği... "Savaş Barıştır. Özgürlük Köleliktir. Cahillik Güçtür."* Kitabın , daha doğrusu o zamanın ironik sloganı. Distopyanın normlarını bu sloganla bize aktararak başlıyor kitap. Bizi; o zamanın okurken saçma gelebilecek ama düşündükçe dehşete düşüren, robotlaşmış insanoğluyla tanıştırıyor. Okurken sesli sesli yutkunmama sebebiyet veren bu anlatımı yüzünden yazarın psikolojik sorunları olduğunu düşünmedim değil. Yazdıktan bir yıl sonra ölmesi de destekliyor gibi tezimi(Bu kafayla yaşanmaz). Bu dehşetvari anlatımla manipülatif gücün insan zihnini nasıl parçaladığını ve bu gücün bilgiyi farklı şekillere nasıl soktuğunu gösteriyor bize. Yanlışların doğruya nasıl evrildiğini anlatırken ilahi bir anlatımla gerçekleştiriyor bunu. Bazı yerleri daha iyi anlamamız için kitabın kahramanını kullanıyor . Kahramanın sonradan sevgilisi olacak Julia'yı öldürmek istediği anlardaki gibi. Yazar korkudan doğan dehşeti iliklerinize kadar hissettiriyor. Üzülüyorsunuz kahramanlara , dünyaya ama dehşete düşme hissi daha ağır basıyor sonraları. Düşünce Polisi "Yenisöylem" dediğimiz şey insanların hissetmesini, arzulamasını ve iletişime geçmesini kısıtlamak için yapılmış bir tür yapay dil. Olabildiğince kısırlaştırılan dil sayesinde totaliter rejim asla bir tehlikeye uğramayacak ve devamlılığını sürdürebilecek. Çok mantıklı değil mi?Bu dil sansürlemesine karşın anarşik yapılanmaya sebebiyet verebilecek insanları ise "düşünce polisi" durduracak. Şimdi düşünelim. Fikir özgürlüğünün kısıtlanmasını ve yasaklanmasını aşırı derecede de olsa örneklendiren bu yapıt bizi bu gibi durumlar karşısında ne kadar çaresiz kalacağımız gerçeğiyle baş başa bırakıyor. Sürekli sistemin içinde hayatta kalabilmek için rol yapan insanlar, kendi olamayan, sistemin kölesi olmak için yaşayan birçokları. Her yerde bizi izleyen kameralar, televizyonlar... Size de pek yabancı gelmedi değil mi?Modern iş dünyasının karamsar bir açıdan bakılmış hali gibi. Sadece 30 yıl kadar şaşırmış. Artık yüklediğimiz her uygulama kullandığımız bilgileri üçüncü bir anonim kişiyle paylaşma izni istiyor bizden. Siz bu garip düşüncelerinizi başkalarıyla paylaştığınızda ise size paranoyak diyorlar. Saçma saçma konuşma diyerek uyarıyorlar sizi. Ya siz haklıysanız?Ya gerçekten birileri bu distopyayı yaratmaya başladıysa? İşte kitap benim gibi bir mühendis adayının kafasını bu etik sorularla allak bullak ediyor. Kış günü okurken durduk yere rahatsız ediyor.'Nereden aldım bu kitabı elime ben ?' gibi şikayetlerde bulunmama sebebiyet veriyor. Tüyleri Diken Diken Eden O An Kahramanımız , sevgilisi Julia ile yaptığı kaçamaktan sonra yaptığı konuşmayla bizleri hüzne boğar ve gelişmeler ile dehşete düşürür.'Biz ölüyüz.' der Julia,'Biz ölüyüz.' der Winston.'Evet siz ölüsünüz.' der arkalarından gelen o korkunç beton gibi ses. Çay içiyordum bu diyalogu okurken. Ned Stark'ın ölümü gibi oldu. Zamansız, beklenmedik . Tıkandım. Sonraki 100 sayfa ne olacak dedim. Merak ettim ,'ayvayı yediler herhalde' dedim. Sonra kitabın en ağır bölümü geldi küçücük bir odada. Oda 101 Korku... Bu odanın tek kelimelik tarifi. Bildiğiniz her şeyi tersine çeviren, her gözünüzü açtığınızda biraz daha kaybolduğunuzu anladığınız bir oda. Sevgi Bakanlığında yer alıyor bu oda. İroniyi elden bırakmayan Orwell abimiz sayesinde. Özgürlüğün 'iki artı ikinin dört olduğunu söyleyebilmek 'olduğunu düşündüğünüz o onlarda size beş olduğunu dikte ettikleri yer burası. En sonunda sorgusuz sualsiz bu çarpıtılmış gerçeği bir inanış olarak kabul ettiğiniz yer bu oda. Günümüzdeki propaganda araçlarının steroitli hali gibi. Daha hızlı ve daha şiddetli bir şekilde sonuca ulaştırıyor. Tüm bu işleme sürecinde yavaşça hipnotize oluyorsunuz. Artık siz büyük biraderi(kitaptaki diktatör) seven birisiniz. Ve evet 2+2=5'tir, neden sorgulamalıyım ki?"Çiftdüşün" çağından selam olsun! Mutlu Anlar Portakallar ve Limonlar şiiri kitabın birçok bölümünde geçiyor. İnsan istemeden merak ediyor ne alaka? Bu kaotik, pislik dünyada böyle bir şiirin ne işi var diye. Anlıyorsunuz ama sonraları. Unutturulmak istenen eski dünyanın son kalıntısı bu şiir. Bilen insanlar da yavaş yavaş göçüp gidince geçmiş sadece çarpıtılıp yeniden yaratılan bir algı olacak. Ama yine de bir anı... Hem de güzelinden. Umut kırıntıları Portakallar ve Limonlar şiiri gibi parça parça , kitabın belirli olmayan bölümlerinde geçiyor. Proleterlerden şişman bir kadının Winston'un gözüne doğallığından dolayı güzel gözüktüğü bölüm gibi mesela. Meyve ve çiçek benzetmesi... Hislerin hala var olduğu, o uzak gibi gözüken oysa yanı başında bulunan o dünya. Umudun sözcük olarak hala kullanıldığı "yenisöylem" zırvalığından önceki dünya. Son Olarak Bir Avrupalı ya da Amerikalı için bu kitap uzak bir geleceğin korkutucu bir hali olabilir. Ancak bu kitap Ortadoğulu biri için sadece gerçekleşmesi an meselesi olan bir distopya. Sokaklarda gezerken korkudan kafasını kaldırmayan insanlar, doğrusunu sormaya cesaret edemeyerek yetişen bir nesil, duygulardan çok materyalizmin buyruklarıyla hareket eden insanlar. Orwell birçok insana aşırı gelse de bana kalırsa bir kahin gibi aktarmış bu geleceği. Bu korkunç durumdan kurtarmak için ise günümüze gayet uyan bir çözümü var yazarımızın. "Bilinçleninceye dek başkaldıramayacaklar, başkaldırmazlarsa da hiçbir zaman bilinçlenemeyecekler."