OKUMADIĞINIZ İÇİN TEŞEKKÜRLER

Çok satan kitapları kimler, hangi kriterlere göre belirliyor? Hangi özellikler bir kitabı birinci yapabilirken diğer bir kitabı sonuncu yapabiliyor? Dubravka Ugresiç de bu tarz soruları düşünmüş olmalı ki kitabını yazmış. Yazar kitabında günümüzde seçilen ve sınıflandırılan 'iyi ve kötü' kitapları kapitalist sistemi eleştirerek okuyucuya sunuyor. Her dakika yeni yazarlar ve onların yeni kitapları piyasaya çıkıyor ve raflardaki Okumadığınız İçin Teşekkürler kitapların değişmesi saniyeler alıyor. Günümüzdeki bu hızlı değişim ve tüketim kapitalist düzenin bir parçası mıdır? Yayıncılar ve eleştirmenler de bu oyunun bir parçası mıdır? Kitap ve yazar günlük hayatımızda sıkça duyduğumuz ve kullandığımız kelimelerdir. Anlamlarını küçük bir çocuğun bile bilebileceği kadar basittir, ancak günümüzde kapitalist sistem ile birlikte anlamları değişmiştir. Kitap, bir düşünceden belirli aşamalar geçirerek oluşmuş; günümüzde 'okumadan' sadece dış görüntüsüne göre değerlendirilen bir üründür. Yazar, çoğu zaman kendi fikirleri olsa bile popüler kültürün kurbanı olmuş ve istediğini değil, ondan istenileni yazan bir sanatçıdır. Kitap ve yazarın tanımlarını yazımın başında size sormuş olsam hiç böyle tanımlamalar yapmazdınız, değil mi? Günümüz dünyası değişim dünyasıdır, artık baktığımız şeylerde eskiden olan özellikler görmüyoruz. Edebiyat belki de bu konuda en çok etkilenen alandır. Eskiden yazarlar kitapları gerçekten kendi duygu ve düşüncelerini yansıtmak için yazıyor; okurlar da farklı görüşler görmek için alıp okuyorlardı. Şimdi böyle mi? Günümüzde genellemek istemiyorum ama düzgün yazan ve okuyan insan sayısı çok azaldı. Bin tane kitap yazan yazar aslında bin kitabın içinde bir kelime bile anlatamıyor ya da bin tane kitaba sahip olan insanlar o kitaplardan bir tane bile okumuyor. Bu tarz insanlara söyleyecek tek bir cümlem var: 'Yazmadığınız ve okumadığınız için teşekkürler. (!)' Gerçekten de eğer bir yazar yaşamı boyunca bin kitap yazabiliyorsa, o kitapların kalitesini sorgulamak gerekir. Peki kaliteli bir yazar olmak varken neden bin kitap yazan kalitesiz bir yazar oluyorlar? Çağımız değişim çağıdır demiştim ve yazarlar da bu hızlı değişimde hatırlanmak ve popüler olabilmek için sürekli kitap yazıyorlar. Eğer oturup yirmi beş yıl bir kitap yazarlarsa, o kitap eşi benzeri olmayan bir şaheser bile olsa raflardan kalkması birkaç saniye sürer. Hızlı değişimin suçlusu aslında yazarlar da değil. Tüketimi yapan insanlar hayatı ve değişimi hızlandırmıştır. Bin tane kitaba sahip olmayı üstünlük olarak gören, aslında o kitapları sadece dış kapaklarına göre alıp kütüphanesinde tozlandıran insanlar yazarları kalitesiz ama çok satan kitaplar yazmaya itmiştir. Peki tüm bu sistemin arkasında ne var? Tabiki kapitalizm. Kapitalizm, insanları daha fazla üretmeye ve tüketmeye yöneltmektedir. Napolyon'un da dediği gibi 'Para, para, para.'. İşte tüm bu sistem içinde yazanlar hatırlanmak için, alanlar da üstünlük sağlamak için hızlı değişime köle oluyor. Hız ve değişim çağında olsak bile kalitesiz ürün yapmamız gerekmiyor. Hız ve değişim kalite ile de yakalanabilir. Yazarlar günde bir kitap yazmak yerine yılda bir tane kitap yazabilirler. Evet belki popülerlikleri azalacak ama onları seven ve takip eden insanlar için önemleri artacaktır. Yine aynı şekilde bir kitabevine gidip aynı anda elli tane kitap alan insanlar bir kitap alsınlar. Bir tane kitap alsınlar ama o kitabın içini ve dışını, kitabın bütününü severek ve anlayarak alsınlar. Kapitalizmin kölesi olmayın, kendi hızını ve değişiminizi yaratın. Kapitalizmin kölesi olup, kendi değerinizi düşürmeyin; kendi yolunuzu yaratarak önce kendinizi kanıtlayın daha sonra da diğer insanlara örnek olun. İZGÜ ÖZBAYRAK