Empati

Bir insanı gerçekten geliştirebilen etmenlerden birisi farklı ülkelerde yaşamaktır. Her ülkenin kendine özgü bir kültürü ve yaşam tarzı bulunmaktadır. Farklı kültürler hayata farklı açılardan bakabilmeyi sağlar. Farklı açılardan bakabilen insanlar, hayatı daha fazla sorgular ve kendilerini daha çok geliştirirler. Daha gelişmiş bireylerden de doğal olarak gelişmiş toplumlar meydana gelir. Bazı ülkelerde tek bir baskın kültür kendini iyice hissettirirken, bazılarında ise zamanla oluşmuş çok çeşitliliğe müsait ortam sayesinde, farklı kültürler sorunsuzca bir arada yaşayabilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'ni farklı kültürlerin bir arada yaşayabildiği ülkelere örnek verebiliriz. Bu yaz tatilimin 3 ayını Amerika'da geçirdiğim için farklı kültürlerin nasıl bir arada yaşadığını daha iyi anlayabilme fırsatını yakaladım. Karşılıklı saygı ve etkin kuralların, birlikte yaşamanın temellerini oluşturduğunu gözlemledim. İnsanlar birbirlerinin yaşamına, inançlarına ve değerlerine saygı gösteriyorlar. Bunu yapmadıkları takdirde de belli yaptırımların olduğunun farkındalar. Bu şekilde işleyen bir sistemin söz konusu olduğu bir ülkeye çok kısa sürede uyum sağladım. İnsanlara karşı daha az ön yargılı olup daha fazla empati yapmaya başladım. Aslında günümüzde ülkemizde ihtiyacımız olan en önemli hususlardan biri empati yapabilmek ve ön yargılarımızdan kurtulabilmektir. Ülkeme döndüğümde maalesef fark ettim ki, toplum içerisinde ötekileştirme çok sık yapılmaktadır. Ötekileştirdiğimiz insanlara da ne saygı duyuyoruz ne de onları adil bir şekilde yargılıyoruz. Hiç kimse, bir saniyeliğine bile kendini karşısındaki insanın yerine koymuyor. Böyle olunca da herkes sürekli kendisini haklı görüyor ve karşı tarafı ise haksız görüyor. Yukarıda bahsettiğim durum aslında dünya için de geçerli ve insanların birçoğu çok seslilik olgusunun farkında bile değil. Kendi ülkesi ve hatta kendi şehrinin, köyünün dışına çıkmayan insanların, diğer insanların nasıl yaşadıkları hakkında bir fikirlerinin olması beklenemez. Bu yüzden onlar, kendi kültürel doğrularını tek doğruymuş gibi algılıyorlar. Yazımda değinmiş olduğum farklı kültürler ile birlikte yaşamak hem bireyi hem de toplumu geliştirir. Tabii ki bu ne tek faktör ne de ana faktördür. Toplumun şekillenmesinde çok farklı etmenler söz konusudur. Farklı kültürler ile birarada yaşamak da sadece onlardan bir tanesi. Ötekilere değer verebilmenin ana kaynağı düşünseldir ve eğitimle direkt ilgilidir. Aslında empati yapabilmenin, insan olmanın bir gerekliliği olduğunu anlamak hiç de zor değil. Bunu anlamak için bir tek soruya cevap vermek yeterlidir, ama derinlemesine düşündükten sonra... "Farlklı bir ana- babadan doğmuş olsaydık, şimdi ötekileştirip neredeyse yok saydığımız bir ülkede, farklı bir dilde, değişik bir inanç yapısında, bambaşka bir kültür ortamında, o değerlerin bir çocuğu olarak bulunmaz mıydık? O zaman da şimdi "ben" dediğimiz, "benim" dediğimiz şeyler, öteki olmaz mıydı?" Kişisel bencillikler, milli egolar, kültürel üstünlükler, bu soruya verilecek yalın gerçeklik karşısında ne kadar da savunmasız kalıyor. Tabi ki bu soruyu sormak ve dosdoğru cevap vermek, dünyaya çok geniş bir pencereden bakabilmeyi gerektiriyor. Yüzyıllarca efendiler, öteki olarak gördükleri kölelerini insan yerine bile koymamışlarsa, demek ki bu soruyu sormak da, cevaplamak da pek kolay değil. Farklı kültürlerin içinde olmak, hiç kuşkusuz ki insanın empati yeteneği kazanmasına da yardımcı oluyor. Rengi farklıysa ne çıkar, güneş hepimizi aydınlatmıyor mu? Dili farklıysa ne olur, aynı gıdaları dişlemiyor muyuz? Dini farklıysa ne çıkar, hepimiz mutlak gerçekliğin peşinde değil miyiz? Kültürü farklıysa ne tasa, hepimiz ayrı bir zenginliğin temsilcisi değil miyiz? Çok farklı dinlerden, milletlerden insanlar ile konuşmak, onlar ile de bazı ortak değerlere sahip olduğumu görmek, benim için gerçekten önemli bir gelişim oldu. İnsanı sırf insan olduğu için sevebilmenin, dünyaya onun gözüyle de bakabilmenin en önemli zenginlik kaynaklarından olduğunu düşünüyorum. Keşke bütün insanlar kardeş olsa. Ama, bunun ham bir hayalden öteye geçemeyeceğinin bilincindeyim. Empati yaparak, olumlu düşünüp faydalı davranışlarda bulunarak bu büyük gayeye hizmet etmek ise hepimizin yapabileceği bir şey.