DUYGUNUN BİNBİR TONU

Soneler'in yazılma tarihi 1588'e dek gidiyor, bitiş yılı ise Thomas Thorpe tarafından basıldığı 1609 yılıdır. İngilizce yazıldığı ve söz sanatlarından bazılarının edebiyatımızda karşılığı olmadığı için farklı çevirileri mevcuttur. Uzun yazılma süreci, sonelerin olay örgüsü ve duygu akışı nedeniyle, Soneler, kimilerine göre otobiyografik bir yapıt, kimilerine göre ise Shakespeare'in gönlünün kilidini açtığı bir günlük olarak nitelendiriliyor. Aşkın yüceliği, güzelliğin, övgülerin, inceliğin yanında korkunç bir aşk acısı, utanç, var olmanın işkenceye dönüştüğü siyahla beyaz arasında binlerce renk, binlerce duygu, binlerce sesleniş var. Kimi zaman gönlünün tüm kapılarını açıyor usta şair, kimi zaman penceresinden sızan ışıkla yetindiriyor okurunu... William Shakespeare'in ilk Soneler'inden, gençliğinde birçok kişi gibi hayatı sorguladığını görüyoruz. Eserinde görebileceğimiz en kapsamlı temelardan biri 'zaman'. Geleceği sürekliği sorguluyor, düşünüyor ve yorumluyor. Ölümsüzlüğü umutla ve kararlılıkla arıyor. Bu o tarihlerdeki en büyük sorunsallardan biri aslında, Arap simyacıların efsanesi olarak bilinen ve şiirinde kullandığı 'Anka' gibi bazı simgelerden ve net seslenişinden arayışın o tarihteki yansımasını görebiliyoruz.''Her şeyi yutan Zaman, törpüle aslanın pençesini/Bırak yesin şu toprak kendi canım yavrularını/Yırtıcı kaplanın çenesinden sök sivri dişlerini/Kendi kanında tutuştur ölümsüz Anka'yı/... Ama bir hainlik var ki, onu yasak ediyorum sana/Ah, sevdiğimin pürüzsüz alnına oyuk açma saatlerinle/Çağlar ötesi kaleminle çekme orda çizgiler...''(19. Sone) Genç aşık, sevdiğinin güzelliğini, çabucak geçecek bir yaz mevisimine benzetip yaşlılığın ve ölümün kaçınılmaz olduğunu ancak kış(yaşlılık) gelmeden güzelliğin sonsuza dek yaşatılabileceğini iletiyor. Ona göre, ölümsüzlüğün tek yolu, çocuklar aracılığıyla soyu sürdürmek, güzellikle bir sonraki nesilde hayat bulmak. Bu konu, belli sonelerde sık sık bahsettiği bir noktadır İngiliz yazarın. Üremenin, soyu devam ettirmenin yüceliğine, doğallığına ve cömertliğine dikkat çeker. ''... Bir başka sen daha yarat ne olur, beni seviyorsan/ Hem soyunda, hem sende güzellik hep yaşasın istiyorsan.''(10. sone) Bu konuda birazcık derinlere inip bir bakış açısı yaratmaya çalışıyorum. Birçok genç gibi bazen ben de düşünüyorum, neden bu kadar çabalıyoruz diye. Ne için çabalıyoruz? Neye göre seçimlerimizi yapıyoruz? Sadece Shakespeare'in damga vurduğu bir tema değildir, Arthur Schopenhauer gibi değerli filozoflar, yazarlar ve birçok insan da bu konuya değinmiştir, düşünmüştür. Eğer ortak bir paydada buluşturmaya çalışırsam ve öncelikle kendimden yola çıkarsam hayatta kendim için yaptıklarımın yanında bir tarafım, bana sağlanan olanakları ileride çocuklarım için daha da iyileştirmeyi amaç edinmiştir. Soyumuzu devam ettirmekten bahsediyorum, Shakespeare'in ölümsüzlük formülünden. Basit düşünürsek özümüzde hayvansal içgüdüleri olan varlıklarız, doğamızda kendimiz için en iyi eşi seçmek ve soyumuzu devam ettirmek var. Bu inkar edilemez bir gerçektir. Doğada güçlü olan ailesini doyurur ve istediği eşi seçme olanağı sağlar, basite indirgediğimizde durum böyledir. Sonuç olarak bütün bu çabalama, döngü, aslında hayatta kalma ve soyumuzu sağlıklı şekilde devam ettirme içgüdüsüne dayanıyor. Çabalıyorum çünkü doğada güçlü olmalıyım, iyi bir eş seçip soyuma bilgimi, gücümü, erdemlerimi aktarmalıyım. Asıl amaç modern yaşamda açık şekilde böyle görülmeyebilir, farklılık gösterebilir. Ben içgüdümüzden, özümüzden, doğamızdan bahsediyorum. Shakespeare de bunu aynı içgüdüyle duygusal olarak yorumluyor. Aşık olduğu güzellikten kibarca soyunu devam ettirmesini diliyor. Bu dileği Shakespeare'in aşkının doğallığının ve içtenliğinin göstergesidir. Will, bütün bunların yanında aynı zamanda yapıtıyla sevgilisini ölümsüzleştirmeyi başarıyor. Bunu da yazarın aşkına verebileceği en değerli hediye olarak düşünebiliriz. ''... Ölen ölecek, çoğunun adı anılardan silinecek/Ama sen yoluna devam ederken, yer olacak övgülerine/Kaç kuşak varsa bundan böyle gelip geçecek/Dünyanın son gününe dek, hepsinin gözünde/Kıyamet günü sen kendin dirilene dek var olacaksın/Hep bu şiirde yaşayacak, sevenlerin gözünde kalacaksın.''(55. Sone) William Shakespeare'in Soneler'I tek taraflı yazılmış bir aşk hikayesi gibi. Seviyor,'' Senin tatlı aşkınla öyle bir servete kavuşurum ki/Kim ne derse desin, krallarla değişmem yerimi.''(29. sone), övüyor, özlüyor, üzülüyor, kızıyor, kıskanıyor, pişman oluyor ve zaman içerisinde yaşadığı her duyguya dizelerinde şahit olma şansı buluyorsunuz. Sonunda, aklınızda kalan ve yüreğinize işleyen ise tek bir şey oluyor. Shakespeare'in saf, derin ve tutkulu aşkı... Sevdiğini eleştirirken ona kızarken bile sevgisini dile getirmeden edemiyor. ''Senin en kötün, herkesin en iyisinden üstün bence/Senden nefret etmem için yeterli gerekçeler arttıkça/Bana o kadar çok sevdirmeyi kim öğretti sana?''(150. sone) Başkalarıyla olsa bile onu arzulamaktan kendini alamıyor. Öldüğünde sırf o üzülmesin diye bir an olsun kendisini hatırlamasını istemiyor. Abartı gelebilir; fakat ne böylesine seven birini gördüm, ne de sevgisini böyle tutkuyla dile getireni. Bir bebek gibi saf, taze ve sürekli büyüyen her şeyin üstünde tutulan bir aşk, öyle ki ütopik denilebilecek derecede yoğun. Ölümsüzleştirilmesi ise benim için tanımaktan keyif aldığım bir şanstır. Soneler, birinin, iyi kötü her haliyle ne kadar sevilebileceğini gösteren, iç ısıtan, sanat ve sevgi kokan bir kitap.