MAĞARA ADAMI

İnsan ırkının gezegen üzerinde yürüdüğü ilk zamanlara gidelim. İnsan denen maymundan hallice varlığın fiziksel özelliklerine baktığımızda tarih öncesi dünyanın koşularında hayatta kalabilecek son canlı olduğunu söyleyebiliriz. Bireysel düzeyde bir dağ aslanıyla bile mücadele edemeyecek durumda, yavruları on yaşına gelene kadar annelerine muhtaç, ne pençesi, ne de keskin dişleri var. Peki insan nasıl oldu da gezegenin besin zincirinin en üst halkasına ulaşabildi? Muhtemelen çoğu kişi insanın sahip olduğu bilinç sayesinde bu başarıyı elde ettiğini söylecektir, bu kısmen doğru olsa da tam olarak yanıt bu değildir. Bilincin ne olduğu ayrı bir yazı konusu olsa da bugün genel anlamda kabul gören görüş, insan ırkının sahip olduğu komplike sosyal yapılanma sebebiyle bilinç geliştirdiği yönünde. Bu sosyal bağ genlerimize o denli işlemiş durumundaki sözde modern dünyanın gene sözde bireysel insanlarında bile hala o mağara adamının izlerini görebiliriz. İş yerinize bakın, okulunuza bakın ya da daha yakın olarak evinize bakın. Adı konulmamış bir hiyerarşiyi görebilirsiniz. Övülmek kimin hoşuna gitmez? Ya da kim içinde bulunduğu modern "kabilelerde" popüler olmak istemez? Bunlar istemsiz olarak içimizde bulunan istekler. Geniş bir açıyla bakıcak olursanız hala mağara adamlarından öte değiliz, geçmişten farklı olan tek şey mağara adamı demenin hakaret sayılması. Jose Saramago'nun Mağara isimli romanı benim kişisel favorilerim arasında. Burada romanın detaylarına girmeyeceğim ama roman tamamen Plato'nun Mağara Alegorisi üzerine işlenmekte. Günümüzde Dünya tüketici kapitalizmi denen düzenle yürütülmekte. Tıpkı Plato'nun Mağarası'ndaki, gölgeleri gerçeklik bellemiş tutsaklar gibi bizlerde bu şirketlerin bize yansıttığı "gerçekliği" kendi gerçekliğimiz olarak belledik, belliyoruz. Bu konuyla ilgili John Carpenter'ın They Live adlı filmini izleminizi öneririm. Paranoyak gibi görünmeyi bir kenara bırakıp gerçekten düşündüğünüzde yazdıklarımın haklılığını farkedeceksiniz. Dünyada giderek çok uluslu mega şirketlerin sayısı artıyor, en basitinden lobicilik denen bir kavram türedi. Dev mega şirketler tarafından kurulan bu lobiler o kadar etkili ki ülkelerin seçimlerinden tutun, ekonomi politikalarına kadar herşey kontrol altında. İnanmıyorsanız Monsanto'ya bakabilirsiniz. Ülkemizden örnek verecek olursak beyin travması geçirmenize sebebiyet veren dizilere bakın. Dizilerin yüzde sekseni, toplumun sadece yüzde birlik kesimi olan jet sosyetenin lüks ve şatafatlı hayatlarından kesitler sunuyor ve bu hayatlar yüzde doksandokuza "ideal" olarak lanse ediliyor. İnsanlara gerçekte ihtiyaçları olmayan ürünleri pazarlıyorlar. Asgari ücretle çalışan insan günde sadece bir öğün yemek yemeyi göze alarak "ayfon" taksitine giriyor, üstelik hiçbir sebep olmadan. Tek sebep o "ayfonun" neredeyse soyut bir dünyada geçen televizyon dizisinde o asgari ücretle hayatta kalmaya çalışan insana elitlik olarak lanse edilmesi. Hepimiz bir mağaraya bağlanmış tutsaklarız, arkamızda ise bir ateş yanıyor, ateşin önünden kuklalar geçiriliyor, geçirilen kuklaların gölgesini ise biz gerçeklik olarak algılıyoruz. Fakat bu düzen yeni bir şey değil. Aslında yüz bin yıldır aynı olan bir olgu bu. Günümüzdekinin tek farkı artık bu olay global bir düzeyde gerçekleşiyor, daha sistematik ve daha organize ancak sistemin yakıtında bir değişiklik yok. Tüm devre insan denen hayvanın en büyük zaafından ibaret, sosyal popülasyon içinde kabul görme çabası. Bu mega şirketlerden önce milliyetçiler bunu kullanıyorlardı, insanlar sırf bir aidiyet duygusuna sahip olmak için birbirini öldürdü bu gezegende. Düne kadar birbiriyle komşu olan insanlar gene bir grubun çıkarları için bir anda "milletlere" bölünüverdi. İkiyüzyıl önce millet denen bir kavram yoktu ama o zamanda Müslüman vardı, Hristiyan vardı, Yahudi vardı. Binbeşyüz yıl önce Müslüman yoktu, Hristiyan yoktu, Yahudi yoktu, Romalı vardı, barbar vardı. İkibin yıl önce ise Roma yoktu, A şehir devleti vardı, B şehir devleti vardı. Onlardan Önce ise C kabilesi vardı, D kabilesi vardı. Onlardan öncesinde ise zaten aidiyet duygusu hissedecek bir bilincimiz yoktu. Kısacası mağara adamı baki kaldı sadece ona artık modern insan diyoruz. Tas aynı kalsada hamam değişti. Medya bizi özgürleştireceğine güdülecek koyunlara dönüştürdü, Facebook bizi birbirimize bağlamak yerine, samimiyetsiz yalan dünyanın vatandaşlarına indirgedi. Medeniyet olarak lanse edilen şey ise yedi milyar insanın içine sığabildiği bir "mağaradan" ibaret sadece.