İçimizdeki Gollum

İçinde umursamazca yaşadığımız dört milyar yaşındaki bu dünyada, adaletsizlik, ayrımcılık ve ırkçılık gibi kavramların varlığı beni hep düşündürmüştür. Bu kavramları neden yarattığımıza gelirsek cevabım 'güç' olurdu herhalde; aklıma gelen bu kavramların insan yozlaşmasının bir ürünü olduğudur. Ancak yirmi yıllık hayatım boyunca okuduğum, izlediğim ve duyduğum yüzlerce olaya rağmen insanların neden gücün peşinden koştuğunu tam olarak çözebilmiş değildim, ta ki J. R. R Tolkien'in kalemiyle bizlere bu durumu kelimelerle sembolik olarak ifade etmeyi başardığı Yüzüklerin Efendisi serisini okuyup ve daha sonra yönetmen Peter Jackson'ın üçleme halinde beyaz perdeye etkili bir şekilde aktardığı filmi izleyip gücün insanları ne hale getirdiğini metaforik dünya ve karakterler üzerinden görene kadar. J. R. R Tolkien, kitaplarında bahsettiği soyut güç kavramını metalaştırarak bize bir yüzük olarak sunar. Bu yüzük karakterleri "tayf" denilen ruhsuz şeytani bir varlığa dönüştürmeden önce onlara istedikleri her şeyi elde etme vaadi sunar ve neticede bu da gücün farklı versiyonlarının ortaya çıkmasına ve kavramın karakterden karaktere değişmesine neden olur. Bu durum en iyi kendi rahatlarına fazla düşkün hayatta hiçbir hedefi olmadan yaşayan bir ırk olan Hobbitlerin yüzüğün sahip olduğu bu gücün büyüsüne kapılıp rasyonel düşünme yeteneğini yitirmesi ve sürekli yüzüğü arzulamasına neden olmuştur. İnsanların her şeyin farkında olmalarına rağmen birçok şeyi arkalarında bırakıp salt gücü (para, başarı, ego vb.) istemeye devam etmelerine anlam vermekte zorlanıyorum. Dünya üzerinde var olan ve sürekli değişen gücün tanımının günümüzde para olduğunu düşünüyorum. İnsanların kendi hayatlarını devam ettirmek için oluşturdukları ekonomik sistemin kalbi olan para, bizim tüketme arzumuzun yanı sıra hırslarımızı ortaya çıkardığı için gücün günümüzdeki metalaştırılmış hallerinden biridir. Aslında gücü temsil eden kavram sadece para değildir. Üç milyon yıldır var olduğumuz bu gezegende tarım yapmaya başladığız andan itibaren varlığını devam ettiren kavram yönetmektir. Konu yönetmek olunca gücün bizi nasıl yozlaştırdığını anlatan binlerce örnek vardır. Bunlardan biri: Adolf Hitler Almanya şansölyesi olduğu zaman, halka ekonomik eşitlik vaat etmiştir ve kendi maaşının tamamını fakirlere ve kimsesiz çocuklara bağışlamıştır. Aradan çok zaman geçmeden kendi maaşını geri alan Hitler aynı zamanda halka verdiği sözleri de tutmamış, iktidara geldikten on yıl sonra tamamen bambaşka birine dönüşmüştür. Sonuçta Adolf Hitler neden olduğu İkinci Dünya Savaşı'nda katlettiği altı milyonda fazla Yahudi ve bunların bir milyonu aşan sayıda çocuk ve kadın içerdiği düşünülürse yönetme gücünün insanları nasıl bir varlığa çevirdiğinin somut bir örneğini görmüş oluruz. İnsanların neden güce karşı koyamadıklarını düşününce aklıma insanlarında doğanın bir parçası olduğundan başka bir şey gelmiyor; çünkü doğada güçlü olan hayatta kalır; ama doğanın kanunu ne olursa olsun bizi doğadan ve doğadaki canlılardan ayıran en önemli fark bizim düşünebilir varlıklar olmamızdır. Peki bu "güç" kavramının karşısında boyun eğmeyebileceğimiz anlamına geliyor mu? Bu sorunun cevabının tamamen insanların iradesi ile ilgi olduğunu düşünsem de bu sonu gelmez onlara her şeyi sunan bir kavram nasıl alt edilir, insanlar gücün gösterişli varoluşuna ona karşılık sahip oldukları zayıf iradeleriyle nasıl başa çıkabilir gibi şu an için yanıtı kesin olmayan başka sorular doğurmaktadır. Örneğin, demokrasi gücü bölen ve sınırlayan bir yönetim biçimi olmasına rağmen günümüzde onun içindeki yozlaşmayı hissediyoruz. Güçler ayrılığı ilkesi üzerine kurulan bu kavram bile insanların gücü arzulamasına bir engel teşkil etmiyor. Bu durumun eğitim ile çözülebileceği düşünülse de bunun tersini ispatlayan örnekler var. Gelişmiş ülkelerde yani eğitim seviyesi yüksek olan ülkelerde bile gücü elde etme arzusu varlığını devam ettiriyor. Zaten bu ülkelerin gelişmiş olma sebepleri bile gücün etkisinde olmalarıdır. Gücün insanlara neler yaptırdığını veya neler yaptırabileceğini binlerce örnekle açıklayabilirim çünkü insanoğlu için bu kavram çok değişkendir; çok para, çok büyük mevkiler, daha çok eşya, daha büyük bir ev, son model bir telefon, fiziksel güç, askeri güç ve hatta Yüzüklerin Efendisi'nde olduğu gibi her şeyi vaat eden büyülü minik bir yüzük bile olabilir. Acı olan şey insanoğlunun elindeki tek panzehir "irade" yani genellikle kaybeden taraf olduğudur.