KAYGININ PENÇESİ

Yolda yürürken hiç tanımadığınız birini rastgele durdurun ve ona aklını meşgul eden şeyleri sorun. Size öyle bir anlatacaktır ki dünyanın bütün yükünü üzerinde taşıdığını zannedebilirsiniz. Günümüzde hepimizin ortak derdi sürekli bir şeyleri dert etmek haline geldi. Hayatlarımız ne kadar farklı olursa olsun kafaya takacak şeylerimiz her zaman var. Neden derslerimizde başarılı olmadığımızı kafamıza takıyoruz ya da sevgilimizin attığı mesajın sonunda kaç tane kalp simgesi olduğunu. Yeni aldığımız gömleğin yakışıp yakışmadığını takıyoruz veya insanların bizim hakkımızdaki düşüncelerini. Bir süre sonra kendimize aşırı yüklendiğimiz için tüm bu dertleri kaldıramamaya başlıyoruz. Hal böyle olunca da kendimizi devamlı bir kaygı halinde buluyoruz. Sonrası zaten malum: Sakinleştiriciler, terapiler, kişisel gelişimimize yarayacak her şey... Fark etmediğimiz şey ise şu: Kendimizi sürekli bu tip şeylerle meşgul etmek bizi içten içe yiyip bitirmesine rağmen yaşadığımız kaygı doğru seviyede tutulduğunda aslında hayatımıza büyük artılar sağlıyor. Önce her şeyi kafasına takan insanların özelliklerinden bahsedelim. Her zaman olmasa da ara ara ben de kendimi bu kategoriye koyabilirim. En ufak bir terslik bile bu insanları birkaç gece uykusundan etmeye yetebilir. Belki hiçbir art niyet güdülmeden söylenen bir söz, söyleyen kişiye karşı cephe almalarına neden olabilir çünkü o cümleden çok farklı anlamlar çıkarabilirler. Genellikle bu insanlar detaycıdır, mükemmelliğin detaylardan geldiğine inanırlar. Başkasının başına gelse umursamayacağı bir olay için onlar pireyi deve yapabilirler. Bu insanların hiç olumlu özelliği yok mu diye düşünüyor olabilirsiniz. Elbette var. Mesela küçük ayrıntılara önem verme huyları sayesinde yaptıkları işlerin doğruluğuna güvenebilirsiniz çünkü bir hata varsa onu mutlaka bulup düzeltirler. Ya da kafanızdan atamadığınız bir derdiniz olduğunda muhtemelen ne demek istediğinizi iyi anlarlar çünkü onlar da aynı evrelerden geçiyorlardır. Ama sürekli bir şeyleri kafaya takma durumunun olumsuz sonuçlarının sayısı olumlulardan fazla. Belli bir noktadan sonra bu durum kişiye zarar verme noktasına geliyor. Sabah yataktan çıktığınız andan itibaren nereye giderseniz gidin peşinizden gelen bir hisle boğuşmaya başlıyorsunuz. Bu his, aslında hiçbirimize yabancı olmayan fakat herkesin farklı düzeyde mücadele ettiği kaygıdan başkası değil. Hiçbirimize yabancı olmayan bir his diyorum çünkü şu hayatta herkesin ortak paydada buluştuğu durumlardan biri şüphesiz ki kaygı duymak. Kimse çıkıp da "Ben hiçbir şey hakkında kaygılanmam" diyemez çünkü insan olmanın doğası gereği herkes mutlaka bu hisse kapılır. Bazen bir sınavdan önce, bazen bu hayatta en sevdiğiniz kişinin tomografi sonuçlarının çıkmasını beklerken, bazense sadece televizyonda izlemek istediğiniz diziye yetişmeye çalışırken... Nedenleri kişiden kişiye değişse de sonuç aynıdır, kendimizi kaygının pençesinde buluruz. Durum böyle olunca odak noktamız bu duygunun hayatımıza getirdiği olumsuzluklar haline gelir çünkü beynimiz işin olumlu tarafını görmemizi istemez. İnanmak istemeyiz kaygının hayatımıza bir şeyler kattığına. Sadece halimizden yakınmak ve ne kadar zor durumda olduğumuzu başkalarına da göstermek isteriz. Gerçekler ise bundan olabildiğince uzak. Mesela insanoğlu, var oluşunun ilk zamanlarında aç kalma veya hayvanlara yem olma kaygısı duymuştur. Bu sayede attıkları her adıma dikkat ederek ve besin arayarak hayatta kalabilmişlerdir. Bu durumda aslında kaygı denen şey, geçmişten bu yana hayatta kalma mücadelemize en büyük katkısı dokunan duygulardan biri değil midir? Kendimden örnek vermem gerekirse başarılı olduğum sınavlarda bunun bir kısmının kaygı sayesinde olduğuna inanırım. Örneğin, geçen dönem hiç sevmediğim ve çok zorlandığım bir ders aldım. O dersin sınavı hakkında kaygılarım olduğu için çok çalıştım. Aldığım nota bakarak bir kez daha fark ettim ki bu duygunun hayatımdaki yeri aslında oldukça büyük. Yani günümüzde sadece olumsuz açıdan incelenen kaygı, bazen biz fark etmesek de bizi zinde tutan en önemli unsur. Asıl önemli olan, dozunu iyi ayarlayabilmek. Peki ne yapmamız gerek bu seviyeyi ayarlayabilmek için? Yapılması gereken en önemli şeylerden biri, Ustalık Gerektiren Kafaya Takmama Sanatı kitabının yazarı Mark Manson'un da dediği gibi, "kendinize kafaya takmaya değer konular bulmak" (Manson 2017, 20). Bugün aslında kendimizi yiyip bitirdiğimiz çoğu şey ileride aklımıza bile gelmeyecek çünkü. Hani başınıza bir şey geldiğinde veya sevdiğiniz birine bir şey olduğunda dersiniz ya "Aslında ne güzel bir hayatım varmış", "Keşke o zamanlara geri dönebilsem. O zaman hiçbir şeyi kafaya takmazdım" diye, hah işte şu an tam da o dönmek istediğiniz yerdesiniz. Tek yapmanız gereken bu düşünceyi pişmanlık yaşamadan önce hatırlayabilmek. Bu sayede kafaya taktığınız şeylerin sayısında önemli bir azalma olacak ve kaygı seviyeniz de normale bir adım daha yaklaşacak. Yapılması gereken diğer bir şey ise bazı şeyleri akışına bırakmak. Bu sözün dünyanın en büyük klişelerinden biri olduğunun farkındayım. Fakat bazen gerçekten de yapılması gereken şey hayatın kötü olabildiğini ve bunun bir sorun olmadığını kabul etmek. Mark Manson, "Hayat aslında sonsuz bir sorunlar dizisidir. Bir sorunun çözümü sadece bir sonrakini yaratır." (Manson 2017, 31) derken tam da bundan bahsediyor işte. Hani bir laf vardır ya, "iyisiyle kötüsüyle" diye. Yapmanız gereken şey bazen sadece bu lafı hatırlamak ve hayatın kötü yönüne de bir şans vermek. İçinizden "Çok kolaydı sanki" diyor olabilirsiniz. Ama siz yine de bir deneyin. İşe yaradığını göreceksiniz. Kendimden biliyorum.