Sisifos'un Hiçliğe Yolculuğu

Camus'nun, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kaleme aldığı deneme kitabı Sisifos Söyleni, absürt ve varoluşçuluk kavramları üzerinden ölümün beyhudeliğini, varoluş ile var olan arasındaki uyumsuzluğu anlatıyor. Yaşamın değişken, acı tatlı bin bir türlü halinin bireylerin dünyasında yarattığı sanrıları dile getiren Camus, Yabancı'nın Mersault'su ve Veba'nın Rieux'sü gibi bir "uyumsuz kahraman" yaratmaktan geri durmuyor. Savaş sonrası kaleme alınmasının bir yansıması olarak, Camus, psikolojik anlamda çöken bir toplumun hiçliğe doğru sürüklenen bireylerinin uyumsuz ve sanrılı oluşundan etkileniyor ve kendi "uyumsuz kahraman"ını yaratıyor. Camus'nun yazdığı yıllarda, politika, akıl ve insan yenilgiye uğramıştır. Bu bağlamda onun düşünsel sistemini ve söylemlerini iki aşamada incelemek mümkündür. İlk olarak "absürt" kavramı üzerine yoğunlaşır ve ana düşünce olarak da intiharı ele alır. Onu anlamak için Camus'nun "absürt"ü birinci anlamından ("akla, mantığa aykırı; kendi içinde çelişen, anlamdan yoksun olan") farklı olarak "uyumsuz"a karşılık kullandığını görmemiz gerekir. İntiharın var oluşa nasıl ters düştüğünü, bireyin başkaldırısında bulduğu mutlulukla temellendirir. Düşünsel gelişiminin diğer aşamasında ise Camus, başkaldıran bireyin gün güne artan şuuruyla mutluluğu arasında bir paralellik kurar. "Yaşamını, başkaldırısını, özgürlüğünü duymak, elden geldiğince fazla duymak, fazla yaşamaktır." (s. 75) Ölümlülerin en bilgesi olan Sisifos, bir gün tanrılarını kızdırır ve bir kayayı dağın tepesine çıkarmakla lanetlenir. Güç bela oynattığı kayayı tam tepeye yerleştirecekken, kaya aşağı yuvarlanır. Sisifos kayayı bir kez daha tepeye çıkarmak için uğraşır fakat tepeye geldiğinde kaya tekrar aşağı yuvarlanır. Ancak her yeni günde, düşeceğini bildiği halde kayayı tepeye çıkarmaya devam eder. Sisifos'un bu kısır döngüden kurtulmak için tek bir şansı vardır; intihar. Ancak o; beklenmeyeni, uyumsuz olanı yapar ve tanrılara karşı gelmez. Bu, onun beyhude kaderine boyun eğmesi değildir; Sisifos bir "uyumsuz kahraman"dır ve kaderine başkaldırır. Camus'ya göre "absürt" burada başlar. Sisifos'un kısır döngüsündeki gizli başkaldırının intiharı haksız çıkardığını, "Tepelere doğru didinmek bile bir insanın yüreğini doldurmaya yeter" sözüyle kanıtlar. Bu bağlamda Sisifos Söyleni bir tavırla alakalıdır, bir manifestodur. Sisifos ise bir aktivisttir, felsefe yapmaz ya da bir düşünsel sistem kurmaz. Camus'nun düşünsel sisteminin ikinci aşamasında karşımıza çıkan "başkaldırı", uyumsuz kahramanın en önemli özelliğidir ve bencil bir eylem olmasıyla birlikte toplum adına büyük bir önem taşır. Başlangıçta bireysel olmayan başkaldırı, kolektif bir bilinçlenme durumuna dönüştükçe yaşamı anlamlı kılar. Çünkü başkaldırı, yalnızca bireyin kendi durumuna değil, başkalarının durumlarına da işaret ediyor olabilir. Bir başka deyişle birey, başkaldırdığı ve savunduğu değeri kendi başına taşıyamayabilir. Böyle bir başkaldırıyı oluşturmak için kolektif bir şuura ihtiyaç vardır ki bu durumda birey başkaldırısında kendini aşmış olur. Camus'nun absürde ve intihara isyan bayrağı, bireyleri ölümün çekiciliğine sürükleyen nihilist ideolojileri ve ölümle biten yaşamın beyhudeliğini sorguladığı Sisifos Söyleni'dir. İnsan var olduğu sürece "absürt"ün yok olamayacağını, ona asla boyun eğmememizi ancak kabul edip onunla savaşmamız gerektiğini savunur. Bu bağlamda Sisifos bir aktivisttir ve intiharın absürtlüğünü topluma kendi başkaldırısıyla kanıtlar. . . . . . ..