Özgürlüğün Özgürlük Olmayışı

Bilimin birçok dalının sistematikliğine uyum sağlayamamak, müziği hissederek yaşayanların bir sorunudur. İlmin ve bilimin disipline olmuş yapısı, alanlarının kapsadığı şeyleri hissetmeye değil, öğrenmeye çalışması, bu insanların kendini o alanlara sokabilmesini engeller. Kendini, nasıl olacağı belirlenmiş, şekli kesilip biçilmiş bir hale uydurmayı, önceden başkaları tarafından zaten ifade edilmiş bir şeyi başkalarına anlatan ve uygulayan birisi olmayı bir seçenek olarak göremez. Sonsuz hacmi olan dolu bir kutuya benzeyen müzikten istediği şeyleri çıkarıp, onların kombinasyonlarıyla kendini ifade eder. İçinden gelen şey o kutuda keşfetmediği yerleri görüp, bulduklarıyla yeni şeyler inşa etmektir. Dışındaki dünyada uyum sağlamaya çalışmak yerine orada özgür olmak ister. Günlük hayatlarında diğer insanlarla sıradan diyaloglar kurmak, diğer insanları tam olarak anlayabilmek ve kendi ifade etmek istediklerini tam olarak diğer insanlara aktarabilmek gibi otomatik bir şekilde yapılacak sıradan sosyal yaşam gereklilikleri, o insan için özel çaba gerektirir. Ne hissettiklerini, anlatmak istediklerini diğer insanlara eksiksiz aktarabileceği bir ortak bağlam vardır, ne de aktarabilse bile karşısındaki insanda bu anlattıklarının bir karşılığı vardır. Herhangi bir senfoni orkestrasının bir bireyi olabilmek, fazlasıyla ağır bir müzikal eğitimi, yıllar süren aşırı disiplinli bir çalışmayı, vazgeçmemeyi, pes etmemeyi, kendini ona adamayı gerektirir. Yani aslında bir bakıma yaşayış biçimi olarak bir başkası tarafından şekillendirilmiş, sınırları çizilmiş, ne olduğu önceden belirlenmiş bir programa uymayı mecbur hale getirir. Yapılması gereken fiziksel parmak egzersizleri ve antrenmanlar, teorik öğretiler ve kazanımlar, mevcut ekiple beraber yapılan çalışmalar, o insanın hayatının takip ettiği yolu belirliyor, doğrular ve yanlışlar gösteriyor, düşüneceği ve ifade etmesi gereken şeyleri söylüyor. Başka herhangi bir alanda kendi olamayan, kendini tam olarak ifade edemeyen, kısıtlanan, sınırlanan, özgürlüğünü müzikte kazanan ve müziği bu yüzden seven insanlar, sonunda bu konudaki üst düzey seviyelerini başkaları tarafından görülen, kabul edilen, onay alabilen bir hale getirmek için onlara verilen görevlere sahip oluyor. Yıllarca kendini bu sıkı disiplinli çalışmalara adayan insanlardan oluşan Bilkent Senfoni Orkestra'sından harika bir işitsel şölen dinledim. Şimdiye kadar birçok klasik müzik dinletisine ve etkinliğine severek gitmiş olan, klasik müzik dinleyen, hayatımın uzunca bir dönemi boyunca hoşuma giden parçaların çeşitli varyasyonlarını oluşturmaya çalışan birisi olarak, her konsere gidişimde bana var olan müzik anlayışlarıyla ilgili genel bir sorgulama yaptıran bu çelişkiler, bu klasik müzik konserinde de beni salonun canlı ambiyansı içerisinde düşüncelerimle başbaşa bıraktı. Dinlerken müziği özgürce duyup, düşünüp, serbestçe ve dilenildiği biçimde hissederek almak gerektiğini düşünüyorum ama sunulan gösterinin ardında yatan, aslında hiç de serbest ve özgürce olmayan o çok uzun sürecin gerçekliğini de inkar edemiyorum. Orada kullanılan bir sürü enstrumanın yapılışının, salonun akustiğinin, virtüözlerin mükemmel olması için yapılan harcamanın, sarfedilen emeğin, giden zamanın profesyonellik uğruna sistematikleştiği bir türlü gözümden kaçamıyor. Salonun akustiğinin en istenilen ve ideal halde olabilmesi için gerekli bir mühendislik ve mimari var. Kullanılan müzik enstrumanlarının belli kalite kıstasları, bunların arasından en uygun olanı, istenilen profesyonelliğe en yakın olanı var. O en iyileri elde edip kullanabilmek için uygulanan belli mühendislik ve fizik kuralları var. Müzisyenlerin sahip olması gereken bir teorik bilgi ve pratikte geçerli enstruman teknikleri var. Bu kazanımları müzisyene en iyi şekilde verebilmek için yıllar içerisinde şekillenen müfredatlar var. Tabii ki bunların hepsinin hayatta var Batuhan Seke olabilmesi için harcanması gereken para var ve o paranın başka bir yerden geliyor olması gerekir. Yani her ne kadar en güzel kısmı özgürlüğü olsa da, o insanlar o kutudan eninde sonunda çıkmak zorunda kalıyor. Aracın amaca dönüştüğü buruk bir olgu.