KORKUNUN İKTİDARI: 1984

İstenen ütopyalar güzel bir dünyanın hayalini hediye eder insanlara. Korku ütopyalarıysa umudu tüketir. Umut varsa bile, umudun bir gün biteceğini tekrarlar. Peki, bizi bu kadar ürküten ne? Bu karamsar dünyalara ne kadar yakın durduğumuzu fark etmek... Bence bizi asıl korkutan gerçekten böyle bir dünyada yaşama fikri. Kitap baskıcı, kısıtlayıcı, insanlardan kişiliklerini çalan bir yönetimi ve bu dünyada yaşamaya zorlanan robotlaşmış insanları anlatıyor. Geçmiş sürekli değiştiriliyor, gerçekler gizleniyor. İnsanların bütün hayatları izleniyor. Düşünceler denetleniyor, bir ekran yoluyla etki altında alınan insanlar duygusuz ve itaatkar birer köle haline getiriliyor. Bunlar başta bana uzak ve anlamsız korkular gibi gelse de, yaşadığımız dünyayla 1984 ütopyası arasında bağlantı kurdukça George Orwell'in zekasına ve ileri görüşlülüğüne hayran kaldım. Bu bağlantının beni ürküttüğünü söylemeliyim. İnsanları etki ve denetim altında tutan tele ekran; her gün vaktimizin çoğunu alan, bizi düşündürücü aktivitelerden alıkoyan televizyon ve sürekli gündemi değişen, olayları bize istediği şekilde sunan medyanın bir benzeri. Gerçeklerin insanlardan saklanılması ya da hakimiyetin devamı adına insanlara yanlış anlatılması ise kitapla yaşadığımız Dönmez, 2 gerçekliğin başka bir bağlantısı. Ütopyada insanların her anının izlenmesi, günümüz medyasının ilgiyi devamlı tutmak için sürekli başvurduğu özel hayatın gizliliğini ihlal etmenin başka bir şekli. Düşüncelerin denetlenmesi de çok sık rastladığımız bir durum. Aslına bakarsanız, televizyonun şu anki amacı; insanları düşünmekten alıkoymak, düşüncelerini yönlendirmek, sadece belli şeyleri düşünmelerini sağlamak. Kitapta bu, insanlara zorla yaptırılıyor. Beni asıl korkutan, bizim bunu kendi kendimize yapıyor olmamız. Hangi ütopya kendi isteğimizle robotlaştığımız bir dünyadan korkunç olabilir ki? Halkın düşünce özgürlüğü ve bilgi hakkı elinden alındıktan sonra sıra duygulara geliyor. Orwell'in korku ütopyasında en büyük suç, aşk. Aşk, sevgi, nefret... İyi ve kötü bütün duygular gittikten sonra, geriye kalan bir robottan başka bir şey olmuyor. Kitapta sistemi sorgulayan, düşünen, duygularını yaşayan son insanların birer birer itaat edişini görüyoruz. Bu da yazarın bize umut olmadığını söyleme biçimi. Baskının amacı halkı devamlı kontrol halinde tutmak ve iktidarın devamını sağlamaktır. 1984'te; iradesi, özgürlükleri, duyguları, geçmişleri alınan insanlardan bir robot sürüsü yapma amacına ulaşan iktidar, artık onları istediği gibi yönetiyor. İnsanlar en başta Dönmez, 3 söylenenleri yapıyorlar çünkü korkuyorlar. Daha sonra korku da tüm duygularla beraber gidiyor. İstenilen tek şey olan sorgusuz itaat sağlanıyor. Günümüz medyasının üzerimizdeki etkilerini düşününce, bu ütopya o kadar da uzak değil. Kitapta yarı tanrı olarak kabul edilen ve tele ekrandan insanları kendisini dinlemeye zorlayan Büyük Birader, şu anki medyanın gücünün bir simgesi. İnsanlara dayatılan YeniKonuş dili ise televizyon ve popüler kültürde sıkça kullanılan dile benziyor. Bütün bu benzerliklerin yanında, bazı farklar da dikkat çekiyor. Kitapta insanlara dayatılan, korkuyla yaptırılan şeyler günümüz dünyasında insanları kandırarak, güzel ve eğlenceli gösterilerek yaptırılıyor. Diğer bir değişle, bir yere bakmamız için bizi zorlamıyorlar ama oraya ilgi çekici bir şey koyarak bakmamızı sağlıyorlar. Ama sonuç değişmiyor. Bilgi elimizden alınmıyor ama bilgiye ulaşma isteğimiz her geçen gün azalıyor. Düşünmemiz engellenmiyor ama sadece bize anlatılanları düşünüyoruz. Her anımız izlenmiyor ama başkalarının özel hayatını birbirimize anlatırken çekinmiyoruz. Kütüphanelerimiz yakılmıyor ama televizyon izlemekten kitap okumaya fırsat bulamıyoruz. Aşk bir suç değil ama gerçekten kimseyi sevemiyoruz. Biz daha korkunç şekilde, isteyerek, medenice robotlaşıyoruz.