Furkan ÖZÇAM

Avrupa Birliği Yolunda Yarım Asır: Neden başarısız olduk? Her şey Soğuk Savaş'ın ilk yıllarında, birkaç asırdır uygulanan "Denge Politikası"nın bir kenara koyulup NATO anlaşmasına imza atılmasıyla başladı. O zamanlarda iki süpergüç arasına sıkışmış Türkiye yeni mütte kini bulmuştu. Artık yüzünü batıya dönecek olan Türkiye önce Avrupa Ekonomik Topluluğu ile ortaklık anlaşması imzalayacak, ardından tam üyelik için başvuru yapacaktı. Tabii ki bu gelişmeler günümüzde hala süregelen bir tartışmayı beraberinde getirdi? Biz hem devlet mekanizmamızla, hem de halk olarak acaba gerçekten Avrupa'ya ait miyiz? Onur Bilge Kula, kitabında bu soruya yanıt aramış. Kitapta konunun daha çok sosyal, kültürel ve felse k yönü ele alınmış. Bu açıdan bakınca Türkleri Avrupa medeniyeti ile bir tutmanın oldukça güç olduğu konusunda yazar ile hem kirim. Her şeyden önce arada dini açıdan çok büyük farklar var. Batı Avrupa ile aramızda, Doğu Avrupa ülkeleri gibi sadece mezhep farkı değil tam anlamıyla bir din farkı var. Bu bütün kültürü, sosyal hayatı, felse düşünceyi etkiliyor. Aramıza kültürel bir duvar örüyor ve birbirimize entegre olmamıza engel oluyor. Ancak bu durum karamsar olmamızı gerektirmiyor bence. Çünkü Avrupa Birliği ekonomik ve siyasi bir koalisyon, kültürel değil. Bu nedenle aramızdaki kültürel farktan dolayı kabul edilmediğimiz tezini doğru bulmuyorum. Her şeyden önce, ironik biçimde muhafazakar hükümetler döneminde Avrupa Birliğine üyelik gündeme gelmiş ve en büyük gelişmeler bu hükümetler döneminde yaşanmış, ters görüşteki hükümetler ise Avrupa'ya ve genel olarak batıya daha temkinli yaklaşmışlardır. Sadece bu bile kültür farkının AB yolundaki başarısızlığımızdaki rolü hakkında bir kir vermektedir. Avrupa ekonomik bir koalisyondur demiştim, aslında ekonomik kısmının da belirleyici faktör olduğunu düşünmüyorum. Şayet uzun yıllar komünizm ile yönetilen ve Sovyetlerin yıkılışının ardından serbest piyasaya geçişte çok büyük sıkıntılar yaşayan ve adeta fakirlikle boğuşan Romanya, Bulgaristan gibi Doğu Avrupa ülkelerinin sıkıntı yaşamadan AB üyesi olup da G20 ülkeleri arasında 17. büyük ekonomiye sahip Türkiye'nin olamaması düşünülemez. Sebep ekonomik de değil ise ne peki? Geriye AB ile aramızda bulunan politik fark kaldı... Evet, AB ile aramızda bulunan politik fark kültürel farktan da daha büyük bana göre. Her şeyden önce AB üyesi adayı olabilmenin birkaç temel şartından biri hukukun üstünlüğü ilkesi ve bu konuda ülkemizde yıllardan beri çok büyük sıkıntılar mevcut. Aynı şekilde bir diğer şart olan "kurumsallaşmıi demokrasi" konusunda da sınıfta kaldığımızı söylersek abartmış olmayız diye düşünüyorum. Başka bir engel de nüfusumuzun Avrupa Birliği üyesi ülkelerle karşılaştırınca devasa boyutta olması. Avrupa Birliği'nin yürütme, yargı, yasama gibi yönetim erklerinde hangi ülkelerin daha çok söz sahibi olacağı nüfus çokluğuna bağlı ve sorun şu ki Türkiye'nin nüfusu Avrupa birliğinin önde gelen, en gelişmiş ve "lokomotif" olarak görülen ülkeler kadar. Bu da demek oluyor ki Türkiye Avrupa Birliği üyesi olur ise yönetim erklerinde bir Almanya, bir Fransa, bir İngiltere kadar söz sahibi olacak demek. Yani birlik yöneticileri bu söz hakkına karşılık ülkemizin birliğe katacağı değer konusunda emin olmayabilirler. Bütün bunların Avrupa Birliğine giriş konusunda yaşadığımız hezimete neden olduğunu düşünüyorum. Bütün bu anlattığım olumsuzluklara rağmen aslında durum o kadar da karamsar değil çünkü Avrupa Birliği zor günler geçiriyor. Mülteci krizi belki de birliğin yaşadığı en büyük krizdi ve Türkiye bu krizi kendi lehinde çevirme fırsatını kaçırdı diyebiliriz. Ancak "Brexit" ile birlik daha da büyük bir krizle karşı karşıya. En azından bu krizi lehimize çevirmeyi başarabilirsek belki de yarım asırlık mücadelemiz başarıya ulaşabilir.