GÜÇ BENDE ARTIK

Almıştım elime kartondan yapılmış kılıcımı göğe yükseltiyordum. İyilerin dostu, kötülerin düşmanı geliyor diye bağırırken bir taraftan da suçluların peşinde koşturuyordum. Yakaladığım zaman ise kılıcımı arkadaşıma verip bu sefer ben kaçıyordum adalet savaşçısından. Anasınıfında oynadığımız masum bir oyundu bu. İzlediğimiz çizgi filmlerden etkileniyorduk. Ama bizim tek farkımız gerçekten birbirimize zarar vermememizdi. Bazen de bu oyun benim için sadece anasınıfında oynanmaktan çıkıp evde de devam ettirilen bir eğlence oluveriyordu. Bu sefer "gölgelerin gücü adına" diyerek evde terör estirmeye başlıyordum. Bir akşam hoşuma gitmeyen bir nedenden dolayı babamı gölgelerin gücü adına tutuklarken bazen de annemi gölgelerin gücü adına bana tatlı yapmaya zorluyordum. Aradan yıllar geçti. Artık ortaokullu olmuştum. Annem unutmamış olacak ki al gardını demiş önüme yaklaşık altı yüz sayfalık bir kitabı koymuştu, Suç ve Ceza! Yıllar sonra başka bir adalet savaşçısıyla tanışmanın mutluluğunu yaşıyordum. Raskolnikov'dan başkası değildi bu kişi. Yoksulluk nedeniyle eğitimini yarıda bırakmış, geçimini annesi Pulheria Alexandrovna ve kız kardeşi Dunya'nın gönderdikleri para ile sağlayan, dönemin Rusya'sındaki toplumsal yozlaşmışlığa uyum sağlayamayan, yakın dostu Razumihin ile iletişim kurmak dışında kendini yalnızlığa mahkum eden bir figürün iç çatışmalarına ve ruhsal bunalımlarına tanık olmuştum. Raskolnikov'un yaşadığı maddi ve manevi bunalımlar onu toplumsal adaleti sağlayacak bir kahramanın gerekli olduğuna inandıracak ve cinayete sürükleyecekti. O, benim gibi kartondan kılıcını göğe yükseltmeyecek, keskin baltasını havaya kaldıracaktı. Raskolnikov'un sefaleti, kız kardeşi Dunya'nın parası için zengin bir avukat olan Lujin ile evlendirileceğini öğrenmesi, rehin bıraktığı manevi değeri olan babasının saatini istediği fiyata geri alamaması gibi nedenler, Raskolnikov'un suçu işlerken kendisini haklı olarak görmesine, bireysel suçun tüm topluma yararlı olacağını düşünerek de kendini ilahlaştırmasına neden olmuştur. Ne var ki cinayet sırasında beklenmedik bir şekilde tefeci kadının kız kardeşi Lizaveta'yı öldürmek durumunda kalması, sağlamaya çalıştığı adaletin yerine adaletsiz bir durumun hakim olmasına neden olmuştu. Asıl sorun şuydu; mutlak iyi ve mutlak kötü veya suçlu, haklı neye göre belirlenecekti? Anasınıfında oynadığımız oyunun aslında ne kadar önemli olduğunu ancak anlayabiliyordum. Önce adaleti savunan kişi ardından suçlu oluyordum. Bu bir döngüydü. Fakat Raskolnikov bunu fark etmemişti. İnsanları ikiye ayırıyor, haklı olanlar ve haksızlar şeklinde bir kutuplaşma yaratıyordu. Toplumdaki çarpıklık, sefalet, yozlaşmışlık, Raskolnikov'un, adalet arayışında böcek olarak gördüğü insanları öldürmeye hakkının olduğunu, böylece kahraman olarak nitelendirilebileceğini düşünmesini sağlamıştır. Halbuki suç kazındığı zaman içinden insan çıkacağını yine Raskolnikov sayesinde anlayabiliyorduk. Raskolnikov'un işlediği cinayet sonrasında hastalanması, rüyalar görmesi, nöbet geçirmesi, dış uzamlardan ve toplumdan kendini soyutlaması vicdan olgusunu hatırlatmıştır. Kendinden kaçmaya ihtiyaç duyan Raskolnikov, vicdani arınma gereksinimlerini ailenin geçimine yardım etmek amacıyla fahişelik yapan ve onu anlayabilen Sonya ile gidermeye çalışır. Toplumdaki böceklerden bir farkı olmadığını düşünen Raskolnikov sonradan hatasını anlamıştır. Sonya'nın ve polis memurunun yardımıyla suçunu itiraf eder. Bu sefer gölgelerin gücü adına tutuklanmayacak, kanunların gücü adına kürek cezasına çarptırılacaktır. İktidarın ancak eğilip onu almak cesaretini gösterenlere verilmeyeceğini anlamış oldu. Evde kendi iktidarımı gölgeler sayesinde sağlamaya çalışıyordum belki de. Ama hiçbir zaman kılıcını çekerek adaleti sağlamakla iktidarın benim olamayacağını da anlamış oldum. Bu, benim de bir böcek olduğum anlamına gelmez. Elbet bir sabah kalktığımda kendimi bir böcek olarak bulacağım. Ama bu böcek Raskolnikov'un bahsettiği değil, silahı yerine kalemiyle savaşan adaletin böceği olacak. Belki dışlanacak, toplumdan kopartılmaya çalışılacak ama kitapların gücü adına iyilerin dostu, kötülerin de yol göstericisi olacak. Gardımı aldım anne, hazırım!