VIRGINIA WOLF'A MEKTUP

Sevgili Virginia, Herkes sert bir kadın gibi gördü seni. Hatta deli olduğunu düşünen bile olmuştur. Oysa sen sadece şanssızdın; yanlış zamanda doğmuştun. Seni anlamak için yarım asır geçmesi gerekiyormuş, bilememişler. Şimdi seni çok iyi anlıyoruz kadınlar olarak. Kendimize ait bir odanın önemini yeni kavrayabildik. Ne kadar haklıydın, bir kadının özgür olabilmesi için kendi ayakları üstünde durması gerektiğini vurgularken. Sahi halandan miras kalmasaydı, büyük bir yazar olabilir miydin diye düşünüyorum hep. Bilinçlenmek ve ekonomik olarak bağımsız olabilmek gerek senin gibi özgür olabilmek için ve sen erkek egemenliğinin en yoğun olduğu zamanlarda başardın. Seni sevmediler belki ama biz sevdik. Şimdi aklına özgürlüğü koymuş olan her kadın, senin gibi, kendine ait bir odaları ve kendilerine ayırdıkları boş zamanları olması gerektiğini çok iyi biliyor. Ne kadar üzmüştür seni, senden önce veya senin zamanında yaşayan bilge erkeklerin kadınlar hakkında söyledikleri şeyler. "Çoğu kadın kişilikten tamamen yoksundur." (Woolf, 34) demiş Alexander Pope. Oysaki sen biliyordun; kadınlar asla kişilikten yoksun değildi. Kendilerini ifade etmeye izin verilmiyordu sadece. Neden büyük şairlerin, yazarların veya bilim adamlarının çoğu erkekti, bunun cevabı da çok açıktı senin için. Erkekler kendi üstünlüklerini yaratmak için kadınların zayıf olmalarını istiyordu. "Kadınlar yüzyıllardır, erkek görüntüsünü gerçek boyutlarının iki katında gösterebilen enfes bir güce sahip büyülü birer ayna görevini yerine getirmişlerdi." (Woolf, 40) senin için. Ne kadar da haklıydın bu düşüncende. Yine de ileri görüşlüydün. İleri görüşlü insanlar hiç sevilmez zaten değil mi? Çağın ilerisinde düşünebilen, bundan belki de bir yüzyıl sonra kadınların aslında kendilerinden esirgenen birçok alana girebileceğini öngören bir kadın sevilebilir mi hiç? Oysa hayal gücü kadınların gerçek değerini görmede hep çağın önündedir. Ne kadar haklısın, kurgusal yazımların, kadınların önemsiz görüldüğü zamanlarda, kadınlara gerçek değerlerini verdiği söyleminde. Kadınların evlerde köle gibi yaşadıkları eski dönemlerde bile yazınsal eserlerden önemli karakterlere hayat verdiler. En güzel şiirlere, destanlara, tiyatrolara konu oldular ama tarihte neredeyse hiç görülmediler; gerçek hayatta kurgusal yazım kadar öneme sahip olamadılar. Erkek egemen toplumda kendilerini ifade edemediler. Onlara akşama pişirecekleri yemek, çocuklarının ve evlerinin bakımı dışında şeyler düşünebilme şansı verilmedi. Kendi ayakları üstünde durmaya çalışan kadınlar, kadınların yapabilmesi için bırakılan birkaç küçük işten gelir elde etmeye çalıştılar, tıpkı senin gibi... Belki onlar senin kadar şanslı değillerdi, zaten halan atından düşüp ölmeseydin şu anda sana bu satırları yazamıyor olurdum belki de. Sevgili Virginia; Shakespeare'in kız kardeşi hakkında yazdıkların beni çok etkiledi. Shakespeare'i Shakespeare yapan bütün yeteneklere, hayal ve yazın gücüne sahip bir kız kardeş ama tek ve en büyük şanssızlığı; yanlış zamanda kadın olarak doğması. Kendi ayakları üzerinde durmak istese de yaşadığı dönemin gelenekleri, yaşam tarzları nedeniyle bunu gerçekleştiremez. Bir şeyler yazmak istese bile abisi kadar tanınamaz, abisi kadar özgür değil çünkü. İşte, bu yüzden kadınlardan bilge insanlar çok az çıkabilir. İskenderiyeli Hypatia gibi birçok özgür kadın, çağının bağnaz anlayışlarına uymadıkları için öldürülmediler mi? Özgürlükler her zaman ilerleyerek, büyüyerek devam eder. Sen ona göre oldukça şanslısın; bense sana göre daha şanslıyım. Bundan bir sonraki asırda kadınlar, hepimizden daha özgür olacak. Tarihte, Asya bilimde, edebiyatta daha çok kadının ismi geçecek. Onlara sen ilham vereceksin. Senin gibi birçok başarılı kadın ilham verecek. Kendilerine ait bir odaları olacak hepsinin...