Alışmaya Alışmak

İnsanoğlunun sevdiği ve bir türlü vazgeçemediği şey bence alışmaktır. Neden mi? Çünkü sıkıntıdan, üzüntüden ya da zor bir durumdan kurtulmanın en kısa yoludur. Ancak alışmak adeta dışı güzel bir şekilde ambalajlanmış ama içinde kayda değer hiçbir şey olmayan kutuyu seçmek gibi bir şeydir. Kutunun dışı sadece gözümüzü doyurur. Diğer bir taraftan da kutunun içinden belki de hiç hoşumuza gitmeyecek şeyler çıkabilir. Fakat dışının büyüsü içinde ki ne kadar kötü olursa olsun katlanmamıza neden olur. Bizi yıprattığını, zarar verdiğini bilsek bile karşı koyamayız ve normalleştiririz. Sevcan Sönmez Filmlerle Hatırlamak kitabında: "Korku ve ötekileştirme toplumda belirgin bir biçimde ön plandaysa ve iktidar bunu meşrulaştırmışsa, bunun kaynağı hemen her zaman, ciddi travmaların yaşandığı kirli bir geçmiştir" (1). Geçmişte yaşadığımız kötü deneyimlerimiz bizi alışmaya belki de daha kötüsü unutmaya yöneltmiştir. Özellikle de bir toplumda eğer herkes alışmaya başladıysa bu durum yaşanılan yeri kısaca katlanılmaz hale getirmekten başka bir şey değildir. Peki, alışmaktan nasıl kurtulabiliriz? Aslına bakarsanız ben de tam olarak cevabı bilmiyorum. Ancak filmler belki de verilebilecek en güzel cevap diyebilirim. Çünkü filmler bazen bizim göremediğimiz detaylarla yüzleşmemizi sağlar bazen de içimizde kök salmış inanç ve ideolojilerimizden kurtulmamıza yardımcı olur. En önemlisi de hatırlamamızı sağlar. Geçmişimizi bugünümüzü ve belki de yarınımızı kurmamız için. Alışmamak için. Aynı zamanda filmlerin diğer en önemli özelliği ise kitlelere hitap etmesidir. Peki, neden çok önemli kitlelere hitap etmek? Çünkü alışmak sadece kişinin kendine yaptığı bir kötülük değildir aynı zamanda yaşadığı toplumu da etkiler. Bir mikrop misali kişiden kişiye taşınır. Otoriter ve aşırı baskıcı bir toplum düşünelim böyle bir toplumda kişiler başını önüne eğip haklarında ne karar verilirse verilsin ona uymak zorunda kalırlar yani diğer bir deyişle alışmak zorunda kalırlar. Fakat otoriter olmayan bir toplumun ilerleyen zamanlarda yavaş yavaş otoriter bir hale gelmesi toplumun sessiz ve tepkisiz kalması sonucu olma ihtimali yüksektir. Belki de vatandaş başkaldırmış ama hükümetin yıldırma politikası ağır basmış ve vatandaş bir şey yapamaz hale gelmiş de olabilir. Halbuki toplum baskıya, şiddete alışmasa alışılagelen durumu tam tersine çevirecek. Alışma durumunun diğer bir kötü tarafı ise hafızamızı tembelleştirir. Aslında sadece hafıza demek yanlış olur toplumsal hafıza dersek daha uygun olur. Topluma ait olan bu hafızada en kalıcı olan meseleler genellikle acı veren durumlar, yok sayılmış yaralar, konuşulmamış ve yüzleşilmemiş olgulardır. Çünkü toplum her seferinde hafızasında bu meseleleri bastırmış ve alışmaya çalışmıştır. Aslında ayak bileklerinde prangayla yaşamak istediklerini bu şekilde göstermişlerdir. Gerçeği söylemem gerekirse ben de bazen içinden çıkmadığım durumlara alışmaya, unutmaya belki de hafızamda bastırmaya çalışıyorum. Fakat doğru olan yüzleşmek ve neden içinden çıkılamadığını anlamaya çalışmaktır. Çünkü eğer kafamızda çözemezsek bu durum karşımıza korkularımız olarak çıkabilir. Bence korkularda insanın kendi benliğini engelleyen en büyük taş demek isterdim ama kayadır. Bu nedenle bit toplum ne kadar önünde ki kayaları atıp yoluna devam ederse bir o kadar alışma durumundan kurtulmaya yaklaşmış demektir. Burada yaklaşmış dememin sebebi benim düşünceme göre alışmak hiçbir zaman tam olarak bırakılabilecek bir şey değildir. Doğamız gereği midir yoksa değil midir bilmem. Fakat elimizde güzel ve etkili bir çözüm olan filmleri hayatımızdan çıkarmazsak eğer alışma durumuna daha fazla alışmayız.