Çok Fazla Çalan Çocuk

"Boğazında kanayan bir kesik olsa ve bir hekim o kesiği dikmeye çalışsa Lamora iğneyle ipliği çalar ve kahkahalar atarak geberip gider. Çocuk... çok fazla çalıyor." Camorr'un Belası'nın yenilmez bir silahşor, usta bir hırsız, duvarlardan geçebilen bir hayalet ve fakirlerin dostu olduğu söylenir. İşte bu "Bela", becerikli hırsız Locke Lamora'dır. Sıradan hırsızların aksine dükkan soymakla ya da yankesicilik yapmakla uğraşmaz, çetesi Centilmen Piçler'le yaptıkları şey daha çok bir... "tiyatro"dur. Ayrıca kesinlikle fakirlerin dostu falan da değildir, çaldıkları yalnızca kendisi ve çetesi içindir. Locke Lamora nın Yalanları beni ilk önce ismiyle çeken bir kitap oldu. Kabul etmelisiniz, bu bir kitap için muhteşem bir isim. Konusunu görünce daha da heyecanlandım ve dilimize çevrildiği anda da okudum. Çok, çok beğendim. Beklentilerimi karşılamakla kalmadı, çok üstüne çıktı. Öncelikle ve belki de en önemlisi: Kitap çok "gerçek". Fantastik bir eserde de gerçeklikten pekala bahsedilebilir. En başta kitabın dünyası harikulade. Ben kendi adıma "kahraman hikayeleri"ni sevmem, sıkıcı ve yavan olduklarını düşünürüm. Bununla kastettiğim şu: Sıkı sıkıya ahlak kurallarına bağlı kalmakta ısrar eden, inisiyatif almayan ve en sinir bozucusu, intikam almayı reddeden karakterler hiç hoşuma gitmez. Asıl kahramanların saf iyi olanlar değil, sonuca ulaşmak için birçok şeyi yapmaya hazır olanlar olduğunu düşünürüm. Bu kitapta ise yalnızca ana karakterler değil, kitabın önemli kısmı şehrin müthiş renkli yer altı dünyasından oluşmakta. Bu, bir dünyayı "gerçek" kılar. Elle tutabilecek kadar yakın olur, neredeyse şehrin kokusunu alabilirsiniz. Fantezi eserlerinde dünyaların gerçek dünyadan belirli farklılıkları olmasını bekleriz elbette, ama insanları konu alan bir eserin insan doğasıyla oynamaması gerekir. Hiçbir insan sütten çıkmış ak kaşık değildir. Bir hikayede böyle karakterler oluşturmak, o karakterlerin gerçekçiliğini yok eder. Burada ise yalnızca hırsızların değil, asillerin, tüccarların, lordların ve diğer herkesin de aslında birer "hırsız" olduğunu açıkça görebiliyoruz. Kitapta en sevdiğim kısımlardan biri şuydu: " Tanrılar aşkına, burayı çok seviyorum, dedi Locke, parmaklarıyla baldırlarında tempo tutarak. Bazen bütün bu şehrin sırf tanrılar suça bayılıyorlar diye yaratıldığını düşünüyorum. Yankesiciler sıradan halkı, tüccarlar kandırabildikleri herkesi, Capa Barsavi hem soyguncuları hem de sıradan halkı, küçük soylular da neredeyse herkesi soyuyor. Dük Nicovante ise arada bir ordusunu yanına alıp Tal Verrar ı veya Jerem i soyup soğana çeviriyor. Kendi soylularına ve sıradan halkına ne yaptığından bahsetmiyorum bile. Bu da bizi soyguncuların soyguncusu yapıyor, dedi Böcek. Diğer soyguncuların soyguncusu için çalışıyormuş gibi yapan soyguncular. " Bana kalırsa sadece yukarıdaki alıntıdan bile anlaşılabileceği gibi, kitabın dili, zekası, nüktedanlığı, mizahı... Neredeyse her şeyi muhteşem. Anlatılan her şeyi kafanızda net bir şekilde canlandırabiliyorsunuz, tabiri caizse dünya "nefes alıyor". Anlatım sayesinde yalnızca kağıt üzerindeki kelimeler olmaktan çıkıp, belirli bir gerçeklik ediniyor. Ufak görünebilecek ayrıntıların bile bunda büyük önemi var, ki bana kalırsa zaten bir yazarın ustalığını da bu ayrıntılar belirler. Örneğin yazar kitabında sövmeyi çok iyi beceriyor, ki "sövmek" denince her ne kadar bazı insanlara pek iyi bir özellik gibi gelmeyebilirse de, kitabın dünyası ve hikayesi göz önüne alındığında epey önemli. Hırsızları konu alan bir roman okuyorsanız, hırsızların hırsız gibi davranmasını beklersiniz, en azından rolde değillerken. Kahraman hikayelerini sevmediğimi söylemiştim. Aslında bu yalnızca bir açıdan doğru. Kahramanlığı severim elbette, yalnızca klasik kahraman tiplemesini sevmiyorum. Rol yapma oyunlarında "lawful good" ve "chaotic good" denen şeyler vardır. İlki tamamen kurallara bağlı kalarak "iyi" olan bir karakter anlamına gelirken, ikincisi kendi kurallarını koyabilen karakterleri ifade eder. İkincisi her zaman daha derinliklidir, daha duygusaldır, daha anlamlıdır ve belki de hepsinden önemlisi, çok daha eğlencelidir. Ahlaki açıdan epey tartışılabilir kitap üzerinde, açıkçası ben karakterleri çok sevdim. Evet hırsızlar, ama yalnızca zenginleri soyuyorlar, ya da denebilir ki "yüklerini azaltıyorlar". Ne kadar doğru bir bakış açısı, tartışılır, ama bu benim gözümde yaptıkları şeyin "kötülüğünü" azaltıyor. Zaten yeri geldiğinde kahramanımızın ne kadar "kahraman" olabileceğini de görüyoruz. Hah, asıl noktama gelecektim. En iyi yanlardan biri de duyguları çok güçlü bir şekilde yansıtabilmesi. Okuduğum bir karakterin çok sevdiği biri ölüyorsa onun anısına çok büyük işler başarmasından önce, öldüren adamı yakalayıp göğsüne bir hançer saplamasını beklerim. Doğal insan duygusu budur. Bunu verebilen kitaplarla karşılaşmak zor, dolayısıyla bu açıdan da beğenimi kazanıyor. Bu kadar hırsızlıktan, intikamdan, kahramanlıktan bahsettim ama kitapta çok sıkı bir arkadaşlık duygusu var. Yine gerçekliği vurgulamam lazım. Bazen görebileceğiniz gibi çiğ bir dostluk değil, en yakın arkadaşınızla yaşadığınız gibi bir dostluk. Kavga ettiğiniz, küfürleştiğiniz, birbirinize demediğinizi bırakmadığınız ama yeri geldiğinde de son ana kadar birbirinizin yanında durduğunuz bir dostluk. Kitap her anıyla duyguları ve gerçekçilik hissini vermeyi biliyor. Demem o ki, okuyunuz sayın okuyucu. Emin olun pişman olmazsınız, hele ki hınzır, hazırcevap ve bir parça da ahlaksız karakterleri seviyorsanız. Sevmiyorsanız da okuyun, bir şans verin, eminim size de kendilerini sevdirecekler.