Çarpık Batılılaşma

Yıllardır Batılılaşma tartışılır Türkiye'de. Bu Batılılaşmanın ne boyutta olacağı da hem Batılılaşma destekçileri hem de karşıtları tarafından farklı şekillerde yorumlanır, Doğu ile Batı arasında sıkıştırılıp durur güzel ülkemiz. Aslında bu yüzyıllardır aşamadığımız bir tartışmadır. Batılılaşmanın ne demek olduğunu dahi bilmeden kendi kendimize bir tarafa geçeriz ve aksini iddia edenleri düşman kabul ederiz. Maalesef, bu toplumumuzda olan en büyük yanlışlardan biridir. Batılılaşma karşıtlığı ile pozitif bilimden uzaklaşanlar bir yana, Batılılaşma destekçisi olup Batılılaşmayı yanlış anlayan, Batılılaşmayı hayatın bir anlamının olmaması olarak gören insanları da hepimiz çevremizde görürüz. Bu insanların dünyaya kattığı bir şey olmaz, hatta kendilerine dahi faydaları olmaz. Batılılaşma tartışmasının yüzyıllardır devam ettiğini söylemiştim. Bunu Ahmet Mithat Efendi'nin Felatun Bey ile Rakım Efendi isimli romanında da anlayabiliyor, 1875 yılında yazılan ve Türk Edebiyatı'nın ilk romanlarından biri olan bu kitapta çevremizde halen gördüğümüz bu çatışmayı rahatlıkla görebiliyoruz. Batılılaşmayı bir eğlence hayatı olarak gören Felatun Bey'in ailesinden kalan bir mirasa konmasına rağmen geldiği durum ve anne ve babasını kaybeden, çalışkan, mütevazı Rakım Efendi'nin kendini geliştirip hayatta başarılı bir insan olması bize Batı algısının ne denli farklı yorumlanacağını gösteriyor. Batılılaşmamanın yanlış olduğu gibi, yanlış Batılılaşmanın da insanı ne sonuçlarla başa çıkmak durumda bırakacağını da çok güzel gösteriyor bu roman. Bu romanı okumadan önce, özellikle edebiyat derslerinde bu romanın Doğu-Batı çatışmasını anlattığından bahsedilirdi hep. Ben de Ahmet Mithat Efendi'nin Batılılaşma karşıtı olduğunu, bu yüzden de Rakım Efendi'de kendisini gösterdiğini düşünürdüm. Lakin okuyunca açıkça anlıyorum ki durum kesinlikle böyle değil. Rakım Efendi Batılılaşamayan biri değil, aksine gerçek anlamda modern ve çağdaş bir insan. Gerek Fransızca öğrenmesi gerek de kitaplar okuması bunun en güzel kanıtı. Batıya düşman olanların da, Batıyı bir örnek olarak alanların da bir kısmının yaptığı hataya ben de düşmüşüm istemeden de olsa. İsminin Rakım Efendi olması bile bana onun Batı düşmanı biri olduğunu düşündürmeye yetmiş. Oysa Batılı olmak bütün hayatımızın eğlence ve gösterişten oluşması demek değil. Batılı olmak onlar gibi çalışmak, kendimize ve dünyaya bir katkı sağlama gayretinde olmak demek. Gerçek Batılılık Felatun Bey'in Batılılığı değil, Rakım Efendi'nin Batılılığıymış oysa. Zaten dünyadaki neredeyse bütün buluşları bizlere kazandıran, bütün bilimsel ilerlemelerde başı çeken Batı medeniyetinin de bu kadar tembellik ve gösteriş düşkünü olmadığını anlamak çok zor değildir. Yıllarca bizlere "Batının ahlakını değil ilmini almalıyız." denildiğinde hep Batının ahlaksız olduğunu düşüneceğimize, bu ahlaksızlığın Batıdan değil de Batıcılığı yanlış anlayan insanlardan kaynaklandığını görebilseydik eğer, Batılılığın ne demek olduğunu anlayıp çağdaş medeniyet seviyesine ulaşma arzumuzu daha kolay ve hızlı gerçekleştirebilirdik. İşin aslının belirli bir gruba özenmek değil, o grubun en güzel yanlarını Şahin 2 almak olduğunu anlamak belki de Doğu medeniyetleri için tek çıkış yolu. Çünkü özenerek Avrupa'nın iyi yanlarını değil kötü yanlarını alıp, hatta bunu abartıp kendi kafamızdaki Batıyı uygulamaya kalkarsak bu bize ancak ve ancak başarısızlık getirecektir. Ülkemize ve kendimize faydalı olabilmek için biz de medeniyetin ne demek olduğunu iyi kavramalıyız. Avrupalıların hayatlarının sadece eğlenceden oluşmadığını, onların gerektiği zaman çalışan gerektiği zaman da eğlenen insanlar olduklarını anlamalıyız. Böylelikle tıpkı şu an dünyanın en güçlü ülkelerinde yaşandığı gibi hem mutlu hem de başarılı insanlardan oluşan bir millet olabiliriz. Rakım Efendi gibi kötü şartlarda yetişmiş de olsak, kendimize uygun gördüğümüz değerleri hangi medeniyete ait olduğuna bakmaksızın sahiplenerek hem bilimsel alanda kendimizi geliştirebilir hem de mutlu bir hayat sürmeyi başarabiliriz.