CİNSİYETLERE ÖZGÜRLÜK

Küçük yaşlardan itibaren savaş, devrim ve daha birçok yıkıcı olaya şahit olmuş bir kadın düşünün... Kişiliği ve hayata karşı duruşu ile pek çok kadına örnek olacak birisi: Marjane Satrapi. Marjane İran'da İslam Devrimi'ne karşı olan bir ailenin bireyi olarak dünyaya gelmiş ve ergenlik döneminde muhalefet tavırları yüzünden zarar görmemesi için ailesi tarafından Avusturya'ya gönderilmiş. Bir süre sonra ailesine ve ülkesine hasret kalan Marjane alışamadığı yabancı diyarlardan evine geri dönmüş. O da ülkesindeki diğer kadınlar gibi İslam Devrimi'nden sonra erkek egemen toplumda birçok zorlukla karşılaşmış; kimi zaman kadın diye hor görmüş kimi zaman ise kısıtlamalara tabii tutulmuş. Ne yazık ki devrimler her zaman ileriye dönük olmuyor, İran'daki devrim gibi ülkeyi toplumsal birçok alanda var olan seviyenin altına da çekebiliyor. Bunun sonucunda ise toplumda yozlaşmalar ortaya çıkıyor ve eşitlik, hak, hukuk gibi kavramların yerini cinsiyetçilik, zorbalık ve kaba kuvvet alıyor. Erkeklerin sırf cinsiyetlerinden dolayı kadınlardan üstün tutulduğu bir toplumda böylesi muamelelere boyun eğmeyen kahramanımız ne koşulda olursam olayım zorbalığa boyun eğmemem gerektiğini yaşadıklarını önce kitaplaştırıp sonra beyaz perdeye yansıtarak somut olarak gösterdi. Pekii, cinsiyetler farklı diye bir kadının bir erkekten ne eksiği olabilir? Toplumları oluşturan ve gelişmesini sağlayan sadece erkekler midir, kadınların hiç mi katkısı yoktur? Hal böyle iken erkeklerin kadınlar üzerinde cinsiyetçiliği kullanarak üstünlük kurmasını hastalıklı bir düşünce olarak görüyorum. Sonuçta toplumlar bireylerden oluşur, sadece kadınlardan ya da sadece erkeklerden değil. Filme dönecek olursak kadınların ne giyeceğinden tutun da sokakta nasıl davranacağına kadar her konuda fikri olan bahsi geçen erkek egemenliği keşke hiç olmasaydı diye düşündüm. Bu tür konuların konuşuluyor olması bile toplumda bir birey olarak varlığımıza hakarettir. Zaten filmde de Marjane ve ailesindeki diğer kadınlar da benim gibi bu durumu kendilerine hakaret olarak algıladıklarındandır ki kendi aile ortamlarında bu tür kuralları benimsememiş ve uygulamamışlardır. Fakat sokakta karşılaştıkları cinsiyetçi tavırları engelleyememiş sadece boyun eğmemişlerdir. Bu durumu üçüncü kişi olarak dışarıdan izlemiş olmam ise beni onlardan daha çok çaresiz hissettirdi çünkü onlar bu tür olaylara denk geldiklerinde itiraz edebiliyorlar iken ben sadece onların bu direnişlerini izleyip hayran kaldım. Çünkü bu kötü muamelelerin nedeni sadece toplumdaki yaygın cinsiyetçi algı değil devletinde desteklediği bir durum ve bu tavırları yüzünden ceza alabileceklerken korkusuzca yapılanlara karşı gelmeleri beni çok etkiledi. Kahramanımız bazı zamanlarda her ne kadar pes ediyormuş gibi görünse de aslında toplumda bir birey ve bir kadın olarak cinsiyet eşitsizliğine dayanan genel algıya karşı hep karşı durmuş ve bunu savunanlarla savaşmıştır. Her ne kadar bu durum onu yıpratmış, hayatının seyrini değiştirmiş olsa da o kendi değer yargılarından vazgeçmemiştir. Böylece bana ve böyle bir eşitsizliğin kolayca yaşanabileceği toplumlardaki kadınlara bir örnek misali her zaman haksızlıklara karşı olmamız gerektiğini bir kez daha öğretecek değerde. Her ne sebeple olursa olsun toplumu geriye götürecek eylemlere ve bunu algılarımıza yerleştirmeye çalışanlara karşı her zaman karşı olmamız gerektiğini bir kez daha aklıma yerleştirmiş oldu. Toplumun temel taşı olan aileyi meydana getiren bir arada tutan yarınlara umut olacak kadının yeri asla ve asla erkeklerin boyunduruğu altında olmamalıdır, aksine erkekle eşit olmalıdır ki toplum bu eşitlik sayesinde ilerleyebilsin. Mustafa Kemal Atatürk'ün "İnsan topluluğu kadın ve erkek denilen iki cins insandan mürekkeptir. Kabil midir ki, bu kütlenin bir parçasını ilerletelim, ötekini ihmal edelim de kütlenin bütünlüğü ilerleyebilsin? Mümkün müdür ki, bir cismin yarısı toprağa zincirlerle bağlı kaldıkça öteki kısmı göklere yükselebilsin?" sözünde de görüldüğü gibi eğer erkekle kadın birbirine eşit olmaz ve buna göre davranılırsa toplum ilerleyemez, mevcut düzeni yıkıp daha iyisini kurmak anlamına gelen devrim ise devrim olmaktan çıkar; irtica adını alır. Filme de konu olmuş İran'daki bu devrim bana göre asıl amacından sapmış ve ülkeyi cinsiyet eşitsizliği ve buna bağlı olarak yaşanan toplumsal sorunlara sebebiyet vermekten ötürü irticai bir eylem olmuştur ki kadınların giydikleri elbiseler, onlara karşı sergilenen aşağılayıcı tavırlar ve daha birçok toplumsal sorun bunu kanıtlar niteliktedir.