Yasal Olmayan Düzen

Bir yazarın, yönetmenin veya bestecinin eserinin yasa dışı yollara başvurarak izinsiz çoğaltılması durumu, geçmişte olduğu gibi günümüzde halen varlığını sürdüren ve çözülememiş bir sorun olarak yerini korumaktadır. Geçmişte, en fazla izinsiz olarak basılan kitaplarla karşımıza çıkan bu sorun; bilgisayar, internet, telefon gibi teknolojik aletlerin icadı ve gelişimi ile "korsancılık" terimi daha da yayılmış ve içinden çıkılamaz bir duruma dönüşmüştür. Türkiye'nin genel durumuna bakıldığında, en çok da eğitim sektöründe orijinal eserler yerine, kopyalarının tercih edildiği görülmektedir. Bunun nedenlerinin başında, üniversite öğrencilerinin dersleri takip edebilmesi için alması gereken ithal orijinal kitaplar yerine, kopyalarını tercih etmelerinin başlıca sebebi, kuşkusuz ki orijinal kitapların, öğrencinin bir aylık bütçesine oranla çok daha pahalı oluşundandır. Günümüzdeki eğitim sistemi sadece kitap ağırlıklı bir müfredat içermemekle birlikte, örneğin tasarımla ilgili bazı meslek gruplarının eğitimi sırasında, mesleki bilgisayar programlarından da yararlanmaktadır. Her ne kadar çoğu programın deneme versiyonları olsa da, kullanımı belirli bir süre ile kısıtlı olduğundan, daha uzun vadede kullanım için ancak belli bir miktar para karşılığında sınırlı veya sınırsız bir şekilde kullanımı sağlanabilmektedir. Böyle bir durum karşısında ise öğrencilerin birçoğu aynı sebeplerden dolayı yine orijinal olmayan bilgisayar programlarına yönelmektedir. Belki de böyle bir durumun farkında olan ve öncelikli olarak öğrencinin eğitimini destekleyen bazı firmalar, sahte yazılım kullanımı engellemek için kendi programlarını, karşılığında herhangi bir ücret talep etmeden öğrenci versiyonlarını internet aracılığı ile tüm öğrencilere sınırsız bir süre için kullanıma açmıştır. Bu durum, öğrencilerden herhangi bir ücret talep edilmediği için onları sahte programlar kullanmak zorunda bırakmadığından, belki de eğitim sektöründe büyük bir sorun haline gelen korsancılığa bir çözüm olabilecek devrim niteliğinde bir uygulamadır. Telif hakları ihlali, sadece kitap, bilgisayar programları vb. arasında yaygın olmamakla birlikte, sinema ve film sektöründe de sık sık karşımıza çıkmaktadır. Böyle bir yönelimin olmasının nedeni ise dar gelirli insanların bütçelerinin kısıtlı olması, sinema bileti ve DVD fiyatlarının bütçelerine ek masraf getirmesidir. Ayrıca gelişen teknoloji ile insanların sinemaya gitmek yerine evdeki internetten istediği filmi izleyebilmesi kolaylığından dolayı da bu tip bir yönelim gözlenebilir. Belki de bu duruma dikkat çekmek ve toplum arasında bir sağduyu oluşturmak isteyen Cem Yılmaz, en son filmi "Pek Yakında" da, genel olarak ülkemizdeki yıllardır gündemde olan korsan film sektörünü konu almıştır. Film, genel olarak korsan film pazarlamacısı Zafer adlı ana karakterin hayatını, psikolojisi ve aile ilişkileri açısından ele almıştır. Her ne kadar bu sektörde çalışmak istemese de geçim kaynağını böyle karşılayan Zafer, hak ettiği parayı kazanabilmek için kendi filmini çekerek, kendisini ailesine ispat etmeye çalışmaktadır. Zafer'in çekmek istediği film için ayırdığı bütçe ise, elinde bulunan "Avatar 2" adlı filmin henüz piyasaya sürülmemiş tek kopyasını satarak edindiği para ile oluşmuştur. Filmdeki bu ayrıntı ile ülkemizde, henüz vizyona girmemiş yabancı filmlerin orijinallerinden önce kopyalarının izlenmeye başlanması sorunu, ülkemizdeki sinema sektöründe gerilemeye neden olmasının nedenlerinden olabileceği için, bu konuya dikkat çekmeye amaçlamış olabilir. Aynı zamanda daha yayınlanmamış bir filmin kopyasının tercih edilerek izlenmesi durumu ile gerçek izleyici kitlesi istatiksel olarak belirlenemediğinden, ülkemizin adı, sinema için yapılmış dünya genel sıralamalarında geriye bile düşmektedir. Her ne kadar "Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu" ile eserlerin sahibinden izinsiz yayınlanması güvence altında olmasına rağmen, izinsiz olarak çoğaltılan kitap, film ve besteler yalnızca ülkemizde yıllardır süre gelen bir sorun olmasının yanında, eserin sahibinin de emeğinin karşılığında kazanması gereken para engellenmektedir. En nihayetinde, bilgisayar çağının yaşandığı bu dönemde, hem eser sahibini mağdur etmeyecek; hem de okuyucu, izleyici veya dinleyici kitlesine hitap edebilecek bir çözümün yakın zamanda bulunacağını ümit ediyorum.