Savaşın resmi: Guernica

Bombalar, tüfekler ve yaralanan masumların yürek burkan çığlıkları... İşte savaş denen vahşetin özeti. Savaşlar ile ilgili sayısız yazılar, kitaplar yapılmış, sayısız yorum getirilmiştir ancak bana göre savaş gerçeğini en iyi yakalayan eser Pablo Picasso'nun Guernica adlı tablosudur. Resim siyah, beyaz ve grinin tonlamalarında yapılmasına karşın bence kan revan içindeki savaş alanını HD bir fotoğraf karesinden daha canlı anlatır. 26 Nisan 1937'de Guernica şehrinin Hitler Almanya'sı tarafından bombalanmasını anlatılır. Beni en çok etkileyen semboller "at" ve "kadın"'dır. "Kadın", zarar gören masumların sesidir. Onların varlıkları ya da bu durumda yoklukları savaş karmaşasında fark edilmez, onlar geride bıraktıklarının çığlıkları olurlar. "At" ise zararı temsil eder, çünkü savaşlar sadece yaşandıkları zamanı etkilemez, sonrasında da ateşli silahlar değil ama ekonomik imkansızlıklar da halka zarar vermeye devam eder. Halk sadece bombalarla değil kıtlıkla, hastalıklarla da yıkılır. Savaşlar, kendini "en gelişmiş canlı" olarak tanımlayan insanoğlunun en büyük ayıbıdır, bu ayıba bir hata olarak bakmak bence yanlıştır çünkü hata bir kere yapılır. Ama tarihimize bakıldığında bu sözde hatanın onlarca kez yapıldığına şahit oluruz. Bu hata değil, bitmeyen hırsın ve sahip olma arzusunun acımasız ve bencil sonucudur. Savaş öyle acımasız ve adaletsizdir ki en çok zararı en masumlar, çocuklar, görür. Picasso'nun çizdiği bebek, İkinci Dünya Savaşının yıkımından kurtulamayan Anne Frank, denizin üstündeki Aylan Kürdi... Kırmızı üstüyle Ege'nin mavi kıyısında uzanmış Aylan'ı görse Picasso, nasıl çizerdi onu? Onu Guernica'nın neresine koyardı? Acaba o kırmızı, Guernica'nın grisine nasıl yansırdı, Picasso onun için resmine kırmızı ekler miydi? Bence, eklemekle kalmaz onu kompozisyonun odak noktasına koyardı. Sayılar, demeçler, iyi dilekler... Hepsi onun Pamuk Prenses'e benzeyen uykusu karşısında anlamsız, samimiyetsiz. İsimler, yerler değişiyor; günler, aylar, yıllar geçiyor ama yıkım, sefalet ve acılar hep aynı. Ölenler, kaybolanlar kısaca yıkıma uğrayanlar sadece saat sekizde, yemekten sonra izlenen haberlerde birer sayı birer duygu sömürüsü öğesi olarak kalmasınlar artık. Keşke dünya en azından bir günlüğüne çocukların olsa, Nazım Hikmet'in dediği gibi "bir günlük de olsa öğrensin dünya arkadaşlığı". Çünkü yeter, artık bir tane daha Aylan'a, bir tane daha yıkımın şokuyla sersemlemiş Ümran'a tahammülümüz kalmadı! Sizce bu hayal gerçek olsa büyükler Evin KUTLAY gerçekten de öğrenir mi aslında bu gezegende herkese yeterince yer olduğunu? Gözünüzün önüne sadece birkaç ay öncesini getirin: Ambulansın koltuğunda, korkmuş ama meraklı gözleriyle etrafına bakan, başından akan kırmızı kanını görünce korkup onu koltuğa süren Ümran'ı hatırlayın. Enkazın altından üstü başı toz toprak, baştan aşağı siyah-gri olarak çıkarılmış, kendi kanı hariç. Şimdi size sorsam onlarca gördünüz onu, ama onun gerçek saç rengini, gerçek göz rengini bilen ya da hatırlayan var mı? Evet, şu an daha iyi anlıyorum, bazen gri en gerçekçi, en anlaşılır renktir. Ümran beş yaşında bir çocuk olarak, her şeye, tüm kötülüklere rağmen savaşa direndi. Siyahın ve beyazın tonlarıyla ve kırmızı kanıyla bir ambulans koltuğunda tüm dünyaya inat dimdik oturdu. Gazeteler, haberler Ümran bebeği "şanslılar" arasında saydı. Neden? Çünkü o "sağa salim" kurtuldu. Kurtuldu mu gerçekten? Evi yıkıldı, enkazdan kurtarıldı, üstüne bomba yağdırıldı. Galiba bu durdum şanstan ne anladığınıza bağlı. Ümran direnciyle hayatta beş- sıfır geride başlayıp tüm dünyayı nakavt etti. Guernica neden gri soruma yanıtımı aldım ben. Çünkü, Ümran'la anladım ben umudun renginin pembe, mavi ya da sarı olmadığını. Bence de yıkım da umut da en güzel griyle anlatılır. Ama Picasso, şaheserine Aylan için kırmızı ekler misin? Keşke buna imkanın olsa çünkü olsaydı biliyorum yapardın.