İnsandan Öte

Toplum zamanın belirli kesimlerinde bazılarımızı kalıplaştırmış ve bu kalıplara uymamaktan yargılamıştır. Çok eskiden beri süregelen bu baskıcılık ve tutuculuk şimdi de duygularımıza zarar vermekte ve toplumdan soyutlanma isteğinin artmasına neden olmakta. Bu baskı ise -ne yazık ki- genelde kadınlar üzerine oluşmuştur. Geçmişe baktığımızda; kız çocuklarını kısıtlamalarla ve kendi kapasitelerinin olmadığı düşüncesiyle yetiştirmek, onlara mutluluk ve bağımsızlık duygularını öğretmemek sık görülen bir davranış biçimi. Geçmiş toplumların ve şu anki eğitimsiz bazı toplumların en büyük ayıbı ve hatası budur. Kadın-erkek eşitliği ne yazık ki 17. yüzyıla kadar alaylı sözlerle anılan bir ideaydı. Eşitlik kavramını biraz daha inceleyecek olursak benim kişisel tanımım şöyle olur: "Aynı şartlarda eğitim görmüş kişilerin toplumda sarf ettiği çaba kadar o toplumda değer kazanmasıdır.(Tabii ki burada herkesin aynı şartlarda eğitim görmesi eşitliğin önkoşuludur.)" Bu tanımdan yola çıkarsak rahatlıkla görebiliriz ki annelerimizin yaptığı fedakarlıkların ve harcadıkları emeğin karşılığını alabilmeleri imkansız. Buna rağmen toplumda hak ettikleri saygının ve değerin yarısını bile göremiyorlar ve görememişlerdir. Eğitimsiz toplumların içindeki bireyler anne yahut babanın davranışlarını taklit etmekle yükümlü olduklarını sanarlar. Bu ise kadınların acı çekmelerinin en büyük sebeblerinden biridir çünkü erkekler sorumluluğu almayı istemez. Anneler dışında. Bu da neden annelerin dünyadaki en önemli varlık olduğunu açıklar niteliktedir. Fakat bu sorumlulukları almak kadını zayıf göstermiş ve başkalarının bundan faydalanarak eşitsizlik sağlamasına sebebiyet vermiştir. Kitabı okurken içimden ağlamak geldi ve intiharın bazı yaşamlar için haklı bir çözüm olabileceğine kanaat getirdim. Mutluluk hayatın amacı olarak gösterilebilen nadir hislerden biri iken bu duygudan tamamen bağımsız bir yaşamın nasıl gözüktüğünü fark ettim. En önemlisi ise hiçbir zaman bir annenin yaptığı fedakarlıkları anlayamayacağımı gördüm. Evin direği çoğunlukla baba olarak bahsedilse de bunun gerçeğe yakın bile olamayacak bir düşünce olduğunu anladım. İçimi en çok acıtan şey ise durup çevreme baktığımda benzer senaryoları görmem oldu. O zamana kadar tabii ki bunun yanlış bir şey olduğunu ve kesinlikle böyle yaşanılmaması gerektiğini savunmuştum fakat empati kurma çabası bile beni mahvetti. Doğduğum ve büyüdüğüm yerde insanlık dışı böyle olayların görülmesi ve hatta son zamanlarda sıklaşması beni bu konuda bir şeyler yapmaya zorluyor. Sonuçta bir şeyleri değiştirme gücümüz varken onlardan şikayet etmek akıl karı değil. Olmamalı da. Edebiyatın eğitimle beraber kişinin kendi benliğinin anlaması ve kendine yapılan haksızlıkları farkına varması için en güzel ve zevkli çözüm olduğunu düşünüyorum. Hatta bir insanın sevdiği ve sevmediği kitaplara bakılarak kişilik sentezi yapılması bile mümkün. Okudukça görebiliriz kendi aynamızı. "Kitapları, kendi yaşamının betimlemeleri gibi okuyor, okudukça canlanıyor, ilk kez kendini keşfedip kendinden söz etmeyi öğreniyordu ve okuduğu her kitapla kendine ilişkin daha çok şey geliyordu aklına."(Mutsuzluğa Doyum-Peter Handke, s. 48) İşte bu yüzden eğitimciler toplumdaki en saygın yeri almalıdır. Eğitim ise saf , politikadan uzak , tarafsız olmalı. Ancak böyle bütün insanların toplum içinde eşitliği sağlanabilir ve iç huzuru korunabilir. Fakat yaşadığımız ülkede eğitim anlayışı bunlar değil belirli kalıplar oluşturmak üzerine kurulu bir düşünce. Bu yüzden bütün kadınlarımızın topluma özgür bireyler olarak kazandırılması bu sistemle mümkün değil. Kitapta sadece bir kadının acı çekişinden değil, bir annenin merhametinin sadece çocuklarına değil çevreye de nasıl taştığından da sıklıkça bahsediliyor. Buna gerçekten yeterli değeri gösterip karşılığını verebiliyor muyuz, derseniz cevabı belli. Ama cahil toplumlarda ne yaparsa yapsın en çok acı çeken her zaman anneler oldu ve olmakta. Bu da bunlara sesini çıkartmayan kadının fedakarlığını açıklar nitelikte. "Susmak bir fedakarlık mıdır, yoksa ödlekik midir?" Diye soracak olursanız en büyük fedakarlığın susmak olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Berat Mert Aktaş Handke, Peter. Mutsuzluğa Doyum. İstanbul: Aylak Adam. Eylül 2014.