Kültürel değer ve yozlaşma

Bir toplumun, halkın veya milletin sahip olduğu maddi ve manevi değerlerin tümüne kültür denir. Toplumun oluşum aşamasında kültür çok önemli bir rol oynar. Bu oluşumun temel taşlarından biri olan kültür, toplumun geçmiş ile gelecek arasındaki bağı ve var oluş mücadelesindeki en önemli dayanağıdır. Kültür toplum içinde yaşanan acılar, kederler, savaşlar, düğün ve cenaze törenleri, eğlenceler, panayırlar, yaşama şekli ve bunun gibi çoğu şeyden beslenerek oluşur. Fakat, kültürün derinlerinde yatan önemli etkenler din, dil, tarih ve çevredir. Bu dört temel kaynak ile kültür ve kültür değerleri var olur. Din ve kültür birbirine sıkı sıkıya bağlı ve 'millet olma' kurgusu için gerekli olmazsa olmazın parçalarındandır. Toplumun inançları çerçevesinde; yaşama şeklini ve ahlaki değerlerini toplumun sahip olduğu din belirler. Örnek olarak, bizim gibi Müslüman toplumlarında, bayramlar büyük bir coşkuyla kutlanır, farklı bir heyecana sebep olur. Çocuklardan yaşlılara kadar herkes bayramın tadını doyasıya alabilmek için her türlü hazırlığı ve yardımlaşmayı bayram öncesinde yapmaya çalışırlar. Bu sayede aile yapısı korunmuş olur. Bunun gibi pek çok değer dini inançlar doğrultusunda şekillenir. Dil ve kültür etkileşimi, toplumun yaşayış tarzlarını düzenler. Milletin konuştuğu dil aynı ise insanların birbirine olan bağlılığının artması kaçınılmazdır. Yakınlık, yardımlaşma ve anlayış toplum çerçevesinde genişler. Eğer toplum içinde farklı dili konuşan insan sayısı daha baskınsa, anlaşmazlıklar ve kopukluklar yaşanan her olayda ve durumda kendini çok net bir şekilde gösterir. Yani dil birliği ve beraberliği; her türlü düşünceyi, bilgiyi, olayı, insanların kendi öz dilinde duymasının ve bunu kolayca kavrayabilmesinin zevkini yaşatır. Toplumun sahip olduğu geçmiş 'tarih' kavramını oluşturur. Milletin geçmişinden aldığı dersler, var olma bilinci ve geçmişteki olayların insanlara kazandırdığı değerler ile kültür ve tarih arasında sağlam bir bütünleşme oluşur. Tarihte yapılan hatalar hayatında her alanında kendini göstereceğinden ötürü, toplumun bundan ders alması sahip olduğu kültürün değerine değer katar. Toplum bu bilinçte olursa geleceklerini şekillendirme ve geleceğe doğru adımlar ile ilerleme imkanını bulabilirler. Bir Arap için devenin önemi ne ise, bir Eskimo için de kar o denli önem taşır. Örneğin, soğuk iklimde yaşayan toplumlar ona göre giyim şeklini oluşturur ve iklim özelliği gibi kişilik özellikleri de soğuk ve sert olur. Ancak, sıcak iklimde yaşayan toplumlar diğerlerine nazaran daha yumuşak, naif ve rahat olurlar. Mesela, 'Akdeniz insanı' diye bir gerçek vardır. Yaşadıkları yerin mevsimsel özelliğinden kaynaklı gerçekten de çok sıcak, sempatik ve neşeli bir tablo çizerler. Yani toplum içindeki çevre farkı o kadar çeşitli kültürün oluşmasına sebep olur. İşte bunun gibi kültürel miraslar yani din, dil, tarih ve çevre toplumun her zaman ilerlemesini ve bir sonraki jenerasyonun maddi ve manevi değerleri kavrayabilmesini sağlar. Fakat vurgulanması gereken en önemli şey kültürel değerlerin en ufak bir kıpırdamayla bile yerle bir olabilmesidir. Toplum nasıl yönlendirirse yönlendirsin, bu kıpırdamanın sonuçları kısa süre içinde yayılır. Basitçe, bir sanatçının konuşması, düşünme şekli ve giyimi bir anda toplum için örnek alınan bir duruma yola açabilir. Durulması gereken esas nokta tam da burasıdır. İnternet ve televizyon yani teknoloji gibi etkileşim araçları tamamen farklı bir yönde kendine yol çizdi. Günümüz kuşağı ile bir önceki nesil arasındaki farklılığın doğmasına neden oldu. Gençlerin takip ettiği televizyon dizilerindeki veya filmlerdeki karakterler örnek aldıkları ve onların yolundan gittikleri kişiler oldu. Toplum yapısını yansıtan ve toplumun kültürel değerlerini bir diğer basamağa taşıyan 'sanat ve sanatçılar' , şimdiki nesle giyimiyle, konuşmasıyla ve hayat tarzıyla örnek olması gerekirken, gelenek ve göreneklere aykırı hareketleri çoğu genç içinde taklit edilmeye başlandı. Milletin gözü önünde olan bu kişilerin, kültürün yapısındaki gelişimlerinin önünü kesmeleri, engellemeleri topluma ve sahip olduğu kültüre ciddi zararlar getirir. Bu bilinçte olan ve bu durumu sonuçlarını tahmin edebilen toplumlar, kültürel değerlerine gerçekten sahip çıkabilen, yozlaşmayan, toplumsal gerileme yaşamayacak olanlardır. İnsanlar öyle bir durum içinde yerini aldı ki, bütün bunlar gündelik hayatın alışılagelmiş ve normal karşılanan değerleri haline geldi ve bu şekilde insan hayatında güncellendi. Toplum kültürüyle tamamen farklı ve bağdaşmayan kişilerin, toplum değerlerine ters düşen olayların ve toplumu bu kadar derinden etkilemesinin sonucunda da kültürel yozlaşmanın ortaya çıkması şaşırtıcı olmasa gerek. En son nokta olan yozlaşma, toplumların bilinçsizliği, kendi öz geçmişlerini unutması ve değer yargılarını ters köşe ettiği gibi durumlarla yüz yüze bıraktı insanları. Belirttiğim gibi, kültür toplum parçalarından beslenir ve öyle oluşur. Yani toplum kendi kültürünü kendi oluşturduğu gibi kendi elleriyle de yok edip yozlaşmaya, değer kayıplarına ve toplum gerilemesine neden olması şüphesizdir.