Umut Mu Esaret Mi?

Umutlarımızın yavaş yavaş köşelere sindiği ve unutulmaya yüz tuttuğu bir dünyada yaşıyoruz. Çok karamsar bir bakış açısı olsa da umut dediğimiz duygu bugün dizilerde filmlerde gördüğümüz ve sıkça kullanılan bir araç oldu. Peki, gerçekte neydi umut ya da umut etmek? Terry Eagleton, "İyimser Olmayan Umut" adlı deneme kitabında umudu 'merak uyandırıcı şekilde ihmal edilmiş' olarak tanımlamıştı. Bu konuda ona tam katılıyor olmasam da merak uyandırıcı olduğu kesin. Umut dediğimiz küçük ancak etkili his gerçek hayatta insanın en büyük düşmanı, hatası ve hatta korkusu. Bundan dolayı ihmal edilmek değil de daha çok görmezden gelinmiş ve itilmiş. Nedeni ise gayet net. Umut insanın olmayanı ya da asla olmayacak olanı düşlediği ve ona inandığı karadeliğe benzer bir histir. Umudu bir his olarak tanımlamak ne kadar zor olsa da umutlu hisseden insanların oluğunu düşününce bulundukları durumu tanımsız bırakmak onlara büyük haksızlık olur. Bu hissi ya da olguyu bu kadar karalamamın sebebi önyargıdan çok gözlemlere dayanıyor. Çevremdeki birçok insanda, umut etmenin yarattığı etkileri ve sonuçları en yakından görme imkanı buldum. Anladım ki kumar oynayan bir insan nasıl heyecanlanıyor ve kazanmak gibi bir beklentisi oluşuyorsa umutta insanı öyle dibe çekiyor. Çevremde bulunanlar ise maalesef bu karadeliğe her seferinde düşüyorlar. Daha korkuncu ise umut dediğimiz kavramın insanda yarattığı duygu demetinden dolayı masum gibi gözükmesi. Edebiyat eserlerinden ve tarihinden sıkça duyduğumuz ince hastalık kavramını umuda benzetebiliriz. Bu hastalıkta güzel bir niyetle yani aşkla başlar ancak sinsice öldürür insanı hem de tam tersi umutsuzluktan. Umudun yarattığı bu yanılsamalar ve oyunlar onu birazcık köşeye itmemize sebep olmuş olabilir ancak onu bu kadar ilginç yapan şey onu bu kadar dışlarken hayatlarımızdan onsuz yapamamamız ve ona mecbur olmamız. Adeta umudun bağımlısı haline gelmişiz fark edemez olmuşuz kendimizi. Umut bizi gün içerisinde yaşatan ve hatta bize enerji veren, ayaklarımızı yürüten, güldüren bir madde haline gelmiş. Soracak olursak nedenini kimsenin verecek mantıklı bir cevabı olduğunu sanmıyorum ya da umudum yok diyelim. İmkansıza çok yakın olsa da düşündüğümüz şey, umut etmenin sınırları çok geniş işte bundan dolayı bizi kendine muhtaç ediyor. Birinin bizi sevebilme ihtimalini, toplumda kabul edileceğimizi ya da çok iyi notlar alabileceğimizi umut ediyoruz. Bir yere kadar olumlu ve hatta itici bir güç bizim için. Pozitif düşünmemizi sağlıyor ancak ilerleyen zamanlarda işler karışmaya umut ettiğimiz şeylerin sayısı artmaya umudumuzda azalmaya başlıyor. Bu dengesiz orantı içerisinde kaybolmaya başlıyoruz. Bunu yaşayanlardan çok görenler dersler çıkarmaya başlıyorlar. Umut ederken üzülenler ve kaybolanları görüyorlar. Böylece umut etmek korkulan ve uzaklaşılan bir olguya dönüşüyor. Gündelik hayatımızda uzak kalmaya çalışıp bağımlısı olsak da, umut dizilerde, filmlerde ve kitaplarda çokça kullanılan bir taktik. İlk başta insana samimiyet ve duygu yaratıcı bir yöntem gibi gelse de duygu sömürüsünden başka bir şey değil. Hiç mi olmamalı çevremizde, medyada? Olmalı tabii ki. Ancak belli bir seviyede. Belki bilinçli kullanılırsa umut faktörü, bilinçaltımıza bu kadar dayatılmaz ve bir yerde kopabilir yollarımız. Bahsettiğim şey umutsuz, kapkara bir dünyada yaşamak değil elbette ki. Ancak fazlası insanı geri dönemeyeceği yollara sokuyor ve sürüklüyor. Kendimizi umudumuzun esiri etmemek, yeri gelince yolarımızı ayırmayı bilmek lazım. İhmal de etsek görmezden de gelsek umut yok sayamayacağımız bir unsur hayatımızda. Umut etmekten kaçmak gerçekten de imkansıza çok yakın.