Özel Hayatımız Ne Kadar Özel?

Güvende olmak mı daha önemlidir yoksa güvende hissetmek mi? Çoğumuz sosyal medyayı aktif bir şekilde kullanıyoruz. Kişisel bilgilerimiz, hesap ayarlarımızdan aksini seçmediğimiz sürece, tanıdığımız ya da tanımadığımız insanların erişimine açık durumda. Aslında bu çok da büyük bir problem değil çünkü herkes izin verdiğimiz kadarını görebiliyor. Örneğin, oraya okuduğumuz bölümün adını yazmazsak kimse bilemez. Geçenlerde izlediğim bir sosyal deney videosunda insanları bir falcıya götürüyorlardı ve falcı onlar hakkında her şeyi doğru tahmin ediyordu ve falcıya götürülen insanlar şaşırıyordu. Deneyin sonunda ise sözde falcının bildiklerinin, o insanların sosyal medya hesaplarındaki bilgilerin derlemesinden başka bir şey olmadığı ortaya çıktığında oldukça şaşırmışlardı. Öncesinde de dediğim gibi, sadece o insanların paylaştıkları kadar bilgiye sahip oluyorlar ve o kadarını tahmin etmiş gibi yapabiliyorlar ama sonuç olarak özel hayatımızı sosyal medyaya açtığımız zaman özel olmaktan çıkıyor. Başta sorduğum sorunun önemi de burada ortaya çıkıyor. Hesaplarımızı gizlediğimizde güvende olmuyoruz, güvende hissediyoruz. Eggers'in, Çember isimli kitabında, kişisel bilginin, yani sırların ve mahremiyetin hırsızlık olduğu, bunların saklanmaktan çok diğer insanlarla paylaşılması gereken şeyler olduğu düşüncesi baskın durumda, hatta her şeyin herkes tarafından bilinmesi ve gizli olan her şeyin yalan olduğu savunuluyor. Aslında bir bakıma doğru diyebiliriz, gizli olan şeyler sırlarımızdır ve sakladığımıza göre iyi şeyler değillerdir, tıpkı yalanlar gibi. Bir diğer taraftan, mahremiyetimizi hırsızlık olarak nitelendirebilmemiz için, öncelikle birinden çalmış olmamız gerekir, saklamış olmamız değil. Aslında bu sorunlar, kendimizi mevcut sistemin bir yerine koyma zorunluluğu hissettiğimiz noktada başlıyor. Neden herkes sosyal medya hesabı kullanmak zorunda olsun ki ya da neden kişisel bilgilerini vermek zorunda olsun? Ben, bilginin güç, fazla bilginin ise zayıflık olduğuna inanıyorum. Dünyadaki her şeyi bilmek bence tam bir işkence olurdu. Bilgi akışını kontrol eden, gücü de elinde bulundurur. Kontrolsüz gücün zarara yol açabileceği gibi, fazla bilgi de olumsuzluklara yol açabilir. Kitapta "değişimi gör kameraları"nın yayılmasıyla insanların "adeta tanrısal bir güç ile" birbirlerini gözetleyebileceği ve yargılayabileceğinden bahsediliyor. Dünyanın öbür ucunda tanımadığım bir insanla ilgili neden bir şeyler bilmek isteyeyim ki? Elbette bunların hiçbirini yapmak ya da bu sisteme uymak zorunda değiliz. Yine kitaptan bir alıntı yapacak olursam, "Tırmanmak istediğin bir merdivenin en alt basamağında olmak, tırmanmak istemediğin bir merdivenin ortalarında olmaktan yeğdir, öyle değil mi?" (24). Bir şeye ne kadar ayak uydurduğumuz değil, o şeye ne kadar inandığımız ya da yapmak istediğimiz önemlidir. Bu konuda her ne kadar ikilemde kalsam da şunu da düşünmeden edemiyorum, eğer gözetlendiğimizi bilseydik kötü bir şey yapar mıydık? Varsayalım ki Çember'de olduğu gibi, dünyada herkes birbiri hakkında anlık bilgiye sahip olabiliyor, günlük hayatta alışkın olduğumuz güvenlik kameraları her sokakta, hatta her ücra köşede yer almaya başlıyor. Hatta insanlar kendilerini küresel paylaşımın kapısını arayan sosyal medyaya kaptırarak birbiriyle her şeyi paylaşıyor, öyle ki artık gizlemek ayıp bir şey haline geliyor ve paylaşmak sorumluluk, gizlemek bencillik ya da hırsızlık olarak nitelendirilmeye başlanıyor. Bunun sonucunda ise istediğimiz insan hakkında bilgi sahibi olabiliyoruz ve geçmişi de dahil olmak üzere yaptığı her şeyi görebiliyoruz, şu an nerede olduğunu görebiliyoruz. Tum bunları göz önüne alacak olursak, kim bunları bile bile suç işlemeye cesaret edebilir ki? Dünyada suç oranları ciddi oranda düşebilirdi. Peki, suç oranları düşsün diye özgürlüğümüzü feda edebilir miydik? Pek sanmıyorum. Eggers'in kurduğu distopyadan çok uzakta ancak kendimizi sosyal medyaya bu derece kaptırabileceğimizi de düşünmüyorum.