DEĞİŞİM ŞİMDİ

Efsaneler ve masallar: Bizim belki de dünyaya ayak basışımızdan beri var olduğuna inandığımız veya inanmak istediğimiz ama ne tür varlık olduklarını tanımlamakta da epey zorlandığımız şeyler. Ancak bunların gerçekten var olup olmamasının bizim için gerçekten bir önemi yok. Çünkü biz zaten bir şeye - o şey gerçek de olsa hayal de olsa var demişsek o zaten vardır. Bunun sebebi ise varlık kavramının esasını insan zihninden alması. Bu anlamda insan zihni her şeyi var edebilir, yani yaratabilir; aynı zamanda her şeyi de bu, apaçık bir gerçek de olsa- onu kabul etmeyebilir, yani yok edebilir kudrette. Zaten zihnimizde yarattıklarımızdan yine zihnimizde yok ettiklerimizi çıkardıktan sonra geriye kalan şeyleri temel alıp onun üzerine inşa ettiklerimizdir hayat boyunca verdiğimiz kararlar. Bütün bu zihinsel işleyişin sonucu olan kararlarımızla gerçekleştirmeyi amaçladığımız rüyalarımız ve hayallerimizin de efsane ve masallarla gibi tanım itibariyle pek bir farkının olmadığı hepsinin de fantezi olarak tanımlanabileceği açık. Ortak noktası insan zihninin uydurması olan bütün bu fantezilerin zamansal olarak karşıt olduğu söylenebilir. Efsaneler, masallar gücünü geçmişten alır. Adı üstünde geçmiş: olmuş, bitmiş. Bizse artık şimdiki zamandayız. Ne kadar doğru acaba geçmişteki gerçeği veya masalı aklımıza getirmek? Geçmişi bir paçavra misali bir kenara atıp şu ana odaklanmaya çalışsak, onun daha iyi olması için çalışsak ya! Kime ne yararı var gerçek de olsa masal da olsa geçmişi akla getirmenin, onun peşine düşmenin, adeta ona takılı halde şimdiyi yaşamanın? Ona da yaşamak denirse tabii. Yaşamak bununla kalsa yine iyi. Bu noktada geçmiş sadece bizim yaptıklarımızın sonucu olmayabiliyor, aynı zamanda şu anda da yaşamımıza kuvvetli bir şekilde yön verebilecek hal alabiliyor dinler ve inanç sistemleriyle. Dinler, inançlar hepsi geçmişte. Yüzyıllar öncesinden kendisinden sonraki binlerce yıllık bir zaman dilimine hükmetmeyi istiyor hepsi. İnsanların tümüne hitap ediyor ve kendilerine tamamen teslim olmalarını amaçlıyorlar. İnsanlar da buna amenna diyor dinlerin emirleriyle hem bu dünyalarını hem de var olduklarına inandıkları öteki dünyalarını mutlu geçirecekleri inancına sarılarak. Fakat çoğu zaman da asla dışarı vurulmayan hayal kırıklıklarıyla bitiyor bütün bu maceralar. Çünkü imkansızdır dinlerin o kadar zaman dilimi öncesinden simdiyi düzenleyebilmesi. Ama yine de neden milyarlarca insan bu eski mi eski inançlara teslim oluyor acı çekmeye hatta acı çektirmeyi de göze alarak? Korkuyor da ondan. Değişmek ve değiştirmekten korkuyor. Çünkü değişim doğası gereği sadece ama sadece şimdiki zamana ait bir kavramdır. Ancak zordur şimdiyi her türlü değiştirme fikrine sahip olmak ve bu yönde adım atmak. Ama insanoğlu işte. Hazır tarifler, ezberler o kadar kolay ve bir o kadar da tatlı ki kendisi için. Zaten geçmişteki bir insan, din veya ilah olduğuna inandığın varlık senin yerine senin hayatını düzenleme görevini üstüne almış. Bırak da hayatını onların statik kurallarına göre yaşa. Daha garanti ve güvenli olan bu yolu senden sonra gelenlere de aktar. Ve böylece insan yüzyıllardır süregelen bir kördüğümün içinde buluyor kendini. Aynı durum gelecek için de geçerli. Hayallerimiz, ideallerimiz hepsi gücünü gelecekten alıyor. Ancak geleceğin şimdinin bir sonucu olduğunu farketmek ve buna göre davranmak zor. Bu olmayınca da insan geçmişteki hazır reçetelerde olduğu gibi gelecekteki hayallerle avutuyor kendini. Ama bunun yerine geçen her saniyenin hatta her salisenin yerini geleceğe bıraktığını, şimdiyi değiştirebildiğin ölçüde geleceğin değiştirdiğini bir bilse. Ne var ki bundan habersiz; sanki ideallerinin bir gün beyaz atlı bir prens gibi karşısına çıkacağını öylece umuyor. Umduğunu bulamayınca da kader adlı başka bir fanteziyi üretiyor. Bütün bu çıkarımlarda bulunabilecek duruma geliyor insan Orhan Pamuk' un Kırmızı Saçlı Kadın adlı romanını okuduktan sonra. Romanın ve yazarın ismine bakınca yüksek kalitede bir edebi dille yazılmış bir aşk romanı okumayı beklerken zaman adlı kavramı algılama biçimimizi değiştiren eserle karşılaşıyoruz. Ve şunu demeden edemiyoruz: Bu kitabı okurken içinde bulunduğum şimdiki zaman yerini geçmiş zamana bırakırken an be an geleceğimi de değiştiriyor veya beni değiştirebileceğime inandırıyor.