HAYAT ve İNSAN BENLİĞİ

Kırmızı Saçlı Kadın, okuduğum ilk Orhan Pamuk romanı ve hayatım boyunca beni en çok etkileyen roman veya filmler arasında ilk ona girecek bir şaheser. Okumaya başladıktan sonra dış dünyayla bağlantımı istemsizce ve tamamen keserek bir oturuşta bitirdim kitabı. Sulanan gözlerimi olabildiğine açıp müthiş bir büyülenmişlikle defalarca "Müthiş! Müthiş! Müthiş!" diye kitaba seslenmekten kendimi alamadım. Orhan Pamuk'la daha önce tanışmamış olduğuma çokça yakındım. Pamuk, emektar bir edebiyat eleştirmeninin, "Fransa için Victor Hugo, Rusya için Tolstoy neyse Türkiye için de Orhan Pamuk odur." gibi süslü sözlerle övebileceğini hayal ettiğim çok üst düzey bir yazar benim için. Tüm samimiyetimle söylemeliyim ki, aslında Kırmızı Saçlı Kadın, en son Incendies'i izledikten sonra yaşadığım, dili tutulmuş, ne etkilendiğim konular hakkında içimden kelimeler kurabildiğim ne de başka bir işle uğraşabildiğim hüzünlü bir halde bıraktı beni. Bu durumun, kitabın etkileyiciliğinin çok yoğun ve derin olmasından ve okura meseleleri anlamlandırma fırsatı vermeden, okuru pasif bırakarak zihnini ağır bir şekilde etkilemesinden kaynaklandığını düşünüyorum. Örneğin, Holywood'un zirve noktası olarak gördüğüm Manchester by the Sea, kendisine odaklanıp anlamlar yükleyen seyirciden yoksunken çok sıradan bir film gibi durabilir. Bu aktiflikle filmi izleyen insan da, durmadan içinden tespitler yaparak zihnini aktif bir şekilde çalıştırdığı için film bittikten sonra anlatacak pek çok şeye sahip olabilir. Ancak, bundan yaklaşık 6 yıl önce Incendies'i ilk kez izledikten sonra en yüksek oranda hissettiğim ve hala unutamadığım eserin beni tamamiyle pasif ve sözsüz bırakarak adeta benliğimi ezip geçmesi durumu, Kırmızı Saçlı Kadın'da da kendini tekrar etti. Kitabın etkisinden ilk gün çıkamadım, başka meselelere odaklanamadım. Kendime net olarak açıklayabildiğim dersler çıkaramadım, tespitler yapamadım. 3 gün sonrasında, bunu yazdığım sıralarda hala yavaş yavaş normale dönmeye çalışmaktayım. Kırmızı Saçlı Kadın, yakalanılan ilk aşk hayatı ve baba-oğul ilişkisinin insanın formasyonunun oluşmasındaki etkilerini müthiş bir dille inceliyor. Cem'in yakalandığı ilk aşk hayatı, özgürlüğü, devrim ve değişimi, babası ve Mahmut Usta'sından gelen etkiler ise vesayet ve geleneği temsil ediyor. Cem'in kendisini bildiğini ve anladığını düşündüğü Kırmızı Saçlı Kadın ve Cem'de oluşturduğu adeta göklere sığamayan duygular, Kırmızı Saçlı Kadın'ın anlamlı ve özgün kişiliği, Mahmut Usta... Baba-oğul ilişkisinin Doğu ve Batı destanları, modern düşünce ve hatta Jean Jacques Rousseau tarafından desteklenen müthiş anlatımı, yapılan hatalarla yüzleşme çerçevesinde yaşanılan iç çatışma... Birkaç bin kelimeyle bile özetlenemeyecek kitaptaki bütün karakterler, bütün olaylar, bütün temalar ve onları oluşturan onlarca edebi unsur tam anlamıyla mükemmeldi. Bütün şeffaflığıyla hayatın anlamına doğru yelken açtım sanki Orhan Pamuk'un bu eseriyle. Pek inandırıcı gelmeyebilir ama, kitaptaki efsanevi görülebilecek olaylar bile kendi hayatımla çokça benzeşmekteydi. Gerçekten söyleyecek pek bir şey bulamıyorum. Kitabın bana hissettirdiği bazı durumlar olarak sadece şunları söyleyebilirim: Teoride doğruluğa sahip olan temel ilkelere iyice yapışmalıyız insanlık olarak, kendimizi ve ne istediğimizi de, çok vakitler ayırarak her daim incelemeliyiz. Lüzumluluk ve kendi sorumluluğumuzda olan şeylere odaklanma düşünsel gelişim için çok kritik konumdadır. Rasyonel ve analitik düşünme her zaman yapışılması gereken en büyük yardımcısıdır belki de insanın. Son olarak da, belki de mükemmelliyetçilikten korkmamalı insan. Her zaman hataların, kusurların olacağı bir kesinlik de olsa her defasında en doğruyu uygulamaya çalışma, hiç bıkmadan mükemmeli arama belki de ilkelerin en temeli ve en şereflisidir.