Tarihin Edebiyatı

6 Haziran 1799'da Moskova'da doğmuş olan Aleksandr Sergeyeviç Puşkin, Rusya'nın Petersburg şehrinde 10 Şubat 1837'de yaptığı düelloda öldürülmüştür. Rus Edebiyatının kurucularından birisi olarak da kabul edilen Puşkin, lise yıllarında yazdığı şiirlerinde bile kullandığı gerçekçi bakış açısı göze çarpmaktadır. İlerleyen yıllarda yazdığı muvaffak eserlerde de gerçekçilik ön plandadır. Bu ebedi eserlerden birisi olan Dubrovski adlı eserinde Rusya'nın o dönemdeki sosyal yapısı hakkında bilgileri ve çarpıklıkları bizlere deyim yerinde ise açısını bozmadan yansıtmaktadır. Kitabın daha ilk sayfalarında sosyal sınıflar hakkında bilgi vermeye başlayan Puşkin, dönemin derebeylerinden birini temsil eden Petroviç karakterini bizler ile tanıştırırken "Komşuları onun en küçük bir isteğini yerine getirmek için can atarlar, il memurları adını duydukları zaman titrerlerdi. Kirila Petroviç bu yaltaklanma gösterilerini, kendisine verilmesi zorunlu bir rüşvet sayardı." (5) şeklinde bir tanımlama yapmaktadır. Aslında burada dikkatimizi çekmesi gereken şey "il memurlarının derebeyine boyun eğmesi" olmalıdır. Çünkü bu devletin derebeylerinden daha güçsüz ve otoritesiz olduğunun en büyük kanıtlarından biridir. Ayrıca, bu bilgi tarih derslerinde hepimizin öğrendiği bir bilgidir ve tarih derslerinde öğrendiğimiz bu tür bilgilerin okuduğumuz bir kitap ile eşleşiyor olması Puşkin'in dönemin koşullarını satır aralarına saklayabilme dirayetinin en güzel örneğidir aslında. Sütlüoğlu 2 Kitaba ismini veren Gavril Dubrovski karakterini bizlerle tanıştırdıktan sonra usta yazar Puşkin, devletin yargı kolunun da bu derebeylerinin elinde olduğunu ise Petroviç'in Dubrovski'ye sinirlenip yetkili kurumlara giderek otoritesi ile yargıya müdahale etmesi sonucunda alınan mahkeme kararını bizlere aktararak göstermektedir: "... Çekişmeli mülkün tapu senetlerine ve veraset hakkına dayanılarak Dubrovski'den alınmasına; aynı zamanda kişilerin, sahip olmadıkları bir mülkün gelirine de el koyamayacaklarına göre bu gelir tutarının hesabolunarak Dubrovski'ye ödetilmesine karar verilmesini iddia ve talebetmiştir." (17) Bu alıntı, kitapta sayfalarca yer verilmiş olan kararın küçük bir kısmıdır. Anlaşılacağı üzere, devletin en güçlü kolu olması gereken yargının bile derebeylerinin deyim yerinde ise kuklası olmuş durumdadır. Toprak sahibi olan derebeylerinin devlet üzerindeki otoritesini tarih kitaplarında çoğumuz okumuşuzdur, fakat unutulmaz yazar Puşkin, bu bilgileri gerçekçilik çatısı altında bizlere aktarmaktadır ve bu da bizlere tarihte okuduklarımızın gerçek hayattaki yansımasını görme şansı vermektedir. Eserin devam eden sayfalarında da dönemin koşullarını bizlere doğrudan aktarmaktan çekinmeyen usta yazar Puşkin, devlet otoritesine karşı gelenlerin sadece derebeyleri olmadığını ve ortada "eşkıya" diye adlandırılan grupların da olduğunu ise: "... Bir takım eşkıyalar türemiş ve çevreye dehşet saçmaya başlamışlardı. Hükümetin bunlara karşı aldığı tedbirler yeterli olmamıştı. Biri ötekinden güzel soygunlar birbirini kovalıyordu. Ne yollarda, ne de köylerde güvenlik kalmamıştı. Eşkıya dolu troyka, güpegündüz bütün ilin içinde dolaşıyor, yolcuları ve posta arabalarını çeviriyor, köylere iniyor, derebeyi köşklerini yağma edip ateşe veriyordu." (41) Sütlüoğlu 3 Sözleri ile açık bir şekilde belirtmektedir. Anlaşılacağı üzere, ortada bir kargaşa durumu olduğunu ve devletin bunun önüne geçemediğini hatta yıkılmış olan devlet otoritesinin deyim yerinde ise çocukları olan eşkıyalara derebeylerinin de gücünün yetmediğini resmetmektedir, Puşkin. Tarih kitaplarındaki "Derebeyleri" içerikli başlıkların son kısımlarında ise Puşkin'nin bize yansıtmış olduğu bu kargaşa anlatılmaktadır yani eserdeki olay örgüsünde aktarılan bilgilerin veriliş sıraları da tarih kitaplarındaki sıra ile örtüşmektedir, bu da başka bir maharetidir namdar yazarın. Gerçekçilik çatısı altında kaleme aldığı eserlerinde bizler için dönemin de resmini çizmeyi unutmayan Aleksandr Sergeyeviç Puşkin, bu dirayetinin bir getirisi olarak bence tarihi edebiyata dökmektedir veya başka bir deyiş ile tarihin edebiyatını yapmaktadır. Sütlüoğlu 4