NURHAN GÜNER 21400956

Vatanseverlik mi Savaş Karşıtlığı mı? Son zamanlarda ilgimi çeken bir konu savaş... Savaşlarla ilgili filmler izliyorum. Sanırım bunun sebebi insanların bu dehşet verici olaylar silsilesi esnasındaki psikolojilerini anlamak istemem. İzlediğim filmlerden ikisi Steven Spielberg'ün "Er Ryan'ı Kurtarmak" (1998) ve Stanley Kubrick'in "Full Metal Jacket" (1987) adlı filmleri. Bu yazıyı oluşturmak için bu iki filmi seçmemin sebebi yapılarını birbirine yakın bulmam. Er Ryan'ı Kurtarmak, İkinci Dünya Savaşı esnasında Normandiya çıkartmasında geçiyor. Full Metal Jacket ise Vietnam Savaşı'nda... Benim hissetiğim Er Ryan'ı Kurtarmak'ın daha milliyetçi ve vatansever bir teması olduğu. Giriş sahnesinde görülen savaş anıtı, Amerikan bayrağı, şehitlik izleyenlere bütün bir Amerikan halkını ilgilendiren bir film izleyeceklerini hissini vermeye çalışıyor. Bayraklar, anıtlar ve bunlar gibi öğeler tarih boyunca insanları bir arada tutmak için kullanılmış ve bir milletin bütün bireyleri için anlam ifade etmiştir. Bu sahneden hemen sonra gelen karaya çıkma sahnesi ve sahilde verilen şehitler, kadraja yansıtılan yaralılar, patlamalar, çığlıklar milli öğelerin içinin boş olmadığını, uğruna ne bedeller ödendiğini anlatmaya çalışıyor. Daha ileride karşımıza çıkan Abraham Lincoln'ün mektubu ve bu mektupta iletilenlerin kutsal bir buyruk edasıyla ele alınması da vatanseverlik öğelerinden sadece biri. Full Metal Jacket'a gelirsek filmin neredeyse ilk yarısı uzunluğunda olan asker hazırlık kampı sahneleri, savaş karşıtlığını dile getirmekte çok başarılı. Bölüğün başında eğitimci olarak bulunan Çavuş Hartman'ın sert ve neredeyse insanlık dışı tavırları bana Çavuş Hartman'ın savaşı simgelediğini düşündürdü. "I am hard, but i am fair / Sertim ama adilim" diyor Çavuş Hartman. İlerleyen sahnelerde pek de adil olmadığını düşündüren olaylar oluyor. Bana kalırsa Hartman (savaş) kendinin sonuçta adil olduğuna insanları inandırmak istiyor. Çünkü insanlara bu kadar zarar veren, bu kadar kötü bir kavram ancak sonucunun adil olduğuna inanılırsa tölere edilebilir hale gelir. Yani savaş, her insanın içinde az ya da çok NURHAN GÜNER 21400956 bulunan adalet duygusunu suistimal ederek kendini gerçekleştiriyor. Ve tabii ki savaşı simgeleyen karakterimize bir antitez: Er Şakacı. Er Şakacı'nın adı Hartman'ın acımasız sözlerine bir espriyle cevap vermesiyle Hartman tarafından koyuluyor. Şakacı'nın savaş karşıtı ruhu simgelemesi ilerleyen savaş sahnelerinde daha da belirginleşiyor. Yakasında taşıdığı barış simgesiyle, ve başlığına yazdığı "Born to kill / Katletmek için doğdum" cümlesinin ne ifade ettiği sorulduğunda, insanın ikiliğini, insanlığın çelişkisini anlatmaya çalıştığını söylüyor. Şakacı'nın bu tarz davranışlarının ve yaptığı küçük esprilerinin görünenden çok daha şey ifade ettiğini anlıyoruz. Şakacı'nın her bir hareketinde savaşa isyan eden bir asker görüyoruz. Final sahnesinde, acı çeken Vietnam'lı tetikçiyi vuran kişinin yine Şakacı olması, cani bir merhamet tanımı olabileceğini de bize gösteriyor. Filmlerin savaşa yaklaşımlarındaki bu farklılıklarının yanında insanlığa, ölüme yaklaşımlarının aynı olduğunu görüyoruz. Bana bu iki filmi bağlattıran nokta, filmlerin geliştirilmiş ve önemli hale getirilmiş birer karakterinin ölüm sahnesi. Er Ryan'ı Kurtarmak'ta Doktor Wade'ın Full Metal Jacket'ta ise Er Kovboy'un ölümü. Enteresan bir şekilde sahnelerin açıları, arkadaşlarının yaralının etrafına diziliş şekli, yaralının feryatları, ve arkadaşlarının tepkileri neredeyse iki filmde de aynı. Filmlerin savaş konusunu ele alması dışında tamamen farklı gelişen hikayeleri bu noktada birleşiyor. Bu da bize insanın hangi zaman diliminde, hangi ortamda, hangi durumda olursa olsun ölüm anında eşitlendiğini gösteren güzel bir ayrıntı. NURHAN GÜNER 21400956 Bu iki filmin birlikte değerlendirilmesinin aynı kültürlerin insanlarının farklı zamanlarda, farklı savaşlarda, savaşa karşı tavırlarının nasıl değiştinin görülmesi amacıyla gerekli olduğunu düşünüyorum. Ve aynı zamanda bize bir gerçeği göstermesi hasebiyle de çok değerli filmler: İnsanlar ne kadar farklı olurlarsa olsunlar, ölüm anında eşitlenirler. Nurhan Güner