İNSAN OBJE VE KUTSALLIK

İnsanoğlu değiştirmeye ve dönüştürmeye meraklıdır. Düşünebilen varlıklar olarak, hayatta sürekli birtakım şeylere yeni anlamlar yüklemeye, onları farklılaştırmaya ve hatta yozlaştırmaya meyilliyiz. Elimizin değdiği yere güzellik götürebildiğimiz gibi; kötülüğe, acıya da boğabiliriz şu dünyayı. Kitap beni çok eski ve "kutsal" bir yolculuğa çıkardığında aklımdan bu düşünceler geçiyordu. Çok büyük anlamlar ve değerler yüklenmiş kutsal şamdanın peşinden yaşlı adam (acıyla sınanmış kişi) Benjamin ile birlikte ben de oradan oraya sürüklendim. Benjamin şamdanı kurtarmanın derdine düşmüşken, ben de kutsallık olgusunu sorguladım. Kutsal olan, belki de sadece insanlar kutsallaştırdığı için kutsaldı. Şamdan gerçekten Tanrısal bir şeyle bezenmiş miydi bilmiyorum ama tarihsel ve dinsel açıdan bir toplumun kalbinde yer ettiği ve tüm haşmetiyle onları aydınlattığı belliydi. Ortak bir değer uğruna insanların dünyanın her neresinden olursa olsun, ister küs ister barışık, ister tanıdık ister yabancı, ne denli birleşebileceğine ve mükemmellikle organize olabileceğine şahit oldum. Yolculuk boyunca yaşlı ve bitkin Benjamin ile şamdanın sonunu merak ederken, benim için değerli olan şeyleri düşünmeye başladım. Bir obje için değil belki ama bir insan için bir sürü sıkıntıya katlanabilir ve şehirler, ülkeler arasında sürüklenmeye razı olabilirdim belki. Çünkü bazen bazı insanlar var olduğu için yaşadığımızı düşünürüz, onlarsız bir hayat düşünemeyiz ve yokluklarını hayal bile etmek istemeyiz. Gönülden, coşkunlukla bir sevgi besleriz ki sevgi dünyayı ayakta tutan elementlerden biridir. Sevgi tıpkı kutsallık gibi dünyevi olmanın ötesinde bir şeydir. Değerli olanı değerli yapan ona duyduğumuz sevgidir. Sevmek ve sevilmek uğruna onca sıkıntıya katlanıyoruzdur belki de. Aslında her zaman hayat tarafından sevilmek ve hayatı sevmek için çabalıyoruz. Başımıza gelen tüm kötü şeylere isyan ederken aslında hayat bizi sevmiyor diye hayıflanırız. Sevgi arayışlarına gireriz ve asla doymayız. Kim sevgiye doyabilir ki? Birçok insan hayatta bir amacı olduğuna inanır. Sadece yaşamış olmak için yaşadığını düşünmez. Hayatı önemsemeyen biri bile kendine mutlaka küçük küçük hedefler belirler. Ama dünyevi ama ilahi herkes kendine edindiği işleri veya başkalarının (belki de Tanrı'nın) verdiği görevleri yerine getirmek için uğraşır. Ben bana verilen bir görev var mı, Tanrı beni niye yarattı bilmiyorum ama hayatı her daim sevgiyle kucaklamaya ve sıkıntılarla mücadele ederek yaşamaya gayret ediyorum. Benjamin'in görevi kutsal olanla sınanmak, şamdana şahitlik etmekti. Ne kadar kutsal olursa olsun bir eşyaya bu kadar saplantılı kalmanın kötü bir şey olduğuna inansam da, Benjamin'in sabırla ve azimle görevini tamamlama istediğine, yaşlılığa ve yorgunluğuna aldırmadan tek başına bütün bir halkın sorumluluğunu, kaygısını üstlenmesini saygıyla ve hayranlıkla karşıladım. Kutsal olanı koruma amacı ve sevgisi, görevini tamamlama aşkı Benjamin'e dayanma gücü vermiş ve hatta ömrünü uzatmıştı. Şamdanın yolculuğunun başlangıcına da bitişine de şahit olan ilk ve son kişi oydu ve şamdanı huzura kavuşturunca kendi görevi de hayatı da son buldu. Kutsal bir eşyaya adanan bir ömür aslında kulağa o kadar ürkütücü ve anlamsız geliyor ki... "Kutsal"a değil de "eşya"ya çekilen dikkatim belki de bana anlamsız olduğunu söylüyor. Romanda şamdanın bir eşyadan çok daha fazlası olduğu aşikar. Şamdan sadece bir simge; birliğin, güzelliklerin, huzurun ve acının son buluşunun simgesi. Şamdan yaban ellerdeyken halk da darmadağın, düşman memleketlerde. Ne zaman ki şamdan güvende, o zaman insanlar da güvende. Ancak yine de sormadan edemiyorum, bir eşyaya yüklenen bu denli anlam ve değer, duygulara düşüncelere veya insana yüklenseydi daha doğru olmaz mıydı?