YILDIZLI BİR GECE

Gece, zifiri karanlık... Eğer şehrin sönmek bilmeyen ışık kargaşasından uzaklaşma fırsatını yakalamışsanız görebilirsiniz yıldızları. Sonsuz, en koyusundan lacivert, dümdüz bir örtü üzerine serpilmiş gümüş toz tanecikleri... Kalp atışlarımla eş zamanlı bir parlayıp bir soluyorlar; sanki içlerinde yaşam gizli. Oysaki gördüğüm onların eski, havada asılı kalmış fotoğraflarından başka bir şey değil. Belki de çoktan sönüp evrenin sonsuzluğuna karışmışlardır. İşte böyle anlarda, hastane odasının dar pencerelerinden geceyi izleyip o ünlü tablosunu yapan van Gogh'un da benim gibi düşünüp düşünmediğini merak ederim. O da yıldızları benim gibi mi görüyordu? Zannetmiyorum. Zira onun yıldızları çok daha canlı, çok daha büyük ve parlak. Benimkiler gibi gecenin karanlığı tarafından yutulup gitme riskleri yok; onunkiler gecenin derin lacivertleriyle adeta dans ediyor, kendi etraflarında girdap gibi dönerek geceyi aydınlatıyorlar. Vincent van Gogh'u bu kadar olağan dışı yapan belki tam da budur. O, çaresizliğini, kederini ve ıstırabını aldı ve canlı, umut dolu eserler yaptı. O, benim için, yaşamış bütün ressamlar ve fikir adamları arasında en büyüleyicilerinden biridir bu yüzden. "Yıldızlı Gece" van Gogh'u çok iyi yansıtır, çünkü o umudun ve çaresizliğin birleştiği büyülü bir eserdir. Alt kısımda Saint-Remy kasabasını olanca kasvetiyle görmek mümkün. Renkler daha koyu, tek hareketlilik ise kasaba evlerinin küçük pencerelerinden aheste aheste süzülen ışık huzmeleri. Evlerin ve ağaçların hatları kalın bir siyahla belirlenmiş, resmin yukarısındaki akışın tam zıttı. Issız ve uzak dağlar ise aynı kasvetli havaya derinlik katıyor. Acıyla ağlayan o yalnız adama sırtını dönen kasaba, o anda ölümsüzleşiyor. Eserin yukarı kısmı ise apayrı bir hikaye. Koyu yeşiller yerlerini açıktan koyuya mavinin tonlarına bırakmış durumda. Fırça darbeleri daha özgür, belki de daha hareketli. Buna rağmen, renkler o kadar sakin bir biçimde birbiriyle bütünleşiyor ki bakanlar da o dinginliği hissetmekten kendilerini alamıyorlar. Bu kısımda keskin hatlar ve sert darbeler yok, akıcı bir hareket var. Her fırça izi, izleyicinin gözünü bir diğer izi takip etmeye itiyor ve insan bu hipnotik dansta kendini kaybediyor. Bu iki çarpıcı kontrastı bir köprü gibi birbirine bağlayan ise bir servi ağacı. Genelde mezarlara dikilen bir ağaç türü olması ise ilginç bir nokta, ama ressamın bilerek bu ağacı seçtiğini düşünmek çok da yanlış olmayacaktır. "Mutsuzluğum sonsuza kadar sürer." diyen van Gogh için ölüm, dışlanmışlıklarla dolu bir hayattan mutluluğa geçişin köprüsü olabilir mi? Bu sorunun cevabını ya da bu resmi yaparken van Gogh'un aklından neler geçtiğini hiçbir zaman tam olarak bilemeyeceğiz, tahmin dahi edemeyeceğiz. Çünkü o, zamanının çok ötesinde bir beyindi. Zaten zamanının çok sonrasında keşfedildi. van Gogh'un "Ben çoğunlukla gecenin, günden daha canlı ve daha zengince renklendirilmiş olduğunu düşünüyorum." sözü ise "Yıldızlı Gece"yi özetler bir bakıma. Gecenin soğuk renkleri arasından kendini gösteren yumuşak sarılar, onu alt etmeye adeta yemin etmiş yaşama karşı umudu simgeliyordur belki de. Vincent van Gogh, yaşamının acısını büyülü bir güzelliğe dönüştürdü. Acıyı resmetmek zor değildir, fakat onu sevinci ve umudu göstermek için kullanmak sıra dışı bir yetenek ister. Ve van Gogh tam olarak buydu: sıradışı bir yetenek. Bazı tablolar içimizde anlık bir kıpırtı uyandırır. Bazıları ise içimize nüfuz eder. Çok azı ikisi arasındaki ince ipte bir cambaz gibi dengede yürür. "Yıldızlı Gece" de bunlardan biridir. Bu tablo, en karanlık ve ölü anların bile ne kadar parlak ve canlı olabileceğini gösteren bir belgedir adeta. Umudun ve güzelliğin, hüzün ve çaresizlik ile olan harmonik dansını göz alıcı renkler eşliğinde bize sunar.