GAMLI BAYKUŞ

Bazen okuduğumuz romanlarda kendimizin yansımasını nasıl görüyorsak, ben de okuduğum son romanda tam ters yansımamı gördüm. Marslı romanındaki Mark Watney karakteri, bizler asansörde kalınca ne yapacağımızı şaşırırken, tam anlamıyla Mars'ta mahsur kalıyor ve (elbette kurgu ve gerçeküstüne yakın olmakla birlikte) inanılmaz bir kurtuluş macerası yaşıyor. Burada kurgu detayları, Mars'a ayak basma ve orada mahsur kalma düşüncesi, konunun teknik yanının çekiciliği bir yana, kitabın beni en çok düşündüren yanı, baş karakterin azmi ve çabası oldu. Roman, okuru sık sık kendisini Mark'ın yerine koymaya itiyor ve okura "Ben olsam ne yapardım?" sorusunu sorduruyor. Elbette bağlam olarak benim sıradan yaşamımdan, içinde bulunduğum koşullardan çok farklı bir ortam söz konusu; fakat "insan" söz konusu olduğunda, Mars'ta da Jüpiter'de olsa aşağı yukarı aynı özellikleri sergiler diye düşünüyorum ve kendimi daha maceranın ilk başlarında, ilk krizde olmasa da ikincisinde pes ederken görüyorum. Bunun nedeni benim aklımı hep kurcalayıp, belki de ben hiç istemesem de bazen yön veren olumsuz düşünme eğilimim. Bundan birkaç yıl önce aile fertlerim tarafından takılan "Gamlı Baykuş" lakabı da benim yıllarca inkar edip, sonunda kabul etmeye mecbur kaldığım bu özelliğimden kaynaklanır. Bu tutumum, insan psikolojisinin ne kadar derin ve ne kadar zincirleme reaksiyonlar halinde işlediğini öne sermektedir aslında. Uzun süre kendimi gözlemledikten ve tutumlarımın altında yatan nedenlere dikkat edip, bu tutumlarımın sonuçlarını gerçekten dışarıdan izleyen biri olarak görmeyi başardıktan sonra bunların hepsinin hayal kırıklığından kaçınma ve iliklerinden korkma eğiliminden kaynaklandığı kanaatine vardım. Bu zincirleme reaksiyonun şöyle işlediğini söyleyebiliriz; beynim öncelikle "kendini kötü olasılığa hazırla, çünkü olumsuz da sonuçlanabilir" sinyali veriyor, ardından ben bu olumsuz düşünceyle yaptığım her işte, çabalarımı bir üst seviyeye çıkaramadan, hayal kırıklığı yaşama korkusuyla pes ediveriyorum. Bundandır ki, zor koşullarda büyük işler başaran karakterlere hayranlığım belki diğer insanlara göre daha fazladır. Umutsuzluğun onları yıldırmasına nasıl da izin vermezler, şaşarım! Ben sabahları, yokuşu servisi yakalamayacağımı düşünerek, sürekli evrene bu sinyali vererek çıkarken, önünde benimkilere kıyasla gerçek ziksel ve manevi engeller olan insanların düşünce gücüyle başardıklarına hayranlığımı gizleyemem. Evrene sinyaller vermek denen şeyin aslında sinyallerle ilgisi olmadığını da son zamanlarda çözdüm. Motivasyonunuz düşük olduğunda, potansiyelinizin de en düşüğünü ortaya koyuyorsunuz. Çabanın, başarının en azını gösteriyorsunuz. Dolayısıyla elde ettiğiniz sonuçlar da tatmin edici olmuyor ve bu aslında böyle bir döngü olarak devam ediyor; ta ki siz durumu kabullenene ve bunu kendi kendinize yaptığınızı kabul edene kadar. Bir sorunun belirlenmesinin ardından herhalde iki aşama gelir; önce nedenleri belirlemeniz, ardından da çözümler getirmeniz gerekir. Bu durum söz konusu olduğunda, nedenleri belirlemem imkansız görünüyor. Yaşamımın bir noktasında, umutlarım çok yükselmiş düzeydeyken hayal kırıklığıyla yüzleşmiş olmalıyım diye düşünüyorum. Bu kısmın üzerinde çok durmaksızın, asıl başarmaya çalıştığım bu döngüyü kırmak, gamlı baykuş olmaktan çıkmak. Bu da kendime olan güvenimi toparlamamdan geçiyormuş meğer. Kendime güvenip, hayal kırıklığına uğrasam da, yıkılan kırılan bir şeyler olsa da, kendimi toparlayabilecek, devam edebilecek güce sahip olduğuma kendimi inandırmam gerekiyormuş. Sonuçta Atlas değiliz hiçbirimiz, dünyanın yükünü sırtımızda taşımıyoruz bazen öyle görünse de... Dünyanın yükü elimizden kaysa bile kıyametler kopmayacak, medeniyetler yok olmayacak. Sadece başaramamış olacağız, sonra kaldığımız yerden başarabilmek için devam edeceğiz. Demek ki hayatta ihtiyacımız olan en önemli şeylerden biri, umut edebilme ve bunu koruyabilme cesareti. Deniz ÖKTEN