MOZART BANA DUYMAYI ÖĞRETTİ

Dilan Ezgi Koç Karanlık bir oda, perdelerin arasından küçük bir ışık huzmesi giriyor içeri, umutsuzluk ve tükenmişlik duygusu sarıyor benliğimi ama hala içimde küçük bir umut parçası var, tıpkı o ışık huzmesi gibi... Ne zaman Mozart'ın Requiem eserini dinlemeye başlasam kendimi hemencecik o odanın içerisinde buluveririm. Önce viyolonseller başlar yavaşça, kısa ve sert sesler çalarak ciddi bir hava yaratırlar, en mutlu anımda bile beni durdurur ve düşündürürler ve bir anda o havaya girmiş bulurum kendimi. Sonra fagotlar başlar, içimi titreten bir korkuya ve karamsarlık hissine sebep olurlar. Kemanlar ve viyolalar eşlik eder onlara, korkularını gizlemeye çalışırlar ama başarılı olamazlar, seslerindeki o titreşim bir hüzün yaratır, sonunu biliyor olmanın hüznü... Öyle güçlü bir müziktir ki bu, içindeki bir akoru duyduğum anda beni günlük hayatımdan, insanlardan uzaklaştırır ve bir köşeye iter, tek başıma bırakır. Bana kalırsa Requiem yapılmış ve yapılabilecek en güzel bestedir. Enstrümanların ve insan sesinin beraber ulaşabileceği en yüksek harmoniyi duyarsınız, ilk defa dinliyor olsanız bile ya kalbinize ya beyninize ya da ikisine de ulaşabilecek güçtedir. Requiem'de müzik hiç durmaz, hüzün ve mutluluk, kavga ve durgunluk, koşturmaca ve sakinlik aynı anda var olur. Benim için bu eser her zaman söylendiği gibi bedeninden huzurla ayrılıp yukarı yükselen bir ruhu anlatmıyor. Tam tersine kendi yok oluşunu hisseden ve deneyimleyen Mozart'ın son seslenişine, geçen her dakikada biraz daha ölen bir bedenin son çığlığına tanık ediyor. Bir müziğin üzerimde bu kadar büyük etki yaratıyor olması beni düşündürüyor, öyle bir etki ki 10 yaşında annem bana Lacrimosa bestesini ilk dinlettiğinde kendimi tutamamış ve ağlamıştım. Neden ağladığımı anneme açıklayamamıştım çünkü ben de bilmiyordum. Ama o günkü hislerimi çok net hatırlıyorum. Kalbimin sıkıştığını hissetmiş, çok rahatsız olmuş ama bir o kadar da keyif almış, inanamamıştım. O zamanlar bestenin arkasındaki büyük dehayı takdir edememiştim ama ben de müzik yapmaya başlayınca gerçekten anladım; bunu besteleyen kişi insani bir beyne, normal duygulara sahip olamazdı. Bu durum beni düşündürüyor, acaba Mozart birkaç yıl daha yaşasa ve bana kalırsa en büyük eseri Requiem'i bitirebilse neler olurdu? Dünyaya ne kadar eşsiz ezgiler katardı? Bay Mozart Uyanıyor kitabının yazarı Eva Baronsky tam da bu soruya cevap veriyor, Mozart 1791 yılının karanlık gecesinde ölmüyor, sadece uykuya dalıyor ve sonra 2006 yılına gözlerini açıyor. Kitap boyunca geçmişten gelen Mozart'ın günümüz koşullarına uyum sağlamaya çalışırken yaşadığı zorlukları, çevresini anlamaya çalışırken geçirdiği süreci görmek, hayal etmek beni Mozart'a çok farklı pencerelerden bakmaya zorladı. İtiraf etmeliyim ki müzik ilahımı metroya binerken ya da bir kafede çay içerken hayal etmek bana büyük ölçüde keyif verdi çünkü ilk defa kendimi Mozart'ın bir hayranından çok bir arkadaşı gibi hissettim. Her şey müzik! Sokakta yürüdüğünüzü hayal edin. Senfoni başlıyor... Köşede bir yol çalışması var, bir işçi elindeki aletle betonu delmeye başlıyor, kontrbaslar büyük bir güçle partilerini çalmaya başladılar, sonra trafik seslerini duyuyorsunuz, bakır üflemeliler işe başlamış, hep birlikte karışık bir harmoni yaratıyorlar. Köşedeki restoranın yanından geçiyorsunuz, çatal kaşık sesleri... Demek ki ksilofon da bize katılmış, sonra metroya giriyorsunuz, her renkte, her tonda insan sesleri... Yaylı grubu da çalmaya başlamış, sol taraftaki kadın annesiyle tartışıyor, kemanlar ve viyolalar bir senkop içerisinde olmalı diye düşünüyorsunuz. Yolculuğunuz bitmek üzere, çok güzel bir senfoni dinlediniz ve kulak kabartırsanız hala devam ettiğini fark edeceksiniz. Eğer duyacak kadar şanslıysanız, müzik her yerdedir. Her insan, her yer, her zaman birbirinden farklı notalarla, eşsiz ritimlerle doludur. Mozart duyacak kadar şanslı olmakla beraber, duyduklarını ifade edebilecek güce de sahip bir besteci. Çevresindeki sesleri, karşısında oturan bir kadını müziğe çevirebiliyor. Çevresindeki tüm sesler içine doluyor ama bir yandan da dışarı çıkıyor. Öyle güçlü bir kaynak ki bu, müzik için yaşıyor, müzikle yaşıyor. Mozart bana duymayı öğretti. Havadaki seslerin fısıltısını , geçen zamanın ritmini duymayı... Bana kalırsa bu durum inanılmaz derecede tatmin edici ve mutluluk verici bir şey olmasının yanında bir o kadar da trajik ve baş etmesi zor. Çünkü duymayı öğrendiğiniz zaman duymamayı başaramıyorsunuz. Örneğin ben kafamın içindeki sesleri susturamıyorum, o kadar kalabalıklar ve o kadar iyi gizleniyorlar ki onlarla baş edemiyorum. Ne zaman biriyle konuşmaya başlasam, hemen onlar da benimle konuşmaya başlıyor, karşımdaki kişinin ne dediğinin bir önemi kalmıyor. Ses rengi, kelimeleri tonlaması, cümleleri arasında verdiği esler ve konuşma ritmi önem kazanıyor. Bir an kontrolü kafamdaki seslere veriyorum ve karşımdaki insan müzik oluyor! Ne yazık ki bu müziğin çok az bir kısmını değerlendirebiliyorum, bazen biri kafamın içine girsin ve orayı düzenlesin istiyorum çünkü seslerin gerçekliğine sığınmak beni günlük hayat gerçekliğinden uzaklaştırıyor ve bilmediğim, tanımadığım yerlere sürüklüyor. Kitapta da söylendiği gibi: "Seslerin geceleri, başlangıcı ve sonu olmayan bir senfoni çalarak boşlukta dolaştıkları gibi, o da sonsuz bir hüznün içinde uçuyordu." (sf. 300) Benim için müzik ve hayat birbiri yerine geçebilir şeyler, bu yüzden her ne kadar baş etmekte çok zorlansam da müziği duyabilmekten asla vazgeçemem. Bir orkestra solisti partisini çalarken diğer enstrümanların neyi, nasıl çaldığından ne kadar haberdarsa kendisi de o kadar iyi ve uyumlu çalar. Ben de her birimizin kendi senfonimizin solisti ve hayatlarımızın da bize eşlik eden orkestra olduğunu düşünüyorum. Bu yüzden eşlikçileri gerçekten duyabilmek, nüanslara dikkat etmek ve ton geçişlerinin farkında olmak her ne kadar üzerimize büyük bir yük getirse de başka türlü "gerçekten" yaşamış olamayacağımızı düşünüyorum. Çünkü duyamazsak bir süre sonra orkestra bizi istediği yere sürükler ve bir bakmışız ki senfoni bitmiş...