Cennetim de Cehennemim de Sen misin Acaba?

Tiyatroya sıklıkla giden veya tiyatroyu çok seven biri olmadım hiç. Ancak, aldığım Ge250 kodlu dersin ve tiyatro sevgimi artırma çabamın da etkisi ile birlikte Gizli Oturum adlı bir tiyatro oyununa bilet aldım. Oyunun en çok ilgimi çeken noktası içinde taşıdığı cehennem başkalarıdır görüşü oldu. Açıkçası, bu benim uzak olduğum bir düşünceydi. Bu bağlamda, cehennemin nasıl başkaları olabileceğini düşünmeye başladım. Ancak, bu düşünce aklıma çok daha başka soruyu da getirdi, eğer başkaları insanın cehennemi olabiliyorsa cenneti de olamaz mı? Yazıma başlamadan önce belki de biraz cennet ve cehennem kavramları hakkındaki görüşlerimden bahsetmeliyim. Ben cennet veya cehennem kavramlarını hiçbir zaman bu dünyadan ayrı olarak, sadece dinlerde bahsedilen öteki dünyalara ait kavramlar olarak düşünmedim. Bana göre hem cennet hem de cehennem bu dünyanın içinde barındırdığı kavramlardı. İnsan bu dünyada hem cennetten hem de cehennemden parçalar ve örnekler bulabilirdi ve bu dünyada cehennemi de cenneti de yaşayabilirdi. Önceden belirlenmiş ortak bir cehennem veya cennet yoktu bence, bu kavramlar kişiden kişiye değişebilirdi. Birinin cehennemi başkasının cenneti, birinin cenneti başkasının cehennemi olabilirdi, cennet ve cehennem tamamen insanın karakteri, istekleri ve korkuları ile şekillenirdi. İşkence odalarından, zebanilerden, yanan ateşlerden, hurilerden, yeşilliklerden bahsetmenin pek de anlamı yoktu. Çünkü bu bahsedilen kavramların gerçekten bir kişi için cennet veya cehennem olduğunu bilmenin yolu yoktu. Bu nedenle ben; eğer öteki dünya var ise, o dünyada cennet ve cehennemin bize anlatılanlar gibi olduğuna hiç inanmadım, bence herkesin cehennemi ve cenneti kendine göreydi. Bu düşüncelerin etkisinde cehennem başkalarıdır düşüncesini kafamda tartışmaya başladım. Eğer cehennem kişiye özelse, yani en azından ben öyle düşünüyorsam, bazılarının cehenneminin başka insanlar olması çok doğal bir durumdu. Herkes için konuşamasam bile benim tanıdığım çoğu insanın ve benim hayatlarımızda nefret ettiğimiz, bir dakikayı bile birlikte geçirmeye tahammül edemediğimiz insanlar olmuştu. Bazen bu nefret o kadar şiddetli olmuştu ki kavgalara, arkalardan konuşmalara, aşağılamalara ve kötü davranışlara neden olmuştu. Bu insanlarla bir dakika bile kişiye cehennem gibi gelebilirdi. Ancak, benim ve çevremdekilerin hayatındaki örnekler düşünüldüğünde pek de cehennemin o korkunç yapısına yaklaşmıyordu. İşte, tam bu noktada dünyada olan olayları düşünmeye başladım. Her gün patlayan bombaları, ardı arkası kesilmeyen tecavüzleri, çocuk ve kadınları ayırt etmeyen füzeleri, sokaklarda sürünen insanları; her gün, her geçen saniyede tasavvur bile edemeyeceğim acıları çeken insanları getirdim aklıma. İnsanların, insan olduğunu savunanların, başka insanlara yaşattığı terörü ve acıyı düşündüm. İşte, bu noktada cehennem başkalarıdır sözü kafamda anlam kazanmaya başladı. Evet, belki benim bu söz hakkındaki yorumum Gizli Oturum'unki kadar felsefi değildi ancak ben insanların insanlara yaptıklarını düşündükçe, başkalarının nasıl bir insanın cehennemi olabileceğini anlıyordum. İnsan kendi çıkarları, hırsları ve ihtirasları uğruna başkalarına bu dünyayı zehir edebiliyordu. Bu durumun ise birilerinin cehennem tanımına uyması ihtimali bu bağlamda bana çok yüksek geliyordu. Bu noktada, aklımda karşıt bir düşünce şekillendi. Evet, bazılarının cehenneminin başkaları olması doğaldı ancak benim öznel cehennem tanımım başka insanlardan öte çok daha başka bir kişi üzerinde duruyordu: kendim. Bence bu dünyada bir insanın kendine yapabileceği kötülüğü başka hiç kimse yapamazdı. İnsanın içinden gelecek bir darbe her zaman dışarıdan gelecek bir darbeden daha yıkıcı idi bence. Bu noktada, içinde yaşadığım dünyayı düşündüğümde çok büyük zorluklara rağmen hayatta kalan, umudunu yitirmeyen ve mücadelesine devam eden insanlar vardı, bu insanlar başka insanların onlara yaptıklarına karşın bir şekilde hayatta kalmayı başarıyorlardı. Bütün zorluklara ve sıkıntılara rağmen hayata farklı bakış açıları getirebiliyorlardı. Buna karşın, bazı insanlar da en küçük zorlukta hayatı kendine zehir ediyorlar, en ufak olumsuzlukta bile yılıyorlardı. Hayatın önlerine sunduğu her şeye rağmen bu insanlar bu dünyada kendi cehennemlerini yaratıyorlardı. İşte bu bağlamda, ben tiyatro oyunundan ayrı düşmeye başlıyordum. İnsanın cehennemi kendisidir görüşü kafamda şekillenmeye başlıyordu. Aynen Türkçe blog yazılarında olduğu gibi hayat kişinin oyun hamuruydu, önüne ne atarsa atsın mesele kişinin hayatla ne yaptığı idi. Kişini kendisi hakkındaki görüşleri, kendisine yaklaşımı ve de hayatı algılayışı idi önemli olan. Bu bağlamda kişinin cehennemi kendisiydi, başkaları değil çünkü kişi hayat şartlarını seçemezdi belki ancak onunla ne yapabileceğini seçebilirdi. Beni bu blog yazısı yazmaya iten sorulardan biri olan "Başkaları insanın cenneti olabilir mi?" sorusuna geri dönersem eğer, günümüzde, insanın insana yaptığı kötülüğün ne yazık ki bir sınırı yok. Ancak, sevgi ve aşk kavramlarının hala varlığını yitirmediğini de unutmamak gerekir. Bu kavramlar doğrultusunda hayatı başka insanlar ile daha anlamlı olan, başka insanların varlığı ile mutlu olan insanların da var olduğu gerçeği yadsınamaz. Bu bağlamda, eğer cehennemi başkaları getirebiliyorsa, cenneti de başkaları getirebilirdi. Ancak, cennet başkalarıdır düşüncesi ne kadar kulağa mantıklı gelse de, bence yine cenneti getirecek kişinin kendisiydi. Hayat insanın oyun hamuruydu, nasıl ona cehennemi getirebiliyorsa, cenneti de getirebilirdi. En azından benim cennet tanımım bu düşünceyi beraberinde getiriyordu. Bütün bu düşüncelerin sonunda herkes için geçerli bir cennet veya cehennem kavramından söz etmeyi mantıklı bulmamakla birlikte ben cennetin veya cehennemin kişinin kendisi ve hayata bakışı ile ilgili bir durum olduğunu düşünüyorum. Bu bağlamda, hayat kişinin elindeki malzemedir, onu nasıl kullanacağı, onu cenneti mi cehennemi mi yapacağı kişiye kalmıştır, başkasına değil.