YAŞAMIMIZIN İZDÜŞÜMÜ: HAFIZAMIZ

Anılarımızı hafızamıza kaydetme ve hatırlayabilme özelliğimizin değerini hafife aldığımızı düşünürüm. Anılar ve hatırlayabilme özelliği bizim için hayati değere sahiptir bana göre. Çünkü neredeyse hayatımızın her gününde yeni birileriyle tanışırız ya da bizim düşünme şeklimizi değiştirecek yeni şeyler öğreniriz. Dilediğimiz anıyı unutma özelliğine sahip olduğumuzu düşünelim. Şimdi bazılarınız şöyle diyebilirsiniz: "Çoğumuzun istenmeyen anılarımızı unutmayı tercih etmesi o kadar da kötü bir yaklaşım değil." Bu fikir ben dahil çoğumuza cazip gelebilir fakat bence böyle bir şey istemeden önce sormamız gereken şu olmalı: " İlk başta unutmayı tercih etmeli miyiz ve tercih edersek bu bizim karakterimizi nasıl etkiler?" İyisiyle kötüsüyle yaşadığımız tüm anılar bizi biz yapmıyor mu? Eğer biz istenmeyen anıları cımbızla ayıklamaya kalkarsak inanıyorum ki karakterimizden çok şey eksilir. Çünkü bence kötü anılarımızın karakterimiz üzerinde oluşturduğu etki iyi anılarınkinden çok daha fazladır ve düşmeden insanların gerçek yüzünü tam olarak tanıyamayız ve kalkıp daha yükseğe tırmanma başarısını gösteremeyiz. Şimdi ise hatırlamamanın bizim için bir seçim değil de bir zorunluluk olduğunu, sadece seçtiğimiz anıları değil de hiçbirini hatırlayamadığımızı hayal edelim. Geçenlerde bir bilim dergisinde kedilerin uzun süre görmedikleri akrabalarını hatırlayamadıklarını okumuştum. Aynı durumun bizim için geçerli olduğunu düşünsenize! Hatırlayabilme yeteneğidir ki bizim diğer canlılarınkine kıyasla çok daha karmaşık toplum oluşturmamızı mümkün kılan. Bana göre medeniyet dediğimiz kavram insanların beraber yaşayabilme ve birbirlerini anlayıp hatırlayabilme özellikleri sayesinde kurulmuştur. İlerleme için sadece beraber yaşayabilme, birbirine uyum sağlayabilme yetmiyor bunun yanında beraber yaşayanların birbirinin isteklerini kavrayabilme ve bu istekleri göz önünde bulundurarak ortak bir karara varabilme özelliğini bulundurmaları gerekiyor bence. Şimdi bırakın bu istekler doğrultusunda karar alabilmeyi, bu istekleri bile hatırlayamadığımızı hayal edelim. Birbirimizle hala iletişim kurabilirdik, karşımızdakilerin isteklerini anlayabilirdik fakat aramızdaki iletişim asla amacına hizmet edemezdi. Memento filmindeki karakterimiz Leonard için durum biraz daha farklı. O, hayatının belli bir kısmına kadar her şeyi hatırlayabiliyor fakat kafasına aldığı darbe sonucu hayatının geri kalanında yeni anılar edinemiyor. Tüm yaşadıklarını bir ya da iki dakika içerisinde unutuyor. Unutmamak için ise kendine fotoğraflı kısa notlar hazırlıyor, eğer edindiği bilgi çok 1 Beril Alyüz önemliyse bu bilgiyi dövme yaptırarak bir daha kaybetmemek üzere not alıyor. Şimdi "Ne talihsiz bir adammış! Fakat hatırlayamaması yaşamını sürdürmesi için bir engel değil." diye düşünebiliriz. Bu tabii ki de doğru ancak Leonard'ın kazadan sonraki hayatı için bir yaşama amacı var ve bu amacı gerçekleştirene kadar durmamaya yemin etmiş. Amacı ise kendisini bu hale getiren ve eşine tecavüz edip onu öldüren adamdan intikam almak. Durumunun, amacına ulaşması yolunda büyük bir engel olduğunu anlamışsınızdır. Hatırlayamamanın seçim olmaktan çıkıp bir zorunluluk, sizin bir parçanız haline geldiğini hayal edip kendinizi Leonard'ın yerine koyun. Düşünün o gün sizi mutlu eden bir haber alıyorsunuz ama aslında bu sizin için önemli bile değil çünkü zaten hemen unutacaksınız. Aynı şekilde başınıza kötü bir şey geldi, biri size kötü bir şeyler söyledi, yine önemli değil. Durumunuzdan haberdar olanların sizi nasıl kullanabileceğini ama sizin hala bir şey hatırlayamayacağınızı hayal etmeye çalışın. Durumunuzun sizi kendi hareketleriniz ve davranışlarınız üzerinde bile ne kadar pasivize edebileceğini anlamışsınızdır. Bu durumda bırakın başkalarını ikna edebilmeyi kendi hareketlerimizin haklılığı ve doğruluğunu sorgulamaya başlarız bence. Sağlıklı bir şekilde işlerken bile insan hafızası yanıltıcı olabilirken Leonard'ın durumuyla hafızası onu kendisini kullanmak isteyenlere karşı korunmasız bırakıyor malesef. Bana sorarsanız hafıza, insanoğluna verilen en büyük hediyelerden bir tanesi, üstüne üstlük bilgiye sahip olmanın güçlü olmak ile aynı anlama geldiği çağımızda önemi daha da belirginleşiyor. Önemli olan bize yararlı bir şey katabileceklere hafızamızda yer vermek ve diğer insanlara hafızalarında tutabilmeleri için yararlı şeyler sağlayabilmek. Bahsettiklerimin sizin hafızanızda yer edinebilmesi dileğiyle sevgili dostlarım.