Versem mi Vermesem mi?

Dilenciler... Sokağa çıktığımız her gün genellikle görüyoruz onları. Çoğu zaman da görmezden geliyor, onlara bakmamaya çalışıyoruz. Belki de elimden bir şey gelmez diye düşünerek kendimizi rahatlatmaya çalışıyoruz. Aslıcan Kalfa Topateş'in yazdığı Dilenciler / Türkiye'de Yoksulluk ve Dilenme Kültürü adlı kitapta da her gün gördüğümüz dilenciler nesnel bir biçimde inceleniyor. Bu kitap dilenciler hakkında bilmediğim birçok şeyi öğrenmeme vesile oldu. Bu öğretilerin yanında da dilenciler hakkında daha çok düşünmemi sağladı. Sokakta yürürken karşıma çıkıyor dilenciler. Elinde bir poşet peçeteyle "Abi bir peçete alır mısın?" diyen daha beş yaşındaki çocuklar, yeraltı treninin çıkışında veya bir sokak köşesinde oturup küçük şeyler satmaya çalışan yaşlı amcalar teyzeler, tren garının girişinde "Kardeşim vallaha dilenci değilim, yol parası topluyorum." diyenler... Bu liste uzar gider. Dilenciliğin birçok türü var ama çoğu zaman bende benzer duygular oluşturuyorlar. Kendimi kötü hissediyorum onları görünce. Onları dilenecek kadar fakir yapan bu sisteme karşı bir nefret duyuyorum. Onlara karşı daha ayrıcalıklı olduğum için de biraz kendimden utanıyorum. Kitabı okuyana kadar dilencileri görmezden gelmeye çalışmamın bu utançtan kaynaklandığını düşünüyordum fakat yazara göre bu durum farklı bir sebepten kaynaklanıyor. Yazar "Yoldan geçenlerin dilencilerle karşılaştıklarında hızlı davranmaları ya da sadaka verirken dilencilerin yüzüne bakmamaları gibi davranışlar, anormal olandan kaçınma, sakınma ve kurtulma isteğinin dışavurumudur." (s. 17) diyor. Yani, dilencileri görmezden gelmeye çalışmamız ya da onlara yardım edeceğimizde onlardan kaçmaya çalışmamızın sebebi aslında bu durumun bize anormal gelmesi. Aslında düşününce mantıklı geliyor. Günlük hayatımızda bizden para dilenen insanlarla çok karşılaşmıyoruz ve bu durum bize anormal geliyor. Bu görmezden gelme durumuyla sadece dilencileri gördüğümde karşılaşmıyorum. Günlük hayatta tanımadığım birisinin utanılacak bir davranışta bulunduğunu gördüğümde de genelde görmezden gelmeye çalışıyorum. Bu durumdan farklı olarak bir dilenciyle karşılaştığımda görmezden gelmeye çalışmanın ardından bir kararsızlık yaşıyorum. Yardım etmeli miyim, etmemeli miyim? Dilenen birisini gördüğümde kafamda bir tartışma geçiyor. Bir taraf "Yardım etmelisin, parası olsaydı o da bu havada dilenmezdi." derken, diğer taraf "Yardım etmen bir şey değiştirmeyecek, o dilenmeye devam edecek, hem zaten o senden daha zengin." diyor. Bu tartışma öyle yoğun oluyor ki çoğu zaman dilencinin orda olduğunu unutup ondan uzaklaşmış oluyorum. Bu tartışmada çoğu zaman kazanan taraf olmuyor benim için. Dilenen insanlar hakkında fazla bilgim olmadığı için onların gerçekten yardıma ihtiyacı olup olmadığına karar vermek zor. Haberlerde görüyoruz, zabıtalar insanları kandırarak dilenenleri yakaladıklarında, dilencilerin üstlerinden çokça para çıkıyor. Bu durum onların gerçekten fakir olmadıklarını, çalışmak istemedikleri için dilendiklerini düşünmeme sebep oluyor. Yardım etmesem dilencinin gerçekten ihtiyaç sahibi birisi olduğu düşüncesi, yardım edince de aslında ihtiyaç sahibi olmadığı ve her gün benim gibi birçok insanı kandırdığı düşüncesi beni rahatsız ediyor. Ettiğim bu küçük yardımın benim için çok önemli olmadığı düşüncesi ve manevi duygularla kafamdaki bu karmaşayı dindirebiliyorum. Fakat bu durum onlar için bir çözüm olmuyor. Onlar bir işte çalışmaz ve topluma karışamazlarsa yıllar boyunca belki de hayatları boyunca dilenmeye devam edecekler. Hem dilenenleri hem de insanları bu zor durumdan kurtarmak için dilencilere istihdam sağlanmalı. Bu duruma devlet büyükleri ve toplumda ekonomik düzeyi üst seviyede olan insanlar el atmalı. Çünkü bizim dilencilere yardım etmemiz onları dilencilikten kurtaramaz. Onlara devamlı çalışabilecekleri, getirisi yeterli olacak bir iş gerekiyor. Belki de bu sayede bu soruna bir çözüm bulabilir, hem dilencilere hem de insanlara yardım edebiliriz.