Var Mı Bana Yan Bakan

En son ne zaman hiç tanımadığınız biriyle sohbet ettiğinizi hatırlıyor musunuz? Pantolonuyla gömleğini yakıştıramamış bir gündelikçiye hal hatır soruşunuz ya da şık giyimli bir aristokrattan işittiğiniz nasihatler belleğinizde yer ediniyor mu? Hayır dediğinizi oturduğum yerden -belki de ön yargımın etkisiyle- duyuyor gibiyim. Çünkü birçoğumuz çağın koşuşturmacasına ve bencilleştiren dinamiğine ayak uydurduk. Artık her yeni monoton günde evle iş arasında mekik dokuyup boş zamanlarımızda da akıllı aletlerimizi kurcalıyoruz. Geceleri televizyon karşısında sızıyor; iletişim kurmak, yardımlaşmak, bir şeyler paylaşmak gibi kaybettiğimiz niteliklerimizi sosyal medya sanallarında arıyoruz. Peki, insanlarla muhabbet etmeyişimiz ürkekliğimizden mi kaynaklanıyor yoksa kendimize duyduğumuz narsist hayranlığımız mı bizi karşılıklı konuşmaktan alıkoyuyor? Yaşadıklarımızı anlatmaya değer mi görmüyoruz yoksa karşımızdakiler bizi dinleyecek kadar düşünceli, anlayacak kadar endişeli değiller mi? Veya çok merak ediyorlarsa duygu durumumuzu tivitlerimizden, nerede olduğumuzu yer bildirimlerimizden mi öğrensinler? Bana kalırsa bu minvaldeki hiçbir neden haklılık payı taşımıyor çünkü sohbet mutlaka karşılamamız gereken, en temel ihtiyaçlarımızdan birisi. Bu yüzden bazılarımız on aylıkken başlar konuşmaya bazılarımız üç yaşındayken ancak hepimiz bir şekilde -herhalde işimize yarayacağını düşündüğümüzden- üç beş kelam etmeyi öğreniriz. Bazen sevinçlerimizden bahseder, bazen dertlerimizden dem vururuz. Kelimelerimiz bazen kendimizi ifade etmek için dökülür, bazen de birer yardım çağrısı olur cümlelerimiz. Bu nedenle insanlardan kaçıp kendi kör karanlığımıza sıkışıp kaldığımızda birçok insani yetimiz kısıtlanır, empati yapamaz hale gelir hatta birbirimize düşmanlaşırız: "Ankara Yenimahalle'de karşılıklı binalarda oturan komşuların gece yarısı 'ne bakıyorsun' tartışması silahlı kavgaya dönüştü. Yaralanan S. Ş ve P. Ş'nin durumu ağır."1 (Sabah, 6 Haziran 2016) Ortaya da buna benzer yan baktın kavgası adlı vahşet sektörünün ürünleri çıkar. Hal böyleyken kendimizi insanlardan soyutlayışımızı anlamlandırmak bir hayli zorlaşıyor benim için. Zira sohbetin ihyası benliğin ihyasına denk düşüyor. Benliğimizin değerine muhabbet ettikçe vakıf oluyor, bugünün küreselleşmiş dünyasında asıl hacmimizin ne kadar yer tuttuğunu karşımızdakilere bakarak fark ediyoruz. İslamiyet'te bir hadis-i şerifin öncülük ettiği "İnsan insanın aynasıdır" anlayışı ve Budizm'deki simetri felsefesi de bu hipotezimi doğrulayacak dini idelerden sadece birkaçı. İç dünyamızın kapılarını insanlara açıp ruhumuzun sesini onlara dinlettiğimizde, başkaları tarafından özümsendiğimizde gerçek biz oluyoruz. Övülmeyi ve takdir edilmeyi sevişimiz ve onaylanma anlarımızda ruhumuz okşanıyormuşçasına hafifleyip mutlu olmamız da bu yüzdendir. En önemlisi de etrafımızdakiler tarafından anlaşıldığımızda iç dünyamıza hapsettiğimiz saldırganlık ve hırslarımıza bir kat daha pranga vurmuş oluyor kendimizi ehlileştiriyoruz. Huzur ve mutluluk gibi bizimle olmasından memnun olduğumuz duygular da kendiliğinden yanı başımızda bitiveriyor. Naçizane fikrim kişisel huzurun yanında toplumsal huzur da ikili ve çoklu muhabbetlerimizle elde edilecektir. Çünkü sohbet ederken muhataplarımızın da bize benzediğini, onların da bizim gibi dinlemeye değer hüzünlerinin, sevinçlerinin ve yaşanmışlıklarının olduğunu fark ederiz. Nefsimizin bize direttiği şerlerden uzak durur ve onu doğru yörüngeye oturtma şansı buluruz. Hayata ve insanlığa yönlendirdiğimiz anlamsız öfkemiz ortadan kaybolur. Böylece insanlara karşı hoşgörülü olup herhangi bir husumet anında acil çıkış kolu olarak empatiye başvururuz. Bu sayede ne 'yan baktın' kavgası sektörü kalır ne de ağı yaralı S. Ş ve P. Ş. Bu arada yazı bitmeden sorayım: Var mı bana yan bakan? Varsa gelsin bir kahvemi içsin. 1 Paşa Alyurt, "Başkentte 'Yan Baktın' Kavgası", Sabah, 6 Haziran 2016, Web 6 Aralık 2016.