ÇOCUKLAR KADAR MASUM OLMAK

Ne zaman haberleri açsak bunca kan, vahşet, katliam ve savaş karşısında içimiz daralıyor. İnsanlar birbirini öldürüyor. İnsanlar birbirine kin besliyor. İnsanlar bunca nefreti kalplerine nasıl sığdırıyor? Şaşırıyorum. Bazen genç oğlanlar öyle çok yer ya, iki üç yetişkini doyuracak yemeği tek başlarına mideye indirirler. Sofradaki diğer kişiler hayret içinde kalır. Yaşlı bir teyze, ''Genç o daha, sindirir, yakar.'' der. İşte bende de sofradaki diğer kişilerinkine benzer bir hayret duygusu oluşuyor. Bir insan yüreğinde ne kadar çok kin ve nefret barındırabilir? Mide gibi sanırım yürekleri, aldıkça şişiyor! Şiştikçe de patlıyor ancak patladığında artık çok geç oluyor. İnsanlıkta açtıkları tahribat zor geçiyor. Biri geçene kadar da onlarcası gelmiş oluyor zaten. Sormak istiyorum ''nefret ediciler''e, geceleri başlarını yastığa koyduklarında göğüs kafeslerinde bir ağırlık olmuyor mu? ''Ah, of'' diyerek nefes almakta güçlük çekmiyorlar mı? Başka bir hayat mümkündü oysa onlar için de. Benliklerini 7/24 fena duygularla törpülemek yerine hayatın tadını çıkarabilirlerdi. Aslında en çok onlar kaybediyor, acıyorum ben nefret edenlere. Ziyan olmuş ömürler görüyorum onlara baktığımda. Hepimiz sık sık bir yerlere dalmışızdır. Kah uzağa kah yakına... Pek mümkün olmadığını bilsem de, bir kereliğine, en azından elinizden geldiğince hiçbir yere dalmayı deneyin ve kendinize yukarıdan bir bakın. Bir nevi, Husserl'ın yöntemiyle kendinizi paranteze alın. Sanırım bunu gerçek anlamda başarabilmek için çok farklı bir mental seviyede biri olmak gerekir ancak bizim amatör deneyimimiz bile çok ilginç değil mi? Bir kere de tıpkı o duygudan esinlenerek dünyayı unutalım ve yeni bir dünya hayal edelim. Savaştan, kandan, katliamdan arınmış, barışın hakim olduğu bir dünya. Kulağa ne de hoş geliyor, hayal etmesi ne büyük zevk. Sonra kafamızı çeviriyoruz, etrafımızda hayatımızın içinde olan nesnelerin hepsi yerli yerinde, her şey aynen devam ediyor. Filmlerde bile masum bir insana inanılmaz işkenceler edilince aklım almıyor. Bunu nasıl yapabilirler? Çoğumuzun izlemeye dayanamadığı şeyleri bazıları nasıl oluyor da büyük bir zevk, müthiş bir soğukkanlılık ve sıfır pişmanlıkla yapabiliyor? Nasılın yanında diğer bir soru da niçin olmalı. Niçin, hakikaten merak içindeyim? Ben bunları söylerken burada ''vicdanlılık'' taslama amacında değilim, kanatsız bir melek olmak gibi bir iddiam da yok. Benim bahsettiğim şeyin yalnızca vicdanla ilgili olduğu kanısında değilim. Bu ayrıca akılla da ilgilidir. Çünkü bütün nefret edenler ''Niçin?'' sorusu karşısında bocalar. Verdikleri yanıtlar akılla bağdaşmaz. Bütün hayatımız yarar-zarar çatışması üzerine kuruludur. Bu ne kötü ne de bencilce bir şeydir. Bu gerçekliktir. ''Nefretediciler''in eylemlerinin başkalarına zarar verdiği aşikar, peki kendilerine ne yararı var ki? Hiç... Çok sık söylenir: ''Dünyayı çocuklar yönetse...'', çünkü çocuklar masumdur, kalpleri kin ve nefretle şişmemiştir, sevgi ve merhametle ışıldar. Pan'ın Labirenti adlı film bir çocuğun savaş karşısındaki hayretini ve anlamlandıramayışını gözler önüne seriyor. Ofelia, ''niçin'' sorusunu soruyor. Onun duymaya dayanamadığı şeyleri birilerinin büyük bir zevk, müthiş bir soğukkanlılık ve sıfır pişmanlıkla yapabilmesini aklı almıyor. Çareyi kaçmakta arıyor. Bedensel olarak kaçması mümkün olmadığı için de zihinsel olarak kaçıyor. Aynı türün bireyleri arasında nasıl böyle büyük uçurumlar olabiliyor? Bazı insanların nasıl bu kadar iyi olduğunu aklım almıyor, bazı insanlarınsa nasıl bu kadar kötü olduklarını idrak edemiyorum. Bir insanı iyi ya da kötü olmaya sürükleyen nedir? Bu istençli bir seçim midir yoksa koşullar mı bizi iyiliğe veya kötülüğe yönlendirir? Peki ya biyolojik etmenler? Bir insanın beyninin yapısı gereği merhamete veya bencilliğe, saldırganlığa ya da barışçıllığa daha eğilimli olabileceği birçok bilim insanı tarafından savunulan bir iddia. Bu durumda kötülerin cezalandırılması bir yana, onların toplumla ''suçlu, vicdansız, merhametsiz'' şeklinde yaftalanması ne kadar doğru olur? İnsanın iyiliği ya da kötülüğü iradi bir seçim olsun ya da olmasın, biz dünyayı yakın gelecekte değiştirmeye kadir miyiz? Hiç sanmıyorum. Dünyayı değiştiremesek bile kendimizi değiştirebiliriz. Kendimiz değiştiğinde ise dünya artık bizim için değişmiştir. Bunun farkındalığıyla, her şeye rağmen çocuk masumiyetinin dünyaya egemen olacağı günlerin habercisi olmalıyız. O barışçıl günlerin çığırtkanlığını yapmalıyız. Beceremesek de, bu yolda yalpalasak da en azından amacımız ve yüreğimizdeki gaye bu olmalı. Serdar Akçay