PİYON

Nurullah Ataç, Doğru ile Yalan adlı denemesinde insanların bazı yalanları sır gibi saklamayı kendilerine hak görmelerinden bahseder. Bazı yalanlar bazı ellerde ''kutsal'' yalanlar oluverir. Oysa Nurullah Ataç gibi ben de yalanın kutsalının olmadığını, olamayacağını düşünüyorum. ''Bir şeyin yalan olduğunu anladık mı kutsallığına inanmıyoruz demektir; bunun için 'kutsal yalan' sözü bir şeyin hem köşeli hem de yuvarlak, hem katı hem de biçimsiz olduğunu söylemek gibi bir saçmadır.'' Doğruların ve yalanların hangi tarafta durduğu onların asıl kimliklerini değiştirmez. Yani bir yalan her zaman yalandır ve başkalarının ''iyiliği'' için gizlenmiş olması onun bir yalan olduğu gerçeğini değiştiremez. Peki, bu yalanlar nasıl ''kutsal yalan'' halini alıyor? Toplum içindeki yerimi düşünüyorum. Yönetmekle yönetilmek arasındaki farkı... Bu gücün kaynağı ne? Para mı? Nüfuzlu bir aile mi? Doğuştan gelen bir yetenek mi? Bunların insana birtakım avantajlar getirdiği açık, fakat mutlak gücün sahibi, bana göre, gerçeklerin sahibidir. Yani bir insanın yönetme gücü gerçekleri bilmesinden gelir ya da gerçekleri bilen insanlar yönetme gücünü kazanır. Güçlendikçe otorite olur, otoriteleri arttıkça da başkaları adına karar vermeye başlarlar. Hangi gerçeklerin gerekli hangilerinin gereksiz olduğunu onlar belirler. Bize ulaşan bilgiyi denetleyip çarpıtıp yeniden şekillendirerek farklı bir gerçeklik algısı oluştururlar. ''Birtakım doğruların gizlenmesi gerektiğini ileri sürmek eski kibarlık, asillik (aristocratie) -aristokrat- düşüncenin bir kalıntısıdır. Bir yanda büyükler, kibarlar, damarlarında mavi kan akanlar var, onlar doğruları bilirler, onların bilmesinden bir kötülük gelmez; ama küçüklere, kibar olmayanlara, kölelere sakın açmayın!'' Bu nedenle televizyonda haberleri izlediğimde veya gazetede bir köşe yazısı okuduğumda orada anlatılanın gerçekler değil de bizi yöneten insanların görmemizi istediği ''alternatif'' Gözde Uğur gerçekler olup olmadığını düşünüyorum. Dünyayı, ülkemizi, içinde bulunduğumuz koşulları aslında hiçbir zaman oldukları gibi göremediğimizden şüpheleniyorum. Bütün o insanların gerçekleri bildiğinden fakat bize sadece ''uygun'' gördüklerini gösterdiklerinden... Belki de hiçbir zaman gerçekleşmemiş olayları tartışıyoruz, aslında gerçekten kim olduğunu bilmediğimiz insanları seviyoruz veya onlardan nefret ediyoruz. Bir kanalda mağdur olarak gösterilen bir kişi başka bir kanalda cani olabiliyor. Bazı insanların çözüm olarak önümüze sunduğunu diğerleri problemin asıl kaynağı ilan edebiliyor. Peki, hangisi gerçek? Belki hepsi gerçek, belki hiçbirisi değil. Asıl sorulması gereken, belki de, hangisinin gerçek olduğu değil de bizim gerçekleri olduğu gibi duymaya hazır olup olmadığımızdır. Çünkü duyduğumuz gerçekler bizi hareket etmeye, düzenimizi değiştirmeye zorlayabilir. Örneğin, desteklediğimiz bir siyasetçinin söylediklerinin yalan olduğunu, kendi hırsları ve kazancı için prensiplerimize aykırı durumlar içine girdiğini öğrenseydik onu desteklemeyi bırakır mıydık? Bize gösterilen ''pembe'' dünyanın aslında o kadar da pembe olmadığını ve bunun bizim suçumuz olduğunu; sistemin güç, gösteriş ve rengarenk kaplamalarla dolu yolunun sonunun bir uçurum olduğunu bilseydik düzenimizi değiştirir miydik? Sürekli yarıştığımız bu hayatın bir kazananı olmadığını bilsek yarıştan çekilir miydik? Gerçekten kimlerin ezilen kimlerin ezen olduğunu bilseydik tarafımızı gözden geçirmez miydik? Gerçekten de bütün bunları bilmiyor muyuz? Yoksa görmek mi istemiyoruz? Yani, belki de yöneticilerden daha çok gerçeklerin gizlenmesini isteyen bizleriz, onlar da ''kötü polisi'' oynayıp suçu üzerlerine alıp işimizi kolaylaştırıyorlar. Oysa biz bu işte birlikteyiz ve bir bakıma suç ortaklarıyız. Peki, sözde mağdur bizler gerçeklerden neden kaçıyoruz? Çünkü gerçekler bizi özgürleştirecek. Özgürleştiğimizde sorumluluk almamız, bazı kararlar vermemiz ve bu kararların sonuçlarını üstlenmemiz gerekecek. Yani tam anlamıyla ''birey'' olmamıza neden olacak. Ama biz kendimizi bir birey olarak tanımlamaktan çekiniyoruz. Bizim Gözde Uğur adımıza başkalarının, kendimizden büyük gördüğümüz başka otoritelerin bizi tanımlamalarına müsaade ediyoruz, onların kalıplarına ayak uydurmak istiyoruz. Bu konforlu yalan kolayımıza geliyor çünkü. Birilerinin ''bizden'' olması ya da bizim ''onlardan'' olmamız yani çok fazla ortak noktası olan bir bütünün parçası olmak hoşumuza gidiyor, güvende hissettiriyor. Sonuç olarak da onların hatalarını, eksiklerini görmekte zorluk çekiyoruz. Hayat görüşümüz bir şeyle ters düştüğünde, hayat görüşümüzü değil onların itelediği gerçeği kabul ediyoruz. Aynı şeyi ''karşı'' taraftan biri yaptığında kıyametler kopartacak bir olay bizim tarafımızda '' O kadar da olur canım.''lara dönüşüveriyor. Ben, mesela, oy verdiği partiyle ilgili ne görmüş olursa olsun partisini değiştirecek pek fazla insan tanımıyorum. Hatta değil parti, tuttuğu takımı değiştirebilen bile zor bulunur. Bu durumda da haliyle, bu partilerin, takımların, ırkların, cinsiyetlerin veya her neyin arkasına sığınıyorsak işte onun yalanının bekçisi haline geliyoruz. Bu yalanların ''kutsal'' olduğuna inanıyoruz. Bazı gerçeklerin saklanmasının herkes için daha iyi olduğuna karar verip tutarlılığımızla övünüyoruz. Biz şimdi her şeyin mübah olduğu bu savaşta üstüne düşeni yapan bir asker miyiz, yoksa kendi bireyselliğini ilan edemediği için nefret ettiği şeye dönüşen bir piyon mu? Gözde Uğur