İNTİHARA SÜRÜKLEYEN FOTOĞRAF

Fotoğraf sanatıyla ilgilenen biri olarak bugüne kadar ölümsüzleştirmediğim tek bir an bile olduğunu sanmıyorum. Her bir kareden yeni bir şeyler öğrenmek, her fotoğrafta anı yakalamanın verdiği zevki hissetmek ve dünyaya yeni bir pencereden bakmak için fotoğraf biçilmiş bir kaftandır adeta. Anı ölümsüzleştirmenin evrendeki en mükemmel duygu olduğunu düşünürdüm ta ki ünlü bir fotoğrafçının ölümsüzleştirdiği bir an yüzünden kendini öldürdüğünü öğrenene kadar. İnsanlık tarihinin hemen hemen en dehşet verici fotoğrafı olarak sayılabilir aslında. Yoksa kaybolan insanlık tarihinin mi demeli? Yaklaşık yirmi yıl önce Sudan'da çekilmiş bir fotoğrafın tüm dünyada yankı uyandırması ve fotoğrafı çeken kişiyi intihara sürüklemesinin nedeni neydi acaba? Sözünü ettiğim kişi Güney Afrikalı bir fotoğrafçı: Kevin Carter. Bu fotoğraf sayesinde Pulitzer Ödülü'nün de sahibi olmaya hak kazandığını söylemeden geçemeyeceğim. Yıllardır Afrika'da açlığın simgesi olarak bilinen bu fotoğraf, hayatımda hiç görmediğim kadar büyük bir vahşetin fotoğrafı. Yardım kampındaki yemek çadırına varabilmek için yerde sürünerek yürümeye çalışan küçücük bir kız çocuğu ve hemen yanı başında onun öleceği anı bekleyen bir akbaba... Ve tam o sırada deklanşöre basıp bu anı ölümsüzleştiren fakat hiçbir yardımda bulunmayarak oradan uzaklaşan bir fotoğrafçı... Kevin Carter... Bir insanın, bir çocuğun ölümüne izin vererek Pulitzer Ödülü'nü kazanmasına ne demeli peki? Neyin ödülü? "Ne kadar da güzel sömürüyoruz, haydi biraz daha kapitalizm!" ödülü müydü? Ödül sayesinde fotoğraf tüm dünyaya yayıldıktan sonra kim bu vahşi manzarayı, bu açlığı, sefilliği, yoksulluğu sona erdirmek için çabaladı? Kim elindeki tüm olanakları kullanıp onlara yardım etme girişimde bulundu? Peki bu durumda tek suçlu Carter mı? Hayır, tabii ki değil. Çünkü bu fotoğraf sadece gördüğümüz için bizi acıtıyor, incitiyor. Oturduğumuz koltuklardan eleştiriyoruz ve kınıyoruz ancak kimse başkaldırmıyor bu sömürüye, bu sisteme, bu düzensiz "düzen"e. Bu fotoğrafın binlercesi yaşanıyor her gün dünya üzerinde. Herkes biliyor ama kimse hiçbir şey yapmıyor. Bir yanda inanılmaz bir zenginlik diğer yanda ise ölümcül bir yoksulluk üreten kapitalizmin kölesi oluyor gün geçtikçe insanlık.. Yok olmuş insanlık... Geri kalmış ülkelerde açlıktan ölmek üzere olan insanların gözlerindeki acı, gelişmiş ülkelerin sefalet simgeleri aslında, bir "Ne zaman bitecek bu sömürü?" sorusu. Kapitalizmin yakıp yıktığı binlerce yaşam, bu korkunç sömürü düzeni ne zaman son bulacak? İşte tüm bu düşünceler arasında Carter da kaybolup gitmiş ve o anı ölümsüzleştirip bir çocuğun ölümüne izin verdiği o "an" yüzünden kendisini suçlamıştır. Pulitzer Ödülü'nü kazandıktan sonra fotoğraf üzerinden milyonlar kazanan fotoğrafçı her kesimden, her toplumdan, her ülkeden gelen binlerce eleştiri mektubuna dayanamayarak yaşamına son verme kararı almış ve vicdanıyla bu şekilde hesaplaşmış olduğunu düşünmüştür. Bir fotoğrafçı gözünden bakarak söylemeliyim ki; o fotoğrafı çektikten sonra arkamı dönüp asla gidemezdim. Eğer fotoğrafı çekip hiçbir şey yapmadan gitseydim bile, kafamın içinde binlerce yoksul çocuğun haykırışları yankılanırdı. Her ne yaparsam yapayım, buna bir son veremezdim ve sonum aynı Carter gibi depresyona girip intihar etmek olurdu. Ama zaten daha önce de dediğim gibi o fotoğrafı çektikten sonra arkamı dönüp asla gidemezdim. Hatta belki de ben o anda kapıldığım dehşet karşısında fotoğraf bile çekemezdim, koşup her bir çocuğa, yaşlıya, erkeğe, kadına, kısacası insana yardım etmeyi görev bilirdim kendime. Bir röportajında "Ben yardım görevlisi değil, sadece fotoğrafçıyım." diyen Carter'a karşılık "Ben sadece fotoğrafçı değil, aynı zamanda insanım.".