MEKANINA HOŞ GELDİN

İnsanın içinde bulunduğu mekanı ve hali anlamaya çok kafa yorduğumu söyleyebilirim. Bu sorgularım her zaman bir uçurumda bitti. Böyle olduğu zaman kendime "Belki ufkum bu kadardır." ya da "Bunun ilerisini görebilmek için yeterli bilgiye sahip değilim." der ve geçer giderdim. Ancak bu kitabı okuduktan sonra uçurumun diğer ucuna köprüler oluştu ve kesip attığım bu düşünceleri öteye taşıma şansım oldu. Kitap bende bu işe yaradı işte: Artık mekanların da kısmen canlı olduğuna ve insanlar gibi anılar taşıyabileceğine inanmıştım. Babamın işi sebebiyle tayin çıkması olayının, yani iş sebebiyle başka bir yere taşınmak zorunda kalmak, etkisi hep üzerimde oldu. Çevremdeki arkadaşlarımı sinema filmlerine benzetirim bu konuda. Tayin işlerini ayarlayan kurum bir bakıma sinema salonu yönetinimi gibiydi, arkadaşlarım da vizyonda ne kadar kalacağına yönetim tarafından karar verilen filmlerdi. Bildiğimiz gibi kaliteli filmlerin vizyonda kalması kalitesiyle alakalı olamayabiliyor ve kaliteli filmler çok kısa sürede gösterimden kaldırılıyordu. Böyle bir ortamda yaşarken arkadaşlarımın hepsinin aynı zamanda tayini çıktığı zamanlar oldu ve ben o zamanlarda beraber gezip tozduğumuz yerlerde dakikalarca oturdum ve o mekanlara dışardan baktım. Fark ettim ki anıların barındığı bir yere yeterince uzun süre bakınca insan kendi gözlerini kısa süreliğine bile olsa kandırabiliyor. Bunu ilk fark ettiğim anlardan itibaren sorguladım: Acaba anıların canı olabilir miydi? Belki de virüsler gibi sadece uygun şartlar altında canlı oluyor ve şartlar uygun değilse uyku konumuna giriyorlardı. Kablosuz internet gibi de düşünülebilir aslında bu düşüncem. Anıların çevrimiçi ve erişilebilir olması için yeterli mesafede bulunmam gerekliydi belki de. Bunla ilgili şüphelerim olsa bile aksinin doğru olmadığına emindim. Anılar mekana ya da anının gerçekleştiği işe bağlıydı. Aksi olsaydı bir futbol maçı izlerken, anımsatacak bazı görüntü ya da sesler olmadığı sürece, aklımıza tavuklu pilav yaparken kullanılması gereken tuz ve su oranı gelirdi ya da ilkokul ziyaretine gidildiğinde aklımıza anne tarafından dedemizin diğer dedemizi ne kadar sevdiği gelirdi. Bunlar ne kadar uçuk gözükse de eğer anılar mekandan ya da faaliyetten bağımsız olsaydı illaki aklımıza bunlar da gelirdi. Kitapta ise bahsedilen nokta bu olayın da ötesinde. Kitapta insanın bu anılar yüzünden, yanlış anlayarak, kendini bir mekana ait hissetmesinden bahsediliyor. İşte bu konuda yazarın, mekanların insana hissettirdiği duyguyu kabul görerek konuya girmesi beni yanlış düşünmediğime inandırdı. Evet, anılar canlıydı ama kaynağı neydi? Kitap mekanların anılardan dolayı canlı olmasının sebebinin insanın orada kendinden parça bırakması olduğunu söylüyor. Önceden bulunduğumuz ama bir daha da gitmek istemediğimiz mekanların sebebini düşününce aklıma gelen ilk şey oradaki kötü anılarımız. Kötü anılarımız ise oradaki kötü halimiz. Yani o anı orada yaşayan biz oraya ruhumuzdan kötü izler bırakırız ve oraya bir daha gittiğimizde ruhumuz bıraktığı bu izi tanır ve bizi oradan uzaklaştırmak için kötü hisler uyandırır. Ancak bu kötü izlerin suçunu sadece mekana ve yaşananlara atamayız. Çünkü bunların temelinde o anki biz varız. Tüm bunları ele aldığımızda ortaya mekanın aslında biz olduğu çıkar. Bizden bir parça ile parçanın bütünü aynı özelliği gösterir ancak bir farkla, küçük parça tam özelliğini gösterebilmek için büyük parçaya ihtiyaç duyar. Başta bahsettiğim köprülerden karşıya geçtiğim zaman ise bu sonuca vardım: Hatıralar ve hisler ancak insanın içinde oluşabilir ve mekanlar "biz" iken, hatıralarımız ve hislerimizin mekanlarla birlikte ortaya çıkması gayet doğal. Mekanlar insanlardan parça barındırdığı sürece insanların değişik mekanlarda çeşit çeşit duygular hissetmesi doğal. Hatta insanların mekanları suçlaması ve küsmesi de gayet doğal. Ancak buradaki doğru hareket ise kitapta da bahsedildiği gibi o an orada bulunmanın insanın kendi seçimi olduğu ve orada kalacak şeyin kendi parçası, kendi ruhundan bir iz olacağının farkında davranmasıdır.