ŞADİYE ŞEYDA İNCE

Sesin Cinayeti Blog yazısı yazmak amacıyla kitap listesi arasında gezinirken her öğrenci gibi kitapların isimlerini okuyup ilgimizi çekenleri internette aratıyoruz. Fakat ardından yaptığımız şey ise üniversitemiz kütüphanesinde aratmak. İsmini görür görmez bunun hakkında yazmalıyım dedim kendime, Anne Carson'dan Sesin Cinsiyeti idi bu. Yazar antik dönemlerden başlayarak ses ve cinsiyet hakkındaki önyargılarımızı ve etkilerini anlatmış. Kitabı kütüphaneden aldıktan sonra teslim tarihine bakmak amacıyla siteye girdiğimde isimlerin birbirini küçük bir nüansla tutmadığını fark etmemiş olduğumu gördüm. Yukarıdaki ekran görüntüsünde olduğu gibi kitabın adı "Sesin Cinayeti" olarak yazılmıştı. Ayrıca gidip düzeltmelerini söylesem mi söylemesem mi bilemedim. Cinayet ve cinsiyet... Bugün ne kadar da birbirleriyle bağlantılılar, artık ayırt edemiyoruz bile. Öyle değil mi? Açıkça söylemem gerekirse burada kadın cinayetlerinden, aile içi/dışı kadına yönelik erkek şiddetinden bahsetmek istemiyorum. Görmezden duymazdan gelmek değil de artık içim almıyor. İstediğim şey kadınların sesleri bir cinayete kurban gitmeden önce duyulması, korkunç istatistiklerimizin artık ciddi bir biçimde önüne geçilmeye çalışılması lazım. İki hafta önce üniversitemizde düzenlenen İş'te Kadın adında bir panele katıldım. Bu etkinlikteki konuşmacılarından biri ise Aylin Nazlıaka idi. Kendisi meclise çok defa bu şiddet olaylarının araştırılması ve verilerin, istatistiklerin toplanıp halka ve meclise sunulması amacıyla önerge vermesine rağmen bakanlığın herhangi bir geri dönüş yapmadığını söylemişti. İnternetten baktığımda ise çeşitli platformların, kadın örgütlerinin, kadın odaklı sivil toplum kuruluşlarının istatistikleri var. Resmi kurumların istatistik verileri bundan birkaç sene ya da daha eski yıllara ait veriler. Tabii, artık bu olaylara karşı hassasiyetin arttığı şu günlerde illaki devletin ilgili kurumları bu konuda çalışıyorlardır, yaptırımların uygun görülmesi ve uygulanmasını sağlıyorlardır. Fakat bir şeyler hala değişmemiş gibi. Sorun şimdiye kadar farklı kalıplara giren ama temelde değişemeyen kadına bakış açısında. Kadın sürekli bir şekilde susturulmaya çalışılıyor. Bugün demokratik toplumlarda kadın ve erkeğin kamuda ve sosyal alanda konuşma özgürlüğü ve eşitliğine sahip olsa da, yasalar aracılığıyla doğrudan susturulmaya çalışılmasa da çok dinlenilmek istenmiyor. Geleneksel yapı ya da ataerkil düzenin gelenekler aracılığıyla bunu dayatması sağlıklı iletişimi engelliyor. Zamanla iletişimden de yoksun kalıyoruz. Geçmişte, antik Yunan şehirlerinde demokrasinin uygulandığını söylesek de aslında Atina demokrasisi veya Klasik demokraside sadece erkeklerin söz sahibi olduğunu bilmek gerek ki bu ataerkil düşünce toplumu, gelenekleri ve etik yapıyı düzenlemişlerdir. Anne Carson'un kitabında da belirttiği gibi, Freud'un açıklamasıyla, o dönemde bu çifte standart "Düşünen bir adamın kendisi yasa koyucusu ve günah çıkarıcısıdır ve kendi beraatini kendisi temin eder ama kadın... kendi içinde etik ölçütü barındırmaz. Sadece ahlakın sınırları içindeyken eyleyebilir ve toplumun uygun olarak belirlediği şeyleri takip eder(1)." düşüncesiyle sağlanmıştır. Carson, cinsiyet hakkındaki varsayımlarımızın sesleri duymamızda etkisini, özellikle arkaik ve klasik dönemde kadın sesinin niteliğinden dolayı geleneksel yapılarla kamusal ve sosyal alanda susturulmaya çalışılmasını kitabında incelemiş olsa da aslında o dönemde de kadın tepkisinin dile getirilmesini bu şekilde engellendiğini, kadınların sahip olduğu fikir ve düşüncelerinin yıkılmaya çalışıldığını düşünüyorum. Bugün ise aile içerisinde kadını düşünürsek eğer eş, kadının bir hoşnutsuzluğunu dile getirmesini dırdır olarak nitelendiriyor. Dinlemek dahi istemiyor. Erkek, "Kadın sesi kötü çünkü hem kadın sesinin niteliği kulağa hoş gelmiyor, hem de kadın, sesini söylenmemesi gereken şeyleri dile getirmek için kullanıyor(1)." diye düşünüyor. Sırf kadının sesi nitelik ve nicelik açısından kötü diye duymazlıktan gelmek kadını eş değil insan yerine bile koymazlık değil de nedir? "Sanki bütün bir kadın cinsi dile gelmez şeylerin bir çeşit kolektif kötü hafızasıymış gibi, ataerkil düzen, tıpkı iyi niyetli bir psikanalist gibi, bu kötü sesleri politik olarak uygun kaplara yönlendirme gibi bir sorumluluğu üstlenmeyi kendi terapisi olarak görüyor gibi(2)." Hatta bu kadın evinde otursun, işe güce ihtiyaç yok demeye kadar da varıyor. Hep erkek, ataerkil düzen dedik ama bazen hemcinsimiz bile destek olmuyor bize. Yukarıda bahsettiğim paneldeki diğer bir konuşmacı olan Selcen Uyguntüzel nişanlısının annesiyle görüştüklerinde, kendisine eğer evlenirse çalıştığı şirketten ayrılıp ayrılmayacağını sormuş. Hatta sormak ne kelime, ayrılırsın herhalde değil mi, ne gerek var, ihtiyacımız yok gibi şeyler söylendiğini anlattı bizlere. Sonuçta, evet, günün sonunda herkes para için çalışıyor. Fakat Atatürk'ün de dediği gibi "Bir toplumun yarısı topraklara zincirlerle bağlı kaldıkça, diğer yarısının göklere yükselmesi imkansız." olduğu gerçeğini unutmamalıyız. Ayrıca onları bir yerlere kapatarak, sınırlandırarak seslerini nasıl duyabiliriz ki? "Kadını götürüp mutfağa ya da süslenme odasına kapatıyor, sonra da ufkunun darlığına şaşırıyoruz; kanatlarını kesiyoruz, sonra uçamıyor diye yakınıyoruz(3)." Yönetimde, çalışma yerinde, evde, her yerde kadını toplumun bir bireyi hatta toplumun mimarı olarak görmeliyiz. Bir toplumu inşa etmede sorumluluğu olan bir bireyin susturulması temelimizi, bizi eksiltir. Sesin cinsine bakarak bir sesin, bir düşüncenin, bir haykırışın, bir imdadın duymazlıktan gelinmesi cinayettir. Birini değil, bir toplumu yıkar, öldürürsünüz.