ÖZGÜRLÜK

Özgürlük, bir bireyin zihnen ve bedenen, kendi istekleri ve düşünceleri doğrultusunda hareket edebilmesidir. Herhangi bir baskı altında kalmaksızın ve başkalarının özgürlüğünü etkilemeksizin dilediğince yaşamaktır. Özgürlük konusundaki en büyük kısıtlama başkalarının özgürlüğünü etkilememeye dayalıdır. Bu bağlamda kişilerin özgürlüğü yasalarla güvence altına alınmıştır. Peki yaşadığımız özgür dünyada, bize sunulan ve korunan özgürlüğümüzle aslında ne kadar özgürüz? Eski çağlarda iş gücüne çok fazla ihtiyaç duyulmaktaydı. Teknolojinin henüz ilerlemediği zamanlarda iş gücünü karşılamak insanlara düşüyordu. Gerek bir ticaret yöntemi gerek iş gücü olarak insanlar, mal gibi satılıp ağır işlerde çalıştırılıyorlardı ve ne bedensel ne de zihinsel özgürlükleri vardı. Kendi düşünceleri vardı elbet fakat bu düşünceleri dile getirmeleri imkansızdı. Direnen insanlar ölümle cezalandırılırdı. Kölelik adı altında yapılan bu haksızlık özgürlüğün en büyük kısıtlamalarından biriydi. Orta Çağ'dan sonra yayılan insanlık düşüncesiyle birlikte özgürlük adına verilen mücadelelerle insan bedensel özgürlüğüne kavuşmuş oldu. Kölelik düşüncesinin temellerini yok etmiş ve insanları özgür gibi göstermişti. Artık kölelik yoktu ama insanların bedensel özgürlükten ziyade düşünce özgürlükleri hala kısıtlıydı. Bilimsel çalışmaların ve toplumsal ilerlemenin çok yavaş olduğu bu zamanlarda büyük bilim insanları düşüncelerini dile getirme cesaretinde bulunmuş ve yargılanarak idam edilmişti. İnsanların düşüncelerini sunabilmesi için de bir yenilik gerekiyordu. Her şeyden öte bedensel özgürlüğünü kullanmasını engelleyen idam kaldırılmıştı ki insan var olabilsin ve düşünebilsin. Daha sonra yapılan reformlarla düşünce özgürlüğünde birçok adım atılmış oldu. Evet, insan düşünebiliyordu, kendini ifade edebiliyordu ama ne kadar özgürdü? Günümüzde bedensel özgürlüğümüze sahibiz ve isteğimizce hareket edebiliyoruz. Fikirlerimizi ne kadar açıklayabiliyoruz? Bu soruyu sorduğumuzda komik kısım burada başlıyor. Yüzyıllar öncesinde özgürlük için verilen mücadeleler insanı insan yapmak içindi. Haksızlıklara boyun eğmeden kendi hayatını kazanma arzusuyla verilmiş mücadeleler. Halldor Laxness, Özgür İnsanlar romanında bir köylünün mücadelesini, özgürlük arayışını ve hayatını kazanmaya çalışmasını konu edinmiştir. Romanın konusuyla bağdaştıracak olursak Türk milletinin verdiği kurtuluş mücadelesi en güzel örneklerden biridir. Köylü, şehirli her insanın insan olmak, özgür olmak için verdiği mücadele... Köleliği sonlandırmak adına çıkan Amerika İç Savaşı, Fransız İhtilali ve niceleri... Kanlar dökülen yüzyıllar alan bir süreçte düşüncelerle başlayan bu mücadelelerle insan sadece ve sadece bedensel özgürlüğünü kazanabildi. Bugün bile düşüncelerimizden bahsetmek suç teşkil ediyor. Düşünceyle başlayan, düşünceyle kazanılan özgürlüğümüzün düşünceyle kısıtlanması bu kadar komiktir işte. Trajik ve aynı zamanda komik. Rejimler devletin düzenini sağlamak ve insanları kontrol etmek adına oluşturulmuş kurallar bütünüdür. Cumhuriyet rejimi ve demokrasi anlayışı insanların özgürce yaşaması ve kendilerini ifade etmesi için birlikte kullanılmaktadır. Kullanım amacı doğrultusunda sormak istediğim sorular: Neden düzendeki yanlışları belirtmek suç ? Neden her insanı insan olduğu için eleştiremiyoruz? Neden özgürlüğümüz bizim elimizde değil? Cevapları düşünmek oldukça zor. Bir gazeteci işini yaptığı için tutuklanıyor. Devletin hatasını belirtmek suç. Yanlışları toplumca değerlendirmek suç. Bırakın bireysel özgürlüğümüzü toplumsal değerlerimizi korumak için bile düşüncelerimizi belirtemiyoruz. Eski zamanlara kıyasladığımızda bedensel bir kısıtlamamız yok ama düşünce özgürlüğümüz de tam olarak bizim elimizde değil. Kime göre, neye göre ve ne kadar az eleştirel konuştuğumuza bağlı. Özgürlük yüzyıllar boyunca düşünülen bir konu olmuştur. Herkesin özgürlük anlayışı farklıdır. Hume'ye göre eylemde bulunma ya da bulunmama gücü, Kant'a göre bir olanağa ilişkin fikir, Jaspers'e göre varoluş ve Sartre'ye göre varlığın yokluğudur. Bana göre ise özgürlük insan olarak var olmaktır. İnsanları diğer varlıklardan ayıran her yetiyi dilediğimiz gibi kullanabilmektir. Fakat kendimle çeliştiğimiz bir nokta var ki o da şudur: Eğer tamamen özgür olsak özgürlüğü düşünür müydük? Var olan bir şeyin peşinden bu kadar koşar mıydık? Herkes istediğince davransa nasıl düzen olabilirdi? Bunların cevabını bana Sartre vermekte. Özgürlük varlığın yokludur. Kendimizi hayatın içinde görebildiğimiz kadar varız ve bize sunulduğu kadar özgürüz.