MODERN FUTBOLDA TARAFTARLIK OLGUSU

Taraftarlık duygusu, çok küçük yaşlarda aile bireyleri ve çevre faktörlerinin etkisiyle oluşmaya başlar. Günümüzde neredeyse en fazla ilgiyi futbol karşılaşmaları çekmektedir. Modernitenin etkisini artırdığı 21. yüzyılda, futbolun gün geçtikçe daha fazla seyirciyi bünyesine kattığını söyleyebiliriz. Kimi futbol seyircisi sevdiği ve bağlı olduğu renkler uğruna, kimisi ise sadece hoş vakit geçirmek için futbol müsabakalarına gitmektedir. Eski zamanlarda, klişe tabirle taraftarlar farklı renklere gönül vermiş olsalar dahi yan yana müsabakaları izleyip güzelce vakit geçirebiliyorlardı. Ancak, günümüzde değişen futbol anlayışı ve futbol kulüplerinin taraftarları birer müşteri olarak görmesi o günlerin belki de çok geride kaldığını ve tekrar yaşanması için günümüzdeki futbol algısının derinden değişmesi gerektiğini gösteriyor. Futbol, eğlence ve rekabet yönünün öne çıkmasıyla beraber bir spor dalı olmaktan çıkıp bir sektör haline gelmiştir. Futbolun, kitlelerin ilgisini bu denli çekmesi birçok sonuca yol açmıştır. İlk olarak, sporun üretim ilişkilerine benzer şekilde kurgulandığı söylenebilir. Kulüpler neredeyse üretici rolünü üstlenmiş, taraftarlara da müşteri gözüyle bakılmaya başlanmıştır. Televizyonlar, şirketler, sosyal medya, büyük sponsorlar futbolun endüstriyelleşmesindeki en büyük etkenlerdir. Endüstriyel futbol, başka bir deyişle "modern futbol", taraftarlık ve tribün olgusunu yavaş yavaş yok etmek için zemini hazırlamıştır. Futbolun spor özünden koparılıp endüstriyelleştirilmesinin en basit örnekleri; birbirine benzeyen ve para ile başarıya endekslenmiş taraftar modeli yaratmak ve belki de futbolun en güzel yanlarından biri olan birliktelik ve tribün olgusuna ticari bir anlam eklemektir. Endüstriyel futbolun bir diğer dayatmalarından biri ise, kulüplerin sponsorluk anlaşmalarıyla taraftarları lisanslı ürün satın alımına yönlendirmesidir. Bu husus modern futbolu güzel özetlemektedir: İnsanların bağlılıkları üzerinden gelir elde etmeye çalışmak. Kulüplerin şirketleşmeleri süresince, sevdasının peşinde olan taraftarları kulüp kasasına giren paraya çevirmeye çalıştığını görmekteyiz. Paranın daha önemli hale geldiği bu sektörde, artık taraftarların yani ''müşterilerin'' nasıl davranacaklarına, tribünlerde hangi tezahüratları edip edemeyeceklerine dahi karışılıyor ve bazı yaptırımlar uygulanabiliyor. Futbolu sadece 90 dakikalık bir maç harici hayatının her saniyesinde yaşayan insanlara müşteri gibi davranılması ve en doğal haklarının ellerinden alınması modern futbol anlayışının şimdiye kadarki görünen en net yüzüdür. Modern futbolun bunca dayatmasına rağmen, hala eski tribün değerlerini koruyan taraftar grupları da bulunmaktadır. Dünyadaki en güzel örneklerinden biri de ülkemizde bulunan, benim de mensubu olduğum Çarşı taraftar grubudur. Ülkemizde yaklaşık 2. 5 yıldır bulunan Passolig uygulaması, ülkemiz futbolundaki endüstriyelleşmenin en net örneğidir. Ülkemizdeki çoğu taraftar grubu gibi Çarşı'da Passolig uygulaması çıktığından beri maçlara gitmemektedir. Çarşı sadece bununla da sınırlı kalmayıp sosyal sorumluluk projeleriyle de zamanında tribünlerden sesini tüm kısıtlamalara karşı özgürce duyurmuştur. Fotoğraf, Beşiktaş-Galatasaray maçının 65. dakikasında çekilmiştir. Tribünlerde bulunan bütün taraftarlar, atkılarını Van depremzedelerinin üşümemesi için sahaya atmıştır. Bu fotoğraf da aynı maçta çekilmiştir. 2011'de yaşanan acı olaya bir nebze de olsa duyarlılık yaratabilmek için bu pankart açılmıştır ve tribündeki taraftarlar kıyafetlerini çıkarıp Van halkının çektiği sıkıntıları paylaşmaya çalışmıştır. Çarşı, endüstriyel futbola karşı olduğunu ''sokak futbolu'' uygulamasını başlatarak göstermiştir. Sonuç olarak, günümüzde futbol eski zamanlardaki anlamından çok uzak noktalara gelmeye başladı. Futbol, eskiden insanların birlikte hoş vakit geçirebileceği bir spor dalıyken , günümüzde ise para üzerine kurulmuş bir sektör haline geldi. Futbol takımları artık şirketler gibi yönetilmeye başladı, taraftarlar da bu şirketlerin birer müşterisi olarak görülmeye başlandı. Sevdası futbolculara ya da paraya değil, armaya ve kulübün renklerine olan, futbolu kitlelerin birleşme aracı olarak gören, futbolu sadece 90 dakika değil hayatının her anında yaşayan insanlar var olduğu sürece, günümüzdeki bu futbol anlayışını değiştirmemiz hala mümkün. Barış Kaan Balkan