Yalanın Gerçeği

Hayat önermeler üzerinden ilerler. Daha doğrusu hayat, gelen önermenin işlenmesi ve sonrasında tepki olarak başka bir önermenin oluşturulmasıdır. Önermelerin iki olası doğruluk değeri vardır, doğru ya da yanlış, aynı şekilde bir ve sıfır. İnsanlar olarak biz, bilinçli olarak sunulan yanlış önermeleri yalan olarak tanımlamışız. "Yalan"ın ne kadar ahlaklı olduğunu ya da etik bir davranış olup olmadığını çok tartışmayacağım. Ancak genelde insanlar yalan söylemenin ya da yalanın genel olarak doğru bir davranış olmadığını düşünmüşler. Bu söze ne kadar katılıyorum bilmiyorum, daha doğrusu "yalan" kavramının ahlaki olarak yanlışlığı üzerinde bir kanıya varmak çok doğru görünmüyor. Ancak insanların yalana karşı tepkisi ve yalanın insanlar üzerindeki etkisi kayda değerdir. İnsanlar günlük hayatlarında yalan söylerler, bu bir gerçektir ancak kendilerine yalan söylendiğinden bu durumdan pek de hoşnut kalmazlar. Karşınızda birisi olduğunu düşünün, ona yalan söyleyeceksiniz. Vücudunuzda ne gibi değişiklikler olur? Nabzınız yükselir, çokça terlemeye başlarsınız, nefes alışınız sıklaşır. Bunların sebebi yüksek stres altında olmanızdır. Yüksek stres de metabolizmayı hızlandırır ve az önce belirttiğim değişmeler meydana gelir. Sonra -eğer- karşınızdakini yalanınıza ikna edebilmişseniz bu değişikliklerin hepsi geçer. Karşınızdaki de -eğer sağlam bir yalan söylemişseniz- yalanınıza inanır ve kendi durumundan mutlu olur. Şimdi, eğer yalan söylenilen kişi gerçeği öğrenirse sinirlenir ve üzülür. İnsanlar ve yalanlar ile ilgili gerçek şudur ki insanların hoşlanmadığı şey, kendilerine yalan söylenmesi değildir. İnsanların hoşlanmadığı şey kendilerine yalan söylenildiğini öğrenmektir. Bunun nedeni ise birine yalan söylediğinizde o kişi o yalanı artık kendi gerçeği yapar. Onun üzerine gelen her bilgiyi o yalanın üzerine koyar ve temeli yalan olur. Bu yüzden kişi temel olarak aldığı gerçeğinin yalan olduğunu öğrendiğinde durumdan hoşnut olmaz çünkü artık onun üzerine aldığı her şey yalan olur, kendi gerçekliği yıkılır. İnsanlar bu ikisinin farkını yapamamaktadır bence. "Yalan söylenilmesi" ile "yalan söylenildiğinin öğrenilmesi" bambaşka iki durumdur. Aksini bilmedikleri sürece bizim yalanımız onların gerçekliğidir, o zaman yalan söylenildiğinin öğrenilmemesi durumunda onların gerçekliği bozulmamış oluyor, o zaman hiçbir sıkıntı yok. Bu da benim önermemi kanıtlıyor: İnsanlar, kendilerine yalan söylenmesini değil, kendilerine yalan söylenildiğini öğrenmek istemezler. İnsanların yalana tepkisine baktığımıza göre şimdi yalanın insanlar üzerindeki etkisini dikkate alabiliriz. Yalan insanları gerçeklerden korur. Bu bir gerçektir. İnsanlar sürekli birbirilerini korumak adına yalan söyler. Hükümetler halkı kontrol altında tutmak için kriz durumlarında yalan söyler. Bunların hepsi iyilik içindir. Yalan insanlar için bir ihtiyaçtır. Yalan olmasa bir kriz durumunda ülkede kaos çıkabilir çünkü insanlar kriz anlarında gerçekleri kaldıramazlar. Bu durumlarda yalan söylemek insanların paniklemesini önleyerek kaosu engeller. Başka bir örnek olarak ise bir arkadaşınız ile ilgili kötü bir şey öğrendiniz ancak arkadaşınızın o anda çok önemli bir işi var ve işini bıraksa bile bu durumla ilgili elinden hiçbir şey gelmez. Bu haberi ona söylemezsiniz ve ona durumun iyi olduğunu söylersiniz. Böylece arkadaşınız hiçbir faydası olamayacağı halde önemli işini bırakmamış olur. Açıkça belirttiğim üzere insanlar yalana ihtiyaç duyar çünkü yalan onları korur. Yalan kötü bir şey değildir. Aksine insanların bir ihtiyacıdır. Yalan insanları gerçeklerin acımasızlığından korur. Bu sayede insanlar düzen içinde kendi işleriyle uğraşabilirler. Yalan insanlar için bu kadar önemliyken yine de insanlar kendilerine yalan söylenildiğini öğrenmek istemezler çünkü yalan onları korusa bile o yalan artık onların gerçeği olmuştur ve gerçeklerinin bir yalan olduğunu öğrenmek insanları çökertir. Bu yüzden insanların yalanlara karşı önyargılı olmaması mantıklı olan davranıştır. Yalan aslında bizim düşmanımız olmaktan çok bizim bir kalkanımız gibidir; doğru zamanda ve doğru yerde kullanıldığı zaman en yakın dostumuz, koruyucumuz haline gelebilir. Yalan söylemeninahlaki olup olmadığını tartışmaktansa var olan durumlarda yalandan nasıl en çok yararlanacağımıza bakmak, bizim için en iyisidir.