"AYDIN"LIK EĞİTİM

Yakın bir tarihte, telefonuma bir ileti düştü. İletiyi kitap okumaktan hayret ettiğim derecede zevk alan teyzem göndermişti ve acilen "Beyaz Zambaklar Ülkesinde" isimli yapıtı okumamı söylüyordu. Yapıtı okuyup, yapıt hakkındaki fikirlerimi teyzemle paylaşacaktım. Bu iletinin üzerine eser hakkında araştırma yapmaya koyuldum. Yapıtın Atatürk tarafından hayranlıkla okunduğunu , Atatürk'ün bu yapıtın müfredata konmasını istediğini, hatta ve hatta yapıtın bir zamanlar ülkemizde Kuran'dan sonra en çok basılan kitap olduğunu öğrenmemle birlikte uzun zamandır ulaşamadığım bir hızla kitabı bitirdim. Adeta büyüsüne kapılarak okuduğum yapıttan pek çok çıkarım yaptım. Toplumun bütün kesimlerinin seferber olarak yaptığı köklü reformların anlatıldığı yapıtta, benim dikkatimi en çok çeken faktörler eğitim ve toplumdaki aydınların rolleri oldu. Bu blog yazısında, özellikle geri kalmış veya gelişmekte olan ülkeler için eğitimin öneminden ve aydınların toplumu yönlendirebilme potansiyellerinden bahsetmek istiyorum. Şimdi, iki farklı toplum düşünelim. İlk toplum; işini olabilecek en iyi şekilde yapan, halkı yönlendirebilecek entelüktel birikime sahip, halk ile durmaksızın iletişim içerisinde olan, toplumun "beyin takımı" olarak nitelendirebileceğimiz aydınlara sahip olsun. İkinci toplum ise; siyasi otorite sahibi kimselerden başka kimsenin halk üzerinde etkisinin olmadığı bir toplum olsun. Sadece bu tabloya baktığınızda, hangi toplumun daha gelişmiş olabileceği üzerine bir varsayım yapabilir misiniz? Sanıyorum aydın kesimin hayatımızdaki rolü, zannettiğimizden çok daha fazla... Açıkçası, toplumun aydın kesiminin aynı toplumun geleceğinde bu kadar hayati bir rol oynayabileceği aklıma gelmezdi. Eğitim seviyesi yüksek olan toplumların, gelişmişlik seviyesinin de yüksek olması sanıyorum kimseyi şaşırtmayacaktır. Benim "Beyaz Zambaklar Ülkesinde" isimli yapıtta en çok etkilendiğim kısım, tabandan başlayarak toplumun bütün kesimlerine yayılan seferberlik hareketi oldu. Büyük bir eğitim reformu geçiren Finlandiya, güçsüz ve ufak bir sömürge ülkesiyken dünyada refah düzeyi en yüksek olan ülkelerden biri olur. Bir ağaç türü hayal edelim. Bu ağaç, ekildiği toprağa verilebilecek en değerli gübreden bile daha yararlı olduğu gibi, piyasada olağanüstü derecede rağbet gören meyveler versin. Fakat bu ağacın yetişmesi uzun bir zamana mal olacak olsun. Eğitim olgusunu bu ağaç ile ilişkilendirebiliriz. Belki kısa vadede gözle görülür değişiklikler yaratamayacak fakat uzun vadede toplumu, tıpkı Finlandiya'da olduğu gibi dünyanın parmakla gösterilen toplumlarından biri haline getirecek. Bu sebeple, bu ağacı dikmekte en ufak bir tereddüt dahi etmemeliyiz. Finlandiya gibi kusursuz, temelli bir eğitim sistemine sahip olması durumunda, Türkiye'yi de çok parlak bir geleceğin beklediğini düşünüyorum . Zaten Türkiye'de bu esere duyulan olağanüstü rağbet, umutları yeşertecek nitelikte. Maalesef yıllardır köklü bir eğitim sistemi oturtamadan yenisine geçiyoruz. Okullarımızda verilen eğitim, öğrencilere sorgulama, eleştirel bakabilme veya çözüm odaklı düşünme kabiliyeti kazandırmak yerine ezberletme üzerine kurulu. Eğitim sistemimizi başarılı bir altyapı üzerine kuramadığımız takdirde de, şu anda zaten çok iç acıcı olmayan durumumuzun gelecekte daha da acıklı hale geleceğini söyleyebiliriz. Ancak eğitim sistemimizin temelinden daha büyük bir sıkıntı var. Çocukların, özellikle eğitim çağındaki kız çocuklarının okula gönderilmemesi. Ne yazık ki yirmi birinci yüzyılda olmamıza rağmen toplumumuzun önde gelen sorunlarından biri de kız çocuklarının eğitimden mahrum bırakılması. Bu sorunun çözümü için insanların bilinçlenmesini beklemek yerine, pratikte kolaylık sağlayacak yöntemlere başvurulmalı. Siirt'te kızlarını okula gönderen babalara ilin valisi tarafından altın hediye edilmesi, Trabzon'da kızlarının eğitim almasını sağlayan ailelere kümes hayvanları hediye edilmesi gibi örnekler halkı eğitime teşvik ettiği gibi, toplumun bilinçlenmesini de sağlamakta. Tabii ki bu köklü değişim, yalnızca valilerin, belediye başkanlarının emekleriyle yapılacak bir değişim değil. Bu durumda devreye "aydın" olarak nitelendirdiğimiz kesim girmeli. Bence eğitimli kesime düşen şey; eğitimsiz kesimi hor görmek, ülkenin içinde bulunduğu halden öbür kesimleri sorumlu tutmak yerine tıpkı Fin halkının yaptığı gibi kol kola girerek, omuz omuza vererek köklü bir değişim hareketi başlatmak. Bu bağlamda, toplumdaki aydın kesimin toplum üzerindeki etkisi oldukça önemli. Yapıtta da , yapılan reformlarda toplumdaki aydınların etkisine ve önemine dikkat çekilmiş. Bir toplum, kendisine rol model olabilecek, kendisine yol gösterebilecek , halkın arasına rahatlıkla karışabilecek ve kendisini etkili bir şekilde ifade edecek omurgalı ve ilkeli aydınlara sahip olduğunda, bu toplumun gerek sosyal, gerekse kültürel düzeyde yol kat etmemesi düşünülemez. Kitapta dikkatimi çeken bir başka etken ise, yapıtın geçtiği dönemde toplumda hiçbir kutuplaşma olmaması. Toplumun bütün kesimlerinin birbirine kenetlenerek olağanüstü bir kalkınmaya öncülük etmesi. Açıkçası bu durum uzun zamanlardan beri hayalini kurduğum bir durum. Bu şartlarda bu hayali daha uzun seneler kuracağım gibi gözüküyor. Eğitim konusu çok daha kapsamlı ve üzerine çok daha uzun yazılar yazılabilecek konu. Ben bu yazıda, eğitimli ve eğitimsiz kitlelerin bir işbirliği içerisinde ülkenin geleceğini inşa etmeleri ihtimali üzerine fikirlerimi yazdım. Bana göre, bir toplumun kalkınabilmesi için en önemli etken eğitimdir. Eğitimsiz kitlelerin de desteğine ihtiyaç duyulacak olan bu süreçte, bu kitleleri bilinçlendiren ve toplumla içli dışlı olabilen, aynı zamanda bakış açılarına doğrudan etkisi olan aydın isimlere ihtiyaç var. Aydınlık, refah seviyesinin yüksek olduğu bir ülkede buluşmak dileğiyle.