Şimdiki Zamana Dönelim

Hepimiz zamanı geri sarmayı istemişizdir. Bazen ufak detayları düzeltmek için, bazen bütün bir olayı baştan yazabilmek için. Belki öğretmenimiz bizi tahtaya kaldırmış, absürt bir cevabımızla bütün sınıf bize gülmüştür. Yer yarılsa da içine girsek demişizdir. Ah bir sarabilsek zamanı geriye. Çok da değil, gönlümüz tok, bir beş dakikacık. Belki hoşlandığımız kişi karşısında küçük düşmüşüzdür, ya da belki o elde etmek istediğimiz ilk izlenimi tam anlamıyla yaratamamışızdır. Bir şansımız daha olsa, ya da beş ya da on, dilediğimiz kadar... Hayat ne güzel olurdu cidden. Korkusuzca yaşardık. Ne de olsa baktık işler rayında çıkıyor hop şip şak hemen baştan... Baktık geç kaldık işe, okula. Yetişmemize de imkan yok otobüse, metroya, minibüse. Hemen bir saat geri sarardık. Bir oh çeker ve hayat kusursuz bir şekilde akmaya devam ederdi. Her sınav çıkışı bir gün geriye sarsak, akademik hayatımız kurtulurdu. Kelime, bilge yarışmalarını bir kere daha aynı sorularla yarışabilsek kolay yoldan zengin bile olurduk. Daha asil emeller de taşıyabilirdik mutlaka: Mesela Dünya'daki bütün kitapları okuyacak zamanı bulabilirdik. Bütün dilleri öğrenebilirdik. Her yeri gezebilirdik, her noktayı, karış karış... Hem belki şansımız da yaver giderse birkaç savaş durdurur, birkaç insan kurtarırdık. Olasılıklar o kadar çok ki. Ah bir zamanı geriye sarabilsek. About Time filmi bu olasılıklardan bir tanesi. Tim, ana karakterimiz, yirmili yaşlarında bir adam. Sakar bir görüntü kazandırıyor ona, ortalamanın üstündeki boyu ve incecik yapısı. Sanki attığı her adımda kendi ayağına takılıp tökezleyecekmiş gibi duruyor. Yine alışılmış sakarlıklarla, kazalarla dolu bir yılbaşı partisi sonrası babası onu odasına çağırıyor. Tim babasının ne söylemesini bekliyordu bilinmez ama ailelerinde babadan oğula geçen bir zamanda seyahat etme gücünün varlığını duymayı beklemediği kesin. (Filmin en sevdiğim yanı Tim'in inanmaması, ve dalga geçmesi babasıyla. Kurguyu biraz daha içten, biraz daha gerçekçi yapıyor gözümde.) Babası Tim'e zamanda nasıl seyahat ettiklerini anlatıyor ve zamanda seyahat etmeyi denemesini istiyor. Karanlık bir yerde-dolabın içi mesela- yumruklarını sıkıp gözlerini iyice kapamasının ve dönmek istediği zamanı düşünmesinin yeterli olacağını söylüyor. Tim ikna olmasa bile gerçekten meraklanıyor, en azından bu şakanın artık son bulmasını istiyor. Adımları teker teker uyguluyor, aklında yılbaşı partisi, ve dolaptan çıkıyor. Nasıl kalp krizi geçirmiyor bilemiyorum, ben bayılırdım herhalde. O da bir hayli şaşırıyor üstünde partideki kıyafetleri bulunca. Baştan yaşıyor bütün partiyi, bu sefer hatasız. Şimdiki zamana, babasının yanına dönüyor hemen, yüzündeki hayret ve kafasındaki sorularla. Babası başlıyor kuralları anlatmaya: Yaşamadığı geçmişe dönemez! Yani piramitlerin yapımını izlemeye, Sokrates ile çay içmeye, 1923'te Meclis'e gidip Cumhuriyet'in ilanını izleyemeye gidemez mesela. Kural iki; geleceğe gidemez. Ve bir de babasından bir öneri; bir amaca yönelik kullanması bu gücü. Her şeyi ister ve açgözlülük yaparsa, aile soylarından örneklerle açıklanıyor, sonu pek de mutlu bitmiyor. Ve bu amaç mümkünse zengin olmak olmasın keza o da, örneklerle desteklenir, sonu mutlu bitmeyenlerden. Babası mesela çalışmaya ve kitap okumaya harcamış yıllarca bu gücü. Tim ise tek bir kelime söylüyor kendi amacı sorulunca; aşk. Film bundan sonra şekilleniyor. Bir kızla tanışıyor, sonra zamanda geri gitmesi gerekiyor, bir bakıyor kızın telefon numarası kaybolmuş telefonundan, hiç tanışmamış oluyorlar. İlk o zaman fark ediyor, zamanı geriye sarmak bedava değil her seferinde bir anı götürüyor beraberinde, bir yaşanmışlığı siliyor. Ve bir dolu olay bundan sonra, arkadaşlarını kardeşini belli durumlardan kurtarabilmek için feda ettiği onca fırsat oluyor. Yoruluyor eninde sonunda, kafası karışıyor, biraz da tanrıcılık oynamaya başlıyor ve bunun beraberinde gelen onca sorumluluk altında eziliyor. Babasına gidiyor tek çare, ve babasının mutluluk formülünü dinliyor: Adım 1: Zamanı bir kere bile geri sarmadan, bütün kazalarıyla, hatalarıyla, stresiyle ve bilinmezliklerle bütün bir günü yaşa. Adım 2: Günün sonunda zamanı bir gün geri sar ve aynı günü -bu sefer her noktasını bildiğin için- rahatlıkla günün keyfine vara vara, stressiz ve bu sefer etrafını, insanları fark ederek anlayarak zevk alarak yaşa. Tim uyguluyor bu öneriyi ve çalıştığını da görüyor. Ama beni en çok etkileyen filmin sonunda kendi oluşturduğu yöntem. Aynı babasınınki gibi başlıyor hiç zamanı geri sarmadan bütün günü yaşıyor, her yönüyle. Ancak günün sonunda da zamanı geri sarmıyor. Çünkü her anı, sanki defalarca geri dönüp en mükemmel haline getirmiş gibi, sanki binlerce senaryo yaşamış ve en doğrusunun, en güzelinin o an yaşadığı şekliyle olduğuna karar vermiş gibi yaşıyor. Filmi izlerken çok etkilendim, uygulaması biraz zor ama, ben de böyle düşünmeye çalışıyorum. Her ne kadar hayat bazen beklenmedik şekillerde bizi kırsa da sanki bilerek ve isteyerek, defalarca geri dönüp o anı düzelttiğimi ve son halinin yaşadığım şimdi olduğunu hayal ediyorum. En güzel, en mükemmel hali, her zaman, işte yaşadığım şu an.