18. 45

Bir insanın ruh hali dış etkilere ne derece açıktır? Yaşadığı, gördüğü, görmese bile işittiği olaylar, içerisinde bulunduğu koşullar onun hissettiklerini, düşündüklerini ne kadar etkileyebilir? Renksiz Tsukuru Tazaki'nin Hac Yılları adlı kitabında Haruki Murakami "Yemek yapmayı seviyorum, ama bunu iş edinip mutfağa tıkılmak niyetinde değilim. [...] Aşçı garsonu sevmez, her ikisi de müşteriden nefret eder."(62) diyerek bu soruya bir nevi cevap vermiş oluyor. Bu cümlede geçen mutfağa tıkılmak eylemi, bir insanın özgürce gezdiği sokaklardan koparılarak bir zindana kapatılmasına benzetilebilir. Bu eli lezzet dolu insanın zindanı artık mutfaktır ve o, kapatıldığı yerde yalnız değildir. Zindanda dört dönen garson lar bir emir kulu misali buyrukları aşçıya bildirir. Her buyrukla yükü biraz daha artan aşçı, kötü haberi veren elçiden her emirle biraz daha az haz eder. Ancak o asıl suçlunun buyruğu veren müşteri olduğunu da bilir. Murakami ye göre garson da aşçı da özgürlüklerini kısıtlayan, onları bir nevi köleleştiren müşteriden nefret eder. İki insanın dahi, bir olaya tepkisi aynı olmayabilir ancak yazarın sözünden çıkardığım anlamı, bir insanın özgürlüğünün kısıtlanmasının, o insanın, bu durumun faili olarak nitelendirdiği kişiye karşı nefret hissetmesine sebep olabileceği şeklinde özetleyebilirim. Elbette bu, yaşananların ya da değişen koşulların hissedilenler üzerine etkisinin sadece olası bir örneği. Henüz dün yaşananları düşününce ikinci bir örnek vermenin çok da zor olmayacağını görüyorum. İkinci bir örnek olarak bahsettiğim olayı tanımlamak için bir tarih ve bir saat yeterli olacaktır sanırım: 13 Mart 2016, 18. 45. Bir can pazar ı. Belki kimilerine göre bu saldırı, saatlerin gösterdiği bir dakikadan başka bir şey değil ancak benim için -ve biliyorum ki daha nicesi için- altmış saniyeden çok daha fazlası. Peki olayı öğrendiğimde ben ne hissettim? Elbette hüzün, yakınlarım, yakınım olmasa bile tanıdıklarım için endişe. Bu hisleri tanıdıklarımın zarar görmemiş olmasını öğrenmemle -o akşam durumun böyle olduğunu sanıyordum- ortaya çıkan kısmi rahatlama takip etti ve ardından, birilerinin canı yanarken evimde güvende olmanın yarattığı bir utanç duygusu. Kısa aralıklarla yaşadığım bu duygular, insan ruhunun, en azından bahsedilen insan bensem, ne kadar kırılgan olabildiğini, etkiye ne denli açık olduğunu gösteriyor. Aynı akşamın sonraki saatlerinde okulumuz öğrencileri tarafından yapılmış, şehir genelindeki güvenlik zafiyetinden dolayı derslerin belli bir süre için iptal edilmesini isteyen bir taleple karşı karşıya geldim. Tek başına talep, yapılan saldırının yüreklere saldığı korkuyu gösteriyor diyebilirim yani bu olayın insanlar üzerinde bıraktığı büyük etkiyi. Şimdi bu talebin içeriğini tekrar düşündüğümde aklımda yeni düşünceler oluşuyor ve dün 18. 45 te yaşananların hala etkisi altında olduğumu görüyorum. Bu düşüncelerimi şu şekilde özetleyebilirim: Talebin kabul edilmiş olduğunu ve bugün evimde oturmuş olduğumu varsayıyorum. Bu durum güvenlik zafiyetinin ortadan kaldırılmasına bir katkı sağlayacak mı? Pek sanmıyorum. Benim güvende olmam, bahsedilen güvensiz sokaklarda olmasından dolayı hissettiği korkuyla günlük koşuşturmasında kaybolmuşlara ya da aldığı acı haberle çoktan yıkılmış insanlara yardım edecek mi? Elbette hayır. O zaman benim bu insanlardan ayrıcalığım ne ki onlarınkinden daha güvenli bir yerde bulunmayı hak edeyim. İnsan bir olay onu yakından etkilememişken, belki ona yalnızca teğet geçmişken kendini acı dolu duyguların limanından atıp düşüncelerin, sorgulamaların açık sularına bırakabiliyor. Tıpkı benim sonraki sabaha kadar yaptığım gibi. 13 Mart akşamı karşılaştığım talep mektubunun bende uyandırdığı soruların benzerleriyle aklımı meşgul ediyordum ki henüz yirmisini bulmamış bir kardeşimin de dün akşam hayatını kaybettiği haberini aldım. O anda aklımdaki sorular bir bir soldu ve yerini derin bir hüzne, hapsolunmuşluğa bıraktı. Murakami kitabında, zamanının büyük kısmını birlikte geçirdiği hatta içten içe hayranlık beslediği yakın bir arkadaşını kaybeden bir gencin bu trajik olaydan dolayı düştüğü boşluktan ve hissettiği çaresizlikten bahseder. Yıkıcı haberi aldığımda ben de kitaptaki gencin yaşadığı çaresizliğin içinde buldum kendimi ve hala da bu çaresizliğin kapanına kısılmış olduğumu hissediyorum. Henüz önceki gün, etrafına neşe saçan çehrenin o akşam eriyip gittiği duygusu beni kahrediyor. Onun ailesinin, yakınlarının, tanımasa da denk geldiği bir fotoğrafıyla onu sevmiş herkesin akıttığı gözyaşını düşündükçe hissettiğim inanılmaz acının ve yıpranmışlığın, bir şeyi sorgulayacak gücü bende bırakmadığını görüyorum. Dün yaşananlar, Murakami nin, kitabında bahsettiği tarzda bir özgürlük kısıtlanmasıyla ya da çoğu başka yaşanmışlıkla kıyaslanamayacak derecede şiddetli, yıkıcı, yıpratıcı olsa da neticede yine bir olayın, insanın hissetikleri üzerinde ne kadar etkili olabileceğini aklımda bir soru işareti bırakarak gösteriyor bana. 13 Mart akşamı yaşananları öğrendikten sonra peş peşe hissettiğim bağımsız duygular, bir öğrenci grubunun dikkate alınmasını dilediği talebin bende uyandırdıkları ve sorgulattıkları, güler yüzlü, hakkında kötü şeyler düşünülemeyeceğini bildiğim bir insanın kaybının beni süreklediği uçurum... O pazar akşamı, 18. 44 te bütün bu düşüncelerden herhangi biri aklımdan geçebilir miydi ya da bu derinden acıtan duygulardan bir tanesini bile hissedebilir miydim?