BABA-OĞUL ĐLĐŞKĐSĐNDE BĐR DRAM

Dürüst olmak gerekirse, benim için mektup türü, kitap seçiminde son sıralarda yer alır, bir süre sonra tekrara düşüldüğünü hissederim ve sıkıcı gelmeye başlar. Franz Kafka' nın Babaya Mektup kitabı için bu durum çok farklı, demek isterdim ama diyemiyorum, dile kolay babaya yazılmış suçlama dolu 53 sayfalık bir mektup. Öncelikle Kafka, dönemine damga vurmuş ironik ve özgün bir yazar. Babaya Mektup ise ölümünden sonra yayınlanmış eserlerinden biri. Kitapta, yazar ve babası arasındaki iletişimsizliği, korkusu, geçilemez duvarları çok belirgin bir şekilde biz okuyuculara yansıtılıyor öyle ki bir süre sonra baba karakterinden siz de nefret etmeye başlıyorsunuz. Çocuk yetiştirmeyi, çocukla olan iletişimin önemini sorguluyorsunuz. Günümüzde bu konular üzerine binlerce seminer, program, kitap veya köşe yazısı var. Bizler en azından bu konularda fikir sahibiyiz fakat bu kitap kulaktan kalma bilgilerin çok ötesinde, yaşanılmış tam bir örnek kendisi. Öncelikle Kafka, karakterini suskun, ezik, küçük ve utangaç buluyor ve tüm bu özgüvensiz tavrını babasının sert, alaycı tavırlarına, çiğnenemez katı kurallarına bağlıyor. Büyük ve heybetli babasının yanında kendini çelimsiz gören Kafka' nın bu duyguları hissetmesi elbette ki kaçınılmaz. Kitaptan bir örnek de vermek gerekirse şu satırlar eminim yeterince açık olacaktır: " Ben sıska, güçsüz, ince; sen güçlü, iri, geniş. Kendimi acınılası bir halde görürdüm, üstelik yalnızca senin önünde değil, tüm dünyanın önünde, çünkü sen benim için her şeyin ölçütüydün"(21). Fakat kitabı bitirdiğimde nedense bir yanım Kafka' yı da suçlu buluyordu. Böyle bir karaktere sahip olmak biraz da Kafka' nın seçimiydi. 53 sayfa boyunca babasını suçlaması ve "Ben ne yaptım?" ya da "Ne yapmadım?" sorusuyla çok karşılaşmamamız bunun bir kanıtı bana kalırsa. Hayat elbette ki herkes için adil değil, insanın karşısına çeşitli zorluklar çıkarıyor. Kafka için de bu zorluk kendi öz babası. Ancak aynı hayat bize farklı seçenekler, fırsatlar da sunuyor. Kafka babasından bu denli korkuyorsa ve üzerinde oluşan baskıdan bu denli rahatsızsa babasına tüm düşüncelerini bir çırpıda gidip söyleyebilirdi. Elbette o anda büyük problemler de yaratacaktır ama zaten Kafka'nın susup sineye çektiği zamanlarda da bu problemlerden kaçış olmadığı aşikar. En azından böylece babasını düşünmeye, kendini sorgulamaya itebilirdi. "Babası karşısında ki insanları dinlemiyor, yargıları var ve tutucu biri" şeklinde düşünebilirsiniz. Evet, ihtimal dahilinde belki de dinlemezdi ama sizce de denemeye değmez miydi? Nasrettin Hoca'nın "Göl hiç maya tutar mı hoca!" diyen ahbabına da dediği gibi "Ya tutarsa". Farklı bir çözüm olarak bunu yapma cesareti yoksa evden daha erken ayrılabilirdi. Dnsan kafasına koyduğu şeyi hemen o anda yapamasa da zamanla temelini oluşturur ve gerçekleştirir. Kafka da babasından ya da içinde bulunduğu baskıcı ev ortamından uzaklaşmayı isteseydi önünde sonunda kendi fırsatını yaratır ve uzaklaşırdı. Peki, ben okurken niye bu derece sıkıldım? Kabul ediyorum mektup türüne karşı bir önyargım, isteksizliğim var en başta da dile getirmiştim bunu ama tüm bu isteksizliğimi sadece benim önyargıma bağlamak yanlış olmaz mı? Dlk olarak kitap Kafka'nın babasına duyduğu öfke ve suçlamalardan ibaret. Yer yer ailesinden kesitler verse de kitabın monotonluğunu bozmaya maalesef yetmiyor. Her sayfada hissedilen tekrara düşmeler okurken isteğimi düşürmedi değil. Günümüz kitaplarına, değişimine ayak uyduramıyor diyemem elbette, bu büyük haksızlık olur hem Kafka'ya hem dünya edebiyatına hem de tüm okurlara. Başarılı bir yazarın en bilinen kitaplarından biri kendisi ve verdiği önemli mesajlar var. Dürüstçe duygularını yansıtmış ve onun hissettiklerini okurken bizler de hissedebiliyoruz, yazarın duygusu ve dili açık. Eminim ki mektup okumayı seven insanların büyük beğenisini topluyordur.