BEYAZ GERÇEKLİK

Yolda yürürken başına gelebilecek en kötü olay nedir ki? Araba kazası mı? Bir kediyi ezmek mi? Hayır. En kötü olay kırmızı ışıkta beklerken bir anda gözlerinize beyaz bir perde inmesidir. "Körlük", Saramago'nun etkileyici anlatımıyla okuyucunun tüylerini diken diken eden, insanın nasıl bir hayvan olduğunu çarpıcı bir şekilde yüzümüze vuran bir başyapıt. Açıkçası kitaba başladığımda içimde büyük bir heyecan vardı. Hep heyecanlı olmaz mıyız zaten yeni adımlarımızda? İlk başlarda gerçekten elimden bırakamıyordum. Ama ilerledikçe kitabı okumak istememeye başladım. Olaylar o duruma gelmişti ki okuduklarıma inanamıyordum, belki de inanmak istemiyordum. İçimdeki seslerden biri hemen okuyup bitirmemi söylüyordu; diğeri ise kitabı asla elime almamamı, aksi halde korkunç gerçeklerle yüzleşeceğimi söylüyordu. Cesaretimi toplamak zor oldu olmasına ama insan ırkının gelebileceği noktayı kademe kademe görmek, iliklerime kadar hissetmek, gerçekten katlanılması kolay bir şey değildi. Kitaba başlar başlamaz farkına vardığım en önemli şey yazarımızın gerçekten muhteşem bir iş çıkarmış olmasıydı. Okuduğum her satırda bunu hissettiriyordu. Kitabın başından sonuna kadar küçük numaralarla kitabın okuyucuya verdiği hazzı doruğa çıkarmıştı. Bu küçük numaralardan en çarpıcı olan kitap boyunca hiçbir karakterin isminin verilmemesiydi. Çoğu kişi için gereksiz bir ayrıntı bu, ama oturup düşündüğümde isimlerin ne kadar önemli olduğunu fark ediyordum. Bütün dünyanın gözüne bembeyaz bir perde indiğinde insanların ne kadar önemsizleştiğini anlıyordum ve onları sadece hayatta kalmaya çalışan hayvanlar olarak görmeye başlıyordum. Bir bizonu parçalayan aslanın da parçalanan bizonun da adı ne kadar önemliyse, hayatta kalmak için birbirini yok eden iki körün de adının o kadar önemli olduğunun farkına varıyordum. Bir insanın(!) sokağın ortasına -bir hayvandan farksızcasına- pislemesinin ne kadar yanlış olduğunu bilsem de, kimse görmediğinde sokağa pisleyenin kim olduğunun da öneminin kalmadığını anlıyordum. Kısacası kimse göremediğinde şahsiyetin ne kadar anlamsızlaştığını görüyordum. Yazarın yaptığı küçük numaralardan bir başkası da bütün bu kaos ortamının içine kocası için yapmayacağı şey olmayan, kör olmamasına rağmen kocasına yardım etmek için herkese karşı kör taklidi yapan masum ve güçlü bir kadını bir başına atmaktı. Aslında erkek ve kadın arasındaki karşılaştırmalara karşıyımdır ama genel olarak kadınlar erkeklere nispeten çok daha güçlüdürler. Yazarın da kurbanı bu sebeple kadın seçtiğini düşünüyorum. Evet kurban dedim. Bazılarınıza göre tek görebilen o olduğu için kurban olacak en son kişi o. Yanılıyorsunuz. Çünkü iyileşemeyen bir hastaya bakmaktansa o hasta olmak çok daha kolaydır. Sırtınızda bir grup insanı taşımak, o insanların insan kalmak için tek umutları olmak ve bunların üstüne yaşanan rezilliğe şahit olmak dünya tarihindeki en talihsiz olay olsa gerek. Bu kadar talihsizliğe de ancak güçlü bir kadının katlanabileceği bariz bir gerçek. Ne kadar zor olsa da savaşır kadın. Sonsuza kadar böyle mi sürecek diye düşünmez, elinden gelenin en iyisini yapar. Bazı anlarda gücü tükense de pes etmez; bir köpeğe de olsa derdini anlatır, göz yaşını döker ve yoluna devam eder. Yazarımızın kadınların kutsallığını çok güzel yansıttığını düşünüyorum. Hep umutsuzluktan bahsettim ama yazarımız en karanlık anlarda bile umut olduğunu da çok güzel bir şekilde göstermiş. Kör olduğunuzda karşınızdakinin dış görünüşünün ya da diğer fiziksel özelliklerini önemsizleştiğini ve gerçek aşkın çok daha mümkün olduğunu fark ettiğimde körlük salgını için biraz da olsa sevindim açıkçası. Gözler göremediğinde kalbinizin devreye girme şansı da artıyor. Boşuna "En iyi yüreğiyle görebilir insan. Gözler asıl görülmesi gerekeni göremez." dememiş Fransız yazar Antoine de Saint-Exupery. Kitabi bitirdikten sonra düşünüyordum. Ne kadar körüz? Ne kadar körleştik? Ne kadar hızlı körleşiyoruz? Farkında olmadan insan ırkının yok oluşunu izlediğimizi fark ettim. Kimsenin göremediği bir dünyada bembeyaz bir gerçekliğin ortaya çıktığını gördüm. Televizyonlarda halka izletilenlerin ne kadar insanlık dışı olduğunu fark ettim. Açıkçası kör olan bir dünyada tek gören olmak ne kadar zor olsa da görebilmek için elimden geleni yapacağıma söz verdim kendime. Umarım "Körlük" sizde de aynı etkiyi bırakır. Umarım siz de bazı şeylerin farkına varır ve ne kadar kör olduğumuzu anlarsınız.