GERMİNAL : MADENCİNİN KARA BAHTI

1800'lerin sonlarına doğru Emile Zola tarafından yazılan Germinal isimli eser, kapitalist sistemin acımasızlığını, varolan sınıf çatışmalarını, emek-sermaye çıkmazını madencinin kara kaderi üzerinden etkileyici bir şekilde bize sunuyor. Emile Zola Natüralist akımın en yetkin yazarlarından biridir ve Germinal romanı Zola'nın ve Fransız edebiyatının en başarılı yapıtlarından biri olarak tarihe geçmeyi başarmıştır. Germinal romanı1860'larda Fransa'nın kuzeyinde bir maden kasabasında, maden işçilerinin insani yaşam koşulları için giriştiği amansız mücadeleyi konu almaktadır. Sanayi devrimi sonrası 1860'lar kapitalizmin en gaddar dönemlerinden biridir. Burjuvalar tarafından işci sınıfına yapılan sömürünün en üst düzeyde sürdüğü bir dönemdir. Germinal'in müthiş bir şekilde işlediği emek-sermaye çıkmazı, sınıflar arası çıkar çelişkileri günümüzde halen geçerliliğini korumaktadır. Hikaye romanın ana karakteri olan Etienne Lantier'in Fransa'nın Kuzeyindeki maden şehri Montsou'ya gelmesiyle başlar. Etienne burada uzun zamandır madende işci olan Maheu ile tanışır ve bu Etienne'e madende bir iş ve kalacak yer sağlar. Etienne karakteri gereği heyecanlı, idealist ve sorgulayıcı bir gençtir. Etienne, burada anarşist bir göçmen işçi olan Souverine ile tanışır ve sol-sosyalist yazılar okumaya başlar. Dönem, dünyada işçi hareketlerinin, sömürüye karşı direnişin patlak vermeye başladığı bir zamandır. Devamlı olarak yapılan sendikal örgütlenme çalışmaları, sol- sosyalist birikimin ilerleyişi ve 1. Enternasyonal'in kurulmasıyla beraber işçiler için bir umut yeşermeye başlamıştır. Etienne'de okuduğu sol-sosyalist yazılardan ve dünyada yükselen sınıf bilincinden bir hayli etkilenmiştir. Bu fikirlerin doğrultusunda Etienne kendi çalıştığı madende işçileri örgütleme çalışmalarına başlar. Başlarda işçiler ve aileleri şükretmek gerektiğini düşünüp kendilerini geride tutsalar da git gide şiddetlenen vahşi kapitalizm, burjuvaların bitmek bilmeyen para ve kar arzusu işçilerin yaşam koşullarını git gide kötüleştirmektedir. Git gide artan yoksulluk patlak vermeye Tibet Gür 21302493 Uluslararası İlişkiler başlayan iş kazaları ve ölümlerle birleşince beklenen kıvılcım patlar ve Etienne'in önderliğinde amansız insanlık mücadelesi başlar. Fakat isyan, asker ve polis tarafından çok şiddetli bir biçimde bastırılır. Hakları için ayaklanan işçi aileleri çok dramatik sonuçlarla karşı karşıya gelir ve yaşamaya devam edebilmek için madendeki sömürü düzenine geri dönerler. Fakat romandaki anarşist karakter olan Souverne duygularına engel olamaz ve madeni sabote eder. Madenin içinde içlerinde Etinne'in de bulunduğu birçok işçi mahsur kalır ve uzun bir kurtarma süreci başlar fakat roman sadece Etienne'in hayatta kalmasıyla oldukça dramatik bir sona ulaşır. Germinal romanını tam anlamıyla kavrayabilmek için Kapitalizmin yapısını basit haliyle anlamak gerekiyor. Kaptalist sistem sömürü temellidir. Burjuvazinin yani zengin sınıfın zenginliklerine zenginlik katması ve fakirlerin fakirleşmeye devam etmesi üzerine kurulmuştur. Sistemin işleyişini basit olarak ele almak gerekirse, patronlar, sermayedarlar karlarını maksimize etmeye çalışırlar bunu yaparkende üretim maliyetlerini minimize etmek gerekir. İşçilerde bu sistemin içinde bir üretim maliyeti olarak görülmektedir. Dolayısıyla işçileri ne kadar fazla çalıştırıp ne kadar az ücret öderlerse bundan elde ettikleri kar kapitalist sınıfın artı değeri olacaktır. Bu bağlamda romanın geçtiği dönem kaptalizmin en vahşi olduğu dönemdir. Tarihsel gerçeklikler ve kaptalizmin yapısı doğrultusunda romanı incelersek gerçekleşen olayların gerçekle olan birebir uyumuna şaşırmamak elde değil. Roman günümüz dünyasının gerçeklerini de tam anlamıyla yansıtmaya devam etmektedir... Kapitalizm, dünynada gerçekleşen Sovyet Devrimi, işçi ayaklanmaları, Paris komünü gibi olaylardan sonra varlığını sürdürebilmek için kendini daha insancıl bir yönde yenilemiştir fakat romanda anlatılanlar aynı vahşilikte olmasa da büyük ölçüde geçerliliğini korumaktadır. Romanı spesifik olarak ele alıp günümüz Türkiyesi'yle bağdaştırmak tam da isabet olacaktır. Günümüzde ülkemizde artarak devam eden iş kazası adı altında gerçekleşen işçi cinayetleri romanın kapitalizm yapısını ne kadar gerçekçi olarak ele aldığını bir kez daha gözler önüne seriyor. 2014 yılında ülkemizde patronların biraz daha fazla kar elde etmek için almadığı tedbirler sonucu birçok işçi ölümü göze çarpıyor. Özellikle Soma madeninde gerçekleşen yüzlerce işçinin göçük altında kalarak can verdiği felaket bir yumruk gibi suratımızda Tibet Gür 21302493 Uluslararası İlişkiler patlıyor ve romanın halen geçerliliğini koruduğunu gözler önüne seriyor. Günümüz Türkiyesi'nde giderek artan işçi ölümlerine rağmen, özelleştirme adı altında sermayeye peşkeş çekilmeye devam edilen fabrikalarımız ve bunlara karşı gerçekleşen başarısız işçi direnişlerine rağmen yazımı bitirirken Zola'nın romanındaki başarısız direnişe rağmen dünya işçi sınıfına aşıladığı umut dolu cümlelere yer vermeden geçemeyeceğim. Zola, şöyle haykırır: "Cana can katan, her yardan gençlik fışkıran o sabah, gökte alevler saçan güneşin altında yüzen ova, işte bu uğultuya gebeydi. Topraktan insanlar bitiyordu, saban izlerinde ağır ağır kapkara, öç alıcı bir ordu filizleniyordu; bu ordu pek yakında bütün toprağı çatlatacak olan gelecek yüzyılların ürünleri için boy atıyordu". İşte bu umuttur bizleri karanlıktan aydınlığa, sömürü düzeninden eşit, adil ve insancıl bir dünyaya kavuşturacak olan...