BİR ÇEŞİT ÖZGÜRLÜK OLARAK KÖTÜLÜK

İnsanoğlu, geçmişten günümüze hep merakla yaklaşmıştır kötü karakterlere. Nedendir bilinmez, kötüleri gizemli ve karmaşık buluruz. Hem korkarız onlardan, hem de kafalarında ne tür şeytanların dolaştığını merak ederiz. Bize bir labirenti andırır onlar. İçine girsek çıkamayacağımız, ama pek çok korkunç ve kirli sır keşfedeceğimiz birer labirent... Öte yandan, kötülüğü karizmatik bulmak gibi tuhaf bir huyumuz da var. Bunda medyanın ve edebiyatın çok büyük etkisi olduğunu düşünüyorum. Sonuçta televizyonda ve romanlarda resmedilen kötü karakterlerin neredeyse tamamı, çok çekici ve etkileyici insanlar. Seri katil dünyasının karanlık prensi Hannibal Lecter, bunun en bilinen örneği. Kendisi, tam anlamıyla bir öldüren cazibe. Özellikle dizileştirilmiş versiyondaki Lecter, tarzıyla, giyimiyle, sofistike zevkleri ve zekasıyla, tam bir çekim merkeziydi. Ekranda izlerken bile, ateşe doğru uçan bir böcek gibi hissettiriyordu insana kendini. Yanacağını bile bile yapılan bir uçuş... Üstelik Lecter, türünün tek örneği de değil. Milyonlarca okuyucuya ulaşan o klasik vampir romanlarında bile kötü vampir, her zaman daha çekici ve daha karizmatik olandır. Bu hiç sekmez. Öyle ki bu kitapların dizi versiyonları da bu fenomene sadık kalarak seçerler oyuncularını. The Vampire Diaries'in Damon Salvatore'u, The Originals'ın Klaus Mikaelson'ı ve True Blood'ın Eric Northman'ı bunun en belirgin örnekleri. Medyanın tüm bu karizmatik kötü karakter yüklemesinden ötürü, kötü karakter deyince benim aklıma siyah pelerinli, silindir şapkalı, gümüş başlıklı şık bir baston taşıyan, şeytanı aratmayacak kadar tehlikeli ama simsiyah saçları ve buz mavisi gözleriyle bir o kadar da çekici, su gibi sessizce yürüyüp geçen ve gecenin karanlığında izini kaybettiğiniz, Viktoryen dönemin İngilteresi'nden fırlamış bir figür geliyor. Ama kabul etmek lazım ki, kötü karakterler her zaman karizmatik olsalar da, her zaman bu kadar yakışıklı değiller. Joker, mesela. Kendisi en meşhur kötülerden ve kesinlikle yakışıklı değil. Yine de karizması, kuşku götürmeyen bir gerçek. Yani kötü kişi, yakışıklı olmasa da karizmatik geliyor bize. Peki neden? Eskiden, bu soruya bir cevabım yoktu ama Katherine Manfield'ın Albüm Yaprağı adlı kitabını bitirdiğimde, yeni bir şey keşfettim. Kötüyü bize cazip kılan şey, ne gizem ne de çekicilik. Kötü karakterlere bu kadar çekiliyor olmamızın sebebi, onların bizden daha özgür olması. Ne de olsa bizleri bağlayan tüm o ahlaki değerler, kurallar ve sınırlamalar, onlar için geçerli değil. Biz kötü bir şey yapmak istesek bile, çoğu kez yapamıyoruz. Doğru bildiklerimiz elimizi bağlıyor. Öfkemizi içimize atmakla yetiniyoruz. Oysa kötüler öyle değil. Onlar kendi kurallarını kendileri koyuyorlar. Ne yapmak isterlerse, onu yapıyorlar. Zarar vermek isterlerse, veriyorlar. Öldürmek isterlerse, öldürüyorlar. Çalmak isterlerse, çalıyorlar. Bunları yaptıktan sonra, biz sıradan ölümlüler gibi suçluluk da duymuyorlar. Vicdan denen mekanizma, çalışmıyor onlarda. Tehlikeli bir biçimde özgürler. Hiçbir sınırlama, onlar için bir engel teşkil etmiyor. Bu yüzden biz, onları çok gizemli ve çekici buluyoruz, bizim yapamadığımız şeylere cüret edebildikleri için. Kötülük yaptıkları için sevmiyoruz onları. Kötülük yapabildikleri için seviyoruz. Özünde, çok hastalıklı bir düşünce şekli bu ama özgürlük konusunda, sonuna kadar mantıklı. Sonuçta toplumsal hayatta, çoğunluğun iyiliği için özgürlüğümüzün önemli bir kısmından vazgeçiyoruz. Kötüler bunu yapmıyorlar. Kendilerinden fedakarlık yapmayı reddediyorlar. Sadece kendi istekleri için yaşıyorlar. Kendi arzuları ve ihtirasları, her şeyin üzerinde. Kuşkusuz, bencilce bir yaklaşım bu ama böylesine sınırsız bir özgürlük duygusunu tatmayı hangimiz istemezdik ki? Netice itibariyle kötülük de, bir çeşit özgürlük değil midir?