ÖTEKİLER

Her toplumda, bireylerin yapması ya da yapmaması gereken davranışlara yön veren belli ideolojileri vardır. Koşullar zorunlu kıldığı için ortaya çıkarlar. Dünya modernleştikçe insanlar arası iletişim kopukluğunun arttığı da bir gerçek. En basitinden teknolojik buluş ve gelişmeler insanı kendi dünyasına kitler. Bu süreç insanı toplumsal yapılardan uzaklaştırır ve sosyal, kültürel sorunlarla karşı karşıya kalmamıza sebep olur. İnsanlar arasındaki iletişim eksikliği de burada meydana gelir. 'Hangi Kedi' adlı öyküde olduğu gibi günümüzde insanlar aynı apartmanda oturduğu insanları tanımakta zorluk çekiyor ve iletişim içinde olmaktan kaçınıyorlar. Toplumsal hayatın bize dayattıkları yüzünden ötekileşiriz ve insanlar arasında iletişim sorunları başlar. Herkesin benimsediği düşüncelere uymak hayatı tekdüzeleştirir ve toplumdaki bireyler birer robota dönüşür. Kimsenin bireysel düşüncesi olmaz ve kendi düşüncesi olana yabancıymış gibi bakılır. Fakat bireyler kendi düşüncelerine sahiptir ve verilen değerleri kendi süzgecinden geçirerek kendisine uygun şekilde davranır. Bu da ister istemez o bireyi toplumun geri kalanından farklı kılar ve birey ötekileşmiş olur. Bu durumdaki bir birey aslında diğerlerinden farkı olmamasına rağmen farklı görüldüğü için toplumda kendini yalnız hisseder. İnsan ister istemez ne kadar kendini topluma uydurmaya çalışsa da kendiyle her ters düştüğü an için kişiliğinde küçük yarıklar oluşmaya başlar akabinde bir noktadan sonra buna dur deme isteği duyar ve soğumaya başlar. Sonrasında zaten yabancılaşma gelir. Toplumsal değerleri toplumsal kabul edişler oluşturur. Toplumsal dayatmalar sayesinde gereksiz ön yargılar ediniriz ve insanları anlamaya çalışmadan onlara kılıf uydururuz. 'Dut' adlı öyküdeki Tico Abla da toplumdan soyutlanmış bir kadın, arkasından birçok hikayeler uyduruluyor fakat kimse gerçekte neyin doğru olduğunu bilmiyor. 'Madalyon' adlı öyküde ise toplumda var olan ideoloji nedeniyle camiye namaz kılmak için giden iki uzun saçlı adam dış görünüşleri yüzünden hırsız olarak görülüyor. Bu durum toplum dayatmaları yüzünden dış görünüşün bile insanda yanlış ön yargılar oluşturduğunu gösteriyor. Ötekileşmek, toplumdaki görüş, dünya görüşü gibi birçok konuyla ilişkilidir. Sonuçta toplumdaki birçok insanın kabul ettiği "şey"lerden farklı bir "şey"i seçmek öteki olmak için yeterdir. Toplumdaki ideolojilere körü körüne bağlı kalmak olumsuz sonuçlara yol açar. Aslında bu durum ideolojik çıkar politikalarından doğrudan etkilenir. Fakat bu çıkar sistemini kuranlar çıkar sağlamaya çalışırken bireyler açısından daha kötü sonuçlar doğurur. 'Tasmalı Güvercin' adlı öyküde geri dönen tek güvercinin diğerlerinin suçunun cezasını çekmesi bu durumu örnekliyor. İdeolojiye bağlı kalan tek birey de çıkar sahibi tarafından zarar görüyor. Toplumun dayatmaları sahip olduğumuz bazı değerleri de kendinden uzaklaştırarak ötekileştirir. Toplumun yalıttığı, yalnızlaştırdığı, ötekileşmiş insanlar toplum içinde lanetlenmiş insanlar olarak görülür. Öyküde Küçük Robot diye adı geçen kız toplumda robotlaşmış bireylerden biridir ve insanlara karşı hoşgörüsü yoktur. Kentleşme ve gelişmelerin bireyler arası olduğu kadar insan-hayvan ilişkileri üzerinde de olumsuz etkisi vardır. İnsanın yavru kedilerin canı söz konusu olsa dahi umursamazca davranması yine 'Hangi Kedi' adlı öyküde örnekleniyor. Toplumun öteki diye tabir ettiği insanlar ise toplum dayatmalarına ve kurallara karşı bir takım tavırlar alırlar. Çünkü öteki olmak dayatmalara uymamaktır bence. 'Eran Kaptan' öyküsünde kaptandan izin alamayan Eran, istediği izni odasındaki Atatürk posterinden aldığını söyleyerek gemiden ayrılıyor ki bu öykü bürokrasiyle karşı karşıya kalınca yan yola başvuran ötekilere bir örnek. Toplumdaki her birey farklı görüşlere sahip olabilir. Bireylerin rahat davranabilmesi için toplumda dayatma olmaması gerektiğini düşünüyorum. İlla ki bir ideolojiye bağlı kalmak isteyen bireyler varsa 'ötekiler' diye tabir ettikleri insanlar hakkında kötü fikirlere sahip olmamalılar. Bunun yerine onlarla iletişim içinde bulunup fikir alışverişi yapmalılar. Toplumlar dayatmalara bağlı kalarak ilerleme gösteremez. Derin ŞEN