SAĞIR SESSİZLİK

Georges Perec dünyada çok fazla tanınan bir yazar değil fakat Uyuyan Adam romanını okumak, üzerimde çok derin etkilere sebep oldu. Romanı bir bardak su gibi tek dikişte bitirdim. Ne kadar yüzeysel görünürse görünsün, aslında nihilizm, travmatik sebeplere sahip, çok derinlere inen güçlü bir duygudur. Ben de kendi içimde yaşadığım bazı nihilist deneyimlerimi aktarmaya çalışacağım ve bunu yaparken insanlık tarihinin ne kadar yaralı olduğunu aklımdan çıkarmayacağım. Georges Perec, ailesindeki insanları toplama kamplarında kaybetmiş ve soykırımın birinci el tanıklarından birisi olarak hep aklımda kalacak. İnsanların boşluğa düştüğü anlar, aslında etraflarındaki her şeyi algıladıkları fakat kayıtsız kaldıkları, katatonik zamanlardır. Oblomov'u bilirsiniz. Ama onun aptal ve uyuşuk bir adam olduğu hakkında kolay kolay kimseyle hemfikir olamazsınız. Tanrısal bir boyut gibidir boşluk ama kendinize bir tanrı gibi müdahale edemezsiniz. Bizleri bu pasif duruma düşüren sebepler sinir sistemimizi felç eder. Artık damarlarımızda akan kanı bile duyar hale geliriz fakat kalkacak mecalimiz bile yoktur. Dünya döner, saatler geçer. İlk anımız ile son anımız arasındaki hiçbir farkı gözetmeyiz. Sıradanlığın ve basitliğin tadına vararak mesut ederiz kendimizi ya da bunun ısdırabıyla yavaş yavaş eririz. Hüzün, yerini sadece nefes almaya bırakır. Var olmayan bir mezarlıkta var olan tek ölüyüzdür. Varoluşsal değerimiz, cürmümüz ve kütlemiz artık yoktur. Peki, neden hala nefes alıyoruz? Yavaş yavaş ölmenin getirdiği o varoluşsal his hala damarlarımızda gezdiği için. Yaşadığım bazı hayat deneyimlerinin altında ezildiğim anlar oldu. Yıkıldığımı biliyordum. Sahip olduğum en güzel duyguların, bir yanılsama olduğunu anladığımda, beni yaşama bağlayan sevgi ve güven duygularının ellerimden kayıp gittiğini hissettim. Bu kimi zaman saatli bir bombayı beklemek gibi ve kimi zamanda infilakın tam ortasında kalmak gibi oldu. Sanırım ikincisi daha tercihe şayan. Bomba patladığında ne olduğu artık biliyordum. Yaralandığımı, yerde kaldığımı ve belki de parçalandığımı hissediyordum. Ama o saatli bomba, o bin bir türlü anksiyete, sanki beni her an bir gökdelenin çatısından aşağıya itiyordu. Her saniyemi yere çakılmayı bekleyerek geçirdim. Çürümüş bir et yemeye benzer bu hissiyat fakat onu tükürme şansınız yoktur. Midemin onu hazmetmesini beklemekten başka çarem yoktu. Hala da geçmişimi sindirebildiğimden emin değilim. Zamanın gücüne güvenemiyordum, çok soyut bir kavram gibi geliyordu bana. Ama beklemekten başka çarem yoktu. Büyümekten, olgunlaşmaktan başka çarem yoktu. Ya yenilip pes edecek ve bana güvenen az sayıda insanı hayal kırıklığına uğratacaktım ya da ayakta kalıp onların arasına katılacaktım. Ne yaşandığının bir önemi yoktu. Kimse bununla ilgilenmez. Yaşananlar görecelidir ve ben de tıpkı herkes gibi kendi göreceliğimle savaştım. Mücadelem dış dünyayla değildi. Kendi yaralarıma dikiş atmak, bunu erken fark etmem ile başladı. Yapabileceğim tek şey, insan iradesinin kudretini öğrenmekti. Benim yaşadıklarımın şimdi abartılacak bir yanı yok. Ama kalbimin göğüs kafesinden söküldüğü anları hala hatırlıyorum. O zamanlar çocuktum. Benim yaşadığım endişenin çok daha fazlasını yaşayan insanların var olduğunu bilmek bana her zaman güç ve motivasyon vermiştir. Ama en büyük kazanımım, hayata karşı mütevaziliğim oldu. Yanlış anlaşılmasın, bunun anlamı korkaklık veya kadercilik değil, hayata ve hayatın getirilerine saygı duymaktır. GEBOLOĞLU 2 Sebebi her ne olursa olsun, acılara dayanamayarak ölmek bir kurtuluş yoludur. Ama zorlukları yenmenin getirdiği o özgüven ile karşılaştırılamayacak kadar basittir ölüm. Yaşlılara saygım bundandır. O kırışık yüzlerin ardında kim bilir neler saklı. Sorunların büyük ya da küçük olması hiçbir şey ifade etmez. Her sorun, öznenin kişiliği ve yorumlaması ile orantılıdır. Reklamın iyisi kötüsü olmaz derler ya, işte bu kadar saçma ama bir o kadar da gerçektir sorunlar. Enine boyuna düşündüğümüz zaman, sorunların aslında oldukça ironik olduğunu görürüz. Derler ya şimdi düşündüğümde gülüp geçiyorum diye, bu durum hayatın ironik olmasından dolayı değil de nedir? Bir iplik yumağının içinde yaşıyoruz. En sıkı düğümlerin bile boşlukları vardır ve biz o boşluklarda sıkıştığımız zaman, gerisi hep sağır sessizliktir. İçimizdeki ses çevremizdeki bütün fiziksel uyaranları bastırır. Nasıl o boşluklardan çıkıp da düğüme dahil olduğumuzu hatırlamayız bile. Geriye dönüp baktığımızda o boşluklar sayılamayacak kadar çoktur. Buna neden gülümsediğimizi anlamış değilim. Belki de bu tavrımız, bir sonraki boşluğun nasıl olacağını bilmediğimizdendir. Boşlukta kalan da oradan çıkan da bizsek, buna gülüyor olmamız da ironik değil midir? Perec, Georges. Uyuyan Adam. 1967. İstanbul: Metis Yayınları. 2013