ÖNYARGILAR VE DİĞER YARILAR

Geçen hafta cuma akşamı okuldan çıktım ve metroya bindim. Sürüyerek taşıdığım çantamı kucağıma koydum, gözlerimi kapadım, bir an önce eve gideyim diye iç geçirdiğim anda tam karşımda sohbet eden iki insanın konuşması üzerine gözlerimi açıp tüm canlılığımla dinlemeye başladım: "Ben baleyi çok sevemiyorum hele ki şu 'Siyah Kuğu' filminden sonra daha da bir soğudum, iğrendim. Film de bir şeye benzemiyordu zaten. " Bu cümleleri duyduktan sonra alnımı kırıştırıp, kaşlarımı kaldırarak nasıl yani diye sordum karşımda konuşanlara kendimi tutamayıp. " E herkes deli gibi hırslı, acımasız, sapkınlık da var tabi." Aldığım cevabın sonucunda anladım ki insanlar hiçbir şeyi bilmeden sadece o an gördükleri herhangi bir şey üzerine konuşmaktan pek bir keyif alıyorlar. Sanki film genel olarak tüm bale sanatçılarının hayatını anlatıyormuş gibi izledikleri sahnelerin derinliğini düşünmeden, ne izledilerse oymuş gibi bir algılama yoluna gittiklerini sonuç olarak da iğrenç, pis, sapık gibi etiketler taktıklarını anladım. Sonra kendimi düşündüm. Filmin çıktığı ilk gün hem konusu hem de oyuncu kadrosu sebebiyle koşarak gitmistim izlemeye. Sonucunda da yönetmenin yorumuna hayran kalmış ve işte bu, işte bu diyerek dolanmıştım ortalıkta. Aslında bu film gerçektende bir zeka ürünü, bazı insanların yanlış algılamalarının nedeni ise yüzeysel düşüp pat diye yargılamaları bence. Bu algıya bir açıklık getirerek filmi kendim yorumlamak istedim. Filmde Nina isimli gencin, hayatı boyunca annesi tarafından kontrol edilmiş, ruhsal açıdan dengesiz olan bir kızın, siyah kuğu karakteri üzerinden hayatı anlatılıyor yani konu balerinlerin hayatı nasıl olur değil . Kuğu Gölü hikayesinden esinlenerek yansıtılması bence çok komplike ve akıllıca bir düşünce olmuş. Filmde bariz görünen şeylerden biri "ikilik". Nina aslında çok yumuşak başlı hayatı boyunca hiç kimseye karşı çıkamamış, annesi ne derse onu yapmış bir kız. Bu onu filmin yarısına kadar tam bir beyaz kuğu olarak görmemizi sağlıyor. Psikolojisinin bozuk olmasının sebebi de hep kontrol ve baskı altında hissetmesi ve buna bağlı olarak gelişen mükemmel olma endişesi yüzünden kaynaklanıyor bence yani bale sanatçıları hırslı veya manyak oldukları için değil. Bu mükemmel olma endişesi işine de yansıyor haliyle ve kendini kusturmaya, eve gidip dinlenmesi gerektiği söylenirken bile akşamlara kadar çalışmaya başlayak fiziksel olarak da yıpratıyor kendini. Balede başrolü almak istiyor ve beyaz kuğu karakteri ona çok uygun ancak siyah kuğu karakteri değil. Burda anlıyoruz ki siyah kuğu karakteri için daha tutkulu, güçlü, sert, vurdumduymaz, baştançıkarıcı olmak gerekiyor. Filmde Nina sadece bir rolü kapmak için psikopatça hareketler yapıyor gibi görünse de aslında beyaz kuğu karakterini bizzat yansıtırken nasıl da siyah kuğunun içinde gizli olduğunu ve onu nasıl dışarı vurarak siyah kuğuya dönüştüğünü, kendini yaralamasının dönüşümünün bir parçası olduğunu, kendisiyle kavga ettiği, aynalardan bakıştığı sahnelerinin zamanla tek bir vücutta hayat bulduğunu görüyoruz. Filmin sonlarına doğru eğitmeninin kulağına: "Önündeki tek engel sensin Nina. " demesi filmin sonu hakkında bize bir ipucu veriyor. Nina'nın kendini yaralayıp beyaz kuğu haline acı verdıkten sonra hiç olmadığı kadar huzurlu oluyor ve odaya girip yarasını fark ettiğinde aldırmadan sahneye çıkıp performansını sergiliyor. Yani dönüşümünü tamamlıyor ve sonuna hazır bir şekilde teslim oluyor. Burda görüyoruz ki siyah kuğun cazibesini ve göz alıcılıgını yansıttıktan sonra tekrar kabullenmiş beyaz kuğu huylarını canlandırarak dönüşümü tamamlıyor ve ikiliğin karşısında olduğunu değil de içinde olduğunu fark ediyor. Filmin en çok eleştirilen ve yanlış algılanan kısmı da içerdiği cinsel sahneler. Benim kendi kulaklarımla duyduğum "Bale sapık. " yanılgısının nedeni de bu cinsel içerikli sahneleri direk iğrenç, sapık gibi yorumlarla kesip atmamız bence . Filmde yönetmenin bu sahneleri kullanmasının nedeni sapık olması değil bana göre. Beyaz kuğu, masumiyeti, çocukluğu ve bakireliği temsil ediyor. Nina'ya annesi hala ilkokul çocuğu gibi davranıyor, yatak odası bile bir çocuğun odasını andırıyor. Hayatında hiç kimseyi sevememiş ve ilişki kuramamış bir yetişkin. Annesini dinlemeyip dışarı çıkması, hocasına karşı bir şeyler hissetmesi ve gördüğü halüsinasyonlar aslında siyah kuğu da olması gereken tutku, özgüven, kendinin farkına varma, büyüme ve bağımsızlığı temsil ediyor. Nina'nın annesine onun gibi olmak istemediğini, kendisinin "Kraliçe Kuğu" olduğunu ne isterse yapabileceğini artık büyüdüğünü söylemesiyle birlikte dönüşümünü daha net görüyoruz. En son dansta, siyah kuğu yani Nina'nın diğer yüzü onun hayatını çalıyor ama Nina hayaline ulaştığı, ona dokunduğu için yani sahneye çıktığı ve içindeki siyah kuğuyu ortaya çıkarmayı başarabildiği için ölümü kabulleniyor. Eğitmeninin dediği gibi kendisinin önüne çıkan tek engel yine kendisi oluyor ama beyaz kuğu haliyle bunu kabulleniyor ve acısına bir son veriyor. Umarım bir gün önyargılarımızdan arınarak hep suyun üzerine değil de içine bakarak yorumlamaya çalışırız çoğu şeyi. Ya vurdumduymaz olur, bir konuyu umursamaz ve saçma yorumlar yapmayız ya da gerçekten düşünüp her şeyin bir sebebi olabileceği sonucuna varır ve ona göre çıkarımlarda bulunuruz.