YAŞAMIN SATIR ARALARI, AMERİCAN BEAUTY

26. 09. 2014/Ilgın ÇAMOĞLU/21301978 Bir öyküde, bir romanda, bir filmde ya da bir sanat eserinde satır aralarına ne kadar çok şey sığdırılabilir? Yaratılmış karakterlerin yaşamları, gerçek hayata derinlemesine dokunabilir mi? Bana bu soruları sorduran, şu güne kadar yaptıklarımı sorgulatan bir film izledim geçen akşam. Üzerine saatlerce düşündükten sonra Sam Mendes'in yönetmenliğini yaptığı, 1999 yapımı ödüllü "American Beauty" filmini yalnızca bir film olarak adlandırmanın haksızlık olduğuna karar verdim. Çünkü herkesin hayatını bir yerden yakalayabilmiş, içinde sayılamayacak kadar çok mesaj olan, insan zayıflıklarını muhteşem karakterlerle birleştiren, üzerine sayfalarca yazı yazılabilecek bu yapım yalnızca bir film değil, insan hayatına gizlenmiş satır aralarıdır belki de. Filme daha yakından baktığımızda, her karakterin zayıflıkları olduğunu ve bu zayıflıkları saklamak için başka karakterlere büründüklerini görüyoruz. Karakterlerin yüzlerindeki bu maskeler, onları güçlendirmek yerine mutsuz ve daha zayıf bireyler haline getiriyor aslında. Böylelikle kurdukları ilişkiler, aile yaşantıları, istedikleri ve yaptıkları da sorunlu oluyor. Örneğin, Burnham ailesi ilk bakışta her şeye sahip, güzel bir yaşamları olan bir aile gibi gösteriyor kendini. Ancak kapıdan içeri girdiğimizde, muhteşem güllerle kaplı bahçelerinin ve oldukça iyi görünen aile ilişkilerinin kocaman bir maske olduğunu görüyoruz. Anne Carolyn, başarı takıntısını gizlemeye çalışan, hırslarının içinde boğulmuş, yaptığı iş dışında hiçbir şeyden memnun olmayan dağılmış bir kadın. Baba Lester, çalıştığı işten memnuniyetsiz, kendine özgüveni azalmış, eşine saygı duymayı bırakmış ve istediklerini gerçekleştirememiş bir adam. Evin çocuğu Jane ise, kendini beğenmeyen, ailesini sevmeyen ve ailevi sorunlarıyla baş edemediği için savrulan, kaybolmuş küçük bir kız. Filmdeki diğer çarpık aile ise Fitts ailesi. Anne akıl sağlığı yerinde olmayan, konuşmayan, kendi yarattığı dünyasında yaşayan bir kadın. Baba Colonel, kendi zayıflığını gizlemeye çalışan ve bu yüzden oğluna çok yüklenen, kendiyle barışamamış homoseksüel bir asker. Oğulları Ricky ise, baba baskısından kaçışı uyuşturucu kullanıp satmakta bulan, kendiyle yüzleşmekten korktuğu için sapıklık derecesinde insanları röntgenleyen, psikolojik sorunları olan bir çocuk. Bahsettiğim karakterlere bakarsak eğer, çok çarpıcı bir sonuçla karşılaşıyoruz. Bu karakterlerden hiçbiri kendiyle yüzleşemiyor, kendini sevemiyor ve hepsi bir maske takıyor, sonrasında da her biri başka yerlere savruluyor, sorunlu ilişkiler içerisine giriyor. Kimisi kızının arkadaşına karşı çarpık hayaller kuruyor, kimisi kırılganlığını gizlemek için yalan söylüyor, kimisi de aldatıyor. Filmde hayatın güzelliklerini en çok görebilen, onlar için yaşadığını söyleyen Ricky bile aslında sadece gerçeklerden, gerçek güzelliklerden saklanıyor. Film birçok çarpık hayatı birleştirmiş senaryosunda. İnsanların gerçekleştiremedikleri hayallere ve bunlardan kaynaklanan mutsuzluklarına, kendi sorunlarından kaçmak için başka karakterlere sığınmalarına, korkularıyla yüzleşemedikleri için maske takmalarına ve en önemlisi tüm bu hayat karmaşası içerisinde gerçek güzellikleri kaçırmalarına değinmiştir. Ve asıl vermek istediği mesaj ise şudur: Ne zaman öleceğimizi bilemeyiz, belki yarın belki yıllar sonra. Ancak zaten önemli olan aslında ne zaman ya da nasıl öleceğimiz değildir. Önemli olan, ölmeden önce halinden memnun olabilmek ve "Harikayım!" diyebilmektir. Ve eğer bir insan sabah uyandığında kendini mutlu hissetmiyorsa, başka birinin hayatını yaşıyorsa ne zaman öleceğinin bir anlamı yoktur, o zaten yaşamıyordur. Her ne kadar senaryosu çarpık olarak adlandırılabilecek potansiyele sahip olsa da, filmi incelerken ya da üstünde düşünürken yapılması gereken şey satır aralarını okumak. Senarist bize yozlaşmış Amerikan yaşantısını göstermeye çalışmıyor aslında. Asıl başarmaya çalıştığı, çarpıcı olayları anlatıyormuş gibi görünmekle beraber, her insanın içinde duyabileceği güvensizlikleri, korkuları ya da kaçış isteğini bu filmin her dakikasında göstermek ve insana yaşadığı hayatı sorgulatmak. Film bittikten sonra insan düşünmeden edemiyor; "Hayatta istediğim yerde miyim?", "Kendim için neler yapıyorum?", "Korkularımdan saklanıyor muyum?", "Gerçekte ben kimim?".