SİLİKLEŞEN RUH

Uzunca bir zamandır ayakkabılarımı ve montumu giyerek evden dışarı bir adım atmak dahi istemiyorum. Ayaklarım gerisin geriye eve, korunmalı yatağıma dönebilmek için benle amansız bir mücadele veriyorlar ama mantığım , ışıklar içindeki bir gelecek için(!) yapmam gereken şeyler, konuşmam gereken insanlar , gitmem gereken yerler kısacası beni her geçen gün bir mengeneye bağlanmış gibi daha çok sıkan ve boğulmama neden olan sorumluluklarım olduğunu söylüyor. Fakat dışarı çıkmam ile beraber gerçeklik benim için içinden çıkılmaz bir kabusa dönüşüyor ve bu ruh halim akşamüzeri evimin kapısından içeri adımımı atıncaya kadar devam ediyor. Ertesi gün ve daha sonrasındaki gün aynı şeyleri tekrar tekrar yaşayacağımın bilincinde olarak huzursuz bir uykuya zorlukla dalıyorum. İşte tam bir modern insan tanımı! Biliyorum, modern insanın sorunları üzerine belki de milyonlarca makale, deneme ve ek olarak ciltlerce roman yazılmıştır. Benim yazımın da onlardan herhangi birinin ötesine geçeceğine dair en küçük bir iddiası yoktur sadece okuyup yorumladıklarıma ve biraz da kişisel gözlemlerime dayanan bir kaç çıkarım karalayacağım. Albert Camus'un Başkaldıran İnsan isimli deneme derlemesini okuduğumda benim düşünce sistemime ne kadar yakın olduğunu görerek biraz şaşırdım. İnsan ve onun yaratma gücünün nasıl oluyor da onun hem felaketi hem de cenneti olabileceğini anladığımda ise şaşkınlığım çok daha yüksek bir boyuta evrildi. İnsanlık dünya üzerinde ilk ortaya çıkışından beri kendilerine bazı koruyucular bulmuş ve onları hoşnut etmenin kendilerine de büyük bir koruma sağlayacağını düşünmüşlerdir. İlk yapılan şey doğa olaylarına ve doğadaki maddelere kişilikler yüklemek ve iyi ve kötü ruhları yaratmak olmuştur. Tabiki doğa hakkında çok kısıtlı bilgiye sahip insan bu işi kendi içindeki şeytanı ve meleği gözüne görünen dünyada hayalgücüyle canlandırarak yapmıştır. Bundan sonra ise sırasıyla paganizm ve tek tanrılı dinleri denemiştir. Özellikle Katolizm'in Avrupa medeniyeti üzerindeki etkisi uzun ve ağır sürmesine rağmen Aydınlanmacı hareketin etkisiyle zamanla silindi. Ancak insanlığın din arayışı burada bitmedi. Artık yeni bir din vardı ve adı da ''sevgi diniydi''. Bana sorulursa modern insanın sorunu tam olarak burada başladı çünkü bu aşamadan önce denenen ve tamamen birey dışındaki bir güce dayanan anlayış birey olma çabasındaki insana uymuyordu, büyük bir düşünsel ve sonra da fiziksel devrimler silsilesi sonucunda sevgi dinine vardık. Tabiki bu din ismine tamı tamına zıtlaşacak biçimde bireyi yadsımaya başladı ama bunu, onun kafasına tanrının kırbacıyla vurarak yapmıyordu. Daha sinsiydi. Aslında binlerce yıllık birikimi olan bilimi kendine mal etti ve üzerine de yeni teoriler koyarak insanın fiziksel ve ruhsal işleyişini açıklamaya, kategorize etmeye ve sonra da yönlendirmeye girişti. Evet, bağımsız bir birey vardı ama tamamen değersizleştirilmiş, manevi yoğunluğu çalınmış olarak. Aydınlanma çağının en önemli silahlarından biri olan Protestanlığın özüne bakacak olsak bu durum apaçık ortadadır.''İnsan'' der Martin Luther ''bir binek hayvanıdır, iyi ya da kötü olacağı ona şeytanın mı yoksa tanrının mı bineceğiyle alakalıdır.''. İşte hümanizmin etkisiyle ortaya çıkmış sevgi dininin çok kısa bir dönemde yozlaştıktan sonra insana yapmak istediği de budur. Bir yandan ona birey olduğunu hatırlatmak, değerli hissetmesini sağlamak , diğer yandan onu sürü gibi yönlendirmeye çalışmak ve değersizleştirmek bana göre. Tabiki buna itirazlar çoğu düşünür tarafından yükseltildi ama bu dine asıl darbe kendi içinden vuruldu. Bu darbenin adı endüstriyelleşme idi. Tam bu noktada teknoloji dini doğmuş oldu ve onun papazları da her gün karşımıza çıkan, bilimi ilahlaştıran, eleştirenleri gerici ve yobaz olmakla suçlayan her yaştan binlerce aydınlanmış(!) insandır, bu kişiler tanrıyı tanımamakla övünür ancak tapındıkları teknoloji ve bilimin doğruluğunu sorgulamazlar bile. Teknoloji dininin incelikle ürettiği çok sayıda manipülasyon yöntemi vardır ve ondan öncekilere göre çok daha etkilidir. Zamanımızın düşünürlerinin büyük bir çoğunluğu onları saptamak ve eleştirmek üzerine yıllarını vermişlerdir ve bu takdire şayandır. Ancak modern insanın sorunu bana göre burada değil kendi içindedir. Bilimin ve teknolojinin kesinlik ve görünürde dostane yanını fark eden insan kendi çalkantılı(çalkantılı olmasından dolayı aslında üretici olan) ruhunu kendi elleriyle ezmiştir, onu paramparça edip güçlü ve yıkılmaz gördüğü arkadaşının yanında saf tutmuştur, kolaya kaçmıştır o ve bu ilerici arkadaşının yardımıyla özgürleştiğine inanmıştır, bir kimseyi köleleştirmenin en iyi yolu onu özgür olduğuna inandırmaktır. Sibernetik çağ zor kullanmamıştır, engizisyonları ya da viktoryen kısıtlamaları yoktur, sadece kendi ruhundan ödün veren insanı alıp onu koşullandırmıştır. Sokakta gördüğümüz herhangi bir insana onu tüm sorumluluklarından azad ettiğimizi ve gününün her bir dakikasını onu sunduğumuzu söylesek, bir Monet , Beethoven ya da Goethe gibi üretmeyi bırakın neredeyse her insanın üretmeye yetenekli olduğu sevgiyi dahi üretemez. Mesela ateşli bir tutkuya kapılabilir, tutku bu dünyadaki en önemli şeylerden biridir ama sevgiye göre çok daha içgüdüseldir, üretilmesi gerekmez, zaten vardır. Tutkusu doyurulduğunda ise nesnesini bir köşeye atıp gider ve üstüne ''bir zamanlar sevmiştim'' der. Sevmemiştir ve kendi ruhuna yaptığı gibi sevgi kavramını da değersizleştirmiştir İkinci gün ise yana yakıla eczane ya da zamanını öldürebileceği başka insanlar aramaya başlar. Onun sorunu ne iddia ettiği gibi hızla akan modern yaşam, zamansızlık ya da sübliminal mesajlar, manipülasyon değildir. Kendisidir. Üretmekten ya da ruhunun tüm coşkusuyla baş kaldırmaktan vaz geçtiği için, tahammül edemediği kendisidir. Ama tam olarak bundan dolayı çözümü de dış dünya da planladığı devrimler değil, kendi içinde yapması gereken devrimlerdir. Bunu nasıl yapar ya da yapabilir mi? Bunu hergün biraz daha kısalan zaman bize gösterecektir. İşte bana göre modern insanın sorunu tam burda yatar.