ÖZGÜR BİR KÖLE

On İki Yıllık Esaret kitabında bir müzisyenin, Solomon'un, sırf siyahi olmasından dolayı köle olarak satılması anlatılıyor. Solomon başlarda ısrarla özgür biri olduğunu iddia ederken daha sonra köle kimliğini kabul ediyor ve bence kitabın en çarpıcı kısmı bu. On İki Yıllık Esaret'te beni en çok etkileyen söz sanırım ''Ben hayatta kalmak istemiyorum, ben yaşamak istiyorum.'' sözüydü. Sözlükte kelime anlamı olarak yaşamak ve hayatta kalmak belki aynı anlama gelebilir ancak uzun veya derin düşündüğümüzde bu iki kelimenin hiç de eş anlamlı olmadığını görebiliriz. ''Hayatta kalmak'' denince aklıma sadece kalbimizin atmaya devam ettiği ve nefes alıp verdiğimiz durum geliyor. Sadece yaşamsal basit fonksiyonlarımız işlese de içimizde, düşüncelerimizde her şey oluyor olabilir. Baygın veya komada olabiliriz veya bilincimiz kapalı olabilir. Ama monitördeki EKG çizgisi dümdüz olmadığı sürece hayatta kalmış sayılırız. Solomon, bu sözle yaşam ve ölüm arasındaki sadece ince bir çizgi olduğunu ve kendisinin yaşamın ölüme en yakın olduğu noktada bulunduğunu söylüyor bence. Diğer taraftan ''yaşamak'' 'hayatta kalma'nın bir üst versiyonu gibi. Sadece kalbimiz atmıyor ya da sadece nefes almıyoruz. Yaşadığımızın farkında olmamızı, bunun tadını çıkarmamızı ifade ettiğini düşünüyorum. Bunda yaşamla ölüm arasında değiliz, hatta yaşam kısmının tam ortasında belki de ölümden en uzak olduğu yerdeyiz. En başta bilinçliyiz, birtakım hislerimiz var. Solomon'un da o cümleyi kurarken aşağı yukarı bunları düşündüğünü düşünüyorum. Günlük kullanımda her ne kadar birbirlerinin yerine kullanılan iki kavram olsa da aralarındaki farka uygun kullanmanın durumu daha net anlatacağı kanısındayım, Solomon'un iki kavramı beraber kullanıp insanın ağzını açık bırakacak kadar etkileyici bir cümle kurması gibi. Asıl konuya gelecek olursak nedir bu kölelik? Neden bir insan başka birinin kendisine her şekilde hizmet etmesi gerektiğini düşünür? Ten rengi insanın hayatını doğduğundan itibaren ve ne yaparsa yapsın değiştiremeyeceği bir yola sokar? Hayatta bizim belirlemediğimiz, gelirken seçmediğimiz şeylerin hayatımıza kısa süreli de olsa yön vermesi gerçekten çok saçma. Mesela bir kadının sadece güzel olmasıyla yüksek meblağlarda para kazanması gibi. Hayatta geldiğimiz yerlerin çabamızla olması gerektiğini düşündüğüm için böyle örnekler beni çok sinirlendiriyor. Maalesef bu kitapta karşı karşıya geldiğimiz durum hiç de farklı değil. Solomon beyaz bir insan olsaydı özgür bir şekilde yaşamaya devam edebilecekken sadece siyahi olması nedeniyle köle yapıldı, başka bir deyişiyle hayatı zorla elinden alındı. Özneden nesneye dönüştü. Üzücü bir şekilde bu durum Solomon ''özgür''bırakıldıktan sonra da devam etti. Eski Solomon olamadığı gibi, eski halinden çok daha pasif biri haline geldi. İçindeki köle hiç özgür kalamadığı için Solomon özgür bir köle olarak yaşamına devam etmeye çalıştı. 21. yüzyılda yaşadığımız bu gelişmiş dünyada kölelik konusunun hala önemini sürdürüyor olması aslında dünyanın ve insanların pek de gelişmediğini gösteriyor diye düşünüyorum. Köleliğin başlamasını o çağın bilgisizliğine, cahilliğine verecek olsak, bu yüzyılda devam etmesi suçunu neye atacağız, neyi sorumlu tutacağız? Gerçekten de insanın ten renginden dolayı köle veya özgür olarak ayrılmasını o çağın cahilliğine verelim ama dört yüzyıl önce eşitlik diye haykıran, etkileri dünyayı sarsan ve yeniden şekillendiren bir olay gördü dünya ve tarih sahnesi: Fransız Devrimi. Ondan sonra popülerliği artan bu 'hak, hukuk, adalet, eşitlik, özgürlük' gibi kavramların hareketleri durulmadı. Herkes bu kavramların önemini, olmazsa olmaz olduklarını söyledi. O zaman kölelik nasıl devam etti? Bu açıkçası ''eşitlik ama bize kadar eşitlik'' demek değil mi?