Koşmak Üzerine Düşünmek

Dünyaca ünlü Japon yazar Haruki Murakami'nin Japoncadan İngilizceye 'What I think about when I talk about running' şeklinde çevirilmiş inceleme kategorisindeki yeni kitabı Koşmasaydım Yazamazdım (merak edenler için Japoncası şu şekilde: hashiru koto ni tsuite kataru toki ni boku no kataru koto), yazarın Japonya, Birleşik Devletler ve Hawaii Adası gibi birbirinden farklı yerlerde ve farklı zamanlarda yazdığı yazılardan oluşuyor ve Murakami'nin en büyük tutkularından biri olan koşunun onun hayatındaki önemini anlatıyor. Bu kitap, yazdığı kitaplarla bütün dünyada ses getiren Murakami'nin okuduğum ilk eseri. Açıkcası kitabı elime ilk aldığımda hoşuma gidip gitmeyeceğinden pek emin değildim. Lise ve ortaokul yıllarında atletizmle uğraşmıs ve kısa mesafe koşuculuğu yapmış biri olarak kendi kendime 'koşmanın nesi bu kadar ilginç olabilir ki?' ve 'koşma üzerine neden bir kitap yazılır ki' gibi sorular sordum. Ancak kitabı okudukça farkettim ki koşmak sadece kasların belilrli bir şekilde çalışması yoluyla bedenin hareket ettirilmesinden ibaret bir olay değilmiş. Murakami'ye göre koşmak bütün duyulara hitap eden, yazmak ve oyun oynamak gibi eylemlerle oldukça ilişkili ve bazı şeylerin farkına varmamızı sağlayan, rutinin içinde hayatımızı değiştirebilme gücüne sahip olan ve bizi zihinsel ve fiziksel olarak geliştiren bir eylem. Murakami bu yeni kitabı, koşmanın faydaları ve insanı temeli üzerine düşünmeme sebep oldu. Konu üzerine biraz daha fikir yürtürsek fark ederiz ki koşmak aslında en temel insani eylemlerden biri: Belki de en temeli! Buna bilimsel denebilecek bir açıdan şöyle de bakılabilir: Evrimsel süreçte çeşitli iklimsel değişimler sonucunda ağaçlardan Afrika'nın geniş savanlarına inmek zorunda kalan ilkel primat olan atalarımız yeryüzündeki en hızlı koşucular değillerdi belki ama zamanla en iyi uzun mesafe koşucuları oldular ve bu sayede yırtıcı hayvanlara karşı büyük bir avantaj sağladılar. Koşmak, ilkel primattan günümüze insanın evrim geçirip modern insana dönüşmesini sağlayan en önemli şeylerden biri olabilir ve belkide koşu üzerine yazmayı garipsemenin kendisi problemli bir tutum olabilir. Yani, 'yürümenin hızlısı işte' deyip geçmeyin. Murakami'nin bu eserinde koşarken katlandığı acıyla yazarken katlandığı acıyı kıyaslaması ve aralarında ne tür bir ilişki olduğunu anlamaya çalışması oldukça ilgimi çekmişti. Murakami için koşmak aynı zamanda zihinsel bir egzersiz. Murakami, ne zaman yazmaya başlasa koşmaya başladığını, koşarken aklına yeni fikirler geldiğini söylüyor. Benim içinde benzer bir şey söz konusuydu: Lise yıllarından hatırladığım kadarıyla ben de koşarken çok fazla şey düşünürdüm. Koşunun ritmi ve temposu insanı bir tür transa mı sokuyor bilmiyorum ancak düşünce akışımı düzenlediğini ve daha yaratıcı olmamı sağladığını hatırlıyorum. Lise yıllarımdan konuya geri dönecek olursak: Bana sorarsanız kitap edebi bir şaheser değil. Belki de deneme, roman ya da kurgu olmaması sebebiyle ve konusunun görünüşdeki sıradanlığı nedeniyle çok da sorgulanmaması gereken bir kitap. Bununla birlikte Murakami, metinleri edebi esprilerle ve yan hikayelerle süslemeden ve koşunun teknik yönlerine hiç girmeden onun üzerine tonlarca fikir üretmiş ve bence asıl ilgi çekici olan da buydu ve kitabı biraz da bu yüzden hiç sıkılmadan okudum. Sonuç olarak bu kitabı 'hadi canım, koşuna üzerine bir kitap yazılır mı?' diye merak eden herkese, oldukça doğal ve rutin olan bu eylemin (ve bunun gibi sıradan eylem ve olayların) altında yatan derin anlamları ve faydaları fark etmelerini sağlayacağıni düşündüğüm için öneriyorum. Bununla birlikte eğer hala koşmayan varsa hemen düzenli olarak koşmaya başlamalarını öneriyorum.