Şişmanlığın Önüne Geçilebilir mi?

Fransız tarihçi Georges Vigarello'nun Ortaçağ'dan 20. Yüzyıla Şişmanlığın Tarihi isimli kitabının sonunda vardığı sonuçlara göre kesin olan tek bir gerçek var: Giderek şişmanlıyoruz. Şişmanlık yayılıyor, bedenlerimizi, dünyamızı istila ediyor. Şişmanlık insan bedeninin karşılaştığı tehditlerin en güncel olanlarından. Artık söz konusu olan bedenin güzelliğini bozduğu için kınanan şişmanlık değil, sağlık riskine dönüşmüş olan şişmanlık. Şişmanlık öylesine yaygın ki "Şişmanlık Çalışmaları" başlığı altında toplanabilecek tezler yazılıyor ve bu tezler yalnızca tıbbi alanın sınırları içerisinde kalmayarak, sağlık sigortası şirketlerinin istatistiksel çalışmalarına, maliyet analizlerine, şişmanlığın neden olduğu kültürel ayrımcılıkların uzun listesine kadar geniş bir çerçeveye uzanıyor. İnsanlık kültürünün şimdiki zamanına damgasını vuran konulardan biri ne yazık ki şişmanlık. Yeni bir normalleştirme rejimi şişmanlık çerçevesinde oluşturulmakta. Her an bir yenisi keşfedilen diyetler, besinlerin içerisindeki kalori oranlarının seyreltilmiş şekliyle piyasaya sürülmesi, "fitness" adı altında toplanabilecek olan aktivitelerin inanılmaz oranda yoğunlaşması, sağlık yetkililerinin uyarıları, tavsiyeleri, şişmanlığa karşı yürütülen kampanyalar... Her şey bu yeni uygarlık düşmanına karşı savaşmak için. Hiçbiri yeterli olamasa da. Belki de yakın gelecekte devletler şişmanlığa karşı yasalar çıkarmak durumunda kalacaklar kim bilir. Tıpkı günümüzde çocuk sayısını sınırlayan yasalara sahip ülkeler ya da göçmenlerin akışını denetleyen başka ülkeler gibi, gelecekte de şişmanlık yasal bir soruna dönüşebilir. Çünkü tüm dünya genelinde durum gerçekten vahim. Küreselleşme çağının başlangıcı ve hızla genişlemesiyle birlikte şişmanlığın da giderek artan oranda bir risk oluşturduğu fikrindeyim. Küreselleşen dünyaya ayak uyduran insan bedeni de kıvrımlarını, ölçülerini yuvarlaklaştırma eğiliminde. Şişmanlığın en fazla sorun haline geldiği A. B. D aynı zamanda küresel güçlerin de en büyüğü. Bu bağlantı fazlaca kaba görünse de teknolojinin egemenliği anlamına gelen küreselleşme çağında fiziksel emeğin yerini alan akli emek, oturarak çalışma, ağır işçiliğin ucuz işgücüne sahip ülkelere ihraç edilmesi gibi etkenler sonucunda şişmanlıkla küreselleşmeyi birlikte düşünebiliriz diye düşünüyorum. Küreselleşen canlılar, içlerinde barındırdıkları enerji fazlasını kullanamadıkları anda o enerjiyi depolamaya ve bunun neticesinde de şişmanlamaya başlıyorlar. Obez bir beden enerji fazlasını kullanamadığı için bu fazlalığı yağ halinde depolar, obezleşir ve bunun doğurduğu hantallık yüzünden de kullanım olasılıkları kısıtlanır. Nedenler ve sonuçların etkileşiminin yol açtığı basit bir döngü bu. Kullanılmayan ya da aşırı derecede alınan enerjileri kanalize edecek bir alan bulamayan vücut çareyi hacmini artırmakta bulur. Demem o ki giderek küreselleşen ve teknolojinin esiri olan dünya insanları şişmanlatıyor çünkü insanlar enerjilerini kullanamıyor veya atamıyor. Enerjilerin ne zamandan beri kullanılamaz hale geldiğiyse gelişmiş ve gelişmemiş ülkeler arasındaki ayrımı oluşturan soru bence. Birinci dünya ülkelerinde insan enerjisinin yerini teknolojik aygıtların, sistemlerin enerjileri almış durumda. Teknolojik gelişmişlikleri sayesinde katma değer yaratan ülkelerde insan emeğinin önemi giderek azalmakta çünkü pahalı bir emek burada söz konusu olan. Katma değerin azalmaması için emeğe dayalı sektörler ucuz iş gücüne dayanan ülkelere kaydıkça gelişmiş ülke vatandaşlarının fiziksel enerjilerine duyulan ihtiyaç da azalmakta. Teknolojinin de insanlığı şişmanlattığı düşüncesindeyim. Gün boyu bilgisayarları başında çalışan insanlar çok yoruluyor olsalar da beynin harcadığı kalori miktarı tüm bedene kıyaslandığında pek de fazla sayılmayacaktır. Yorgunluk var ama bu zihinsel bir yorgunluk. İnsanlar artık bütün gün ofislerde ya telefonlarıyla ya da bilgisayarlarıyla ilgileniyor. "Fitness" kültürünün yaygınlaşması ve ofislerdeki rahatlama egzersizlerine artan ilgiyi de buna bağlıyorum: Bedeni çalıştırmanın yollarını arıyoruz hep birlikte. Peki çözüm ne? Küreselleşmenin durdurulması gibi bir seçenek zaten ihtimaller dahilinde değil. Hatta yavaşlaması bile imkansız. Küresel ölçekteki hızlanma devam ettikçe şişmanlık da önüne geçilmez bir şekilde büyümeyi sürdürecek. Şişmanlığın kısa vadede çözümsüz sorunlardan biri olduğunu düşünmekteyim. Şişmanlık artacak ve onun karşı kutbunu oluşturan bedeni "fit" tutma uğraşları da dünyada trend olmaya devam edecek gibi gözüküyor.