ENDÜSTRİYEL SANAT

İnsanların bana Louvre Müzesini anlattığı zaman hakkındaki 'eğer her esere bir saniye bakarsan tamamını görebilmek bir yılını alır' gibi söylentilere çok da fazla inanmamıştım. Böyle düşünmemin en büyük etkisi Louvre'nin içinde sadece bilet almak için bulunan saydam camdan olan piramidi müzenin tamamı olarak düşünmemden kaynaklanmıştı. Oysaki gerçekten o bölgeye gittiğimde karşıma çıkan muazzam büyüklükteki yapıyı görünce söylenenlerin gerçeği yansıttığını hemen hemen anlamıştım. Müzenin dökümünde bu kadar fazla tarihi eser olmasına rağmen bunların arasından tek bildiğim, çoğu turist gibi 'Mona Lisa' idi. Piramit binaya girip bilet almak için sıraya girdiğimizde, müzenin fahiş fiyatına rağmen sırada bekleyen insanların tıpkı benim gibi sadece Mona Lisa'yı görmek için geldiğine emindim. Bir yanda sürekli sanata, kültüre olan ilginin giderek azaldığını bas bas bağıran insanları düşünüp, bir yandan da önümde bekleyen onlarca insanın varlığını görünce kafamda çelişki oluşmuştu aslında. Sonra sanki ben de entelektüel birikimi çok fazla olan bir insanmışım gibi diğerleri gibi sırada olduğumu fark ettiğimde önceki düşüncelerime anlam verebildim. Peki, neden buradaydım? Neden bakınca en ufak bir haz uyandırmayan tabloyu görmek için buraya gelmiştim? Ankara'ya geri döndüğümde arkadaşlarıma Mona Lisa'yı görmeden geldiğimi anlatmayı kendime yedirememiştim sanırım. Çünkü popüler kültür bize Paris'e gidilince tıpkı Eyfel Kulesinde fotoğraf çekinmeyi ve bu tabloyu görmemizi şartlandırmıştı. Hakkında onlarca kitap yazılan, belgeseli çekilen bu tabloyla ilgili ben de birkaç bilgi edinmiştim. O zaman bile Da Vinci'nin başyapıtı olan bu resmin bu kadar popüler olmasına anlam vermekte zorlanmıştım. 'Nerede olursan ol gözleri sana bakıyor' gibi rivayetlerden sonra herhangi bir resimdeki insanın karşısına geçip aynısı olacak mı diye denediğimde hep benzer sonuçla karşılaşıp bin yılın en bilinen eserine olan ilginin ve halkça tutulmasının fazlaca abartıldığını hissetmiştim. Kilometrelerce uzaktan bir yerlerden Da Vinci'nin bu eşi benzeri olmayan (!) tablosunu sürekli bir yerlerden duyuyor, görüyorduk. Paris'e gittiğinizde ise eğer bu resmi görmeden gelirseniz muhtemelen küçümseyici bakışlarla karşılaşma baskısı ile beraber Louvre Müzesine 20 avro vermeden dönmek kaçınılmaz oluyor. Bu baskıdan olacak ki turistler tablonun olduğu odaya adımını daha atmadan dijital kameralarını, telefonlarını çıkartıp daha önden resim çekebilmek birbirleriyle yarışıyor hatta öne geçmek için çıldıranlar yüzünden izdiham bile oluşuyordu. İnternete yazınca binlerce farklı açıdan fotoğrafı çıkmasına rağmen insanlar bu anı yaşamak yerine gözleriyle tablonun arasına kendi makinelerini sokuyordu -bu arada tabii ki bir fotoğrafını çekmeyi ben de ihmal etmedim.- Özellikle Batılı ülkelerin çok iyi yaptığı bu pazarlama taktiklerinden etkilenmemek her an her şeyi görebildiğimiz bu zamanlarda oldukça güç. İstedikleri herhangi bir nesneyi allayıp pullayıp gözümüzün önüne seriyorlar ve bu ürünlerin pazarlaması gerçekten inanılmaz güzel yapılıyor. Sadece aynı müzede bunun onlarca örneğini rahat bir şekilde gözlemleyebildim. Mesela Helenistik dönemin diğer heykellerinden bir farkı olmayan, tarihine bakıldığında bir farklılık bulunmayan Afrodit heykeli sadece müze haritasında özel olarak gösterildiği için tıpkı Mona Lisa eserinde olduğu gibi bir kitle de oraya hücum ediyor. Da Vinci'nin bu muhteşem denilen eserine bakınca dünyanın en güzel tablosunu göremediğim için ben sanattan anlamıyorum belki de lakin önden fotoğraf çekebilmek için izdiham çıkartan diğer insanların da benim gözümden çok sanatsever gözüktüğünü söyleyemeyeceğim. Benim açımdan güzel olan bir eser ilk yapıldığı andan itibaren güzeldir ancak çoğu sanatkarın şu an bize görmeden gelinmeyecek gibi gösterilen eserlerin değerlerinin onlar öldükten yüzyıllar sonra bilinmesinden Batının istediğini istediği zaman pazarladığını anlıyorum.