BAY YALNIZ

Toplumun birer parçası olan bireyler gerek beklentilerinin giderek değişmesi gerekse de hayatın sıradanlığı nedeniyle gün geçtikçe yalnızlaşmakta, farklı arayışlara girmekte ve bir türlü elde ettiklerinden tatmin olamamaktadırlar. Okuduğum makalelere dayanarak söyleyebilirim ki edebiyatımızda postmodernizm akımının önemli temsilcilerinden biri olan Yusuf Atılgan bu konuyu Aylak Adam romanında karakterlerin psikolojik durumlarından yola çıkarak oldukça başarılı bir şekilde irdelemiş ve bu bağlamda yalnızlaşma, yabancılaşma ve arayış temalarını geriye dönüş, bilinç akışı ve leitmotif teknikleri yardımıyla okuyuculara aktarmıştır. Romanın ana karakteri olan Bay C.'nin içinde bulunduğu psikolojik durumun anlatılmasında kullanılabilecek en çarpıcı teknik, geriye dönüş tekniğidir ve usta yazar da ana karakterin geçmişte yaşadıklarının etkisinden bir türlü kurtulamadığını ve yalnızlaşmasının asıl sebebinin geçmişte bilinçaltına yerleşmiş olaylardan kaynaklandığını okurlara göstermek ve bu yolla gerçekçilik unsurunu gözler önüne sermek amacıyla bu tekniği kullanmıştır. Bay C.'nin büyük bir baba nefretiyle kendini toplumdan soyutlanmasının nedeni çocukluğunda babasından göremediği sevgi ve şefkatten, hatta bunların yanı sıra babasından gördüğü şiddet ve babasının cinsel ilişkilerinden kaynaklanmaktadır. Romanda geri dönüş tekniği ile Bay C.'nin çocukluğuna inilmektedir ve geçmişte babasının evin hizmetçileriyle ve Bay C.'nin yanındayken mutlu olduğu tek kişiyle, Zehra Teyzesiyle, cinsel ilişkiye girdiği ortaya çıkmaktadır. Babasının kadınları cinsel obje olarak görmesi Aylak Adam'ın neden "hayatının aşkı" nın arayışı içerisinde olduğunu açıklar niteliktedir; Bay C. bilinçaltında babasına benzeme korkusu beslediği için ilişkilerine cinselliği aramamaktadır; çünkü onun için sevgi cinsellikten daha önemlidir. Bay C.'nin iç dünyasında yaşadığı belirsizlikler ve bilinçaltının yansıtılması amacıyla iç monologlarla birlikte kullanılan bilinç akışı tekniği yabancılaşma temasının aktarılmasına yardımcı olan bir unsurdur. Mesela, romanın bir bölümünde Aylak Adam'ın yolların kalabalık oluşundan şikayet ederken gözünün yolda geçen bir kadına çarpması, o kadını takip ederken duvarda asılı olan takvimi görmesi ve cumartesi günü ile ilgili bir gözlemde bulunması bilinç akışı tekniğine bir örnektir. Yazar bu yolla kendini toplumun bir parçası olarak göremeyen Bay C.'nin etraftaki insanlara bakış açısını okuyucuya göstermektedir. Yalnızlık ve arayış temalarını destekleyen bir başka anlatım tekniği ise leitmotiflerin kullanımıdır. Bay C. takıntıları olan bir karakterdir ve bu takıntıları bazı semboller temsil etmektedir; "bacak", "bıyık" gibi unsurlar roman boyunca tekrarlanan leitmotiflerdir ve ana karakterin hayatını yönlendiren unsurlardır. Bay C. babasından bahsederken erkekliği vurgulayan bir imge olan "bıyık" sözcüğünü kullanır ve bu kelime ona baba nefretini ve ona benzeme korkusunu hatırlattığı için kendi kendine hayatı boyunca bıyık bırakmama sözü verdirmiştir. Romanda sürekli etkisi olan bir diğer leitmotif ise kadın bacaklarıdır. İlk bölümlerde evin hizmetçisinin Bay C.'yi bacaklarına bakarken görmesi üzerine onu babasına benzetmesinden sonra Bay C. kadın bacaklarına dokunmama kararı almıştır. Ancak; romanın ilerleyen bölümlerinde bir pansiyonda Ayşe ile cinsel birliktelik yaşamış ve bu ilişki sırasında onun bacaklarını öpmüştür. Bu olay da Aylak Adam'ın psikolojik değişimini ve arayışlarının son bulma ihtimalini okuyucuya hissettiren bir unsur niteliği taşımaktadır; ama aslında arayışlarının ilerde boş çıkacağının da bir işaretidir. Sonuç olarak, Yusuf Atılgan'ın yalnızlaşma, yabancılaşma ve arayış temalarını işlediği psikolojik bir roman olan Aylak Adam eserinde kullandığı teknikler, romanı anlatım yönünden zenginleştirerek, olay örgüsünü güçlendirmiş ve akıcılığı artırmıştır. Bu bağlamda bakıldığında postmodern bir yazar olan Atılgan'ın bu romanı günümüzdeki insanların da içinde bulundukları psikolojik sıkıntıların, belirsizliklerin ve sıkışmışlıkların çözümlenmesi yönünden okunması gereken bir romandır.