Yirmi Yedinci Masa

İstanbul'un dününü ve bugünü her şeyi kronolojik sırasıyla veren bir tarih kitabından değil de, bir Zülfü Livaneli kalemi olan Konstantiniyye Otelinden, yani bir romandan, bıkmadan, usanmadan adeta bir zaman makinesine girmişçesine büyük bir zevkle okudum. Büyük bir zevkle okumamın sebebi ise, Livaneli'nin, tarihi romanın kurgularının arasına bir halıdaki ince detaylar gibi incelikle işlemesiydi. Öyle ki, otel hakkında konum bilgisi verirken bile geçmişle bağlantı kurarak tarih hakkında bilgiler veriyor. Herkesin göremeyeceği, görenlerin ise işleme hakkında birbirlerinden farklı yorumlar yapabilmesine olanak sağlayan o işlemelerdi, tarih hakkında verdiği detaylar. Diğer bir yandan, İstanbul'da yaşamış ve halen yaşamakta olan insanları çok ilginç bir şekilde sınıflandırmış. İlginç demenin sebebi ise sınıflandırmaya bir hayli karşı olan Livaneli'nin, kimseye çaktırmadan gayet titizlikle yapmasıydı. Daha önce söylediğim gibi, herkes aynı şeye bakıyor olsa bile, birbirinden farklı birçok yorum gelebilir. Masa numaralarının yükselmesiyle, alçalan sınıflar hakkında. Günümüz sınıf ayrımını işlemenin en etkili yolu olarak geldi bana. Nitekim pek uzak değilim bu görüntülere haberlerden ve gazetelerden. Her kitap insanı içine çekip hayal kurduramaz, fakat bu kitap bunu başardı ve giyinip kuşanıp eski İstanbul sokaklarında ana kahraman Zehra hanımın rüyasıyla birlikte dolanmaya başladım. İşte bu yüzden oldukça başarılı bulduğum bir romandır Konstantiniyye Oteli. Her sokağında ayrı yaşamlar... Bir sokakta zenginlik ve sefa içinde yaşayan üst sınıf, diğer sokakta ise yiyecek ekmek bulamayan ve sefalet içinde yaşayan alt sınıf. Ortalara serpiştirilmiş takım elbiseli memurlarımız. Ha bu arada tam İstanbul'un sokaklarında gezerken pat diye dürtülüyorum, çoğu bölümün başında verilen tarihten kısa bilgiler tarafından. Tam dalmışım heyecanla geziniyorum o dar sokaklarda, birden imparator üçüncü Mikhail'in nasıl öldürüldüğü bilgisiyle durduruluyorum. Pat diye kesilen heyecanlı bölümler, daha da tetikliyor gezinme isteğini ve tarih bilgileri biter bitmez devam ediyorum aynı şevkle sokaklarda salına salına gezmeye. Kitaptan beynimin içine giren ve beni bırakmayan bir düşünce vardı; masa numaraları. Davetli olan kralın bir numaralı masaya oturması ve diğer herkesin onun masasını hayranlıkla izlemesi tıpkı günümüzdeki gibi. Cumhurbaşkanlığı sarayında düzenlenen yemek, ortadaki en büyük ve en ihtişamlı masada oturan liderler ve diğer masalar... Buradan yazarın kafamda canlandırdığı şey ise şu; o salona davetli binlerce insan var, fakat hepsi farklı sınıftan. Düşünsene, dedim kendime, bir şehrin en büyük ve en ihtişamlı otelinin açılışına çağırılacak kadar önemlisin, fakat içeri bir giriyorsun, masa numaraları var. Davetlinin işine, konumuna, ailesine ve cüzdanına göre masalar. En ücra köşedeki, gözlerden ırak bir masaya oturtuluyorsun, o davet edildiğindeki havan devam eder mi? Durun hemen cevap vereyim; o eski halimden eser yok şimdi. Havamı söndüren o sınıflandırma, tıpkı bu dünyadaki gibi, herkesle aynı dünyayı paylaşıyorum, ama kimseyle aynı değilim. Tıpkı Amerika'da doğan Robert ve Suriye'de doğan Hüseyin gibi. O kadar uzağa gitmeye de gerek yok aslında İstanbul'u pek bilmediğim için oradan örnek veremeyeceğim ama Ankara'dan verebilirim, Çinçin'de doğup büyüyen birisiyle, Or-an'da doğup büyüyen kişi eşit şartlara sahip olamıyor maalesef. Aynı şehirdeler fakat semtleri farklı, aynı davette olup biri yirmi yedinci diğeri birinci masada oturan, iki ayrı sosyal statüdeki insan gibi. Eski zamanlarla, bugünü öyle güzel bağdaştırmış ki yazar geçmişten bahsederken bugünün ana haber bültenini izler gibi oldum her sayfasında. Yirmi Yedinci masada oturacağını öğrenince başından aşşağıya kaynar sular dökülen o adamla, cumhurbaşkanlığı davetinde en ücra köşeye atılan köy muhtarı gibi. O kadar ince işlemiş ki sınıf ayrımını, her gün gazete manşetlerinde gördüğümüz fakat sarayın ihtişamının ve sansasyonlarının yanında aklımızın ucundan geçmeyen masalar arasındaki kutuplaşmayı anımsattı bana. Otuz farklı masa, otuz farklı sınıf... Zengin, orta sınıf ve fakir olarak bildiğimiz ekonomik sınıf meğerse kendi arasında da birçok parçaya bölünüyormuş dedim. Ekonomik sınıfları otuza bölüp incelemek, ufak bir yaş pastayı koca sınıfa bölüştürmeye çalışan fedakar öğretmenimi anımsattı bana. Ayrıca çok güzel bir soru sordurdu kendime dair; dünyaya davetliyim, fakat kaç numaralı masaya?