Diktatörlerin Kıskacında Özgürlük

5 Ocak 1932 Doğumlu İtalyan yazar Umberto Eco, Beş Ahlak Yazısı adlı deneme kitabında çağımızın güncel meselelerine dair fikirlerini kaleme almıştır. Çağımızın önemli düşünürlerinden olan Umberto Eco, aynı zamanda bilim adamı, düşünür ve eleştirmendir. Umberto Eco ile tanışmak için Beş Ahlak Yazısı adlı deneme kitabının önemli bir adım olacağını düşünüyorum. Beş Ahlak Yazısı savaş, faşizm, basın, ahlak ve Doğu ile Batı toplumları arasındaki ilişkiler gibi önemli konular üzerine Umberto Eco'nun düşüncelerini içermekte. Umberto Eco, Beş Ahlak Yazısı'nda kendi ülkesinde meydana gelen meseleleri kaleme almakla sınırlı kalmamış, bu meselelerle alakalı evrensel nitelikte değerlendirmelerde bulunmuştur. Bu kitabı okurken, Umberto Eco'nun basın özgürlüğü, faşizm gibi meseleler üzerine düşüncelerinin hala güncelliğini koruduğunu göreceksiniz. Ayrıca Umberto Eco'nun bu meselelerle alakalı olarak, gelecekte meydana gelebilecek sorunlara ilişkin tahminlerinin günümüzde vuku bulması, yazarın ileri görüşlülüğünü göstermektedir. Umberto Eco, Beş Ahlak Yazısı'nda yer verdiği, Savaşı Düşünmek adlı yazısında, savaşa dair düşüncelerini kalemi almıştır. Umberto Eco, bu yazısında günümüz koşullarında meydana gelecek bir savaşın muhtemel etkilerininden bahsetmiş ve bu etkiler dolayısıyla savaşın çözüm için rasyonel bir tercih olmayacağını vurgulamıştır. Gelişen teknolojiyi ve silah sanayisini ele alırsak bu savın ÖZÇELİK 2 doğruluğunu kolayca kavrayabiliriz. Bu gelişmelere bağlı olarak, günümüzde meydana gelecek bir savaşın muhtemel etkileri geçmişe oranla çok daha fazla olacaktır. Öyleki, bu muhtemel etkiler, dünya ülkerini nükleer silahların kullanımı ile ilgili anlaşma yapmaya zorlamıştır. Umberto Eco, gelişen teknolojisinin, silah sanayisinin yanı sıra iletişim araçlarına olan etkilerinede değinmiştir. Yeni iletişim araçları sayesinde meydana gelebilecek denetimsiz bilgi akışının, savaşın kontrolünü, savaşanların elinden alacağını ifade etmiştir. Günümüzde, dünya nüfusunun büyük bir bölümünün kullandığı sosyal medya araçları, Eco'nun 1991 yılında yaptığı bu yorumu kanıtlar niteliktedir. Öyleki, bu araçlar sayesinde, dünyanın bir ucundan diğer ucuna, herhangi bir bilgi geniş kitleler arasında hızla yayılmaktadır. Eco'nun da söylediği gibi, bu yeni iletişim araçlarının, sağladığı bilgi akışı, savaşların kontrol edilebilirliğini ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla, savaşanların kontrol edemeyeceği bir savaş, mantıkdan bir hayli uzaktadır. Beş Ahlak Yazısı'nda yer alan bir diğer yazı olan Ebedi Faşizm, Umberto Eco'nun faşizme dair düşüncelerini içermekte. Faşizm denince akla gelen ilk isimlerden olan, İtalyan lider Mussoli'ni ile aynı milletten olan Umberto Eco'nun, faşizm hakkındaki düşüncelerine, tecrübelerinin yön verdiğini söyleyebiliriz. Umberto Eco, bu yazısında, İtalyan faşizminin tam anlamıyla totaliter olmadığından bahsetmekte. Oysa, Mussolini önderliğindeki İtalyan faşizmi, totalitarizm dendiğinde akla gelen ilk örneklerden. Aslında Eco, bu yorumu ile İtalyan faşizminin ideolojisinin felsefi yönden zayıflığını dile getirmekte. Yazarın, Mussolini'yi konuşma ve ikna etme becerileri olan ama felsefesi olmayan bir lider olarak tanımlaması da bunu göstermektedir. İtalyan faşizminin hoşgörülü olmadığını düşünen yazar, dönemde ÖZÇELİK 3 yargıyı ve kitle iletişim araçlarını kontrol eden yasaların çıktığından bahsetmiştir. Ayrıca, Eco, faşizmin eleştirileri kabul etmeyen, düşünceyi kısıtlayan özelliklerine değinmiş, faşizmin barışseverlikten uzak olduğunu dile getirmiştir. Yazarın, Mussoli'nin tutuklanmasından sonra "özgürlük" ve "diktatörlük" gibi kavramları öğrendiğini ifade etmesi, faşizmin ve diktatörlüğün, kişilerin öğrenimini kendi çıkarları doğrulutusunda kısıtladığının kanıtıdır. Umberto Eco'nun kaleme aldığı bu satırlarda, günümüzdeki bazı iktidarlarının yansımalarını görmek mümkün. Ne yazık ki, günümümüzde de yargı ve basın özgürlüğü sık sık gündeme gelen tartışmalı konular arasındadır. Umberto Eco, kitabında yer alan Basın Hakkında yazısında da diktatörlüğün basın üzerindeki etkilerine daha geniş bir şekilde yer vermiş ve ülkesindeki basın kuruluşlarına olan sitemini dile getirmiştir. Basının, siyasetçilerin aracı haline gelmesi, güvenilebilir bilgiye erişimi olanaksız hale getirmektedir. Günümüzde de nesnel haberlerin sayısının az olması, basın üzerindeki bu etkinin hala devam ettiğinin göstergesidir. Umberto Eco, Beş Ahlak Yazısı'nda çağımızın çok önemli meselelerini kaleme almakla kalmamış, bu meselelerin çözümlerine yönelik fikirlerini de ifade etmiştir . Umberto Eco'nun basın özgürlüğünden, diktatörlüğe önemli mesele hakkında nitelikli analizlerini bulabileceğimiz bu kitabı, öğretici olmakla birlikte, okuyucusuna güncel ve tarihi meseleleri farkı bir bakış açısıyla değerlendirme olanağı sunmaktadır.