Ya Gecenin Büyüsünde Ya Özgürlüğün Kıyısında

Biz yaşamı gitmek olarak algılamış nesiller için nereye gittiğimizin pek bir önemi yoktur. Yeter ki yetişelim bir yerlere. Trenler kaçmasın, günler uçmasın. "Ne" ve "nasıl"larla hayatımızı idame ettirmeye öyle alışmışızdır ki "neden" modern zamanlarda cazibesini çoktan yitirmiş bir soru olarak almıştır yerini. Arzular paketlenmiş olarak önümüze konulur ve bunları zamanın peşinden koşarak kıyısından köşesinden yakalayabileceğimiz söylenir. Zamanın nihai göreviyse onu kovalayanlara soluklanacak zaman bırakmayacak kadar hızlı koşmaktır. Çünkü zamanla bedenin arasına soluk girince ruh ortaya çıkıverir ve başlar sormaya "neden koşuyorsun?", "nereye koşuyorsun?". Bunlarsa zamanın sevdiği tarzda sorular değildir ve arkada kalmaları yeğlenir. Günlerden bir gün American Beauty o derin soluklardan doğup ruhumuzun elinden tutmaya gelir. Biz, sorgulamayı en iyi ihtimalle lüks daha kötü ihtimalle ise modern zamanın koşuşturmacasında yersiz bir uğraş olarak gören nesilleri şöyle bir sarsıp geri dönecektir. Bu filmi hayatın neresinde bulabileceğinizi anlatan bu satırlar modern zamanın efsane koşucularına biraz uzun gelmiş olabilir lakin bunlar ruhumuzun bedenimize yetişmesi için yaratılmış soluklanma çabalarından başka bir şey değildir. Öncelikle benim için filmin hikayesi 99 yapımı bir filmi 2014'te izlememe sebep olmuş afişine serzenişlerle başlıyor. Nitekim afişi ortalama bir romantik komedi ya da Amerikan rüyasını çağrıştırmaktan öteye gidemediği için filmi izlemeyi epeyce ertelememe sebep olmuştur. Bu çağrışımların aksine filmde anbean Amerikan Tuzcuoğlu 2 rüyasının nasıl yerle bir edildiğine tanık oluyoruz aslında. Bu enkazdan çıkanlarınsa hayatınızda böylesine yer etmiş olduğunu fark ettiğiniz andan itibaren içinize bir ürperti geliyor. Film o anlarda sizi zangır zangır sarsmak üzere kolunuza hafifçe dokunduğunu hissettiriyor. Hikayemiz aralarında uçurumdan başka hiçbir şey olmayan mahalle sakinlerinin hayatlarının kesişmesiyle başlıyor. Hepsi, modern zamanda prim yapan para, itibar gibi günümüz dayatmalarına satmışlar ruhlarını. Attıkları her adım bunları kazanma yolunda olduğundan kaybetmeye mahkumlar. Sıradanlığı en berbat şey olarak gören Angela gibi aldıkları her nefeste sıradanlığa yaklaşmaya, para ve güç dışında hiçbir şeye itibar etmeyecek derecede gözünü hırs bürümüş Carolyn gibi kapalı kapıların ardında kendilerini tokatlamaya mahkumlar. Huzur bulmayı umdukları kabuklarında huzursuzlukla karşılaşmaya da. Sıradan güzelliklere, fabrikasyon ruhlara alışık olduklarından sıradan olmayan tüm güzelliklerin ardında bir bit yeniği aramaya da mahkumlar. Çok mu kötümser buldunuz? Sözüm ona Amerikan rüyasının gerçeklerine göre iyimser bile sayılabilir. Asıl kötümser senaryo enkaza dönüşecek bu hayatların size bu denli yakın olduğunu hissetmenizle başlıyor. Yönetmen Sam Mendes bu karanlık senaryonun üzerine daha fazla karanlık yükleyip sizi korkutmak istemiyor, ben de öyle. Her karanlık senaryodaki gibi buna da hayata tutunmamıza yetecek kadar aydınlık serpiştirilmiş. Bunlar devasa ışık kaynakları değil belki ama gün geceye dönerken yolunuzu bulmanıza yardım edebilecek ay kadar aydınlık barındırıyor. Kahramanımız Lester'ın, dayatmaların taş duvarlarla çevirdiği hayatımızın ötesinde de bir hayat olduğunu keşfetmesi ve onlara pabuç bırakmamaya ant içmesi, Jane'in etrafındaki sahte güzellikleri elinin tersiyle itmesi, Ricky'nin kalıpların dayattığının ötesindeki güzelliği görebilmesi ve çektiği en güzel filmin baş Tuzcuoğlu 3 rolünü plastik bir poşete verebilecek kadar açık yürekli olabilmesi gibi aydınlıklar. O, bazılarına göre ilacını almayı unutmuş akıl hastası bir çocuk ama ona göre hayat, rüzgarda yapraklarla dans eden ve onu da dansa davet eden poşet kadar özünde güzellik barındırıyor. Güzellik tanımınızın bu sahneden çok uzakta olduğunu fark ettiğinizdeyse yeniden tüyleriniz ürperiyor. Ricky videonun zavallı bir bahane olduğunu düşünse de Ricky'nin dünyanın bu denli güzellik barındırdığını hatırlamaya ihtiyacı var. Hepimizin ihtiyacı var. Hele de böylesine içimize işleyen fon müzikleriyle. Jane ve Ricky gibi hep manyak kalacağız ve kimseye benzemeyeceğiz diyecek kadar cesur olmaya, kapalı kutuların ardında bize hiç gösterilmeyen özgürlüğümüze dokunmaya ve Lester gibi Amerikan rüyasının ötesindeki gerçek güzelliği hissetmeye ihtiyacımız var. Bu sinema şöleninin ağzımızda bıraktığı buruk bir o kadar da bizi soluklanmaya yüreklendiren tadı alabilmemiz için Lester'ın son sözlerini anlamaya ihtiyacımız var ve bunu koşmadan, kaçmadan yapmaya. Çünkü hayat ördüğü duvarlarıyla hiçbirimizin kaçıp gitmesine izin vermeye eğilimli değildir. Bu yüzden bugün American Beauty'nin, yarın belki bir başka güzelliğin taş duvarlar arasındaki karanlıklarınızın pencereleri olmalarına izin verin ki gök dolabilsin içeri.