Kendi Hikayemin Peşinde

Uzun zamandır zihnimi meşgul eden bir konu var: Hikayelerimizi değerli kılan ne? Bu soruyu bana sorduran, maalesef artık duymaya alıştığımız kayıplarımızdan sonra yapılan haberler. Bu haberler bana fazlasıyla samimiyetsiz gelse de kendimi, kayıplarımızın ailelerinin yerine koymadan edemiyorum ve o insanların sonlanmış hikayelerini dinlemekten kendimi alamıyorum. Haberlerde anlatılan bu hikayeler, o insanları tanımak için yeterli değil ama en azından bir kitabın arka kapağını okumak gibi. Duyduğum her hikayeden sonra düşünüyorum, acaba benim hikayem ne, diye. Acaba, benim hikayem, bir hikaye olmaya değer mi veya ben öldükten yıllar sonra bir kişi bile olsa hikayemi anlatabilir mi? Barış Bıçakçı'nın Seyrek Yağmur kitabının arka kapağında yazan, "Rıfat bir hikayenin içinde midir, anlamaya çalışıyor, insanın bir hikayenin içinde olduğunu anlamasının yolunu arıyor..." cümlesini okuduktan sonra, bu kitap, sorularıma cevap olabilirmiş gibi geldi ve kitabı hemen okumaya karar verdim. Beklediğimden farklı olan Rıfat, hayal ile gerçeği karıştıran ve kendi hikayelerini yazan bir adam. Rıfat'ın bu durumu bana şunu düşündürdü: Aslında hikayelerimiz, hikayemizi kimin anlattığına göre değişiyor. Yani, eğer benim hikayemi anlatmalarını isteyecek olursam, ailem, arkadaşlarım veya akrabalarımın hepsi başka hikayeler anlatır. Hatta daha da detaylandıracak olursak, annem ve kardeşim bile başka anlatabilirler. Peki ya ben? Eminim ki benim anlattığım hikaye de hepsinden farklı olur. En doğru hikaye benimki olur diyemem çünkü insanın kendini tarafsız bir şekilde gözlemlemesini imkansız buluyorum. Diğer bir deyişle bana göre bir insan ne kadar çabalarsa çabalasın kendi hayatına ve davranışlarına dışarıdan biri gibi bakıp yorum yapamaz. Örneğin Rıfat, sözde, sevgilisinden gelen mektubu yazarken kendini eleştirdiği kısımda, sevgilisinin ona daha önce söylediklerini yazıyor. Çünkü kendine dışarıdan bakıp da hatalarını göremiyor, sadece sevgilisi onu terk ettiği için bir hatası olduğunu düşünüyor. Sevgilisinin hikayesinde hatalı olan ve gerçeklerden uzak yaşayan Rıfat, kendi hikayesinde sevgilisini çok seven ama davranışlarını değiştiremeyen bir adam. Aynı adamın iki farklı hikayesi. Bu bir kişinin birbirinden farklı hikayeleri olması durumunun benim için en çarpıcı örneğini geçen hafta yaşadım. 13 Mart patlamasında lise arkadaşım Ozan, hayatını kaybetti. Haberciler için çok malzemesi vardı: İyi bir eğitim hayatı, sosyal bir yaşam ve aktif sosyal medya hesapları. Bu yüzden de kendilerince Ozan'a bir hikaye yazıp ekranlara koydular. Ardından internette yazıldı hikayeleri. Tüm bu anlatılanlar yüzeysel ve basit hikayelerdi, Ozan'ınki değildi. Cenaze ve anma töreni boyunca arkadaşlarımla hep Ozan'dan bahsettik. Herkes, Ozan'dan son kalanlara tutunmak istercesine, onunla olan anılarını anlattı. Bazı hikayeler beni şaşırttı ve ne kadar da çok tanımadığım Ozan varmış, diye düşündürdü. Bu yeni hikayeleri de sardım, sarmaladım ve öpüp kendi hikayemin içine koydum. Uzun zamandır kendi hikayem, insanlar ve onların hikayeleri üzerine kafa yorsam da, bu son bir hafta daha çok kendi hikayem üzerine düşünmekle geçti. Şu hayatta kayda değer ne yaptığımı düşündüm ve hikayemi farklı kılabilecek nelerim olduğunu. Kastettiğim muhteşem bir başarı veya ödül değil. Ben de Rıfat gibi bunlara önem vermiyorum. Benim hayatıma dair merak ettiğim şey, kaç kere bir başkasının hayatına dokunduğum. Mesela, ben bir kitap okurken hep kendimden bir şeyler ararım. Bazen yazarın bir düşüncesinde bulurum kendimi, bazen bir karakterin bir tepkisinde ya da sadece bir kelimede. Bir şey bulamadığım kitaplar yok olup gider zihnimden, diğerleri ise ruhuma dokunur. O yüzden merak ediyorum hikayem, kaç kişi için, ne kadar kıymetli. Mesela kaç çocuğun yüzünü güldürdüm, kaç arkadaşıma ders anlattım, kaç sokak hayvanını besledim, anneme ne kadar yardım edebildim, kaç insan beni görünce gerçekten mutlu oluyor veya kaç kişi benim için dua ediyor? Elbette ki herkes için farklı olabilir ama tüm bu soruların cevapları, benim için bir hikayeyi anlatmaya değer kılan esaslar. Mesela Rıfat'ın yeğeni Ali, dayısını, dükkanı için veya başarılı üniversite eğitimi için değil; Rıfat, onunla bir yetişkin gibi konuşup, bildiklerini paylaştığı ve onun ufkunu genişlettiği için seviyor. Rıfat, Ali'nin düşünce dünyasına dokunarak, onun hikayesine katılıyor. Ali için Rıfat'ın hikayesi önem kazanıyor. Tüm bu tecrübe etme, okuma ve sorgulama sürecimin sonunda kendi hikayeme bilinçli bir şekilde yön vermeye karar verdim. Tabii ki bu yön verme Rıfat'ın, yaşadığını hayal edip oluşturduğu hikayeler gibi olmayacak. Şu ana kadar yaptığım gibi hayat beni nereye sürüklerse oraya gitmeyeceğim ve vakitsizlikten şikayet etmeyeceğim. Ömürlerimiz kısa olabilir ama istediğimiz her şeyi yapabilecek zamanımız var ve ben bu zamanı, tıpkı Ozan'ın benim hayatıma dokunması gibi veya Rıfat'ın, yeğeninin dünyasını etkilemesi gibi, başkalarının hayatlarına dokunmak için kullanacağım. Çünkü bence bu ölümsüzlüğe açılan bir kapı.