Nesillerden Nesillere Armağan İstanbul

İstanbul. Ülkemin tarihi açıdan en yoğun, en dolu kenti diyemem belki, Anadolu'muza ayıp olur. Ama bu kadar hırpalanmasına, dolu dolu kullanılmasına rağmen hala o eski eskilerin hem kültür hem imparatorluk başkenti duruşunu koruyabilen, içindeyken biraz Bizans, biraz Osmanlı; biraz Avrupa biraz Asya esintilerini sezmeyi başarabildiğim tek kent diyebilirim. Bu kadar modern yapının arasında yine de nefes almaya, ben ölmedim, buradayım, yaşıyorum demeye devam ediyor gibi bu koca şehir. Nedim Gürsel, Bana İtalya'yı Anlat adlı eserinde kendisinin defalarca kez gitmiş olduğu İtalya'yı, şehirlerini birer birer ilginç tarihleriyle ve bu tarihlerini yansıtışlarıyla ele alıyor. Kendi görüşümce, İtalya'ya ilk gidişinde Roma'ya aşık olup sonraki her gidişinde bu aşkı biraz daha ehlileştirip, biraz da İtalya geneline yayarak engin bir sevgiye dönüştürmüş. Eserini okurken biraz kendi benzetmeleri biraz da benim yaşanmışlıklarım nedeniyle gözümün önüne hep İstanbul geldi. Ama kitaptaki güzel anlatımların yanı sıra benim İstanbul'umda biraz kasvet de vardı. Belki Nedim Gürsel hep güzel yanlarıyla anlatmış İtalya'yı bilemiyorum, İtalya şehirlerinin genelinde hakim olan korunmuş dokuyu, mutlu ve enerjik kent yapısını İstanbul'da maalesef göremiyorum. Belki de benim ülke genelinde sayıca fazla olduğuna inandığım yanlışlar bu konuda önyargılı olmama neden oluyor. Ama sonuç belli, bu yıpratılmış İstanbul profili beni üzüyor. Bu vakada en büyük suçlu olarak devlet politikalarını görüyorum. Sanat, tarih, eğitim yerine kar odaklı bir yapı var ortada. Bakkal dükkanı yönetir gibi nasıl daha çok kazanırım mantığıyla, bir hareketin birden fazla, yararlı ve zararlı, sonuçlar doğurabileceğini göz ardı ederek yapılan her hareket yarayı biraz daha deşiyor. İnşaat firmaları da bu anlayışın en büyük destekçileri. Kentsel dönüşüm diye bir kalıp var. Her yerde yüksek, çirkin, sanki aynı tezgahtan çıkmışçasına binalar görmeme neden oluyor bu kalıp. Ardında kalan şehri örtmeye çalışırcasına yükseliyorlar sanki. Varlıkları şehrin tarihinin parıltısını gölgede bırakıyor. Diğer tarafta, benden veya herhangi bir İstanbul sakininden çok daha önce de orada bulunan İstanbul ormanlarının varlığı bu kentsel dönüşüm nedeniyle tehdit altında. Onlar da tarihin ve genel şehir yapısının tamamlayıcıları. Yıpranışları bu şehrin Roma İmparatorluğu zamanından bugüne oluşmuş hatlarına, dokusuna karşı en az Zeytinburnu Gökdelenleri kadar büyük bir tehdit. Topkapı Sarayı gibi bir yerin sırf dizi çekimleri uğruna set olarak kullanılması, sahil şeritlerinin yeni restoranlara, mekanlara yer açılabilsin diye doldurulması gibi olaylar duyuyorum. Haberlerde İstanbul Fatih surları üzerine düğün etkinliği için kurulan çadırları, restorasyon adı altında yok edilen Vahdettin Köşkü'nü görünce artık daha kötü ne olabilir diye düşünmekten öteye gitmiyorum, gidemiyorum. Evet acı bir gerçek ama böyle hissediyorum çünkü çaresizlik içindeyim. Nereden başlanacak bilmiyorum. Nereden başlayacağım asıl onu ise hiç bilmiyorum. İstanbul hala nefes alıyor, ben buradayım diyor ama bu gidişatla acaba kaç kuşak daha buna tanık olabilir büyük bir soru işareti. Birçok kültürün, dinin etkisini bir arada barındıran böyle bir kent bu kadar kötüye kullanımı hak etmiyor. Bilincin yöneticilerde olduğuna inanmazken toplumda olmasını beklemek de haliyle saçma geliyor. Çoğu topluma bakıyorum ve imreniyorum. Bu sorunları aşmayı başarmışlar. İtalya'da kimse çıkıp da Pisa Kulesi eğik, biz bunu düzeltelim demiyor ya da bu Venedik'te turistler için yeterince yer yok daha çoğunu ağırlayabiliriz diyerek birkaç ev alıp yıkarak arsasına otel dikmiyor. Her organizma gibi toplumlar da evrim geçiriyorlar. Bu gelişmişlik seviyesi her toplumda aynı seviyede değil ama bir tanesinin geldiği seviye diğer bir toplumun da o seviyeye gelebilme ihtimali olduğunu gösteriyor bana. Evet söylediğim gibi inancım zayıf ama elimde olan tek şey de yine o. Yani inancım. Umarım geri dönüşü olmayan çizgiyi çoktan geçmemişizdir. 1 Utku Türkbey