ANTABUS

"... ben size niye kızıyorsam! Benim babam bile, öz babam oduğu halde, kız tarafı değil erkek tarafıydı. Size baba diyebilir miyim?" Bu acı ve çaresizlik yüklü cümle sadece bu güzel eserin baş karakterinin karşı karşıya geldiği bir durum değil ne yazık ki. Hatta Leyla'nın yaşadığı, sözünü ettiği her şeyi -belki de daha fazlasını- her gün yaşayan milyonlarca kadının yuvası bu ülke. Her gün görüp duymaya alıştığımız binlerce şeyi yine yüzümüze vuran bir eser bu. Ama zaten bunları fark edebilmek için gerçekten hiç ama hiç uzağa gitmeye gerek yok, maalesef. Bu kitabı Türkiye'deki tüm kadınlara ulaştırsak görürdük ki bütün bunlara kimse uzak ya da yabancı değil. Kendisi yaşamasa bile her kadın mutlaka etrafında böyle binlerce acı hikayeye tanık olmuştur. Leyla'nın istemediği, içinde çırpınıp durduğu, bir türlü kaçamadığı hayat; yanına verildiği adamdan doğurmak istemediği ve bir nevi 'kurtulduğu' çocuklar, 'ıskaladığı' Ayşe hiçbirimize yabancı olmasa gerek. Nice Leylalar var bu ülkede, dünyada. Sadece evlerinde, köylerinde değil adımlarını atmadıkları yerlerde bile büyük baskı içindeler. Leyla kendini değil yalnızca, tüm bunları da anlatıyor. Meclisin geçenlerde tartıştığı tasarı Leyla'ya yabancı mıdır dersiniz? Bizimki gibi gelişmekte olan ülkelerin, üçüncü dünya ülkelerinin kadına 'verdiği' değeri (!), kadına tanıdığı imkanları, yaptığı muameleyi gözler önüne sermesi açısından mükemmel bir kaynak değerinde bu kitap. Çünkü artık biliyoruz ki kadına şiddet tek uzuvlu bir yapıyla ilerleyip varolmuyor. Bir kadına fiziksel şiddet de, manevi şiddet de hem evlilik içinde hem evlilikten bağımsız şekilde uygulanıyor. Hatta maalesef bir kadın, bizim ülkemiz gibi ülkelerde yalnız birkaç kişiden değil, toplumdan, kendi çevresinden, dolaylı olarak da devletin organlarından şiddet görüyor. Işte bu kitap, sonrasında da oyun, bütün bunları yeniden duyumsamamı, hissetmemi sağladı. Ne yapsam bilemedim ama herkes gibi yeniden öfkeyle hissettim bir şeyler yapmam gerektiğini. İnsan Leyla'nın cümlelerini dinlediğinde alnından vurulmuşa dönse de kadınlar pek de yeni bir şey duymuyor gibi hissediyordu bence. Sanki bizim de beynimize kodlanmış bir bilgi bu, "Leyla olunmaz ki, doğulur." Hepimiz Leyla doğmuştuk, onun gibi yaşamamak bizim şansımızdı, eğitim görebilmek, kendimizi geliştirebilmek istisna olduğumuzun göstergesiydi. Antabus'u kitaptan sahnelere taşınan, izlediğim en iyi oyunlardan biri sayabilirim. Zaten kitap, kapağını kapattığınız saniyeden itibaren kendiliğinden oyunu izlemeye götürüyor size. Nihal Yalçın her gün kendi hayatlarının hüzünlü başrolü olan kadınlarla beraber onların kurgusunun başrolü oluyor. Gördüm ki o da bir kadın olduğu için oynamıyor sadece, hissediyor. Hem o doğulu bir kadın, kadına en ağır yükleri omuzlatan coğrafyanın kadını, o kadar belli ki onun da Leyla'yla sahneye çıkmadan tanıştığı... Size Leyla'dan bahsetmeyeceğim, siz de benim kadar tanıyorsunuz onu zaten. Yüzyıllarca bize ve atalarımıza dayatılan sayısız 'değer' yüzünden her gün sonsuz Leyla doğuyor, büyüyemiyor, ölüyor ve acıyor. Kadınların tümünün kaderi Leyla olmak mı? Neden olmasın? Anlaşılan öyle. Özgürlüğünü kazanmak, ona dayanmak ve onunla ölmek biz kadınlar için doğuştan var olan, ulaşılabilir bir olgu değil. Hatta ne kadar uzak olursak o kadar iyi. Sonradan bu kaderden sıyrılabileceğimiz bile kesin değil. Hayat bizlere olanak sunmaz, didinerek bizzat almak zorundayızdır. Leyla artık üzülmüyormuş ama, tiksinmenin bir yerden sonrası gamsızlıkmış çünkü. Leyla sadece Leyla olmak isterken 'o adam'dan çocuğu olmaması gerektiğine inandığı için doğurmadığı çocukları ama doğurmak zorunda kaldığı Ayşe'si var, düşükleri var ama Leyla'nın uykusu yok, hele huzurlu uyku hiç! Tokat gibi, yumruk gibi bir eserdi gerçekten. Oyununu izlediğimde de benim gibi her kadının da gözlerini yaşlı gördüm. Bu kitabı gördüğüm herkese tavsiye etmek benim için bir seçim değil, bir ödev gibi...