Aşk Trafiği

Halit Ziya Uşaklıgil'in yazdığı ve en önemli eseri olarak değerlendirilen "Aşk-ı Memnu" adlı kitap birçok çevrede ses getirmiş bir eserdir. Çıktığı zamandan itibaren edebiyat dünyamızda kabul görmüş bir eserdir. Roman, Servet-i Fünun döneminde Fransız akımından etkilenerek yazılmıştır. Kitapta geçen yaşam tarzı ve alışkanlıklarda Batı özentisi olduğu görülmektedir. Örneğin Adnan Bey'in kızı Nihal'in piyano dersleri ya da Matmazel'in ev içindeki rolü bu batılılaşmaya örnek olarak gösterilebilir. Televizyon dünyasında çıkan dizi hali ile eseri daha da popülerleştirmiştir ve yeniden nerdeyse ilk yazımının üzerinden yüzyılı aşkın bir süre sonra okunmasını sağlamıştır. Her ne kadar içeriğinde ve kurgusundan değişiklikler bulunsa da genel olarak halkımızdan çok ilgi görmüştür. Eseri okurken aktarılan detaylar uzun hikayeyi akıcı hale getirmiştir ama en çok aklımda kalan ve kitabın genelinde etkili olan yasak aşk zinciridir. Evin içerisinde bir çok kişinin farklı insanlara duyduğu yasak aşk bulunmaktadır. Başta Bihter'in annesi olan Firdevs Hanım'la ilgilenir gibi gözüken dul Adnan Bey, Bihter ile evlenmek ister ve olaylar başlar. Evliliğin ardından yalıda yaşamaya başlayan genç Bihter genel anlamda mutlu bir yaşantı yaşamaktadır. Gelişen olaylar sonrasında evde ilk sıkıntılar başlar. Bihter ve Nihal arasında oluşan soğuk hava, Firdevs Hanım'ın bahanelerle eve taşınmasıyla daha da artar. Behlül ve Bihter'in birbirine duyduğu ilgi zamanla artar ve gizli gizli ilişki yaşamaya başlarlar. Bihter ve Behlül duygularına yaşanılan olayların da etkisiyle yenik düşüp bir nevi kendilerine her türlü maddi ve manevi desteği veren Adnan Bey'e ihanet etmişlerdir. Bu ihanetin sonu her zamanki gibi kötü bir şekilde sonlanmıştır. Başta gizli bir şekilde devam eden bu ilişki ilk olarak evin genç siyahi hizmetlisi Beşir tarafından görülür. Beşir şahit olduğu olayları kimseye söylemez, bir sır olarak kendinde saklar. Bunu söylememesinin nedenini Beşir'in içinde yaşadığı korkunun neden olduğunu düşünüyorum. Nihal ve Behlül'ün evliliği kararlaşınca, Bihter sinirlenir ve her şeyi annesine anlatıp bu evliliğe engel olmasını ister. Şu ana kadar evin içinde tam anlamıyla bir aşk karmaşası vardır; Bihter Behlül'ü sevmekte, Behlül Nihal'i sevmekte, Beşir Nihal'i ve Firdevs Hanım da içten içe Adnan Bey'i sevmektedir. Yaşanılan bu duygu kaosunu gerçek hayata çok uzak olduğunu düşünmekteyim. Bu kadar farklı duyguların bir evin içinde buluşması yazılan eserin gerçekçi havasına biraz abartılı kaçtığını düşünüyorum. Her ne kadar sadece bir roman ya sadece bir senaryo diye geçiştirilebilecek bir durum olsa bile anlatılan bu olayın zaman zaman samimiliğini sorgulamadan edemedim. Olaylar Beşir'in her şeyi anlatmasıyla son bulur. Yaşanılan yasak aşktan sonra Bihter intihar eder ve Behlül kayıplara karışır. Zaman geçtikçe yalıda yaşayanlar normal yaşantılarına geri dönerler. Bir üzücü olayla hikaye sonlanır; Beşir'in hastalığına yenik düşüp ölmesi. Yaşana trajedi dolu olaylardan sonra Adnan Bey'in ve ev halkının eski haline dönmesi zamanla gerçekleşebilir bir durumdur. Kitabın genelinde var olan benim tanımımla duygu kirliliği genel temayı oluştursa da, içinde geçen küçük detaylar bence kitabı değerli kılan faktördür. Ana tema dışında arka planda geçen olaylar belki de kitabın bu denli önemli olmasını sağlayan temel nedendir. İlk yazıldığında dili ağır ve günümüz kitaplarına göre oldukça süslü olmasına rağmen, batı tekniğine uygun olarak yazılmış ilk kitabımızdır. Daha sonra sadeleştirilerek okunması kolaylaşmıştır. Batı tarzındaki ilk kitabımız olduğu için herkes tarafından bir milli servet olarak okunulması gerektiğini düşünmekteyim.