Nedir Edebiyat?

Edebiyata hep olumlu yaklaşmışımdır, insanların anı yaşayamayıp kaleme döktükleri ne varsa edebiyat olarak adlandırılmalı. Neden anı yaşayamayıp dedim, çünkü insan o an istediği ne varsa yapabilecek durumda ise bunları yazma gereği duyacağını sanmıyorum. Öte yandan edebiyat bize aslında o insanların hayatları boyunca neler yaşadıklarını, neler hissettiklerini, neleri eleştirip neleri desteklediklerini, ne çileler çektiklerini vurgulamakta. Tam da bu nokta da Özdemir İnce'nin Edebiyat Sadece Edebiyat Değildir adlı denemesinde bize edebiyatın sadece insanların hayal ürünlerinden oluşmadığını, aksine somut olaylardan da oluştuğunu göstermekte. Bir edebi eserin bize gösterdikleri yazarların hayatları boyunca yaşadıkları sorunlar ve bunlardan çıkardıkları sonuçlar olarak görülebilir. Yazar bunu güzel bir üslıp ile yazarsa o zaman unutulmaz bir esere dönüşür. Tamamıyla hayal ürünü de olabilirler ama ne kadar hayal ürünü olsa da bir şekilde gerçekte yaşanmış olaylardan kalma kırıntıları fark edebiliriz. Polisiye romanları mesela, okudukça olayların geliştiği ve gittikçe de olayların birbirine bir örümcek ağı misali bağlandığı, incelikle yazılmış bu romanlar benim için birer hazinedirler. Sınavlar yaklaşınca nedense birden kendimi yatağın üstünde, ortamda loş bir ışık, yanımda bir fincan kahve ve elimdeyse bir polisiye romanla buluyorum. Bazen farkına varmadan sabahlara kadar okuduğum olur bazense farkına varır ama yine de devam ederim. O anki ruh halime kalmış ama burada esas vurgulamak istediğim eserin konusundan ziyade üslubundan dolayı insanı alıp uzaklara götürdüğü o an. İşte tam da o anda, insan eğer dertlerinden bir nebze uzaklaşabiliyorsa, yaşadığımız ve üstesinden gelemediğimiz stresten uzaklaşabiliyorsak o eser okumaya değer bir eser olmuş demektir. Mustafa Kemal Atatürk'ün yanından eksik etmediği Reşat Nuri Güntekin'in Çalıkuşu romanı bunun en güzel örneği ki cephede bile rastgele bir sayfa açıp okumuşsa Mustafa Kemal, onu o durumdan uzaklara götürmüşse, yaşadığı stresin panzehri olmuşsa okumaktan başka yapılması gereken bir şey kalmamıştır. Peki, madem her bir edebi eser okunmayı hak ediyorsa, o zaman bu klasik diye adlandırdığımız eserlerin ne farkı var? Neden bu klasiklerin yeri ayrı? Bence klasikleşme, üstünden yıllar geçmesine rağmen sahip olduğu üslup ve düşünce günümüz düşüncelerin temellerini oluşturuyorsa, eğer zamanında kaleme alınmış bir düşünce, bir yorum, bir eleştiri günümüz olaylarına da değinebiliyorsa, eğer bizi durmadan bir sonraki sayfaya bir an önce geçmeyi sağlıyorsa, eğer o yazılan cümlelerin büyüsü bizi uyutmuyor, aksine ayakta tutuyorsa emin olun o eser klasik olmayı sonuna kadar hak ediyor. Böylesine bir eser okunmaya değer ve aynı zamanda okutulmaya değer bir eser olmuş demektir. Ancak tabii bunu yazmak o kadar kolay değil. Nereden bilebiliriz ki eserimiz geleceğin sahip olacağı şartlara uygun olacağına ya da gelecekteki düşünce yapılarına bağlı kalacağına? Buna kimse söz veremez bence, o yüzden gelecek kaygısından ziyade bırakın içinizde ne kaldıysa, içinize attığınız ne kadar hüzün, acı veya keder varsa yazın gitsin. Yaşamak istediğiniz ama bir türlü yaşayamadığınız olay varsa dökün kaleme, en azından sizden sonrakiler sizi okur da aynı hatayı yapmaz. Ben edebiyatı yaşayamadığınız olayların yaşattığı hüzünlerin somut örnekleri olarak görüyorum. Edebiyat herkes için farklı anlamı vardır ama benim için, sonraki nesillere bir nevi nasihat misali bir tür pişmanlık yazıları serisi olarak adlandırıyorum. İster hayal ürünü, ister gerçek yine de eserlerde gerçekte yazarların yaşadıkları acıyı ve kederi görmekteyiz. Zaten bunlar değil mi yazıları daha ilginç ve akıcı kılan?