Tanrı'nın Formülü

"Rab mahirdir ama zalim değildir. Doğa sırlarını sinsiliğinden değil özündeki yüceliğinden dolayı saklar."(Einstein) diye başlamış Dos Santos Tanrı'nın Formülü kitabına. Aslında oldukça etkileyici ve kitabın devamı hakkında güzel ipuçları veren bir giriş. Tanrı'nın Formülü (bu arada yazının başlığının kitabın adıyla aynı olmasının sebebi bu tür bir esere verilebilecek en iyi ismin bu olduğunu düşünmemden kaynaklanıyor), bilimin hala tam olarak keşfedemediği sırlardan ve dünyanın başlangıcı ve sonundan söz ediyor. Roman, okuyucularını bilimsel ayrıntılara boğmadan, kolay ve anlaşılır diliyle ilk sayfadan son sayfaya kadar büyük bir merak içinde bırakmayı başarıyor. Dos Santos kitaba bir notla başlıyor; "Burada sunulan bilimsel verilerin tümü gerçektir; fizikçi ve matematikçiler bu romandaki bilimsel teorileri savunmaktadır." Bu not romana biraz daha gerçekçilik katıyor. Aynı zamanda roman gerçek politik ve bilimsel olaylardan bazılarını da içeriyor. Romanı gerçekten beğenmemin ve benimsememin bir sebebi de insan bu romanı okurken kendisini çok zeki hissediyor çünkü bazı bölümlerde en tanınmış bilim adamları yıllarca üstünde çalışıp ortaya sürdükleri ilginç teorileri anlatıyor ve Dos Santos bu anlatımı o kadar basit yapıyor ki, orta okul mezunu bir çocuk bile Cern'de yıllar süren karmaşık deneyler sonucunda ortaya atılan sicim teorisini kavrayabilir. Romanın konusuna gelecek olursak, kahramanımız Thomas Noronha, Portekizli tarih profesörü ve kriptolog. Lizbon Üniversitesi'nde çalışan ve kendi halinde bir hayat süren Thomas Noronha, Taliban ve CIA (Merkezi Haber Alma Örgütü) sayesinde zamanında Albert Einstein tarafından keşfedilmiş ve İsrail'in de izini sürdüğü şifreli bir belgeden haberdar olur. Hem Taliban, hem de CIA bu belgeyi Thomas Noronha'nın deşifre edebileceğini düşünmektedirler ve iki taraf da tarihçiyi kendi saflarına katmaya çalışır. CIA tarafından Tahran'a casus olarak gönderilen Noronha'nın hayatı bir Taliban ajanı olan Ariana Pakravan ile tanışmasıyla alt üst olur. CIA, hiçbir askeri tecrübesi olmayan tarihçiyi belgeyi Tahran'dan çalmaya zorlamaktadır ve Tahran'daki yetkililer de belgeyi deşifre etmeden Noronha'nın İran'dan ayrılmasına izin verilmeyeceğini söylemektedirler. Thomas Noronha'nın macera ve gezileri sırasında pek çok fizik teorisi ve Tanrı'nın varlığı üzerine sorgulamalarla karşılaşıyoruz. İzafiyet, kuantum ve kaos teorilerinin hepsine birden değinmiş Dos Santos. Fakat kitapta en çok ilgimi çeken teori antropik ilke oldu. Bu ilke, evrenin tasarlanma sebebinin yaşamı ortaya çıkarmak olduğunu belirtir. Bu ilkeye göre evrende çıplak gözle bile rahatça görülebilecek ve "tesadüf" diyebileceğimiz çok hassas ayarlamalar vardır. Fizik sabitlerinin, örneğin yer çekimi katsayısı ya da maddenin çekirdeğindeki taneciklerin en ufak değişimi bile yaşamın başlayamaması için yeterli. Bu ilkenin bana ilginç gelmesinin sebebi tartışmaya çok açık bir konu olması. Yazarın bu konuda sağlam bir görüşü olmasına rağmen hiçbir yerde okuyucusunu kendi görüşlerine inanması için zorlamamış Dos Santos. Bilmemiz gereken her şeyi söylemiş ve son kararı bize bırakmış. Tanrı'nın Formülü'nde Jose Rodriguez Dos Santos, bu değerlerin gerçekten tesadüfi mi yoksa arkalarında mükemmel bir ayarlamanın mı olduğunu sorguluyor. Ve kitapla ilgili güzel kısım ise bu sorgulamayı harika bir kurgunun içinde gerçekleştiriyor olması. Kuantum fiziği ve metafiziği din ile, Batı felsefesini Doğu mistisizmi ile çok güzel bir şekilde harmanlayan Dos Santos, "Tanrı gerçekten var mı yoksa insanlar tarafından mı uyduruldu? Doğum ve ölüm neden gerçekleşiyor? Evren sonsuz mu yoksa bir gün yok olacak mı?" gibi asırlardır insanların sorular sorduğu konulara birer cevap bulmak için uğraşırken okuyucularını da unutamayacakları, heyecanlı bir maceranın içine sürüklüyor.