Insan ve Toplum

Bizler, yani insanlar, aslında herhangi bir hayvandan farklıdeğiliz. Belki bazı artılarımız ve eksilerimiz olabilir fakat nihayetinde aynıyız aslında. Belki fiziksel olarak ve zihinsel olarak onlardan bazıüstünlüklerimiz olabilir ama bu özellikler bizleri onlardan ayıracak seviyede değilse fazlasıya da azıolmasıherhangi bir şeyi değiştirmez. Nasıl dünyalar tatlısıbir köpek, herhangi bir tehditle karşılaştığında kendini savunmak için karşı saldırıya geçiyorsa bizler de aynışartlarda benzer davranışlarıgöstermeye hazır haldeyiz aslında. Sadece bu hareketleri gerçekleştirmemiz için uygun ortamın sağlanmasıgerekiyor, fazlasıdeğil... John da bizler gibi normal bir insandı, normal bir yaşam sürdürüyordu. Hayattan fazla bir beklentisi yoktu aslında. Sadece akşamlarıişten geldikten sonra karısıyla, Ruby'le, zaman geçirmek ona yetiyordu. Fakat bir gün Ruby'le zaman geçirirken onun ayağında fark ettiği bir kitle sonrasıonun kanser olduğunu öğreniyor ve bu dakikadan sonra ikisinin de hayatıdeğişiyor. Çünkü bu hastalığın tedavisini karşılayacak parasıyok ve için onu kurtarmak için geriye tek bir şansıkalıyor, yöneticisi olduğu oyundaki oyunculardan birisinin kimliğini çalıp daha sonra o kişinin sigortasından yararlanmak. Planıişe yarıyor ve karısının kanser tedavisine başlıyor. İşler bir süre istediği gibi gitse de kimliğini çaldığıadamdan gelen bir arama sonrasında her şey tekrardan altüst oluyor. Arayan kişi, Elliot Uretsky, John'u yaptığı şeyi polise ihbar etmekle tehdit ediyor ve daha sonra onu bir kukla gibi yönetmeye başlıyor. Toplum kurallarınıçiğnemekle uzaktan yakından alakasıolmayan bir birey olan John yavaş yavaşazılıbir suçluya dönüşmeye başlıyor. John da o bahsettiğim dünyalar tatlısıköpek gibi karısının ve kendi hayatınıkurtarmak daha önce hiç sergilemediği şeyler yapıyor; suç işlemeye başlıyor. Bu süre zarfında John'un başından geçenler aslında insanların belirli şartlar altında her türdavranışıgösterebileceğine açık bir kanıt. Çünkü hayat, John'u tıpkıo köpeğin zor şartlar altında daha önceden hiç göstermediği davranışlarıgöstermesi gibi o zamana dek hiç yapmadığışeyleri yapmaya zorluyor. Aslında hepimiz John gibi belirli şartlar altında her türlü davranışısergilemeye açığız. Bu da bize şunu gösteriyor, normal hayatta sergilediğimiz davranışlar aslında küçük yaştan beri bulunduğumuz çevreler tarafından belirleniyor. Bu yaşlarda yaşıtlarıtarafından zorbalığa maruz kalmışbir birey, hayatının geri kalan safhalarında çevresindeki insanlara karşıbenzer saldırgan davranışlar sergileyebiliyor. TıpkıJohn'un suç işlemeye başlamasıgibi. Yani sanılanın aksine bizler, insanlar, toplumu oluşturmuyoruz; toplum bizi oluşturuyor. Hepimiz John kadar manipülasyona açığız. Hepimizin kişiliği toplum tarafından belirleniyor. Eğer birey toplum standartlarına uymuyorsa adeta defolu bir ürünün çöpe atılmasıgibi toplumdan dışlanıyor. Yani kendi yaptığımız şeyi beğenmiyoruz ve onları beğenmediğimiz için cezalandırıyoruz. Fakat bunu yapmak gerçekten adil mi? Çünkü yaptıklarıbütün davranışlarıönceden bizler belirliyoruz ve herhangi bir aşama sırasında bir hata yaparsak "defolu" bireyler oluşuyor. Daha sonra bu "defolu" kişileri sefalete sürüklüyoruz. Bütün bu olanlarıgöz önünde bulundurursak, tarih derslerinde öğretilen bir bilginin 1aslında o kadar da doğru olmadığınıgörüyoruz. İnsanlar toplumu oluşturmuyor, toplum insanıoluşturuyor. Kendi davranışlarımızıkendimiz belirlemiyoruz, toplum belirliyor. Toplum içinde bulunan bazıbireylere göre fazla bir önemli olmayan bazıdavranışlar, toplumun geri kalanınıetkileyebiliyor. Bunu göz önüne aldığımızda "Şehirlerimizde inşa ettiğimiz hapishaneleri dolduran suçlularıorada tutmak ne kadar mantıklı?" diye düşünmek işten bile değil. Çünkü o insanlarıhapishaneye girmeye zorlayanlar bir nevi bizleriz. Bize göre önemsiz olan bazıdavranışlar, o insanların kaderini belirliyor. Uğur Aydın Palmer, Daniel. Görme Duyma Konuşma. Çev. Dilan Toplu. İstanbul : Koridor Yayıncılık, 2016. 2