GÜNLÜK AFALLAMALAR

İnsanlığı bugünlere getiren nedenlerden biri bana göre insanın yaşlandıkça derinliklere kaçan merak duygusudur. Dünyaya geldiğinde çevresinden habersiz olanlar, haliyle etrafa boş gözlerle bakar. En başlarda bu merakını gideremese de zamanla etrafındaki insanların ve kitap, dergi gibi kaynakların yardımıyla olan bitenleri kavramanın ardından hayal gücünün de devreye girmesiyle hem hayatı hem kendini tanımaya başlar. Gelelim Nazan Bekiroğlu'nun Kelime Defteri adlı kitabının bahsettiklerimle ilgisine. Küçük bir çocuğun merakının üstüne gitmeyi nasıl da tercih ettiğinden, cevapsız bırakılan ya da bırakılacağını tahmin ettiği sorularını kendince, araştırarak cevaplandırabileceğinden bahsediyor. Küçük yaşlarda anlamlarını kestiremediği sözcükleri bir deftere not etmesiyle başlayan bir yolculuk... Ancak günümüzde bunun tam tersine merak duygusu, çocukların oyuncaklarına olan ilgisini zamanla kaybetmesi gibi kaybolup gidiyor. İnsanın bilmediği, görmediği, duymadığı şeylere olan ilgisinin kaybolması uzun bir süreç değil. Aile ve çevre, bu noktada en kritik ve büyük rolü oynuyor. "Bu neden böyle?" "Bu ne anlama geliyor?" "Bunu yaparsam ne olur?" gibi sorulara cevap vermeyip geçiştirmeleri o soruların zamanla akılda derinlere gitmesine neden olur. Yıllar sonra bir daha karşılaşıldığında ise o bilgiyi oradan çıkarmak neredeyse imkansızdır. Ailelerin bu tepkisine neden olan şey ise aynı durumla çocukluklarında yüzleşmiş olmalarıdır. Birisi buna dur diyene kadar da etkileri devam eder. Kendilerinde hayal gücü sözünün karşılığının çok bir anlam ifade etmemesi çocuklarına olan bakış açısının değişmesine neden olur. Daha da kötüsü bu şekilde yetişen insanların dar ufku, kendilerinin önüne görünmez bir duvar koymalarına yol açar. Bildiğinin dışına çıkmayarak kendini kısıtlar ve yaşamaktan zevk alamaz. Oysa küçükken öğrendiği her yeni bilgiyi kullanma, başkalarıyla paylaşma isteği onu her zamankinden daha mutlu etmiyor muydu? Bu şekilde başkalarına da yardımcı olurken sormayı, araştırmayı bırakmasıyla kendini tanıma fırsatını da tepmiş olur. Belli yaştan sonra olumsuzlukları kanıksayarak "ben buyum" diyerek yaşamına devam etmesi, bir insan için ne kadar iyi olabilir? Bu kişiler üzerinden başlayan, düşünmeden kabullenerek hayata devam etme sorunu, topluma yayılarak büyür. Bu yüzden eski nesillerden gelen gelenek ve görenekleri veya batıl inançları yeni gelen nesil de uyguluyor. Üstelik bazıları çok garip olmasına rağmen hiç araştırılıp sorgulanmadan kabul ediliyor. Örneğin din konusunda veya gündelik hayatta karşılaştığımız bazı sorunlara cevap bulamamamız merak duygusunun yok olmasından kaynaklanıyor. Velhasıl insanoğlu büyüdükçe yitiriyor merak duygusunu. Nazan Bekiroğlu her ne kadar bu düşüncelerin dışında olsa da Kelime Defteri kitabı bende toplum ve bireylerdeki merak duygusunu sorgulama isteği uyandırdı. Neden mi? Çünkü insanlar artık aklında cevap bulamadığı sorulara gördüğü, bildiği kadarıyla bir cevap ya buluyor ya bulamıyor ama kabulleniyor. Beyaz bayrak çekmek işine geliyor ve çözemediği sorunu bir kenara atıyor. Attıkça birikiyor, biriktikçe merak duygusu siliniyor. "Sahi şu neden böyle?" diye sorulduğunda "Bilmem ki işte öyle gördük, öyle gidiyor." cevabı veriyor çoğu insan günümüzde. "Sen deli misin ki her şeyi merak ediyorsun, boş ver gitsin!" tepkisi ile karşılaşılıyor bir de. Bir yerden sonra şekilciliğe ve var olma sebebini bilmeden kabullenmeye gidiyoruz. Yanlış mı doğru mu bilmeden uyguluyoruz. Robotların bize benzemesi gerekirken gün geçtikçe biz onlara benziyoruz. Çünkü merak etmek ve araştırmak gibi güzel erdemlerimiz yok... Bir insan köreltilmiş duyguları ile nereye kadar merak edebilir bilmediklerini? Yahut sürekli hayatımızda olan diğer gerçekleri... Sürekli karşılaşmak ve her an onunla yaşamakla, onu gerçekten tanıdığımıza ve bildiğimize işaret sayıyoruz. Ta ki "Nedir bu?" sorusu ile karşılaşana dek. Bu yüzden değil mi bilgi yarışmalarındaki en küçük günlük detaylarda afallamalarımız?