Hey! Farkında Mısın Dünyanın?

Ne kadar güzel değil mi hayat bizim için? Sorun yok, açlık yok, ihtiyaç yok... İstediğin her şey yapılır, yediğin önünde yemediğin arkanda olursa bir sorun olmaz senin için. Hiç oturup düşündün mü senin görmediğin yerlerde hatta görüp de umursamadığın bazı yerlerdeki insanların hallerini? Hiç düşünmediysen George Orwell'in "Paris ve Londra'da Beş Parasız" adlı kitabını okursan iyi edersin. Bu kitabı okuduğumda yoksulluğun ne olduğunu o insanların durumunu iliklerime kadar hissettim. Kitabın otobiyografik olduğunu bilmene bile gerek kalmıyor gerçekçiliğini anlamak için. Bunları anladığında da haline şükretmen gerektiğini... George Orwell toplumun "sefil" olarak tanımlanan fakir kesimini o kadar güzel kaleme almış ki etkilenmemek elde değil. Hani şu hep ezilen, kenara itilen, toplumdan soyutlanan insanları. Paraları olmadığı için, görünüşleri için dışlanan o insanların içindekini bize bir ayna misali yansıtıyor George Orwell. "... Yine de iyi bir adamdı, cömert bir doğası vardı ve son lokmasını bile bir arkadaşla paylaşmaya hazırdı; gerçekten de kelimenin tam anlamıyla son lokmasını benimle birden fazla defa paylaşmışlığı vardı." (177) Ön yargıların kurbanı olan bu insanların kalbinin aslında bir çoğumuzdan sevgi dolu olduğunu bir tokat misali yüzümüze vuruyor. Biz bu insanları dışlarken asıl dışlanması, horlanması gerekenlerin bizim olduğumuzu kitabın içine bütün ustalığıyla yedirmiş kendisi. Bu kitabı okuduktan sonra bir yerlerden eski ben olarak bir şeyleri görmezden gelmeyeceğim kararını aldıysam, ki bu kitabı okuyan herhangi bir kişi taş kalpli değilse her türlü alır bu kararı, George Orwell anlatmak ve yapmak istediğine en iyi şekilde ulaşmış demektir. Hep "biz" ve "onlar" diyoruz ama bizim de onlardan biri olmayacağımız güvencesini kim veriyor bize? Günün birinde o toplumdan soyutladığınız, uzaklaştırdığınız kişilerden birisi olmayacağınızı nereden biliyorsunuz? İşte burada George Orwell'in usta kalemini bir daha görmüş oluyoruz. Baş karakterimizin ve arkadaşının isimleri yok. Yazar onları özelleştirip bir kalıba sokmak yerine onları "sen", "ben", "biz" yapmış. Bizim "onlar"dan, onların da "biz"den olduğunu etkili ve gerçekçi bir dille gözler önüne sermiş. Hele ki bunların sadece bir tecrübeye baktığını söylerken, "Ben yoksulluk hakkında yazıyorum ve yoksullukla ilk temasım bu varoşta gerçekleşti. Varoş, sefilliği ve tuhaf hayatlarıyla her şeyden önce yoksulluk konusunda bir ibret, ardından kendi tecrübelerim için bir arka plandı. İşte size oradaki yaşamın neye benzediğini bu yüzden anlatmaya çalışıyorum." cümlesi insanın aklında öyle bir yer ediyor ki başta da dediğimiz gibi haline şükrediyor. Kitapta yazanlara kayıtsız kalmak neredeyse imkansız. Her yeni cümlede içimden bir şeyler aldı götürdü George Orwell. Her yenisinde yeni bir burukluğu, yeni bir üzüntüyü, yeni bir derdi canlandırdı gözümde. "Onun insanlığını yok eden, doğuştan gelen bir karakter bozukluğu değil, yetersiz beslenmeydi." (178) cümlesindeki çaresizlik insanın bam teline dokunuyor. O restorandaki çalışanların hallerini, karnını doyurmak için on yedi on sekiz saat çalışanları, kaldıkları yerleri betimlerken yazar, insan üşüyor sanki. Biz burada bollukta yaşarken onların bir sigara için yerdeki izmaritleri toplaması, açlıktan bertaraf olması insanı kendinden nefret ettiriyor ama bir yandan da güzel oluyor. Gözümüzü açıyor George Orwell. Etrafınıza bir bakın neler var, neler oluyor, kim ne halde diyor. "İnsan diye geçiniyoruz ama gerçek insanlık nerede?" diyor ve anlatmak istediğini "Yine de çulsuz kalarak kesinlikle öğrendiğim bir-iki şeye değinebilirim. Bütün berduşların ayyaş pislikler olduklarını asla düşünmeyeceğim, sırf bir peni verdim diye hiçbir dilenciden minnet beklemeyeceğim, işsiz bir adamın yorgun olmasına şaşırmayacağım, Selamet Ordusu'na yardım etmeyeceğim, giysilerimi rehine vermeyeceğim, sokakta dağıtılan bir el ilanını geri çevirmeyeceğim, şık bir lokantada keyifle yemek yemeyeceğim. Bu da bir başlangıç" (224) cümleleriyle tam anlamıyla kusursuz bir şekilde aktarıyor. Kendisinin tecrübe ettiklerini gösterirken bize de neler yapmamız gerektiğini gizli bir mesaj halinde sunuyor. İnsana, insan olmayı öğretiyor George Orwell. Toplumun dışlanan insanlarının ne halde olduğunu, çektiği sıkıntıları, hayatlarını gözler önüne seriyor. Onların da bizden olduğunu insan olduğunu anlatırken bir de küçük uyarı yapıştırıyor yüzümüze. Dikkat edin bir tecrübeye bakıyor onlardan olmak diyor. O kadar etkili ve akıcı bir kitaptı ki anlattıklarını gözümde canlandırabilirken her cümlesi tek tek işledi iliklerime. Aynı zamanda bir o kadar utandım bu isimsiz kahramanları, onları, hallerini görmek için bu kitabı okumayı beklediğim için. Teşekkürler George Orwell bizden biri olmadığın için. Bizi uyandırdığın için.