Özgüven ve Azim

Sarah Quigley'nin Orkestra Şefi: Leningrad Senfonisi adlı eserini okuduğumda çok etkilendim. Yazar, insanların ölümle mücadele ettiği zamanlarda ortaya çıkan tabloyu okuyuculara çok net bir şekilde aktarmayı başarmış. Kısaca fikir vermek gerekirse, Elias adında bir orkestra şefinin; çok önemli bir konsere hazırlanırken açlık, hastalık ve soğuk gibi çok zorlu engellere karşı verdiği mücadeleye ve bu süreçte geri kazandığı özgüveni ve azmine yer verilmiş kitapta. Aslında bu, insanın biraz da yetişme tarzı nedeniyle kişiliğinde çok olmasa bile, istediği şeyi gerçekleştirmek için kendini değiştirebildiğini gösterir. Bu koşulları göz önüne aldığımda insanın, şartlar ne kadar zor, nasıl yetişmiş olursa olsun istediği şeyi gerçekleştirebileceği kanısına vardım. Azimli olma ve istediği hedefe ulaşmadan durmama gibi özellikler bugün çevremizde çok da sık görülen şeyler değil. Günlük hayatımızın hızlanmasından mıdır bilinmez, kısa bir süre içinde gerçekleşmeyen şeyleri unutup gidiyoruz. Bu da hedeflerine ulaşamayan bir toplum anlamına geliyor. İlerleyen bir toplum olmanın yolu da hedeflerine ulaşmak için azimle çalışan insanlardan geçiyor. İnsanların azimli olmamalarının sebebi nedir peki? Öncelikle belirtmek gerekir ki bazen hedeflere ulaşmak tehlikeleri de göze almak anlamına gelir. Orkestra şefinin ölme pahasına çalışmalarına devam etmesi kadar ciddi sonuçlara yol açabilecek derecede olmasa da bazı riskleri göze almayıp deyim yerindeyse her şeyi güvenli oynamak ne yazık ki her zaman amaca ulaşmayı garanti edemiyor. Burada biraz durup insanlar için risk almanın bence ne anlama geldiğinden bahsetmek istiyorum. Gençliğinde biraz özgür yetişmiş olan insanlar risk almayı biraz daha kolay bulabiliyor genelde. Oysa anne babalarının aşırı derecede koruduğu çocuklar ve gençler özgüvensiz yetişiyor ve kendi başlarına karar almakta, kendilerine hedef koymakta zorluk çekiyorlar. Anne babaların çocuklarına böyle korumacı davranmaları gayet anlaşılır bir durum olmasına rağmen bu durum aşırı derecede ortaya çıktığında aslında çocuğu o dönemde korumak amacıyla ileride daha büyük sıkıntılar çekmesine yol açıldığı bir gerçek. Zıt bir şekilde sonuçlanan durumlar da var tabi. Özellikle son yıllarda çocuğunu özgür yetiştirme bahanesiyle başıboş bırakan ebeveynlerin sayısı epey arttı. Fakat bunun da tıpkı aşırı korumacı anne babaların çocuklarında olduğu gibi sorunlara yol açtığını görmezden gelmek doğru bir yaklaşım değil. Çocukluk döneminde aşırı özgüven ile yetişmeleri ileride gençlerin kendilerini başkalarından üstün görmeleri gibi sıkıntılara neden olabiliyor. Bu da aşırı koruma altında yetişen çocukların aksine başkalarını küçümsemeye, ulaşılması mümkün olmayan bazı hedefleri gerçekleştirmeye çalışmaya gidiyor. Peki, bu iki durumu da engellemek amacıyla anne babalar çocuklarını yetiştirirken nasıl bir yol izlemeli? Bence bahsettiğim bu iki yaklaşımın dengeli bir sentezi çocukların yetiştirilmesinde en uygun yol. Ne çok özgürlükçü, ne de çok korumacı olunmalı. Aslında biraz düşünüldüğünde bunu yapmanın pek de zor olmadığını anlamak mümkün. Mesela çocuğun güvenli bir şekilde dışarıda oyun oynamasına izin verilmeli, ancak evden ne kadar uzaklaşabileceği ya da eve ne zaman dönmesi gerektiği konusunda kurallar konularak tamamen serbest olması da engellenmeli. Bunun yanında hatalardan utanmak yerine ders alıp onları düzeltmeye çalışmak, fikirlerini korkmadan açıklayabilmek ve yapıcı eleştiriye açık olmak gibi küçük ancak faydalı şeyler de öğretilmeli. İşte bu örnekteki gibi bir denge kurulur ve gerekenler öğretilirse yeterince özgüvenli ancak başkalarına karşı da bir o kadar saygılı ve hoşgörülü gençlerin yetiştirilmesi yolunda büyük bir adım atılmış olur. Bu gençler hedeflerine ulaşma yolunda yılmadan çalışırken bir yandan da toplumu ilerletip daha aydınlık bir geleceğin temelini atabilirler.