Yok

Arkadaş, Panait İstrati'nin şaheser romanı. Kitapta İstrati, en iyi dostunu, onunla geçen zamanlarını, onu neden ve nasıl sevdiğini, Mihail karakterini kullanarak anlatıyor. Bir dostun nasıl olduğunu (ve olması gerektiğini) anlatırken zihnimde haykıran ses şunu söylüyordu: "Senin dostun yok, olamaz da!" Dersten, işten veya stresli bir günden sonra, 2-3 saatliğine tüm bunlardan uzaklaşıp kaliteli vakit geçirdiğim bir dostum olmamıştı. Sınav zamanı soru soran, sınav bitince halimden bile habersiz olan arkadaş bozuntuları; dalga geçmelik malzeme bulma adına arkadaş rolü yapan, arkadan konuşmayı, dedikoduyu hayat felsefesi haline getirmiş insan müsveddeleri; çoktan kendi ufak çevresini kurmuş, daha da fazlasını istemeyen, kalbi insanlardan ötürü kırılmış ve yorulmuş güzel insanlar... Bu insanların arasında ben, arkadaşlık kurmaya dair en ufak tavsiye alamamış ben, elinde silah gözü bağlı etrafa rastgele ateş ederek hedefi vurmaya çalışır gibi arkadaşlıklar kurmaya çalıştım, fakat hedefi vurmak yerine insanları vurdum, canlarını acıttım, üzdüm. Kitabı okumuş olmama rağmen ben, hala kendimi o tavsiyeleri hiç alamamış gibi hissediyorum. Belki de bu yüzden, kafamdaki ses bana "Dostun olamayacak!" diyordu Aslında pek de akılcı olduğu söylenemez bu sesin. Basit bir akıl yürütmeyle, geçmişte dostumun olmamasının gelecekte olmayacağı anlamına gelmediğini söyleyebilirdim ona: Tavsiyeler almaya ve daha farklı insanlar tanımaya başladıkça benim de dostum olabilirdi. Ama o dinlemezdi çünkü onun da dayandığı sağlam bir temeli vardı: Ben. Sağlam arkadaşlık kurmaya dair attığım her adımda kafamdaki sesin bana söylediği şeyler geçmişimle ilgili oluyordu. Sonra bana "İşte hala bunlardan ders çıkaramayacak kadar aptal ve inatçısın. Anlasana senin kafandaki gibi değil insanlar. Hiç kimse değer verilmeyi hak etmiyor." diyordu. "Bu yüzden senin dostun olamaz asla!" diye de bitiriyordu. İnatçı olduğum doğrudur. Kararlılığın yoğunluğundan kaynaklı olanı da var, keçilikten 2 geleni de. Zenginliğe, konuma, kısacası maddi çıkarlara önem veren, başka değerlere burun kıvıran insanlara tabii ki değer verilmezdi ama ben "olsun, dünyada insan tükenmedi ya, mutlaka birileri vardır uyum sağlayabileceğim" diyordum. Aptallığım yok ama saflığım var diyebilirim. Aynı zamanda da karmaşık düşünebilmeme rağmen, ilişkileri karmaşıklaştırmamaya özen gösteririm. "Yok bir şeyim" diyerek bir şeyler olduğunu kasteden biri değilimdir. Böyle olduğum için de karşıdaki bana "yok bir şeyim" dediğinde gerçekten de bir şeyi olmadığını düşünürüm, sonrasında bana gelir "sen ne kadar aptal adamsın" minvalinde sözler ederler. Yine de pekala düşündüğünü açık söyleyen birileri de var olabilir. Kafamdaki ses 'aptal' ve 'inatçı' olduğum için hiçbir zaman dost edinemeyeceğimi bu şekilde beyhude bir çabayla- etkileştirdikten sonra, o en büyük kartını oynardı: "Kendini beğenmiş birinin tekisin ve acımasızsın. Hala arkadaş edinebileceğini düşünüyor musun?" Bu noktada hep çaresiz kalmışımdır, çünkü haklıydı. Bildiğim (daha doğrusu bildiğimi zannettiğim) konularda, kendimi kaptırınca 'her şeyi ben bilirim' havalarına girermişim; bunu bana çevremdekiler sık sık söylerdi. Çok dikkat ettiğimi düşündüğüm zamanlarda bile bunu yapıyormuşum. "Her zaman ders verir gibi konuşuyorsun Kubilay." demişti bir eski sınıf arkadaşım. Belki de o anlarda, içimdeki kötüyü, kibirliyi açığa çıkarıyordum. Kendimi beğenmiş hallerim sırasında da acımasız olurmuşum. Kalp kırmakta, aşağılamakta, küçük görmekte sakınca görmezmişim. "Onlar da senin gibi birer insanlar, iyi ve kötü oldukları noktalar var ama sen sanki onlar her konuda kötüymüş gibi davranıyorsun." 3 demişti başka biri. Evet, kafamdaki sesin söylemeye çalıştığı bu olabilir. Kibirli ve acımasız olduğum için asla dostum olmayacak demek ki. Bazen düşünüyorum, ben böyle olmak mı istedim diye; Mihail ve dostunun arasındaki ilişkiden ben de istememiş miydim? Açıkçası ben, yerimden kalkmadan, gerçekçi bir çaba göstermeden dost elde etmeye çalışmışım. Maalesef bu yüzden Arkadaş bana yardımcı olamadı çünkü onu okurken öyle bir dostum olsa keşke dedim, şunları yapıp dost elde etmeliyim demedim. Aslında kafamdaki sesin söylediklerinin hepsi doğru: Aptallığımı, inatçılığımı, kibrimi ve acımasızlığımı bir kenara bırakmadığım sürece, değil dostluk, yalancı arkadaşlıklarım bile olamayacak.