Ekonominin Gücü

Paranın daha bulunmadığı zamanları bir hayal etsenize. Hiç ekonomi diye bir kavram oluşmamış zamanları. İnsanlar sadece ürettikleri ve önceden sahip oldukları varlıklarla ticaret yapabiliyorlardı. Bu yüzden insanlar arasında oluşan anlaşmazlıklar aşırı derece fazlaydı ve her türlü alışveriş kişiden kişiye değişiklik gösteriyordu. Fakat bu durum sıkıntılı süreçler doğurabiliyordu. Mesela bir alıcı satıcının ihtiyacı olan şeye sahip değilse kendi istediğini alamıyordu. Para bulunduktan sonra ise ticaret olayı daha düzenli ve kullanışlı bir hale dönüştü. Bu da paranın globelleşmesine yol açtı. Fakat her devlet aynı para birimini kullanmıyordu doğal olarak. Bu da parayı dünya çapında standartlaştıran ekonomi kavramının ortaya çıkmasına sebep oldu. Günümüzde para bütün dünyayı kontrol etmekte. Dünyada her türlü gelişim ve yenilik para üzerine oluşuyır. Her şey bu kadar paraya bağlıyken zaten ekonominin en gelişmiş dallardan biri olması da kaçınılmaz. Bahsettiğimiz bu ekonomi kavramının hem artıları hem de eksiklerş var. Öncellikle, dünyayı iyi kötü düzene soktuğuna inanıyorum. Eğer ekonomi kavramı olmasaydı uluslarası ticaret olmayacaktı ve bu da dünyanın globelleşmesine çok büyük zarar verecekti. Yani bir bakıma dünyanın öbür uçlarında ne olup bitiyor haberimiz olmayacaktı. Hatta umurumuzda olmayacaktı. Fakat ülkelerin birbirleri arasında yaptığı alışverişler sayesinde başka ülkelerin zevklerini ve lezzetlerini biz de tadabiliyoruz. Kendi açımdan düşündüğümde bu durum bana çok rahatsız edici geliyor. İçine kapanık olmaktan nefret eden bir kişiliğim var. Bundan dolayı her ne kadar memleketimi çok sevsem de ona çok düşkün olsam da burada tıkılı kalmak ve başka kültürlere açılamamak bana gerçekten çok korkutucu geliyor. Ülkeler arası ticaretler de bunları yaşamam olanak sağlıyor. Bunun dışında önceden bahsettiğim gibi dünyada gerçekleşen bir sürü gelişme para üzerine kurulduğu için ekonomik güç savaşları hayat standarlarının yükselişine çok büyük olanaklar sağlıyor. Örneğin, en büyük paralar teknoloji firmaları arasında dönüyor. En büyük buluşlar da en fazla miktarlarda gelir elde ediyor. Ben de bilgisayar mühendisliği bölümünde okuduğumdan gelecekteki planlarım arasında bir inovasyon yaratıp fazla para kazanmak var. Bunu yapmaktaki asıl amacım dünyaya faydalı olacak bir yenilik sağlamak ama elbette bunun bir parasal getirisi olmasa bunu planlamazdım. İşte ekonomi bu tür konularda inanılmaz bir itici güç oluyor. Başka bir açıdan bakarsak da ekonominin tehlikeli tarafları yok değil. Bunlardan öncüsü paranın hayatımızı tamamıyla kontrol etmesi. İnsanın doğası gereği temel ihtiyaçları var ve günümüzün şartlarında bu ihtiyaçlar sadece parayla karşılanabiliyor. Bu yüzden bir şekilde herkes para kazanmak zorunda. Yani bir bakıma eğer ben yaşamak istiyorsam ekonominin kölesi olmak zorundayım. Bu ekonomik baskı da insanoğlunu baştan aşağıya değiştiriyor. Artık çocuklar küçüklüklerinden itibaren fazla para kazanmaları üzerine eğitiliyor. Ahlaki değerlerlerin de bir önemi kalmamaya başladı. İnsanlar para kazanmak için başka kılıklara bürünmeye başladı. Yani, dünyanın en iyi niyetli insanı bile işin ucunda para olunca bazı bencilce, ahlaki değerlere aykırı hareketler yapmak zorunda kalabiliyor. Örneğin, Philip Roscoe'nun Harcıyorum Öyleyse Varım adlı eserinde bahsettiği üzere de insanı insan yapan tüm etik değerler, duygular bir kenara bırakılırken piyasanın erdemleri tüm ahlaksızlıkların üstünü örtebiliyor. Tanıdığım insanların hep evi ve işi olmak üzere iki hayatı var. Bunlar birbirine karışınca da çok çekilmez bir hayata dönüşüyor. Benim en büyük korkum da ekonominin bir kölesine dönüşmek. Hayattaki tek amaç para kazanmak olunca aslında bu hayat yaşanmıyor demek oluyor bence. Birer programlanmış robot gibi yaşam süremiz harcanıyor sadece. Bu yüzden paranın hayatımızı üzerine kurduğumuz bir amaç değil de hayatımızı güzel geçirebilmemizi sağlayacak bir araç olarak görülmesi gerektiğini düşünüyorum. Bana sorarsanız ekonomi hayatımız için ister politik açıdan ister hayat standartları açısından çok gerekli bir kavram fakat bunun yanında bahsettiğim tehlikeleri de barındırıyor. Bu tehlikeleri ortadan kaldırmak için de Philip Roscoe harcamaların olmadığı daha cömert ve bolluk içinde bir hayat olabileceğini savunuyor. Fakat ben şu zamandan sonra özellikle parasal içerikli kişisel çıkarların önüne geçebilecek bir insani erdem olabileceğine inanmıyorum. O yüzden bana göre yapılabilecek en doğru davranış ekonomiyi dünyayı kontrol eden bir kavram olarak görmemek. Elbette herkes fazla para kazanmayı kendine hedef olarak koyabilir ama unutulmamalıdır ki hayatta aile veya arkadaşlık gibi üzerinde durulabilecek çok daha farklı kavramlar da var.