BOSNA HERSEK

Orijinal ismi Bosna i Hercegovina olan ama Türk halkının "Osmanlının yetimi Bosna" olarak bildiği ve andığı Bosna Hersek Osmanlı kültürü başta olmak üzere birçok farklı kültüre yüzyıllarca ev sahipliği yapmıştır. Bosna Hersek geçen yüzyıllara rağmen bu farklı kültürlere özellikle başkenti Saraybosna' da günümüzde ev sahipliği yapmaktadır. Bugün sokaklarında yürürken bu farklı kültürlerin izlerine rastlamak pek zor değildir. Her köşesi tarihten izler taşıyan, tarihi yansıtan Bosna Hersek'in halkı da bu izleri yansıtmaya devam etmektedir. İzleri yansıtmaya devam ettikleri gibi, nedendir bilinmez, halk Bosna Hersek isminin hakkını hiç şüphesiz vermeye devam etmektedir. bunların yanı sıra Bosna hayatta en az bir defa görülmeye değer cennetten bir köşe değeri taşımaktadır. Bugün Bosna'ya gittiğinizde Bosna'nın tanıklık ettiği ve havasına işlemiş olan kültür zenginliğini hissetmeniz çokta zor olmaz. Saraybosna sokaklarında yürürken Osmanlıdan kalmış camilerin hemen birkaç metre yanında bir Katolik ya da Ortodoks kilisesine rastlamanız sıra dışı bir durum değil. Dini yönden kültür zengini olan Bosna, eğitim sisteminde bile bu zenginliği gösterir. Başçarşı'da bulunan İslami Boşnak kolejinin( Gimnazyum) hemen üst sokağından gelen rahibe okulunun çan seslerini duyarsınız ve okul çıkışında baş rahibelerin gözetimi altında gezen genç rahibeleri görüp selamlaşırsınız. bir kafeye gittiğinizde farklı etnik gruptan olan insanların samimi bir şekilde muhabbet ettiğini pekala görebilirsiniz ya da menüde Boşnak kahvesinin hemen altında Türk çayını da görebilirsiniz. Bu manzara karşısında bir Türk olarak gurur duymamak ve mutlu hissetmemek neredeyse imkansız. Bosna Hersek kelime anlamı olarak iyi insanların bölgesi olarak bilinir. Bakıldığında 21inci yüzyılda bu sözlük anlamı değerini kaybetmemiştir. Dört yıl önceki Bosna gezimde bunu yaşayarak deneyim ettiğimi gönül rahatlığıyla söyleyebilirim. Başçarşı'da yani Saraybosna'nın (Sarajevo) merkezinde yürürken hangi dinden hangi ırktan olursanız olun herkes güler yüzlü davranır. Onlara bir şekilde soru yönelttiğinizde hiçbir şekilde cevapsız kalmazsınız. Hatta eğer Türkseniz ve tramvayda karşılaştığınız dede yani onların deyişiyle "deda" sizin Türk olduğunuzu anlarsa bütün içtenliğiyle size Osmanlı torunu olduğunuz ve onlar bugünkü Türkiye'yi Bosna'nın annesi olarak gördüğü için sarılır ya da iyi dileklerde bulunur. Bir kafeye girdiğinizde insanlar sizinle tanışmaya konuşmaya çalışırsa da şaşırmayın ya da korkmayın çünkü bu tamamen onların insan sevgisinden kaynaklanan bir durumdur. Türkiye'den geldiğinizde "Osmanlının yetimi Bosna'ya hoş geldiniz" sözleriyle karşılayan bu harika ülke ve bu ülkenin harika halkı herkes tarafından en az bir kere gezilmeli hissedilmeli. Travnik şehrinde tekkeler görülmeli uzun ve eğlenceli bir kültür gezisinden sonra suyun üzerinde bulunan hoş bir restoranda balık yenmeli. Mostar'da köprüye çıkılıp tarihi, insanların yolun karşısına sırf ölüm korkusundan dolayı geçemediğini hissetmelisiniz. Savaş zamanında bir tarafta Müslümanlar diğer tarafta Müslüman olmayan halk yaşamış ve iki taraftan her hangi biri köprüde bulunan sınır çizgisini geçerse öldürülürmüş. Köprünün hemen yan tarafında bulunan müzelerde savaşla ilgili belgeselleri izlemenizde mümkün. Tarihe pekte meraklı değilseniz köprünün altına inip, eski dönemde evlenmek isteyen Boşnak erkeklerinin aşık oldukları kadınlara cesaretlerini göstermek için bir gelenek olan ve bugünlerde ise şov niyetiyle yapılan köprüden nehre atlayışlarını seyretmelisiniz. Saraybosna'nın Ilıca (Ilıdza) bölgesinde bulunan Vrelo Bosne yani "suyun çıktığı yer" ya da "su kaynağı" olarak adlandırılan parkı görmeli, orada bulunan kuğulara ekmek atmalı ve tabii uzun bir yürüyüş muhakkak yaptıktan sonra fayton sefası yapmalısınız. Saraybosna'da çevapi (bir çeşit köfte) ve tabii Boşnak böreği (kolasic) yemeden ve Başçarşıda bulunan tarihi sebilden su içmeden hatta Begova camiinin yanında bulunan dilek çeşmesi olarak bilinen çeşmeden su içmeden geri dönmekte olmaz. Bir inanca göre dışarıdan gelen kimse çeşmelerden birinden su içerse mutlaka en bir kez daha Bosna'yı görmeden ölmezmiş. Bir diğerinden içense Bosna'da aşık olur ve kalıp gitmezmiş. Her ikisi denemeye değer olduğu için ben ikisinde içip geldim. Karar sizin. Sena Bağdat