HANGİMİZ IRKÇI DEĞİLİZ Kİ?

Son zamanlarda yine sporda ve günlük hayatın içinde fazlasıyla artan ırkçılık olayları sonucunda insanların niçin böyle bir tutumu desteklediğini merak ederek bu konuyu biraz araştırmak istedim. Sırf bu amaçla kurulmuş örgüt ve toplulukların sayısı azımsanamayacak derecedeydi. Kimisi Amerikan İç Savaşı sonrası, kimi de 2. Dünya Savaşı sonrası kurulmuştu ve belli ki bu savaşların nefretlerini üzerlerinde taşıyorlardı. Tabi bu grupların ve buradaki insanların düşünceleri kulağa hiç sağlıklı gelmiyordu. Daha sonra da bu konuyla ilgili yapılmış en çarpıcı filmlerden biri olan Geçmişin Gölgesinde'yi izleme fırsatı buldum. Film öylesine etkileyiciydi ve konu o kadar güzel işlenmişti ki bu tutum hakkında uzunca bir süre düşünmeden duramadım. Bütün bu insanlar neyi paylaşamıyordu ki? Dünya yeterince büyük değil miydi? Ya da filmin başlarında anlatılan uğruna kavga ettikleri ve kazananı bir maçın belirlediği basketbol sahasında hem beyazlar hem zenciler oynayamaz mıydı? Veya kendi mahallelerinde Meksikalı insanlarla birlikte yaşamaları çok mu zordu? Sahiden ırkçılık nedir? Ansiklopedik açıklamasına bakarsak "kişinin bağlı olduğu ulus ya da ırkın üstünlüğüne inanarak onun dışında kalan toplulukları aşağı ve hor görmesine dayanan tutum ve davranış(1)" demekmiş. Yani hepimizin bu dünyada eşit olmadığını düşünüp kendi vatanının, milletinin, dilinin daha üstün olduğuna inananların tutumu. Sizce de bu tutum fazlasıyla saçma değil mi? Hepimiz doğduktan dakikalar sonra din, dil, ırk ve millet gibi kavramlara sahip oluyoruz ve bizden hayatımızın geri kalanında bu kavramları holigan düzeyinde savunmamız ve gerekirse bizim gibi olmayan(!) insanlardan nefret etmemiz bekleniyor. Dinimizi değiştirsek veya kendi ırkımız hakkında kötü bir söz söylesek hemen eleştiri okları bize doğru çevriliyor. Beş Maymun Deneyi'nde(2) olduğu gibi geçmişten gelen bu davranış biçimini değiştirmeye kimse cesaret edemiyor ve bu döngü geçmişte olduğu gibi sonraki nesillerde de devam ediyor. Tarih boyunca tarafların dini veya milleti aynı değil diye milyonlarca insan savaşın ortasına sürüklendi ve öldü, bütün dünyanın fazlasıyla ders aldığı iki dünya savaşı sonrası bile hala insanlar veya ülkeler savaşmak ve kendileri gibi olmayanları yok etmek için bütün kaynaklarını kullanmaktan çekinmiyorlar. Bu durumun niye böyle olduğu hakkındaki merakım ve araştırmalarım devam ederken hepimizde bu veya buna benzer bir tutumun olduğunu keşfetmem uzun sürmedi. İster istemez hepimiz biraz önyargılı yaklaşabiliyoruz insanlara. Tabi burada küçük bir not düşmem gerekir: Irkçılık bana göre sadece millet veya din kavgası değildir, aksine herhangi bir düşünceye veya ideolojiye karşı da ayrımcı olunabilir. Basit bir futbol maçının sonucu yüzünden en yakın arkadaşlarımızla aramızı bozabiliyoruz. Basit bir sporun veya bir fikrin yıllarca süren arkadaşlıktan daha önemli olması kesinlikle akıl alır bir şey değil. Ülkemizde bunun en net örneklerini seçim zamanları veya siyasi partilerin fikir ayrılığı gösterdiği konularda görebiliyoruz. Sanki bir asır önce ülkenin bağımsızlığı için tüm halkımız seferber olmamış gibi... Asıl birlikte olmamız gereken zamanlarda bile hala kendi ülkemizin insanlarına karşı sırf farklı partiyi destekliyor veya farklı dine inanıyor diye acımasız davranabiliyoruz. Filmde hapishaneye düştükten, ırkçılığın ve geçmişte yaptıklarının ne kadar saçma olduğunu fark ettikten sonra kendi ırkının insanları tarafından işkence gören Derek Vinyard da ırkçılığın aslında çoğu zaman ırkla alakalı olmadığını fark edip eski hatalarını düzeltmeye karar vermişti. Sonuç olarak bu filmi izlememin bana faydası çok oldu. İlk başlarda sadece filmdeki karakterlerin acımasız tarafları gözüme çarpsa da daha sonraları kendimin ve çoğu insanların ister istemez buna benzer fikirlere sahip olduğumuzu ve günlük hayatımızda bile önyargılarla çevrili olduğumuzu gördüm. Bu güzel film sahip olduğum ama çoğu zaman değer yargılarım yüzünden farkında olmadığım bir özelliğimi yani önyargımı fark ettim. Filmde sonlara doğru gerçekleri gören karakterimizin de dediği gibi "Öfke bir yüktür ve hayat kızgın geçirilemeyecek kadar kısadır.".