Kopan Güller

Son zamanlarda öyle olaylar duyuyoruz ki, insan "memleketin çivisi çıkmış" demeden edemiyor. Son günlerde yapılan açıklamalara göre günde dört-beş kişi cinayetten ölüyor. Hem de ülkede varolan terör olaylarından bağımsız gerçekleşiyor. Bu cinayetler, genellikle kadın cinayetleri oluyor. Ülkemizde bu denli vahim olayların olması toplum olarak sağlıklı bir ortamda yaşamadığımız ve bu nedenle de cinayetlerin yeni cinayetleri tetiklediği sonucuna vardırıyor. Bunun üstüne bir de toplumsal baskılar, dini ritüellerin kültür ve gelenekle birleşip yozlaşmasından doğan mantık dışı algılar, ataerkil toplum yapısı ve cinsiyetler arası hegomonya da eklendiği vakit ne denli sıkıntılı bir ortamda yaşadığımızı görüyoruz. Halbuki ne kadar da gariptir, barış ve hoşgörü temelli dini ve kültürel bir yapıdan gelen toplumumuzda bu kadar baskıların, aşağılamaların, kutuplaşmaların olması. Bir sorun çözülecekse bu iki şekilde yapılır: birincisi sorunun derinine inip başlangıcından bu zamana kadar uzanan süreçte ne olup bittiğine dair geniş bir bakış açısıyla meseleyi ele almak, ikincisi de sorunları betimleyip gösterecek olan bir rol model ele almak. İşte tam bu noktada, yukarıda bahsettiğim iki olguyu da barındıran ve görselliği sayesinde izleyiciye sunan; konusunun gerçeklerle bağdaşması ve oyuncuların harikulade bir şekilde oynaması sonucu ödül almış olan bir film var: Ayrılık . YILMAZ2 Film ataerkil ve hegemonik maskülen temelli bir ailenin Umay isimli kızlarının eşinin zorba tutumları nedeniyle ondan ayrılmasını ve ailesinin yanına dönmesi sonucu ailenin gösterdiği tepkiyi dahası bu evreden sonraki olayları anlatıyor. Öncelikle şunu belirtmeliyim ki muhafazakar ataerkil bir toplumdan gelmemden ötürü bu olaya yeterince aşinayım. Bu tip toplumlarda gözlemlediğim bir durum var o da insanın bilhassa kadınların toplum, inançlar, gelenekler nezdinde bir anlam ifade etmemesidir çünkü bu tip toplumlar sadece namus, şeref kavramlarını önemserler. Hatta doğu insanı onurlu yaşamayı hatta onuru için yaşamayı kendisine amaç edinir. Ne yazık ki bu toplumlarda kadının değeri yoktur ve kadın kötülüğe davet çıkaran bir obje olarak görülür. Obje ifadesini açmam gerekirse, kadın bir amaç için vardır o da kocasına hizmet, çocuklarını büyütmek için vardır ve kocasının adeta bir malı olarak görülür. Çünkü kız istenmişti ve aile de kızını vermişti. Dahası evlenirken de kulağına "gelinliğinle bu evden çıktın ancak kefeninle geri bu eve girersin" denmişti. Haliyle bu durum kadının adeta bir obje olduğuna, insan olsa bile değerli olarak algılanmadığına bir işaretti ve denileni yapıp yapılana katlanmakla mükellefti. Bunun aksi bir durumda yapılacak olan bellidir. Öncelikle, namusa leke süren biriymiş gibi kadını damgalamak, önce aileden sonra toplumdan dışlamak. Bu saçma prosedürlere ek olarak ataerkil aileler, kadınların düşünmesine müsaade etmemekle birlikte onların kendi hayatlarını yaşamalarına da izin vermezler. Daha açık bir ifadeyle, evli kadınlar boşanamaz, baba evine geri dönemez, çocuğunu sahiplenemez, kocasının dediğinin dışına çıkamaz. Eğer bunlardan birisini yaparsa, ailenin namusuna ve şerefine leke süreceğine inanılır hatta karşı tarafın eline koz geçer ve onlar da bu durumu acımasızca aleyhlerinde kullanır. YILMAZ3 En sonunda iş uzarsa, ailenin büyük fertleri kararı verir, kadının infazı gerçekleşir. Her ne kadar bu anlattıklarım dehşet verici gibi görünse de gerçekler bu şekilde zuhur etmektedir. Gözlerimizi kapayıp kulaklarımızı tıkadığımız için bu durumlar bu şekilde rahatça gerçekleşmekte, bir iki geçmişten gelen sözüm ona değerler uğruna nice toplumun incisi olan kadınlar yitmekte. Öldürmeyle namus temizlenseydi dünyanın en azılı katilleri en namuslu insanlardı. Peki nerede kaldı vicdan, adalet, acıma yani bizi biz yapan şeyler? İşte filmde de görüldüğü gibi cinsiyetler arası hegemonik baskınlığın cezasını günahsız bir çocuk canını vererek ödedi. Kanaatim şudur ki eğer güllerimiz bahçemizden zehirli sarmaşıkların gazabı yüzünden solacaksa, eğer dinozorların yaptığı cahillikleri yerine gelen gençler de yapacaksa yaşamanın, bir şeyler yapmanın ne önemi var. Buna ek olarak, değer, norm ve ahlak dediğimiz şeylerin ne anlamı var. Nereye kadar bu nefret, nereye kadar öldürmek için öne sürülen mazeret. Böyle giderse namus uğruna önce kadınların hepsi ölecek, sonra erkekler ölecek ve geriye bu fikirleri savunacak bir kişi bile kalmayacağından bunlar da ölecek. O zaman ne bekliyoruz kendisini öldürecek potansiyeli elinde tutan konseptleri bırakmak ve sonsuzluğa gömmek için. YILMAZ4