ÖZGÜVEN

Hayatımızı genel olarak denge kavramı üzerine kurarız, dengeli bir yaşamın bize sağlık ve mutluluk gibisinden güzel getirileri olacağını düşünürüz. Tabii hayatı uç noktalarda yaşayıp mutluluğu bunda bulanlar da vardır lakin toplumun genelinin düşüncesi dengeli bir yaşantının mutluluk getireceği yönündedir. Bana kalırsa dengenin sağlanmasın en önemli olduğu hususlardan bir tanesi özgüvendir. Eksiliği kişinin gelişimi, çevresinin ona duyduğu saygı gibi birçok konuda olumsuz etkilere sahiptir. Tam tersi durumda ise bir noktadan sonra mesele özgüvenden çok kendini beğenmişliğe kaçmaktadır ve bu durum bazı olumsuzluklara zemin hazırlamaktadır. Peki nedir özgüven? Aslında birçok şey olabilir özgüveni, sınıfta öğretmen tarafından sorulan bir soruyu cevaplamak için kalkan bir parmak da özgüvendir, basketbolda heyecanın doruk noktasına çıktığı anlarda son saniye şutunu kullanmak da özgüvendir, kendi düşüncelerini başkalarınınkine göre şekillendirmeyip kendi bildiğini inanmak da özgüvendir. Doğru miktarda özgüvenin yığınla faydası vardır insana. En başta toplum içinde öne çıkan bir birey olma olanağı sağlar. Çevresindeki insanların bireye saygı duymasını sağlar, toplum tarafından genelde takdir alır bu tip kişiler. Toplum imrenerek bakar kendine güveni olan bu kişilere. Şimdiye kadar özgüvenin çeşitli faydalarından bahsettim peki neden böyle olumlu bir niteliğe bir üst sınır getirmemiz gerekmektedir? Ne gibi olumsuz sonuçlara yol açabilir ki özgüven? Özgüven ne kadar olumlu bir özellik olarak gözükürse gözüksün benim görüşümce fazla özgüven büyük sorunlara yol açabilmektedir. Çünkü özgüvenin fazlası bir noktadan sonra egoya dönüşmektedir. Bu noktadan sonra kişi kendini her alana yatkın olarak görmeye başlar. Her türlü olaya sanki işin ehliymiş edasıyla balıklama atlar. Bu seviyede özgüven artık çevresine de sevecen gelmemeye başlar, kişi çevresine rahatsızlık veren bir kimliğe bürünür. Gereksiz özgüven kişinin kendisini diğer kişilerden üstün görmesine de yol açar. Ufak sebeplerden çıkan büyük kavgalar genelde bu sebeptendir. Bazı klasik kavga deyişleri vardır "sen kimsin de bana o lafı söylersin" ya da "sen benim kim olduğumu bilmiyor musun" gibi. Bu deyişler buram buram gereksiz özgüven kokmaktadır. Oysa eğer kendini bulutların üstünde görmese insan, bazı durumlarda "eyvallah" deyip geçebilse her şey daha güzel olmaz mı? Bir de özgüven eksikliği vardır ki onun zaten kişiyi ne derece olumsuz etkilediği herkesler tarafından dile getirilmektedir. Bu tarz insanların "El alem ne der sonra?" şeklinde bir korkusu bulunmaktadır. Bu korku aslında onları özetlemek için yeterlidir. Kendi görüşlerini, hayatlarını başkalarınınkilere göre şekillendirirler, asla bana ne el alemden ben kendi hayatımı istediğim gibi yaşarım diyemezler. Kendilerinden çok çevrelerine güvenirler. Peki kişinin özgüvenin seviyesini belirleyen etkenler nelerdir? Benim kanımca bu seviyenin birazı kişinin mizacına bağlıdır, doğuştan gelir. Ondan sonrası ise kişinin hayatında çeşitli başarımlar kazanması veya çeşitli şekillerde olumsuzluklarla karşılaşmasına göre şekillenir. Öyle başarım dediysem çok büyük olayları kastetmiyorum. Misal benim için yaptığım bir espriye karşıdaki kişi tarafından kahkahalarla verilen bir geri dönüt bile özgüveni arttırıcı bir etkendir. Sonraki esprilerimi daha bir rahat yapmamı sağlar en basitinden. Böyle böyle her bir başarımda bir parça daha artar özgüven. Duruma göre kimi olaylar daha çok hızlandırır bu süreci. Bu özgüven birikmesi bir noktadan sonra az önce yakındığım gereksiz özgüvene dönüşebilir. İşte bu son derece önemli bir noktadır ve özgüvenin sınırlarını kontrol altında tutmak büyük oranda kişinin kendisine bağlıdır. Özgüvenin kaybedilmesi ise kazanılmasına nispeten daha kolay gerçekleşir. Örneğin toplum içinde başa gelen olumsuz bir olay kişinin yıllarca biriktirdiği özgüveni bir çırpıda yerle bir edebilir. Demem o ki insanda özgüven elbette bulunmalıdır, özgüvenin insana birçok faydası vardır ve insanın bu özgüvene mutlaka ihtiyacı vardır. Lakin toplum tarafından şiddetle özendirilen bu özgüven belli bir seviyenin üstünde olursa eğer hem birey hem de çevresi için hayatı çekilmez bir hale sokabilir.