YAŞAMAK İSTEMEDİĞİM BİR DÜNYA

Nerede yaşamak istemiyorum? Fahrenheit 451'in dünyasında... Burada kitap okumak, bulundurmak yasak. Yazının kendisi yasak. Öyle ki, filmin girişinde bile hiçbir oyuncunun veya yönetmenin ismi yazmıyor, isimler söyleniyor. Kanunu çiğnediğinizde sizi tutuklayıp kitaplarınızı yakıyorlar. İnsanlar birbirleriyle konuşmuyor; erkekler çalışırken, kadınlar evde televizyona çıkan "kuzen"lerini izliyorlar. Duvardan duvara ekranlar ve gün boyu televizyon izleyen insanlar var. Hükümetin amacı insanların beyinlerini gereksiz bilgilerle doldurup, insanları meşgul etmektir. Çok tanıdık bir manzara değil mi? Evinizde kaç tane televizyon var? Günde kaç saatinizi televizyon izleyerek geçiriyorsunuz? Peki hiç düşündünüz mü televizyondaki dizileri, programları takip etmek için kitap okumaktan ne kadar ödün verdiğinizi? İnsanlar artık o kadar üşengeç oldular ki yedi-sekiz saatini ayırıp kitap okuyacağına o kitabın filmini izliyorlar ve zaten verimli bir şey yapmadıkları hayatları için beş veya altı saat kazandıklarını düşünüyorlar. Evet, zaman öldürmek için zaman kazanıyorlar. " "Fahrenheit 451 kitap kağıdının yanmaya başladığı sıcaklıktır." (Ray Bradbury, Fahrenheit 451) "Pazartesi Miller, salı Tolstoy, çarşamba Walt Whitman yakıyoruz. Cuma Faulkner ve cumartesi pazar Schopenhauer ve Sartre. Kitapları kül edip sonra da külleri yakarız!" (Ray Bradbury, Fahrenheit 451) Kitapların yasaklanması, televizyonların insanlara emir vermesi sırasıyla Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya'sını ve George Orwell'in 1984'ünü anımsatıyor. Bu iki eser de Fahrenheit 451'den önce yazıldığı ve totaliter rejimleri eleştiren kitaplar oldukları için insanları Fahrenheit 451'in de öyle bir kitap olduğunu düşündürmüyor değil. Bu yüzden Ray Bradbury, 2007 senesinde Pulitzer ödülünü alacağı zaman verdiği bir röportaj da aynen şunu demektedir: "Romanım aslında televizyonun okumaya, özellikle de edebiyata ilgiyi nasıl yok ettiğini anlatıyordu. Bu bakımdan romanımda suçlu sandalyesinde oturan devlet değil, bizzat halkın kendisidir." Sanki gittikçe Fahrenheit 451'e yaklaşıyoruz. Kitap okuma alışkanlığımızı yitiriyor, yetişen nesillerimize bunu aşılamıyoruz. Gittiğim okullardan biliyorum, okuma saatine ayırdığımız ders saatinde nasıl olsa ders işlenmiyor çocuklar istediğini yapsın diye düşünürdü öğretmenlerimiz. Kitap okumamız gerektiği yerde herkes konuşur, kitap okumak isteyeni de o yaşın verdiği acımasızlıkla "inek" diye aşağılarlardı sınıf arkadaşlarım. Bu alışkanlığın gelişememesinin diğer iki nedeninden biri aile ortamı, diğeri ise çocuklara sıkıcı gelen kitapları zorunlu olarak okutmaktır. Artık pek çok çocuğa Ömer Seyfettin sıkıcı gelmektedir, elbette yazın kültürümüzün çok önemli yazarlarından birisidir kendisi ancak zamane çocuklarının hayalgücünü destekler nitelikte değildir. Ben mesela küçükken Muzaffer İzgü'yü, Nurettin İğci'yi ve Gülten Dayıoğlu'nu çok severdim. Özellikle Gülten Dayıoğlu'nun farklı renklerdeki kitaplarının her rengini toplamak için apayrı bir çaba sarfederdim. Çocuk biraz daha büyüdüğünde macera kitapları arıyor. Ben bu açlığımı Thomas Brezina'nın Dört Kafadarlar Takımı serisinin neredeyse tamamını okuyarak gidermiştim. Bence bunun Türkiye'deki en güzel örneklerini Aytül Akal, Süper Gazeteciler serisi ile vermiştir. İşte çocuklara böyle kitaplar okutarak onlara okuma alışkanlığı verebiliriz. Bol resimli az yazılı kitaplara da alıştırmamak lazım, sonra hiç resim yok diye klasikleri okumuyorlar. Yine kendimden biliyorum, klasiklerin çocuklar için kısaltılmasına da çok karşıyım. Onları okuyan insan, yani ben, uzun hallerini zaten konuyu biliyorum çocukken okumuştum diye bir kenara itip okumuyor. Hiç hoş bir şey olmadığının farkındayım, ama içimden gelmiyor. Zorlayarak kitap okumayacağımı da bildiğimden vicdanen acı çekmek yerine hiç okumuyorum. Yarım bırakılan her kitap benim için vicdan yarasına dönüşüyor. Genel bir deyiştir vardır ya hani: "Kitap insanın en iyi dostudur." diye, işte dostumu yarıyolda bırakmışım gibi bir huzursuzluk, bir suçluluk kaplıyor içimi. Ne Fahrenheit 451'e benzemeye başlayan dünyamızda ne de o kitapta anlatılan gelecekte yaşamak istiyorum. İnsanların toplu taşımda bile kitap okurken "dikkat çekip bundan yararlanmak istiyor" bakış açısıyla damgalandığına sosyal medyada şahit oluyorum. Okumanın bilhassa da yazınımızın gelişmesi için yazmanın teşvik edilmesini diliyorum.