Bilgehan Salih UYHAN

İnsanlar küçük yaştan itibaren birilerini örnek alarak yetişirler. Bunlar genellikle bir çizgi film karakteri, tarihten bir lider, öğretmenler vb. gibi bireyler olurlar. En çok da örnek alınan bireyler babalar olur. Ben de hayatım boyunca babamı örnek alarak kararlar vermeye ya da yaptığım davranışlarda "babam olsa nasıl yapardı?" sorusunu kendimi sormaya dikkat ederek ilerledim. Tıpkı Cem'in ve eminim ki Cem gibi birçok çocuğun da yaptığı gibi. Babalar genelde çocuklarıyla annenin ilgilendiği kadar ilgilenmezler. Bu sadece toplumsal bir algı deyip geçemiyorum ne yazık ki çünkü bu durum bütün toplumlarda alışılmış bir gerçek. Bu gerçeğe dayanarak babayı örnek almanın buradan geldiğini düşünüyorum. Babaya ayrı bir ilgi duyuyorsun çünkü "kaçan kovalanır misali" o kaçıyor sen onu kovalıyorsun. Okuduğum romanda da bu olay benim bu konu üzerinde durmamı sağladı. Cem'in babasının bir örgüt yüzünden gözden uzak olması ve yazılar yazması; Cem'i okumaya iten ve ileride yazar olmaya sürükleyen bir durum olarak sergileniyor. Toplumumuzu incelediğimizde buna benzer birçok örnekle karşılaşıyoruz. Asker bir babanın evden uzun süre uzakta görev yapması çocuğun ideolojisinin babayı örnek olarak "ileride ne olmak istiyorsun?" sorusuna "ASKER" diye cevap vermesi, geceleri sabaha kadar nöbetlerde olan bir doktorun çocuğunun tıbbi alanlara yönelmesi gibi örnekleri çok görüyoruz ve duyuyoruz. Tabii ki bu durum kesinlikle bu şekilde oluyor demiyorum ancak belli bir gözleme dayalı genelleme yapıyorum. Peki çocuklar babalarının sadece mesleklerini mi örnek alıyorlar? Okuduğum roman benim bu soruyu irdelememi de sağladı. Cem'in, bir aralar babasının kaçamak olarak birliktelik yaşadığı kadına aşık olması aslında baba ile oğlu arasındaki ilgi benzerliğini de göz önüne serdi. Ancak bu durum bir örnek alma olarak görülebilir mi? Evet, belki babanın yaptığı yani bildiğin davranışlarını örnek alabilirsin ama bilmediğin bir durumda karşına gelen durumda gösterdiğin tepki de aslında babanın ki ile aynı ise bu aradaki içgüdüsel benzerliğin bir göstergesidir. Bu noktada aslında çocukların sadece babalarını örnek alarak yetiştiğini değil içgüdüsel olarak baba ile benzerlik göstererek yetiştiğini de söyleyebiliriz. Hatta romanda ki görüşe dayanarak çocukların babasını veya babası gibi gördüğü insanları fiziksel ve toplumsal rolde örnek aldığını ancak kişisel özelliklerini öz babalarından aldığını söyleye biliriz. Nasıl mı? Cem'in babası gittikten sonra Mahmut ustasının yanında kuyu kazmaya gitmesi ve bir süre sonra onu "babası" gibi görmeye başlaması ileride Jeoloji okumasında bir etkendi (öz babasını örnek almasının aksine); ancak öz babası ile aynı kadına aşık olmaları kişisel yani içgüdüsel bir örnekti. Bu romanda en çok baba ile çocuk arasındaki etkileşim dikkatimi çekti ve beni kısa bir düşünme sürecine soktu. Yaptığım toplumsal ve kişisel gözlemlerin ardından düşüncelerimi şekillendirdim ve çocukların gerçekten babalarını nasıl örnek aldıklarını, hangi noktalarda örnek aldıklarını irdeledim. Ulaştığım sonuç yukarıda da belirttiğim gibi gelişim süreci size en yakın olanı örnek alarak değil uzaktakinin neler yaptığını kestirmeye çalışarak ilerliyor. Çocuğun arka planda yaşadığı olaylar çocuğu etkiliyor ve hayatı boyunca verdiği kararlarda gün yüzüne çıkıp onu etkiliyor. Verdiği kararlar her ne kadar gördüklerine ve duyduklarına dayanıp toplumsal statüsünü etkilese de duygusal hayatını şekillendirmeye yönelik verdiği fevri kararlar içgüdülerine dayanıyor. Yazının okunmasının üzerine daha ileri yazılarda okuyucular, çocuklar ile babaları arasındaki içgüdüsel benzerliklerin nereden geldiğine ve hangi boyutlara ulaştığına yönelik düşünce yazıları yazabilirler.