RİTMİ KAÇIRMADAN

Eğer benim gibi internette boş vakit geçiren biriyseniz zihninizin kaldırabileceğinden çok daha fazla özlü söze, "anlamlı" alıntılara maruz kalıyorsunuzdur. Hayatın anlamının, mutluluğun, emeğin, aşkın, tükenmenin, yenilenmenin, aramanın, bulmanın, kazanmanın, kaybetmenin ve istismar edilen diğer birçok kavramın bir ya da birkaç cümlede ele alındığı sihirli formüllerle günde defalarca karşılaşmak, insanı bunların hepsine duyarsız hale getirebiliyor. İnsana ilişkin tılsımlı sözlerin başka birçok içeriğin yer aldığı bir internet sayfasında amaçsızca aşağı inerken beni birden yakalayıp bütün dünyamı değiştirmesini beklemiyorum zaten. Bir sözü sindirebilmek için onun değerli olabileceği ihtimalinin kalbimizde bir yer bulmuş olması da gerekiyor. Örneğin anneniz size bir konuda hayat dersi verdiğinde "Öf tamam anne ya!" diye geçiştirmeniz mümkün. Çünkü buradan kayda değer bir mesaj çıkacağına ilişkin umudunuz yoktur. Benzer bir durum olmadık yerde karşılaştığımız cümleler için de geçerli. "Neyse, geç" deyip atladığımız şeylerin oluşturduğu büyük yığının içinde yaşamaya mahkumlar. Ama bazı cümleler var ki çok sevdiğimiz bir yazarın büyük bir heyecanla okuduğumuz kitabında karşımıza çıktığında onları hiç önemsemeden geçmek mümkün değil. Bu elbette çok ön yargılı bir yaklaşım ve bundan kaçınmaya çalışanlar olduğuna eminim. Ne yazık ki ben o insanlardan biri olamıyorum. Başka yerde görsem belki bayağı bulacağım veya ilgimi çekmeyecek şu satırlar en sevdiğim yazarlardan biri olan Murakami'nin onun başyapıtı sayılan romanını, Zemberekkuşu'nun Güncesi'ni okurken beni gerçekten etkisi altına aldı: "İnsan yükselen akıntıdaysa, en iyisi en yüksek kuleyi bulup tepesine tırmanmak ve aşağıya iniliyorken de en iyisi en derin kuyunun dibine inmektir. Eğer akıntı yoksa hiçbir şey yapmamak en iyisidir. Ama eğer akıntıya karşı gidilirse, her şey kurur ve bu dünya karanlıklara gömülür." (64) Bu kadar etkilenmemin sebebi zaten bana göre bir dahi olan Murakami'nin bir başka dehasıyla karşılaşıyor olmam değildi umarım. Çünkü bu satırlara yürekten hak verdiğimi sanıyorum. Bizim kontrolümüzün dışında bir akışı var hayatın. Bir de o akışın ne hızda olması gerektiğiyle ilgili isteklerimiz var. Bu ikisinin uyuşması çoğu zaman mümkün olmuyor. Yine de çoğu sağlıklı insan çeşitli savunma mekanizmalarıyla veya isteklerinden ödünlerle bir şekilde yolunu buluyor ve hayatının akışında belirgin bir yanlışlık veya tıkanıklık olmuyor. Peki ya bunu yapabilen insanlardan biri değilsek? Huzursuz hissettiğim anları aklıma getiriyorum. Hepsinde hayat benden daha hızlı veya daha yavaş akıyor. Hayatın ritmi ve benim ritmim arasında bir uyuşmazlık oluyor. Genelde canımızı sıkanın koşulların kendisi olduğu düşünülür. Bence asıl bizi huzursuz eden şey hayatla beraber akamamak. Hayatın hızına uyum sağlayabilsek edimlerimize bir kendiliğindenlik ve akışkanlık eşlik edecek. Aksi halde sürekli bir zorlanma ve tıkanmayla karşı karşıya kalacağız. Vakitsiz çiçek açan bir ağacın meyve verememesi, erken doğan bir bebeğin hayata tutunamaması gibi yenilmeye mahkum olacağız. Yükselen akıntıda mı olduğumuzu, aşağı inmemiz mi gerektiğini yoksa eylemsiz kalmamız gereken bir denge halinde mi olduğumuzu nereden bileceğiz? Bunun basit bir cevabı olduğunu sanmıyorum. Koşullarımızın, dış etkenlerin, gerçekte ne istediğimizin, ne hissettiğimizin, ne yapabileceğimizin pek de farkında olmadan yaşıyoruz gibi geliyor bana. Sürekli hesaplar yapsak da bazı şeyler gözden kaçıyor. Çünkü yaptığımız hesaplar menfaatlerimizi korumak ve artırmak üzerine. Oysa hayat bizim küçük dünyamızın ötesinde bir denklem. Bu denkleme razı olmak gerekiyor. Yükseldiğimiz zamanlar da olacak alçaldığımız zamanlar da. Boşlukta salındığımız zamanlar da olacak kaçınılmaz olarak. Her şeyin bizim kontrolümüzde olduğu yanılgısından ne kadar çabuk kurtulursak yenilgi ve ziyanla dolu bir hayat yerine uyum ve huzurun hüküm sürdüğü bir hayatı yaşamaya o kadar vaktimiz olacak. Böyle bir hayat kulağa daha güzel gelmiyor mu? Öyleyse Murakami'nin bilge kahramanına kulak verin. Yok, öyle değilse de, unutun gitsin.