Zaman Dediğin Nedir ki?

Atatürk bugün yaşasaydı? Büyük İskender bugün yaşasaydı? Hitler bugün doğmuş olsaydı? Hep duyarız bu geyikleri. Cevap, zamanın şartlarına göre değerlendirme çıkar her seferinde. Yanlış da değil, ama bırakın bir de zamanın şartlarına göre değerlendirmeyelim. Tarihi yeniden yazalım. Mozart'ın en ünlü eseri Ölüm Marşı'dır çoğunun kanaatine göre. Benim de en sevdiğim Mozart çalışmalarından biridir ve ne acıdır ki Mozart bunu yazdığı esnada ölmüştür. Çok karanlık bir eserdir ve bir o kadar da yaratıcıdır. "Bay Mozart Uyanıyor", isimli bu eserde Mozart, Tanrı'nın onu eserini tamamlaması için dirilttiğini düşünüyor. Şimdi burada bir nokta var ki gerçek anlamda üzücü. Çoğu insan Ölüm Marşı'nı Mozart'ın tamamlayamadığını bilmiyor bile. Tamamlayan müzisyenler çok büyük bir iş mi çıkarmış, yoksa biz ciddi ciddi müzikten anlamıyor muyuz? Birinci ihtimal daha hoş ama maalesef ikinci ihtimal daha baskın. Mozart, Viyana'da 2007 yılında bir öğrenci evinde uyanıyor ve çok şaşkın haliyle. 200'ü aşkın yıldır hayatta değildi. Ne bir kimliği var ne bir evi. Tek bir şeyi var. Müziği. İşte bu müzik aradan 200 yıl da geçmiş olsa çoğu şeyi anlamasını sağlıyor. Evet, gerçekten de böyle olmaz mı? Müzik, sevgi, kardeşlik ne dönemde yaşarsak yaşayalım, hep bizimle olmuş ve bizi bu dünyaya bağlamıştır. Bunları diğer şeylerden ayıran özellik ise evrenselliğidir. İşte bu yüzden önemlidir evrensel değerler. Ne zaman tanır, ne mekan. Bugün ben burada Ankara'da ne kadar aşık olabiliyorsam, dünyanın öbür ucundaki, Japonya'daki kişiler de o kadar aşık olabiliyor. Hatta yarın uzaya koloni kurulduğunda, bu orada da devam edecek. Aynı şey müzik için de geçerli. Hatta daha somut bir şekilde. Bugün aşka inanır mısınız gibi tartışmalar olabiliyorken müziksizlik diye bir kavram yoktur. Hatta ünlü müzisyen John Cage, yaptığımız her şeyin bir müzik olduğunu söyler ve bunu en ünlü bestesi olan 4'33"'de kanıtlar. 4'33" 4 dakika 33 saniye boyunca süren bir piyano konçertosudur. Aslında tam olarak piyano konçertosu değildir. Eserde hiçbir şey çalınmaz. 4 dakika 33 saniyelik sessizliktir. Cage bu süreçte insanların dışardan gelen sesleri dinlemesini sağlar ve yaptığımız her şeyin müzik olduğunu söyler. İşte Mozart da, bir bakıma bu paralel evrende tutunabileceği tek şey ama şanslı ki tutunulabilecek en iyi şey olan müziğe tutunur. Yolculuk esnasında tanıştığı müzisyenler ona yoldaşlık eder. Aynı dili konuştuğu az kişiden birkaçıdır onlar. Hani bir şeyler devamlı moda oluyor, eskiyor. Öyle kıyafet tarzlarından bahsetmiyorum daha genel. Bugünlerde araba kullanmak moda, herkesin toplu taşıma imkanı var. Bugünlerde dünyadaki bu kapitalist düzen moda, bundan çok değil 150 yıl önce değildi. Demem o ki her şey o kadar gelip geçici iken, müzik kalıcıdır. 1882-1883 yılları arasında, en büyük arkeoloji hırsızları çetesinden oluşan yol mühendislerinin Aydın-İzmir demiryolu yapımı sırasında, yine bir tarih hazinemiz bulunur. Demiryolu inşası sırasında, Tralleis antik kentinde: MÖ. 200 ve MS. 100 yılları arasında yaşadığı tahmin edilen, Seikilos isimli bir şahsın; karısı veya oğlu Euterpe'nin mezar taşında; taşa kazınmış halde "notalar" görülür ve bunların, tarih sahnesinde, bilinen ilk müzik parçasının notaları olduğuna inanılır. Çünkü: Pergamon krallığına bağlı bir kent olan Trailes'de: her yıl "Athena" ve "Eumeneia"da olduğu gibi, Pergama krallarının onuruna, düzenli olarak dinsel içerikli oyunlar ve müzikal şenlikler düzenlenirmiş. Bakar mısınız tarihe, M. Ö 200. İnanılacak gibi değil. Müziğin zamansızlığı insanı hayret ettiriyor. Bu eserde beni etkileyen yegane nokta da bu oldu. Genel olarak bu eser okunduğunda en başta sorduğum sorular geliyor akla. Şu şimdi olsaydı nasıl olurdu? Evet, elbette benim de aklıma geldi ama beni ar damarımdan vuran nokta müziğin zamansızlığını fark etmeme yardımcı olması oldu.