Savaşın İnsanları

Bugün savaşlarda ölen on binlerce masum çocuk haber bültenlerine renk katan sıradan olayların figüranlarından fazlası değil. Varil bombalarıyla yıkılan binaların enkazından çıkarılan bebek cesetlerinin görüntüleri ilk görüşte içimizi cız ettiren, birkaç dakika sonra ise unuttuğumuz videolar olmaktan öteye gidemiyor. Birkaç yıl içinde ölen birkaç yüz bin insan harici disklerde taşınan sayılardan öte bir anlam ifade etmiyor. Kuşkusuz; istatistik bilimi, tarihinin hiçbir döneminde bu denli başarılı olmamıştır. Ve yine kuşkusuz; insanlık, tarihinin hiçbir döneminde gerçeklere karşı bu denli duyarsız kalmamıştır. Savaşın ve katliamların istatistik biliminin alanı haline gelmesiyle kurgu gerçeğin yerini aldı, sinema ve edebiyat insan vicdanını uyarma görevini tek başlarına üstlendiler. Incendies filmi, iç savaşın parçaladığı ailelerini bulmak için bir Orta Doğu ülkesine giden iki kardeşin hikayesini anlatıyor. Film, savaşın getirdiği acıları, ayrılıkları, vahşeti, katliamları hiçbir haber bülteninin ulaşamayacağı bir çarpıcılıkla anlatıyor. Muhtemelen, olası politik tartışmalardan kaçınmak için olayların geçtiği ülkenin ismi verilmiyor, hayali bir şehir olan Daresh'te geçtiği belirtiliyor yalnızca. Fakat bugün baktığımda görüyorum ki olaylar, hayali bir ülkede değil; içlerinde bizzat gerçek insanların yaşadığı gerçek ülkelerde geçiyor. Peki, nedir savaş? Bir çocuktan profesyonel bir katil yaratan karanlık nasıl bir şeydir? Önce "İnsanlar niçin savaşır?" sorusuna cevap vermemiz gerekiyor. İnsanlık tarihi, Kabil'in Habil'i öldürmesiyle başlayıp bugüne kadar süren savaşlar silsilesinin hikayesidir. Silsile dedim, çünkü aslında bütün savaşların temelde birbirleriyle ilişkili olduğuna inanıyorum. Tarihin gördüğü ve göreceği tüm savaşlar esas itibariyle insan doğasındaki uzlaşmazlık eğilimine dayanıyor. Farklılıklara tahammülümüz yok. Kendimizden olmayanı kabul etmiyoruz. Kutuplaşmaya eğilimliyiz. Böyle durumlarda, birbirimizden nefret ediyoruz ve en ufak bir kıvılcım, şiddetli bir çatışma ve hatta bazen vahşi bir savaş başlatmaya yetiyor. Açgözlüyüz. Çıkarlarımızdan taviz vermiyoruz. İstediğimizi alabilmek için sayısız değerli varlığı feda etmeye hazırız çünkü kendimizden başka hiçbir şeyi önemsemiyoruz. Elde etmeyi çılgınca arzuladığımız çıkarlarımıza ulaşmak için savaş, göze alınabilir bir 'oyun'. Bazense anlamsız duygularımız uğruna atılıyoruz savaşa. Şan için, şöhret için, hükümdarlığın tadını daha iyi alabilmek için boyuyoruz meydanları kırmızıya. Tarih bilimi; savaşı ortaya çıkaran nedenleri, savaşın gelişimini, alınan kararları, uygulanan taktikleri, siyasi ve iktisadi yönlerini ve nihayet sonuçlarını inceler. Fakat hiçbir tarih kitabı babasını kaybetmiş bir kız çocuğunun gözyaşlarından, annesi düşman askerlerince tecavüz edilerek öldürülmüş bir delikanlının öfke dolu intikam yeminlerinden, bir savaş uçağının binlerce kilometre yukarıdan bıraktığı bombayla yıkılan evinin enkazı arasında çocuğunun cesedini arayan bir babanın hınç dolu çaresizliğinden, ölümü andıran bir sessizlik içerisindeki evinde savaşa giden oğullarından gelecek bir haberi anıların ve geçmek bilmeyen zamanın gerisinden korkuyla ve saf umutlarla bekleyen bir annenin endişeli gözlerinden, sağ olup olmadığını bilmediği cephedeki sevgilisinden aylar önce gelen hasret yüklü mektubu kutsal bir emanetmişçesine özenle saklayan genç kızın sessiz bekleyişinden bahsetmez. Savaş, beraberinde sadece ekonomik ve siyasi bir yıkım getirmez; aynı zamanda insan ruhunda tedavisi olmayan korkunç yaralar açar, toplumu etkisi yıllarca sürecek ağır bir bunalıma sürükler. Belki savaşın yıktığı şehirler yeniden inşaa edilebilir, yok olma noktasına gelen ticari hayat canlandırılabilir, adalet tekrar tesis edilebilir fakat savaşın insan yüreğinden söküp aldığı umutlar, heyecanlar, sevinçler, aşklar, tutkular kolay kolay yerine konamaz. Savaş, insanın vahşi içgüdülerine teslim olarak başlattığı ve netice itibariyle de en büyük zararı kendisinin gördüğü bir yıkım yarışıdır. İlk var olduğu günden beri, insanın ruhunun en karanlık köşelerinde sakladığı yok etme, kan dökme arzusu tarihe şekil veren sayısız savaşın baş müsebbibidir. Tam bu noktada bu metni, savaşların olmadığı, masumların ölmediği, insanın böylesine alçalmadığı bir gelecek umuduyla bitirmek isterdim fakat maalesef şunun bilincindeyim ki insanoğlu var oldukça dünya, kanlı ve acımasız savaşlara sahne olmaya devam edecek. Tarih insanoğlunun hiç görmediği kadar dehşetli savaşlara sahne olacak ve medeniyet denilen çelişkili kavram, bizzat binlerce yıl boyunca kendisini kurmak için çalışanların eliyle yıkılacak.