Noktanın İçindeki Evren

Gördüğünüz nokta mikroskobik bir cisim veya küçük bir göktaşı değil, milyarlarca kilometre öteden gözüken Dünya'mızın fotoğrafıdır. Ünlü astronom Carl Sagan'ın da uzunca üstünde durduğu ve gerçekten herkes tarafından da durulması gereken ünlü "soluk mavi nokta"dır o. İlk yazımda Dünya'ya yörüngedeki bir uzay istasyonundan bakmıştık, gezegenimiz hayli yakındı. Şimdiyse altı buçuk milyar kilometre uzaklıktaki Voyager 1'den bakacağız. Ama bir yandan da aklımız o noktanın içinde olacak. Hatta oradaki biz insancıkların zihinlerinin derinliklerinde olacak. Dünya öyle bir yer ki, o kadar uzaklıktan bile insanın kafasını meşgul etmek için yeterli karmaşası var. Gerçekten de şu fotoğrafa bir bakınca o noktanın içindeki milyarlarca insanın gürültüsünü duyar gibiyim. Sanki o nokta çığlık atıyor. Kim bilir, belki de benim bir doktora görünmem lazım. Ama yer kabuğuna yaklaştıkça o bağırış çağırışları siz de duyacaksınız. Düşünün ki, o fotoğrafın çekildiği uzaklıkta bir yerden birisi o soluk mavi noktayı görüp gelseydi, buraya varınca neler görürdü? Özellikle şehirlerde, her tarzdan insanın yaşadığı yerlerde, doğa ve doğal hayatın içindeki canlılar normal bir şekilde döngüyü sürdürürken insanların yaptığı şeyler garibine gitmez miydi? Size henüz garip gelmediyse kafanızda canlandırayım: Hafif bulutlu bir günde, nemli bir havada arılar çiçeklere konuyor, etrafta hayvanlar otluyor. Güzel bir kır ortamı derken, BUM! Her yandan mermiler saçılıyor ve farklı renklerdeki giysilerle iki insan topluluğu birbirine doğru koşmaya başlıyor. Kimisi birbirini yere serip vuruyor, kimi uzaktan ateş edip öldürüyor, kimiyse öncesinde kurduğu bombaları patlatıyor. Sonuçta orada bulunan çoğu kişi ölüyor ve kalan azınlık da naralar atarak seviniyor. Orayı uzaktan seyreden hayvanlar düşünebilse ya da düşünüyorlarsa ne derlerdi acaba? "Şimdi bütün bunlar yemek elde etmek için miydi?" "Hayır, baksana, sadece birbirlerini öldürüp gittiler!" Sonrasında antlaşmalar, toprak paylaşımları, çizilen "sınırlar" ve dahası, insanların hayvanlara, eşlerine veya bazı insan topluluklarının diğerine yaptığı zorbalıklar... İnsandaki birçok dürtünün ve duygunun hayvanlardan geldiği bilinse de "insan terörü"nün nereden geldiği tam bir muamma. Zira hayvanlar, bu tarz işler için fazlasıyla saf ve temiz yaratıklar. Karnı tok olup elinde tomarla parası olsa bile savaşabilecek veya başkalarını savaşmaya zorlayabilecek tek tür insandır. Bunun neden böyle olduğunu onlarca sayfalık psikolojik analizler bile çözebilmiş değilken ben burada buna kalkışamam; ancak bunun ne kadar anlamsız bir iş olduğunu şu "soluk mavi nokta"yla gösterebilirim. Terörden kastım ise sadece bombaların patladığı, kaçakçılığın yapıldığı yasadışı olan işler değil, aynı zamanda "takım elbiseli zulüm"lerdir. Kısacası insan aklının girdiği, çıkarların konuştuğu her yerdir. İnsanlığın başına gelen genelde kötü her olaydan sonra büyük resme bakmak isterim. Ve resme her uzaktan baktığımda da arkasında insanların doğal olmayan hırslarını, kötüye kullanılan zekasını ve terörünü görüyor olurum. Belki de bu durumu hafifletmenin bir yolu önceliklerimizi değiştirmektir insanlık olarak. Bilime ve sanata hobi gözüyle bakıp para kazanmayı, idare işlerini, savaşları ve kavgaları "gerçek iş", "uğruna hayatımızı adayacağımız şeyler" olarak görürsek daha böyle gideriz. O yüzden, Carl Sagan, resmi iyice büyütmüş ve soluk mavi noktayı bize göstermiş. Yaptığımız onca kötü ve saçma şeyi, o fotoğraftan daha iyi sorgulatabilecek bir şey yok Dünya'da gerçekten. Onun, Dünya'mızı ve evreni anlama çabasını, bir de onun soluk mavi nokta için olan sözleriyle analım: "Şu noktaya tekrar bakın. Orası evimiz. O biziz. Sevdiğiniz ve tanıdığınız, adını duyduğunuz, yaşayan ve ölmüş olan herkes onun üzerinde bulunuyor. Tüm neşemizin ve kederimizin toplamı, binlerce birbirini yalanlayan din, ideoloji ve iktisat öğretisi; insanlık tarihi boyunca yaşayan her avcı ve toplayıcı, her kahraman ve korkak, her medeniyet kurucusu ve yıkıcısı, her kral ve çiftçi, her aşık çift, her anne ve baba, umut dolu çocuk, mucit, kaşif, ahlak hocası, yoz siyasetçi, her süperstar, her "yüce önder", her aziz ve günahkar onun üzerinde - bir günışığı huzmesinin üzerinde asılı duran o toz zerresinde... Dünya, üzerinde hayat barındırdığını bildiğimiz tek gezegen. En azından yakın gelecekte, gidebileceğimiz başka yer yok. Ziyaret edebiliriz, ama henüz yerleşemeyiz. Beğenin veya beğenmeyin, şu anda Dünya sığınabileceğimiz tek yer." İngilizce aslı: Sagan, Carl (1994). Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space (1st ed.). New York: Random House. ISBN 0-679-43841-6.