VE ÖTESİ

Hemen her siyah beyaz filmde gördüğümüz ellerinde kokteylleriyle kahkahalar atan bayanlar mı yoksa yine aynı bayanların golf kulüplerinde ellerinde içkileri ve şık takım elbiseleriyle savaşı ve barışı sadece kelimelerden ibaret zanneden eşleri mi daha elit gözüküyor sizce? Elit kelimesiyle pek açık olamadıysam eğer bir de sözde kültürlü, ailesinden varlıklı, iyi eğitimlerinden midir bilinmez son derece ukala ve saç kesimlerinden tutun ses tonlarına hatta eşlerinin ayakkabılarına kadar aynı olan insan tiplemesini denemeliyim. İşte şimdi bir fikir oluşmalı insanın kafasında. Fikirden de öte, bu tasvirimle artık gözümüzün önüne bile gelmeli siluetleri. Peki, kimdir bu insanlar? Nerelere tatile giderler, aileleri kimdir, neden bu kadar varlıklıdırlar, hayatlarında hiç isteyip de alamadıkları bir şey olmuş mudur, bir kere bile çalışmışlar mıdır? Daha da önemlisi bu 'elit' insanlar sabah kahvelerini içmeden hatta hava daha karanlıkken işlerinin yolunu tutan, akşam yine aynı insanlar ellerinde koca koca şarap bardaklarıyla televizyonlarının karşısında festival filmleri izlerken işten yeni gelen diğer insanlar kimdir? Acaba ne farkları var bu elit insanlardan yoksa daha mı az kültürlüler? O yüzdendir galiba, kültür kazanına düşüp o kazanda yıkanmamış insanlar gerçek hayat sorunlarını çözmeye çalışırken, bu elitlerin tek sorunlarının evdeki havyarın ikinci kalite olması. Sanki bu büyük bir problem değilmişçesine davrandıysam lütfen bağışlayın lakin bu da ellerden çıkmayan motor yağının, kuruşların uzun uzun hesaplanmasından sonra alınan bir somun ekmeğin üzerine bulaşması kadar büyük bir sorundur kanımca. Hemen herkesin dilinde eşitlik sözcüğü, çok da umursarlar ya (!). Dikkat etmişimdir hep de o kültür kazanından nasibini almış insanlar olur olmadık yerlerde bahsederler bu kelimeden. Ne zaman böyle bir durum olsa ister istemez bir tebessüm gelir yüzüme, konunun ciddiyetinden ve insanların bu noktadaki samimiyetinden değil tabii ki de(!). Sadece ikiyüzlülüğedir benim tebessümüm. Yoksa lafta kalmaya mahkum düşünceleri dinlemeyi kim sevmez ki? Son moda kıyafetlerini, çocuklarını göndererek övündükleri pahalı okulları ya da konken gecesinden önce gittikleri -her ne kadar müziğe, sanata karşı en ufak bir ilgileri en önemlisi de bilgileri olmamasına karşın- o büyüleyici klasik müzik konserini bile bir yana bırakıp uzun gecelerinin çok mühim beş dakikasını önemli ve de çok muhtemeldir ki çok bilgili oldukları bu konuya ayırdıkları için minnettar olurum. Bir de o yardım geceleri sonrası son moda arabalarında evlerinin yollarını tutarkenki üzülüşleri yok mudur işte o zaman içim parçalanır. Kim demiş zenginler üzülemez diye, kim demiş para her kapıyı açar diye? Bak, açmıyor işte. Kullanmadıktan sonra, sadece lafta kalıp bir de sahte gözyaşlarıyla süslenince açılmıyormuş işte. Herhalde aslında çok da kolay açılabilecek tahtadan kapılar gözyaşlarının fazlalığından kabarmış da açılmıyor " 'Kendi kendine yardım et, Tanrı sana yardım etsin,' der bu mahallenin beyleri. Seni o halde bırakırlar ki, Tanrı yanına gelsin, elini tutsun, ayaklarını bağlamak için Vezir Hanı'na götürsün. Zamanında kendi kendine yardım etmek kelimesi yoktu bizim millette. Anlaşılan kendi kendine yardım etmenin mucidi Beşiktaş'ta yaşamış olmalı ki burada böyle bir kitap hazırlama ihtiyacı hissetmiş."(Baronyan, Hagop. İstanbul Mahallelerinde Bir Gezinti. Çev. Paris Hilda Teller Babek. İstanbul: Can Yayınları, 2014). Bazen aklıma gelir. Acaba o muhteşem güzellikteki şehrin bile, İstanbul'un* bile olduğu gibi zenginlerin de iç yüzü var mıdır? Çok büyük ihtimal yoktur çünkü onlar asla ikiyüzlü değildirler (!) neyseler odurlar. Yani içleri dışlarına sonuna kadar yansımıştır. Özellikle de üç maymunu oynamak onlar için şehir kulüplerine gitmek kadar sık tekrarlanılan bir aktivitedir. Ne zaman ihtiyaç sahibi olan birini görseler büyük güneş gözlüklerinin arkasına sakladıkları gözleri, panik bir halde taktıkları kulaklıklarıyla veya etraftan bir tanıdık geçiyorsa gözyaşlarının arkasına sakladıkları asıl yüzleri ile ne kadar dürüst, namuslu ve mütevazıdırlar (!). Yine bazılarının gocundurmuş olabilirim ama yine yanlış anlaşılmasın. Sadece karşılarındakileri üzmemek için yaptıklarını onlar gibi ben de bilirim. Bunu bildiğim gibi yardım etmelerinin zorunlu olmadığını ve onlar üzerine ne benim ne de bir başkasının baskı yapmasının doğru olmadığını da bilirim. Sonuç olarak herkes kendisinden sorumludur ve başkasından yardım beklenmemelidir. Zaten, verilen bir zarf parayla, artık kullanılmayan birkaç kazakla veya mangaldan artan kömürle tüm sorunların uçup gideceğini düşünmek ne kadar akıl karıdır onu da sorgulamak gerek. Belki bu kış ya da bu okul yılı ihtiyaçlar tamamlandı. Peki ya gelecek yıl? Taşıma suyla nasıl dönecek bu değirmen? Dönmeyecek. O zaman sonu gelmeyecek bir kaynak bulunmalı. Durmadan su taşıyacak birinden bahsetmiyorum tabii ki. Karşılıksız okul bursları gibi daha köklü yardımlardan, devletin katkısıyla daha sağlam atılacak adımlardan bahsediyorum. Pahalı avizeli salonlardan; ülkedeki yetkili kişilerin salonlarına, televizyonlara, hatta meclislere taşınmalı bu tartışmalar. Taşınmalı ki kullanıldıktan sonra bir sene vitrinlere kaldırılan pahalı porselen takımları gibi bunlar da rafa kaldırılmasın. Birkaç düşünceden ve öneriden öteye geçsin. Sadece birkaç okulla, birkaç şanslı insanla ya da bir elin parmağı kadar bile olmayan insanların uğraşlarıyla değil; herkesin gayretiyle ve fedakarlıklarıyla gerçekleşsin. Hiçbir şeyin adil olmadığı bu dünyada, bari eğitim alma hakkı herkese verilsin ki muhtaç olunmasın birilerine. Utanıp sıkılmak zorunda kalmasın birileri. Bazıları da bunu kendilerine pay çıkarmak için kullanmasın. Çünkü yalnızca ihtiyaç sahiplerini değil, herkesi düşünmek lazım. Bir tiyatrocu için bile yeterince zor olan gerçekçi bir ağlamayı nasıl yapsın, bu kendilerine pay çıkarmaya dünden hazır insanlar? Bir de kameraların hemen önünde daha role bile giremeden. *İstanbul'un İç Yüzü (Karay, Refik Halit. İstanbul: 1939) (Baronyan, Hagop. İstanbul Mahallelerinde Bir Gezinti. Çev. Paris Hilda Teller Babek. İstanbul: Can Yayınları, 2014. DENİZ ERGÜN