HIRSIN KISA BİR İNCELEMESİ

Medeniyet kavramının olmadığı dönemlerden bize kalan en büyük ve belki en önemli miras, hırs olabilir mi? Muhtemeldir ki bu doğru. There Will Be Blood filminin ana kahramanı Daniel, hırsın kendisi için ve dolayısı ile de insanlık için ne ifade ettiğini şu kelimeler ile bize sezdiriyor: " İçimdeki yarışmacı kişilik, benden başka kimsenin başarmasını istemiyor. i " Hırs kavramının mümkün olan en sade şekilde ifade edilişi de ancak böyle olabilirdi. Peki birçoğumuzun ilkellik olarak gördüğü hırs, neden modern hayatın temel öğelerinden biri haline geldi ? Belki de hırs, hayat ile olan bağlarını hiç koparmamıştı. Belki de bugünkü modern insanın ahlaki düşünce esaslarının asli ilkelerinden biri. Burada bahsetmenin uygun olmadığı, "sıkıcı" bilimsel yayınlar, dolaylı yoldan da olsa, yukarıdaki tezleri doğruluyor. Tek hücreli yaşamdan çok hücreliye, günbegün etkisini şiddetlendiren bu kavram, bir canlının vahşi koşullar altında hayatını sürdürmesini sağlayan ana etken değil midir? Eğer ana etken hırs ise, hırs; kötü, ilkel şeklinde ifadeler ile tanımlanabilir mi? Bu tür sorgulamaların sonunun gelmeyeceği aşikar, bunlara bir yerde nokta koymak gerek. Zihnim yazıyı yazarken bu soruları ve daha fazlasını sormaya, yenilerini üretmeye devam etse de kendimi, zor da olsa, durdurmayı başarıyorum ve bundan sonra, kendimi hırsın ne olduğuna odaklamaya, hırsın karşıt ve benzer kavramlarını düşünmeye çalışacağıma ikna ediyorum. Hırs ile benzeştirilebilecek duyguları düşünmeye çalışıyorum. Azim ile karşılaştırıldığında ortaya çıkacak sonuçları düşünüyorum. Bir basit ve kısa cevap ile dönüyorum. Hırs, nefret ile doluyken azim, tahammül ile dolu. Hırs, başkalarını ezmeyi öğütlerken azim işe, hayata sabır ile yaklaşılması gerekti tavsiyesini veriyor. Peki karşıt kavram olarak neyi ele alabiliriz? Hırsın zıttı nedir? Zıtlığı atom altında parçacıklarda dahi inceleyebilirken, gözlemleyebilirken, bu konuda bir karşıtlıktan bahsedemeyecek miyiz? Bu soru, kafamda uzun bir süre daha beklemede kalacak gibi gözüküyor ama bir şey oldukça açık. Bu soruları bir kenara bırakıp hırsın gerçek, somut yüzü ile ilgilenmeye başladığımız vakit, o yayılmacı kişilik saklandığı yerden çıkıyor. Her şeyin bir arazi ile başladığını görüyorum. Muhtemel petrol alanı, Daniel'ın ilgisini çekmeyi başarmış ancak paranın kokusu değil, amacına ulaştıracak yolda büyük bir mesafe kaydedebilme ihtimalidir aslında ilgisini çeken. Yalnız bu yolda yapacağı bir hata, ona zamandan da ötesini kaybettirecek, belki uzun vadede hayatını karartacaktır. Daha geç olmadan ve filmin ayrıntılarında boğulmadan, Daniel'ın amacının ne olduğundan da bahsetmem gerekir ki aksi halde bu yazının biteceğinden süphe duyuyorum. Daniel, birkaç kelime ile hayata bakışını, amacını şöyle özetliyor: "Zaman zaman insanlara bakıyorum ve sevilecek bir taraflarını göremiyorum. Yeterli parayı kazanayım ve insanlarla bir işim kalmasın istiyorum. ii" Petrol krallığına gidecek bir şirket için didinmesinin, çabalamasının tek amacı bu. Yaptıklarının eninde sonunda ulaşmasını istediği odak noktası bu. Peki, bu amacına ulaşabilecek mi?Bu sorunun kesin bir cevabı yok. Bir bakış açısına göre Daniel bu amacına ulaşmıştır; bir diğerine göre ise başarısız olmuştur ama gözlerimizin önünde reddedilemeyecek bir gerçeklik vardır ki o da hırsın Daniel'in ulaştığı yerden daha aşağılara inişini oldukça acılı ve aynı zamanda ani bir biçimde neden olmuş olmasıdır. "Birinci sahnede duvarda silah varsa ilerleyen sahnelerin birinde mutlaka patlar" denildiğini sıkça duyarız. Burada kastedilen gerçek bir silah olabileceği gibi, patlamaya hazır bırakılmış, pimi çekilmiş bir olay örgüsü de olabilir. Aslında kaliteli-kalitesiz birçok eserin muhteviyatında bulunan bu "felsefe"nin, eserin içine serpiştirilmesi , gömülmesi oldukça zordur. Sıradan bir izleyici olarak bunu ancak "silah patladığında" fark edebildim, Daniel, o hatayı yapmıştı. "Silahın patlayışı", beraberinde olay zincirinin kopuşunu, tahmin edilebilir sonun tamamen ortadan kaybolmasını getirdi. Eski zamanlarda prenslik kurmasına yetecek kadar alan elde edip bu bölgelerden petrol çıkartmaya başlayan Daniel, en ciddi ve önemli bölgeyi almayı unuttuğu fark ettiğinde, yani hatayı yaptığında -klişelere meydan okurcasına- çok geç değildi. Bir yol ayrımına gelmişti. Ya "tiksindiği" şovenist, dindar adamın teklifini yerine getirip cemaat önünde günah çıkartacak ya da tasarladığı petrol taşıma hattını daha uzun, meşakatli yollar üzerinde kuracaktı. Bütün hayatını dinden ve tüm uzantılarından kaçmak ile harcayan Daniel, hırsı ve amacı uğruna bu teklifi kabul edecek ve hatta kiliseye maddi yardımda dahi bulunacaktı. Hırsın masum yüzü, ele geçirdiği bedende sürekliliğini sağlamak adına, bu teklifin Daniel tarafından kabulüne izin vermiştir. Bu hareket ne ilktir, ne de son olacaktır. Kutuplara yakın noktalarda günün doğumu ve batımı gibi bir hareket şekli izleyecektir hırs, yani sürekliliğini sağlamaya çalışırken kendini ve bulunduğu bedeni öldürecektir. Geçmiş toplam zaman içerisinde değerlendirildiği takdirde "an" olarak değerlendirilecek kadar kısa bir sürede diğer yüzünü göstermeye başlayacaktır. Masum tarafın uykuya geçmesi sonrasında doğan şiddet ve öfke ile seyreden hırs, Daniel'ın nefret saçmasına neden olacaktır. Öyle ki, çocuğu olarak tanıttığı, üzerine titrediği HW'nun oğlu olmadığını yüzüne vuracaktır ve bu sırada şu itirafta bulunacaktır: "Oğlum değilsin. Rekabetin küçük bir parçasısından başka bir şey değilsin. iii" Bunların üstüne, iki insanın ölümüne neden olacak, ikisini de bizzat kendisi öldürecektir. Hırs, bu cinayetleri, nefret ile ve belki aynı zamanda zevk ile işlemesine neden olacaktır ve belki hepsinden daha önemlisi, HW'nun duyma yetisinin kaybolmasına yol açacaktır. Sözde çocuğunu; duyamayan, masum çocuğunu bir tren vagonunda bırakıp kaçabilecek kadar abartacaktır. Eski bir dostunu, bu noktalara gelmesini sağlayan arkadaşını, Eli'ı, vahşice öldürecektir. Yaptıkları kötülüklere eş zamanlı olarak, kendi hayatı da kötüye gidecektir. Çünkü gün batmaya başlamıştır. ... ancak gün, battıktan belli bir süre sonra doğal olarak yeniden doğacak olsa da bu Daniel için geçerli olmayacaktır.