Mustafa Bayraktar

Sessizliği duyabilir miyiz? Olmayan ve hiç olmamış bir sesi... Sessizlik bize birçok şey anlatır aslında gündelik hayatımızda; küslük, çaresizlik, bilinmezlik... Bizim için bir duygu dışa vurumu olmuştur sessizlik. Sessizlik nedir ki tam olarak? Birçok şeyi anlatabilen ve duygularımızı belirtebildiğimiz bu durum, sadece başka bir varlığın daha doğrusu başka bir enerjinin yokluğundan mı ibarettir? 4 dakika 33 saniye, John Cage'in en önemli çalışması. Eser üç bölümden oluşur. Birinci bölüm 33 saniye, ikinci bölüm iki dakika yirmi üç saniye, üçüncü bölüm de bir dakika kırk saniye sürer. Bu üç bölümden oluşan müzik tarihi için önemli, deneysel eserin bir eksiği vardır. Notalar... Eser boyunca eseri icra eden sanatçı veya sanatçılar ki bazı gösterimleri devasa orkestralar gerçekleştirdi hiçbir nota çalmaz. Ses bile çıkarmazlar. 4 dakika 33 saniye boyunca hiçbir şey yapmadan sadece beklerler. Bize de sessizliğin sesini dinlemek düşer. Sessizlik denilen olmayanı. Sessizliğin mümkün olduğunu düşünüyor musunuz? Eğer cevabınız evet ise kesinlikle denemelisiniz. Etrafınızdaki bütün elektronik cihazları kapatın, ses çıkaran her şeyi durdurun, rahat bir yere oturup arkanıza yaslanın hatta nefesinizi bile bir süreliğine tutun. Sessizliğin sesini duyabiliyor musunuz? Yoksa kafanızın içinde durmak bilmeyen bir ses mi var? Sessizlik denilen şey kelime anlamının aksine insanın kendine kulak vermesidir. Mutlak sessizlik mümkün değildir. Çevremizdeki ses ne kadar azalırsa içimizdeki ses o kadar yükselir ve bir yerden sonra sadece iç sesimiz kalır. İnsan hiçbir zaman mutlak sessizliğe ulaşamaz. John Cage'in anlatmak istediği de buydu bence 4 dakika 33 saniye, 273 saniyeye eşittir. -273 santigrat mutlak sıfırdır ve ulaşılabilecek en düşük sıcaklıktır. 4 dakika 33 saniye eserinde de ulaşılabileceğimiz en son sessizliğe ulaşıyoruz. Bu sessizlikte kendi sesimizden ibaret. Yani sessizlik bizim bize en çok yaklaştığımız an. İnsanın sessizliğe ihtiyacının oluşmasının nedeni de bu olsa gerek. İnsanın kendini arayışı sessizliği arayışıyla bağlantılıdır. Yani bir insan yalnızlığa ve sessizliğe ne kadar çok ihtiyaç duyuyorsa bir o kadar kendi içinde sorgulamaları devam eden, kendi sesine kulak vermek isteyen ve kendini tanımak isteyen bir insandır. Dönem dönem her insan sessizliğe ihtiyaç duyar çünkü bu sessizlik onun içinde çözemediği sorunları çözmesi için ortam sağlayacaktır. Sessizlik belki de dünyanın en büyük eseridir. Sessizlik içinde bulunan kişinin içini istediği gibi doldurabileceği, sonsuz ihtimallere sahip, yaratıcılığın ve üretkenliğin en uygun zemini. İçi dünyanın en güzel yemekleriyle doldurulabilecek bir tabak gibi, dünyanın en güzel romanlarının yazılabileceği bir defter gibi, tarihin en başarılı resminin çizilebileceği boş bir tuval gibi. Aynı anda dünyanın en derin anlamlarına sahip, aynı anda da dünyanın en anlamsız durumudur sessizlik. Asıl mesele içinin nasıl doldurulduğudur belki de. Sessizken kendi kendine ne dediğindir mesele. Sessizlik öyle bir şeydir ki onu anlatmak için sayfalarca yazı yazılabilir. Tuğla kalınlığında bir ansiklopedi yazabilir insan sessizliği anlatmak için. Sessizliği anlatmak için 4 dakika 33 saniye değil saatler süren klasik müzik eserleri yazılabilir ya da Louvre Müzesine bile büyük gelecek kadar büyük bir tablo çizilebilir sadece sessizliği anlatmak uğruna. Peki sessizliği anlatmak için gerçekten böyle şeylere gerek var mı. Sessizlik denenerek anlaşılabilecek kadar kolay değil mi? Sessizliği anlatmak için bu kağıdı baştan sona doldurmama gerek var mıydı gerçekten? Yoksa sadece şöyle mi yazmalıydım: "Sessizlik: ".