Tıkınmak mı Ziyafet mi?

Yaklaşık iki hafta kadar önce İlhan Berk'in "Şifalı Otlar Kitabı" adlı deneme eserini okuma fırsatım oldu. Şair kimliğiyle bildiğim ve çok severek okuduğum Berk, bu eserinde maydanozdan elmaya, naneden ısırgan otuna değin pek çok bitki hakkında o leziz Türkçesiyle açıklamalarda bulunuyor. Hangi bitkinin neye iyi geldiğinden tutun da bu bitkilerin tarihteki ve edebiyattaki yerlerine kadar faydalı pek çok bilginin bulunduğu bu kitap, bana bugün şehirlerde yaşayan modern insanlar olarak ne kadar berbat bir biçimde beslendiğimizi hatırlattı. Yani doğanın bizlere hiçbir çıkar beklemeden sunduğu o doğal besinlerin yerini bugün genetiği değiştirilmiş gıdalar ve "fast food" kültürü almış durumda. Kitabın nefis bir dille yazılmış olması bile mide bulantımı önleyemedi. Bu yazıda kitabın bende uyandırdığı hisler bağlamında beslenme alışkanlıklarımız hakkında birkaç kelam da ben etmek istedim. Modern insanlar olarak yaşadığımız hayatın büyük bir kurmaca olduğunu düşünüyorum ben. Kariyer, trafik, banka kredisi, "özel günler!", bitmek bilmeyen gündelik siyasi tartışmalar derken insanlıktan çıkıyoruz. İnsan ruhunun inceliklerine yaraşır işlerle meşgul olamıyoruz. Giriştiğimiz işlerin pek çoğu yüzeysel oluyor biz fark edemesek de. Halbuki bizler doğadan geldik, doğanın rahminden çıkageldik. Ancak adına modernite dediğimiz bu yaşam biçiminin içinde geldiğimiz yeri çabuk unutuverdik, yani doğayı yadsıdık. Kültür ve doğa arasındaki diyalektik çatışma kapsamında kültürü tercih ettik, ancak kültürü inşa eden temel unsurun doğa olduğunu unuttuk. Bu durumu, yani doğanın reddini gündelik hayatın pek çok evresinde görebiliyoruz. Artık çocuklar topraklarda oynamıyor, ağaçtan düşmüyorlar. Yüzmeyi derelerde değil, çaylarda değil; lüks otellerin güvenlikli havuzlarına öğreniyorlar. Kavgaları bile sahici değil. Video oyunlarında dövüşüyorlar birbirleriyle. Bu yapaylığın kendini en belirgin bir biçimde gösterdiği alanların başında da beslenme geliyor. İnsanın bedeni değil, özü önemlidir bana göre. Yediğimiz içtiğimiz şeylerde de özü hiç düşünmüyoruz, hiç ilk nedene bakmıyoruz. İlk neden derken kast ettiğim işte Berk'in kitabında ele aldığı şifalı bitkiler... Şifalı derken metafizik bir boyuttan bahsetmiyorum. Demek istediğim dalından koparılan bir elmanın tadını, içinde bir dünya katkı maddesi bulunan ve arsızca "Bu meşrubatın içinde en az %15 elma suyu vardır." ibaresi yer alan elma sularına bıraktık. Elma suyu işte, neden %100 elma suyu değil de %15 elma suyu? Geri kalan %85 ne ola ki? İşte bu %85 bizim doğadan kopuşumuzun, içinde yaşadığımız modernite denen durumun neden olduğu yapaylık. Doğadan kopuş derken de ilk insanlar gibi mağarada yaşayalım, günübirlik avlanalım gibi bir tez sunmuyorum. Ancak yiyip içtiklerimize biraz daha dikkat edebilirsek, fast food denilen zehirli beslenme biçiminden vazgeçebilirsek özümüze kavuşabiliriz kanısındayım. Yapmamız gereken biraz yavaşlamak ve tükettiğimiz besinlerle birlikte hayatın tadını biraz daha sakince çıkarmak olmalı. Yapmamız gereken tek şey yavaşlamak... Bünyemizin ve ruhumuzun kaldıramayacağı yüklerin altına girmeden sade bir hayat sürmek olmalı yapılması gereken. Zira insan onuru, tıkınmaya değil ziyafet çekmeye yaraşır. Ziyafetse sağlıklı besinlerle yavaş yavaş yapılan bir aktivitedir. Toparlamam gerekirse İlhan Berk'in bitkiler hakkındaki bu enfes kitabı beni beslenme şekillerimizden yaşadığımız hayatın kaotik hallerine kadar pek çok konu hakkında düşüncelere sevk etti. Bu nedenle biraz yavaşlamak gerekir bir nanenin günbegün büyüyüşünü izlemek ve nane biçildiği zaman ortama yayılan o şahane kokuyu duyumsamak için. Tadına vararak yaşamak gerekir hayatı gerçekten hissedebilmemiz için.