YARILMIŞ GERÇEKLİĞİN YANSIMALARI

Hiçbir kelime diziliminin ya da kimsenin tanımına erişemeyeceği hayatın en göz alıcı gerçeğidir anne sevgisi. Koşulsuzca uzanabildiğim ana kucağı doğası gereği sevginin karşılıksız olduğu, mutlak huzura kavuştuğum yerdir. Elime alıp mis gibi kokusunu içime çektiğim tazecik çikolata parçalı ev kurabiyesi zihnimde annemle geçen güzel anıları, oynadığımız tatlı oyunları, keyifle birbirimizi gıdıkladığımız zamanları anımsatır. Bu tür anlarda neden kendi kendimizi gıdıklayamadığımız bir soru işareti olarak aklımın bir köşesinde asılı kalırdı. Şizofreni hastalığı ile ilk tanışıklığım bu sorunun peşi sıra gezindiğim zamanlara denk gelir. Normal koşullarda harekete geçtiğimiz anda beyin kendini gıdıklanma durumuna hazırlarken şizofreni hastaları iletim veya zamanlama sorunu neticesinde gıdıklanabiliyormuş. Zamanla hatırımdan silinip giden bu ilginç bilgi uzun bir süre sonra sıcak bir yaz akşamımı renklendirmek için izlediğim bir sinema filminde yeniden karşıma çıktı. The Beautiful Mind adlı filmle birlikte Nobel Ekonomi Ödülü sahibi ve dünyanın en yetenekli matematikçilerinden birisi olan John Nash'in hayat hikayesinden bazı kesitler sinemaseverler ile buluştu. Şizofreni hastalığının bu denli ilgimi çekmesinin başlıca nedenlerinden bir tanesi de bu dahi matematikçinin hayat hikayesinde gizli aslında. Bilim dünyasında adı Oyun Teorisi'ne yaptığı katkılarla anılsa da aslında o hastalığını kendince bir yöntemle görmezden gelerek gençlik dönemindeki coşkusunu ve gözlerindeki ışığın bir kısmını kaybetme pahasına da olsa- hayata devam eden bir paranoid şizofreni hastasıydı. Ödül konuşmasının ardından gelen tek bir sahnede-hep onunla birlikte olan üç kişiye baktığı anda-izlerken geçtiğine tanık olduğumuz yolların, çok yakından tanıdığını düşündüğümüz insanların, hayatının dönüm noktası olduğuna inandığımız o çok önemli anların onu hiç terk etmediğini, yaşlanmadığını ya da ölümle tanışmadığını fakat aslında hiçbir zaman da var olmadığını görmek beni hayli derinden sarsmıştı. Film boyunca yansıtılan gerçek bir yaşam öyküsünün sıra dışılığı finalindeki tek bir kare ile bende duygusal bir karmaşaya ve derinlemesine bir araştırma yapmak isteğine yol açmayı başardı. Yakın bir zamanda okuduğum 40 Şizofrenden 1 Öykü adlı kitap ise hastalıktan çok hastayı ele alan duruşu ile çok boyutlu bir yaklaşım geliştirmeme yardımcı oldu. Okay Uludok, yazdığı eserle gerçeklik ile bağlantı kuramama hali olan şizofreniyi değişik bir yaklaşım ile ele almayı başarıyor. Genel teması hastalık olan eserler -hasta olma hali bir zayıflık yahut düşkünlük belirtisi olarak görüldüğünden olsa gerek okuyucuda empati yeteneği geliştirme ihtiyacı çerçevesinde yazılırken Uludok bu durumu; kabul edilmiş bir sıradanlığa indirgemeyi başarıyor. Yazarın mizahi dili ile perdelediği eleştirel yaklaşımı toplumdaki temel sorunlara da parmak basar nitelikte. Günümüzde eğitimi yalnızca gençlerin beyinlerini ham bilgi ile işlemek olarak nitelendiren yanılgıya karşın o asıl kazandırılması gerekenin olaylara yahut kişilere üçüncü bir gözle bakabilme becerisi olduğu görüşünde. İçinde barındırdığı deli yaftası yemiş insanları onu kemiren bir hastalık diye nitelendiren, korkan ya da acıyan gözlerle bakan bir toplum olmanın yazarın derinlerine gizlediği bir yara olduğunu satır aralarında görmek de mümkün. Sanatla, kültürle, bilimle doyurulmuş bir millet -her ne konuda olursa olsun- çeşitliliği bir zenginlik olarak görmesi halinde çağdaş ve refah bir yaşamın anahtarını elinde tutabileceği görüşü yazarla beni ortak bir payda da buluşturuyor. Yazar, sağlık konusuna da eleştiri oklarını yöneltmekten sakınmamış. Tedavi olarak nitelendirilen ilaçlara özellikle de doktorlarda bulunan- kutsalmışçasına değer verme algısı ve çeşit çeşit hastaya ev sahipliği yapan klinikler ona göre "insani geri dönüşümün "birer parçası. Kabul edememe durumundan doğan tek tipleştirmenin getirisi bu durum, şizofreni ilaçlarını kullanmayan Nash ile yazarın ortak noktalarından da bir tanesi. Yazarın sorgulayan bakışları işsizlik ve toplumda artan tahammülsüzlük gibi insanların çokça kaygı duyduğu önemli sorunların da üzerinde gezinmekten geri durmuyor. Bütün bunları bu denli kıymetli hale getirense yazarın kendisinin de bir şizofren hastası oluşu kanımca. Kelime anlamı yarılmış gerçeklik olan şizofreni, bir akıl hastalığı olarak nitelendirilse de bir yönüyle de her anın tadına varabilmek belki de. Kazandırdığı olaylara değişik bir noktadan bakabilme hali kontrollü bir şekilde kullanıldığında sanatsal başarılarla ya da bilimsel gelişmelerle taçlanması kaçınılmaz oluyor. Dışarıdan gelen görsel ve işitsel uyarıların olduğundan farklı algılanması ise yaratıcılığı besliyor, sorunlara yepyeni bir çözüm getirmeyi tetikliyor. İnsan her gün kafasında kurduğu gerçeklik ile var olan arasında bocalamıyor mu zaten? Beni ben yapan zihnimde sakladığım gizli gerçekliğim değil mi? Benim kurduğum gerçeklikte bir dünya var ki insanlara yalnızca farklı pozitif bir değer olarak öğretiliyor. Öyle bir dünya düşlüyorum ki ayırım veya üstünlük gibi kelimeler sandıklara kapatılmış, tozlanmış bir şekilde silikleşiyor. Baktığım gözlerde anlayışı ve hoşgörüyü çıkarsızca görmek mümkün. Ama en önemlisi öyle bir dünyam var ki hiçbir çocuk ötekileştirme diye bir kelime öğrenmemiş, tasasızca düş kuruyor.