MİSTİK MUTSUZLUĞUMUZ

Köy hayatını büyük çerçevede sergileyen ufak bir şehir olan Kilis'ten İskenderun'a taşınıp türlü zorluklarla yaşama tutunmuş bir ailenin en sorunsuz çağında dünyaya geldim. En huzurlu zamanı tutturmuş olsam da o eski zor dönemler hep anıldı, ailenin hikayesini defalarca dinledim. Kilis'te yaşanılan zorluklardan İskenderun'a göçme serüvenlerine, İskenderun'da gelir bulma problemlerinden dayılarımın, annemin sorunlarına kadar yaşanan kayda değer her olay benim için zihinler başa sarılarak tekrar oynatıldı. Tüm bunlar anlatılırken, Anadolu insanının geleneklerini, gizemli inanışlarını da teneffüs ettim. Latife Tekin'in "Sevgili Arsız Ölüm" adlı eserinde de bu aşina olduğum Anadolu Mistisizmi'ne tanık oldum. Roman sadece bu gelenekleri etkili bir biçimde ifade etmekle kalmadı aynı zamanda Anadolu insanının yaşantısının çeşitli yönlerini de çok duru ve çekici bir dille anlattı bana. Romandaki bazı olayları anneannemin bazılarını annemin yaşadığından emin olduğum için, yazarın çizdiği hemen her sahnede ailemin 70'lerdeki, 80'lerdeki yaşamını görünmez bir camekanın arkasından izledim adeta. Atiye'nin mutsuzluklarında anneannemi, Dirmit'in okuma aşkında annemi, erkek çocukların yaramazlıklarında dayılarımın gençliklerini gördüm. Klasik bir Anadolu köyünde başlayan romanda çok geçmeden köylünün dimağı tüm gerçekliği ile ortaya çıkıyor. Bir yandan tepelerden köye inen cinleri, perileri ile köyümüzün mistik yanını; bir yandan da çatışmaları, törenleri ile köylünün sosyal yaşamını soluyoruz. Olumlu ya da olumsuz, köylünün başından geçen hemen her olayın arkasında bir doğaüstü varlığın eli oluyor. En çok da "yeni" nasibini alıyor bu inanıştan, şehirden gelen her "yeni", şeytanların meclisinden gönderilmiş oluyor köye. Nasıl anneannem bilgisayarlara şeytan işi diyorsa, Akçalılılar da köye yeni gelen insandan otobüse her şeye kötü gözle bakıyorlar. Bu yönüyle Akçalı, Yakup Kadri'nin "Yaban" eserinde Ahmet Celal'in gittiği köyü anımsatıyor. Bir yandan da yeniye olan direncimizin ülkemizi nereye götüreceği ile ilgili kuruntulara kapılıyorum ancak sonra okumaya devam ediyorum. Roman ilerledikçe fark ediliyor ki ana hikayenin konusu olan aileye etki eden doğaüstü güçler sürekli değişse de sabit kalan bir etkileri var: mutsuzluk. Kimi zaman garip davranan Dirmit'e cinler girmiş oluyor, kimi zaman Azrail ailenin kapısını çalıyor ancak sonuç hep aynı. Varlıklar ya kötülük getiriyor ya da büyük umutlarla yapılan büyüler, totemler işe yaramayıp hayal kırıklığı yaratıyor. Başarıya bir türlü ulaşamayan mutluluk arayışlarında kısır döngüye giriyor karakterlerimiz. Arada bir mutluluk kıvılcımlarını yakalıyorlar ancak bir sorun muhakkak yakalarına yapışıyor eninde sonunda. Büyü elbisesine bürünmüş olsa da aslında tüm çıplaklığıyla yüzümüze çarpıyor hayatın soğuk yüzü. Ailenin bu dramını anneannemin yaşadıklarıyla, duyduğum birçok örnekle harmanlıyor, mutsuzluk Anadolu insanının kaderi olmamalı diye hayıflanıyorum. Anadolu insanına has ögelere tanık olduktan sonra romanda bir de tüm insanlığın ortak bir noktasına rastlıyorum: az emekle çok para kazanma isteği. Akçalı'dan şehire göçen ailenin eli iş tutan her bireyi ya bir yerden sonra çalışmaktan vazgeçiyor ya da çalıştığından fazlasını kazanmaya çalışıyor. Şehrin nimetlerinden en az emekle en fazla yararı sağlamak için sırayla şanslarını deniyorlar karakterlerimiz. Biri düşünce öbürüne geliyor evi geçindirme sırası. Biraz başarıyı tadan bulutların üstüne çıkıyor ancak hiçbiri uzun süre kalamıyor orada. Bu devridaim sürerken Dirmit ise farklı bir rotanın yolcusu oluyor: okuyor, yazıyor ve düşünüyor. Anneannemin annemi okul önlüğünün üzerine kazak geçirerek okula yollamasını hatırlatıyor bana. Dedemin "kızlar okumaz" ve "gavur yazısı bu" tezleri Dirmit'in ailesinde de benzer kılıklara bürünüyor. Çok okuyor, "cinli Dirmit" oluyor; çok yazıyor, yine "cinli Dirmit" oluyor. Neye ilgi duyarsa duysun "üç harfli"leri anında içinde buluyor. Kitapları "hoca"lara gösteriliyor, onay alamıyor. Yakılıyor, yırtılıyor kitapları ancak merakını, ilgisini söndüremiyorlar. Emekli yaşında olmasına rağmen her şeye çocuksu bir merak duyan annemle bir tanışsa diyorum Dirmit, ne iyi anlaşırlar. Bana ailemin geçmişini onlarla birlikte yaşatan, Anadolu'yu iliklerime kadar hissettiren Sevgili Arsız Ölüm'ü bitirmem haliyle çok uzun sürmüyor. Kapağı kapattıktan sonra derin bir nefes alıyor, bir süre Dirmit ve ailesiyle yaşamaya devam ediyorum. Geçmişi Anadolu'ya dayanan her insanın kendisini ve ailesini bulacağı bu kitaba veda etmek, takdir edersiniz ki, kolay olmuyor. Muhammed BAYKAL