İçimizdeki Siyah

Tam on üç yıldır düşünmeye değil ezbere dayalı bir eğitim sistemine maruz kalmış biri olarak bu yazıyı yazmak beni oldukça zorluyor. Bunun nedeni bugüne kadar paragraf yazmamın istenmesi yerine önüme hazır bir paragraf koyulup benden çoktan seçmeli soruları cevaplamam istenmesi. Peki okulda benden isteneni yapıp, boş zamanlarımda geliştiremez miydim kendimi? Geliştirebilirdim elbette, evde de annem ve babam tarafından bu anlamsız testlere çalışmam beklenmeseydi. Kendilerinin yapamamış olduğunu kabullenmiş, bunları benim yapmamı bekleyen hırslı bir aile. Tıpkı Nina'nın asla iyi bir bale kariyeri olamamış annesinin ondan başarılı bir balerin olmasını beklemesi gibi. Nina hayatı boyunca beyaz kuğu olmayı öğrenmiş, öğrenmek zorunda bırakılmış. Disiplinli, rutin bir hayatı var. Annesi onu bu şekilde yetiştirmiş, kuralları yıkmaya başladığında "Sen benim Ninam değilsin," diyor. Siyah Kuğu'da Nina'yı, Türkiye'deki eğitim sistemi ile yetişmiş, yıllarca ailesinin beklentilerini karşılayabilmek için çalışmış, bu uğurda sosyal hayatını ve gençliğinin en güzel yıllarını feda etmiş nesille özdeşleştirmek mümkün. Burada iki sorun var; öğrencilerin birer yarış atı gibi rekabet etmesini isteyen eğitim sistemi ve kendi hayal kırıklıklarını çocuklarına yükleyen aileler. Elbette tamamen aileleri suçlamak yanlış olur, onların tek yaptığı çocukları için en iyisini istemek. Sadece bunun yıkıcı yönlerini görmekte zorlanıyorlar. Bazense görmezden geliyorlar. Çünkü her zaman eldeki en iyi seçenek birey için en iyi seçim olmayabiliyor. Paranızın yettiği en pahalı yemek sushi de olsa canınızın istediği Ankara döneri olabilir. Önemli olan eldekiyle en çok isteneni seçebilmek. Bazı aileler bu konsepti anlamakta zorluk yaşıyorlar. Örneğin en yüksek puanla hukuk bölümüne gidiliyorsa, en iyi bölümün hukuk olduğu kanısına varıyorlar. Halbuki psikoloji okumak isteyen bir çocuk için en iyi seçenek puanının yettiği en iyi üniversitenin psikoloji bölümüdür. Çocuklarının bütün hayatını etkileyecek bu büyük kararlara çocuğa sormadan varıyorlar. Herkes aynı şeyi okuyup, aynı şeyi ezberlediğinde, üstüne üstlük sosyal yaşamları ve düşünme etkinlikleri de kısıtlandığında tek tip birey yetişiyor. Çünkü kimse birbirinden farklı düşünemiyor. Mesele doğru cevaba varmak olduğunda, hepsinin verdiği cevap aynı oluyor. Bu sistemde soruyu sorgulamak bize öğretilen bir şey değil. Toplumsal değil de bireysel açıdan incelediğimizde ise, erken yaşta hayatta zevk aldığı şeyler elinden alınan çocukların daha sonra mutlu bireyler olması nasıl beklenebilir? Gençliklerinin tadını çıkarmaları gereken yıllarda arkadaşlığı, dostluğu, sevgiyi öğreneceklerine rekabeti ve hırsı öğreniyorlar. İstediği şeyi ya da ailesinin beklediği başarıyı elde edemeyen çocuk suçu kendinde aramaya başlıyor. Bu da ilerideki hayatlarında sinirli ve hırslı insanlar olmalarına yol açıyor. Olması gereken nedir peki? Olması gereken herkesin aynı cevabı bulmasını istemek yerine sorgulamayı, düşünmeyi öğretmektir. Olması gereken çocukların anlamsız paragraflar yerine dünya klasiklerini okumasını sağlamaktır. Çocukları istedikleri, tutkulu oldukları alana yönlendirmektir. Gençliklerini yaşamalarına izin vermektir. Çünkü ben okuldan eve geldiğimde test kitaplarına yönelmek yerine arkadaşlarımla sinemaya gitmek isterdim. Türkçe paragraf soruları çözmek yerine ilgimi çeken kitapları okumak isterdim. Sporla ilgilenmeyi ve spora ayırdığım saatlerin boşa giden zaman olarak değerlendirilmemesini isterdim. Yaşıtlarıma rakip olarak değil arkadaş olarak bakmak isterdim. İşte bu seviyeye geldiğimiz zaman belki sağlıklı düşünen ve birbirine hoşgörülü bireyler yetiştirebiliriz. Bu eminim ki toplumun yapısını biraz da olsa değiştirir. Eğer eğitim sistemi biraz da olsa değiştirilirse bir sonraki nesil Nina gibi kendisine öğretilen beyaz kuğu olmaktan sıyrılmaya çalışıp içindeki siyah kuğuyu bulmaya çalışırken akıl sağlığını yitirmek zorunda kalmaz.