1

"Ya her yerdeki herkes bizim bir başka benliğimizse, biz de onların başka benliğiysek?"(Bach 2014: 243) Düşünün ki bir deniz uçağıyla suların üstünden yolculuk ediyorsunuz, kuleyle iletişim halindesiniz. Her şey olması gerektiği gibi gidiyorken, bir ışık patlaması... bir an için her yer bembeyaz. Öldünüz mü? Şaşkınlıkla merak arasındaki bir noktada öğrendikleriniz, arkanızdan sizi sinsice havuza iten bir arkadaşın yaptığını yapıyor. Tam da yeni kurumuş, bir şeyler anlamaya başlamışken kendinizi şaşkınlık havuzunda buluveriyorsunuz. Havuzun sıcaklığına nasıl alışıyorsanız, zaman ve mekanın olmadığı bir yerde, yaşanmış ve yaşanacak tüm olasılıkların üstünde bir deniz uçağıyla uçtuğunuz fikrine de öyle çabuk alışıyorsunuz. Richard Bach'ın 'Bir' adlı romanındaki kahramanlar Richard ve Lesli'nin hikayesi de böyle başlıyor ve farklı zamanlarda, mekanlarda, paralel evrenlerde kendi benliklerinin bilmedikleri hatta benimseyemedikleri yönleriyle karşılaşıyorlar. Farklı benliklerinin farklı seçimlerini, farklı duygularla hareket etmelerini, önceliklerini, inançlarını ve bunlara göre verdikleri kararların sonuçlarını görmek Richard ve Leslie'nin kendi hayatları hakkında onlara yeni bir farkındalık sağlıyor. Onların kazandığı farkındalıklar okuyucuyu da kendi hayatını ve benliğini sorgulamaya itiyor. Bach, diğer kitaplarında olduğu gibi bu kitabında da sade bir dille insanı derin düşüncelere sürüklüyor. Kitabı okurken kafamı kurcalayan kavramlardan biri 'benlik kavramı' oldu. 'Ben' diyerek neyi kastediyorum? Farklı bir şekilde yaşamış olsam, başka şeyler deneyimlemiş olsam, mesela başka bir kültürün içinde yetişmiş olsam şimdiki ben yine ben olur muyum? 'Ben' kimdi? Toplumun değerleri mi? Anne babamın beklentileri mi? Yetiştirilme tarzım mı? Üzerime yakıştırılan etiketler mi? Çevre tarafından olmam gerektiği söylenen kişi mi? Bu hayattaki beklentilerim, yapmak istediklerim mi? Dış faktörlerin hepsini çıkarsak sabit tanımı 2 olan bir 'ben' kalır mıydı? Ne yaşarsam, nerede, ne zaman yaşamış olursam olayım tüm olasılıklardaki 'ben'ler de ortak bir taraf olur muydu? Ben sadece küçücük bir olasılığım. Daha farklı bir yaşantım olsa daha başka bir olasılık olurdum ama artık o olasılık ben olmaktan çıkardı. Başka biri olurdu. Belki de o kadar başka bir insan olurdu ki onun düşüncelerini, yaptıklarını onaylamazdım. Aramızdaki fikir uyuşmazlıkları onun düpedüz farklı bir kişi olduğunun kanıtı sayılır mı peki? Hiç sanmıyorum. İnsan başlı başına çelişkilerle dolu. Vücuttaki hormon değişiklikleri bile belki kısa süreliğine de olsa insanı olduğundan daha farklı davranmaya zorluyor. Ruh hallerindeki değişim farklı farklı insanlar, farklı farklı olasılıklar yaratıyor. Mesela öfkelenip de sakinleştikten sonra olduğu kişiden utanç duyabiliyor insan. Kendi kendine düşünüyor; oradaki benim bedenimdi, benim anılarımdı ama beni bir şey ele geçirmişti sanki, öyle davranmak istememiştim, o ben değildim... Her ne kadar öfkeli halini kendinden yabancılaştırmaya çalışsa da öfkeli hali de, 'ben' diyerek gururlandığı hali de aynı kişi. Tutarsızlar evet fakat aynı insanın farklı yönleri, farklı seçimleri. Öyle ya da böyle sonuçta geriye kalan bir kişi çünkü tüm olasılıkların toplamı 1 . Sadece bir bilinç ve o bilincin farklı bakış açıları vardır. Her insan kesirli bir sayı, toplamımız 1 . İyilik de kötülük de, öfke de sakinlik de aynı bilincin farklı parçaları. İnsan olarak her parçamızı kabul edemeyip, kendi kendimize yabancılaşıp, utanç duyduğumuz hallerimize düşman olup daha kendimizi kabul edemezken farklı düşüncelere sahip insanları nasıl kabul edebiliriz? Öncelikle tek bir nedeni bir sonuca bağlayıp yargıya varmamalı insan. Daha da kötüsü ön yargılı olmamalı. Düşünemediği ya da fark edemediği bir şeyler olduğunu aklında bulundurmalı. Sonra da kendini karşısındakinin yerine koyup onun gözünden görmeye çalışmalı. Bunları yaparsa eğer insan; önce kendini anlar, kendiyle barışır; sonra başkasını anlar düşmanlığın lüzumsuzluğunu görür, zihnini özgürleştirir. Demek istediğim; İlk bakışta, ön yargılarımızın da etkisiyle kötü algıladığımız olayların, insanların 3 başka bakış açılarına ihtiyacı olduğu. Richard Bach bunu şu sözleriyle çok güzel açıklamış: ''Toplu cinayetin nesi bu kadar harikulade ki tarih boyunca hiç kimse karşıt fikirdekileri öldürmekten daha akıllıca bir çare bulamamış sorunlara? İnsan zekasının sınırı bu mu?''(Bach 2014, 134) 4