UMUT DÜNYASI

Çivisi Çıkmış Dünya, tarih konulu romanlarıyla tanınan Lübnan asıllı yazar Amin Maalouf tarafından yazılmıştır. Bu kitabında yazar, kendi çizgisinin dışında konulara değinmiştir. Bir taraftan doğal kaynakların tükenmesi, küresel iklim değişiklikleri ve felaketleri konu alırken bir taraftan da çıkarcı politikaların ve uygulamaların dünya ekonomisine ve insanlığa etkilerine odaklanmıştır. Eleştirilerini her kesime yapmıştır. Amerika, Asya ve Avrupa'nın yanı sıra Türkiye'den de bahsetmiştir. Maalouf, artık eski değerlerin kaybolduğunu ve çıkarcı bakış açısının, insanlığı çığrından çıkarmaya başladığını örneklerle açıklıyor. Bir zamanlar egemen görüş olan komünizmin yıkılmasından sonra doğan kapitalizmin de kayıplar vermeye başladığının ve idealizmin ikinci plana atılmasının, medeniyetleri kutuplara ayırdığına değinerek; çözüm aranacak sürenin de iyice daraldığından bahsediyor. Yazar, bunu kitabında şöyle açıklıyor: "Bu kitabı yazmamdaki amaç, (...) geç kalındığını, ama çok geç kalınmadığını söylemek. Çöküşü ve gerilemeyi önlemek amacıyla bütün gücümüzle harekete geçmemenin bir intihar, bir suç olduğunu söylemek." Amin Maalouf iyi bir noktaya parmak basmış. "Çivisi çıkmış" bu dünyada umudunu yitirmeyen bizleriz; ama tüm yanlışlarını görüp hiçbir şey yapmayan ve televizyonda yaptıklarını onaylamadığımız kimselere en fazla küfür eden de bizleriz. Yani bir yandan birçok şey için geç kalındığının farkındayız; ama bir yandan da umut tohumları yeşermeye devam ediyor içimizde. Yapabildiğimiz belki de yegane şey: "Belki" demek. Elbette, Maalouf'un bu sözlerini okurken söylediklerini kendi ülkemle bağdaştırmadan edemedim. Onun bahsettiği "çivisi çıkmışlık durumu" bizim ülkemizde de gayet rahat bir şekilde gözlemlenebilir. Kimlik belirsizliği içinde takım tutar gibi desteklenen ideolojiler ve toplumumuzun temelini oluşturan değerlerimiz de yavaş yavaş kaybolmaya yüz tutmuş durumda. Artık ekonomik, kültürel, siyasi yani aklınıza gelebilecek her alanda bir uzlaşmaya varmamız gerekirken uzlaşma konusunda bile bir uzlaşıya varamıyoruz ve ne yazık ki kutuplaşma gittikçe artıyor. Kendi içindeki sorunlarını çözemeyen toplumlar, bırakın dünyayı daha iyi bir yer yapmayı, kendi halklarını bile geliştiremezler. Daha önceden belirttiğim gibi yazar, Türkiye'ye de değinmiştir, özellikle de Atatürk'e. Dinin bir amaç olmaktan çıkıp bir araç olarak kullanılmasını eleştiriyor. Bu yüzden yönetimin; en dindar olanın değil, amaçlarının halkınkiyle paralel olanın elinde olacağını vurguluyor. Tam da Atatürk'ün bahsedildiği nokta bu. Ayrıca Maalouf, ülkeyi Batılılaştırmak isteyen Atatürk'ün kimseyle zıt düşmediğini ve toplumun desteğini aldığını söylüyor. Çünkü; savaştan sonra o, ne Avrupalılarla çatıştı ne de kendi halkıyla. Yazar bunu şöyle açıklıyor: "O, bir yerli olarak değil, diğer herkesle eşit bir insan olarak saygı görmek adına mücadele etmiştir ve halkına haysiyetini geri vermiştir." Elbette, bunları okuduktan sonra Atam'la gurur duymadan edemedim. Kitapta maneviyata da vurgu yapılmış. Arap dünyasında maneviyatın yerini yobazlığın aldığını, Batı'da ise maneviyatın, insanları manipüle etme aracı olarak kullanılması sonucu çıkan olumsuzluklardan ve bundan ötürü doğan çıkarcı politikalar örneklerle eleştiriliyor. Mesela, Abbasiler döneminde Kur'an üzerine tartışmalar yapılabilirken bugün birçok Arap ülkesinde bunun cezasının ölüm olduğu bir gerçek. Ülkemizde de örneklerini görmek mümkün: Lev Tolstoy'un Hz. Muhammed hakkında yazdığı kitabı, mahkeme kararıyla yasaklanmış durumda. Peki bunca şeyin farkındayız da ne yapmamız gerekiyor? Olup biteni izleyip rakı sofralarından dünyayı kurtarmaya devam mı edeceğiz? Aslında bir şeyleri değiştirmek için muhtaç olduğumuz kudret içimizde. Bunu ben söylemiyorum. Umutsuzluğa kapıldığınızda Atatürk'ün Gençliğe Hitabesini okuyun. Damarlarınızda asil kanda ihtiyacınız olanı bulacaksınız.