Ön Yargı Hayat Kurtarır

Ön yargılarımız her zaman iyi midir insan ilişkilerimde bizim için ön planda mı olmalıdır yoksa birçok ülkenin toplum ahlakında da yer aldığı gibi ön yargılarımızı yok mu etmeliyiz? Ben bu konuda kesin bir şekilde taraf seçemesem de birçok insanın söyleyeceğinin aksine birinci seçeneğin daha doğru olduğunu düşünüyorum. Çünkü insan bir hayvandır ve hayvanlar içgüdüleriyle hayatta kalır. Bir insanı ilk gördüğünüzde ondan rahatsız oluyorsanız, o sizi irrite ediyorsa bunun kesinlikle içsel bir sebebi vardır. Belki tam olarak mantıklı görünen bir sebebi olmasa da belki bilinçaltımıza işlemiş çocukken yaşadığımız bir olayı anımsatıyordur yaptığı bir hareket ya da söylediği sözler sevmediğimiz bir insanı hatırlatıyordur bize, ya da o insan sadece bizim için doğru bir insan değildir. Ama diğer taraftan baktığımızda ön yargılarımızı kaldırdığımız, herkesle eşit bir şekilde bir iletişime başladığımız bir durumu düşünürsek bunun bize hem faydası hem de zararı olabileceğini düşünüyorum. Bize faydası olarak ön yargılarımızın yanlış çıktığı bir durumu örnek gösterebiliriz, ama faydası olarak da ön yargılarımızın haklı çıktığı bir durumu gösterebiliriz bu iki durumdan elde edeceğimiz zararı ve karı bir teraziye koyarsak zarar genellikle daha ağır basacaktır. Ön yargılarımız bazen aşırıya kaçsa da bizi korumak için varlar. Ve bu korunma içgüdüsü belki de insanın tam olarak bilmediği şeylerden korkmasıyla ilgilidir. İnsan neden bilmediğinden korkar? Çünkü ön yargıları vardır. Rengine bakar herhangi bir şeyin, şekline bakar bir cismin ve derki bu zararlı olabilir. Hayatında ilk defa bir kutu görür ve derki bu cismin köşeleri sivri görünüyor bu bana zarar verebilir. Halbuki tahta bir kutu insanın elini kesmez ama düşündüğünde ilk başta ön yargın seni korumaya çalışır. Zaten hep bu koruma içgüdüsü bize zarar vermez mi? Aşırı korumacılık... Dc sinematik evreninin ikinci filmi olan yönetmenliğini Zack Snyder'in üslendiği Batman Superman'e karşı: Adalet Şafağı isimli filmde de Batman karakterinin bilmediği bir şeyden yani uzaylı olan Superman'den korkması, onun yapabileceklerinden, hayata geçebilecek tehlikelerden korkması bu ikiliyi bir savaşa sürükledi. Ama daha sonra kavga ederek de olsa Superman'i tanıyıp onun da tıpkı bir insan gibi yardıma muhtaç olduğunu görünce, o Superman'in yapabileceklerinden, ön yargılarından kaynaklı bir şekilde korkan Batman'in ön yargılarını kırıp kendi kafasının içinde onu bir insana dönüştürdüğünü görüyoruz. Ancak bu durum Superman'in Batman yüzünden ölmesini engellemiyor. Bu film ile verdiğim örnekte aşırı korumacılığın ön yargının aksine bize ne kadar zarar verebileceğini görüyoruz. Aşırı korumacılığımız bizi o bizi yok etmeden biz onu yok etmeliyiz gibi bir düşünceye sürüklüyor bizi. Tabiki günlük hayatımızda ön yargılarımızla birlikte tanıştığımız insanlara karşı bu kadar aşırı bir tepki göstermiyoruz ancak o bize zarar vermeden onla iletişime geçmeyeyim, ne olacağı belli olmaz gibi tepkiler veriyoruz. Önemli olan korumacılığımızın dozu bence, kendi hayatımda birçok kez ön yargılarım beni doğruya yönlendirdi. Bir insanı bir iki dakika izlediğinizde onun nasıl bir insan olduğunu çözümleyebilirsiniz eğer yeteri kadar türden insan tanımışsanız. Bu iki dakika içinde tanıma durumu bazıları tarafından ön yargı olarak tanımlansa da benim açımdan kesin bir yargıdır. Bir düşündüğümde bu tip bir ön yargı görüşünün hiçbir zaman toplum tarafından benimsenmeyeceğini anlıyorum. Ancak ben ön yargının insan ilişkilerinde çok gerekli bir araç olduğuna inanıyorum. İnsanın aldığı kararlardan önce bir durup olabilecek şeyleri düşünmesi, ihtimalleri düşünmesi, kendi kendine sorular sorması gerektiğine inanıyorum. Aşırıya kaçmadığımız sürece korumacı duygularımız ve ön yargımız, bize veya başkasına zarar vermeden başarıyla bizi yönlendirecektir. Sonuç olarak bin kişiye sorsanız belki dokuz yüz doksanı ön yargının kötü bir şey olduğunu söyler ancak ben yeterli dozda olduğu sürece ön yargının doğru bir davranış biçimi olduğunu düşünüyorum. Çünkü insan ırkı şu an bulunduğu konuma, evrilerek, kendini koruma güdüsüyle geldi ve bundan sonra da bu konumu ancak ve ancak bu şekilde koruyabilecektir. İlk defa gördüğü bir hayvandan çekinip, onu iyice tanımadan ona yaklaşmadığı için şu an dünyayı insan ırkı yönetiyor, eğer ön yargılarımız olmasaydı belki de çizgi filmlerdeki gibi aslanlar yönetirdi dünyayı, insanların olmadığı bir coğrafyada. Ön yargılar dozunda olduğu sürece zararsızdır hatta faydalıdır, bu dünyada insanın kendini korumayı istemesinden doğal hiçbir şey yok. Toplumlar bunu şu an benim söylediğim şekliyle kabul etmeseler de bir gün bunun doğru olduğunu anlayacaklar. Eğer anlamazlarsa da insanlar yaptıkları seçimlerden dolayı pişman olmaya mahkum kalacaklar. Furkan Yücel