UYDURMA SINIFLAR

Geçen gün Nobel Edebiyat Ödüllü Alice Munro'nun Sevgili Hayat'ı geçti elime. Merak edip, birkaç hikayesini okumak niyetiyle başladığım kitabın zamanın nasıl geçtiğini anlamadan sonuna gelmişim bile. Her hikayesi öyle bir içine çekmiş ki beni, öyle akmışlar ki sayfalarda, gerçekten fark edemedim okurken. Ama beni içlerinden en çok etkileyen hikaye Amundsen adlı hikaye oldu. Hani olur ya, okuduğun şiirin veya kitabın belli bir kısmı özellikle çok etkiler insanı, o sıralar yaşadığı bir olaya veya içinde bulunduğu duruma paralel olarak. Benim de bu hikayede öyle oldu sanırım. Amundsen adlı hikayede, şu sıralar yaşamakta ve yakınmakta olduğum bir iç sıkıntısını gördüm satır aralarında. Farklı kişiler ve olaylar ama aynı nedenler ve onların sonuçları... Eğitim, çocuklar ve boş vermişlik... Okulda yürüttüğüm bir proje sayesinde şehir merkezine çok uzakta, izole kalmış bir yerdeki ortaokulda neler olup bittiğini, oradaki eğitimi, öğrencilerin başarı durumlarını ve psikolojilerini yakından gözlemleme şansım oldu uzun bir süre. Benim okuduğum okulların aksine, bu okuldaki kasvet, soğukluk ve boşluk beni öyle etkiledi ki 'Bu okuldan bir şey çıkmaz, boşa kürek çekiyorsun' diyenlere rağmen bu havayı değiştirmek için elimden geldiğince bir şeyler yapmaya çalıştım. Fiziki yapı veya öğretmen eksiği olmayan bir okulda öğrencilerin durumu nasıl bu kadar kötü olabilirdi ki? Beni ilk zamanlar en çok düşündüren soru bu oldu. Sonralarda bunun en büyük sebebinin boş vermişlik olduğunu anladım. Ne acı ki o kutsal mesleğe sahip olanların boş vermişliği... Nasılsa bu çocuklardan bir şey olmaz deyip, sadece derse girmek için girip sonra sonucunda çıkan başarısızlık için çocukların zekasına suç atmak... İşte Amundsen hikayesinde de gördüğüm ortak şey bu oldu. Hikayede tüberkülozlu çocukların eğitim gördüğü bir sınıftan bahsedilirken o boş vermişliği, kolaya kaçışı hissettim orada da. Bu sefer de çocukların hastalığı bahane ediliyordu. Doktorları, yeni gelen öğretmenlerine aynen şunu söylüyordu: "Bu çocuklardan bazıları dünyaya ya da sisteme yeniden girecek, bazıları da giremeyecek. İyisi mi fazla stres yapmamalı."(Munro, 47) Bizim çocuklarımıza yapılan da bundan farklı değildi. Daha eğitim hayatlarının başında fazla stres yapmak istemeyen birileri tarafından 'başarısız' damgası yiyip aslında hayatlarının geri kalanında başarısızlığa mahkum ediliyorlardı. Adeta "Uydurma sınıfın üstüne bir yenilmişlik gölgesi sinmişti."(Munro, 48) Öğrenciler de farkındaydı bunun. Gelecek ile ilgili hayallerini sorduğumuzda, kısıtlı hayalleri, istekleri olması da bundandı belki. Başarısızlık, boş vermişlik, öyle sinmişti ki üzerlerine, biz ne kadar çabalasak da bir ölçüde çıkarabildik onları. Ve bu çocuklar sadece bizim ulaşabildiklerimiz. Kim bilir daha nice başkalarının tembelliği üzerlerine sinmiş çocuklar var. Aslında çok büyük işler başarabilecek potansiyeli olan çocuklar ve onların ilgisizlikte körelip, boş vermişlikte, ön yargıda kaybolup gitmeleri... Ve en acısı da, beni en çok sıkan şey de bu çocuklara elimizden geldiğince yardım edecek olan bizlerin hayalperest, boşa kürek çekenler olarak tanımlanmamız. Çocuklara inanmanın, bir başarısızlığa karşı bin çabayla onlara karşılık vermenin yadırgandığı, gereksiz görüldüğü o ortamdan çıkarmadıkça potansiyellerinin ortaya çıkamayacağı gerçeği beni gerçekten çok üzüyor ve elimden hayatlarının sadece bir kısmına dokunmak dışında bir şey gelmemesi ise müthiş bir çaresizlik hissi veriyor. Ama yine de onlara, hikayede öğretmenin de dediği gibi "Rüzgarlar ve akıntılardan neden söz etmeyelim?" (Munro, 48) Neden yeni hayal seçenekleri oluşturmayalım onlar için? Neden bir yerden başlamayalım onların hayatlarını değiştirmek için? Ve, neden tüm çocukların eşit eğitim aldığı, tüm öğretmenlerin eşit hassasiyete sahip olduğu bir dünya mümkün olmasın?