Yel Değirmeninin Enkazı Altında Kalan Rüyalar

Hayatı az çok anlamaya başladığımdan beri, hep, ne olduysa olması gerektiği için oldu diye düşündüm. Ve bu düşüncemi; kader ya da yazgı gibi kelimelerle isimlendirme ihtiyacı duymadım. Orwell'ın Hayvan Çiftliği romanını okuduğumda; bende çoktandır var olan, insanın makus talihini asla yenemeyeceği kanısı epeyce pekişti. Öyle ki, hikayenin sonunda, yine, bazılarınca olması özlenen, arzu edilen, ümit edilen değil; olması gereken oluyor. Bunu gerektiren ise insanın tabiatından başkası değil. Sosyalizm/Komünizm tarihi hakkında biraz olsun bilgi sahibi olan herkes; yazarın romanındaki Koca Reis karakteri ile Karl Marx'ı, Napoleon ile Stalin'i, Snowball ile Troçki'yi işaret ettiğini rahatlıkla anlayabilir. Bunun yanında, romandaki karakterlerden biri olan kuzgunun adının Moses (aşina olduğumuz haliyle "Musa") olması, ve çiftlikteki diğer hayvanlara Şeker Dağı adlı ızdırabın noksan, saadetin sonsuz olduğu bir yerden bahsetmesi; kuşkusuz, yazarın İbrahimi dinlerdeki "Cennet" mefhumuna atıfta bulunduğunu gösteriyor. Hikayedeki favori karakterim ise Benjamin adlı eşek. Biraz pesimist, biraz nihilist, fazlaca realist... Benjamin'e göre, açlık, zorluk ve hayal kırıklığı hayatın değişmez yasalarıdır. Bu bilge eşekle aynı fikirdeyim. Düşüncem odur ki, gücü ele geçirme fırsatı doğduğunda hiçbir insan onu elinin tersiyle itmez; mecbur kalırsa belki onu paylaşabilir, ama payına düşeni reddetmez. Reddediyorsa ahmaktır ya da en azından kainatın işleyişinden habersiz naif bir insancıktır. Hayatın rahle-i tedrisatından geçmiş herkes, her konuda önceliğin benlikte olduğunu bilir. Tabii, romantizme iptilası olan kimseler iyilik yapmanın, başkalarına faydalı olmanın yüceliğinden dem vurabilir. Katiyetle eminim ki bu kişiler kıtlık ortamına düşüp hayatta kalma mücadelesi verdiklerinde, tabiatın emrettiği gibi rasyonel kararlar vererek önce kendi ihtiyaçlarını gidermenin yolunu tutacaklardır. Bir insan ancak kendisi tatmin olduktan sonra başkalarını umursayabilir. Dahası, gönençli bir insanın kendisinden bir şey eksiltmeden yaptığı yardımda da bir fazilet göremiyorum. Kişi, yaptığı yardımda zora düşmeli ki övülmeye layık olsun. Romanın ana teması olan komünizmin uygulanabilirliği konusuna gelecek olursak; benim kanaatim olumsuzdur: İnsanlar aynı tornadan çıkmış birer nesne değildirler; farklı idraki, hisleri, arzuları, amaçları olan canlılardır. Farklı yerlere gitmek isteyenler aynı yolu kullanamaz; oysa komünizm bize tek bir yol sunar. Bu sebepten, komünizmin insan tabiatına aykırı olduğu düşüncesindeyim. Ve hiçbir canlı, ne kadar mücadele ederse etsin, tabiatına karşı gelemez, onu alt edemez. Nitekim yazar anlatısının sonunda - her ne kadar kendisi de sosyalist felsefenin bir sempatizanı olsa da - gerçekliğin dışında, hayaller peşinde koşmanın boşunalığını kafamıza vuruyor. Rasyonalizmin romantizme galip gelmesi olağandır. Aklın fendi her zaman hissiyatı yenecektir. Aksi için çabalanırsa, sonuçta ortaya çıkan hayal kırıklığı ve ızdırap olacaktır. Tıpkı yazarın öyküsünün sonunda tasvir ettiği gibi. George Orwell - gerçek adıyla Eric Arthur Blair- vaktinde müthiş bir idrak ve öngörüye sahip biriymiş ki, Sovyetler Birliği'nin geleceği hakkında kehanette bulunmuş ve bu kehanet, yazarın ölümünden elli bir yıl sonra gerçek olmuş. Marx ve Engels tarafından 1848 yılında yayımlanmış Komünist Manifesto'yu başlangıç olarak kabul edersek, bir buçuk asırlık rüya böylelikle son bulmuş. *** Bu arada, aklıma gelmişken yazmadan edemeyeceğim: Malum, önümüz Kurban Bayramı; ola ki o günlerde yolda celladından kaçmış bir koyun görürseniz, durun ve ona kulak verin. "İki ayak kötü!" diye meliyor olabilir. Ahmet Yılmaz Başaran 25. 09. 2014