CEVAPLAR

Her gün yüzlerce soru sorarız, gerek kendimize, gerek çevremize, gerekse evrene. Bazen bir şeyin nedenini öğrenmek, bazen yeni kararlar almak, bazense sorgulamak için. Çoğu zaman bir cevap bulamasak dahi bulduğumuz cevabın doğruluğundan da asla emin olamayız. Her sorduğumuz sorunun nesnel olması elbette mümkün değil, hatta büyük bir kısmının herkes için başka anlamlar içerdiği şüphesiz. Yani çoğu sorumuzun "gerçek ve tek" bir cevabı bulunmuyor. Öyleyse, neye göre bir cevabın doğruluğuna inanıp, buna göre hareket ediyoruz? Dürüst olmak gerekirse biraz önce belirttiğim nedenlerden dolayı, bu soru için de bilimsel veya genel geçer bir cevap bulmak imkansız ancak cevapların şekillenmesinde deneyim, kültür, çevre, yaşam standartları gibi birçok faktörün var olduğundan bahsetmek yanlış olmayacaktır. Deneyim... Hayattayken tecrübe ettiğimiz her şeyi beynimizde kategorilere (bilimsel, matematiksel, geleneksel, sözel, ailesel, manevi, maddi...) ayırırız. Bir soruyla karşılaştığımızda ilk yaptığımız şey beynimizdeki kategorilere gitmek ve bu soruya benzer başka bir soruyla karşılaşıp karşılaşmadığımızı kontrol etmek olur. Benzerini bulduysak ne ala, aksi takdirde sorumuzun bulunduğu kategorideki tüm cevapların ortak noktalarından yola çıkarak yeni bir cevap oluştururuz. Yani deneyimlerimiz arttıkça, sorularımıza cevap bulma olasılığımız da artacaktır. Kültür... İki farklı ülkede, farklı zamanlarda yaşamış olan aynı yaştaki insanların, hayata bakış açılarının aynı olmasını bekleyemeyiz. Bebeklikten erişkinliğe kadar her birey sosyal ve kültürel sorulara vermesi gereken cevapları öğrenir. Farklı din ve gelenekler insanların çoğu cevabı farklı cevap öğrenmesine neden olmaktadır. En basit olarak, 18 yaşındaki Türk bir genç kız olarak aileme bağlı yetiştirildim, bir arkadaşımla birkaç saatliğine dışarı çıkmam gerekse bile izin almayı ihmal etmemem gerektiğini öğrenerek büyüdüm. Benden 3 yaş küçük bir kuzenim ise Almanya'da yetişti ve farklı bir şehre veya ülkeye giderken dahi ailesine haber verme gereği duymuyor. Biz kendimize "Kimlere karşı sorumluluklarım var?" diye bir soru yönelttiğimizde, ben ailemi listeye katarken kuzenim katmıyor. Başka bir değişle içine doğulan toplum ve toplumun kültürel yapısı bireylerin hayatlarını etkilediği kadar bazı sorulara da farklı cevaplar verilmesine neden oluyor. Kitaplar... Evet, kitapların vereceğimiz cevapları etkilemesinden hiç bahsetmedim ancak çoğumuz çok iyi bilir ki güzel yazılmış bir kitap hayata karşı duruşumuzu dahi değiştirebilir. Aşık olduğunuz kişiye açılmaya sizi ikna edebilir. Yıllardır küs olduğunuz arkadaşınızdan özür dilemenizi sağlayabilir. En önemlisi de hayatınızın şu anki durumundan şükretmeniz gerektiğini size öğretebilir. Kitaplar, yıllar boyunca yaşadığımız deneyimleri ve hatta içinde büyüdüğümüz gelenekleri birkaç gün içinde sorgulamamıza neden olup, onların aksine fikirler üretmemize neden olabilir. Kitaplar, hayatımızda başka yerlere ışık tutmamızı sağlayacak kadar güçlüler ise cevaplarını bilmediğimiz sorulara neden yardımcı olmasınlar ki? İşte tam bu fikir ışığında Carol Bolt, Cevaplar Kitabı adında bir kitaba imza atmış. 700 sayfa boyunca, her sayfada yalnız bir sözcük öbeği, tüm sorularınızın cevabı olan. " 1. Kitabı kapalı bir şekilde kucağınızda ya da bir masanın üstünde tutun. 2. Soracağınız soruya on on beş saniye boyunca yoğunlaşın. 3. Sorunuzu zihninizde canlandırır ya da yüksek sesle söylerken, avucunuzu kitabın ön kapağına yerleştirip diğer elinizin parmaklarıyla sayfaların kenarını arkadan öne doğru okşayın. 4. Zamanın doğru olduğunu hissettiğinizde, parmağınızın durduğu yerden kitabı açın. Cevabınız karşınızda olacak. " (Bolt, sayfa 3) Yukarıdaki kullanım kılavuzunu okuyup cevaplarınızı aramaya başlayınca hep sorunuza uygun bir cevap bulamıyorsunuz maalesef ancak beş sorudan ikisinin cevabı bile umduğunuz gibi denk gelse mutlu olup çocuklar gibi seviniyorsunuz, kendimden biliyorum. "İstediğim üniversiteye yerleşebilecek miyim?" sorusuna "Hiç tereddüt etme", "LYS'den iyi bir sonuç elde edebilecek miyim?" sorusuna da "Her şey senin elinde" cevaplarını aldıktan sonra dünyalar benim olmuştu. Aynı sözcükleri tüm öğretmenlerim, ailem ve arkadaşlarım da söylemişti, oysa ben yalnız bir kitaba güvenmiştim. Her gün, var olanların üstüne yeni görevler de eklenmeye devam ettikçe, insanın bir yerden sonra yorulması çok normal. Sonuçta, bir yerden sonra başkalarına ve kendimize karşı bir sorumluluk duygusu hissetmekten sıkılıyoruz. Deneyimlerimize, geleneklerimize, beynimize ve çevremize bir cevap için başvurduğumuzda iki taraf da cevabın doğruluğu konusunda bir sorumluluk hissedecektir. Oysa bu üstümüzdeki yükleri olabildiğince azaltmaya çalışırken yeni ağırlıklar koymaktan başka bir şey olmayacaktır. İşte bu nedenle öncelikle kitaplara başvurmalıyız. Başvuracağımız kitap gerek yalnızca karışık cevaplardan oluşsun, gerek gerçek bir insanın hayat hikayesini anlatsın, gerekse hiç var olamayacak bir karakterin prensesi kurtarışını ele alsın, severek bir çırpıda okuyalım veya birkaç ay çantamızda süründürelim, ne olursa olsun bir sorunuzun cevabını mutlaka bulacaksınız. Hem de sizi asla yargılamayacak ve gerekirse tüm suçu üstlenip gıkını bile çıkartmayacaklar, temin ederim. Pınar Ekin Alparslan