Ütopya, Kıyamet ve Kehanetler

Bir kitap düşünün. Öyle bir kitap ki, sizi alıp düşündürüyor, mükemmel yaşam ne demek diye, sorguluyorsunuz, hata mı yapıyoruz acaba ütopyalar oluşturarak kafamızda. Cesur Yeni Dünya işte böyle bir kitap. Binlerce yıldır arzuladığımız ütopyanın ne kadar da boş ve aynı zamanda ne kadar cennetsi bir hayal olduğunu gösteriyor bizlere. Binlerce yıl boyunca hayalleri kurulan, tasvirleri yapılan ütopya nedir peki? Sadece mutlu olmak mı demektir, yoksa gerçekten insan olmak mı? Kitap bunları sorgulamamı sağladı bir nebze de olsa. Kısaca anlatmak gerekirse Aldous Huxley kitabında her insanın mutlu olduğu, hiçbir şeyi dert etmeden yaşadığı bir toplumdan bahsediyor. Yeni dünyanın insanları farklı sınıflara ait ve her biri farklı kendi sınıfının genetik koduyla labaratuvarlarda yaratılıyor. Daha sonra, uykuda öğrenme ve şartlama yöntemiyle her bir sınıf kendine özel bir telkin ile şartlandırılıyor. Mesela beta sınıfına üretimlere uykuda şartlanmaları için aşağıdaki düşünceler telkin ediliyor : " Alfa çocukları gri giyerler. Bizden çok daha sıkı çalışırlar, çünkü korkulacak kadar zekidirler. Gerçekten beta olduğum için öyle mutluyum ki. Çünkü o kadar ders çalışmıyorum. Üstelik biz gamalar ve deltalardan çok daha iyiyiz. Gamalar aptaldırlar hep yeşil giyerler. Delta çocuklar da haki giyerler. Yok, hayır hayır. Delta çocuklarıyla oyun oynamak istemiyorum. Epsilonlar daha da kötüdürler. Okuyup yazamayacak kadar aptallar. Üstelik siyah giyerler, ki siyah canavarca bir renktir. Beta olduğum için öyle mutluyum ki..." Haliyle bu durum otonom makineler yetiştiriyor ama bu makineler öylesine mutlu ki. Hiçbir sınıf bir diğerini kıskanmıyor veya daha fazlasını istemiyor. İşim ilginci iş başına geçtiklerinde de bu nesneye dönüşmüş insanlar, hiçbirinin aklına şikayet etmek dahi gelmiyor. Öylesine güzel bir dünya ki bu, tek bir devlet var, yetimler yok, sokakta aç kalan hayvanlar yok. Kıskançlık, kavga yok. Peki ya ütopyaya inananlar gerçekten bu kadar basit bir fikri mi savundu yıllarca? Aslında diğer yandan bakıldığında kitap sadece uzak gelecekte var olması muhtemel bir distopyadan(kara ütopya) bahsediyor. Kitaptaki insanlar elbette mutlular ama kendilerini insan yapan tüm özelliklerinden yoksunlar. Ne kadar güzel görünse de hiçbir şey için karar vermemek, tasvir edilen yeni dünyada insanlar en temel ihtiyaçları olan yemek ve uyumayı dahi unutuyorlar. Çünkü cesur yeni dünyada her şey önlerine hazır sunuluyor yaşayanların. Bu hazır sunulma da yüz binlerce yıl sürmüş olan sosyal ve fiziksel evrim sürecine de aykırı. Çünkü bir canlı, hayatı boyunca mücadele etmek zorundadır hakkı olanı almak için. Yeni teknikler, yeni duygular gelişir, diğerleri körelir hayatta kalmak uğruna. Bir insanın hayatı dahi bu süreçte döner durur, daha fazlasını istedikçe daha da çok mücadele eder, duygularının bir kısmı körelir, bir kısmı keskinleşir, fiziksel olarak güçlenir ya da zayıflar ama asla geriye gitmez evrimi. Evrimin en güzel yanı da budur, ne kadar kötü görünse de, her zaman iyiye gider durumu doğal şartlar altında. Peki Yeni Dünya' da bu geçerli mi? Her şeyin hazır sunulduğu, mücadelenin olmadığı bir dünyada deneyimden bahsedilemez çünkü, peki o zaman Yeni Dünya gerçekten ütopik bir düşünce mi yoksa insanlık sadece yerinde mi sayıyor? Cevabı size bırakıyorum. Peki ya sadece Yeni Dünya mı var bu düzende? Hayır. Eski dünya da varlığını sürdürmeye devam ediyor. Yeni dünya insanlarının turistik geziler düzenlediği bir yer de olsa hala orada insanlığın gerçekten var olduğu, nefes aldığı, otonomlaşmadığı dünya var. Kitabın bu kısmında ilginç bir karakterden bahsediyor Huxley. John Savage (Vahşi). Bu karakter okuyabildiği tek kitap olan Shakespeare' den alıntılar ve sonelerle karşı koyuyor, bir tür sirk maymunu olarak getirildiği yeni dünyaya. Üstün olanın, eğlencesi için kullanacağı bir alt tabaka insanı, bir marjinal. Çemberin ve hükümrtanlığın dışında kalmış bir adam, bir hayvan, basitçe. Vahşi bu saçmalıklara daha fazla dayanamıyor haklı olarak. Çünkü yeni dünyada duygulara yer yok ve o bir marjinal. Vahşi, eski dünyanın, yani gerçek insanlığın ete kemiğe bürünmüş halini temsil ediyor bir bakıma. Yeni dünya mutlu fakat, gerçek insana ait bir mutluluk değil bu. Vahşi'nin de karşı koyma sebebi bu yeni dünyaya, bir insanı mutluluğu değil, ancak bir motor parçasının, dişli takımının hissedebileceği bir mutluluk Yeni Dünya insanlarının mutluluğu. Binlerce yıldan beri ütopyalardan bahsettiğimiz halde kim söyleyebilir ki şu an ütopik bir dünyada yaşadığımızı? Huxley'in kitabında bahsettiği bu kara ütopya , her ne kadar o uzak bir gelecekte kurgulasa da, yavaş yavaş bizim gerçekliğimiz olmaya başlamış durumda. İnsanın doğadan ayrılması, onun üstünde hakimiyet kurmaya çalışması, her şeyi daha da kolay hale getirmeye çalışması, daha az karar vermek zorunda olmamız, temel insani ihtiyaçlarımızı dahi dışarıdan yardım olmadan karşılayamamamız.. Şöyle bir düşünün. Kendini özne zanneden nesnelere dönüşmeye başlıyoruz gittikçe. Helakımız da belki bu yüzden olacaktır, belki de insanın insan olduğunu unutması kendi kıyametidir. Romanında da bu konulardan bahsediyor Huxley, ne kadar mutlu olsa da nesneler, sistemin altında sığınmacı olarak yaşadıkları sürece yavaşça ölmeye başlayan bir ırkı anlatıyor kitabında. Ölümü dahi unutmuş insanlardan bahsediyor, bu kıyameti değil de nedir ırkımızın. Gerçek dünyada elbette bariz değil bu durum yazarın anlattığı kadar. Kimse uykusunda alenen şartlanıp bu konuda mutlu olmuyor belki de. Peki aksini söyleyebilir miyiz, hiçbirimizin şartlandırılmadığını alenen olmasa da? Peki ya makinanın işçinin kölesi olduğu, işçinin makinanın kölesi olmadığı söylenebilir mi? Hayır. İnsanlığımızı unutuyoruz, yavaşça. Aldous Huxley' in Cesur Yeni Dünya romanı belki de bunu en iyi anlatan romanlardan biri. Kast ve kölelik sisteminin aslında hiç bitmediğini, her zaman varlığını sürdürdüğünü gösteriyor bizlere. Bunu elbet alenen gösteriyor, çünkü sanayi devrimi ve katolik düşünceler bizi o kadar uzaklaştırdı anlama yeteneğimizden yıllar boyunca, doğayı, birbirimizi anlayamıyoruz artık ve sonu iyi gözükmüyor bu tüketim-üretim toplumunun. Sonuç olarak düşünmek ve bir şeyleri yorumlamamamızı, eleştirmemizi sağlamak için dahiyane bir eser Cesur Yeni Dünya, tekrar tekrar okunası, raflarda ulaşılması en kolay yere konulası bir kitap. Yazımı Huxley' in eseriyle ilgili söylediği şu sözlerle tamamlıyorum: "Cesur Yeni Dünya, gelecek hakkındadır ve sanatsal ya da felsefi nitelikleri ne olursa olsun, gelecekle ilgili bir kitap bizi ancak, geleceğe dair kehanetleri akla uygun şekilde gerçekleşebilirse ilgilendirir. "