Matematiğe Dair

Aklımın, kendimi ve çevreyi anlamaya erdiği yaştan beri uğraşmaktan bıkmadığım, öğrenmeye doyamadığım yegane dallardan bir tanesidir "matematik". Zira günümüz eğitim sisteminde bizlere sayılardan ve karmakarışık formüllerden ibaretmiş gibi yansıtılan bu değerli kavram, benim lügatımda hayatı şekillendirmek adına temel alınacak oldukça derin anlamlar barındırıyor. Fakat çevreye şöyle bir göz atıyorum; gün içerisinde sıradan bir konuşma esnasında bile bu kelimeyi duymak, birçok gencin tedirgin olmasına neden oluyor. Yüzlerce yıldır üstünde çalışılan ve kendisi soyut olsa da faydasının somut bir şekilde ortaya konulduğu bu alan, insanları nasıl olur da bu denli dehşete düşürebilir? Elbette böyle bir noktaya birden gelinmiş olamaz. Uzun zamandır süregelen aktarma ve önyargı problemlerinin, daima bir kenara atılmasının günümüzdeki acı sonuçlarından biridir bu. Egzistansiyalistlerin de savunduğu gibi "kendi değerlerini belirlemekte özgür olan" bireylerin, "ilim" kavramını her nedense dışarıda bırakmayı seçiyor olmalarının acı sonuçlarından yalnızca biri... Çok fazla bilgi sahibi olmayan ya da "zor, sıkıcı, gereksiz" gibi görünmesi vb. sebeplerden ötürü her zaman bir adım geri durmuş insanlar için matematik, cebirsel ifadelerden oluşan bir karmaşa olarak tanımlanıyor. Halbuki yalnızca modern bilimin insanların hizmetine sunduğu ve günlük hayatta kullanılan birçok aracın haricinde, tıpkı bu kavram gibi "soyut" olan düşüncelerimizi şekillendirmek için de matematiğin bize analitik düşünme yetisi kazandırdığını gözardı edemeyiz diye düşünüyorum. Ne üzücüdür ki, son dönemde yapılan bir araştırmaya göre, birçok öğrencide matematik sınavına gireceğini bilmek dahi yaralanma sırasında beyinde aktif hale gelen "acı matrisi" bölgesini harekete geçirir noktaya gelmiş. Eğitim-öğretim hayatında ders olarak okutulan bir alan söz konusu olunca, başta kendisine ilk merhaba dediğimiz döneme, yani ilkokula dönüş yapılmalı bence. Bu dönemde harflere de rakamlarla aynı oranda yabancı olmamıza rağmen, kelimeleri oluşturup cümle haline getirmeye kısa sürede adapte oluyor fakat rakamları bir araya getirip oluşturduğumuz sayılar ile işlem yapmayı karmaşık bir şey gibi değerlendiriyoruz. Bu durumun başlıca nedenleri olarak öğretmenin ders içi yaklaşımları, soyutluk kavramının hayatımıza ilk defa giriyor oluşu ve okul öncesi yaşantımızdaki çevremizin(yarattığı önyargıları baz alabiliriz. Başlangıç döneminde bunun yalnızca bir dersten ibaret olmadığı, tıpkı Türkçe gibi hayatımızın her yerinde ihtiyacımız olacak bir kavram olduğu bilincine varılmaz ise ilerleyen dönemlerde bireyin bu kavrama sevgi yerine korku ile yaklaşması ve bu durumun, ilerleyen yaşlarda atılan her adım üzerinde negatif bir etki bırakacak olması kaçınılmazdır. Bu yüzdendir ki, her konuda olduğu gibi matematikte de en önemlisi temelde farkına varabildiğimiz derinliklerdir. Eğitim-öğretim dönemine, yani konunun "ders" işlevine dair faktörleri bir kenara bırakıp bir başka açıdan değerlendirme yapacak olursak matematiği sevmek, küçük yaşta büyük olaylarla başa çıkmakla başlar gibi geliyor bana. Zira daha toplama işlemini bilmediğiniz dönemlerde çıkarmanın ne olduğunu, bilinmeyenin nasıl yalnız bırakılabildiğini ve varolan problemleri hangi yoldan çözmeye başlayacağınızı öğreniyorsunuz böyle zamanlarda. Söz konusu durum her ne ise, sizi olgunlaşmak adına oynanacak mantık çerçevesinde bir oyuna sürüklüyor. Öyle ki legolarınızla oynarken bile temel atmak zor gelecektir o dönem. Çünkü siz, oyuna sonundan başlamışsınızdır ve kurallı bir ilerleyiş yerine kendi adımlarınızı formüle etmek daha uygun bir tercih gibidir. İşte tam o anda girer matematik devreye. Zarın rastgele atıldığı bir tavlada, gelecek altı farklı rakamın olasılıklarını doğru hesaplamalı ve ilerde "o zarı atan kişi" olmak adına, her hamlenizin bir diğerine etkisini kestirebilmelisinizdir. Fakat insan doğasında duygular bir şekilde mantığın önüne geçebiliyor bazen. Bu sebeple belki de tüm bu analitik yaklaşımlardan önce, cesaretinizi korkularınızın önüne koymayı başarmanız gerekecektir, kim bilir... "Korku" sözcüğünün önüne tamlayan olarak ekleyip, artık kendisinden "korkusu" tamlananı ile bahsettiğiniz bir isim var ise; ne yazık ki korku tohumunu benliğinize çoktan ekmişsinizdir. Fakat tıpkı bu tohumu ekerken olduğu gibi, yeşermesine engel olup toprağın altında kalmasını sağlayacak olan da sizlersinizdir. "Hıncahınç bir kalabalıkta, insanın en büyük sorunu kaçmaktır." diyor Hasan Ali Toptaş. İşte tam da bu yüzden ben, insanoğlunu anlamaya ilk başladığımda, önce matematiği sevdim. Kaçılanı, zor bilineni... Çünkü evrensel kümenin içerisindeki kesişim elemanlarından biri olmak, fazla sıradan geliyordu bana. Herkesin uzak durduğunu başarmak; soyut bir kavram sayesinde doyulmaz bir bilgi birikimini hayatımdaki her alana entegre etmek istiyordum. Şu an bulunduğum nokta için de, matematik kavramını bir düzen yaratmak adına gururla kullandığımı söyleyebilirim sanırım. Başta da değindiğim gibi, her birey kendi değerlerini belirlemekte özgürdür. Dolayısıyla seçim sizin, ya elde ettikleriniz sayesinde belirlediğiniz "tüm"e varacaksınız hayatta ya da hayatın "tüm"den getirdikleriyle etkisiz bir eleman olarak kalmaya göz yumacaksınız. Yıllar sonra birileri matematik üzerine birkaç satır yazarken, aykırı olanın "matematikten kaçmak" olduğu günleri yaşıyor olmak dileğiyle... Irmak Başak ÖZGÜL