Düşüncenin Silahı: Kelime

Kelimeler, insanlar üzerinde öylesine güçlü bir etkiye sahiptir ki ustaca bir dizilimle bizi gerçeğin tam aksine kolaylıkla ikna edebilirler. Zekice bir kullanımla hiç olmamış olanın var olduğuna, varlığı açıkça ortada olanın ise aslında olmadığına bizi inandırabilirler. Büyük vahşetleri birkaç cümleyle romantik olaylar yapabilir, korkunç katliamları destanlaştırabilirler. Kısa bir yazıyla insanlık adına son derece zararlı fikirleri idealize edebilir, bu fikirlerin hayata geçmesi için büyük kalabalıklara akıl almaz işler yaptırabilirler. Bu yüzden kelimeler, yetkin ellerde çok güçlü silahlara dönüşebilir. Larry Collins ve Dominique Lappierre'in birlikte yazdığı Yasımı Tutacaksın adlı belgesel- roman bana kelimelerin üzerimizde ne kadar etkili olabileceğini tekrar gösterdi. Kitap, kısa bir İspanya yakın tarihiyle iç içe olacak şekilde bir boğa güreşini tüm ayrıntılarıyla anlatıyor. Ve bunu anlatırken kelimeleri öylesine ustaca kullanıyor ki kitapta anlatılan vahşete hayran olmamak elde değil. Kitabı bitirdiğim zaman, boğa güreşi denilen seremoniye büyük bir hayranlık beslediğimi fark ettim. Ölümden kaçmaya çalışan boğanın alanda sergilediği asil tavırlara, boğaya öldürücü darbeyi vurmak için fırsat kollayan matadorun zeka dolu kıvrak hareketlerine, boğanın katledilişini sabırsızlıkla bekleyen kalabalığın heyecan ve coşku içinde attığı çığlıklara, boğanın sahibinin gururlu bekleyişine, kısacası İspanyolların kutsal saydığı bu ölüm seremonisine şaşırtıcı derecede hayranlık duyuyordum. Fakat sonra boğa güreşi hakkındaki eski görüşlerimi anımsadım. Günahsız bir canlının sırf bir grup insanın vahşete tanık olmak için duyduğu arzuyu tatmin etmek için acı çektirilerek öldürülmesi bende her zaman tiksinti uyandırmıştır. Ve şimdi bu kitap, bu vahşetin tüm aşamalarını detaylı şekilde anlattığı halde, bende boğa güreşine karşı güçlü bir hayranlık uyandırdı. Bu duygunun aksine içimdeki nefreti körüklemesi gerekirken nasıl yaptı bunu? Bence cevabı çok basit; kullandığı ustaca üslupla yani kelimelerinin gücüyle yaptı. Kelimeler, kullanmayı bilen insanların elinde çok güçlü silahlara dönüşebilirler. İnsanlık tarihi, özü itibariyle son derece zayıf ve çelişkilerle dolu felsefelerin, bu öz etrafına inşa edilmiş kelimelerden yapılma surlar sayesinde çok uzun süreler boyunca ayakta kalmasına ve büyük kitleleri etkisi altına almasına şahit olmuştur. Bugün hala dünyada son derece etkileyici kelimelere kanıp bütün ömürlerini temelsiz felsefelere adayan ve dolayısıyla ömür boyu mutsuzluğa mahkum olan birçok insan var. Aynı şekilde tarih, toplum ve birey açısından son derece zararlı birçok ideolojinin kelimelerden yapılma zırh ve silahları kuşanarak büyük kitlelere egemen olmuş ideolojilerin sebep oldukları yıkımlara tanık olmuştur. Kelimelere mahkum olup bu ideolojileri takip eden insanlar, sadece başka insanların değil aynı zamanda kendi felaketlerinin de hazırlayıcısı olmuşlardır. Bugün kendi çevreme ve dünyanın tümüne baktığımda bu durumun değişmediğini görüyorum. Üstelik gelişen teknolojiyle birlikte bugün artık kelimeler çok daha hızlı yayılıyor ve geçmişle kıyaslanamayacak ölçüde fazla insana ulaşıyor. Çok fazla kelimeye yani çok fazla silaha maruz kalıyoruz. Bazen çevremin tamamen kelimelerle çevrili olduğunu ve bu kelimeler kullanılarak tuzağa düşürülmeye, istemeden başkalarının art niyetli amaçlarına hizmet ettirilmeye çalıştığımı düşünüyorum. Ve açıkçası bu tuzağa düşmekten korkuyorum. Birçok insanın geçmişte farkında olmadan düştüğü hataya düşüp hem kendime hem de başkalarına zarar vermekten korkuyorum. Kısacası kelimelerin tutsağı olup hakikati görememekten korkuyorum. Her zaman için insanı gerçeğe ve doğruya ulaştırmada köprü olması beklenen kelimeler, yeri geliyor, hayatımız boyunca aradığımız gerçeği ve doğruyu örten kalın perdelere dönüşüyor. Ustaca kullanılmış kelimeler, güçlü silahlardır. Bu güçlü silahların yanlış insanların eline geçmesi felaketler doğurabilir. Sağlam temelleri olmayan felsefeler, zararlı ideolojiler ve art niyetli insanların kendi çıkarlarına hizmet etmesi için ürettiği şeytani düşünceler gelişip yayılırken kelimelerden beslenirler. İşte bu yüzden, kelimelerin tuzağına düşmemek için okurken her zaman için kelimelere ihtiyatlı şekilde yaklaşılması ve kelimelerin ötesindeki gerçeğin aranması gerekir.