12 ÖFKELİ ADAM - SİNEMA

"12 Öfkeli Adam", 1957 yılında gösterime girmiş bir film olmasına rağmen günümüzde de izlenilen, etkisini güncel filmlerde dahi görebileceğimiz bir başyapıta dönüşmüş, Sidney Lumet tarafından yönetilmiş bir filmdir. Eser, cinayetle suçlanan bir çocuğun cezasına karar vermek için toplanan 12 jüriyi ve karar verme süreçlerini anlatmaktadır. Filmin sıradan denebilecek bir konuyu işleyiş şekli, verdiği mesaj, filmde kullanılan set ve dekorasyon, jürilerin oy birliği sağlamaya çalışırken yaptıkları açıklamalar filmi etkileyici kılan özelliklerindendir. Bir çocuğun babasını öldürmekle suçlandığı bu filmde jüriler iftiranın gerçekliğini kanıtlamaya çalışmıştır. Jüri odasında on iki kişiden on biri çocuğun suçlu olduğunu söylerken, bir kişi tartışmak istediğini söyleyip, el kaldırmamıştır. Tek bir jürinin el kaldırmayıp düşünmeye, sorgulamaya çalışması, aslında o jürinin felsefe yaptığının bir göstergesidir. Ayrıca filmin devamında da jürilerin konuşmaları ve birbirlerini ikna ederken kullandıkları yollar, birçok ahlak felsefesi düşüncesiyle ve etik filozoflarıyla iç içedir. "Ben varsayım yapmakla uğraşmam dostum. Ben sadece bir işçiyim. Bir deneyeyim. Varsayalım sen hepimizin fikrini değiştirdin ve çocuk babasını gerçekten bıçaklamış, buna ne dersin?" "Suçlu olduğunu söyleyen on bir oy vardı. Elimi kaldırıp bir çocuğu ölüme göndermek benim için pek kolay değil" Felsefe, yani sorgulama isteği her insanda olması gerektiğini düşündüğüm bir davranış; çünkü sorgulama yani felsefe, insanı insan yapan özelliğini, düşünmesini gerektirir. Bu sayede birey başkalarının söylediklerine itaat etmek yerine, kendi doğrularını ve gerçeklerini öğrenip ona göre yaşamaya, daha iyi bir hayat sürmeye başlar. Bunun yanında kişisel olarak da felsefe okumaya ilgi duyduğum için, eserde etkileyici bulduğum bir nokta konunun bu şekilde anlatılmış olmasıdır. Bir başka ilgimi çeken konuysa filmde kullanılan dekorlar ve settir. Filmin başında ve sonunda iki sahne dışında bütün film bir salonda, jüri odasında çekilmiştir. Yani filmde uzun bir masa, sandalyeler ve jüriler dışında görsel bir detay yok denebilir. Tek set ve az dekor tercihi filmin görselliği yerine, konuya ve olaya dikkat çekilmek için yapılmış olabilir ve bence akıllıca bir taktiktir. Görsel öğelerin kullanımı dışında, benim için filmi etkileyici kılan en büyük unsur, filmin izleyicide bıraktığı duygu ve verdiği mesajdır. Eserin en başında tek bir jürinin çocuğu suçsuz bulduğunu söylediği an, aslında izleyicinin de duraksamasını ve düşünmesini sağlamıştır; çünkü o sahne, aslında ön yargının ve sorgusuz kabullenmenin kırıldığı ilk noktadır. Jüriler, birbirini ikna etmeye çalıştığı ve birbirleriyle tartıştıkları zamanlarda, her oylamada farklı sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Bu, izleyicinin de film boyunca sürekli fikir değiştirmesine sebep olmuştur. "Olayı nereye çekerseniz çekin, önyargı gerçeği hep saklar." Filmde geçen bu cümle, aslında filmin vermeye çalıştığı asıl mesajdır. Film hem karakterlerine, hem de izleyicisine ön yargının ne kadar yanıltıcı olabileceğini göstermeyi amaçlamış ve başarmıştır. İzleyicide bu etkiyi uyandırdıktan ve jüri üyeleri suçsuz oyu kullanan jüri tarafından ikna edilmiş gibi görünse de, mahkemede karar beyan edilmeden film biter. Sonunun kesinleşmemesi de yine az dekor kullanımı gibi akıllıca bir taktiktir; çünkü bu durum, izleyicinin film bittikten sonra bile film hakkında düşünmesini, dolayısıyla filmin kalıcılığını artırmıştır. Ayrıca, eserin verdiği ana fikir olan ön yargının yanıltıcılığı dışında, sonu hakkında düşünmek insanın kendini yargılanan çocuk veya jüriler yerine koymasını ve bu sırada vicdanını, hatta adalet sistemini sorgulamasını da sağlamıştır. 12 Öfkeli Adam, dekoru ve oyuncularıyla estetik; verdiği mesaj, eleştirdiği sosyal problemler ve kafalarda bıraktığı güzel soru işaretleriyle düşünsel olarak insanları etkilemeyi başarmıştır. Özellikle yaşadığımız bu zamanlarda ahlaki değer yoksunluğu, vicdana kulak verme gibi durumlar insanlığımızın maalesef eksik kalmış yönlerindendir. Bu filmi izlemek, insanın bu yönlerini tekrar uyandırmada ve sorgulamaya başlamada çok büyük bir adımdır. Kısacası "12 Öfkeli Adam", bu yönlerimizin köreldiğini hissettiğimiz anlarda kesinlikle tekrar tekrar izlememiz gereken bir filmdir. Dilber Selva İlkar Psyc-21400725