Özgürlük Sokakta

"Başkaldırıyorum öyleyse varım."1 diyerek Descartes'ı anan Albert Camus geliyor aklıma. Hayatım boyunca, toplumun bana öğretmeye çalıştığı tüm değerleri kabul etmeden önce sorgulamam gerektiğini küçük yaşta öğrendim. Üç yaşımda elime oyuncak olsun diye süpürgeyi tutuşturup bana kadın olarak yerimi öğretmeye çalışan toplum, bana kendisine güvenmemem gerektiğini küçük yaşımda öğretmişti. Bir baskı altında büyüyen insanları düşünüyorum. Bu insanlara üzülüyorum ancak bir noktadan sınra karşı koymadıkları için bu insanlara kızmaktan kendimi alı koyamıyorum. Belki de ben şanslı bir insandım, bunun yanlış olduğunu küçükken kavradım. Ancak, "ben babamdan böyle gördüm" diyerek at gözlükleriyle dörtnala koşan insanlar her yerde, bunun farkındayım. Son zamanlarda izlediklerim gördüklerim yaşadığım çevreye dayanma eşiğimi giderek düşürmeye başladı. Kırk beş çocuğun tacize uğramasını "bir kereden bir şey olmaz" diyip sineye çekenlerden, devletin yarattığı terörü meşru görenlere kadar o kadar çok şeye kızıyorum ki. Öfkem bana sürekli bir şey yapmam gerektiğini söylüyor. Ancak öyle bir zamandayız ki bir katliamın hesabını sorarken başka bir katliama kurban gider olduk. Peki, bu şartlar altında Camus'nün öğütlediği gibi canımız pahasına başkaldırmaya devam edebilecek miyiz? İşte La Haine, canından başka kaybedecek hiçbir şeyi olmayan üç gencin her şeye rağmen devlet terörüne karşı ayaklanmasını anlatıyor. Film, zamanında ırkçılığı ve sosyal sınıf farklılıklarını eleştirmesiyle büyük ses getirmiş. Bu ses yıllardır hor görülen, ezilen azınlıkların çığlığı desek hiç yanlış olmaz. Filmde en sevdiğim sahne şüphesiz ki Said'in billboarddaki "Bu dünya sizindir." yazısını "Bu dünya bizimdir." diye değiştirmesi. Çünkü biliyorum "siz" dili her zaman ötekileştirir. Direnişin dili ise her zaman "biz" olacaktır. Devlet mi birey için vardır, birey mi devlet için? Bu yıllardır süregelen bir tartışma. Benim için bu sorunun cevabı apaçık ortada. Daha büyük amaçlar için kendini feda eden daha doğrusu başkalarının kendisini feda etmesini isteyen insanları bir türlü anlayamıyorum. Son zamanlarda belki de duyduğum en doğru düşünceyi tekrarlıyorum "Uğruna ölünecek davalar vardır, ama hiç biri uğruna öldürmeye değmez."2 Takım tutar gibi fanatikçe insanı değil devleti tutan insanlar var çevremde. Bu insanlar her yerdeler. Benim gibi düşünen insanlar da azınlıkta ve delirmenin eşiğindeler. Azınlığın haklı sesini fütursuzca bastırmaya çalışan bu kalabalığa inat bizi ayakta tutan tek şey ise öfkemiz. Belki de filmle aramdaki bağı en çok ana karakterlerde kendi öfkemi görmem kurdu. O haklı öfkeyi ben her gün yaşıyordu. Gözü dönmüş bir devlet tarafından katledilen kardeşlerimi düşünüyorum. Bu insanlar şuan aramızda olsalar bize ne derlerdi bu soruyu her gün kendime soruyorum. Bu insanlar neden öldü? Aklıma Cemal Süreya'nın şu dizelerinden başkası gelmiyor: "Yaşayanlar unutmuştu bizi /Biz öldüğümüzle kalmıştık" Gerçekten, biz bu insanları neden unutuyoruz? Biz bu insanların hesabını niye sormuyoruz? Niye sorgulamıyoruz? Niye çocuklarımızın da böyle yetişmesine izin veriyoruz? 1 Camus, Albert, Başkaldıran İnsan. Can Yayınları, İstanbul, 2014. 2 Camus, a. g. e. La Haine bana kendi toplumum gibi düşüş halinde olan bir toplumu gösterdi. Bir sahnede polislerin, protestocuları dövmek için sokağa çıkan kalabalığa müdahale etmemesi filmdeki nefretin benim ülkemdekiyle tıpatıp olduğunu kavramamı sağladı. Filmdeki insanlar aslında benim her gün sokakta yanından geçtiğim insanlardan farklı değildi. Bu yüzden filmin sonunun bizim yaşayacağımız son olduğundan emin oldum. Filmin en zekice kurgulanmış noktası ise şüphesiz ki Vinz'in "Önemli olanın düşüş değil, yere çarpıştır." sözü. Çünkü film, anlatmak istediğini dolandırmadan, açık seçik bir şekilde anlatırken insanoğlunun düşüşünü çok net bir şekilde göstermiş ve inişte yere ne kadar sert çakıldığımızı gözler önüne sermiş. Film belki izleyenin canını yakıyor hatta ciddi bir umutsuzluğa sürüklüyor ancak izleyici izlediğinin gerçekliğinden şüphe duymuyor.