Kelimeler Üzerine

Daha önce hiç oturup kelimeler, cümleler, diller hakkında düşündünüz mü? Yani mesela, neden geceye "gece" diyoruz? Daha da ilginci, neden İngilizce'de buna "night", Fransızca'da "nuit", Fince'de "yö" deniyor? Nereden gelmiş aklımıza bu ses öbeklerini birleştirip varlıklara isimler koymak, sonra işi iyice büyütüp eylemlere de isimler koymak, düşüncelere isimler koymak, bunları milyarlarca farklı şekilde kombine edip kendimizi anlatmak? Daha da ötesinde, bu kelimelerle oyunlar oynayıp, edebiyat gibi sanatlar oluşturmayı nereden bulduk? Hatta bu sanatı icra eden adamlar, nasıl hapsetmiş kendilerini kelimelerin tutkusuna? "Ne tuhaf ömrümün sonuna kadar / Kelimelerle yaşamam. / Ağaçtan çok ağaç sözünü / Denizden çok deniz sözünü / Sevmem." diyor Sabahattin Kudret Aksal, bu duruma örnek olarak. Kelimelerden para kazanmak, sadece maddi değil, manevi olarak da kendini bir şekilde doldurabilmek... Nedir bu kelimelerin büyüsü? Her canlının bir şekilde iletişim kurduğunu biliyoruz zaten, biz de bu şekilde bir yöntem geliştirmişiz kendimizi anlatmak ve birbirimizi anlamak için, lakin bunun gelişim sürecinin nasıl olduğunu merak ediyorum. Ama daha da önemlisi, lisanın şu anda bizim için sadece temel ihtiyaçları giderme yolunda bir araçtan öte olması. Hayatımızda profesyonel olarak ilerleyebilmemizin lisan kullanımına bağlı olduğu çok belli bir şey. Bir şirkette hazırlanan raporlar insanlara rütbe atlatıyor, yapılan bir sunumda yine demek istediklerini güzelce aktarabilen biri o sunumu başarılı bir şekilde yapmış sayılıyor. Demek istenenlerin aktarılmasının önemiyle beraber bize denmesi istenen şeyi anlamamızın önemi de göz önünde bulundurulması gereken bir durum. Bu dersi geçmek bile dili ne kadar etkin kullandığımıza bağlı; bu dersi geçebilmek için okuduğumuz eserden anladıklarımızla bu anladıklarımızı yazıya dökebilmemiz arasındaki interaktif ilişkinin etkinliği çok önemli. Olay sadece iş hayatında veya akademide bitmiyor. Sabahattin Kudret Aksal gibi insanlar lisanı kullanarak bir fotoğrafçının kamera lensinden dünyaya bakması gibi kelimeler ile bakıyor hayata. Sadece şiirler değil, şarkılar da yapıyor bunu. Bazı şarkılar var ki içlerindeki tek cümleyle resmen içinde fırtınalar kopartabiliyor insanın. İçimizdeki o duygu denen mucizevi hareketlenmeler, kelimeler ile ifade edilebiliyor karşı tarafa. Belki de içimizde fırtınalar kopartan dizelerin de sırrı budur, duyguların ne kadar iyi kelimelere döküldüğüne bağlı olarak daha iyi empati kurup, eski anılara kopup gidiyoruzdur. Bir adım daha öteye taşıyorum konuyu. Lisan kullanımının başka insanlarla iletişim kurmadaki etkinliğinin yanında, kendimizle olan iletişimimizdeki önemini de düşünün. Düşünmek demişken, evet, düşünürken lisan kullanıyoruz. Beynimizin bir kenarında, kendimizin geveze bir versiyonu ya devamlı bir şeyler anlatıyor ya da projeksiyondan birtakım görüntüler yansıtıyor bize. Asla uyumuyor ve asla susmuyor, zaten bir saniye bile düşünmeden durmamız imkansızken, içimizdeki küçük kendimiz de yorulmak bilmiyor. Sinan Canan'a göre, lisanımızın kalitesi düşüncelerimizin kalitesini de değiştiriyor. Yine kelimeler, farklı formlarıyla başka bir açıdan çağ atlatıyor bize. Sonuç olarak lisan, hayatımızda sahip olduğumuz en önemli şeylerden bir tanesi, hem bireysel hem de toplumsal olarak bizi interaktif tutan bir faktör. Düşünürken, konuşurken, dinlerken, kısacası aktif olarak yaptığımız her aktivitede yanı başımızda bizlere destek olan en önemli unsurlardan biri. Lisan kullanımının kalitesi toplumsal konumumuzu bile belirleyecek kadar önemliyken, sanırım Sabahattin Kudret Aksal'ın ve nice meslektaşlarının bu tutkusuna pek şaşırmamak gerek. Keza onlar lisanın önemini benden çok daha iyi kavramışlar ve ona tutkuyla bağlanmışlar. Öyle yani, ne tuhaf şey kelimeler. Ve ne tuhaf kelimeleri bu kadar sevmemiz, ve daha da tuhaf olan kelimelerin bizi alt üst edebilecek güçlere sahip olabilmesi.