GUERNICA' YI ANLAMAK

Geçenlerde, ünlü ressamların en çok bilinen tablolarıyla ilgili bir yazı okuyordum bir dergide. Aralarında en çok dikkatimi çeken ise Guernica olmuştu; zaten yıllardır bildiğim bir tabloydu ancak hikayesini daha da ayrıntılı bir şekilde okuyunca beni fazlasıyla derinden etkiledi. Ardından, dergiden özenle kesmiş olduğum Guernica resmini yatağımın başucundaki duvarıma yapıştırdım ve saatlerce Guernica tablosunun acı dolu çizgileriyle bakıştım. Bir süre sonra resimdeki "Acı"nın çığlıklarını duymaya başlamıştım bile. Tablonun bana hissettirdiklerini paylaşmadan önce biraz bilgi vermek istiyorum aslında Guernica tablosu hakkında. Guernica, Pablo Picasso tarafından İspanya İç Savaşı' nın acı dolu sahnelerini anlatmak amacıyla 1937' de resmedilmiş. İspanya İç Savaşı sürecinde Nazi Almanyası' nın bombardıman uçaklarıyla bombalanan Guernica kasabasında, saldırı sırasında binlerce kişinin ölmesiyle beraber çok fazla sayıda kişi de yaralanmış. Picasso da bu duruma sessiz kalamayıp, "İspanya'nın mücadelesi, insanlara, özgürlüğe yapılan saldırıya karşıdır. Ressam olarak hayatım boyunca sürekli sanatın ölümüne karşı durmaya çalıştım. Benim gericilikle ve ölümle anlaşma içinde olduğumu kim bir an için bile olsa düşünebilir? ... Üzerinde çalıştığım ve Guernica ismini vereceğim resimde, ve son zamanlardaki tüm eserlerimde, İspanya'yı acı ve ölüm okyanusuna batıran askeri sınıfa duyduğum nefreti açıkça göstermekteyim." sözleriyle savaşa ve Guernica'nın bombalanmasına karşı duyduğu nefreti açıkça dile getirmiş. Guernica halkından yana olan Picasso, politik bir kimlikle karşımıza çıkarak sanat ve politikayı özdeşleştirişini, resmin düşmana karşı savunucu ve saldırıcı bir savaş aracı olduğunu belirterek anlatmıştır. Guernica... Faşizmin yok ettiği bir kasaba, yüzlerce insan... Guernica'yla saatlerce bakıştığım o gün yaşadığım hisleri sanırım bir daha hiçbir resme baktığımda hissedemeyeceğim. Sanki gerçekten o tablonun içinde, savaşın tam da ortasında acılar içinde kıvranan o insanlardan biri bendim. İlk önce, kucağında bebeği ölmüş, çığlıklar içinde ağlayan, haykıran anneydim ben. Savaşın getirmiş olduğu korku ve yıkımı her hücremde hissetmiştim. Etrafta bomba sesleri yankılanırken, insanların kaçışları ve haykırışları arasında canımdan, kanımdan bir parça, hayattaki en değerli varlığım olan çocuğum için ölüm kalım savaşı yaşıyordum. Çocuğumun yok edilişini izlerken hançere dönüşmüş dilimle hem kendime hem savaşa hem de tüm dünyaya olan nefretimi kusuyordum yukarıya bakarak; Tanrı'nın orada olduğu düşünüp niçin bunun benim başıma geldiğini soruyordum ona bağırarak, ağlayarak, çıldırarak... Guernica'ya biraz daha baktıktan sonra resmin tam ortasında acılar içinde kıvranarak yere çakılacak olan, mızrakla vurulmuş at oldum ben. Bu korkunç vahşetin ortasında neyin ne olduğunu anlayamadan yaşamımı oracıkta yitirivermiştim tıpkı yanımdakiler gibi. Sonra fark ediyorum ki altımda parçalanmış, halkını kahramanca savunmuş bir askerin cesedi var, elinde kırılmış bir kılıç ve çiçekle beraber. Birazdan ben de öleceğim onun gibi, hatta onun üstüne düşeceğim bu korkunç faşizm vahşeti yüzünden. Faşizm... Evet, işte faşizmin simgesi boğa da duruyor sol üst köşede. Her şeyi; savaşı, masum halkın acısını ve çaresizliğini izliyor tepeden sinsice. Milliyetçilik akımını sembolize eden ve faşist diktatör rolünde resimde yerini almış olan boğa olamam ben hiç. Düşünemedim bile böylesine nefret edilesi bir figürün yerine geçmeyi çünkü biliyorum ki asla anlamayacağım savaşı, masum insanları öldürmeyi, ırkçılığı; asla kabullenmeyeceğim ve hep karşı çıkacağım son nefesime kadar. Bir anda, resmin sağında, evinde alevler içinde yanan ve ellerini yukarı doğru kaldırarak merhamet dileyen insan oluyorum. Ateş çok yakıyor hissediyorum tenimde, derim büzüşüyor giderek. Acılar içinde haykırıyorum, çığlıklar atıyorum ama kurtaran kimse yok. Etrafımdaki herkes aynı acı içinde kıvranarak yaşam mücadelesi veriyor. Çığlık sesleri daha da panik olmama neden oluyor, kapıyı açamıyorum, dışarı çıkamıyorum. Çıksam savaştan kurtulabilecek miyim sanki? Bir bomba daha düşecek ve bir bomba daha... Ölüm çok yakın artık, hiç olmadığı kadar. Şimdi de elimde gaz lambasıyla giriyorum içeriye, bu karanlık dehşet alanını birazcık da olsa aydınlatıp, gelecek için ümit vermeye geliyorum. Faşizmin yok olacağı günleri, tüm halkların kardeşçe ve barış içinde yaşadığı yarınları yılmadan, usanmadan bekliyorum ve bunun için mücadele ediyorum. Ben barışın aydınlığını getiriyorum. Özgürlüğün kısıtlanmadığı, savaşlar yüzünden hiçbir masumun ölmediği, kapitalist devletlerin yok olduğu huzur dolu bir yaşam için umut kaynağıyım artık ben. Tüm varlığımla faşizmin karşısında bütün halkların umuduyum ben!