YILLARIN BİR DE RENGİ VAR

En çok maviyi severim ben. Hatta yalnız maviyi severim de diyebilirim. Mavi özgürlüğün ve sonsuzluğun rengidir bana göre. Sonsuz özgürlük, gökyüzündedir ve mavidir. Umut, sevda, hayal, çılgınlık oradadır. Bunlara olan aşkımdan olsa gerek bendeki mavi sevdası... İlkokul yıllarımızdan beri hafızamızda yer eden mevsim renkleri vardır: Kış beyaz, ilkbahar yeşil, yaz mavi, sonbahar sarı. Sonra insan ömrünü mevsimlere benzeten yorumlar okuduk kitaplarda. İlkbahar çocukluğu, yaz gençliği, sonbahar yaşlılığı ve kış ölümü sembolize ediyordu. Margit Kaffka'nın Renkler ve Yıllar adlı romanını okurken bu bilgiler geldi aklıma. Sonra kendi mevsimimi düşündüm. Kendi mevsimimin rengi maviydi bu bilgilere göre. Taşları yerine oturttum. Buradan baktığımda gelecekteki renklerim de belli: sarı ve beyaz... Yeşil geride kaldı. Yılları bu dört renkle sınırlamasak da belli dönemlerin, belli yılların belli renklerinin olduğunu kabul etmeliyiz. Örneğin bebeğin rengi ile ninelerimizin rengi aynı değil. Babalarımızın, kız kardeşlerimizin, annelerimizin renkleri de öyle. Yaşlarına göre değişiyor renkleri. Dört ana rengin yanındaki ara renkler de kendilerine özgü yıllara sahip. Mor, turuncu, pembe gibi renkler ömrün her yılında yer alamıyor. Hayaller kurduğumuz yılların rengi pembedir örneğin. Pembe hayaller kurarız, pembe panjurlu evlerde yaşamak isteriz. Tozpembe düşler görürüz. Kızlar kırmızından ve pembeden vazgeçmez hiç. Özellikle ilk gençlik çağlarında... Daha erken yaşlarda annelerimiz canlı renklerden oluşan kıyafetler giydirirler bize. Bizi gösterecek, diri gösterecek renkler... Yeşil, kırmızı, beyaz, mavi... Gri, siyah, kahverengi, lacivert gibi ağır ve oturaklı renkler hiç yanımıza yaklaştırılmaz o yıllarda. O renkler artık olgunluk zamanına adım atmış babalarımızın, dedelerimizin renkleridir. Durulmuş ve sadeleşmiş insanlar tercih eder onları. Birbirine girmiş renkleri sevmezler o yaştaki insanlar. Bir genç gibi canlı renklerde elbiseler giymek isteyen yaşlılar ise nedense hep ayıplanır, tuhaf karşılanır. Yakıştırılmaz onlara... Benim ruhum genç savunması bile kurtaramaz onları. Eline aldığı canlı renkteki kıyafeti üzerinde deneme fırsatı bile verilemez. "Baba ya!" sözleri ile ellerinden alınır ve yerine asılır. Sonra rengini yitirmiş kıyafetler tutuştururlar ellerine... Onlar da yenilgiye uğramış bir komutan tavrı ile eline tutuşturulan kıyafetleri alırlar içleri sızlayarak... Gençlik yılları uçup gittiği gibi gençliğin renkli kıyafetleri de uçmuştur artık. Aynı şekilde pembe giyen bir nineyi de göremeyiz. Onlar da solgun ve oturaklı renklere mahkumdur artık. Klasik lafımız "Renkler ve zevkler tartışılmaz." sözü ömrünün sarı ve beyaz renk günlerindeki insanlar için geçerli değildir yani. Onlar kendi renklerini değil, eşlerinin veya çocuklarının seçtikleri renkleri giyme yıllarındadır. Mevsimlere biçilen renklerin yıllarımızla da iyi bir şekilde örtüştüğünü görüyorum şimdi bu düşüncelerden sonra. Kuşkusuz o renklerin belirlenmesi de uzun birikimlere dayanıyordur. Gerek kendi sevdiğim gerekse çevremdeki insanların yaşlarına göre sevdikleri renklere baktığım da bunu daha iyi anlıyorum. Hayatın hep aynı geçmediği, insanın hep aynı olmadığı nasıl gerçekse yılların da kendilerine göre renklerinin olduğu da bir başka gerçek... Renkler ve Yıllar'ın başkahramanı Magda'nın çalkantılarla dolu hayatını okurken bunu bir kez daha anladım. Hayatının aşkıyla "masmavi" bir hayatı yaşayan Magda, sonradan güzelliğini kullanarak para ve şöhret uğruna, hayalini kurduğu "tozpembe" hayatı yaşamak için gözünü kırpmadan aşkını terk ediyor. İlahi adalet mi dersiniz eski sevdiceğinin ahı mı dersiniz bilmem ama Magda Hanım'ın hayatı kaçtığı "zengin koca"sının intihar etmesiyle "simsiyah" bir hal alıyor. İşte tam bu noktada hayat, Magda için cehennemden farksız bir duruma geliyor. Aslında roman buradan sonra başlıyor denebilir. Magda'nın "beyaz" ışığa doğru olan hayat mücadelesinin bu son kısmında yazar; onun hayal kırıklıklarını, uğradığı ihanetleri, çektiği hasretleri ve en önemlisi de mutsuzluğunu yani kısacası içinden geçtiği "kapkara" bu tüneli aktarmaya çalışıyor. İşte Renkler ve Yıllar hayatımızın en şaşalı anlarından en dipte hissettiğimiz anlarına kadar geçirdiğimiz deyim yerindeyse "renksel" değişimleri anlatarak bizi hayatımız üzerine biraz daha düşünmeye itiyor. Zaman geçiyor, takvimler eskiyor, yaşımız ilerliyor, renklerimiz değişiyor. Biz değişiyoruz. Renk algımız da değişiyor. Hayata bizimle örtüşen renklerle bakıyoruz. Kimi içinde bulunduğu gri renkte durarak dünyanın tadının tuzunun kalmadığını söylüyor, kimi yolun başında dünyayı capcanlı ve çok güzel görüyor. Albenili ve çekici... Bunları yaşayarak öğreniyor, öğrenerek yaşıyoruz. Neticede dünyada serüvenimizin ana çizgileri ve ana renkleri belli... Evrensel bir standardı var. Yazdığı Renkler ve Yıllar adlı romanı bu düşünlerle okutan ve Magda'nın dramıyla yaşamı biraz daha öğreten Margit Kaffka'ya teşekkürler... Sahi acı ne renktir?