Törenin Savurduğu Hayatlar

Tarihi belki de günümüzden yüzyıllar öncesine dayanan "töre" denilen gelenekler ve toplum içine işlemiş o inanışların insanların hayatlarını ne denli etkilediğini Sinan Akyüz'ün Yağmurun Gelini adlı kitabında da görüyoruz. Nişanlısı ölünce, onun kardeşi Diyar'la evlenmek zorunda kalmamak için ailesinden kaçan Delal'in hikayesi de törenin bir diğer değişle yazısız kanunların insanları nasıl hizaya dizip, onları istemediği hayatları yaşamak zorunda bıraktığını gözler önüne seriyor. Töre denilen inanışlar, sadece insanları katı kalıplar içine sokmakla kalmayıp; aynı zamanda onların en temel hakkı olan yaşama hakkını da ellerinden alabilecek köklü bir otoriter güce sahip ne yazık ki. "Töreye uymazsan, ölürsün" hiçbir kanunda geçmemesine rağmen özellikle 21. yüzyılda hala bu tür olayların yaşanıyor olması gerçekten çok acı. Günümüz de kaç tane Delal var kim bilir, istemediği hayatları yaşamak zorunda kalırken hayatı solan. Delal her ne kadar töre tarafından savrulsa da yaşamak için bir şansı daha vardı. Gerçek hayatta ise insanlar onun kadar şanslı olamayabiliyor. Töre er ya da geç yerini buluyor ve belki de gencecik hayatları daha yaşanacak çok şeyi olan insanlardan alıyor. Şanslı olarak sayılanlar yani yaşama bir şekilde tutunan kadınların hayatları ise ölenlerden çok da farklı sayılmaz çünkü özellikle doğu kültürlerinde kendine yer bulan töresel inanışlar, kadınları yalnızca cinsellik ve doğurganlık kavramlarına indirgiyor; bundandır ki kadınların en az eğitildiği, değersiz görüldükleri ve en çok çocuk sahibi olduğu yerler törenin hakimiyeti altındaki doğu kültürleridir. Amacımın doğu kültürlerini kötülemek değil fakat oradaki insanların bu kadar düz bir açıyla dünyaya bakmasını değiştirmenin ve içine girdikleri o çerçeveleri son derece sağlam olan kalıpları eritmenin bir yolu bulunmalı. Bulunmalı ki, törenin zulmünde yaşayan insanlar da artık herkesten bağımsız var ve hür olduklarının farkına varıp, diledikleri hayatları yaşayabilsinler. Törenin bu zalim yüzünü tamamen yok etmenin bir yolu yok belki, ya da benim bu kavrama ne kadar karşı olduğumun ve saçma bulduğumun bir önemi de yok. Fakat yaşanan bu olayları en aza indirmenin, yeni nesilleri eğitmek ve törenin önüne geçecek kanunlar yapılarak gerçekleşebileceğine inanıyorum. İnsanların içine girdikleri o kalıpları kırmanın zor olduğunun elbette farkındayım ancak tüm bu yaşanan olayları bilerek, görüp duyarak bunlara sessiz kalmam mümkün değil. Ülkemizde küçük yaşta evlendirilen kız çocuklarının, çocuk gelinlerin, varlığını görmezden gelmemiz, onların var olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Okula gidip arkadaşlarıyla oynaması gerektiği yaşta, babası yaşında adamlarla evlendirilen o kızlar; Türkiye'nin kanayan yarasıdır. Bunun önüne geçilmediği sürece, o yara daha da derinleşerek kanamaya devam edecektir. Töre denilen celladın insanlara çektirdiklerinin hiçbir etikle, dinle ya da mezheple mantıklı bir açıklaması yapılmasının mümkün olmadığı gibi bunun 'normal' bir şeymişçesine savunmasının yapılamayacağı da aklı yetkin insanlarca malumdur. Hiçbir din ya da mezhebe sığmaz bu yapılan. Şunu da söylemeliyim ki, bu toplumsal bir sorun, yani daha refah bir toplum için içindeki herkesin bununla ilgili söyleyecek bir şeyleri olmak zorunda. Umursamayarak ve görmezden gelerek; töre adı altında bitirilen ya da cehenneme dönüştürülen yaşamların sorumluları haline gelebilirsiniz. Bunu bir insanlık suçu olarak da adlandırabiliriz. Eğer bir toplumda kız çocukları okula gönderilmeyip, küçük yaşlarda anne oluyorsa ya da Delal'in yaşadığı gibi nişanlısının erkek kardeşiyle evlenmek zorunda bırakılıyorsa orada bir insanlık suçu işleniyordur. Tüm bunların yaşanmaması için; kız çocuklarını evlendirenlere ağır yaptırımlar uygulanmalıdır ve bir an önce bunlar engellenmelidir. Ayrıca daha önce belirttiğim gibi, hiç kimsenin bir başkasının hayatına bu denli karışma hakkının olmadığını tüm insanlara öğretecek eğitim programları düzenlenmelidir. Umarım bu yazım biraz da olsun farkındalık yaratabilmiştir. Kız çocuklarının yerinin okullar ve parklar olması dileğiyle, insanların tüm haklarını özgürce kullanabilecekleri yarınlara. Yağmur OĞUZ 1