SIRADAN KRALLAR

Dünya'ya gelişimize dair iki tez var. Birincisi, yaratılış tezine göre Adem ile Havva'dan türedik. İkincisi, evrim teorisine göre ise bir tanecik protein molekülünden bugünlere geldik. Bu iki görüşten hangisinin doğru olduğu kişiden kişiye değişse de şurası su götürmez bir gerçek ki şu anda büyüklüğü milyarlarla ifade edilen insanoğlunun atası, kökü bir. Dünyanın hangi köşesine adımımızı atarsak atalım hep insanla karşılaşıyoruz. Dilleri, dinleri, renkleri... Hep farklı. İlk bakışta bir insana insan olma görüntüsü veren vücut uzuvlarındaki ve daha da önemlisi insanın kendine özgü o doğasındaki ufak tefek nüanslar dışında insan hep aynı insan. İnsanın dünyaya ayak basışından beri geçen milyonlarca yıla rağmen beden ve bu soyut ama bir o kadar da gizlemesi imkansız olan ortak insani nitelik her daim kol kola gidiyor. Buna karşılık belki de bu insani niteliğin zayıflığından mıdır nedir sanki '' Ben sizin tanıdığınız insanlara benzemem.'' ama aslında ''Senden üstünüm ve beni ilgilendirmiyorsun ve benim ilgimi hak etmiyorsun.'' demek olan tavırlar ne kadar da yaygın özellikle birbirleriyle ilk defa karşılaşan farklı kültürel ortama ait ve bu tavırları insana aşılamaya çalışan inançsal-dinsel buyruklar silsilesi içerisindeki insanlar arasında. ''Evet, belki de tanıdığım insanlara benzemezsin ama seni anlayabiliyorum.'' demek verilebilecek en doğru cevap bu tarz kişilere karşı. Halbuki ne kadar farklılık mülahazalarına girersek girelim, ne kadar gizemli bir hazine rolü yaparsak yapalım şu gerçeği değiştiremeyiz: ''Aynı değiliz belki, ama birbirimize çok benzeriz; her alışkanlığımız, tavırlarımız, hayata bakış açımız bir bulmaca değil sebep sonuç dairesi içerisinde gayet kolayca anlaşılabilir şeyler.'' Olaya bu açıdan bakınca dünyadaki farklılıkları ve büyük bir kısmı da bu farklılıkları anlayamamaktan kaynaklanan en küçük ölçekte sorunlardan savaşlara, katliamlara kadar uzanan mega büyüklükteki insan kaynaklı felaketleri anlamak daha kolay oluyor sanki. Peki, sadede gelirsek, bu bakış açısını nasıl kazanabiliriz? Cevabı çok basit: Sosyalleşerek, kendi kabuğumuzu kırıp dünyayı olduğu gibi görerek. Önyargısız, inançsız, olgusal biçimde çevremize bakarak. İster en yakınımızdaki insanlar ister kıtalar ötesindeki düşmanlarımız olsun bu gözle baktığımız takdirde şunu görüyoruz: ''Hepimiz hayatta kalabilmeyi temel amaç edinen insanlarız sadece.''. Ne var ki hayatta kalayım derken başkalarının hayatına ve dolaylı yoldan da kendi hayatımıza kastetmekten çekinmiyoruz. '' Kötülüğün karşılığı kötülüktür.'' doğa ilkesinden bihaber hem başkalarını hem kendimizi nihayetinde de içinde yaşadığımız dünyayı yıkıma sürüklüyoruz. Nasıl bir insandaki kanserli hücre tüm vücuda sirayet ederken insan kanser hastası olduğunun varkına varamayıp günden güne ölüme yaklaşıyorsa, biz de bu insan bedenine aynen benzeyen bu dünyada onun sonunu hazırlayan kanser hücresi halini almışız. Belki bir gün her insanın mutluluğunun gezegendeki herkesin ama herkesin mutluluğuna bağlı olduğunun, bir kişinin başındaki dertlerin kelebek etkisi misali tüm dünyaya dert olabileceğinin bu hastalığımızın tedavisi, ilacı olduğunun farkına varırız. Ama bilmem o zaman ne zaman? Kim derdi dünyanın en zıt iki ülkesinden Amerikalı Alan ile Suud Hekim birbirlerini sevip evlenir? Ama insan işte. Aradıkları şey belli. Hayatta kalmaya çalışırken kendi çaplarında mutlu da olabilmek. Ne kadar maddi zenginlik olursa olsun, hayat standardı ne kadar yüksek olursa olsun Amerika'da. Toplum içinde doktorluğun parmakla gösterilen bir statüsüymüş, özgür kadın rolü oynamak suretiyle toplumda toplumsal bir harekete öncülük etmenin getirdiği prestijmiş Arabistan'da. Yetmiyor işte mutlu olmaya. Hayatımıza sözümüzü geçirmek istiyoruz bir şekilde. Kendi hayatımızın kralları olmak istiyoruz bir bakıma. Ama o bildiğimiz kralları kastetmiyorum. Farklılık, üstünlük gibi kaprislere girmeden herkesin kendi özüne dönebildiğini, kendi hayatına kendisinin yön verebildiğini, herkesin bireysel mutluluğunun önündeki her türlü kısıtlamayı reddedebildiği bir dünyayı yaratabilecek kapasitede olduğunu; her insanın kendisinin ve bu dünyanın sıradan olduğu kadar paha biçilemez kralı olabileceğini demek istiyorum Dave Eggers'ın Kral İçin Hologram'da tasvir ettiği gibi.