BİRAZ MOLA ZAMANI

Çocukluğumdan kalma bir alışkanlığım vardır. Bir kitaba başlamadan önce aklınıza gelebilecek her şeyi araştırırım. Sadece kitabın konusu ve karakterleri değil kitap ne zaman yazılmış, yazar nereden ilham almış, yazarın aile yaşantısı nasıl, evli mi, çocukları var mı vesaire bir sürü soruyu cevaplandırmaya çalışırım. İlk başlarda neden bunu yaptığımı sorgulamazken şimdi düşündükçe farkına varıyorum. Yazar hakkında ne kadar çok bilgi sahibi olabilirsem o kadar çok yazarı hissedebileceğimi düşünüyorum. Ancak ben yazarı tanıdığımda satırlarında vermek istediği mesajları doğru ve eksiksiz bir şekilde bana ulaştırabilir. Zülfü Livaneli'nin 'Kardeşimin Hikayesi' isimli kitabını Tayland'da denize nazır ufak bir köyde yazmış. Bunu ilk öğrendiğimde aklıma gelen tek düşünce; kendimi bir süreliğine içinde büyüdüğüm, doğduğumdan beri aynı olan bu ortamdan uzaklaştırsam bambaşka bir kültürün varolduğu, bana yabancı olan bir yere gitsem değil bir kitap bir kütüphane oluşturabilirim oldu. Zülfü Livaneli de aynı benim gibi düşünmüş olmalı. Bu devirde herkes o kadar meşgul ki hiç kimsenin kendine ve düşüncelerine odaklanacak vakti yok gibi. Bazen ufak değişiklikler bize bu vakti sağlayabilir ve hayatın akışında farkına varamadığımız duygularımızı, durup üzerine düşünemediğimiz fikirlerimizi ortaya çıkarabilir. Hayatın akışına kapılıp kendi benliğimizin farkına varamadan sürüklenmek yerine bazen bir kayaya tutunup soluklanmalıyız. Kendimize bir mola hakkı tanımalıyız. İşte bu kitap benim soluklanmamı, hayata ufak bir ara vermemi sağladı. Normalde üzerine düşünmeyeceğim şeyleri bana anımsattı, düşünmemi sağladı. Bunlardan ilki ise 'unutmak' kavramı oldu. Aynı kitabımızın baş karakteri olan Ahmet'in dediği gibi 'İnsan her şeyi unutarak yaşayabilir ama her şeyi hatırlayarak yaşayamaz'(Zülfü Livaneli, Kardeşimin Hikayesi). İşte bu sözü okuduğum anda durdum. Aklımdan bir sürü üzücü, beni yaralayan, acı verici olayı düşündüm. Siz de bu satırları okumaya devam etmeden önce durun ve sadece düşünün. Nasıl hissediyorsunuz? İlk bu olayları yaşarken hissettiğiniz öfke, acı, kırgınlık eskisi gibi yok değil mi? Belki ne olduğunu bile tüm ayrıntılarıyla hatırlamıyorsunuz. Emin olun böylesi daha iyi. İyi ki unutuyoruz. Her acı verici olayı her gün aynı şiddetle tekrar tekrar yaşamak... Eğer öyle olsaydı her duygumuzu ilk hissettiğimizdeki yoğunlukla hissetmeye devam etseydik büyük ihtimalle ismine yaşamak diyemez çekmek zorunda olduğumuz bir tür işkence derdik. Ölüm kurtuluşumuz olurduk açtığımız bir şey yerine. Katilimiz ise kahramanımız olurdu. Diğer bir açıdan bakarsak ise nefes almayı durdurmadan biyolojik olarak hayattayken kendi benliğimizi reddetmek bir kurtuluş olabilirdi. Ahmet'in de bulduğu çözüm buydu. Kendini reddetmek. Aile olmadan yaşama devam etmek çok acı verici olmalı. Reddetmenin kesinlikle işe yaramadığını söyleyemeyiz. En azından hayatına öyle ya da böyle bir şekilde devam etmesini sağladı. Peki doğrusu bu muydu? Bilemeyiz. Ne kadar kendimizi onun yerine koyup empati yapmaya çalışsak da gerçekten olayın baş kahramanı biz olmadıkça anlayamayız. Neredeyse her kişisel gelişim kitabında yer alan klasik tavsiyeler gibi . olacak ama Ahmet'in yapması gereken başka bir hikayenin kahramanı olmaktansa kendi hikayesini yazmak ve bu olaylarla birlikte değişen, gelişen ve olgunlaşan kişiliğini her şeyiyle kabul etmekti. Kitabın akışında soluklanmak için tutunduğum bir diğer kaya parçası ise Ahmet ile aramdaki benzerliklerin farkına varmak oldu. Zülfü Livaneli'nin yarattığı karakterden kendimden birçok parça buldum. Belki biraz daha farklı biçimde bunları göstersek de özünde aynı şeyi bulmaya çalıştığımıza inanıyorum. İnsanların duygularını öğrenmeye çalışması hatta ve hatta duyguları kategorilere ayırıp bunlar hakkında bir kütüphane oluşturması... Duyguları anlamak için onları okumak... Ne kadar ilginç değil mi? Bu Ahmet'in yoluydu. Benim yoluma gelince ise ben daha çok kendi duygularım ile diğer insanlarınkiler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları bulmaya çalışırım. Aynı olaylara verdiğimiz tepkileri kıyaslarım. Hangi derece öfkelenmek ya da sinirlenmek belki de heveslenmek doğruydu? Acaba daha az ya da daha fazla mı olmalıydı? İşte bunlar gibi değerlendirmeler yaparım. Ne kadar bu işlerin doğrusu ve yanlışı olmadığını, kişiden kişiye değişebileceğini bilsem de. Kardeşimin Hikayesi'nde katılmadığım, şiddetle reddettiğim düşünce ise müziğin insan duygularını anlatamadığı sadece bu duyguları yaşattığı oldu. Her zaman müziğin hisleri çok iyi betimleyebildiğini hatta bana küçüklüğümden beri duyguları öğretenin müzik olduğunu düşünmüşümdür. Dinlemekten çok zevk aldığım bir müzik türü olan Blues'ın kökeni Afrika da çalışan kölelerden gelmektedir. Kölelerin tarlada çalışırken söyledikleri hüznü, umudu, özgürlüğü anlatan şarkılardan gelmektedir. Çok eskiden öğrendiğim bir bilgiye göre Blues(Türkçe anlamı: mavi) gökyüzünü yani özgürlüğü temsil ediyormuş. Aynı edebiyat gibi müzik de insan duygularını anlatıp psikolojik derinliklere inebilir bana göre. Zülfü Livaneli'nin 'Kardeşimin Hikayesi' isimli romanı kendimden birçok parça bulduğum, yeri geldiğinde üzerine durup düşünmemi sağlayan farklı fikirlerin yer aldığı, hayata mola vermemi sağlayan bir kitaptı.