AĞAOĞLU'NUN ROMANI ÜSTÜNE

Hepimiz, yaşadığımız dünya içerisinde zaman zaman bir şeylerin yanlış olduğunu düşünmüşüzdür. Bir kısmımız toplumun yaşayışından dert yanar, bir kısmımız gerçek adaletin sağlanamadığından. Bizi insan yapan da zaten bu eleştirel algıya sahip olmamızdır. İdeolojiler bu nedenden dolayı ortaya çıkmıştır. Toplum mutlak mutluluğa nasıl kavuşur? İnsanoğlu nasıl daha eşit şartlara sahip olur? Bana kalırsa bu tarz sorular bile tek başına dünyanın huzursuz bir yer olduğunu gösterir. İçerisinde bulunulan durumun rahatsız edici olmasına bir sitem peşinde kelime virtiözü olur romancı. Öte yandan, böyle bir algıya sahip olmak, insanoğlunun belki de şükretmemesinden ve her zaman daha fazlasını istemesinden kaynaklanıyor da olabilir, ancak başlangıcımızdan günümüze kadar insan olarak çok kan döktük ve çeşitli zulümlere maruz kaldık. Acı reddedilemeyen bir duguydu çoğumuz için. Demek istediğim şey, dünyanın işleyişini ve kendimizi eleştirmekte tamamen haklı olduğumuzdur. Bir Düğün Gecesi Adalet Ağaoğlu'nun en önemli romanlarındandı. Bize o ideolojiler çağında bu duyguları yaşattırmıştı Adalet Ağaoğlu. Cemil Meriç'in sevdiği romanlar arasında Bir Düğün Gecesi özel bir yere sahip. Büyük denemeci o romanda bizim görmediğimiz noktalara işaret ediyor ve Türk romanının yüz akı olduğunu ifade ediyor. Usta bir anlatım sahibidir bu romanıyla Ağaoğlu. Ben Cemil Meriç'in bu değerlendirmesine bir anlam verememiştim. Pek de kolay okunan bir roman değildir bana göre Bir Düğün Gecesi... Fakat hayli aradan sonra tekrar roman yazmaya başlayan Adalet Ağaoğlu ustalık döneminde farklı bir yazar profili çizmeye başlamıştır diyebiliriz. Bugün artık bize daha çok hitap ediyor ve yeniden okunan yazarlar arasında yerini alıyor. Dar Zamanlar serisi içinde değerlendirmiş yeni romanını Dert Dinleme Uzmanı'nı Bir Düğün Gecesi ile karşılaştırarak okumaya çalışıyorum Adalet Ağaoğlu'nun... Alev Alatlı'nın yaptığı gibi Adalet Ağaoğlu da roman yazımında bir seri üzerinden yakalamaya çalışıyor okuyucusunu. Dar Zamanlar Türkiye'nin çözümlemesinin edebi çerçevesini sunuyor bizlere. Dert Dinleme Uzmanı bu serinin dördüncü kitabı. Öyle bir ülkede yaşıyoruz ki, her derdin arkaplanında zengin bir simgeler dünyası bulunuyor. Romandaki çağrışımları ile her dert toplumun derin bunalımlarından arakesitler seriyor önümüze. Toplumdaki derin ahlaki çöküntünün, dejenerasyonun, kişilik yozlaşmalarının nezih ve cin anlatımı ancak Adalet Ağaoğlu'nun üslubu çerçevesinde tahammül edilebilir hale geliyor. Yozlaşmalar ve ahlaki çöküntüler kimi zaman farkına varamayacağımız biçimde günlük hayatımız içinde normal görüntülermiş gibi arz-ı endam etmeye başlarlar ne yazık ki... Romancı bunu pek de ironik anlatıyor. Zaman zaman da muziplik yapıyor kendince... Bir yayın editörümüz var ve karşılaştığı tipleri süzüyor okumak zorunda olduğu metinlerden... Editörümüz önüne gelen kitapları tashih ederken aynı zamanda hesaplaşır kendince. Her okuduğunun yarattığı imgelemlerle boğuşurken kendi dünyasına çekilir zaman zaman ve notlar tutar. Bu notlar öylesine tuttuğu notlardır ilk bakıştı. Fakat işte eser bu notların dansıyla kurulur. Bir de bakarız ki bütün o kitaplardan süzülen ve hesaplaşmalara konu olan karakterler, olaylar editörün öylesine kenara iliştirdiği notlarıyla bir başka eserin tamamyacı parçası olup çıkmışlar. Dert Dinleme Uzmanı her dertten bir çıkarsamada bulunmuş ve önümüze serpmiştir artık. O dertler, hayatlar, kişilikler ve olaylar arasında hem kendi hayatımızın içinden her boyutta naiflikler, duygusallıklar, hassas ruhlar devşirebiliriz. gibidir. incelik ve iyilikler üzerinde hassasiyet göstermek acaba kötü bir şey midir. Ya da kötülüğe evrilebilirler mi? Romancı en çetin meseleyi böylece tartıştırır bize. Başarısı da buradadır zaten... Günümüzün yabancılaşan insanı romanın dertler dünyasında her türlü karamsarlıktan iyimserliğe gezinir durur. Aslında Adalet Ağaoğlu tıpkı Borges'in Kum Kitabı'nda yaptığı gibi bir yaşlılık dönemi çabası ortaya koyar. Bütün okuduğu o kitapları yazdıklarıyla da harmanlayarak her olgun yazarın yaptığını yapmaya çalışır. Bir eser vermek... Öyle bir eser vermek ki bütün bugüne kadar yapıp ettiklerinin bir özeti olsun. İşte Dert Dinleme Uzmanı, tıpkı Borges gibi okuduklarının bir hesaplaşmasına götürür yazarı ve sanki kendinden sonrakilere bir miras bırakma çabasındadır.