Toplumsal Cinsiyet Rollerine Farklı Bir Bakış

Doğruyu söylemek gerekirse, aktif bir feminist değilim. Yani, sanırım bir insanın kendine aktif feminist diyebilmesi için gerçek bir çaba göstermesi ve en azından birilerinin hayatında bir şeyleri değiştirmiş olması gerekir. Bunun dışında feminizm ve kadın hakları konusundaki bilgim de tartışılır. Buna rağmen Mona Lisa Gülüşü (2003) filmini izlerken, feminizme, toplumsal cinsiyetçiliğe ve kadın haklarına dair bir şeyler aradım. Kadınların toplum tarafından dayatılmış bir takım kriterlere uymak zorunda olmadığını, istedikleri insanlarla görüşüp, istedikleri kıyafetleri giyinme özgürlüklerinin olduğunu ve üniversiteye gitmek veya çalışmak gibi kavramları hayatlarına sokmak zorunda olduklarını savunan bir film bekledim ve film boyunca bunu aradım. Fakat filmi izlediğimde gördüğüm şey çok daha farklı, daha fazla ve daha etkileyiciydi: Kadınlar hayatlarını istedikleri gibi yaşamalılar. Hatta daha da ileri giderek, çok iddialı bir cümle kuruyorum: İnsanlar hayatlarını istedikleri gibi yaşamalılar. Hikaye Katherine adlı modern ve 1950'lere göre oldukça ileri görüşlü bir kadının prestijli bir okulda sanat tarihi hocası olarak işe başlaması, ve zamanla hepsi kız olan öğrencilerinin hayatlarını ve daha önemlisi düşüncelerini değiştirmesini konu alıyor. Filmde karakter olarak öne çıkan üç yakın arkadaş vardır: Kirsten, Julia ve Maggie. Kirsten ve Julia hayatları boyunca sadece düzgün bir üniversiteden mezun, düzgün mesleği olan bir adam bulup onunla evlenmenin hayalini kurmuşlardır. Maggie, onlardan farklı olarak hep rahat, istediğini yapan ve diğerlerinin aksine cinsel olarak aktifdir. Şimdi gelelim Katherine'ni ve ben de dağil olmak üzere, evlenip çocuk bakmak gibi kadınlara dayatılmış rolleri, okuyup çalışmak şeklinde başka toplumsal cinsiyet rolleriyle yıkmaya çalışan herkesi kendine getiren o sahneye Julia'nın konuşma sahnesi. Julia, Katherine'in öğrencilerinden, hukuk okumak ve evlenip aile kurmak arasında kalmış olanıdır ve filmin sonunda hocalarının etkileri üzerine evliliği reddeden arkadaşlarının aksine aile kurmayı tercih eder. Julia'nın bunu yapma sebebi film boyunca duyduğum en etkileyici ve mantıklı şeydi: Çünkü istediği bu. Ve eğer istediği buysa, karşısındakinin doğru bulduğu Sevinç İpek Başer 21603189 tercih yerine bunu seçmesi onu sadece daha güçlü ve daha özgür kılar. İzlediğim en çarpıcı sahnelerden biri olmakla birlikte, çok radikal bir biçimde, bir anda toplumsal cinsiyet rollerine farklı bir açıdan bakmama sebep oldu. Yaşadığımız toplumda, dalga dalga gelen feminizmden sonra şöyle bir algı oluştu: okumadan evlenip çocuk yapan kadınlar geri kafalı ve güçsüzdür, okuyup kendi parasını kazanan kadınlar modern, mantıklı ve güçlüdür. Hayır! Eğer güçlü kadını tanımlayan bir şey varsa o da istediğini yapabilme cesaretini göstermektir. Bir kadını, hatta bir insanı özgür kılan eğitim değil, istediği hayatı yaşamaktır. Julia hocasıyla yaptığı konuşmada şunu da ekliyor: evde oturup çocuklarına bakmak istemek bir insanı geri kafalı yapmaz veya zekasından bir şey koparmaz. Üzücü ama ben bu gerçeği de daha yeni, filmi izlediğimde fark ettim. Kendimi düşündüm, neden burdayım dedim? Tercih edeceğim birçok hayat var belki, olmak istediğim farklı yerler var. Ama düşününce, benim olmak istediğim kişi olabilmem için, şu an bu yollardan geçmem gerekiyor, yani kendi isteğimle burdayım. Ama eğer 20 yaşımda evlenip 21'imde çocuk yapmak istersem de, kimsenin beni yargılamaya hakkı yok. En azından olmamalı, ama ne yazık ki toplumumuzda herkesin kendi doğruları olduğu için, ne yaparsak yapalım birileri hep bizi yargılayacak. Herkes, her zaman, en az bir kişiye göre haksız olacak. Acaba gerçek hayatta, okumuş, mesleğini eline almış her kadın o aradığı özgürlüğe kavuşmuş mudur?