Ateşin Yaktığı Yer

Kayıtsızlığı ilgisizlik olarak tanımlıyor TDK. Milan Kundera'nın Kayıtsızlık Şenliği kitabı ise varoluşun özü olarak "kayıtsızlık" kavramını ele alıyor. Hiç durmadan akan zamanı durdurmanın bir yolu olmaması, bu dünyanın düzenini tersine döndürmenin de onu yeniden düzenlemenin de mümkün olmaması, insana tek bir direniş yolu bırakıyor Kundera'ya göre: dünyayı ciddiye almamak. Bir diğer ifadeyle kayıtsız ve gamsız yaşamak insana asıl mutluluğu, huzuru getirecektir. Kundera'nın bu görüşüne katılmak, kayıtsız ve dertsiz yaşamak, acımasızca bir yaşam biçimi olsa gerek. Hele ki dünyanın bu denli belalarla çalkalandığı, yangınlara maruz kaldığı bir dönemde, olan tek bir olaya dahi kayıtsız kalmak, en basit ifadesiyle kalpteki merhametin tükendiğini ifade eder. Bir insan dünya üzerindeki teröre, açlığa, yoksulluğa, susuzluğa, çevrenin ve hayvanların birtakım maddi hesaplar uğruna feda edilmesine kayıtsız kalabiliyorsa ve bunu yalnızca kendi iç huzurunu sağlayabilmek adına yapıyorsa, kalbi kararmış demektir. Örneğin, yakın zamanda Türkiye'de ve dünyada yaşanan patlamalar üzerine pek çok insan farklı farklı şekillerde tepkisini ortaya koymaya çalışıyor. Hepsinin tek isteği var: terörün sona ermesi. Oturup dert içinde boğulmak çözüm değil elbette, ölünün arkasından ağlamak da ne ölüyü geri getirir ne de potansiyel yeni ölümlere karşı bir koruma oluşturabilir. Buna rağmen ağlayan insana neden ağladın diye sormak da acımasızlığın ta kendisi olur. Çünkü insan ruh ve kalp sahibi bir varlıktır, kalp sızlar, göz de gözyaşı döker. Hüzünlenemeyen eksiktir. Üzülmek, dertlenmek çözümün ilk aşamasıdır aslında. Hele terör gibi bir meselede insanlar üzülmelidir ki harekete geçebilmek, el ele verebilmek için kendilerinde şevk ve kuvvet bulabilsinler. Onları bağlayan ortak nokta kaybedilen insanların hüznü olsun, vatanı ve insanlığı bu beladan kurtarma aşkı ve şevki olsun ki bu noktada sonuna kadar gidilip çözüme ulaşılabilsin. Bu olaylardan sonra sağlam durulsun, tüm insanlık el ele, kol kola, baş başa verip dimdik ayakta dursun ki araya fesat karışmasın ve sonuçta terör sona ersin. Ancak maalesef, tüm bu olaylar yaşanırken sanki dünya güllük gülistanlık bir yermiş gibi yaşamaya devam edenler, yüzlerinden gülücük eksik olmayanlar, ortamların ciddiyetini bozmaya devam edenler de var. Elbette yine gülümsemek gerekir, ancak her şeyin bir dengesi vardır. Cenaze evinde sevinç olmaz diye bir laf vardır. Şu an insanlık bir cenaze evi gibidir, bu sebeple Akif'in şiirinde ifade ettiklerini herkesin üstüne alınması gereklidir: "Irzımızdır çiğnenen, evladımızdır doğranan / Hey sıkılmaz, ağlamazsan, bari gülmekten utan!" (Müslümanlık Nerde) Dünyanın dengesinin bozulduğu bu dönemlerde olaylara deve kuşu misali yaklaşmak, kişiyi insanlığından uzaklaştırır. Kafasını kuma gömen deve kuşu, avcıdan gizlendiğini sanır ve yalancı bir huzura erer. Ancak avcı da onu görmektedir. Dünyadaki olaylara bakıldığında ise terörün bir amacının da insanları insanlığından uzaklaştırmak olduğu görülebilir. Sadece teröre değil, açlık gibi, yoksulluk gibi herhangi bir sıkıntıya karşı deve kuşu tavrı takınmak, kişiyi insanlığından uzaklaştıracak bir tavırdır. Bir kişinin kalbinde merhametin zerresi olmadıktan sonra, o kişinin kalbi karardıktan sonra dünyanın en güvenli ve en refah hayatını yaşasa da bir şey kazanmamış, çok şey kaybetmiş olur. Çünkü insan bireysel bir varlık değildir. Sosyallik, onun yaşamını devam ettirmesinde en önemli özelliklerinden birisidir. İhtiyacı olan şeyleri başkalarıyla iletişime geçerek elde edebilir. Karnını doyurması için yiyecek satın almalıdır. Kışın üşümemek için bir başkasından giyecek satın almalıdır. Bunun gibi neredeyse tüm maddi ihtiyaçları için başkalarına muhtaç olan insan; sevgi, dostluk, şefkat, aşk gibi en az maddi ihtiyaçları kadar önemli olan manevi ihtiyaçlarını karşılamak için de yine sosyallik yönünü kullanmak zorundadır. Hal böyle olunca insan her şeye kayıtsız yaşayamaz. Eşi hastalanan insan kayıtsız kalamaz, en yakın arkadaşı bu dünyadan göçen birisi gamsız olamaz. İnsanların insanlık seviyesine göre olaylara dertlendiği ya da kayıtsız kaldığı söylenebilir. En üst seviyede ise "Ateş düştüğü yeri yakar." düşüncesinin tam tersi olan "Ateş nereye düşerse düşsün beni de yakar." düşüncesine sahip olmak vardır. Böyle bir hayat felsefesi huzurun kaynağıdır. Dertlilere maddi-manevi destek olmak, başka insanları mutlu ederek yaşamak Kundera'nın kitabında ifade ettiği gibi bir aptallık değil, aksine insana gerçek mutluluğu kazandırabilecek bir erdemdir. Özetle, kayıtsızlık huzurun kaynağı, varoluşun özü değildir. İnsan sosyal bir varlık olduğundan olaylara, kişilerin dertlerine kayıtsız kalamaz. Her insan seviyesine göre olaylara karşı tepki gösterir. Kayıtsız kalmak, insanı bir boşluğa sürüklerken; olayları dikkate almak ve başkalarının dertlerini kendine dert edinmek insana fikir üretme, aksiyona geçme adına aşk ve şevk verir, insan olmanın tadını hissettirir. Dünyadaki sıkıntılar birer birer sona erecekse bu, bir itfaiye eri gibi her yangına su taşımanın derdinde olanlar sayesinde gerçekleşecektir.