HAYATTAN GÖTÜRDÜKLERİMİZ

Yaşamın telaşına karışıp giderken çoğumuz, çevremizde olup biten olayların, dönen oyunların, empoze edilmek istenen diktaların, kötü amaçlara alet edilen değerlerin farkında olmuyoruz veyahut bunları göz ardı ediyoruz. Bu, aslında kirli dünyaların dayattığı bir kabulleniş anlamına geliyor benim gözümde. Elbette dıştan bir gözle bunları görebilmek ve yazabilmek yüksek bir farkındalık düzeyi gerektirir. Bunu başaran Chuck Palahniuk, Gösteri Peygamberi adlı kitabında, popüler kültüre ve onun getirilerine yaptığı sert eleştiri ve göndermeleri ile şu anki dünyanın gerçeğini gözler önüne sermektedir. "Hiç kimse sorunlarının çözülmesini istemiyor. Dramlarının. Önemsiz meselelerinin. Hikayelerinin çözümlenmesini, pisliklerinin temizlenmesini istemiyorlar. Çünkü geriye ne kalacağını biliyorlar. Büyük ve korkunç bir bilinmeyen" (Palahniuk, 305). Aslında günümüz insanlarını özetleyen bir kısım burası. Şöyle ki, insanlar kendilerine acı veren bir durum içerisinde oldukları zaman veya kendilerini hayli üzen kişilerden bahsederken çok da keyifli ruh hali içerisinde değillerdir elbette. Nitekim o sitemkar insanların, kendilerine acı veren durumlardan veya kişilerden kısa zamanda ya da kesin bir şekilde kurtuldukları pek görülmez. İşte bu noktada, insanların acılardan beslendiğini yani aslında bir nevi insanlar, acıyı hayatlarında güç alınacak ve vazgeçilmez bir unsur olarak görüyorlar diyebiliriz. Zamanında bir yerlerden duyduğum bir sözle özetlemek gerekirse durumu: Hiçbir insan yoktur ki yaşadığı bir mutluluğu aylarca, senelerce anlatsın. Ama, bir aşk acısı mesela seneler boyu anlatılır hatta dizilere, filmlere bile konu olur. Aslında şu anki yaklaşım şeklim bunun içgüdüsel bir durum olduğunu söylemekte farkındayım, ki zaten kanaatimce de bu böyle. Fakat değinmek istediğim şey, dış faktörlerin de etkisiyle insanların bu durumları nasıl dramatize edebildikleri ve bu melankolik denilebilecek ruh halinde nasıl uzun vadede kalabildikleri olacaktır. Nedenin aslında bireylerin kendilerine yabancılaşması fakat dış dünyaya bir o kadar entegre olması olarak değerlendiriyorum. Elbette ki bu durum kendi kendine gelişen bir süreç değil birçok çevresel etmen bu yabancılaşmanın ana karakteri rolünde. Şahsen ilk ve etkili etmen olan medyanın payının hayli büyük olduğunu düşünüyorum. Medya dediğimiz şey, sanıldığı kadar temiz ve dürüst bir şekilde yürütülen bir camia değil. Bunun örneğini her gün haberlerden ve onların bize aktarılış şeklinden rahatlıkla anlayabiliriz. Örnek vermek gerekirse, aynı haberin birçok farklı kanalda anlatıldığını biliriz fakat farklı şekillerde. Mesela bir halk protestosunda, protestonun nedenini ve protestoyu yapan kişilere ağırlık veren bir haber kanalına karşın, polisin onlara nasıl karşı geldiğine odaklanan başka bir kanal vardır. Bu iki durum, bizlerin de olaya hangi açıdan bakacağımızı etkileyen bir durumdur. Verdiğim örnek dışında ekleyebileceğim en etkili örnek diziler ve televizyon şovları. Özellikle medyanın en sevdiği bu iki oyuncak insanların düşünce yapılarını, hayatı algılayış şekillerini derinden etkileyen şeylerdir. Gerçek yaşamda onaylamadığı bir yaşantıyı veya bir karakteri, sanal dünyada izlemek çoğu insana keyif veriyor. Hatta taraf almalar bile ortaya çıkıyor. Gaye Aşkın Sürekli olumsuz olayların yansıtılması ve üstelik bunların normalleştirilmesi kültürel ve ahlaki yozlaşma dediğimiz olayları ortaya çıkarıyor. Bu noktada alet edilen değerlerimiz ve inanç sistemlerimiz en fazla kullanılan malzeme haline gelmektedir. Akla ilk gelen ve örneğini çok farklı şekillerde gördüğümüz din, manipülasyona çok açık bir kurumdur. Çünkü, birçok insan için hassas nokta kabul edilebilecek din, yanlış insanların elinde olunca toplumu istedikleri gibi etkileyebilecekleri ve yönlendirebilecekleri açık bir zemin hazırlıyor. Günümüz dünyasının adeta ufak bir birime indirgendiği bu kitapta da sıkça değinilen Creedish toplumunda, bu yönlendirilmeler ve korkutularak dayatılan öğretiler sıkça göze çarpmakta. "Hayat tamamlanması gereken bir görevdi. Önemli olan faydalı şeyler yapmaktı ve her türlü sevinç ve gözyaşı insana ayak bağı olmaktan başka bir işe yaramazdı. Duygular ahlaki yozlaşmanın işaretiydi. Hayattan bir şeyler beklemek veya pişmanlık duymak gereksiz ve aptalca lükslerdi. İnanç sistemimizin tanımı işte buydu" (Palahniuk, 295). Dinin, maneviyattan çıkarılıp bir kurallar silsilesi ve yapılacaklar listesi haline dönüştürülme çabasını bu kısımda görebiliriz. Halbuki bize bu kalıpları nasıl doğrudan kabul edeceğimiz değil kabul etsek ya da etmesek de bunu sorgulayarak yapmamız gerektiği öğretilmelidir. Neticede tüm seçimlerimiz bizim kendi elimizde bunları başkasının kontrolüne vermek özgürlüğümüze bir veda ediş olur. "Aldığımız her nefes bir seçim. Geçen her dakika bir seçim. Olmak ya da olmamak. Kendinizi merdivenden atmadığınız her an bir seçimdir. Arabanızı duvara çarpmadığınız her an hayata yeniden başlıyorsunuz" (Palahniuk, 173). Hayat, yaptığımız seçimlerle ve o seçimlerin sonuçlarıyla şekillenen bir yolculuk. Düşünebiliyor, algılayabiliyor oluşumuzu bir lütuf kabul edip bunları kullanmaktan geri durmamalıyız. Neticede bizi diğer canlılardan ayıran tek şey düşünebiliyor oluşumuz.