Boş, Bomboş

Hayatımı iki evreye ayıracak olursam, Albert Camus'nün eserlerini okumadan önce ve okuduktan sonra olarak yapabilirim bunu. Dönüp bakıyorum da, bilhassa Veba isimli yapıtı okuduktan sonra yaşama dair düşüncelerim değişmeye başlamıştı; çok etkilenmiştim bu yapıttan. Bir insanın absürt edebiyatla tanışması, onu anlaması, hayata bakışını ciddi biçimde değiştirecektir diye düşünüyorum. Ben de Albert Camus vasıtasıyla absürt edebiyatla tanıştığımda çevreme çok farklı bir gözle bakmaya başlamıştım. O günlerde benim için hayatın maddi yönü o kadar zayıfladı ki, bir genç olarak ileriye dönük maddi beklentilerim sıfıra indi. Öncesinde, yaşıtlarım gibi zengin olma ve BMW marka otomobil sürme gibi hayallerim vardı. Üç yıldır ise, en pahalı arabaya sahip olsam bile bunun hiçbir şey ifade etmeyeceğini tahmin ediyorum. Bu benim kanaatim, ama herhalde maddiyatın kesin bir mutluluk ya da huzur getirmeyeceğine dair fikrime karşı çıkmazsınız. Tüm bunların ötesinde, absürt edebiyat metinlerinde, yaşadığımız hayatın bir anlamsızlıktan, bir boşluktan ibaret olduğu düşüncesi dile getiriliyor ve bu fikir bana çok saçma gelmiyor. Bütün dini ya da rasyonel düşüncelerimizi bir kenara koyarsak, bizim yaşıyor olmamız tamamen anlamsız ve önemsiz de olabilir, bilemiyorum. Belki bu dünya, dedikleri gibi öbür dünya'nın hazırlığı değildir, ya da Eflatun'un mükemmel devletine ulaşan upuzun yolun yolcuları değilizdir biz; sadece bugün bu gezegende bulunan birer organizmayızdır. Ne yapsak da bu derin manasızlıktan kurtulamayız sanırım, bir BMW'miz olsa bile. Öyleyse yapmamız gereken, bir amaç belirleyip bu amaç uğrunda günlerimizi harcamak; bu amaca ömrümüzü adamak olabilir. Tıpkı sevgili hocam Okan Tekman gibi; Okan Hocam şüphesiz tanıdığım en zeki insanlardan birisi, aynı zamanda kendini sadece temel matematik dersi Kalkülüs'ü öğrencilere en iyi şekilde kavratmaya adamış bir eğitim gönüllüsü. Sevgili hocam hayatına bir anlam yüklemiş; öğrenci eğitmek, insanlara bir disiplini en sağlam şekliyle vermek. Bu, son derece saygıya değer bir harekettir. Bunun dışında, insanların günlük yaşantısına baktığım zaman, başta kendiminkinde, korkunç bir döngü görüyorum. Hepimiz her gün bir öncekine benzer görevleri tekrarlıyoruz, aynı tip işlerle ilgileniyoruz; aynı sokaklardan geçip aynı insanlarla karşılaşıyoruz. Bu gerçeği eleştirmek geliyor içimden ama bunun bir alternatifi olmadığını da biliyorum. Böylesine boşluklarla dolu bir dünyada, milyonlarca yılın içinde kimimize tanınan 17 yıllık, kimimize 24, kimimize 59, kimimize 91 yıllık birer ömür var ve biz de bize tanınan bu zamanı bir şekilde tamamlıyoruz. Bunun da en basit yolu, kendimize bir uğraş bulup, yanımıza da birkaç insan alıp günlerimizi geçirmek gibi görünüyor. Günler birbirine eklendikçe, yaşantımız bir döngü halini alıyor ve biz her yaptığımızı tekrarlayıp duruyoruz. Böylesi hem kolay, hem güvenli hem de rahatlatıcı. Hayat gerçekten de Sisifos masalında anlatıldığı gibi her sabah kalkıp koskoca bir taşı dağın tepesine taşıyıp, ertesi gün yine aynı taşı aynı tepeye çıkarmaya çalışmak gibi bir tekrardan oluşuyor. Bu düşünce, yani varolmanın kutsal bir gerekçesinin olmaması ve yaşantımızın absürtlüğü, sanatın pek çok alanında kendine yer bulmuş, özellikle tiyatroda. 20. yüzyılın bu en önemli yaklaşımını anlamaya çalışıyorum ben de. Bana çok mantıklı ve aydınlatıcı geliyor Varoluşçuluk ve Absürt akımın savunduğu fikirler. Fazlasıyla absürt ögeler barındıran politik bir romandır Kayıp Gergedanlar. Hikayenin sonuna kadar, başkarakter veterinerin gittiği kulübede yaşayan aile, her akşam tarlanın çobanını sürüye sürüye kuyuya getirip kuyudan aşağı atmaktadırlar. Veteriner Sümer Bey'in bir türlü anlam veremediği bu olayın her gün tekrarlanması absürt bir olgudur. Romanın bu bölümlerini okuduğumda aslında acı verici bir mesaj aldım: Bu ailenin ve çobanın yaşadığı durum dışarıdan bakan birisi için çok saçma veya anlamsız görünebilir, ama nihayetinde hepimizin hayatı da bu verilen imgenin bir emsalidir. Biz de farkında olmadan amaçsız, boş ve kıymeti olmayan hayatlar yaşıyoruz. Hayatımızın nezdinde kıymet teşkil ettiği insanlar da, bu hayatı bizimle paylaşanlardır; tıpkı çobanı her gün kuyuya atan çocuklara, çobanın varlığının bir şeyler ifade etmesi gibi. Çünkü bu absürt olay, o insanlardan başka hiç kimse için zerre kadar önemli değildir, tıpkı hayatlarımız gibi.