Oyalan, savsaklan ve hatta kaytar...

ABD'li felsefeci John Perry'nin Erteleme Sanatı: Oyalanma, Savsaklanma ve Kaytarma Rehberi adlı denemesini okumaya başlamadan önce, ertelemenin sanat olarak adlandırılmasını oldukça tuhaf bulmuştum. Aristoteles'e göre "İnsan akıllı hayvan değildir, akla uyduran hayvandır." Yani, John Perry'nin açıklamasına göre de erteleyici kişiler hiçbir şey yapmamış kişilerden ziyade yapılması gerekenler listesinde ilk yer verdikleri görevi en sona atan kişilerdir. Ben de kitabı alır almaz okudum, diyemem ama yapmam gerekenler arasında olduğundan, bir an önce okumalıydım ya erteleyebilirdim. Elbette biraz erteledim ama sonunda bu görevimi, şu an, şu satırları yazarak yerine getiriyorum. Kim diyebilir, hiç bir şey yapmayan bir erteleyici olduğumu? John Perry kendisini sistematik bir erteleyici olarak adlandırıyor. Elindeki işi savsaklayıp başka şeylerle uğraşan insanların, kendisini daha iyi hissetmesinin aslında o kişilerin hayatını pek de olumsuz etkilemediğini gösteriyor. Ben buyum, işim varsa ertelerim de savsaklarım da. Ben, böyle de iyiyim ve böyle yaparak da başarılı kalabilirim, 2 görüşünde. Peki siz de Perry gibi ertelemenin sizi mutlu edebileceğine ve başarınızı etkilemeyeceğine inanıyor musunuz? Bana sorarsanız ertelemek, insanı stres altına sokuyor. İşinizi ya da görevinizi ne kadar ertelerseniz erteleyin, ortada yapılması gereken bir görevin sizi bekliyor olması, aklınızdan bir an olsun çıkmıyor. En azından benim için öyle. Zaten Perry'de "kelin merhemi olsa kendi başına sürer" diyerek bu kitaptan öyle bir beklenti içinde olmamamız gerektiğini de vurguluyor. Peki ya nedir bu sistematik erteleme? Perry'ye göre erteleyici kişiler, yapmaları gereken işleri savsakladığında, sistematik erteleme, bu olumsuz kişisel özellikleri kendi lehine çevirme sanatıdır. (Perry 22) Sistematik erteleyicilerin zihinlerinde her daim bir görev sıralaması varken ve bu görev birinci sırada en önemlisi ve hatta bir o kadar da en streslisi olduğu için sistematik erteleyici listenin aşağısına iniyor. Aklınız mı karıştı? O zaman bir akademisyen olduğunuzu farz edelim. Yayıncınıza atmanız gereken bir e-posta ve cevaplamanız gereken 70 kadar e-postanız var, fakat siz hazırlamanız gereken o e-posta yerine, sırf yapmak istemediğiniz için, size gelen 70 e-postayı cevaplamayı tercih ediyorsunuz ve hala mail atmaktan kaçıyorsunuz. Perry'ye göre iyi bir iş yaptınız çünkü netice de cevaplandırmanız gereken e-postalara cevap verdiniz ve yapmanız gerekenlerden birini başardınız. Sizleri ertelemeye teşvik eden en büyük nedeni neye bağlarsınız? Şüphesiz internet en büyük sorununuzdur. Tıpkı her insanın ve hatta benim başıma da geldiği gibi. Yapmanız gereken bir şeyi araştırmaya giriştiğiniz zaman saatlerce oradan oraya atlıyor ve günü aslında (gerekli ya da gereksiz)bilgiler edinerek geçiriyor ama asıl yapmanız gereken birçok şeyi yerine getiremiyorsunuz, değil mi? Telaşlanmayın, böyle çok insan var. Kendinizi bir konu üzerine araştırma yapmaya hazırlarken, kendinizi bir anda başka yerlerde, merakınıza 3 yenik düştüğünüz başka şeyleri ararken bulabilirsiniz. İşte bu yüzden Perry, internetsiz ortamlarda çalışılması gerektiğini vurguluyor. Bilgisayara da alarm kurup sürekli olarak hatırlatma yapmanın öneminden bahsediyor. Bana sorarsanız, hedefinizden şaşmamak için, dikkatinizi dağıtan sitelere erişim yasağı uygulayabilirsiniz. Perry'nin kitabına göre erteleyiciler, yapmaması gereken savsaklamalara rağmen birçok işi başarabilirler. Kendisi üzerinden verdiği örneklerden de bunu görmek mümkün. Perry'ye göre asıl önemli olan, ertelemek ya da oyalanmak değil, listelerin oluşturulma şekli. Yapmak istemediklerimizi listenin en başına koyup da kendimizi germemizin bir anlamı yok. Eğer koymamız gerekiyorsa da, o işi parçalara bölerek yapabiliriz ve böylelikle yapabildiğimiz kadarıyla kendimizi tatmin edebiliriz. Yani bir makaleyi hemen bitirmeye çalışmak yerine, makalenin giriş bölümünü yazarak, işimizin bir kısmını tamamlayabiliriz. Böylelikle kendimizi psikolojik olarak baskı altında da hissetmemiş oluruz. Kitabın en sevdiğim yanı, Perry'nin olayları analiz ederken oldukça hoş ve nükteli bir dil kullanıyor olması oldu. Ancak Perry'nin bizlere bu konu üzerine bir çıkış yolu sunduğunu söyleyemem. (Ki zaten bizlere bunun garantisini vermedi) Çünkü bizler her ne kadar erteleyici bir yapıya sahip olsak da, Perry gibi sistematik erteleyici olmayı başaramıyoruz. Ama erteleme konusunda ciddi sıkıntı yaşayan ve buna bağlı olarak mutsuz ve umutsuz olan kişilere bu kitabı okumalarını tavsiye ederim.