Geçen Zaman ve Yitirilenler

Zaman... Hiç durmayan, gittikçe azalan, azaldıkça tükenen, bir nehir misali akıp giden zaman... Bütün eşya büyük bir girdaba kapılmışçasına bir döngü içerisinde alabildiğine, sürekli olarak değişiyor. Zaman bir dev misali bütün tanıdık yüzleri eğip büküyor. Değişim bir dev gibi her an kapımızda... Bu çaresiz değişme karşısında insanın konumu tam olarak neresidir? Zaman karşısında insanların genel duruşu tam olarak nereye düşmektedir? Bu sorular Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nü ilk kez okuduğum 2013 yılında (okuduğum kitaplara mutlaka okuduğum tarihi not düşerim) kafama takılmıştı. Gençliğimin ilk yıllarında Ahmet Hamdi'nin bu eserinin, Kafka'nın söylediği gibi, içimdeki donmuş denize inen bir balta olduğunu çok net hatırlıyorum. Kitapların bizi aydınlatması için kafamızı yarması gerekiyorsa bir balta misali beynimize inmesi gerektiğini söyleyen bir yazı okumuştum o zamanlar ve akabinde bu kitap tam bir balta misali zaman konusunda kafama inmişti. Zaman; bizi ve çevremizi zorla ve bıkmak bilmeden değiştiren, dönüştüren şey... Bu durumda biz mi nesne oluyoruz yoksa zaman gerçekliği mi?.. Zaman'ı eğilip bükülebilen bir şey olarak tahayyül eden biz, aslında zaman karşısında rüzgara kendini bırakmış bir yaprak misali oradan oraya sürüklenip duruyor muyuz? Vakit geçiyor, günlerimiz sayılı... Bizse her güne binbir türlü hırslar ve umutlarla başlıyor, yaşıyor gidiyoruz. Dünya üzerinde varolagelmiş her şeyin katili zaman ise peşimizi hiçbir zaman bırakmıyor. Saat başı alacaklı gibi kapımıza dikilip hiç doymayacakmışçasına yapıp ettiklerimizi sökülmemizi istiyor. Yeşilçam filmlerindeki ağzı purolu fabrikatör misali gözlerini yüzlerimize kenetleyip iğrenç bir kahkaha patlatıyor. Peki, bu dolgun gerdanlı kırmızı suratlı adam karşısında dikilen biz ona karşı ne yapıyoruz? Ben cevaplayayım, hiçbir şey... Genelde bu realite hoşumuza gitmediği için görmezden geliyor, umrumuzda değilmiş gibi davranıyoruz. Her geçen dakikanın dünyadan ayrılacağımız saate bizi biraz daha yakınlaştıracağının farkında değilmiş gibi yapıyoruz. Oysa her ne kadar istemesek de varolan her şeyin mutlak sonu bizim için de yakınlaşıyor. Bu mutlak son karşısında insanoğlunun duruşu ise fazlasıyla muğlak. İnsanların kahir ekseriyeti bu gerçekliğin farkında değil ya da değilmiş gibi davranıyor. Günlerini hiç sevmediği bir işi yaparak geçiren bir adam, ölmeyecek gibi yaşıyor demektir. Yahut, yapmak istediklerini, sürekli erteleyen bir insan da aynı bedbaht düşünceye gark olmuştur. Kendisini zamanın akışına bırakmak yerine, zamanı yönetmeyi tercih etmiş ve bunu başarabilmiş insanlar tarih boyunca tek tük de olsa çıkmış ve hep akıllı adamlar olarak anılıp çağlarında hayatın akışına yön vermişlerdir. İnsanoğlunun bu güçlü hasmı karşısında ayakta kalmayı başarabilmiş bu insanlar, gerçek bir tebrik ve taltifi hak etmiş insanlardır. Geçenlerde Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nü tekrar okuduğumda fark ettiğim şey ise şu oldu: Ahmet Hamdi zamanla insan arasındaki kıyasıya cengi, muntazaman okumuş ve kendi lisanınca muazzam bir şekilde de tasvir etmiş. Zamanı düşünmeyi, anlamayı ve tartışmayı kendisine dert edinmiş AhmetHamdi gibi üstatların sayısı günümüzde, hatta tarih boyunca bir elin parmaklarını geçmez. Çünkü hiç kimse için insanlığın bu büyük düşmanıyla karşı karşıya gelmek kolay bir iş değildir. Günlerimizin hızla ve hazla dolu olarak akıp geçtiği şu günlerde zaman üzerine düşünmeye vakit ayırmamız ne kadar önemli. Kuşlar gibi uçan günler üzerine o kadar çok düşünmeye ihtiyacımız var ki... Allah'tan Tanpınar gibi üstatlar var da deryaya çıkmadan evvel yüzmeyi onlardan öğrenebiliyoruz, ne mutlu bize... Mehmet Halit Şirin