GÜLDÜKÇE DÜŞÜNDÜREN OYUNLAR

Bizim geleneğimizde orta oyunu olarak geçen bir oyun var ki, eski gelenek göreneklere çok yatkın olmayan benim bile ilgimi çekiyor. Neden mi? Kimi zaman halkın içinden, kimi zamansa yine herkesin bildiği bir yönetici kişilikten yola çıkarak kendimizi sorgulatan bir oyun bu. Tam da benim mizah anlayışım diyebiliriz! Tıpkı taklitçiler gibi, insanların değişik davranışları hep dikkatimi çekmiştir. Yanlış veya doğru olsun, toplumda ve bireylerde yakaladığım çok sayıda spesifik yönelim var. Bunları sahnede bir ironi içinde tasvir edilirken izlemek ise ayrı bir keyif benim için. Her seferinde dalga geçilen karakterlerden bile bir türlü sıkılmıyor insan. Zengin, fakir, yaşlı, genç gibi zıt karakterlerin tezatlığı, abartılmış haliyle de olsa yediden yetmişe toplumumuzu yansıtabiliyor, haliyle hem öğretici hem güldürücü oluyor. Belki de benim esprilerimin çoğu zaman anlaşılamıyor olması da bundan kaynaklanıyor olabilir! Fazla ciddi bir ortamda basit bir kelime oyunu yapmak beni hep 'fıkrasına gülünmeyen adam' durumuna düşürse de, ortamı dengeleyici faktör olmaktan kaçınmam. İnsanların bazen de durup "ben ne yapıyorum?" diye kendine sorması da gerekmez mi zaten? Hayatı yaşarken içinde olduğumuz için nereye gittiğimizi, ne yaptığımızı, hangi yolda olduğumuzu görmek zor oluyor. İşte tam bu noktada bir tiyatroya gitmek tam ihtiyacımız olan şey! Orta oyunu demişken, geçen hafta İtalyanların da aynı türde çok eskilere dayanan bir oyunları olduğunu öğrendim ve izlemeye gittim. Angelo Savelli'nin yönettiği bu oyunun genel adı Commedia Dell'Arte, fakat belirli bir adı yoktu çünkü doğaçlamaya dayanan ve aynı temel konuları işleyen geleneksel bir oyundu. Biz Türklerin genel sorunsalı meğer İtalyanların da derdiymiş, yaşlıların istemeyen gençleri zorla evlendirmesi! "Ne çıkarınız var?" diye sorası geliyor insanın, fakat burada aileler için önemli olan para tabi ki. Demin bahsettiğim gibi tezatlıklar üzerine kurulu bir oyun ve izleyenleri güldürdükçe düşündürmeye yönlendiriyor. Biraz derin fikirlere yer verirsek de toplum baskısının yanında empati, sevgi ve çıkar ilişkisi gibi kavramlar da ortaya çıkıyor. Bireysel olarak çıkarılacak her ders bize bu kavramları ve paralel fikirleri yansıtacak, belki de bu bireysel gelişim topluma fayda sağlayacak yarın için. Bugün tiyatroda güldüğümüz durumlar dün gerçekten de yaşanıyordu ve yarın da yaşanacak değil mi? Toplumun en küçük birimi aile olsa da, aile içinde gelişecek anlayış ve hoşgörü geçmişten gelen çeşitli baskıları çözebilir, tüm toplumu bir adım ileri taşıyabilir. Bu sonuca varmamın bir nedeni de neredeyse tüm mizahi oyunların, konusu ne olursa olsun aynı yargılara ulaştırması. Bir apartmanda komşu ilişkileri kaç kere komedilere konu oldu biliyorsunuz. Veya patron ve çalışan ilişkisi... Türkler olarak sadece bizim karşılaştığımız durumlar değil, fakat sadece ufak dersler çıkararak ve kendimize bireysel olarak çeki düzen vererek üstesinden gelebileceğimiz eksiklikler. Komedyenlere ve eski orta oyunu geleneğini sürdüren aktörlere ne kadar teşekkür etsek az. İnsan ilişkileri başta olmak üzere farkındalığımızı artıracak noktaları bize güldürerek sunmak, ihtiyaç üzerine çok eski dönemlerde başlamış ve günümüze kadar gelebilmiş yetenek gerektiren bir sanat. Bana kalırsa eğer hoşgörülü olmayı, baskılardan arınmayı ve anı yaşamayı bize öğretebilecek bir şey varsa o da bu bahsettiğimiz oyunlar. Ben tezatlık uğruna yaptığım soğuk esprilerle günü tabiri yerindeyse 'batırdıkça', işin üstatları benim başaramadığımı başararak insanları eğitmeye ve eğlendirmeye devam edecek. Sanırım ben de artık bir tiyatro kursuna yazılmalı, püf noktaları öğrenmeliyim. Cem Yılgın