Zihnimizdeki Engin Deniz

"Çocukluğumuzda sahip olduğumuz en büyük güç nedir?" diye düşündüğümde hayal gücünün önemi her şeyden daha çok ağır basıyor. Bir gün prenses olup prensini aramayı, ertesi gün kovboy olup atını gün batımına sürebilmeyi sağlayabilecek başka ne olabilir ki hayatımızda? Gerçeği ilk önce hayal gücümüz yardımıyla var edebiliriz. Ancak daha sonra dış dünyaya aktarabilir ve bir gerçeklik oluşturabiliriz. Fakat hiçbir şey mükemmel olamayacağı gibi bu büyük gücün olumsuz bir yanı da, büyüdükçe hayal gücümüzün zayı amaya başlamasıdır. Bence bu durum insanları, keskin bir bıçak gibi, hayal dünyasını geniş tutabilen ve hayal gücü zayıf olanlar olarak ikiye ayırıyor. Gün geçtikçe, hayal gücümüz zayı ama tehlikesiyle daha da fazla yüz yüze geliyor. Buna rağmen, hayal dünyası rengarenk, canlı ve muazzam zenginlikte olan insanlar da var. Geniş hayal dünyası kişisel özellik ve yeteneklerle çok yakından ilişkili olmasına rağmen, hayal gücümüz tozlu birer raf olmaya da mahkum değil tabii ki. Çevremdeki insanlardan yola çıkarak yapabileceğim gözlemlere dayanarak, hayal gücü zengin diye nitelendirebileceğim kişilerin belli başlı ortak yönleri var. En çok yaratıcılıklarıyla öne çıkan bu kişiler daha birçok açıdan kendilerini hayatta başarılı kılacak özelliklere sahipler. Yaratıcı oldukları gibi, estetik anlayışları da yüksektir. Bulundukları her ortamda, katıldıkları her aktivitede, yaptıkları her işte özgün kişiliklerini ortaya koyarlar. Özgünlüğü sağlayabilmek adına yalnız çalışmayı da tercih ederler. Çevreye karşı duyarlı ve empati kurma yeteneklerini oldukça geliştirmiş olurlar. Hayal gücü sosyal yönleri geliştirdiği gibi analitik düşünceyi de etkiliyor. Gözlem ve analiz gücünü yükseltirken akıl yürütebilme ve problem çözme yeteneğini de artırıyor. Bilgi çağının da artık yaratıcı ve hayal gücü geniş insanları değerli kılmasının nedeni bu yetkinliklerin daha ender olmasıdır. Hayal gücüme daralma imkanı tanımamak adına çok çaba sarf ediyorum. Bunu sağlayabilmek için, hayal gücü ve yaratıcılık üzerine yapılan araştırmaları ve yazılanları yakından takip etmeye çalışıyorum. Genel olarak hayal gücünün genişliği ve yaratıcılığın aynı yönde ilerlediği üzerine yapılan yorumlara alışık olduğumdan, bu konunun farklı bir bakış açısından yorumunu gördüğümde, okuduğum diğer yazılardan daha çok ilgimi çektiğini söyleyebilirim. Zülfü Livaneli Konstantiniyye Oteli adlı kitabında bir hayli konunun üzerinde dururken beni ayrıntı sayılabilecek bir cümle uzun uzun düşündürdü. Ana karakterlerden Emre Karaca'nın aforizmalarını okurken hiç beklemediğim bir konuyu, hiç tahmin etmediğim bir perspektiften önümde buldum: "Hiçbir şeyden korkmayan kişinin hayal gücü yok demektir." (Livaneli 299). İlk okuduğumda çok da fazla anlam içermeyen bu cümle üzerine düşündükçe derinleşmeye, benim için hayal gücüne farklı bir boyut kazandırmaya başladı. Korkularımızın kötü tecrübeler, travma gibi yaşanmışlıklara dayanan nedenleri olduğu gibi bilinmezlikler de korkuların başlıca sebebidir. Tüm yönleri hakkında bilgi sahibi olmadığımız bir konuda kaçınılmaz bir şekilde hayal gücümüz devreye giriyor. Eğer yeteri kadar geniş bir hayal gücüne sahipsek bilinmezin sonucunda olması mümkün senaryolar üretip korkular geliştirmeye başlıyoruz. İnsanoğlunun eski çağlarda doğa olaylarını yanlış yorumlayarak doğaüstü nedenlere bağlaması hayal gücünün ilk örnekleri diyebiliriz bence. Insanlar, gök gürültüsü, deprem gibi olaylara bilgi eksikliği ve çaresizlik içerisinde olağanüstü anlamlar yüklemiştir. Fakat zamanla mantıklı açıklamalar ve bilgi birikimi ile hayal gücünün ürünü olan yorumlardan uzaklaşılması ana karakterin aforizmasını kanıtlar nitelikte olduğunu düşünüyorum. Günümüz dünyasında yoğun tempo ve rutin gündelik yükümlülükler arasında kayboluyoruz. Bu sırada, en önemi gücümüz olarak kabul edebileceğimiz hayal dünyamızın çiçeklerini sulamayı unutuyoruz. Fakat yaratıcılık gibi bilgi çağının aranan özellikleri ancak geniş hayal dünyası ve gelişmiş hayal gücü ile elde edilebilir. Bizim için bilinmeyenleri korkuya dönüştürebilecek gücü olmasına rağmen hayal gücünü geliştirmemek kişinin kendi zararına olacaktır. Ekin Bayram