BALIK Ya Da BALIKÇI

Gidip gezmeyenimiz, gezip de sevmeyenimiz yoktur İstanbul'u. Adına şiirler, şarkılar yazdıran bu şehir pek çoğumuzun favorisidir. Kimi de herkese gülücükler dağıtan bir şehir olduğu için iki yüzlü bulur, pek sevmez ama onlardan bahsetmeyeceğim bugün. Kısa süre önce gidip gezme imkanım olduğu için, içimde yükselen İstanbul sevgisi bana hangi kitabı okuyacağımı seçmemde yardımcı oldu. Aslında kitap beklediğimin çok daha ötesindeydi anlatımı ve içeriği, İstanbul'dan bahseden herhangi bir kitap olmasının önüne geçmiş ve yazarın tüm içtenliğiyle yazdığını düşündüğüm açık satırları, okura yeni bir perspektif kazandıracak nitelikte olmuş. Belki okuyanlarınız tahmin etmiş bile olabilir hangi kitaptan bahsettiğimi Boğaziçi'nde Balık. Gündüz Vassaf'ın bu yeni kitabı, daha kitapçıda ele alınıp incelenmeye başlandığında, içindeki çizimlerle farklı olduğunu hissettiriyor müstakbel okura. İtiraf etmek gerekirse, üzerinde öykü yazması dolayısıyla bildiğimiz hikayelerle karşılaşmayı beklemiştim fakat yazarın, pek çoğumuzun sadece balık olarak gördüğü hayvancağızların tarih boyunca nelere şahit olduğunu anlatmasına şaşırmadım değil. Kitap, balıklarla ve tarihimizle ilgili araştırma yapma merakı salıveriyor içimize. Karşılaştığımızda şaşırdığımız pek çok şeyle ilgili acabalardan kurtulmak için google'a sorup danışmaya teşvik ediyor okurlarını. Palamutlarla ilgili olan kısım benim favori bölümüm diyebilirim sanırım ne de olsa Byzantium'um simgesini taşıyan sikkelerde palamut resmi olduğunu bilmiyordum. Bayrağımızın ay yıldızının daha öncesinde yine Byzantium sikkelerinde kullanıldığını öğrenmeyi de pek beklemiyordum açıkçası. AyYıldız bana ay tanrıçası Hekate'yi değil de tarihimizden bazı sahneleri , tabii ki bize tasvir edildiği kadarıyla, hatırlatıyordu mesela. Yine aynı palamutlu bölümde, Türklerin modern dünyaya ayak uydurup imaj peşine düştüklerinden bahsediyor İstanbul'a vermek üzere peşine düşülen bir imaj... Sahi diyorsunuz, İstanbul'a tam bir sembol verilmediğini okuduğunuzda, gerçekten de Eyfel, Paris'in Özgürlük Anıtı, New York'un sembolüyken İstanbul'un ki ne? Acaba bu sorunun Galata Kulesi, Kız Kulesi, Sultanahmet gibi birden fazla mı cevabı var? Yoksa bunlar, tam bir cevap olmadığından ortaya atılan, atıldığıyla kalan, öylesine şıklar mı? Bu kitabı okumadan evvel sorunun pek çok cevabı olduğunu düşünenlerdendim ama açıkçası şimdi hangi taraftayım ben de bilmiyorum. Kitapta, İstanbul'un simgesinin balıklar palamutlar olduğu görüşünde yazar. Bu konuda Gündüz Vassaf'a tam olarak katıldığımda Galata'nın hakkını yemiş olacağımı düşündüğümden, şimdilik listeme palamutları da eklemekle yetiniyorum. Kitabın ilk bölümlerinde ilgimi çeken "Balıkçı Değil Balık Tutan/ Balık Kendisini Tutturan" alt başlıklı bölümde insanoğlunun görmek istediğine inandığı gerçeklerle yaşadığını belirtiyor. Bu kısmı okurken hak verdim doğrusu yazara. Örnek olarak hayvanları ehlileştirmekten bahsetmiş ama örnekten çok sonrasında kullandığı cümle etkiledi beni: "Aklımızın ucundan geçmez körü körüne inandıklarımızı şöyle bir güzel sorgulamak". Acaba inançlarımızı sorguladığımızda yazarın görmemizi istediği şey ne olduğumuz mu? Gerçekte ne olduğumuz... Ne olduğumuzu öğrendiğimizde hayal kırıklığına mı uğrayacağız yoksa kendimizle daha da gurur duyup övünmeye devam mı edeceğiz? Ya da kendimize kurduğumuz şu hayali dünyada, tahmin bile etmediğimiz bir durumdaysak neler yapacağız? Hayatlarımız bilmediğimiz bir yönde değişecek ve bu hayatlar birleşip toplumların hayatlarını değiştirecek tabi bu riske girmemiz durumunda. Ben, Vassaf'ın bu cümleyi yazarken bizlere riske girmemiz için cesaret verdiğini düşünüyorum. Sonuçta olmadığımız bir şeye kendimizi inandırabiliriz ama aynaya baktığımızda bizi kandıranın yine biz olduğunu görmek kendimize olan güvenimizi sarsabilir. Kendinden emin ve kendine karşı dürüst bir toplum görmek isteyen yazara bunu gösterebilecek olan biz okurlar oluyoruz.