İNSANLIĞIMIZIN SON YILLARI MI?

Son yıllarda sıkça tartışılan bir konu olan insanlığın gidişatı ve geleceğimiz elbette beni de kendine çekti. Geçen sene okuduğum Sapiens kitabı bana yeni bakış açıları kazandırmış ve beni tarihimiz hakkında daha çok soru sormama teşvik etti. Nihayet bu sene Yuval Noah Harari'nin yeni kitabı çıktı ve üm sorularımı yanıtlamaya hazır. Geleceğimiz gerçekten filmlerde, kitaplarda ve internette yazıldığı ve bize aktarılmaya çalışıldığı gibi parlak ve tozpembe mi yoksa kendimizi kurtarma çabalarımız asıl düşmanımız mı olacak? İnsan ırkı olarak hepimiz hep elimizde olandan daha fazlasını istiyoruz, her zaman gözümüz bizde olmayan özellikleri aramakta ve onları elde edebilmek için her yolu denemekteyiz ancak unuttuğumuz belki de düşünmek istemediğimiz bir nokta var: O üstün gücün bize neler yaptırabileceği ve insan ırkını nasıl değiştireceği gerçeği. Hepimiz hayat kalitemizi artıracak yeni teknolojiler, çareler arıyoruz, hastalıkların olmadığı, herkesin yaşamlarından keyif ve mutluluk aldığı bir ütopya arıyoruz. Harari'ye göre ise tüm bu arayış ve kurtulma çabaları, insan ırkının en büyük ve en tehlikeli düşmanı aslında ben de bu teoriye kitabı okuduktan sonra katılmaya başladım ve şu an tüm bu olanlara şahit olurken daha da katılıyorum. Hayatlarımızı uzatmaya çalışırken aslında insanlığımızı ve değerlerimizi yitiriyoruz. Hep daha iyisinin peşinden gitme arzusu bizi kendimizden koparıyor, değerlerimizi siliyor, duygularımızı, hislerimizi ve yaşama dair her ne varsa hepsini alıp yok ediyor. Farkında değiliz belki ama bu üstünlük arayışı, bizi kendi benliğimizden ayırıyor ve maalesef bu değişim son sürat ilerliyor. Kitabı okuduktan sonra bu düşünceler kafamda belirmeye başladı, Harari'nin bakış açısı her geçen sayfada beni etkiledi. Yetinmemek sanırım hepimizde olan bir özellik ve tarihimiz boyunca yaşanan ve yaşanacak tüm trajik olaylardan, savaşlardan, anlaşmazlıklardan da o duygu, o arzu sorumlu. İnsan olarak her zaman gözümüz yükseklerden, kendi çıkarlarımız ve hayallerimiz için doğayı mahvettik, hayvan ve bitki türlerini tükettik, dünyamızı kökünden değiştirdik ve şimdi de sıra bize geldi. İnsan ırkına. Şimdi de en korkunç silahlarımızı kendimize çektik. İyiye ulaşma çabası, bizim en büyük düşmanımız haline geldi çünkü bilim adamlarına, yazarlara ve yöneticilerimize göre bizler yeterince iyi ve üstün değiliz; hala bazı önemli hatalarımız var ve tüm bunlar acizliğimizin göstergesi. Gerçekten öyle miyiz peki? Ben öyle düşünmüyorum. Bizi bekleyen gelecek bizleri duygusuz, biyokimyasal robotlara dönüştürecekse; tüm insanlık değerlerinimizi, kültürümüzü, duygularımızı silecekse; ölümü ve hastalıkları yok edip bizleri ölümsüz "amaçsız" bir yapay dünyaya hapsedecekse ben böyle bir gelecekte yaşamak istemiyorum. Harari'nin de savunduğu gibi, tüm bu üstün özellikler, süslü hayaller (ölümsüzlük, hastalıksız bir yaşam, yaşlanmayı durdurma...) insan ırkına çok pahalıya mal olacak ve bir kere bu yapay ortamı yarattığımızda ise geriye dönüş olmayacak. Gücü ve en iyisini isteme arzumuz, tüm insanlığı felaketlere sürükleyecek. Bizi bekleyen neler var bilemiyorum ancak bunları hayal etmek bile beni derinden sarsıyor, beni dehşete düşürüyor ve bu kontrol edilemeyen teknolojiler ve güçler karşısında hayrete düşüyorum. Böyle bir gelecek istemiyorum, "en iyisi" yüzünden yok olmak istemiyorum. Homo Deus'un bu konu hakkında okuduğum en etkileyici kitap olmasının nedenleri arasında tam da bu etkenler var. Yazar tüm bu gelecek senaryolarını o kadar çarpıcı ve gerçekçi anlatıyor ki siz bir süre sonra tüm bu senaryoların gelecekte bir gün, çok kısa bir süre sonra, gerçekleşeceğini anlıyorsunuz. Sizi inanılmaz bir karamsarlık ve korku kaplıyor ancak daha sonra anlıyorsunuz ki bu son kaçınılmaz çünkü doğamızda bu var: En iyisini aramak. Beni etkileyen nedenler sırf bunlar değil. Kitabı okurken, dünyada ne kadar farklı düşünce olduğunu anlıyorsunuz; bazıları insanlığımızın bu üstünlük arayışını desteklerken hatta bunun için ellerinden geleni yaparken, bazılarımız tam tersini savunmakta, bu değişimin "insanlığın en tehlikeli düşüncesi" olarak tanımlamakta. 1 Bu tür radikal kararlar ve eğilimler, insanları ikiye bölerken aslında bizi birbirimize daha da bağlamakta. Homo Deus, iki farklı zıt kutbu nasıl birleştirilebileceğini gösteren bir kitap. Her ne olursa olsun insanlığın bir gün ortak bir paydada buluşabileceği ümidi beni etkileyen bir diğer neden. Biliyorum, hepimiz gelecek için kaygılıyız, bilinmeyen her zaman korkulandır. Homo Deus, tüm kaygılarınızı bir kenara bırakıp sizi inanılmaz bir yolculuğa çıkarıyor. Tüm o gelecek senaryolarını teker teker oynatıp, sonunda sizin seçim yapmanızı istiyor. Son zamanlarda okuduğum en etkileyici kitaptı Homo Deus. Her şeyde olduğu gibi sonumuz yine kendi elimizden mi olacak yoksa bu zekamız bizi daha da ileriye mi götürecek? Sanırım en iyisi, bekleyip görmek.