HOR GÖRÜLEN İSKAMBİL KARTLARI DA VARMIŞ MEĞER!

Merhabalar herkese, geçen seferki yazımda bir sonraki bloğumda bir öykü anlatacağımdan bahsetmiş olmalıyım. Artık zamanının geldiğini düşünüyorum. Birazdan anlatacağım öykü ilk okuduğum zaman beni çok etkilemişti, bunu yazmadan önce tekrar okudum yine aynı etkiyi yarattı. Haldun Taner'in Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu adlı yapıtında yer verdiği Konçinalar isimli öyküden söz ediyorum. Öncelikle öykü hakkında kısa bir bilgi vereyim. Öykü iskambil kağıtları üzerine. Öyküyü ilginç kılan önemli unsurlardan bir tanesi Taner'in iskambil kartlarının her birini kalıplaşmış insan tiplemelerine oturtması. Mesela Maça papazı bir kral ya da bir padişah ve sarayında "karanlık dalavereler dönüyor". Bunun yanı sıra Sinek papazı bir Bizans Prensi, Kupa papazı "bizden" yani Osmanlı Hanedanı'ndan ve Karo papazı ise Selçuklu Sultanı. Sıra kızlara geldi, ki bence kızları betimleyişi hayli komik. Kupa Kızı, etine dolgun, duru beyaz, hanım hanımcık bir kız; Sinek Kızı içten pazarlıklı, aşüfte; Karo Kızı hemşireler, matmazellerle, el bebek gül bebek büyütülmüş ve biraz şımarık; Maça Kızı ise esmer, kara kaşlı, kara gözlü, duasında niyazında, dini bütün bir hanımefendi olarak betimlenmişler. Kalan kartları okuyup görün anlatarak bitiremem! Bu kadar eğlenceli betimlemelerden sonra sıra Taner'in konçinalarına geliyor sıra. Bunlar Taner'in de bahsettiği gibi ezilen, hor görülen kartlar. Zaten öykünün yazılış amacı da bu. Kartlardan yola çıkarak toplumun, özellikle İstanbul halkının sınıflaşmış yapısına eleştiride bulunmak. Yazar İstanbul halkını yakın çevre içinde iyi tanıdığı için ince yergi becerileriyle kırmadan, kınamadan eleştirmeyi başarmış. Öyküde iskambil kağıtlarını isimlendirmesi, sınıflara ve toplumun tabakalaşmasına benzetmesi sembolik nitelikler taşımakta. İşlenen asıl sorun demin de belirttiğim gibi iskambil kağıtlarının eşit değerlere ve haklara sahip olmamaları. Öyküyü ilgi çekici kılan başka bir unsur da bu eşitsizlik ve haksızlığın her destenin 2, 3, 4, 5 ve 6'lı kartları üzerinden anlatılması. Yazarın ele aldığı çatışma Konçinalar ve diğer iskambil kağıtları arasında geçmekte. Konçinalar diğer iskambil kağıtları kadar değerli değiller ve bu bakımdan iskambillerin paryası konumundalar. En değersiz oyunlarda bile işe yaramaz, üzgün ve küskün, oyunu hep dışarıdan seyredenler olduğunu fark ettiğimde ben bile üzüldüm hallerine. "İskambil kartı bu ayol, neyine üzülüyorsun?" demeyin, okuyunca anlayacaksınız demek istediğimi. Var oluşlarının tek nedeni diğer kağıtlara basamak olmak, onların üstün durumlarını sağlamakmış meğer bütün işlevleri. ''Konçinaların bu içler acısı durumu bana oldum olasıya dokunmuştur.'' diyor zaten Taner de, hislerime tercüman olarak. ''Aslarda o küçük dağları ben yarattım diyen heybet, Papazlarda o bütün güvenini sakaldan, asadan, baltadan alan azamet varken, o güdük, o sümük, o boynu bükük Konçinalar onlara bir türlü el kaldıramıyorlar. Sinmiş bir kere içlerine. Alışkanlık deyin, çekingenlik deyin, aşağılık deyin, hatta Konçinalık kompleksi deyin, yapamıyorlar işte, ellerinden gelmiyor. '' diye de ekliyor üstüne ki okuyucuda daha da büyük boyutta bir acıma hissi uyandırmak için. Bence okuyan herkesi duyarlılığa çağırıyor bu sözleriyle. En büyük duyarlılığı da kendisi yapmış zaten zamanında onları paryalardan kurtarıp eşitliğe kavuşturacak, böylece desteyi de iyi kötü çağın demokrasi gidişine uyduracak yeni oyunlar arayarak. Fakat çalışmaları sonucunda bir şey elde edememiş. Açıkça söylemek gerekirse üzüldüm bir sonuca Aydın-2 varamamış olmasına çünkü düşününce konçinalar hakikaten hiç hak sahibi olamamışlar ve hiçbir zaman gerçek değerlerini kazanamamışlar. Eğer bütün kartları eşit, hatta konçinaları daha üstün sayan bir oyun bulsaymış öğrenip mutlaka oynardım diye düşünüyorum. Sizi de duyarlılığa davet ediyorum arkadaşlar, konçinaların yeterince derdi var siz de eklenmeyin üstüne, sevin onları.