YAŞAMIN KIYISINDA

Soğuk bir kış günü, dar bir sokakta bir apartmanın önündeki otuz santimlik karı küremek zorunda hissetmek insani bir duygu değil. Bir kadın, kocasını kaybettiğinde dul; bir çocuk, babasını kaybettiğinde yetim olur. Çocuğunu kaybedenler için bir kelimemiz yok. Sadece insani olanla kurduğumuz bir dilimiz de yoksa da bilmişiz zamanında kelimelerin bazen hiç yetmediğini. Çocuklarını kaybettikten sonra ruhunu mutlu hiçbir şeyden beslenmeyen notaların arasına sıkıştıran, hayatını birkaç kelimeden fazlasıyla kurmayan, öncesinde çocuksu bir neşe taşıyan gözleri yaşamının kıyısına olan yolculuğunda ferini yitirmiş bir adam, Lee Chandler, beni karşıladığında o soğuk günde hissettim eğer bir sıfat yakıştırsaydım ona çocuklarını yitirdiği için bana bir sol kroşe sallaması kanındaki alkolün getirdiği cesaretten olmazdı. Onun kızgınlığı, çaresizliği, nefreti sıfatsızlığından gelmişti ve elinde kalan bu hiçliği ona sonsuz suçluluk ve yası sundu. O da onlara tek odalı ufak bir daire verdi. Kendisi hayatının belki beşte birini ancak kaplıyordu artık. Soğuk bir kış günü, dar bir sokakta bir apartmanın önündeki otuz santimlik karı küremek zorunda hissetmenin doğurdukları bir insanı Atlas gibi hissettirecek kadar ağır. Yaktığın bir odunun suçluluğu, hastalığına akıttığın nefretin, bir tek senin küle dönmemenin çaresizliği, varlığına kızgınlığın, bitmeyen yasın, rüyaların, panik atakların... Bu baba, duygularını hadım ederken en güçlülerin içinde boğuldu böyle. Anne yasını, suçlayarak tuttu. Lev Tolstoy "(...) Her mutsuz aileninse kendine özgü bir mutsuzluğu vardır." (5) 1 diyordu Anna Karenina'nın ilk satırlarında. Ölümün mutlak ve tek bir sonucu olduğunu düşünmek basite kaçmak kadar ütopik de. Böylesi bir düşünce, çözüm demek. Mutlak ve tek bir sonucun mutlak ve tek bir çözümü. Oysa geride kalanların mücadeleleri, kendilerine özgü, ölüm dahi kabalık sayar söz sahibi olmayı. Ölünün açtığı o halihazırda karalanmış sayfayı kaç silgi darbesiyle temizleyeceğini nasıl sezersin ki? Ne kadar soluklaşır en fazla? Anne ve babanın sayfaları, kalemlerinin bıraktığı iz bile farklı, öyle olmak zorunda. Ne kızabilirsin Randi'ye kendisini yitirmedi diye ne de Lee'nin kendisini cezalandırma şekline laf etme lüksün doğar. Özgünlüğün, evet ama kültürel amnezinin de can sıkıcı bir yanı bu. Soğuk bir kış günü, dar bir sokakta bir apartmanın önündeki otuz santimlik karı küremek zorunda hissetmek insan tarihinin en çok yaşanmış, en çok hissedilmiş, en çok öğrenilmiş ve de en çok unutulmuş duygusu. Evrende yer kapladığımız her çağda bir şeyden, yani mesela, yasından ve devamındaki suçluluğundan dersini almış birileri. Kapatmış silgi tozlarının üzerine kitabını ama hafızası da onunla yitip gittiğinde... Milyonlarca yılın birikimi, dünyanın belleğinde sıkışıp kalsaydı ve Lee sadece sayılı kombinasyondan oluşan özgünlüğüyle uğraşsaydı amnezinin tatsızlığı onu etkilemeden daha kolay baş eder miydi? Bilemeyiz. Sadece bir defa yaşıyoruz bu hayatı gerideki yüzlerce yılın yaşanmışlıklarını saymadan, sayma ihtimalimiz bulunmadan, her şey ilk ve son kez bizim önümüze gelircesine. Hayat bir çember şeklinde milyonlarca yıldır sürüyor ve Lee, Randi, sen ya da ben Hepimiz yaşadıklarımız büyük bir dalga gibi üzerimize çöktüğünde ne yapacağımızı tekrar, tekrar ve tekrar deneyimlemek zorunda kalıyoruz. 1 Tolstoy, Lev. Anna Karenina. İletişim Yayıncılık, 2015. Baskı. Suçluluğun ve yasın, kişinin kendisine duyduğu nefretin ve çaresizlikle dibi görülmeyen bir çukura düşüşün en katıksız hali bir babanın ateşleyemediği namlunun ucunda can buldu. Bu bazı insanların deneyimlemek zorunda kaldığı şey işte. Sen G Minor'de çalan bir bestenin yavaşlığına kaptırıp sıranı beklersin. Çocuğunu kaybetmişler isimsizliklerine sığınmış, soğuk bir kış günü, dar bir sokakta bir apartmanın önündeki otuz santimlik karı küremek zorunda hissederler.