ÖLÜMÜN KARŞISINDA İNSAN

Ölümün hayattaki en kötü şey olduğunu düşünüyorsanız, bilin ki yanılıyorsunuz. İnsanı kendisi yapan şey, hayatı boyunca çevresindekilerle girdiği etkileşimlerden, sohbetlerden okuma ve izlemelerden kendine oluşturduğu bir yapı, bir dönüşümdür. Konuşulan herkes, her konu, her duygu insanın çevresiyle ortak olarak inşa ettiği bu yapıya eklenen bir tuğladır. Karşılıklı ilişkiler böyle oluşur. Ölüm ise o yapının bir cam parçası gibi yerle bir olmasıdır hayatta kalan için. İnsanı çaresizliğe ve yasa süren şey artık bu dönüşümü göremeyecek, hissedemeyecek ve kontrol edemeyecek olmasıdır. Ölümün kendisinden ziyade, kendi içinden, ruhundan bir parça kopmasını izlemek zorunda kalmıştır kişi ölümle birlikte. İnsanı kedere boğan en kötü şey aslında ölümün kendisi değil, yakın olduğu birinin ölümünün karşısında - yapayalnız- kalmasıdır. Bu düşünceyi, çok sevdiğim teyzem hayatını kaybettiği zaman pekiştirmiştim kafamda. Küçüklüğümden beri bizim evde benimle oynar, beni parka götürür ve ağladığımda kucaklari sevindiğimde benimle birlikte zıplardı, dertliyken teselli eder, ne olursa olsun hep yanımda olurdu... ölene kadar. O kara günden sonra hayatımda ne kadar çok şeyin değiştiğini anlamıştım; karın ağrısından hastaneye giden teyzem, kanser olduğunu öğrenmişti ve durumu o günden sonra gitgide kötüleşti. Gözümün önünde, o hayatını bana adayan büyük kadının ardarda tedavilerden sonra ruhunu kaybetmesini izledim, zamanla farkettim sadece o değil, benim de bir parçam zamanla ölüyordu. Ölümünden sonra, "Kurtuldu." diye düşünmek istedim, onunla mutlu olabilmek istedim ancak her attığım adımda onun ağrıyan yerleri benim vücudumda ağrı yapıyordu. "Ölenle ölünmez." derler. Ölenle ölünür, çok da güzel ölünür, yaşarken ölünür, ayakta ölünür... Cemil Kavukçu'nun O Vakit Son Mimoza adlı eserinde okuduğum Zamansızlık isimli hikayesi, yaşadığım bu durumu bana yeniden anımsattı. Hikayede Erhan Bey, annesinin yavaş yavaş ölümünü büyük bir hüzün ve çaresizlikle izlerken hastanede beklediğim günler aklımda canlandı. Alzheimer hastası annesi için "Ormanda tek heceli bir sesle belli aralıklarda öten kuşu nasıl anlayamıyorsam annemi de anlayamıyordum." (p. 71) diyen Erhan Bey, içimde kalmış duyguları tekrar yeryüzüne çıkardı. İnsanlar doğar, büyür ve ölürler zaman içerisinde. En kritik evre ise büyüme evresidir. Büyüme, insanı ölüme hazırlıksız bırakır. Hayat iyi olan her şeyin iyi devam edeceği üstüne insan beyninin kişi için oluşturduğu bir ilüzyondur. Gece yatarken insan sabah kalkınca ailesini göreceğini düşünerek yatar. Okula arkadaşlarını göreceğini bilerek (?) gelir. Hayata yaşam hep olacakmış gibi bakar. Ölüm bu ilüzyonu yaran bir pençe gibidir. Gerçekliği dalga gibi çarpar insanın yüzüne. Anılar, mutluluklar, acılar, sevinçlerdir o dalga. Yumruk yemişe döner, kaçmaya çalışır insan, reddeder hayatın aslında böyle olduğunu ölümü görünce. Ben de kaçmaya çalıştım. Kabullenmenin ilk aşaması reddetmektir. Odamda oturdum saatlerce, hastaymış, o gün gelememiş gibi davrandım teyzem... Kim kaçabilir ki ölümün kapkara gerçekliğinden? O farkındalık kapısını geçtikten sonra, bir daha geri dönemez insan. İstese bile dönemez, eriyip kaybolmuştur ruhunun bir parçası. Ruhunun kaybolan yerleri acı ile dolmuştur, rahat bırakmaz onu artık geceleri. "Ölenle ölünmez." derler. Ölenle ölünür, çok da güzel ölünür. Ölümü görmeyenler, yaşayanla yaşayan ölüyü birbirinden ayıramazlar. O gerçekliği tatmamışlar, hayatın yarattığı yapay koşuşturmacanın içinde bir oraya, bir buraya savrulurlar. Karşıdakini kaybetmenin o insana verdiği acı onu büyütür ve gözünü açar. İnsan zamanla büyümez, zamanla büyüyen kördür. O yapı çökmüş olsa dahi, çökerken uyguladığı baskı zemini sağlamlaştırmıştır. Gözlerden süzülen her gözyaşı, aslında bir anıdır. Onu bir daha göremeyeceğini bilmenin acısıdır gözyaşlarının yerine dolan. Kaçamazsın, saklanamazsın, ölürsün. Kaybettiğine üzülür, geri gelmeyeceğine ağlar, hatıralarda kaybolur, biraz daha ölürsün. Aslında sen, gerçek hayatı görürsen ölürsün; hem büyürsün, hem ölürsün. Ayhan Okuyan