GELECEĞİN SESSİZ ÇIĞLIĞI

Her zaman o umutla yaşıyoruz, şimdi anlayacaksınız hangi umuttan bahsettiğimi çünkü herkes gibi siz de çok aşinasınız ona. Bahsini ettiğim 'Her şey güzel olacak!' umudu; tanıdınız, değil mi? Şu sınav bitsin tamam, o mülakatı atlatsam rahatım, şunu halledeyim gerisi kolay... Hep bir sonraki adım daha güzel olacak. Bilgisayar oyunlarında olduğu gibi bir sonraki seviye, elimizdekinden daha iyisi. Peki nasıl bu kadar emin olabiliyoruz gelecekten? Daha doğrusu, geleceğin getireceklerinden? Bir zaman makinemiz olsa ve gidip baksak "o" zamana, ne kadar tatmin edecek bizi gördüklerimiz? Peki ya geçmiş, o noktaya varana kadar çektiğimiz sıkıntılar, aştığımız yollar gerçekten de unutmak istediğimiz anılar mı? Ya gerçek olsaydı, unutsaydık mutsuz anları ve hatta tüm geçmişi... Bunlar Ayşe Kulin'in Tutsak Güneş'ini okurken aklımdan geçenlerin sadece küçük bir kısmı. Çünkü kesinlikle gerçeklerden kopuk bir bilim kurgu değil konu. İnsanı toplum yapısını ve siyaseti düşünmeye yöneltiyor. Olay örgüsü uzak gelecekte geçiyormuş gibi görünüyor olsa da tam tersine yakın geçmişin izleri daha belirgin. Uzak gelecek diyorum çünkü romanda bilim-kurgu ögelerine benzer şekilde, şu an gerçek olmayan -ama olabilecek- robotlar, uçan araçlar, toz haline getirilmiş organik yiyecekler yer alıyor. Baskın olan taraf ise yakın geçmiş çünkü günümüze ve yakın zamandaki olaylara yapılan göndermeler rahatlıkla seçilebiliyor. Gezi Parkı olayları, yolsuzluklar, çıkar çatışmaları, kadının konumu ülkemizle bariz benzerlikler gösteriyor. Beni en çok etkileyen ve düşündüren, göndermelerden ziyade kadınlar hakkında yazılanlardı. Tıpkı günümüzde ve geçmişte olduğu gibi gelecekte de kadınlar eve tıkılıp kalmışlardı ve hayatlarını kısıtlı özgürlüklere sahip olarak idame ettiriyorlardı. Üç tane çocuk doğurmayan kadını kocasının boşama hakkı vardı, beş çocuk doğurana işe bir nişan veriliyordu ve kocası da bununla övünebiliyordu. Birbirinden zor sınavların ardından kadınlar sadece kendilerine biçilen meslekleri seçebiliyordu. Kadınlar ve erkekler arasında bariz farklar vardı ve elbette kadınlar erkekler kadar yükselemiyordu. Hiç yabancı gelmiyor, değil mi? Üstelik bunlar gelecekte olacağı düşünülen hadiseler. O halde nereden biliyoruz geleceğe "ilerlediğimizi"? Nasıl emin olacağız yerimizde saymadığımızdan ve hatta gerilemediğimizden? Nereden biliyoruz geleceğin iyi geleceğini? Geçmiş bile daha iyiydi ki, unutturulmak istenmiş. Gençler geçmişi, özgür günleri hatırlamıyor kitapta, yaşlılara da unutturuluyor yavaşça. Ama bu sefer de geçmişin peşine düşüyor baş karakter Yuna, istemiyor unutmayı. Fark ediyor bir şeylerin yanlış olduğunu, sorguluyor. Hani hep deriz ya 'Yepyeni bir sayfa aç' veya 'Geçmişe bir sünger çek' diye, eğer gerçekten de olsaydı böyle bir şansımız, ister miydik kullanmayı? Unutmayı tamamen yaşananları? Peki ya geleceğimiz böyle mi olacak? Kaçınılmaz sonumuzdur bu belki de; sonsuz bir kış, düşünmek yasak, konuşmak ve hatta hatırlamak yasak, insanların gözleri kapalı, teknolojiyle boyanmış çünkü. Kadın değersiz, ilişkiler çıkara dayalı, eşitliğin ise adı bile geçmiyor. Bunlar yabancı gelmiyor kulağa, belki sadece biraz abartılı, o kadar. Belki de kitaptaki distopyayı biz şimdi yaşıyoruzdur, kim bilir? Geleceği iyileştirmeye bugünden başlamamız gerekmez mi? Bugün kadınları birer "İnsan" olarak görmeye başlasak, nesneleştirmeyi, araçlaştırmayı bıraksak mesela... Bugün aşılasak çocuklarımıza çıkarcı olmanın zararlarını, doğuracağı sonuçları... Kimsenin özgürlüğünü kısıtlamadan özgür olabilmeyi, herkese; her dine, her cinsiyete, her ırka, her yaşa, her seçime saygı göstermeyi ve göstermeyene de, kim olursa olsun, lider dahil, karşı çıkabilmeyi... Sorgulayabilmeyi, eleştirebilmeyi, düşünce kalıplarının dışına çıkabilmeyi... Kitaptaki gibi olmayı beklemesek mesela, kendi güneşimizi kendimiz tutsak etmesek... Fena mı olur şimdiden başlasak geleceğimizi aydınlatmaya? Ayşenur Altunay