Adaletsizliğe Karşı Direniş

Şimdiye kadar verdiğiniz en zor karar neydi? Ortalama bir üniversite öğrencisi iseniz ve eğer Bilkent'te okuyorsanız, başta ekle-çıkar haftasında seçeceğiniz öğretmen, sevgilinize alacağınız hediye, sınavda vereceğiniz cevap ya da daha öncesinde, üniversite sınavı sonucunuza göre gideceğiniz üniversiteye karar vermek olabilir. Verilen bu kararlar insanın hayatını bir yere kadar değiştirebilir, insanlar bunlara vereceği kararlar ile çok farklı yerlerde olabilir ancak bunlardan hiçbiri ölümle yaşam arasında bir karar vermemize yol açacak sorunlar değildir. Eminim ki bu yazıyı okuyan kimse ölüm ile yaşam arasında bir karar vermesi gerektiği zaman tabii ki ölümü seçmeyecektir. Ancak bu yazıyı okuyamayacak biri olan, iki bin sene önce yaşamış Sokrates bu kararını ölümden yana kullanmıştır. Kararının ise erdemli olduğunu iddia etmiştir. Bu kararı bence erdemli değildir, hatta korkak ve kolaycıdır. Evet, bazen ölümü, yaşamaya tercih etmek korkaklıktır ve kolayı seçmektir. Sokrates'e bu kararı verdiren süreçten bahsetmek gerekirse; Sokrates gençlere hurafeler ve inançsızlık yaydığı için çıkarıldığı mahkemede yalan ithamlardan dolayı suçlu bulunuyor ve ölüme mahkum ediliyor. Ancak verilen karar adaletli bir karar olmuyor. Cezasının infazından önceki gün Sokrates'in arkadaşları hapsedildiği hücreye gelip Sokrates'e yetkililerin göz yumması ile onu hapishaneden kaçırabileceklerini söylüyorlar ancak o bu tekliflerin hepsini reddediyor ve Atina şehrinin mahkemesinin kararına uymamasının, Atina şehri ile olan toplumsal sözleşmesinin ihlali olacağını, eğer bu ihlal gerçekleşirse bunun bir nevi bütün Atina halkını, hukukunu ve şehrini yok etmeye çalışmak olacağını söylemiştir. (Beş Diyalog- Platon 50-d). Sokrates hukuku ihlal etmenin bütün bir şehri, günümüz için konuşmak gerekirse bütün bir ülkeyi yok etmekle eş değer tutmaktadır. Bir hukuk öğrencisi olarak buna katılıyorum. İnsanların yaptığı her harekettin hukuksal bir karşılığı vardır. Bakkaldan bir sakızın alınması bile bir hukuksal işlemdir. Taraflar birbirlerine iradelerini beyan ederler ve anlaşırlar. Eğer taraflardan biri bu anlaşmayı ihlal ederse biz bunu hırsızlık olarak adlandırırız. Eğer yapılan tüm anlaşmaların tarafları bu anlaşmalara uymaz ise işleyen bir sisteme sahip olan bir ülkeden ve bir topluluktan bahsedilemez. Hukuk biz insanları bir topluluk yapan, sosyalleşmemizi sağlayan şeydir. Yani Sokrates haklıdır bu konuda ancak Sokrates devletin hukuku uygularken, kanunlar koyarken haksızlık yapabileceğini göz ardı etmektedir ve adaletli olsa da olmasa da vatandaşların o kuralları kabul etmesini öğütlemektedir. Hukukun bir milleti birlikte tutan şey olduğunu yazmıştım ancak bu hukuk kendiliğinden ortaya çıkmamıştır, hukuku yaratan milletleri oluşturan insanladır. İnsanlar hukuku devleti oluştururken, o devleti işler hale getirmek için yaratmıştır. Sokrates'e göre devlet tek gözlü bir devdir ve hukuk da onun sopasıdır. Dev de sopasını vatandaşları hizaya sokarken kullanmaktadır. Ancak devletler var oluş nedenlerini milletlerinden alır ve devletler ise milletlerini yoktan var edemezler. Çeşitli görüşlere göre insanlar kendilerini hizaya sokmak için yaratmış olsa da devleti, devletin sahip olduğu hukuk sopası ile insanlara zarar vermesi yaratılış kaidesine aykırı bir davranıştır. Sokrates'in davasında site devleti elinde bulunan hukuk gücü ile güçsüz olan vatandaşı ezmiştir. Bu adaletsiz duruma rağmen Sokrates kaçmamış kaderine razı olmuş ve infaz edilmiştir. Mehmet Gürbüz 21501789 Dünyada hiçbir şey kolaya kaçan, kaderine razı olan insanlar tarafından değiştirilmemiştir. Tarih bize gösteriyor ki ne zaman büyük bir insan adaletsiz bir duruma karşı direnirse sonucunda insanlık daha adaletli bir hukuk düzenine kavuşmaktadır. Sokrates dönemi için büyük bir insan olarak kabul edilmiştir ve kim bilir eğer imkanı varken kaçsaydı ve kendisine yöneltilen haksızlıkla mücadele etseydi belki insanlık şimdi daha da adaletli bir hukuk anlayışına sahip olacaktı. Buna modern çağda birçok ülke tarafından örnek alınan Alman hukukunu örnek olarak verebilirim. Alman hukuku tarihi kişilikler tarafından şekillendirilmiştir. Bu kişilere verilebilecek en güzel örnek Hans Kohlhase ismindeki ulusal kahramanlarıdır. 1532'de yaşayan Kohlhase at tüccarı iken birden bir demokrasi kahramanına dönüşmüştür. Nedeni ise kendine yapılan haksızlığı bir namus meselesi bilip hakkını aramasıdır. Hikayesi şudur; yaşadığı devirdeki Alman imparatorunun bir akrabası olan derebeyi, onun iki atını gasp etmiştir. Hans hangi mahkemeye giderse gitsin hiçbiri yüzüne bakmamıştır hatta bu uğurda eşini bile feda etmiştir. Sonunda etrafına derebeylerinden bıkmış Alman köylüsünü toplayıp isyan bayrağını çekmiştir. En sonunda isyanı imparator tarafından haklı bulunmuş ve imparator kendi kuzenini yargılatmıştır. Hatta ileriki zamanlarda Hans Kolhase gibi insanlar sayesinde Almanlar krallarını dahi "Berlin'de hakimler var1" diyerek yola getirebildi. Kısacası hukuk, bir devletin kurulumundaki en önemli yapı taşlarından biridir. Varlığını da devletin kurucusu milletten alır ve tepegözün elindeki sopa olamaması gerekir. Eğer hukuk o devin sopası olursa adalet dağıtması gereken hukuk haksızlık dağıtacaktır. Bu yüzden inanıyorum ki insanlar haksızlığa karşı boyun eğmemeliler ve imkanları dahilinde onunla mücadele etmelilerdir çünkü sonucunda kazançlı çıkacak olan insanlık ve onun oluşturduğu medeniyettir.