DİSTOPİK BİR KASABA: MACONDO

Yaşadığı hayatlar yazarlar için ne kadar önemlidir? Yazarlar, kendi hayatlarındaki olayları ne kadar yansıtırlar eserlerine? Eserlerindeki kahramanların kaçı yazarların kendi hayatlarında tanışmış olduğu insanlardır? Bana kalırsa, yazarların büyük bir çoğunluğu bu sorulara benzer bir cevap verecektir ve o da şu: Evet yaşadığımız hayatlar bizim eserlerimizin temelidir. Neden mi diye soracaksınız, hemen cevaplayalım çünkü yaşadığımız hayat bizim için en iyi malzemedir. Biz eserlerimizi onun üzerine kurarız, yani bizim eserlerimizdeki kahramanlar, olaylar ya da mekanlar bizim gerçek hayatımızdakilerin bir yansımasıdır. İşte, Gabriel Garica Marquez'in "Yüzyıllık Yalnızlık" adlı romanı da bu türden bir eser. Gabriel Garcia Marquez'in kendi hayatındaki olaylardan ve kişilerden esinlenerek oluşturduğu bu kitap, 'Macondo' adlı kasabada yaşayan bir ailenin başından geçen olayları anlatıyor. Bir sonbahar akşamı kitabı elime alıp okumaya başlıyorum tabii ki yanında kahvemi yudumlayarak. Romanımız, Jose Arcadio Buendia ve karısı olan Ursula Iguaran'ın Macondo adlı bir kasabaya taşınması ile başlar. Romanda bundan itibaren Buendia ailesinin başından geçen birçok olay anlatılır. Bu olayların bazılarında seviniriz, bazılarında üzülürüz, bazılarında ise şaşırırız. Ama ben bu yazımda daha çok üzüldüğüm bir olaya değineceğim ve o da şu: Macondo kasabasının geçirdiği değişim. Macondo, ilk zamanlarda herkesin mutlu mesut yaşadığı, ölüm ve suç gibi kavramlarının adının bile bilinmediği, kendi yağında kavrulan insanlardan oluşan bir kasabadır. Sizin anlayacağınız, Macondo oradaki insanlar için cennetin bu dünyadaki bir yansımasıdır. Ama bir gün bu kasabaya bir yargıcın atanmasıyla bu cennet kasaba değişmeye başlar. Yargıçtan birkaç ay sonra da bir de papaz atanır o kasabaya, yani kasaba "devlet" denilen organizma ile tanışır. Bundan itibaren onların yaşamını sınırlandıracak yazılı kurallar ve onların Tanrı ile olan ilişkilerinde onlara aracılık edecek bir papaz vardır. Ama kasabalılar buna şaşırır ve bu durumu protesto ederler. Çünkü onlara göre bunlara gerek yoktur. Onlar zaten kendi yazılı olmayan kurallarına uyarak yaşamaktadırlar. Tanrı ile olan ilişkilerinde de bir problem olmadığını düşünürler. Ama geç kalmışlardır çünkü değişim rüzgarı başlamıştır artık. Devletten sonra sıra yabancılardadır. Oraya bir 'Muz Şirketi' kurulur. Bu muz şirketi insanlara ürettirdiği ürünleri dış pazara birkaç katı fiyatına satar, yani onların üzerinden haksız bir kazanç elde eder. Sizin anlayacağınız, Macondo'daki insanlar kendilerini yönetemediği gibi artık sömürüyle de tanışmıştır. Önce devlet sonra da yabancıların gelmesiyle birlikte kasabadaki ölüm ve suç sayısı artmış, toplum yozlaşmaya başlamıştır, yani Macondo artık cennet değil bir cehennemdir. Birçok insan Macondo kasabasının geçirdiği bu hızlı ve çarpıcı değişimi garipseyebilir. Ama ben garipsemiyorum çünkü kasaba kurulduğunda insanlar kendi kendilerini yönetiyorlardı. Ama belli bir süre sonra önce devlet denilen organizmanın gelmesi ile yeni kanunlar ve dini anlayışlar geldi. İnsanlar alışık olmadıkları bu kanunlara ve dini anlayışlara önce belli bir tepki vermiş olsa da zamanla onlara uyum sağlarlar. Bu durum toplumun sahip olduğu değerlerin kötü bir şekilde değişmeye başladığının ilk göstergesidir. Bundan sonra, kasabaya yabancıların gelmeye başlamasıyla insanlar kendilerini bir rant kavgasının içerisinde bulmaya başladılar. Bu durum da zaten yozlaşmaya başlamış olan kültürel değerlerin üstüne gelince kasabadaki genel hava bozulur ve Macondo artık herkes için yaşanmaz bir hale gelir. Sizin anlayacağınız, yazarımız bir toplumun sahip olduğu değerlerin nasıl kolay bir şekilde bozulacağını gösterir bu romanı ile. Kitabın son sayfasını da çevirdikten sonra üzülerek de olsa kitabın bitmiş olduğunun farkına varıyorum. Üzülüyorum çünkü Yüzyıllık Yalnızlık adlı romanın tadı hala damağımda. Ama aynı zamanda bir taraftan da seviniyorum. Neden mi diye soracaksınız, hemen söyleyeyim çünkü bu roman aracılığı ile tanıştığım Gabriel Garcia Marquez'in daha birçok başarılı eserinin olduğunu öğrendim "Kolera Günlerinde Aşk" ve "Kırmızı Pazartesi" gibi ve onları okumaya karar veriyorum. Görüyorsunuz, bazen okuduğunuz bir roman sadece okuyacağınız diğer romanların bir başlangıcıdır...