MISRALARDA ÖLÜM

"Öldür!" diyor film. Anlaşılmak isteyenlere huzur verebilmek için, kelimelerin içine özgürlük ekebilmek için; öldür içinde sana ait olan her duyguyu, her insanı. "Sevgililerini, umutsuzca sevdiklerini, çocuksu ruhunu öldür. Hiçbiri o kağıda ait değil!" (Krokidas, 2013) diyor ısrarla ve heyecanla. Kendini bir kenara koyar mı insan yazarken? Bu film işte bunu anlatıyor; yazmanın, bazen kendini unutmak ve kendine yabancılaşırken tarifsiz bir acı çekmek olduğunu. Filmin adı Kill Your Darlings, konu aldığı kişi ise Allen Gingsberg! Şiirlere tanrı, aşka dost, savaşa düşman o efsane... Bu filmi izlemek; siyah bulutların bir jilet gibi göğü delip yağmuru hızla yağdırdığı o serin kasım akşamında, cam kenarında, ekoseli battaniyeniz altında sert kapaklı ve saman kağıtlı o şiir kitabından mısralar okurken kahvenizi yudumlamak gibi. Filmin kurgusunun gerçekliği ve dinginliği içindeyken anlıyorsunuz: Bütün şairlerin hayatı film olmalı. Beni etkileyen ana karakterin bir şair olması değil sadece, Allen Gingsberg olması! Bu konu üzerinde biraz durmak istiyorum çünkü bu adamdır şiirin ezberletilen kimyasını kıran, bu adamdır her hissi kalemiyle canlandırabilen, bu adamdır Beat akımının kurucusu! Şiirde anarşi, kafiyede özgürlük isteği, imgelerde isyan... Daha güzel bir devrim olabilir mi? Bu devrimin her hassas safhası anlatılıyor. İnsanlar, insanlığın esenliği için gönderilmiş ilahi güzellik olan şiiri bile yozlaştırmış, formülleştirmiş, paslı bir kafesin içine koyup aliterasyonlara mahkum etmişler. Bu filmde, Gingsberg'ün ve arkadaşlarının farklı olma yolundaki zarif ve tutkulu baş kaldırışlarını izliyorsunuz ve edebiyatın zorluklardan doğmuş bir mucize olduğunu anlıyorsunuz. Edebiyattan pek haz etmeyenlerin başını çok şişirdim galiba. Haklısınız, film hakkında konuşurken sinematografi ve oyunculardan bahsetmemek olmaz. Ah o renkler... Bakın değerli okuyucular renk her şeydir; çirkini güzel yapan, ölüyü canlandıran, görmek istemediklerinize hayranlık uyandıran ufak harikalardır. Bu filmde kullanılan renkler bana 1940'ların karmaşasını yaşattı. Savaşın korkusu, yeni akımların heyecanı, varoluşun yanıltıcılığı ve daha birçok şey. İnsanlar mutsuz, huzursuz Allen Gingsberg gibi- ama her sabaha, her şeyin daha iyi olacağı umudu ile uyanmak zorundalar. Umudu kokladım bu filmde, Gingsberg'in ahşap rengindeki gözlük çerçevelerinde. Kolombiya Üniversitesinin kırık beyaz çatlak kolonlarında ise hüzün ürpertti tenimi. Detayların içine, kostümlerin içine, oyuncuların göz renklerine saklanmış olan bütün renkler o kadar başarılı bir ahenk içinde yansıtılmışlardı ki orada olduğumu hissettim. Oyuncular hakkında konuşacak olursak, Allen Gingsberg'i canlandırmakla çok şanslı olduğunu düşündüğüm Daniel Radcliffe hakkında bir şeyler kesinlikle söylenmeli. Ben her zaman Gingsberg okuyan bir insandım. Uluma şiiri, bir zamanlar benim için her gece okunan dualar gibi bağımlılık yapmış bir baş ucu şiiriydi. Yani ben bu filmi izlerken zaten Gingsberg'in büyüsüne kapılmıştım. Radcliffe'in beni oyunculuğu ile etkileyip, Beat akımını öğrenmeye teşvik etmesine gerek yoktu. Lakin, kendimi Gingsberg bilmeyen insanların yerine koyduğumda şunu görebiliyorum: Radcliffe'in oyuncluğu insanlara nüfuz edecek ve onlara Gingsberg hakkında bir merak aşılayacak kadar sağlam değil. Filmi izlemeyi düşünüyorsanız, önce Gingsberg okuyun ve Radcliffe'in vasat oyunculuğunun bu devasa efsanenin ışığını loşlaştırmasına izin vermeyin. Buna rağmen, filmi tonlarca ağır eleştirilerden kurtaran bir isim var: Dane DeHaan. Aman Allahım! Filmin asıl karakteri olmamasına rağmen, sert mizacındaki o esnek mimikler onu filmde nasıl da otorileştiriyor! Bir mısra okurken sesini, o çekici pürüzle nasıl da tüm kulaklara hakim kılıyor! Sahneler aklıma geldikçe hala heyecanlanıyorum. Muazzam bir yeteneğin özenle varoluşunu izlemek ve o oyunucunun yok olup bambaşka birine dönüşebildiğini görmek istiyorsanız DeHaan'ın tüm sahnelerini milyonlarca kez izlemelisiniz. Filmin edebi bir konusu var dedik. Bu durumda olay örgüsünün durulaşmasını ve donuklaşmasını bekleyebilirsiniz. E tabii doğal olarak; Walt Whitman'a ve Henry Miller'a yapılan göndermeler, şiire ait bazı terimler filmi biraz daha bilimsel bir niteliğe büründürüyor diyebiliriz. Kanımca, bu sıkıcı bir bilimsellik değil, daha çok entelektüel içerikli bir keşif ilmi. Direkt görmesek de, yan olay olarak, etkilerinin farkında olduğumuz savaş unsuru filme bir hareketlilik ve akıcılık kesinlikle kazandırıyor. Savaş meydanındaki silahların mücadelesinin, edebiyat meydanında kelimelerin mücadelesine benzetilişine de tanık oluyoruz bence. Elbette, İkinci Dünya Savaşı ile lügatımıza dahil olan varoluşçuluk adına felsefi ve metafiziksel ayrıntılar da var. "Ölüm beraberinde yeni bir hayat getirir." (Krokidas, 2013) repliği her zaman tüylerimi ürpertir. Takdir edersiniz ki repliklerin çevirileri asıl halleri ile aynı tadı vermiyor. Bu filmi Türkçe dublaj izlemek gibi bir hataya sakın düşeyim demeyin! Amerikan Edebiyatı'nın temellerinden birini konu alan film Türkçe izlenir mi yahu, yapmayın! Az daha unutuyordum, bu filmi gerçekçi yapan en önemli unsur kuşkusuz müzikler! Kelimenin tek anlamıyla muazzam! 1930-1940 senelerinde zirveye vuran caz kültürü; saksafonların parlak sarısıyla, davulların titreten haykırışlarıyla ve seslendirmekten öte notaları yaşatan bir zenci gırtlağıyla oluşturulmuş bir sahnede o kadar güzel yaşatılmış ki... Dumanların altında, yuvarlak bir masa etrafında, çiçekli bir elbise giymiş siyahi bir kadının güçlü sesi eşliğinde, şairler nezaket ve kasvet içinde daktiloya anlatıyorlar dertlerini. Unutamıyorum o sahneyi. Orada olmak, o şairlerden biri olmak ve kelimelerle ürerken bir yandan da ölmek istiyorum. Kill Your Darlings şüphesiz izlediğim en iyi filmdi çünkü bünyesinde okuduğum en iyi şiiri, gördüğüm en hisli aşk hikayesini, yaşam doğuran yalnızlıkları ve şairleri barındıyordu. Bunlar yetmezmiş gibi arka planda da caz çalıyordu. Sevgili okuyucular, bu film izlenmeli ama bu filmin de ötesinde Gingsberg okunmalı. Hayatı anlamaya ve insanları anlatmaya ömrünü adamış her şair, her zerresine kadar yaşanmalı. Sonra da kulaklarınızda filmdeki o şarkının nakaratı yankılanmalı: "We'll have a blue room, a new room, for two room..." (Krokidas, 2013)