Mürekkep ve Renk Damlatanlar

Nasıl da simsiyah dünya... Nasıl da karanlık sema... Hayatımız kayıp gidiyor avuçlarımızın arasından, hangi karanlık zihinden hangi gri zihne bu yolculuk? Sahi neydi bizi biz yapanlar, bunca karanlığa bir lamba olanlar? Bu sorular canlanırken zihnimde, bir söz takıldı gözlerime :" Dünya aydınlık olsaydı, sanat olmazdı" (Camus) Sanat, edebiyat bu ürkütücü dünyada beni kucaklayan en güzel şeylerdi sanki. Bizi biz yapanları mı anımsıyorduk, sahip olduklarımızın değeri mi gülümsetiyordu bizi? Bir aşktı bizdeki ve belki kimilerindeki... Yıllar yılı üzerine yazılanlar, bir damla mürekkep, bir damla renk olup denizlere, İstanbul'a karışanlar... Kimlerdi sahi karışanlar, nice Yahya Kemaller, Orhan Veliler, Ayvazovskiler... Bir damla renk düştü bu gri şehrin üzerine. O renk denizlere, İstanbul'a karışanın öyküsüydü belki de. Ayvazovski'nin İstanbul'u Ankara'yla buluşuyordu. Nasıl da parlıyordu o rengi, ışığı, özgürlüğü görmek için bekleyen gözler. Salon sanki Ayvazovski'yle yeniden nefes alıyordu. Yılların izleri yüzlerine kazınmış büyüklerimiz, fırçanın özgürlüğüne tanık edip bir çizgiyi daha yüzlerine kazıyacaklardı. Nefes almayı yeni öğrenen iki yaşındaki konuğumuz nefes almak için gelenleri anlamlandırmaya çalışıyordu. Biz gençler tecrübelerin altında ezilip özgürlüğün kanatlarında yükseliyorduk. Tablolardaki umut, deniz ve hayata direniş, biz gençler kadar Ayvazovski'ye aşina görevlileri de içine çekiyordu. Direnmeyi her an başaranlar, tablolarla yeniden gücünü topluyordu denizi seven bir başka seviyordu tıpkı Nazım Hikmet gibi. Üstad demiyor muydu: "Meğer denizi severmişim, hem de nasıl ama Ayvazovski'nin denizleri bir yana" (Hikmet, 1962) Ayvazovski'nin dalgalı denizlerini mi yoksa durgun sularını mı ayrı tutardı üstad, bilinmez ama , 1980 yılında şapkasını koyduğu kayalığa dayadığı sol eliyle yüzünü tutmuş bir halde, ay ışığında, durgun sularda ufka bakan bir adamı çizdiği tablosunu Üstadın, Ayvazovski'nin "sevmem" dediği deniz resimlerinden ayrı tutmadığına ihtimal verilmez. Ben ise ressamın en çok "Dalga" isimli tablosunu severim. O tabloda azgın, köpüklü sulara direnen iki denizcinin yaşam mücadelesi, beni özgürlüğün ve umudun kanatlarına taşıyor. Renklerdeki tınılar tablolara eğilenlerin yanı sıra, salondaki herkesle birlikte benim de kulaklarımda yankılanıyor. Belki de Ayvazovski'nin eserlerinin bizi bu kadar içine çekmesi, fırça darbeleriyle renklerin tınılarının ahenkli bir biçimde dans etmesidir. Bunun yanı sıra eserler, ünlü piyanist Anjelika Akbar'ın besteleriyle bir başka ahenk yakalamıştı. Anjelika Akbar'ın tuşlara dokunuşu sanki karanlık dünyamıza bir ışık yakıyordu. Sanatçı, kendini ve bestelerini Ayvazovski'yle o kadar bütünleştirmişti ki salon, Ayvazovski Rapsodisine mi kulak vermeliydi yoksa tabloların fırça darbeleriyle bütünleşmiş içeriğine mi yüreğini teslim etmeliydi? Sanatçı için Ayvazovski'nin İstanbul'u projesinin yüreğindeki yeri bambaşkaymış çünkü sanatçının çocukluğu Ayvazovski'nin denizlerinde geçmiş. Çocukluk, bambaşka bir kelime... Çocukluk, kimi zaman bulutlara pamuk şekerle el sallamak, denizlere kağıttan gemilerle açılmak... Çocukluk kimi zaman tuşlarla gördüğün denizleri notalarla anlatmak, kimi zaman da renkleri denizlere akıtmak... Akbar, Ayvazovski'nin denizlerine çocukluğunda kağıttan gemilerle ve dokunduğu tuşlarla açılmış. Ayvazovski denizlere renklerini çocukken mi akıtmaya başlamış bilinmez ama sanatçının yıllar süren seyahatlerinin etkisi sanatçıyı zirveye taşımıştır. Sanatçılar çoğu zaman bilinmezlik limanına demir atmışlardır. O limanda dış gerçekliği kendi iç gerçekliklerinde yazıp çizmişlerdir. Ayvazovski'yi Ayvazovski yapan en önemli şey ya da sanatçıları sanatçı yapan, iç dünyalarıdır. Dışarı yansıttıkları hislerinin ne kadarıdır bilinmez ama Ayvazovski ve niceleri için İstanbul, şüphesiz dış gerçeklikten öte olmuştur. İstanbul'a en çok mürekkep damlatan Yahya Kemal, İstanbul için :"Sade bir semtinisevmek için ömrümüz kısa" (Beyatlı) derken İstanbul'a en çok renk damlatan Ayvazovski:"İstanbul'a hayranım. Dünyada bu şehirden daha ihtişamlı bir yer yoktur herhalde. Burada Napoli de unutulur, Venedik de..." (Ayvazovski) diyerek İstanbul'a sarraf edasıyla teşekkür etmişlerdir. Zihnim ve kalemim bunları düşünüp yazarken Ayvazovski'ye sarraf edasıyla olamasa da teşekkür ettim. Beyza Nur ERCOŞKUN 25 Ekim 2015