İNSAN AKLIYLA GÖRÜR

İnsanlara, paranız ve zamanınız olduğunda yapmak istediğiniz ilk şey nedir, diye bir soru yöneltsek sanırım " Gezmek ve değişik yerler görmek isterim" en sık karşılaştığımız cevap olur. Özellikle de yurt dışına gitmek herkesin hayalidir. Peki, bu fırsat elimize geçse yeteri kadar hakkını verebilir miyiz? Harcanan zamanı yeterince değerlendirebiliyor muyuz yoksa sadece herkes tarafından bilinen oraya özgü birkaç etkinlikte bulunup geri mi dönüyoruz evimize? Gezmek ve değişik yerler görmenin bu denli çok kişi tarafından istenmesi ve giden insanların tecrübelerini dinlemek bu yazıyı yazmama neden oldu. Çoğu kişi tarafından sorun olarak düşünülmeyen fakat zamanın, harcanılan paranın hakkını veremeden içi boş bir tatil yapmak ne kadar da kötü. Aslına bakarsanız bunun da çok basit bir çözümü var: Okumak ve araştırmak. İlk duyulduğunda çok da mantıklı gelmeyen bu çözüm, İlber Ortaylı Seyahatnamesi'ni okuduktan sonra bir hayli netleşiyor. Elbette, Bilkent'te okuyor oluşum beni bu kitabı okumaya sevk etse de asıl sebep, insanların hayatlarında belki de bir kez yapabildikleri yurtdışı gezilerine katkıda bulunmak. Günümüzde yurtdışına giden insanların yaptıkları temel şeyler vardır. Rahat otellerde konaklamak, oraya özgü yemekleri tatmak ve tanınan tarihi yerlere uğrayıp fotoğraf çekinmek. Bu kitabı okuyana kadar ben de bu yolu izlemekteydim dürüst olmak gerekirse. Geçen yaz gittiğim Malta'da yapılacaklar listesi çıkarıp ilk günden itibaren onu uygulamaya başlamıştım. Hiçbir eksik yok gibi görünüyordu. Fakat bir yıl geçmesine rağmen bu kitabı okuduktan sonra neleri kaçırdığımı, aslında zamanı düşündüğüm kadar dolu ve anlamlı yaşayamadığımı anladım. Örnek verirsem daha rahat anlaşılacağım düşüncesindeyim. Bu kitapta yaklaşık otuz ülkeden bahsedilmiş ve bir tanesi de tahmin edeceğiniz üzere Malta'ydı. Kitabın içindekiler bölümünde Malta başlığını gördüğümde mutlu olmuştum. Bildiğim, gezip gördüğüm bir ülkeyi okuyacaktım çünkü. Her bir satırda şaşkınlığım giderek artıyordu. Bunun sebebi farklı bir bakış açısından, bu çok kıymetli bir tarihçi bakışıydı, bu ülkeyi okumaktı. O ülkeyi gezen insanların internette yaptığı yorumlardan oldukça farklıydı. İşte o an bu yazıyı yazmayı bu kadar çok istedim. Seyahatname okumak sadece o toplumun tarihini değil sosyal yapısını, kültürünü, nüfusundan tutun da siyasi yapısına kadar ufak da olsa bilgi sahibi olmak için en iyi seçimdir. Türk toplumunun alışkanlığına çok uzaktır seyahatnameler. Hele bir de tarih içeriyorsa yanından bile geçmeyiz. Yeteri kadar kanıtlayıcı olamadığımı düşünerek toplumda sıklıkla karşılaştığımız basit bir örneği vermeliyim sanırım. Altmışlı yaşlarına ulaşmış, emekli olmuş, çocuklarını büyütmüş ve artık kendi hayatlarına farklılıklar katmak isteyen çiftler Türkiye'de çoktur. Bu insanların, giderlerinin düşmesiyle birlikte yurtdışı istekleri de bir o kadar artar. Çünkü bir daha geçmeyecektir bu fırsat ellerine. Geçerler bilgisayarın başına ve en çok merak ettikleri ülkeye bakmaya başlarlar. Genelde de medyanın bize en çok yansıttığı ülkelerdir bunlar. İspanya, İtalya gibi ülkeler vazgeçilmezdir bizim insanımızda. Bir haftalık gezi ayarlar ve yaptıkları pizza yiyip şarap içmek, birkaç tarihi eser veya ünlü yer görüp dönmek olur. Hepsi bundan ibarettir, gezdikleri yerlerin onlarda uyandırdığı duygu gördükleri karşısında belki de içeriği doldurulmamış bir beğenme duygusudur. Fakat birazcık okumakla, edindikleri kitabi bilgilerle, seyahatlerini çok daha anlamlı ve bir o kadar da eğlenceli hale getirebilirler. Evet, İlber Ortaylı Seyahatnames'nden bunca düşünceye yelken açmak çok zor gibi görülebilir; fakat bunu hayatımıza yansıtacak olursak sadece tatiller için değil hayatımızın geri kalanında yapacağımız işlerde de farklı bakış açılarını bilmek, okumanın sağladığı dünya görüşünün bizde yarattığı olgunluk hepsi paha biçilemez değerlerdir.