MASKESİZ ÇIKILAMAYAN YÜKSEKLER

Artık, insanlar olarak yapabileceklerimizin ve sahip olabileceğimiz hayatların sınırları çok yükseklerde. Hayaller, iş yükü, maaşlar, sınavlar, rekabet, betonarme habitatlar ve hatta burunlar... Hepsi yükseklerde. Bunların en belirgin yaşandığı yerlerden biri de güçlü ve etkin şirketlerin konumlandığı plazalar. Nedense, ne zaman plaza hayatı dense aklıma samimiyetsiz bir ortam gelir. Bir elinde kahve, diğer elinde dosyaların bulunduğu çanta, üstünde özenle alınmış ve giyilmiş giysileri ile hızlı adımlar ve topuk sesleri eşliğinde bir yere yetişmeye çalışan insanlar... Hepsinin bir amacı var: Olabildiğince yükseğe çıkmak. Bu o kadar kolay olmuyor, tabii. Her seviyede sizden beklenen gereklilikler var, bunları karşılayamazsanız bir üst kademeye erişemiyorsunuz veya daha kötüsü işsiz bir şekilde evinizin yolunu tutuyorsunuz. Bu gerekliliklerden birisi de sınavlar. Üst düzey bir yönetici aranıyorsa adaylar üst düzey bir elemeden geçirilmek zorunda. Hayır, beş şıkkı olan veya kağıda bir şeyler yazdığınız bir sınav değil bu. Kendi benliğinizden ne kadar sıyrılıp şirketin ve işin istediği karakteri ne kadar özümseyebileceğinizle ilgili. Sadece bunu başaranlar, hizmet ettikleri organizasyonun tepesine çıkıp, güç sahibi olabiliyor. Onlar için oturacakları koltuk adına feda ettikleri benlikleri önemsiz. Hastaneden ölüm haberini aldığınız sevgili annenizi, onu kurtarmak için elinizden artık bir şey gelmeyeceği ve çok önemli bir iş pozisyonunun mülakatını kaçırmamak amacıyla, o soğuk ve beyazlar içindeki yatağında öylece yalnız bırakır mıydınız? İşte, Grönholm Metodu adlı tiyatroyu izlerken aklıma gelen ve öz sorgulama yapmamı gerektiren sorulardan biri buydu. Belki de gerçek iş görüşmelerinde de cevabı alınmaya çalışılan çok acımasız bir soru bu. İşverenler, aradıkları karaktere uygun olup olmadığınızı özgeçmişinizde olmayan bilgilerle öğrenmek zorunda. Peki, tam olarak nedir bu insanların istediği? Bunun cevabını oyunun sonundaki bir cümleyle vermek istiyorum: "Biz pislik görünümlü iyi biri değil, iyi görünümlü pislik biri arıyoruz." (Galceran, Pekinton, & Coşar, 2016) Hiç kimse pislik insanları sevmez, onlarla iş yapmak istemez, en azından kendi adıma konuşursam ben istemem. Bu tür insanlar, öyle insanlardır ki şirket içinde güçlü kalmak için başkalarını mevkilerinden düşürmek, tıynetlerine ters düşmez. Bizler üzerinde olumsuz bir etki uyandırır, onlara güvenmememize sebep olur. Öte yandan, pislik diye nitelendirdiğimiz insanlar şirketlerin ihtiyacı olan çıkarcı, bencil ve materyalist yaklaşımları sergileme potansiyeline sahip. Büyük şirketlerin üst düzey çalışanlarından istediği de onların pislik işlerini başkalarına belli etmeden yapmamız. Bu noktada, iki yüzlü insanlara karşı bir ihtiyaç doğduğunu düşünüyorum. Bu iki yüzlülük, insanlara karşı iyilik maskesi takıp ardında yatan kötü düşünceleri örtmek için biçilmiş bir kaftan. Büyük şirketlerin isteğinin pislik insan modeli olduğunu anlayan özünde iyi kişilerin, işi kapmak adına kendilerini kötü şekilde göstermeye çalışması, durumu onlar için daha da batırıyor. Oyunda her ne kadar belirtilmese de bence, Fernando karakteri, işe bu nedenden dolayı kabul edilmeyecek. İşte, bu yüzden, insan kaynakları, bu tür insanların foyasını ortaya çıkaracak sınavlar uyguluyor. Bu nedenle, iş hayatımızda, olduğumuz ve olmaya görünmeye çalıştığımız karakterler bence çok önemli. Öte yandan, karakterleri yüzünden, müşterilerin onlarla iş yapmayacağını anlayan kötü kalpli insanlar ise kendilerini olduklarından daha iyi biriymiş gibi göstererek işi kapıyor. Ben bunu hiç adil bulmuyorum, ancak büyük balığın küçük balığı yediği, herkesin birilerinin ardından dolaplar çevirdiği günümüzde işler böyle yürüyor, düzen böyle kurulmuş. Tüm bu yazdıklarımı düşünerek insanın; kişiliğini, maddi çıkarlar uğruna kaybetmesini veya maskeler ardına gizlemesini ezikçe, insanlık dışı buluyorum. Maddesel amaçlar için yitirdiğimiz öz kimlikler bizleri insan yapan duygularımızı yitirmemize, hayat sevincimizi ve yaşamımızın anlamını kaybetmemize neden oluyor. Unutulmamalıdır ki; bir koltukta iki karpuz sığmaz: Empati, dürüstlük, güvenilirlik gibi insani özelliklerimizi bir kenara bırakmadan gelemeyeceğimiz konumlar olacaktır hayatta. İ. İLTER SEZAN