Buğra AYDIN

Evrende ne kadar yalnız olduğumuzu unutuyoruz zaman zaman. Günün yoğunluğu, yaşama devam etme arzusu bizi gökyüzüne bakmaktan alıkoyuyor. Hayatın temposuna ayak uydurmak için zamanın akışını kaybediyoruz. Gökyüzüne baktığımız küçük aralıklarda farklı farklı şeyler düşünüyoruz. Kimi yıldızların güzelliğini izliyor, kimi uzaylıların varlığını merak ediyor. Bazıları ise olayı hiç umursamıyorlar bile. Benim ise gökyüzüne baktığımda aklıma ilk gelenler, insanoğlunun uçsuz bucaksız evren karşısındaki bilgisizliği, çaresizliği ve yalnızlığı oluyor genelde. Günümüze kadar yaşamış tüm insanları, yapılan tüm araştırmaları düşünüyorum. Varlığımızın sebebini bulabilmek, evrendeki konumumuzu anlayabilmek için yapılmış tonlarca araştırma... İnsanlar tarafından geliştirilip geliştirilmediği hala tartışma konusu olan sayısız dini inanış, mitolojik açıklamalar. Genişlemekte olan uçsuz bucaksız evreni düşününce, elimizde olan, gösterdiğimiz onca gayrete karşılık, koca bir hiç. İşin en üzücü kısmı ise gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz manzara her zaman binlerce, milyonlarca yıl öncesinin bir yansıması. Işığın da bir hızı vardır ve yıldızlardan gözümüze ulaşana kadar epey uzun bir vakit geçer. Siz oldukça güzel bir manzara izlediğinizi düşünürken gördüğünüz yıldız çoktan yok olmuş bile olabilir. Bu olay, gerçeklik dediğimiz şeyin, içinde sıkışık olduğumuz fizik kurallarına adapte olmuş olan beynimizin, yani özbenliğimizin bize oynadığı bir tiyatro oyunundan ibaret olduğunu gösteriyor. Kısacası gökyüzü, acımasızca bizimle dalga geçiyor. Van Gogh'un "Rhone Üzerinde Yıldızlı Bir Gece" çalışması, bize çaresizliğimizi hatırlatırken düşünme fırsatı yaratan önemli şaheserleren biri. Resimden bahsetmeden önce, Van Gogh'un kişiliği üzerinde konuşmak istiyorum. Oldukça ilginç bir hayat yaşayan Van Gogh, yaşadığı çoğu olay karşısında aşırı duygusal bir hal takınmıştır. Çocukluğunda, kendinden önce ölü olarak doğan kardeşine kendi ilk ismi olan "Vincent" konulmasının planlandığını öğrenmesi onda derin izler bırakmıştır. Kendi çocukluğunu "kasvetli, soğuk ve kısır" kelimeleriyle özetlemiştir. Babasını kaybetmesi onda kalıcı bir ruhsal değişiklik yaratmıştır. Ressam arkadaşı Paul Gaugin ile ilginç bir ilişkisi olan Van Gogh, arkadaşlığı bozulunca tereddüt etmeden sol kulağını kesmiştir. Bunun üzerine ruhsal anlamda dengeli olmadığı düşünülmüş ve akıl hastanesine kapatılmıştır. Gökyüzü ile ilgili ilk eseri olan "Yıldızlı Gece"yi, akıl hastanesinde ortaya çıkarmıştır. İlerleyen süreçte, resim malzemelerini yanına alıp bir tarlada yürüyüşe çıkmış, ardınan kendini göğsünden bir tabancayla vurarak intihar etmiştir. Hayata bakış açısını, kendi kaleminden "Mutsuzluğum, sonsuza kadar sürer." cümlesi özetlemektedir. Üzerinde konuşacağımız "Rhone Üzerinde Yıldızlı Bir Gece" tablosuna gelecek olursak, resimdeki gece karanlığında koyu lacivert rengini almış kocaman deniz bana iç dünyamı anımsatıyor. İronik bir şekilde, sarı birer şerit şeklinde uzanmış yıldız ışıkları ise, bana hapishane demirlerini hatırlatıyor. İç dünyamızdaki denizimiz ne kadar uçsuz bucaksız olsa da, hepimiz benliğimizde esiriz. Bu betimleme size klişe gelebilir, fakat aşırı derecede farklı bir iç kişiliği olan Van Gogh'un bu eseri yaratırken böyle düşündüğünü ve insanların bunu fark edemediğini sanıyorum. Her zaman benliğimizin demir parmaklıkları ardında esir olacağız. Vücudumuz, ses tonumuz, beyin hacmimiz, dış görünüşümüz... Acımasız yıldızlar, bu tabloda, bunun farkında oldukları için sinsi sinsi parlıyorlar. Van Gogh'un, yıldızları aşırı yoğun bir parlaklıkta çizmiş olduğunu görebilirsiniz. Kim bilir, akıl hastanesindeki odasında, yıldızları izlerken bunları mı düşünüyordu? Yıldız ışıkları her ne kadar demir parmaklıklara dönüşseler de, iç dünyamızı betimleyen koyu lacivert denizi aydınlattıklarını fark edebilirsiniz. Ben bunu, benliğimizi sınırlayan kişilik özelliklerimizin, iç dünyamızı dışa vurabilmek için bir araç olduğunu yansıttığını düşünüyorum. Belki de parmaklıkları dilediğimiz gibi bükmek bizim elimizdedir. Van Gogh, beyninin sınırlarını zorlayarak bu parmaklıkları bükmeyi, hatta daha da ileri giderek birer birer parçalamayı başarmış mıdır? Hayır. Sadece beyninin kendine koyduğu kurallar çerçevesinde kontrolünü yitirmiş ve şizofren olmuştur. İşin daha da üzücü olan kısmı ise, baktığı gökyüzü yani evren için, insanlık tarihi bir göz kırpmasından ibarettir. Yalnızlık ve cevapsızlık, ne kadar çabalasak da, kaçınılmaz kaderimizdir.