Adaleti Aramak

Hangi sosyal sınıfa ya da gelir dağılımı grubuna dahil olursa olsun insanı en çok tatmin eden şeyin adaletin yerine geldiğini görmek olduğuna inanıyorum. Buna sadece kişisel gözlemlerimle değil aynı zamanda insan medeniyetinin uzun tarihinde adalet sisteminin yerini inceleyerek de ulaştım. Aynı zamanda küçüklükten beri en sevdiğim çizgi roman karakteri olan Batman'in(Bruce Wayne) hikayelerinde de bu sistem üzerine olan kirleri büyüdükçe daha iyi anlıyorum. Yönetmenliğini ve senaristliğini Christopher Nolan'ın yaptığı Batman Begins (Batman Başlıyor) lminde yozlaşmış bir şehir vardır ve bu yozlaşmanın merkezi de elbette ki adalet sistemidir. Bu yozlaşma sebebiyle halkın bir kahraman araması çok uzun sürmeyecektir. İşte tam burada aklıma bazı sorular geldi. Eğer gerçekten dünyadaki tüm kurumlar işleyemez hale gelirse ne olacak? Toplumda kendini hukuktan ve yasalardan üstün tutup geceleri sokaklarda adaleti sağlayan ve gerekirse emniyet güçlerinin bile kırmızı çizgilerini geçebilecek bir kahramana ihtiyaç duyacak mıyız? Gotham (DC evrenindeki hayali Amerika Birleşik Devletleri şehri) halkı için bu soruların cevabı büyük oranda "Evet". Aslında her ne kadar kendime itiraf edemesem de kendi kuralları olan, kurumlara hesap vermeyen ve sadece adaleti sağlamaya çalışan karakterlere ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Çünkü her sistem ne kadar iyi işlerse işlesin her zaman yozlaşmaya ve kuruluş ilkelerinden sapmaya açıktır. Fakat idealist bir insanı kendi yolundan çıkartmak hiç kolay değildir. Özellikle bu kişi toplum tarafından kabul görmüş ve adeta yaşarken bir mit olmuş ise. Batman'in durumu Gotham için aynen böyle. O Gotham'ın yarasası ve kara şövalyesi. Bence bu kahramanların en karakteristik özelliği karar mekanizmalarının tamamen kendi insiyati erinde olması. Yani verdikleri kararlar tümüyle toplum vicdanının ve etik değerlerinin Sina Dağı'nın tepesinde Tanrı'nın Musa'ya verdiği ilahi bir emir gibi sert bir tezahürü. Batman'in olaylara ve suçlulara karşı verdiği tepkiler aslında hepimizin televizyon başında haberlerde gördüğümüzde vermek istediğimiz tepkiler. Eski dönemlerde, henüz büyük yerleşim yerleri yokken kasabalarda ve köylerde insanlar suçluları herkesin oy birliğiyle yani ortak akılla yargılarlardı. Bu da bana göre o dönemlerde toplum huzurunu sağlayan faktörlerden biriydi. Peki günümüzde toplum ne beklemeli? Suça ve suçluya karşı ne boyutta bir hoşgörü beslemeliyiz? Aslında lmin yaptığı en iyi şey bunların derinlemesine sorgulanması ve bu sorgulamayı karakter gelişimleriyle bize aktarması. Filmin ana kötü karakteri Ra's Al Ghul'a( Aynı zamanda kendisi Batman'in akıl hocası ve üstadıdır.) göre suçun ve suçluların var olma sebebi adalet sistemi ve toplum vicdanında ki kendisine göre zararlı hoşgörüdür. Batman ile arasındaki derin kir ayrılıkları da bu nedenle başlar. Batman için de zaman zaman sınırların dışına çıkılıp suçlular korkutulabilir ve şiddet kullanılabilir. Ama Ra's Al Ghul için çözüm çok farklıdır. Onun lideri olduğu Gölgeler Birliği asırlardır topluma bir ekosistem gözüyle bakar. Gerekirse kangrenli uzuvlar kesilmelidir. Kara veba aslında Avrupa için o kadar da kötü değildir aksine Dünya'nın sürdürülebilirliği için iyi olmuştur. Yine kendisine göre Wayne ailesi gibi aileler "Ahlak" dedikleri uygulamaları yüzünden bir kesime iyilik yapmak için tüm toplumu ateşe sürüklemişlerdir. Bana göre Ra's Al Ghul'un motivasyonu her ne kadar acımasız ve kabul edilemez olsa da kendi içinde son derece tutarlıdır. Çoğu dini ve kri inançta da merhamet desteklenen bir kavramdır. Ra's Al Ghul ise bu yönden bakınca bana çok nihilist ve bir o kadar da gaddar bir karakter gibi gelmiştir hep. Batman ise her ne kadar sert olsa da kendisinin de asla vazgeçemeyeceği sınırları ve kuralları vardır. Düşmanlarına kendi merhametini gösterir. İnsanın en eski duygularından biri olan umudu her zaman korur ve en kötü insanın bile tedavi edilebileceği krini hesaba katar. Benim için de günümüzde en çok ihtiyacımız olan şeylerden birisi de ölçülü merhamet ve ölçülü hoşgörüdür. Bunlar sağlanırsa insanoğlunun adalet arayışında büyük aşama kaydedebiliriz ve belki de kahramanlar aramamıza gerek kalmaz. Gotham halkı bu konuda şanssızdı. Onlar için adaletin ve güvencelerinin sembolü eşit kollu bir terazi olmaktan çıkmıştı. Bir gece yarısı bulutların üzerine düşen bir yarasa sembolüydü onların tek güvencesi.