BENİM TEMBELLİĞİM BENİM KARARIM (MI)

Paul Lafargue'in Tembellik Hakkı kitabı ismiyle ilk anda daha çok tembelliği öven bir kitap olarak anlaşılabilir. Kitabın sadece adına bakarak içeriğinde insanlara hiç çalışmadan güzel standartlarda yaşama hakkı verilmesi gerektiğini savunduğu düşünülebilir. Ama kitabın çevirmeni Vedat Günyol'un Başsöz Yerine isimli yazısında da belirttiği gibi kitabın felsefesi bu kadar basit ve absürt değildir. Paul Lafargue Tembellik Hakkı adlı kitabında birçok insanın muzdarip olduğunu bir konu olan çalışma saatlerinin adaletsizliğinden ve makineleşmenin insanlara boş zaman yaratmak yerine onlardan daha önce sahip oldukları boş zamanı da çalmasından bahsetmektedir. Herkes zaman zaman tembellik yapmak ister ve yapabilmelidir de. Kitabı okumadıysanız ama okumayı düşünüyorsanız size bazı sorular hazırladım. Önce bu sorulara dürüst cevaplar vermeye çalışın. Bir kenara not alın veya aklınızda tutun. Kitabı bitirdikten sonra da cevaplarınız aynı kalırsa gerçekten şaşırtıcı olur benim için. 1. Çalışmak bir erdem midir? 2. İnsan üretimin efendisi midir, kölesi mi? 3. Günlük çalışma süresi kaç saat olmalıdır? 4. Tarihsel süreçte insanlık zaman yönetimi açısından iyiye mi gitmiştir, kötüye mi gitmiştir yoksa zaman yönetimi hep aynı mı kalmıştır? Beni allak bullak eden bir kitaptı Tembellik Hakkı. Genel olarak çalışmayı başarının tek yolu olarak görürdüm ve bu sebepten dolayı çalışmak isterdim. Kitabın etkisi geçtikten sonra da muhtemelen böyle hissedeceğim ama şu an için başarı ve mutluluk arasındaki tercihim mutluluktan yana. Sonsuza kadar çalışmayı azaltmayacak olan insan ne yapmalıdır mutlu olmak için? Tüm başarılarım daha büyük sorumluluklar getirdi yanında. Tembellik hakkımı hiçe sayarak kaybettim. Çünkü sistem bunu gerektiriyordu. Lafargue'nin de belirttiği gibi Sanayi Devrimi ve onun arkasından güç kazanan kapital düzen yüzünden insanlar şirketlerin karını artıran birer araç haline dönüşmüştür. Buna karşın hayatta kalmayı ve mutlu olmayı çalışmaya bağlayan insanlar sisteme karşı gelmek yerine sistem içinde yükselmeye çalışmışlardır. Bunun bir örneğini anlatıyor kitabın ilk bölümünde Lafargue: "Solgun yüzler, bir deri bir kemik bedenler, acınası sözlerle fabrikacıları kuşatıyorlar: "İyi yürekli Bay Chagot, sevecen Bay Schneider, daha iş verin bize. Bize acı çektiren açlık değil, çalışma tutkusudur." 2 Şu an, bu yazıyı ödevin son tarihine yetiştirmeye çalışırken bile tembellik hakkımdan taviz verdiğim düşünülebilir. Kimi açılardan baktığımızda bunun doğru olduğunu söyleyebilirim. Diğer yandan, şu an bunları yazmak sadece bir kişiye de olsa fikirlerimi ve bu kitaptan öğrendiklerimi anlatabilmem için elimdeki en iyi yol ve bu yazıyı yazarken elimde olmasına rağmen tembellik hakkımı kullanmak istemiyorum. Bu da kitabın içinde bahsedilen bir konu da benim bu davranışımı açıklıyor. İnsan tembellik yapmayı sever fakat tembellik için yaratılmamıştır. Evrimin bize kazandırdığı bir çalışma dürtüsü de vardır. İnsan, yaşamını idame ettirebilmek için çalışması gereken minimum düzeyde çalışmazsa kendini büyük bir ruhsal boşluğun içinde hisseder. Benim de, öğrencilikten başka bir işimin olmaması nedeniyle özellikle yaz aylarında yaşadığım bir sorun bu. Kış aylarında çalışmaktan, yaz aylarında çalışmamaktan bunalıyorum. Yine de elimdeki şeylerle mutlu kalabilmem benim yararıma olduğundan çok sistemin yararına. Bir yerde insanların temel haklarını isteyebilmesi gerekir sistemden. Yaşama hakkı, eğitim hakkı, tembellik hakkı... " Amerika'da makine, tarımsal üretimin tüm alanlarını doldurdu, tereyağı üretiminden buğdayın yabani otlardan ayıklanmasına kadar. Niçin? Çünkü, özgür ve tembel olan Amerikalı, Fransız köylüsünün sığırımsı yaşamını benimsemektense, bin kez ölmeyi yeğler." Tarım, hayvancılık ve sanayi artık insan gücüne değil, makine gücüne bağlı işleyen sistemler. Bizim içinde bulunduğumuz sistemse eşya ve yiyecek üretiminden çok daha farklı artık. Biz, hizmet sektörünü yüceltmek ve daha iyi hizmet alabilmek için birilerine hizmet etmekle yükümlüyüz. Tembellik Hakkı benim için mantığın ve ümitsizliğin kitabı. Öyle ki, bu hak bizim ama asla istediğimiz zaman kullanamayacağız.