Kurgu -hiç şüphesiz- edebiyat deyince akla gelen ilk kavramlardandır. Romanlar, öyküler, masallar hep belirli bir kurguyla oluşturulmuş ve okuyucuya öyle taktim edilmiştir. Bununla birlikte öyle kurgusal çalışmalar vardır ki, diğerlerinden bir adım daha öndedir, gerçek ve hayalin harmanlanması tarzıyla. Olaylar, karakterler veya mekanlar gerçeklikten çok uzaktır. Bazı okuyuculara saçma gelirken bu gerçekten uzak yapı, bazı okuyucuların da bir o kadar ilgisini çeker... Bu tarz daha çok hayalle harmanlanmış kurguları ütopya diye adlandırırız ve "Olması imkansız ki anlatılanların!" diyerek kestirip atarız, belki satırların arasına sızmış mesajları fark edemeden. George Orwell ütopyasının sınırlarını zorlamış, hem kendi derin düşünmüş hem de okuyucularını derin derin düşündürmüş, Dünya Edebiyatının kilometre taşlarından sayılan eserlere sahip büyük bir hayalperest. Bin Dokuz Yüz Seksen Dört gibi derin bir gelecek sanrısı ortaya koyan Orwell'ın kurgusal dille derin eleştiriler içeren bir yapıtı da vardır; Hayvan Çiftliği. Sahiplerine karşı isyan ederek yeni bir hareket başlatan hayvanların zamanla tekrar köleleşmesini anlatan kitap aslında derin bir komünizm eleştirisidir ki bu ayrıntı romanı okuyan herkes tarafından hali hazırda fark edilmiştir diye düşünüyorum. Ancak, komünizm eleştirisinden daha çok şey vardır Hayvan Çiftliğinde. Toplumsal yapılar ve bu yapıların çözünmesi, halkın tabakalaşması ve aslında değişimin hayallerdeki kadar kolay olmayışı romanı okuduktan sonra bende uyanan düşüncelerden bazıları. Romandaki hayvan topluluğunun zamanla düzenlerinden sapması, insan toplulukları için de geçerli. Kurulan yeni sistemler her ne kadar bir süre düzenli devam etse de illaki sistemin açıklarından faydalanıp sistemi heline kullananlar çıkıyor, baş domuz Napoleon gibi. Bununla birlikte, halk için 1 çabalayan kişiler , Snowball gibi, bir şekilde egale edilip toplumdan uzaklaştırıyor. Bu durumu yalnızca komünizmle bağdaştırmak yanlış olur ki toplum dışına itilme durumu her sistem, her kurulu düzen için geçerlidir. Tarih boyunca baktığımızda halk için birşeyler yapmaya çalışan kişilerin -her sistemde- acılar çektiğini, zor dönemlerden geçtiğini, hatta bazıların bu dönemleri atlatamadıklarını görürüz. Bu açıdan bakıldığında aslında Hayvan Çiftliğinin komünizm eleştirisinden çok, toplumsal yapı rehberi olduğu düşünülebilir ki ben böyle düşünüyorum. Yukarıda da bahsettiğim gibi çok fazla sosyolojik çıkarımlar yapabileceğimiz Hayvan Çiftliği, darbe gerçeğine de çok anlaşılır bir dille değiniyor. Hep kafamızı kurcalayan "Askeri darbe nedir? Nasıl yapılır? Neden Yapılır?" sorularının cevabına çok yalın bir şekilde ulaşabiliyoruz Hayvan Çiftliğinde. Köpekleri uygun zaman için besleyen Napoleon'un zamanı geldiğinde bu gücü kullanması, çiftlikteki tek otoriter güç olması ve bu otoriteriyi kendi lehine kullanması darbe gerçeğini masal tadıyla kulağımıza çalıyor. Aslında yapılan darbelerin halka hiçbir yarar sağlamadığı, tam tersine halka olumsuz etkileri olduğunu gözler önüne seriyor George Orwell. Romana başlarken bu şekilde hiç beklemediğimiz çıkarımlara ulaşmak kitabı şaheser kılan özellikler arasında olsa gerek. Şaheser kılan özellikler demişken, bir kitabın yazımının üstünden yaklaşık 70 yıl geçmiş olmasına rağmen hala yaptığımız çıkarımların günümüz gerçekleriyle örtüşmesi gerçekten şaşırtıcı. 50 yıl önce yazılmış bir sosyoloji kitabının bile geçerliliğini kaybetmesi göz önünde bulundurulduğunda, 70 yıl önce kurulan bir ütopyanın gerçekleri hala yansıtması aslında yoğun kurgu içeren romanlara karşı(distopyacı kurguyla yazılmış romanlara) bakış açımızı değiştirmemiz gerektiğini söylüyor. Ütopik romanlar aslında sadece okunmak için değil, düşünülmek için de yazılmıştır demek Hayvan Çifliğinin hakkını teslim etmek olur diye düşünüyorum. Romanda geçen "Hayvanların hepsi eşittir, ama bazı hayvanlar diğerlerinden daha çok eşittir" yaklaşımı aslında gerçek dünyayı da kapsıyor. Çoğu demokrasiyle yönetilen ülkelere baktığımızda, hepsinin anayasasında geçen tüm vatandaşlar eşittir ilkesi aslında yazılmış bir boş sözden ibaret olduğunu farkediyoruz. Rant, torpil, rüşvet, adam kayırma vakalarının başka bir açıklaması olamazdı herhalde... Sonuç olarak, Dünya Klasikleri arasında yerini zaten çoktan almış olan Hayvan Çiftliğinin, hakkını sonuna kadar ben de veriyorum. George Orwell'in nefis sunumu ve Celal Üster'in gerçeğe uygun çevirisiyle Hayvan Çifliği gerçekten beni büyüledi ve gönül rahatlığıyla söyleyebilirim ki başucum yeni bir şahaser daha kazandı. 2