Edebi Dostluk

Öyle büyük bir edebiyat arşivimiz vardır ki kimler kimler gelip geçmiştir. Ne ozanlar, ne romancılar, say say bitmez sizin anlayacağınız. Cahit Sıtkı ile Ziya Osman da yaşamış çok ünlü ozanlarımızdan ikisidir. Onların şiirlerini okumak ayrı bir zevk verir. Cahit Sıtkı kelimelerle adeta şekiller kurar, onlarla oynayıp en iyi ürünü elde etmeye çalışır. Hele ki o Fransız üslubu yok mu? İşte o bana zevk verir en çok. Ziya Osman ise biraz daha farklıdır. O hayattaki küçük mutluluklardan duyduğu sevinci, acıma duygusunu ele alır. Şekilden çok konuya önem verir bir bakıma. Kendimi bu iki sanat adamının dostluğu arasında buldum kitabı okurken. Bazen kendime sorardım " Acaba geçmiş zamanlarda sanatçı insanlar nasıl arkadaşlık edip, neleri paylaşıyorlar?" diye. Meğerse sorumun cevabı bu iki şairin mektuplarındaymış. Aldığım cevabı anlatayım biraz. Açıkçası ben mektup okumayı ya da yazmayı seven bir insan değilim. İleri kafalıyım herhalde. Telefon varken mektubu kim ne yapsın zaten. Bu blog yazısını yazmayacak olsaydım okuyacağımı da pek sanmıyorum ama okuduğuma değdi kesinlikle, bunu söyleyebilirim. Bu arada kitabın adını söylemedim. "Ziya'ya Mektuplar" Benim az olan mektup kültürüm arasından en sevdiğimdir. Bu özel ve anlamlı eseri incelemek istedim sizin için. Öyle bir yazmış ki Cahit Sıtkı, edebi dostluk kavramını öğrendim kafamda. Her mektupta farklı bir şiir, farklı bir hikaye, farklı bir sanat paylaşımı. Öyle gündelik mektuplara benzemiyor. İşte o zaman anladım o yıllardaki sanat adamlarının nasıl dostluklar kurduğunu. Belki de her edebi dostluk için aynı şey geçerli değildir ama Ziya ve Cahit arasında çok özel bir bağ olduğu kesindi. Birbirlerine hitap edişleri, o cafcaflı sözler, saf İstanbul Türkçesi kullanımı beni benden aldı, uzaklara götürdü. Bizim gündelik hayatta kullanmadığımız için anlamını dahi bilmediğimiz süslü kelimeleri, onlar sohbet için kullanıyordu. Hayran kaldım. Ben de şair olup onlarla mektuplaşmak istedim. Onlar okulda tanışmışlardı. Hayatlarının sonuna kadar da arkadaşlıklarını güçlü bir şekilde sürdürmüşlerdi. Birden merak ettim "İki yakın arkadaş neden sürekli mektuplaşıyor?" diye. Çünkü biz yakın arkadaşlarımızla sık sık görüşürüz. Onlar ise sürekli ayrı kalıyorlardı. Birisi gurbete gidiyor, diğeri memleketin bir ucuna derken hep uzak düşüyorlardı. Tek çareleri birbirlerine sanatlarını yollamaktı, bunun aracı da mektuptu. Kimi zaman Cahit kimi zaman da Ziya yazdığı bir şiiri yollayıp arkadaşının fikrini istiyordu. Onlar birbirlerinin eserlerini çala kalem eleştirse de aslında inci tanesi değerinde dizelerdi benim için. O zaman hayret ettim. Anladım ki sanatçı olunca başka bir sanatı eleştirmek bu kadar basit oluyormuş. Kısacası eşi benzeri görülmemiş bir iletişimleri vardı. Çok arkadaşlıklar vardır, lise çağında hevesli başlar ancak sessiz sedasız biter. Ziya ve Cahit'inki bu arkadaşlıklardan değildi. Onlarınki çok özeldi. Belki de bu iki şairi birbirine bağlayan sanat yapma hevesleri onların ayrılmasını engelliyordu. Daha paylaşacak çok şeyleri vardı, hiç bitmiyordu ki. Kendi düşünceme göre yeni çağda, bu tarz kültür birikimlerinin alışverişinin olması çok zor bir ihtimal. Çünkü artık her şey değişti. Bu sebeple onlara özenmemek elde değil. Sanırım bu dostluğun bize verdiği hediye, mektup tarzı bir romandan çok koskoca bir hayal gücünün iki müthiş insan tarafından nasıl paylaşıldığının gösterilmesiydi. Biz bu çağda sevgimizi paylaşmayı beceremezken, onlar yıllar önce birbirlerinin fikirlerini paylaşmayı bile başarmışlar. (Bunu birbirlerinin fikirlerini çalma anlamında algılamayın.) Keşke bu tip insanlar daha çok olsa da biz dostluk kavramının ne kadar ileri götürülebileceğini görsek. Şimdiki zamanda kendilerine sanatçı diyen insanların dostlukları hep medya önünde ve çok laubali biçimde. Bunları gördükçe geçmiş yıllara öyle çok imreniyorum ki... Her şey daha kıymetliymiş, her güzel fikir bir edebiyat, bir sanat eseri olmaya daha yatkınmış. Kim bilir belki bir gün biz de e debi dostluk kurabileceğimiz insanımızı bulur ve iştahımızı okumak yerine kendimiz kapatma yetisine erişiriz. O zamana kadar bol bol okumaya devam!