Kişiliğimize Can Suyunu Verenler

Bir insanın hayatı boyunca başından geçen ve karakterini derinden etkileyen çeşitli, etkisi yüksek olaylar vardır. Bunlara dönüm noktası demek de mümkün. Thomas Bernhard, "Nefes Bir Karar" adlı eserinde kendi hayatının bir kesitini -18 yaşlarında geçirdiği akciğer hastalığını ve aynı dönem büyükbabasını kaybetmesini- anlatarak , 'ciddi bir hastalık geçirmek' ve 'yakın bir kişinin hayatını kaybetmesi' olmak üzere bu dönüm noktalarından iki tanesine değinmiş. Bu iki kavramdan özellikle ikincisi, Bernhard'ın geçmişindeki yalnızlığı ve onun hayat hocası olan büyükbabasıyla ilgili anıları beni, çevremizde bulunan yakın kişilerin kişiliğimiz ve hayatımızın gidişatı üzerindeki etkilerini düşünmeye sevk etti. Egzistansiyalist bir bakış açısıyla değerlendirme yapacak olursam, doğduğumuz andan itibaren çevresel etkiler, başta çevremizdeki kişiler olmak üzere, özümüzü oluşturmaya başlıyor. Birey bazında, bu gelişimde en büyük etki çoğu standart aile yapısına sahip birey için birinci derece akrabaları yani ailesi. Bernhard gibi bireylerde ise aile genellemesi yerine daha spesifik karakterler devreye giriyor. Etkiyi yaratacak bireylerin her yaştan ve konumdan olması muhtemel. Ayrıca bizim yolumuza ne zaman ayak basacakları bir muamma. İletişime geçilen kişi çeşitliliği ve sayısı bireyin yaşıyla yani yaşam deneyimiyle de kısmen paralel ama bu etkileşim için aynı şeyi söylemek mümkün değil. Direkt ağaç yaşken eğilir gibi bir kalıptan bahsetmiyorum ama bireyin ufku genişledikçe yani çevre onu geliştirdikçe etkilenme kabiliyeti de bir o kadar azalıyor olmalı. Bir şeyin etkileyiciliği azalınca doğal olarak şekillendirme gücü de ortadan kalkıyor. Yani erken yaşlarda karşılaştığımız hayat arkadaşlarımız -veya dostlar da diyebiliriz bunlara- ya da karakter olarak örnek aldığımız bizden yaşça veya başka bir nitelikçe büyük kişiler öz hamuruna şekil vermede öncelikliler. Nitelik ve nicelik -yaş- bakımından bu iki insanın yakın olması ise etkileşimi tek yönlülükten çifte çıkarıyor. Bu da değişirken değiştirmeyi ve değiştirmenin sonucu olarak da değişenin etkisiyle yeniden değişmeyi sağlıyor. Başka bir deyişle birlikte gelişmeyi. Kendi yakın arkadaşıma baktığımda onda herhangi başka birinde görebildiğimden çok daha fazla kendimi görüyorum ve ne kadar kendim bunu çok fark etmesem de başkaları tarafından fark edilecek şekilde - insanların benimle ilgili bulundukları çıkarımlardan vardığım bir sonuç babama benziyorum. Fiziksel anlamda bir benzerlik değil bahsetmeye çalıştığım. Bunu ötesinde düşünsel ve davranışsal bir benzerlik. Olaylara yaklaşımımda etkisi belirgin olan bir benzerlik. Bu iki kişi benim şu an bulunduğum konumdan saptayabildiğim iki keskin örnek. İlerleyen dönemde şu anki gelişimimin sıcaklığıyla fark edemediğim kişiler çıkması da muhtemel. Bu etiklerin boyutları biraz da bireyden bireye değişiyor ama varlıklarıyla bir farklılık yaratan kişilerin eksikliği de -yine bireye bağlı olarak- kişinin geçmişiyle geleceği arasında bir sınır çiziyor. Eksiklik en başta bahsettiğim iki dönüm noktası olarak değerlendirilebilecek örneklerden ikincisi gibi veya koşulların gerektirdiği başka bir ayrılık da olabilir. İşte bu ayrılıkta kişiyi o geçmişle geleceğe ayıran sınır sayesinde tekrar birey olmaya bir nevi elde ettiği deneyimleri uygulamaya zorluyor. Pratik yapmak gibi değerlendirmek mümkün bunu. Ya da teorik bilgiyi pratiğe dökmek de denebilir buna. Sonuçta yine bir gelişim söz konusu. 1 Utku Türkbey İnsan olarak iletişime aç ve muhtacız. Gündelik rutinin dışında bu özel kişilerle kurduğumuz ilişkilerimizdeki iletişim, kısmen mühendisin bir makineyi inşa ederken baktığı planlar gibi beynin karakter ilmiklerini dokurken kullandığı bir kaynak. Bu etkileşimin kiminle veya nasıl oluştuğunu ya da iyi mi kötü sonuçlara yol açtığı genellenemeyecek kadar alt başlığa ve özel koşula sahip ancak birey olarak çevremizdeki bu özel insanlar ile kurduğumuz etkileşimin ve onların varlığının kişilik oluşumumuzda, hayatımızın gidişatında ciddi bir yeri olduğunu kabul edebiliriz. 2 Utku Türkbey