İÇİMDEKİ DELİ TAYLAR

Şair Orhan Veli'nin Gangaster başlıklı bir şiiri vardır. Şair o şiirde "Şiir yazdım bunca senedir / Ne buldum? / Eşkıyalık edeceğim bundan sonra" der. Durup dururken şairlikten eşkıyalığa geçme isteği değildir bu. Biri damarına basmış demek ki şairin. Yoksa baştan eşkıya olmak isterdi, şiirle filan hiç uğraşmazdı. Aklı başında olan, damarına basılmamış bir insanın eşkıyalıkla ne işi olur? Şiir okur, müzik dinler, ay ışığı altında sandalla gezinir. Haydi daha ileri gidelim, gece yarısı sevdiğinin kapısına dayanır, seranatlar okur. O kadar. İnsanı akıldan, fikirden uzaklaştıran insanlar vardır. Delirtirler insanı. Kimi zaman bir dost, kimi zaman bir komşu, kimi zaman bir sokak köpeği olabilir bu. Dayanma gücümüz tükendiğinde delirme iklimine gireriz. Ben öyleyim mesela. Damarıma basıldığında kendimi tanımaz olurum o anda. Yakarım tüm gemileri. İçimde kabaran dalgalar beni bir o yana savurur bir bu yana. O an, karşıma çıkana karşı acımasız bir dev dalga olurum. Siler atarım önüme geleni. Zincirlerimi kırar, çitlerin üstünden aşar, dört nala dolu dizgin koşmaya başlarım. Duvarlara tırmanırım, enginlere sığmam taşarım. Deliyim o anlarda, ne yapayım. Kendimde değilim, bir deli adamın içindeyim. Peki nedir delilik? TDK sözlükte "Aklını yitirmiş olan, akli dengesi bozulmuş olan" şeklinde verilmiş ilk anlamı. Ben "akli dengesi bozulmuş olanı" sevdim. Delirdiğim zamanlar benim akli dengemi birileri bozuyor çünkü. Dengeyi yitirince kendimi yitiriyorum. Deli için verilen bir başka anlam: "Davranışları aşırı ve taşkın olan, çılgın" işte asıl anlam bu. İçimizdeki deliyi bu tanım daha iyi açıklıyor. Büyük insanların deliliğidir bu. Çılgınlık da bir tür delilik oluyor buna göre. Bu tür deliliğe övgüler düzenler de vardır. Orhan Veli'yi eşkıyalığa yönlendiren de böyle bir deliliktir. Bu tanımlardan sonra şu kanıya ulaşabilirim: Deli yoktur, delirtenler, delirtilenler vardır. Kışkırtılanlar vardır. Çatlayıncaya koşan deli taylar... Her insan özünde iyidir, masumdur, sevgi doludur; iyi olmak, sevgi dolu yaşamak için çalışır. Gel gör ki iyiliğin köküne dinamit atan kötüler vardır bir de. Delirtenler yani. Onlar görünmez pek ortada ama delirenlerden geçilmez meydanlar... Ünlü Rus yazar Gogol Bir Delinin Hatıra Defteri veya Bir Delinin Güncesi adlı bir kitap yazmıştı. İnsanın içindeki deliliğin günlüğüdür bunlar. İlgiyle okundu, okunmaya da devam ediyor. Böyle bir günlük, bir yazar tarafından değil de gerçek bir deli tarafından yazılsaydı okur muyduk? Bence daha çok okurduk. Akıllıların günlüğünden bize ne? Biz de akıllıyız ve gizli gizli günlükler yazıyoruz. Merak edince sadece kendimizi okuyoruz. Asıl merak edilen, gerçek bir delinin güncesidir. Ne yazık ki deliren insanlar yazma yeteneğini de yitiriyordur ve bir günlük yazması söz konusu değildir. Gerçek bir deli güncesi insanın nasıl delirdiğini adım adım gösterirdi bize. Sefiller ile insanın adım adım nasıl aç kaldığını öğrenen Batı dünyası açlığı ortadan kaldırmak için düzenlemeler yaptı. Sefiller ayarında gerçek bir deli güncesi olsaydı bu da insanların delirtilmesini önleyebilirdi. Lu Hsun adlı Çinli yazarın Bir Delinin Güncesi adlı eseri dilimizde. Eser her ne kadar ilk başta Gogol'un eserini çağrıştırsa da coğrafya ve kültür farklılığından dolayı bizi yeni bir dünyaya götürüyor. En azından benim için öyle oldu. Çin toplumu fazla bildiğim bir toplum değil. Romanlarıyla Rusları, Fransızları, İngilizleri tanımıştım az çok. Bir Delinin Güncesi Çin kapılarını açtı bana. Kitabı okudukça bu düşünceler aldı götürdü beni. Yenilmişliğin, tükenmişliğin, toplumsal acıların insanı nasıl delirttiğini gördüm. Gördüm de aklıma daha sıkı mı sarıldım? Aksine yanlışları gördükçe içimdeki deli tayların çitlerini aşıp koşmaya başladığını fark ettim. Delilik suyunun içime doğru aktığını, kanımın delirdiğini gördüm. Kitabın açık etkisiydi bu. Okuduğum kitaplar beni etkiliyor. Doğru. Sevgi dolu bir kitap sevgi kanatları takıyor bana. Delilik dolu bir kitap ise delilik kanatları... İnsanları delirten acıları yaşıyorum onlarla birlikte... Onların ruh depremlerini ben de yaşıyorum. Onlarla üzülüyorum, onlarla acılar çekiyorum. Kızıyorum, bağırıyorum, duvarları yumrukluyorum. Deli taylar beni sırtından atıyor, oradan oraya savruluyorum. Bir kitabın asıl ve gizli gücü de bu değil midir? Bunu yapmayan bir kitabı okumanın anlamı nedir?