HARCAMAK İÇİN YAŞAMAK

Philip Roscoe'nun Harcıyorum Öyleyse Varım adlı kitabını şu an okumakta olduğum bölümün Ekonomi olması ve bu sebepten dolayı kitabın içeriğine karşı olan ilgim sebebiyle seçtim. Açıkçası, kitabı okumaya başlamadan önce yazarın üslubunun tekdüze ve yaratıcılıktan uzak olduğunu düşünmüştüm fakat Philip Roscoe, Ekonomi kavramına olan farklı yaklaşımıyla beni, daha ilk bölümden itibaren, kitap hakkındaki ön yargılarımın doğru olmadığına ikna etti. ''Ekonomi'', bazıları için yalnızca haberlerde gördüğünde kanalı değiştirdiği sıkıcı bir konu ve bazısı için de hayatının olmazsa olmazı. Aslında yüzyıllardır hayatımızın şu ya da bu şekilde her alanında bir etkisi olan bu bilim dalının önemsiz görülmesi veya basit bir tanım ile ''para ile ilgili olan her şey'' olarak nitelendirilmesi ne derece doğrudur?Ben bu düşünceye kesinlikle katılmıyorum. Yazarın da kitapta bahsettiği üzere Ekonomi bilimi ve dolayısıyla ülkelerin ekonomik uygulamalarının onlarca yıllık iktidarları alaşağı ettiğine bile birçok defa şahit olduğumuz halde nasıl olur da böyle önemli ve geniş bir alana bile nüfuz eden bir bilim dalını nasıl yalnızca para endeksli bir şekilde tanımlayıp sınırlarını çizebiliriz?Bugün satın aldığımız veya almadığımız, yaptığımız veyahut yapmadığımız maddelere veya eylemlere dahi etkisi olan bir konudan bahsediyoruz. Yazarın tanımıyla ''mitolojideki Atlas gibi tüm dünyanın yükünü omuzlarına alan bir bilim''. Fakat şu an yaşadığımız yüzyılı göz önünde bulundurduğumuz zaman farkına varacağımız ilk şeylerden biri bu bilimin optimum hayat standardını insanlara sağlamaktan çok uzak kaldığını kolaylıkla fark edebiliriz. Yüzyıllardır süre gelen bir devinimin sonucunda çok gelişmiş veya ilerlemiş olarak diye lanse edilen veyahut öyle olması beklenen bu bilim, dünyanın büyük bir bölümüne refah getirdi fakat insanoğlunun rekabet güdüsünü kat be kat arttırarak gelmiş geçmiş hemen hemen bütün savaşların arka planındaki en önemli sebeplerden biri olarak da kendine yer edindi. Yaşadığımız yüzyılda bu rekabet duygusu toplumun her alanına tesir etmiş bulunmakta ve ''El alem ne der?'' kavramı masum bir soru gibi görünmesine rağmen birçok bireyin hayatındaki tüm eylemlerin merkezinde kendine sağlam bir yer edindi ve bu rekabetçi duygunun en büyük kaynağı haline geldi. Sokağa çıkıp insanlara ''Dünyanın nasıl bir yer olmasını isterdiniz?'' sorusunu yöneltirsek birçoğu eşitlik ve refah kavramını öne sürecektir. Bu soruyu kendinize yönelttiğinizde de pek muhtemeldir ki siz de aynı veya çok yakın bir cevap vereceksiniz. Fakat arzu ettiğimiz bu ütopyaya ulaşmak için ne yapıyoruz?Ne tür katkılarda bulunuyoruz?Hayatımızda değer verdiğimiz şeylerden ne kadarını başkalarıyla paylaşabiliyoruz?Bu düzen içerisinde bir yarış rüzgarının önüne katılıp sürüklenen insanoğlu, yazarın da kitabın adı olarak çok anlamlı bir şekilde belirttiği gibi ''Harcıyorum Öyleyse Varım'' sloganını hiç farkına bile varmadan benimsemiştir ki buna şu anki ekonomik düzeni en sert şekilde eleştiren kişiler de dahil. Bu kişiler arasında en trajikomik örneklerden biri de kesinlikle ''Michael Moore'' adında tüm belgesellerinde kapitalizmi ve ekonomik düzenleri eleştiren milyoner yönetmeni gösterebiliriz. Belgesellerinde her ne kadar düzeni çok sert bir şekilde eleştirse de anlatmak veya göstermek istediklerini birçok belgesele yayarak anlatması bile bu ekonomik sistem piramidinde yükselme arzusunu apaçık bir biçimde ortaya koymaktadır. 1Yalnızca bu örnek bile Philip Roscoe'nun kitapta bahsettiği üzere insanoğlunun kendi başına oluşturduğu bu ekonomik düzenin kendilerini gün geçtikçe daha fazla benmerkezci ve menfaatçi hale dönüştürdüğünü kanıtlamaya yeterlidir. Günbegün önemi artan bu sorunun çözümü tabii ki kolay bir iş değil. Yazarın da belirttiği gibi yirmi birinci yüzyılda bu borç sarmalına kapılmış insanın baş kaldırması gerçekten zor fakat kesinlikle imkansız değil. Kanaatimce yapmamız gereken şey ''Harcıyorum Öyleyse Varım'' kavramını hayatımızdan tamamen çıkarıp yerine Descartes'ın da belirttiği gibi ''Cogito Ergo Sum'' yani ''Düşünüyorum öyleyse varım'' kavramını düstur edinip kuru kuruya sistemi eleştirip günah çıkarmaya çalışmak yerine kendi hayatımızdaki tabularımızdan fedakarlık edip değişime kendimizden başlamalıyız.