Bir Otostopçunun New York Seyir Defteri

Ne zaman bir yerde 'gezmek' kelimesi geçerse ardından patlatılan değişilmez sorudur; 'Çok gezen mi bilir çok okuyan mı?'. Bana kalırsa isteyen insan bilir bunun yolu tamamen kişiye kalmış. Bir kişi evinde kahvesini yudumlarken bilmeyi seçerken, diğer bir kişi sırt çantasını alıp içine ne koyduğuna bakmaksızın yollara düşmeyi seçebilir. Her zaman yapmak istediğim şeylerin başında gelmiştir, sırtıma çantamı sağ koltuğa da bir arkadaş alıp yollara düşmek (Kısa mesafeler olarak yaptığım bir şey tabii ama uzun yollar daha nasip olmadı). Buna ilişkin bir listem var sonuçta hangi şehirlere, hangi ülkelere adım atmak istediğime dair. Liste biraz uzun ama ilk beş sehirin dört tanesini ziyaret ettim şu ana kadar. Paris, Roma, Amsterdam ve Viyana. Öyle bir şehir ki o son kalan şehir (şehir demeye insanın dili varmaz ama), ne zaman adını duysam, ne zaman bir yerde alakalı bir şey görsem bir iç çekerim hala gidemediğim için. Adı Hollanda kolonisi iken New Amsterdam olan bu şehrin şu an ki adı New York (Aynı zamanda bulunduğu eyalete de ismini verir). Sorabilirsiniz tabii 'Neden New York kardeşim, İstanbul neyine yetmedi?' diye. Bir genelleme yaparsak eğer benim ve akranlarımın çocukluk dönemlerimiz biraz Amerikan Rüyası ile geçti ve baktığımız her yerde Amerika vardı; sinema, televizyon ve hatta kitaplar... Ve buralarda en çok görünen yer ise New York olmuştur her zaman. Uzaylılar her zaman New York'u istila ederlerdi, ben bir tane uzaylı görmedim ki Batman'ı istila etsin. Ben bir tane film izlemedim ki kıyamet Osmaniye'yi vursun. Hal bu olunca insan atıyor bilinçaltına New York New York diye (İnanır mısınız bilmem ama bazı insanlar o kadar atmışlar ki bilinçaltlarına, yıl olmuş 2014 New York'u Amerika'nın başkenti sanan var). Şu ana kadar bulunamamış olmamın bir eksisi, bu şehri kitaplardan ve yazılardan takip etmem. Ben alıp çantamı gidemedim belki ama giden abilerimiz ve ablalarımızın yazıları hep heyecan vermiştir bana. Buket Uzuner'in ' New York Seyir Defteri' adlı eserini okudunuz mu bilmiyorum ama her zaman bildiğimden daha farklı bir şehir sunmuştur bana. Daha detaylı ve dolayısıyla daha heyecanlı. Daha ilk adımınızı attığınızda başlıyor aslında bu heyecan. Malum şehrin geçmişinde çok yaşanmışlık var. Bir 11 Eylül yaşadılar ki New Yorklular, bahsederken daha ilk günkü korkuyu gözlerinde görebiliyorsunuz. Bu da haliyle şimdiki dönem için ağır önlemler aldırdı. Sadece New York değil ayrıca, bütün şehirlerinde bu önlemler var (Ben Chicago'da bavulumun elle iki kere arandığına şahit oldum). Dikkatinizi çekebilecek ilk noktalardan bir diğeri ise, her yerde Amerikan bayrağının dalgalanıyor olmasıdır. Cadde başlarında, dükkanların girişlerinde ve içlerinde, hatta evlerin ön bahçesinde... bu konuda birbirimize çok benzeriz aslında, iki ülkede çok milliyetçidir ve özgürlüğü için ağır savaşlar ve kayıplar vermiştir. Bunu unutmak ve unutturmak hiç düşündükleri bir şey değildir. Her zaman filmlerde gördüğüm bir sahne kitabı okurken de aynı şekliyle gözümde canlandı. Metroda kitap okuyan insanlar. Kabul edelim, bizim için biraz ağır kaçan bir olay bu. Çünkü bizce kitap okuyan her insanın fular takması, evinde mutlaka bir şöminesi olması ve sıkı bir kanyak takipçisi olması gerekiyor. Bu konudaki tutumumuz bizi onlardan birkaç adım geri götürüyor. Bizim en yanlış yaptığımız şeylerden birisidir, kitabı kapağına göre yorumlarız, hem de her konuda. Bu konuda mecazdan ziyade gerçekten kapağına göre yorumladığımızı söyemek istiyorum. Türkiye'de en çok okunan kitapların başını 'New York Times Bestseller'lar çeker, filmi çekilmiş kitaplar çeker. Uzuner'de bahsediyor zaten bu durumdan. Metroda insanların elinde pembe dizi kitapları ve çok satanlar yerine, Noam Chomsky'nin eserlerine rastladığını söylemeden geçmiyor. Dedim ya kitabı kapağına göre yorumlamayı çok severiz diye, Chomsky'nin kitaplarının isimlerine bakıncada insanın okuyası kaçar tabii. Halk üzerinden kazanç (aslında tam bizlik kitap ama), Vahşi ABD emperyalizmi... Tamda 'Beni al ama arada da bi tozumu almayı unutma' diyen kitaplar. New York'un en çekici yanı benim için her zaman Manhattan Adası olmuştur. Odamın bir duvarını siyah beyaz bir Manhattan silüeti süsler hatta. Küçükken mimar olmak istemişimdir hep, annemin ofisine gidip çizim masasına oturduğumda o çizim kağıtlarına karaladığım ilk şeydi Empire State Binası. Hala da şu dünya da en çok sevdiğim binadır (Tamam belki komik gelebilir bir binayı sevmem ama seviyorum işte). İşte New Yorklular da Manhattan'a bayılıyorlar, gidip gelmeleri 15 dakika sürse bile. Hatta 'going to the city' dediklerini söylüyor Uzuner Manhattan'a gidenlerin. Bizde de öyle bir kullanım vardır mesela. 'Hadi ben şehre iniyorum' diye. Ama biz Kızılay'a iniyoruz, adamlar Manhattan'a, biz Karanfil'de yürüyoruz, adamlar 5. Cadde'de, biz yemeğe Aspava'ya giderken onlar Soho mu yoksa Tiffany's mı gibi tırnak yedirten ve dudak uçuklatan seçimler arasında kalıyorlar. Tabii bu yukarıda gösterdiğim örnek hayat herkes için geçerli olmuyor maalesef. En basitinden Manhattan manzaralı bir ev isterseniz 94 milyon doları gözden çıkartmanız lazım. Aklınızdaki soruyu hemen cevaplayayım. Evet bu evlerin alıcısı var. Peki New York'ta hayatta kalmak için milyon dolarlara mı ihtiyacınız var? Tabii ki hayır. Her kesime hitap eden bu şehirde herkes hayatta kalabilir. Wall Streetlilerin bir hamburgere 666 dolar verdiği bu şehirde bir arka sokakta 10 dolara bir ziyafet çekebilirsiniz. Bir CEO bir galaya giderken, siz bir ressamın kırık dökük bir binanın bodrumunda yaptığı sanat galerisinde bulunabilirsiniz. 'Dostum İstanbul, eski kocam Paris, sevgilim New York' diyor Uzuner. Belkide bu nedendendir ki bu kadar sıcak karşıladım New York macerasını. Benim için ise İstanbul çok sık görüşmediğim ama her buluşmamızda kendisini yenileyip beni şaşırtan, her daim beraber yiyip içebildiğim bir arkadaş, Ankara sevgilim ve New York'ta hiçbir zaman unutamadığım ve bir kızım olsa onun adını vereceğim lise aşkımdır. Umarım ki o büyük 'EVET'i söylemeden önce lise aşkımla bir fırsatım olur. Kim bilir belki kaderim onunla olmak üzerine yazılmıştır.