İMKANSIZ GECE

Taksi Şoförü, Sıkı Dostlar ve Köstebek gibi filmlere imza atmış Oscar ödüllü Martin Scorsese en sevdiğim yönetmenlerden biri. Yılların getirdiği tecrübe ile yeteneğini harmanlayarak sinema tarihine birçok film kazandırmış olan bu yönetmen popülerliğini günümüzde de koruyor. Bu yüzden, bundan bir iki sene önce televizyonda Scorsese'nin "Geç Saatler" filmine denk geldiğimde çok sevinmiştim. Film; New York'ta sıradan bir metin yazarı olan, işinden ve yalnız hayatından nefret eden Paul Hackett'ın bir kafede tanıştığı Marcy adındaki kızı aynı günün akşamı ziyaret etmeye karar vermesiyle başlayan ve gece boyunca birbiri ardına gelen tuhaf olaylar zincirini konu alıyor. Filmin ilk dakikaları tanıdık ve filme odaklanmamızı kolaylaştıracak samimilikte bir kafede geçiyor. Paul, Marcy ile bu kafede tanışıyor ve Marcy ona telefon numarasını verip Soho'da gazete kağıtları ve alçıdan heykeller yapan bir sanatçıyla yaşadığını söylüyor. Paul o akşam Marcy'yi arıyor. Kısa ve amacına hizmet eden bir telefon konuşmasının ardından taksiye binip Soho'ya doğru yola çıkan Paul Hackett'ın henüz taksideyken parasını camdan düşürmesi gece boyunca yaşanacakların başlangıcı aslında. Tam da bu kritik noktada olanları 1960'larda yayımlanan "Alacakaranlık Kuşağı" dizisinin bölümlerinden birine benzetiyorum çünkü "Alacakaranlık Kuşağı"nda içinde bulunduğumuz dünyanın kurallarından farklı kurallar geçerli ve Paul Hackett'ın başına gelmek üzere olanların ardında sıkıca dokunmuş olaylar birbirini izlerken arka planda döngüsünü tamamlayan bir anlam gizli. Islak ve toz kokan beton yollar, kulağa anlamsız gelen nedensiz diyaloglar, bir perdenin arkasında durup görülmeyi bekleyen ilahi bir güzellik ve nefesini son sahneye dek ensemde hissettiğim kapana kısılmışlık duygusu filmin bende uyandırdığı çağrışımlardan bazıları. Filmde hakim olan gerilim ve kara mizah öğelerinin paralelliği her sahneyi kaçırılmaması gereken, ilgi çekici enstantanelere dönüştürüyor. Böyle anların nefes almasını, seyirciyle konuşmasını sağlayan ise oyuncuların etkileyici performansları. Griffin Dunne, Paul Hackett rolünde uzun zamandır vermeyi beklediği performansı sunuyor adeta. Rosanna Arquette ise Marcy rolüyle hikayedeki başka bir taşı yerine koymamızı sağlayacak sade bir performanstan ziyade güçlü oyunculuğuyla empati kurulabilir bir karakter yaratmayı başarıyor. Film bugün çoğu film eleştirmeni tarafından Scorsese'nin başyapıtı olarak kabul edilse de bu her zaman böyle değildi. 1985 yılında vizyona giren filme ilk zamanlarında çok ilgi gösterilmese de yıllar geçtikçe özellikle Scorsese hayranları ve film severler tarafından filme gösterilen ilgi arttı. Filmin dönemin New York'unu başarılı bir şekilde perdeye yansıtması, akıllıca kullanılan inanılmaz kamera teknikleri ve olay geçişlerinde kafa karıştırıcı olduğu kadar dikkat kesilme ihtiyacı da uyandırarak ilgiyi sürekli kılan düzenlemesi bugün hak ettiği değeri görmesinde etkili sebeplerden bazıları. Scorsese'nin New York'u birçok kez filmlerinde olayların geçtiği mekan olarak kullanmasının ve bu konuda oldukça iyi olmasının nedeni şüphesiz doğup büyüdüğü yer olan bu büyük şehrin ritmini zamanla içselleştirmiş ve 1940'lardan 2000'lere uzanan süreçte etrafındaki ve dünyadaki değişime ayrıcalıklı bir noktadan şahit olmuş olması. Filmde yansıtılan tehlikeli ve mistik New York, David Lynch'in "Mulholland Drive" filminde seyirciye yansıttığı ürpertici ve ona yaklaşanları içine çeken Los Angeles atmosferiyle karşılaştırılabilir nitelikte. Öte yandan bu iki filmin alışılagelmiş New York ve Los Angeles kıyaslaması üzerinden karşılaştırılması, kendi içlerinde son derece kompleks yapılara sahip olan bu filmleri değerlendirmek açısından yetersiz kalacaktır. Bu noktada, yapım tarihleri arasında on altı yıl fark olan bu iki filmdeki yer ve tema benzerliklerinden kaynaklanan ve seyircide benzer duygu ve düşünceler uyandıran mizansenlerin bir kenara not edilmesi yeterli. Film ilerledikçe Paul Hackett'la birlikte izleyici de kendisini New York'un güneşin battışından sonra büründüğü karanlık, tuhaf ve yer yer insan zihnini şaşırtan mükemmellikteki kaos içinde her şeyin birbirine bağlı olduğu dünyasında buluyor ve buradan çıkmak düşünüldüğü kadar kolay değil. Paul'un evine dönebileceğine dair inancımız git gide azalırken hayatından nefret eden bu adamı başına gelen her şeyden sonra şu sözleri söylerken buluyoruz: "Yaşamak istiyorum."