Kulaklarını dikip dinliyordu

Orhan Pamuk'un kalemi eşliğinde genç yaşta cinayet işleyen ve ruhunda hep bu izi taşıyan Cem'in dünyasında adım adım ilerledim. İlerledikçe hep aklıma bir soru takıldı. Her adımda bir yanlışı hatırlamak, düşünmek ve boş yere irdelemek bir insanı ne kadar yıpratabilir? Pamuk, aileden sevgiye, ilk aşktan efsanelere çok geniş bir yelpazeden bahsediyor romanında ama ben okurken nedendir bilmem takıldım kaldım suçluluk duygusuna. İnsan doğası oldukça enteresan şekillerde karşılıyor suçluluk duygusunu. Önce pişmanlık eşliğinde, üzerine ağır mı ağır bir örtü gibi iniyor, yavaşça, suya damlayan mürekkep gibi damar damar yayılıyor, içine işliyor insanın. Aynı mürekkep gibi usulca yoğunluğunu yitiriyor, geri planda, alt notadan bir hatıra olarak yer ediyor, verdiği rahatsızlık derecesi azalıyor ancak hep orada kaldığını ve kalacağını da ara sıra hatırlatmaktan çekinmiyor. Her insan gibi benim de suçluluklarım var, pişmanlıklarım. Aniden ve heyecanla uyandığım geceler, adeta elimle içime uzansam tutabileceğim somutlukta olmuştur içimde yükselen suçluluk duygusu, kardeşi pişmanlıkla. Onlar soğukta beklemiş, çok beklemiş insanlar gibi soğukturlar. Sıcak ve güvenli olduğum yerden beni çıkarıp yanlarına çekerler. Soğuk tenleri benim yıllar içinde çevremde oluşturduğum sıcak ve güvenli alanı rahatlıkla geçer ve bana dokunurlar. Yaşananların hatırası kalmayan rüyalardan boğucu bir ağırlıkla uyandığım bu gibi durumlarda yıllar önce toyluğun verdiği çarpık özgüvenle yaptıklarım, bir gün peşimi bırakacak mı merak ederim, cevabını bile bile. Bazen gölgemiz gibi nereye gitsek bizi izleyen bu duyguların çok yersiz olduğu da olmuyor değil tabii ki. Uzun uzadıya kendi kendimize yargıç görevi yüklememiz, her ne kadar gerekli olsa da, bizi biraz da yormuyor değil. Hem, insanı en sert yargılayan kişi genelde kendisinden başka kimse değildir. Başkasına yaptığı takdirde hoşgörü göstereceğimiz durumlarda kendimize sinirlendiğimiz hatta kendi kendimizi hayal kırıklığına uğrattığımızı düşündüğümüz olur. Bu durumda ise araya suçluluk duygusu girer. Çok saçma olduğunu bile bile küçük hatalar üzerine düşünüp sıkılmamak elde olmayabilir ancak durup düşünmenin de elbet faydaları vardır. "Neden böyle bir şey yaptım?" "Neyi farklı yapmalıydım?" gibi sorular sorarak yapmalı ve bunları kafaya birer balyoz gibi değil ama ders vermeye çalışan pozitif bir öğretmen gibi yapmakta fayda var, hem öbür türlü hatalarımızdan, ne kadar küçük olursa olsun, nasıl öğrenebiliriz ki? Peki, bunun tersi nedir, ya hatalarımızı hayattan silmeyi onlar olmamış gibi davranmayı tercih edersek ne olur? Belki de doğrusu budur, diye düşünmüyor değil o uykusuz korkunç geceleri yaşadıkça insan ama duygusuz kalma, etkisiz kalmak ne kadar doğru? Üzülmekten, yıpranmaktan kaçmak için doğru yol bu mudur gerecekten? "Hatalarından ders çıkar" dendi hepimize, yıllarca, kaç yaşında olduğumuz bağımsız olarak duyduğumuz bu tümceyi gerçekle senkronize etmek için gereken şey ise suçluluk duygusu. Belki de suçluluk hissinin, duygu dünyamızda bu kadar yankı yapabilmesi de bu sebeptendir. Kırılan kemik iyileşince daha sert olur hem, değil mi? Diyeceğim odur ki, bu pek değişik, pek karışık duygu, bir canavar değildir. Onu bağrınıza basıp ve koşul öne sürmeden sevelim demiyorum ama söylemek istediğini de duymadan hareket etmemek gerekiyor. Madem böyle bir kamu spotu benzeri öğretiye bağladım sonunu, bir de Nasrettin Hoca fıkrası atalım ortaya tam olsun: Bir gün Hoca, eşeğini kaybeder. Ararken birine sorar: -Eşeğimi gördün mü? Adam, Hoca ile dalga geçmek için: -Gördüm der, falan yerde kadılık yapıyor. Hoca hiç istifini bozmaz: -Doğrudur, ben talebelere ders verirken kulaklarını dikip dinliyordu, der. Begüm Erdoğan 21602798