FARELER VE İNSANLAR / John Steinbeck

Nobel ödülüne sahip Amerikan yazar John Steinbeck tarafından kaleme alınmış olan 'Fareler ve İnsanlar' Amerikan gerçekçiliğinin en önde gelen eserlerinden biri olarak kabul edilir. İlk kez 1937 yılında yayınlanmış olan eser, tamamen farklı karakterlere sahip olan iki gezgin çiftlik işçisinin Büyük Bunalım zamanlarında California'da yaşamış oldukları trajik olayı anlatmaktadır. Usta yazar John Steinbeck, bu kitabında 20. yüzyılın başlarında küçük insanların hayallerine sıradan beklentilere ve inançlı yüreklerine karşın ulaşamadıkları hikayeyi trajik bir dille okuyucularına yansıtmıştır. Arkadaşlık duygusunun önemine dikkat çekmiş olan yazar, dönemin Amerika'sında yaşanan ve hala da çağımızın önemli problemlerden birisi olan ırkçılık konusuna da değinmiştir. Sonraki yıllarda tiyatro ve sinema filmi olarak da karşımıza çıkan bu muhteşem eser, insan sevgisiyle dolu, trajik ve bir o kadar da hüzün dolu bir hikayeyle okuyucuların karşısına çıkmakta ve adeta bir başyapıt niteliği taşımaktadır. Kitapta karşımıza çıkan en önemli temalardan biri hayatımıza anlam katan olgulardan birisi olan 'arkadaşlık' duygusudur. George adlı karakter hiçbir karşılık beklemeden zeka özürlü olan arkadaşı Lennie'ye göz kulak olmak için çabalamaktadır. Ona adeta bir anne şefkatiyle ve sabırlı bir şekilde yaklaşır. Bir çocuk zekasına sahip olan kocaman bir insana sahip çıkmak hiç kolay olmadığı gibi, zaman zaman bunaldığı, sabrının taştığı anlar olsa bile bir an olsun onu yalnız bırakmamış ve her an yanında olmuştur. Kitabın sonunda arkadaşını silahla vurması bu duruma ters düşüyor gibi görünse bile onu da arkadaşının daha sıkıntılı, işkence dolu bir ölüme maruz kalmaması için yani yine onun iyiliği için yaptığını düşünmek mümkündür. Bırakın zeka özürlü olan birisini, çoğu insan normal bir arkadaşına bile ne kadar tahammül edebiliyor, sabır gösterebiliyor? Hayattaki en önemli varlıklarımızdan birisi sayılabilecek, mutlu anımızda sevincimizi katlayan, hüzünlü anlarımızda ise acımızı paylaşan gerçek arkadaşlarımızın kıymetini bilmeli, karşılık beklemeden, sevgi duygusu içerisinde, onlara hak ettikleri değeri vermeli ve her zaman yanlarında olmalıyız. İnanın sağlam arkadaşlıklarla, zaman zaman tozpembe gelse de her türlü sıkıntının da var olduğu hayata tutunmak, engelleri aşmak çok daha kolay olacaktır. Romanda göze çarpan önemli noktalardan bir diğeri ise ırkçılıktır. Çiftliğin seyisliğini yapmakta olan Crooks zencidir ve sırf siyahi olduğu için işçilerin kalmış olduğu yatakhaneye alınmaz, ahır gibi bir barakada yaşamını sürdürür. İkinci sınıf insan muamelesi görmek, ötekileştirilmek onu yalnızlık duygusuyla baş başa bırakmış ve derin yaralar açmıştır. Romanı okuduğumuzda 1930'lu yılların California'sında insanlık ayıbı olarak gördüğüm ırkçılığın var olduğunu görmek mümkündür. Ve maalesef, bu durum günümüz dünyasında da özellikle belli bölgelerde ciddi bir şekilde devam etmektedir. İnsanı sırf deri renginden dolayı aşağılamak, ikinci sınıf insan muamelesi yapmak akıl alır bir durum değildir ve insanlık dışıdır. Hiçbirimiz doğduğumuz yeri, cinsiyeti ve ırkı seçebilecek bir şansa sahip olmadığımızdan bütün bu özelliklerin, insani değerimizi oluşturmada hiçbir anlam ifade etmediğini bilmemiz gerekir. Önemli olan bedenlerimiz değil ruhlarımızdır. Ruhumuz ne kadar beyazsa insanlık için o kadar önemliyiz. Düşüncelerimiz, niyetlerimiz ne kadar iyilik içeriyorsa ve önyargısız bir şekilde her ırktan, dilden, dinden, cinsiyetten insanı sevebiliyorsak o kadar güzel şeyler yaşamayı hak eden insanlarız. Bu durumu sağlamanın en kolay yolu ise Crooks'a karşı gösterilemeyen empatidir. Belki de hepimiz teni mor şekilde de doğabilirdik, ya da birimiz sarıyken diğeri pembe olabilirdi ancak esas olan gökkuşağının tüm renklerini ruhumuzda taşıyabilmektir.