KİMLİK ARAYIŞI

Cinsiyet rolleri bir toplumdaki düzeni sağlamak açısından gerekli olabilir. Bir ülkedeki nüfusun büyük çoğunluğu da cinsiyetlerine uygun hissederler. Ancak toplumun azınlık kesimlerinden biri olan transseksüellerin göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Tarihte bilinen ilk cinsiyet değiştirme ameliyatlarından birinin objesi olan Lili Elbe'nin hayatı bizlere önce bir kitap, daha sonra ise film formatında anlatıldı. Dünyaya Einar Wegener olarak gelen, hayatını bir erkek olarak geçiren ve hatta bir kadınla evlenen kişinin içinde taşıdığı aslında bir kadının ruhuydu. Onun için bu durumun önceden keşfedilmiş örnekleri yoktu. Yaşadığı 1920'li yıllarda durumundan açık açık söz edebilmesi söz konusu bile değildi. Danimarka da diğer pek çok Avrupa ülkesi gibi böyle bir kesimin toplumdaki varlığından henüz habersizdi. Danimarkalı Kız filminde benim izlediğim dışarıdan gelen tüm dayatmalara rağmen kendine karşı dürüst olmaya ve kendi kimliğine sahip çıkmaya çalışan bir kadının hikayesiydi. Her insanın kaşif olduğundan bahsedebiliriz çünkü hepimiz, ömrümüz boyunca bir kimlik arayışındayızdır. Çocukluk yıllarının kişinin kendini tanıması açısından en kritik ve zorlu dönemleri kapsadığı söylenebilir ancak gençlik, hatta olgunluk evrelerinde kendimize dair her sorunun cevabını bulamayabiliriz. Değişim kaçınılmazken bize düşen, hayatın ritmine ayak uydurmak ve yeni koşullara uyum sağlamak için büründüğümüz kişiliklerin farkına varabilmektir. İnsanlar bilmedikleri bir unsura yönelik korku duyarlar. Bu sebeple bir adam topuklu ayakkabı giyerse ya da gereğinden fazla şık bir fular takarsa başka iki adam tarafından sokak ıssızlaşana kadar takip edilip daha sonra linç edilebilir. Nedendir bilinmez, başka insanların hayatlarını yaşama tarzları üzerine söz hakkımızın olduğunu düşünürüz. Kendimizi okumaya korkar fakat bu korkularımızı saklama amacıyla başkalarını yargılar, hatta kendi kalıplarımıza uygun olarak şekillendirmeye kalkarız. Oscar Wilde bugün dünyanın en saygı duyulan yazarlarından biri olarak anılmaktadır. Mezarı, sonradan Paris'in ünlü mezarlığı olan Pere Lachaise'e taşınmıştır. Yaşadığı dönemde ise fiili livata ve ahlaksızlıkla suçlanarak hapis yatmış ve hayatının kalanını gözden düşmüş ve sefil bir adam olarak geçirmiştir. Lili Elbe de Oscar Wilde da isteselerdi bir yalanı yaşamayı kabullenebilir ve toplum yapısına uyum sağlayabilirlerdi. Gerçek hislerini bastırarak her gün kendilerine ve karşılarına çıkan herkese yalan söyleyerek güvende olurlardı. Bugün isimlerini saygıyla anmamızın sebebi ise içinde bulundukları yıllar ve çevrelerindeki insanlar onları kabullenemezken, onların kendilerini kabullenecek özveriyi gösterebilmiş olmalarıdır. Lili Elbe ikinci ameliyatının ardından hayatını kaybetmiş olsa da sadece kendisi olabilmek ve hissettiği gibi bir hayat yaşayabilmek uğruna attığı cesur adımla kendisinden sonra dünyaya gelen sayısız insana ilham ve güç kaynağı olmuştur. Dünyaya bağırmıştır "Biz de varız!" diye. Günümüzde hala gerici insanlar yüzünden zorluklar yaşayan bir kitleden bahsediyor olsak da bu kitlenin en azından birtakım yasal haklara kavuşabilmiş olduğunu söyleyebiliyoruz. Türkiye'de daha yakın zamanda transseksüel insanları ülke olarak kabul etmeye başladık. Bu konuda birçoklarının teşekkür etmesi gereken isimler Bülent Ersoy ve Turgut Özal olsa gerek. Askeri darbe sonrası yönetime gelmiş olan Kenan Evren tarafından kendisine verilen sahne yasağının ardından ülkeden ayrılan Ersoy, ancak dokuz yıl sonra, Turgut Özal'ın iktidara gelmesiyle ülkeye dönüp yayın yasağından kurtularak ülkesinde pembe bir kimlik kartı sahibi olabilmişti. Toplum öyle bir yapıya sahiptir ki farklı olanı sistemden ayrıştırır ve izole eder. Şanslıysak toplum normlarına karşı gelmemize sebep olacak bir özelliğe de sahip değilizdir. Şanssız olanlarımız için iki yol vardır: Susmak veya haykırmak. Susarak ait hissetmediğimiz bir yapının unsuru olmayı sürdürebiliriz. Mutsuz oluruz, içimize atarız, istediğimiz hayatı yaşayamamış ancak en azından toplum normlarını karşımıza almamış oluruz. Bir de devrimci olmayı seçenlerimiz vardır, onlar korksalar da savaşmaktan kaçmaz ve haykırırlar. Hakları ve bu dünyadaki yerleri için mücadele verirler. Böyle insanların birçoğunun kötü kaderlere mahkum olduğu maalesef ki bilinen bir gerçek. Neyse ki geç de olsa, toplum yapısı onların seviyesine erişmeyi başarıyor. Aradan yıllar ve insan hayatları geçiyor tabii. Neticede bu savaşçılara geç de olsa haklarını teslim ediyoruz. Onları yüceltiyoruz ve isimlerini ölümsüzleştiriyoruz. Bu sayede başka savaşçılara güç veriyoruz. Toplumda bir yer edinebilmek de tıpkı kimlik arayışı gibi bir süreç. Tek sıkıntı insan ömrünün kısalığı. Genellikle zaferimizi görecek kadar hayatta kalamıyoruz.