Kadın-Erkek Eşitliği: Daha Varmadık mı?

Ortalama bir insan "eşit haklar" üzerine ne zaman düşünmeye başlar bilmiyorum. Ama ben iki hukukçunun tek çocuğu olarak mümkün mertebe erken başladım bu konu üzerine kafa yormaya, bundan eminim. "Eşitlik" dendiğinde ne anlaşılması gerektiği, bu ulvi şeyin bir ütopya olup olmadığı akşam yemeklerimizde sohbet konusu olmaya ne zaman başladı hatırlamıyorum bile. Ancak şunu çok net hatırlıyorum ki ne zaman şu "eşitlik" denen şeyden bahsetmeye başlasak "kadın" denen şeyden de bahsetmemiz kaçınılmazdı. Her kadın için böyle midir bilemem, ama benim "eşitlik" ile -ve dolayısıyla "eşitsizlik" ile- tanışmam toplumsal cinsiyetler arasındaki eşitsizlik ekseninde gerçekleşti. Yani gerçek çok genç yaşta yüzüme soğuk su gibi çarptı: Hayata bir sıfır yenik başlamıştım, çünkü kadın doğmuştum. İnsan, bir kere böyle bir şeyin farkına varıp günlük yaşamın belli başlı aşamalarında da örneklerini görmeye başladı mı bu mesele peşini hiç bırakmıyor sanırım. Ne yaparsan yap, nereye gidersen git, bir şekilde kendini konuyla alakalı bir şeyler yaparken buluyorsun. Hal böyle olunca Suffragette filminin gösterime gireceği tarihi öğrenip de filme gitmemem söz konusu bile değildi. Nitekim öyle de yaptım, soluğu bir sinema salonunda aldım. Kadınların oy kullanma hakkını elde etmek için verdiği mücadele söz konusu olunca, insan o salonu göğsünde kazanılmış bir mücadelenin verdiği gururla terk etmeyi bekliyor. İlginçtir, ben öyle hissetmedim. Çünkü benim durduğum yerden bakınca bu kazanılmış bir mücadele değildi, hala verilen bir mücadeleydi. Belki de bu yüzden ben o salonu biraz yorgun, biraz da bıkkın terk ettim; kaydedilen aşamanın ne kadar zor kaydedildiğinin farkında ve alınan yolun bu kadar az, daha gidilecek yolun bu kadar uzun olmasından şikayetçi. Alınan yol az, çünkü bugün hala seçme ve seçilme hakkını elde etmek için mücadele eden kadınlar var dünyada ve bu hakka sahip olanlar için bile mecliste eşit temsil, sandıkta eşit katılım sadece bir rüya. Gidilecek yol uzun, çünkü biliyorum ki yarın bir iş başvurusunda bulunsam; potansiyel işverenim, benim de -daha fazla değilse bile- en az onun kadar kalifiye olduğumu bildiği halde işi erkek bir adaya vermeyi tercih edecek. Üstelik içinde yaşadığım toplum da kendilerine yüzyıllardır dayatılan "kadının yeri, evidir" zihniyetine sahip çıkacak, bu duruma sesini çıkarmayacak. Sesini çıkaranlar, tanımında "eşitlik" mücadelesi yer aldığı halde "erkek düşmanlığı" olarak algılanan feminizm hareketine ait ilan edilecekler. Korkunç olan ise "feminist", bir hakaret, bir aşağılama olacak onların dudaklarında. Daha doğdukları günden kendilerine giydirilen zıbının rengi geleceklerine, hayatlarına karar vermesin isteyen kadınlar yaftalanacak, dışlanacaklar. Sözün özü hayat, bu kadınlar için, bundan bir asır önce süfrajet hareketine katılan bir kadın için olduğundan pek de farklı olmayacak. İşte tam da bu yüzden, eşit hak ve eşit imkanlar için verilen mücadelenin nispeten uzun tarihi ve bu ağır aksak ilerleyişi, bazen bana "eşitlik" denen şeyin belki de bir ütopya olduğunu düşündürüyor. Ama biliyorum ki böyle zamanlarda kafamın içindeki ses bana ait değil, konuşan ümitsizlik. Zira bir ilerleme ne kadar yavaş olursa olsun bir ilerlemedir ve bir değişim ne kadar yavaş gelişirse gelişsin hiçbir zaman topyekun bir vazgeçişi hak etmez. Ben ise zaman zaman duyduğum bıkkınlığa geçit verip vazgeçecek son insan olmalıyım. Çünkü ben bir gün kadın olmamın, profesyonel hayatım için Ankaralı olmam ya da kahverengi gözlü olmamdan daha fazlasını ifade etmediği bir sabaha uyanmak istiyorum. Olur da politikaya atılırsam, bir kadın olmam seçmeni balık burcu olmamdan daha fazla ilgilendirmesin istiyorum. Çünkü bir gün bir kızım olursa bir saniye için bile dünyadaki varlık nedeninin çocuk yapmak ve evi çekip çevirmek olduğu fikrine kapılmasın istiyorum. Çünkü oğlum öyle bir toplumda yetişsin ki mühendislik okuyan kadının garip karşılandığı bir dünyayı aklı dahi almasın istiyorum. Bu çok uzun bir yol, farkındayım. Ama emin olduğum bir şey varsa o da, ne kadar uzun olursa olsun, bu yolun gidilmeye değer olduğu.