BÜYÜLÜ ŞEHİR

Hadi gelin sizi çocukluğumun geçtiği şehre götüreyim. Bu, hayatımda büyük önem arz eden şehir Manisa ilinin küçük bir ilçesi olan Kula. Kula, oldukça eski bir tarihe sahip şirin bir ilçe. Geçen onca asrın acımasızca yok edici etkisine rağmen ayakta kalmayı başarmış bir Lidya şehri. Milattan önceki zamanlardan itibaren yerleşim yeri olarak kullanılan Kula, verimli arazileriyle ve önemli şehirlere yakın olan jeopolitik konumunun etkisiyle tarih boyunca elde edilmeye çalışılan önemli bir şehirdir. Aynı zamanda en az Nusret Özcan'ın büyüdüğü yeri Bizim Mahalle'de sahiplendiği kadar sahiplenebilecek kadar insanlarını kendine bağlayan bir şehir. Milattan önce bu topraklarda yaşayan insanlar bu yöreye "Katakekaumene" yani "Yanık Ülke" diye seslenmişler. Yanık Ülke demelerinin sebebi ise Kula'nın girişinde ve çıkışında sanki birer muhafız gibi duran iki devasa yanardağ. Hayatınızda hiç volkan taşını inceleme fırsatınız oldu mu bilemiyorum ama volkan taşları delikli yapıları sebebiyle büyüklüklerine göre çok hafif olan taşlardır. Kula denilince akla ilk gelen şeylerden biri olan Tarihi Kula Evleri'nin sakinleri bilerek evlerini bu özel taşların üzerlerine inşa etmişler çünkü taşlar delikli yapıları sayesinde doğal kanalizasyon görevi görerek şimdiki sistemlerden bile daha iyi çalışan altyapı sistemi teşkil etmişler. Eğer bir çılgınlık yapıp bu dağlara tırmanmaya karar verirseniz sizlerle acı tecrübelerle edindiğim birkaç tavsiyeyi paylaşmam kesinlikle faydanıza olur. Öncelikle asla ama asla en sevdiğiniz ayakkabınızla çıkmayı denemeyin! Ben denedim ve taşların pürüzlü yapısı kaymalar sonucunda paramparça etmişti ayakkabımı. İkinci olarak mutlaka bir rehber edinin çünkü dağın bazı kısımları görsel olarak sizi cezbetse de yolu bilmeyenler için ya çıkılamaz bir hedef veya yanlış yönde dik yamaca tırmanmaya ısrar edenler için potansiyel bir yaralanma tehlikesi. Bu saydığım tehlikeler gözünüzü korkutabilir ama maceraperestler için eşsiz bir yer çünkü yukarıda göreceğiniz muazzam manzaralar size bütün o yorucu tırmanışı unutturabilecek seviyede etkileyici. Yanardağın zirvesindeyken şu anda volkan taşları tarafından kapanmış olan volkanın fışkırdığı devasa çukura ilk baktığımda patlamayacağını bilmeme rağmen bir ürperti sarmıştı bütün bedenimi. İşte orada doğanın karşısında ne kadar aciz olduğumuzu tam olarak idrak edebilmiştim. Çünkü yanardağ patladığı takdirde çıkaracağı lavların karşısında dünyanın bütün teknolojisi bir araya gelse duramayacağı gerçeği bütün çıplaklığıyla hayal perdemde canlanıvermişti. Kula'nın doğal güzellikleri yanardağlarla sınırlı değil. Uşak yönünden Kula'ya yaklaşırken yolcuları iki dağı ve o iki dağın arasındaki vadiyi süsleyen heybetli peribacaları selamlar. Bu peribacaları Ürgüp'tekilere oranla biraz daha küçük olsa da peribacalarıyla özdeşleşmiş Nevşehir'e kilometrelerce uzaklıkta böylesine etkileyici ve müstesna yer şekillerinin olması ilk kez görenlerin hayli ilgisini çekiyor. Kulalı insanlar, buraya orijinal bir isim koymayı çok da dert edinmediklerinden olsa gerek Kapadokya'yı "Kuladokya" olarak değiştirmekle yetinmişler. Yerel insanlar yıllarca bu peribacalarını koruyup turizme kazandıracaklarına oraları hayvanların otlanabileceği araziler olarak görmüşler. Hatta size bir sır vereyim. Peribacalarını barındıran dağlardan birisinin zamanında Romalıların kalesine de ev sahipliği yaptığı söylenir. Hazine avcılarının dağın zirvesinde sur gibi yükselen taşların yanında açtıkları çok sayıdaki çukurlar ile yerde çok sayıda olduğu için hemen göze çarpan kiremit parçaları bunun en büyük kanıtları. Ama dediğim gibi bazı insanlar böylesine önemli bir kültürel sahayı koruma altına almak yerine tarihin zenginliklerini kendilerine pay etmeyi tercih etmişler. Şekil 1 Kuladokya Kula sadece bu anlattığım doğal güzelliklerden ibaret değil. Az önce bahsettiğim gibi kültürel olarak da köklü bir şehir. Rumlar, Ermeniler, Türkmenler hep beraber yaşadıkları için kültürel anlamda çok eser bırakmışlar gelecek nesillere. Bunun en güzel örneklerinden biri Tarihi Kula Evleri. Sanki iki sevgili kucaklaşırcasına birbirlerine doğru uzayan pervazlar, kapı komşusu tabirinin tam anlamıyla hayat bulduğu daracık sokaklar, insanların rahatça işlerini görebildiği kocaman avlular ve birbirinden güzel çiçeklerle asırlık ağaçları barındıran bahçeler... İşte Tarihi Kula Evleri arasına girdiğinizde tam olarak görüp hissedecekleriniz bunlar. Çünkü sımsıcak bir samimiyet sarıp sarmalıyor insanı bu sokaklarda. Tarihe meydan okuyan ihtişamlı evlerin sakinleri de bu samimiyeti bir tebessüm veya bir parça börekle perçinliyor zihninize. Aynı samimiyeti Nusret Özcan'ın Bizim Mahalle adlı kitabında gördüğümde gurur duydum şehrimle ve insanlarıyla çünkü hikayeleştirilerek anlatılan o samimiyet bir alışkanlıktı zaten doğup büyüdüğüm sokaklarda. Mesela Kula'da çocuklar saatlerce bilgisayar oynayarak vakit geçirmez. Çocuklar hayatı sokaklarda toza toprağa bulunarak tabiri caizse hayatın mutfağında öğrenirler. Ben işte en çok bu özelliğini seviyorum Kula'nın. Evet, çocuklar teknolojiden bihaber kalmamalı ama sokakta da oynamayı, düştüğünde kalkabilmeyi, saygıyı ve sevgiyi öğrenmeli. Şekil 2 Tarihi Kula Evleri Kula benim için bir sürü acı tatlı anımı barındıran gizli bir hazine. Her, kapağını açışımda ayrı bir güzelliğini mahcup bir eda ile gün yüzüne çıkaran bir hazine. Günümüzde çoğu şehirde esamesi dahi okunmayan mahalle kültürünün o güzel alışkanlıklarının gerçekten hayata tatbik edildiği bir yer olması beni bu küçük şehre bağlayan en sıkı düğümlerden bir tanesi. İşte Nusret Özcan'ın Bizim Mahalle adlı romanını okurken de aynı çocuksu samimiyeti hissettim. Bu kitap Ankara'dan kanatlanıp çocukluğumun geçtiği mahallede bir kuş gibi özgür ve bir o kadar da özlemle uçmamı sağladı. Sahi, herkes mahallesini bu kadar sevebilmiş midir? Şekil 1 Kuladokya ..................................................................................................................................... 2 Şekil 2 Tarihi Kula Evleri ........................................................................................................................... 3