!

Yazıma kitapla aramda geçen küçük macerayı anlatmakla başlamak isterim. Kitabıma kavuştuğum yer burası: Ankara. (Onu benim için daha değerli kılma nedenlerinden.) Daha aldığım ilk günün talihsizliği, kitabı sınıfın birinde unutmuşum ve üstüne kilidi vurup gitmiş zalimler. Olanların farkına varmam uzun sürmedi. "Hangi sınıftı ?, Anahtarlar kimde ?, Güvenlik ofisi nerede ?" sorularının ardından güvenlik görevlisine kapıyı açtırmama kalmadan "20 kişi az önce bu sınıftaydı, üstelik bir ders saati boyunca camı açmadılar !" bağırışlarıyla karşı karşıya kaldığım kokunun başımı döndürmesiyle, ambalajı daha açılmamış bir halde zavallımı sıranın altında buldum. Mutlu sonun hemen ardından koşarak olay yerini terk ettim. Mutlu son demişken, o aslında mutlu ve son değilmiş zira ertesi gün kitabı camın kenarında bırakıp gittiğim için yağmurdan ıslanan sayfalar şimdi sanki perma yaptırmışlar. Tüm bu olanlardan sonra evrenin "Bu kitabı okumayacaksın!" mesajlarına inat okumaya başladım, ama ondan önce; neden mi Aspidistra ? Ne yalan söyleyeyim, nedenlerinden biri adını ilginç bulmam. Botanik bilgim pek olmadığından "Ne o ? Aspiditri mi ? Apisdistra mı ?" sorularını sormaktan kendimi alamadım. Adına alışmam biraz vaktimi alsa da bir zambak türü olduğunu öğrenmem kısa sürede oldu. Kitabı elime alıp, okumaya başlamamı sağlayan bir diğer neden ise Orwell ile bir şekilde aynı soruya yanıt aramamız: Para her şey mi ? Hayatım boyunca tüm bu koşuşturmanın, büyüyünce ne olacaksın sorularına beklenen tatmin edici cevapların, gecemizi gündüzümüzü çalışarak harcağımız hayatımızın, insanların birbirlerini incitmesinin hatta öldürebilmesinin arkasına saklanan o iğrenç şeyin para olmadığına inanmak istedim. Bu kadar basit olmazdı. Ne yazık ki üç maymunu oynayıp olanlardan bihabermişim gibi davranamam. Her şey yeterince açık ve net, sadece biraz daha dikkatli dinlerseniz şartları gittikçe ağırlaşan, küçüğünden büyüğüne gezegendeki herkesi bu oyunda acımasızca şah mat eden kapitalizmin kötü kadın* kahkalarını duyabilirisiniz. Üstelik insanların hala, sonu olmayan ve dolayısıyla asla sonuçlanamayan bu oyunun bir parçası olabilmek için canla başla mücadele ediyor olmaları ise apayrı bir konu. Oyunun kurallarına gelirsek, sadece bir tane kural var o da: Para. Paran varsa kazanırsın yoksa kaybedersin. "Kapitalizme ona buna bok atıyorsun iyi hoş da sen bu oyunun dışında mısın peki?" diye sorarlar adama. Yok valla değilim. Ben de oyunculardan biriyim. Cebimde Iphone'um duruyor hala, o kadar değil. Bana kalırsa kaçış yolun yok zaten bir kere doğdun mu sebebi oyuncu değişikliği için bir öncekinin yerine senin seçilmiş olman. Oysa yeni tanıştığım birinden bahsedeyim sizlere, kendisi çoğumuzdan farklı olarak kapitalizme tamamen sırtını dönmeyi ve para-tanrısına elindeki her şeyi kaybetme pahasına da olsa savaş açmayı kabul etmiş İngiliz bir abimiz. Tanıştırayım: Gordon Comstock. Kitabımızın baş kahramanı. Para kokan herkesten ve her şeyden nefret eder. Hatta bunu hayat felsefesi haline getirmiş. Ona göre kalacak bir yerin yiyecek iki lokma bir şeyin, gaz lamban (20. yüzyıl ingilteresinden bahsediyoruz.) bir de saksıda aspidistran varsa gerisi teferruat. Kalacak yerden kastım duvardaki çatlaklarda yaşayan böceklerle aynı havayı soluduğunuz, tuvalet için kullandığınız teneke leğenin yemek yediğiniz masayla bir arada bulunduğu dört duvar arasından söz ediyorum. Bir konuda ona katılıyorum evet gerisi teferruat kimsenin on beş katlı eve, pırlanta kaplı bir arabaya, ıstakoz eşliğinde dünyanın en pahalı şarabını içmeye ihtiyacı yok; ama normal şartlarda bir hayat sürme imkanın varken bu kadar dibe batmak, sefalet içinde yaşamayı tercih etmek niye ? Kitabın içine girip çoğu zaman bu soruyu Gordon'a sormak istedim. Sanki sesimi duymuş da cevabı hazırda bekliyormuş gibi kısa sürede ağzımın payını aldım. Para-tanırısına açtığı savaşı kazanırsa özgürlüğüne kavuşacaktı. En azından öyle olacağını umuyordu. Yine de ne söylerse söylesin kendisi de farkındaydı her şeyin, bir kuş kadar özgür olmak istiyordu; ancak havadaki kuşların oda kirasını ödemediğini unutmuştu. (Aspidistra, Orwell, s. 65) Bu durumda iki seçeneğiniz var: Para mı ? Özgürlük mü ? Eğer özgürlük dediğimiz şeyin altında yatan sefaletse, muhtemelen ben parayı seçerdim. O yüzden hala bu oyunun içindeyim ya. Diskalifiye olmaktan korkuyorum üstelik. Sonuna kadar heyecanla "Vay be ! Biri de başarmış, bilerek istiyerek tanrıya açtığı savaştan galip gelmiş." diyeceğimi umuyorken, Gordon o kadar yaklaşmışken, o kadar başarısız ve bir o kadar dibe batmış bir haldeyken kapitalizm denen o canavarın bir hamlede tıpkı benim, senin gibi, Gordon'u da nasıl pençelerinin arasına aldığı kitabı okumayanlar için sürpriz olsun. Zafer naralarını atma zevki yine onun, ben haklıydım kaçış yok. "Kitabı okumam ben ya, yok mu daha kısa bir şeyler ?" derseniz filmini de yapmışlar. Kitabın ikinci baş kahramanı olan Rosemary, tahmin edilebileceği üzere gerçek hayatta Helena Bohem Carter olarak karşımızda. İyi seyirler, kapitalizmi bol günler. ! * "Kimin icat ettiği önemli değil. Önemli olan paraya tapanın kadınlar olduğu. Kadınlarda paraya karşı mistik bir duygu vardır. Kadının kafasına göre iyi ve kötü, sadece para ve parasızlık demektir." (Aspidistra, Orwell, s. 141) ! ! ! ! ! !