Etki ve Tepki: Baskı ve Eylem

Eğer Ursula K. Le Guin'in kaleminden çıkan Malafrena'yı okursanız kitabın başında kilise kapısına siyasi bir şiiri çivileyen genç bir öğrenciyle başladığını görürsünüz. Öğrencinin daha ertesi gün okuldan atılma tehdidiyle karşı karşıya kalması olayların geçtiği hayali ülke Orsinya 'nın muhalefete ne kadar tahammülü olduğuyla ilgili bir fikir verebilir. Ama beni asıl ilgilendiren kitapta sansürün nasıl işlendiğinden çok, kısıtlamaların aldığı hali gösteren (ve hiç kuşkusuz Luther'den esinlenilmiş) bu hayati sahnenin ana karakterinin bir üniversite öğrencisi olması ve onu ilk yargılayanın da üniversitenin rektörü olması. Malum, muhtemelen kurulmalarından çok da sonraya rastlamayan bir dönemden beri üniversite öğrencileri halihazırdaki iktidara karşı çıkmalarıyla nam salmışlardır. Malafrena 'nın 1822 yılına alternatif bir bakış açısı getirdiği düşünülürse, insan o zamandan bugüne öğrenciler ve otorite (çünkü bu devlet değil, basitçe üniversite yönetimi de olabilir) arasındaki anlaşmazlığın nasıl değiştiğini merak ediyor. Bir bakımdan, artık her tür siyasi konularda herhangi bir sansürle karşılaşmadan, özgürce konuşmak geçmişe göre günümüzde çok daha kolay (gerçi bana kalırsa hala hiç zorluk olmadığını söylemek epey abartı olur) ama henüz yeterli özgürlüğün ne olduğu konusunda tam bir fikir birliğine varılmış değil. Zira fazlasıyla iyi bilindiği gibi, birinin özgürlüğü başkasınınkinin azalmaya başladığı yerde biter. Üniversite öğrencileri başta olmak üzere pek çok kişinin otoritelerle asıl çatıştığı nokta da bu: Tam olarak hangi noktada ifade özgürlüğünün başka insanların özgürlüklerini ihlal etmeye başladığı. Hangi protestolar kişinin kendi haklarını aramasından ileri gidip, başkalarının özgürlüklerine müdahale etmeye başlar? Muhalefet nerede suça dönüşür? Bunların hepsi şüphesiz cevaplanması oldukça güç ve uzun zamandır tartışılan sorular ve ben de cevapları kesinkes bildiğimi iddia etmeyeceğim. Öte yandan bunun öğrenilmesi gereken bir şey olduğu kesin: Hiçbir iktidar (buradaki iktidar aile reisinden devlet yönetimine kadar değişebilir) mükemmel olmadığına göre bu iktidardan duyulan memnuniyetsizlik nasıl dile getirilebilir? Bana öyle geliyor ki bu konu herhangi bir yükseköğrenim kurumunda okutulan bir ders olmadığından (diye tahmin ediyorum, sosyal bilimlerinin tüm ders programları incelenirse belki bulunabilir ama yine de doğrudan "Nasıl Protesto Yapılır" başlıklı bir konu olduğunu düşünmüyorum) bu bir öğrenme şekli olabilir. Muhtemelen üniversitelerdeki protestoların, eylemlerin ve yönetime karşı diğer tüm başkaldırıların okul yönetimleri ve güvenlik güçleri tarafından pek de fark edilmeyen bir faydası da öğrencilerin, bu gibi hareketler sayesinde haklarını nasıl arayacaklarını öğrenmeleri olabilir. Deneme yanılma bu gibi hayati öneme sahip konular için uygun bir öğrenme yolu olmayabilir ama dediğim gibi, bunlar okulda öğretilmiyor. Öğrenciler üniversite gibi nispeten güvenli ve açık bir ortamda haksız buldukları durumları eleştirmeleri nasıl protesto yapılacağını öğrenmeleri ve sınırlarını fark etmeleri için faydalı olabilir. Tüm bunlar göz önüne alındığında üniversitelerde yapılan protesto ve eylemlerin aslında olumlu hareketler olduğunu düşünüyorum. Tabii ki gerekli makamlar tarafından kimsenin incinmediğinden ve eylemin amacı dışına çıkmadığından emin olunduğu sürece. Eğer öğrenciler bu gibi meselelerde kendi yöntemleriyle hareket edip ne yapmaları, nasıl iletişim kurmaları ve nasıl kendilerini genel olarak ifade etmeyi öğrenebilirlerse toplumun ve demokrasinin okulda öğretilmeyen yanlarından birini anlayabilirler belki. Le Guin, yine Malafrena 'da uzun süre söylenmeyen kelimelerin sessizliğin gücünü taşıdıklarını söyler. Bir şeylere karşı çıkmak için seslerini kullanmaya çalışan insanlar varken susturulmaları sadece tepkilerini arttırır. Aynı şekilde, benim örneğimde, üniversitelerde huzuru sağlamak için bastırılmanın kullanımı sadece sonradan oluşacak tepkinin şiddetini arttırır. Aslında en iyisi basitçe, toplumun ve otoritenin, sorunlarını konuşup çözmeleri.