Gazete Okurken Geldi Godot

Okumaya başladım başlayalı gazete okumayı severim. Belki gazete sayesinde okumayı öğrendiğimi bile söyleyebilirim. Gazete okumanın insanın gerçeklik algısını değiştirdiğini de bu uzun dostluk sayesinde öğrendim. Hatta son günlerde okuduğum Umberto Eco'nun Sıfır Sayı isimli romanı bu düşüncemi biraz daha güçlendirdi. Eco kitapta bir çeşit düzenbazlıkla çıkarılan aylık olarak çıkan, çıkması düşünülen ama çıkmayan, bir gazete ekibinin yaşadıklarını anlatıyor. Aslına bakarsanız bunun bir düzenbazlık olduğunu pek söyleyemem. Bence bu, sadece gerçeklik algısını, doğruyu, zamanın dışına çıkaramayacağımızı söyleyen bir ders niteliğinde. Gazeteleri, diğer yayınlardan farklı görmemin nedeni; onların her halükarda doğru olması. Biraz garip olduğunu biliyorum, hele de gazetelerde bunca tekzip yazısı çıkarken. Ancak bu durumu şöyle açıklayabilirim: Gazeteler, diğer bütün yayınlara göre zamanın çok küçük parçalarına hitap ediyor. Eğer bir koleksiyoner değilseniz ya da bir gazete kütüphanesi kurmak istemiyorsanız, bir gazetenin ömrü yaklaşık bir gündür diyebiliriz. Hiç olmazsa üzerindeki haberlerin artık haber değeri yoktur. Bu yüzden dünün gazetesi gerektiğinde kırılabilen eşyaları taşımak için ya da yerlerin kirlenmesini engellemek için ve daha nice işlerde kullanılabilen, sıradan ama bir kadar olmazsa olmaz hal alır. Sözün özü bir gazete, doğruluğunu kaybettiği sırada çoktan gazete olmaktan çıkmıştır. Eğer haberin doğrudan muhattabı değilseniz, onun doğruluğu ile pek ilgilenmezsiniz. Çünkü haberleri hızlı tüketmek gerekir ve geç öğrenilen haber zaten artık haber değildir. Haber değeri taşımak şimdiye olan yakınlıkla ölçülür diyebiliriz. Ancak romanda durum biraz tersine dönmüş durumda. Konu alınan gazetede dünün haberleri veriliyor, ancak bügünden daha makbul olan tek şeyle beraber, yarınla. İster kurmaca olsun isterse gerçek, böyle bir gazete insanın gerçeklik algısını diğer gazetelere nazaran çok daha fazla etkiler. Seçilen karakterlerin psikolojik sorunlarının olmasını - Maia için empati kuramama, Braggadocio için paranoya - bir kenara bırakırsak, böyle bir gazete akıl sağlığı yerinde bir insana bile zihnen zarar verebilir. Önce zaman algısı için bozulma yaşatıp, daha sonra doğruyu bu zamansızlık üzerine kurması mümkün. Gazete özelinde bakarsak Bin Dokuz Yüz Seksen Dört distopyasında insanları kontrol altında tutmak için gazetelerden yararlandığını anımsadım. Sıfır Sayı'ya benzer bir şekilde zaman algısını yönlendirmek veya olağan durumun ne olduğunu değiştirmek insandaki doğruyu da değiştiriyordu, her ne kadar bu durum Sıfır Sayı'da ters yüz etmiş olsa da. Gazetedense genel bir bakış yaparsak, bir insanın zaman algısını değiştirmek, yine onun için gerçeği değiştirmek olur. Hayatın monotonluğundan kurtulursak yahut Godot gerçekten bu akşam gelirse, kısacası zamanımızı değiştirirsek otomatik olarak diğer bütün algılarımız da kendini buna adapte eder. Godot geldiğinde yalnızca hayatımız monotonluktan kurtulmuş olmaz. Her şey değişir demek tembelce bir cevap olur. Godot'un gelmesi, onu bekleyenler için bir tür uykudan uyanmak demektir. Eğer uyanılmayacak kadar derin bir uykuya dalmadan sizi bulduysa Godot, muhtemelen onu gördüğünüzde hayal kırıklığına uğrarsınız. Beklediğiniz zamanın boş geçtiğini düşünebilirsiniz belki. Godot'yu da onu beklediğiniz süreci de unutursunuz. Eğer Godot'yu beklerken derin bir uykuya dalarsanız, onun gelmesi hiçbir şey ifade etmez. Çünkü öyle derin uyumuştursunuz ki, geldiğinde onu tanımazsınız bile. Bu bir boşluk bırakır içinizde, zirvede mi yoksa çukurda mı olduğunuza karar veremezsiniz. Beklediğiniz geldi diye mutlu olursunuz. Ama neden mutlu olduğunuzu bile bilmezsiniz. Öte yandan endişeli olursunuz çünkü o uzun süreçten geriye hiçbir şey kalmamıştır. Beklemekten başka hiçbir şey bilmeyen insan bekleyemediğinde yeni doğmuş bir bebekten daha aciz hal alır. Ancak her zaman üçüncü bir ihtimal vardır. Siz gazete okurken gelebilir Godot. İnsanın bulunduğu zamanı en iyi algıladığı an gazete okurkendir. Yani gazete okurken insan geçmişe ait pişmanlıklarını düşünmez veya gelecek hakkında kaygı duymaz. Sadece bulunduğu anı anlamaya çalışır. İşte böyle bir anda gelirse Godot, bekleyişiniz anlam bulur. Beklediğiniz Godot'yu unutursunuz, karşısındaki Godot'ya inanırsınız. Çünkü beklediğiniz değil, gelen Godot sözünü tutmuştur. Bu yüzden gazete okuyarak bekleyin Godot'yu. Ben öyle yapıyorum. Mahmud Sami Aydın