EN ALTTAKİLER

Günlük hayatımızda öyle rutin bir akış içindeyiz ki! Sabah kalkar, kahvaltını yapar üstünü başını giyersin. Dışarı çıkar okula veya işe gider; dersine girer, işini yapar, evine dönersin. Akşam evine geldiğinde sıcacık bir evden içeriye girer, güler yüzle karşılanır, sevdiklerinle günü, günceli değerlendirirsin. Bu rutin sanıyoruz ki herkesin hayatının parçası ama biraz farkındalık işlerin hiç öyle olmadığını bize gösteriyor. Çıkın dışarıya, bakın etrafınıza. Evinizden çıkınca apartman görevlisi ile karşılaştınız. Asgari ücretle çalışan, çocuklarını okutmaya çalışan, eşini ise apartman sakinlerinin temizlik işlerine gönderen apartman görevlisi. Yokluk içinde var olma çabası. Kavşağa geldiniz; önünüzde, yanınızda göçmen çocuklar. Belki kendi ülkesinde, sizin bugün olduğunuz kadar mutluydu. Bir gün her şeyini kaybedip sokaklarda aç bir şekilde mendil satacağını aklına bile getirmiyordu. Okula geldiniz; işte o her gün karşılaştığınız temizlik görevlisi. Evde hastası var, ilaçlar çok pahalı, çocukları okula gidiyor. İçtiği sigaraya zam gelmiş ama içmese olmaz. Nasıl yapsa da sigarayı bıraksa, bu meretten kurtulmak da o kadar zor ki! Bu insanların hepsi son derece saygı duyulacak bir var olma çabası içindeler. Çalmadan, başkasının hakkını yemeden, alın teri ile hayatını kazanmaya çalışan insanların yaptıkları takdir edilecek davranışlar. Ama bir başka grup insan var ki yaşadıkları hayatın yükünü kaldıramayıp içkiye, sigaraya ve hatta uyuşturucuya bağımlı hale gelirler. Yaşadıkları ortamda gördükleri eşitsizlikleri sorgulayıp, diğer insanları düşman olarak görüp onlara zarar vermeyi veya onlardan çalmayı kendisinde hak olarak görürler. Toplumun genel değer yargılarının aksine davranan saygınlığını yitirmiş, bayağılaşmış insanlardır bunlar. İşte Emrah Serbes kitabında "Müptezeller"i anlatmış. Müptezellerden bahsederken onlardan suçlayarak bahsetmiyorum. Çünkü koşullar farklı olduğunda her insanın başına gelebilecek bir durum. Asıl yoğunlaşılması gereken konu insanların bu hale gelmesinin altında yatan gerçekler. Türkiye; kaynakları olan ama bu kaynakları doğru ve verimli biçimde kullanamayan, gelişmekte olan bir ülke. Bence, Türkiye'nin en büyük problemleri ise eğitim ve bölüşüm. Eğitim bir ülkenin can damarıdır. Çocukların ve gençlerin toplum yaşayışında yerlerini almaları için gerekli bilgi, beceri ve anlayışları elde etmelerini sağlama işidir. Okullarda bu genç beyinleri eğitirken öncelik insan ilişkilerine verilmeli. Onlara büyüğe saygı duymayı, küçüğe sevgi göstermeyi, çalmamayı, hak yememeyi öğretmeliyiz. İnsanların insanca yaşaması için gerekli her türlü davranış biçimini göstermeliyiz. Bu şekilde bir eğitimi verebilmek için gerekli kadrolar ve okullar için devlet bütçesinden en yüksek payı eğitimin almasını sağlamalıyız. Ülke kaynakları iyi bir şekilde paylaştırılmadığı için sermaye sahipleri ya da kırsal kesimde toprak ağaları bölüşümde en büyük payı alan konumundadır. Milli gelirden en yüksek payı alan az sayıdaki bu kısım son derece rahat bir hayat sürerken, diğer tarafta toplumun çok büyük bir kısmı evine ekmeği bile zor götürmektedir. Herkesin gözü önünde yaşanan bu eşitsizlik toplumsal huzursuzlukların yaşanması için uygun ortam oluşturmaktadır. Sürekli iş aradığı halde iş bulamayan, evde çocukları aç olduğu halde ekmek alamayan bir insanın çalmaktan başka bir çaresi yoktur. Bu nedenle gelir dağılımının düzelmesi için gerekli düzenlemeler yapmalı, işsizliği azaltmak için yatırımları artırıcı kolaylıklar sağlanmalı, sosyal devlet kapsamında sağlık hizmetlerinin tüm vatandaşlara eşit şekilde verilmesi sağlanmalıdır. Emrah Serbes kitabında ülkemin en büyük sorunlarından birine Bakır kişiliği üzerinden dikkat çekmiş. Samimi ve akıcı bir anlatımla konuyu net bir şekilde işlemiş. Okurken kitabın bir parçası olduğumu hissettim. Sorunlara çözüm bulmak istedim. Kitapta çaresizliği aşağıdaki gibi tarif edilen insanlara yardım etmek istedim: "Çekip gittim. Karanlık duvarları yıkmak yetmiyordu. Bazen karanlık bir duvarı yıkarsınız ve önünüze geniş bir yol açılır ama ikinci bir duvara kadardır bu. Gelmez duvarların sonu. Bazen de aklın barikatlarını yıkarsınız ve önünüzde deliliğin yolları açılır ama yeni bir akla kadardır bu. Ne deliliğin sonu vardır ne de aklın, ne duvarların sonları vardır ne de yolların. Sokaklar boyu yürüyüp düşündüm, gidecek yerim yoktu benim. Rüzgarlara karşı durup düşündüm, arayacak kimsem de yoktu benim. Yolun başında müptelaydım, yolun sonunda müptezel".(Serbes, 153) Bir müptezelin kendini bundan daha iyi açıklayabileceğini düşünemiyorum, sözleri içimi acıttı. Aklıma gelen çözüm önerilerinin kısa sürede hayata geçmesi imkansız, biliyorum. Böyle gelen böyle gitmez çünkü her geçen gün toplumda müptezellerin sayısı artmaktadır. Yıllardır süren bu eşitsizliğin sonuçlanması için bugün adım atmak gereklidir. Yarın çok geç olabilir.  Serbes, Emrah. "Müptezeller". İstanbul: İletişim Yayınları, 2016. Elif İpek Orak