Hamallığımız

Hamallar gün boyu belki de çoğumuzun yerden bile kaldıramayacağı onlarca kiloluk yükleri bir yerlere ulaştırmakla meşguldürler. Bu nedenle mesleklerinin fiziksel açıdan en yorucu ve en zorlu mesleklerden biri olduğu aşikardır. Ancak Mehmet Kanık'ın Hamal tablosundaki hamalların yüzlerinden acıdan ziyade işlerini bitirebilme, sırtlarındaki hurçları götürmeleri gereken yere ulaştırabilme kaygısı okunuyor. Sanki bize "Eğer hamallık yapıyorsanız sizin için gece yatarken çekeceğiniz acılar veya yükü taşırken aşmak zorunda olduğunuz engeller değil taşıyacağınız yük, gideceğiniz yol ve varacağınız yer daha önemlidir." diyorlar. Eğer taşınacak yük yerine üzerimizdeki sorumlulukları, gidilecek yol yerine hedefe ulaşırken geçtiğimiz yolları ve o yolda bize yardımcı olan insanları, varılacak yer yerine de hedeflerimizi koyarsak aslında hepimizin bir nevi hamala benzetilebileceğini görürüz. Bizi birbirimizden ayıran ise bu değerlerin farklılığıdır. Bu değerleri birbiri ile ilişkilendirecek olursak yükümüzün fazlalığı ne kadar çok sorumluluğumuz olduğunu gösterir diyebiliriz. Aynı şekilde hedefe giderken seçtiğimiz yolların taşlı veya düz olması yolda ne kadar yorulacağımızı gösterirken, yolun kalabalık olması da bize yardım edebilecek daha fazla dostumuz olduğu anlamına gelir. Hedefimize ulaşıp ulaşamama durumumuz ise kararlılık seviyemizi ifade eder. Böyle bir benzetme yapma gereği hissetmemin nedenlerine veya başka bir deyişle bir hamal resminin böyle bir çağrışıma neden oluşuna daha yakından bakacak olursak ilk olarak sorumluluk-yük ilişkisiyle başlarız. Bu ilişkiden bahsedebilmek için önce sorumluluktan kastın ne olduğunu iyi bellemek gerekir. Burada kastedilen sorumluluk sahip olduğumuz sorumlulukların tamamını değil bizi fiziksel ve mental olarak yoran, yerine getirilmesi için çaba harcamak gereken sorumluluklarımızı kapsıyor. Yani yol üzerindeki bir fırından ekmek almak değil de belki de saatlerimizi ayırarak birine emanetini iletmek, taşınacak bir yük olarak değerlendirilebilir. Bu yüklerin ne kadar farkında olduğumuz ise bizi ayrıcalıklı kılar. Hamalın aldığı yolu hayatımıza uyarlayacak olursak da yolun kendisi hariç uzunluğuna ya da yolu düzeltip engebeli bir hale getiren ögelere da bakmamız gerekir. Hedefe ulaşmak için gideceğimiz yolları seçmek, kestirmeden veya daha düz bir yoldan gitmek bizim elimizde ancak mutlaka yapmamız gereken bir şey var: o da yürümek. Yürünecek yolun uzunluğu bir diğer ifadeyle hedefimizle aramızdaki uzaklık hedefe ulaşırken gösterdiğimiz çabayla ve yorduğumuz akılla orantılı. Yoğun çaba ve akıl gerektiren işleri halletmek hem kişisel tatmin sağlıyor hem de bizi daha nitelikli bir birey yapıyor. Bu yüzden kısa ve düz olan değil, bilinen ve doğru yoldan yürümemiz gerektiğini düşünüyorum. Yolun taşlı veya yokuş olup olmaması da sorumluluğumuzu yerine getirirken tecrübe ettiğimiz zihinsel yorgunluğa karşılık geliyor. Genellikle "Acaba başarabilecek miyim?" kaygısıyla yapılan işler yolu daha taşlı ve daha dik yapıyor. Böylelikle yol bizim için epey yorucu oluyor ve biz de yükümüzü hafifletmek adına dostlarımızdan yardım alıyoruz. Her ne kadar dostlarımızı bu tabloda göremiyor olsak da lazım olduğunda yanımızda olacaklarını gayet iyi biliyoruz. Ya yükü sırtlamamıza yardımcı oluyor ya da yük taşımanın getirdiği yorgunluğu atmamıza yardımcı oluyorlar. Böylelikle biz de yol her ne kadar taşlı ve dik olsa da aşmaya muktedir olduğumuzun farkına varıyoruz. Sizi bilmem ancak bu farkındalık benim en çok değer verdiklerimdendir. Son olarak hedeflerimiz de hamalın varacağı yere denk düşüyor. Ancak bir noktada hamallardan ayrılıyoruz. Hamallar gidecekleri yeri kendileri seçmiyorken bizse hedeflerimizi kendi yeteneklerimizi ve gücümüzü tartarak belirliyoruz. Kaldıramayacağız yüklerin altına girmiyor, varamayacağımız yollara düşmüyoruz. Ancak yol nasıl olursa olsun önemli olan hedefi ulaşılabilir seçmemiz ve yolun yarısındayken geri dönmeyip sonuna kadar gitmemizdir. Önce kendimizi tanımalı, daha sonra da hedefler koymalıyız. Zira denemelerde yarı yarıya yapan birinin tıp fakültesini hedeflemesi pek mantıklı görünmüyor. Sonuç olarak madem hepimiz hamallık yapıyor, farklı hedeflerin peşinden koşuyoruz; o halde varacağımız yer de yürüyeceğimiz yol da çektiğimiz eziyete değmeli. Kalemi elimize aldığımız zaman belki saatlerce uğraşmalı ama sonunda sadece bir dörtlük değil bitmiş bir şiir bırakabilmeliyiz kağıda. Bazen kendimize yeni yollar belirlemeli, bazen de önceden yürünmüş yollardan daha farklı yüklerle yürümeliyiz. Ve yürürken yükü incitmememiz yani sorumluluklarımızı aksatmamamız gerektiğinin bilincinde olmalıyız. Son satırlarımda herkesin kaldırabileceği yükleri kolaylıkla yerine ulaştırabilmesini diliyor ve kepenk kapıyorum.