HEY GİDİ KARADENİZ

''Hırçındır, delidir de gerçekten kara mıdır bu deniz? Belki de kıyısında büyüttüğü çocukları; yurdun, dünyanın başka bölgelerine dağılmıştır da yağmurları üstüne yağdıran ve hep bekleyen bir deniz, bahtı kara bir ana olup çıkmıştır, kim bilir...''1 Hasretini çektiğim memleketim, sevgili Karadeniz... Orda doğup orda büyümemiş olmama rağmen oraya ait olduğumu düşündüğüm memleket. Taşıdığım genlerle alıştığım kültür arasındaki farktan kaynaklansa gerek Karadeniz'e gittiğimde kendimi bir Karadenizli değil de Ankaralı olarak Ankara'da ise kendimi kesinlikle bir Karadenizliymiş gibi hissediyorum. 1 Efnan Dervişoğlu, Kadın Öykülerinde Karadeniz, Sel Yayıncılık, 2009, sayfa 7. İnsanın kendi memleketini başkalarının ağzından dinlemesi bir farklı oluyormuş meğer. Efnan Dervişoğlu'nun derlediği Kadın Öykülerinde Karadeniz adlı kitapta yirmi üç tane Karadenizli olmayan kadınların ağzından yazılmış Karadeniz'i anlatan öyküler okudum. ''Aa evet haklısınız, aa hiç fark etmemiştim, aa ama aslına bu öyle değil'' derken kitabı farkında olmadan bitirmişim. Öncelikle hikayelerde belli başlı şeyler kişilerce çok iyi analiz edilmiş. Karadeniz'de yaşayan insanlar gerçekten de geleneklerine çok bağlıdır. Artık bayramların kimileri için işe biz öğrenciler için ise okula gitmemek anlamına geldiği günümüzde, onların bu tarz kültürel değerleri ne kadar çok önemsediğine bir önceki Şeker Bayramı'nda bizzat şahit oldum. Geleneksel yemeklerin ikramı, misafirperverlikleri, içtenlikleri, neşeleri, bir de horon ve kemençe sevdaları... Sevda Özdamar hikayesinde Karadeniz insanının horona olan sevgisini şöyle betimliyor: ''Kalkacaktı yaşlı Emine Kadın bu horona. Gücünün sonuna da gelse, bu onun son horonu da olsa, kalkacaktı...''2 Bir Karadenizli olarak Efnan Dervişoğlu ise şöyle tanımlamış Karadeniz insanını: ''Ha uşaklar ha!'' deyip horona duran, tulumun sesinde dağlara vuran, çabuk öfkelenip çabuk durulan ve nereye giderse gitsin geldiği yeri unutmayan Karadeniz çocukları.''3 Herkesin herkesi tanıyabileceği kadar küçük bir yerde geçimini genellikle fındık ve çay üretimden sağlan bu insanlar bence çok şanslılar hem doğanın onlara armağan ettiği doğal yiyeceklerle beslendikleri için hem de bizim kremlerle elde etmeye çalıştığımız nemi havadan aldıkları için. Zaten mutlulukları hemen göze çarpıyor, bunun sırrının sahip olduklarıyla yetinmelerinden kaynaklandığını düşünüyorum. Bu arada memleketim Hopa'ya çok yakın olan Gürcistan hakkında bir hikaye öğrendim bu kitaptan. Bir efsaneye göre, Tanrı insanlara üzerinde yaşayacakları toprakları paylaştırma işini bitirmişken, bir grup ''Biz de toprak isteriz!'' diye telaşla koşup gelmiş. Tanrı, ''Siz de kimsiniz? Ben dünyayı herkese paylaştırdım, bütün toprakları dağıttım. Neredeydiniz?''diye sormuş. ''Biz'' demişler, ''Gürcüyüz. Hep birlikte sofra başında yiyip içiyor, çalıp söylüyor, eğleniyorduk. Bu yüzden geciktik.'' Doğruyu söyledikleri için Tanrı kızmamış Gürcülere, düşünmüş taşınmış: ''Mademki yalana başvurmadınız, doğruyu söylediniz, kendime ayırdığım çok güzel bir yer vardı, ben size orayı veriyorum.''4 2 a. g. e., sayfa 97. 3 a. g. e., sayfa 8. 4 a. g. e., sayfa 105. Bahsetmeden edemeyeceğim, günlük hayatta çokça karşılaştığım bu kitapta da özellikle Müfide Güzin Anadol ve Sevgi Özel'in değinmiş olduğu Karadenizlilerin 'k' harfi yerine 'g' harfini kullanması meselesini. 5 Yanlış olduğu halde Karadenizli insanların dili böyle kullanıyormuş gibi gösterilmesi başta sadece kulağımı çokça tırmalıyordu artık tahammül edemeyeceğim noktaya kadar geldi. Öyle ki acaba gerçekten böyle mi kullanılıyor diye düşünerek bütün hayatını orda geçirmiş olan babaannemi arayıp bu durumun söz konusu olabileceği bir kelime kullanmasını bekledim ve haklı çıktıktan sonra kendisine de bizzat sordum. Karadeniz şivesine pek alışık olmayanların yanlış anlamış olmasından kaynaklandığını düşünüyorum. Sadece yazın gidebilme imkanımın olmasından kaynaklansa gerek bitmek bilmeyen fındık ve çay muhabbetlerini, dalından yeni koparılmış fındığın tadını, çay bahçelerinin kokusunu, şarıl şarıl akan derelerini, yeşilliğini, dalgaların sesini çok özlüyorum. Kabuslarıma konu olacak kadar dik yamaçlara sahip olsan da itiraf etmeliyim ki, gerçekten çok güzelsin Karadeniz! Efnan Dervişoğlu'nun sözleriyle başladığım yazımı onun sözleriyle bitiriyorum. ''Kazım'ın türküsüne, gümüş renkli hamsiye, kömürdeki alın terine ve hiç susmayan kemençeye de bizden selam olsun!''6 5 a. g. e., sayfa 9, 98. 6 a. g. e., sayfa 8.