TÜRKİYE'NİN DİLENCİLERİ

Yaklaşık bir ay önce annemin elinde Aslıcan Kalfa'nın Dilenciler Türkiye'de Yoksulluk ve Dilenme Kültürü adlı kitabını gördüm ve görür görmez kitabın başlığındaki konuyu nasıl işlediğini merak etmeye başladım. Her ne kadar inceleme yazıları ile roman ve hikayelerle ilgilendiğim kadar ilgilenmesem de kitabın konusunun günümüzün belki de en çok yüz çevrilen ve artık olağan olarak görülmeye başlanan ancak toplumun derin bir yarası olan dilencilik sorunsalı üzerine olması gerçekten ilgimi çekti. Annem kitabı bitirdikten sonra kitabı hemen okumaya koyuldum ve kitabın anlatım tarzı beni biraz şaşırttı. Kitabın samimi anlatım tarzı ve anlaması güç olmayan dili yerine ben resmi ve daha ağır bir dil bekliyordum. Sorunun önemli yerlerine değinen Aslıcan Kalfa, beni Ankara'daki ve hatta tüm Türkiye'deki dilenci sorununu ve dilencilerin son yıllardaki durumunu düşündürmeye yöneltti. Ankara'da dilencilerin sayısı gün geçtikçe artmakta ve kendilerini gidebileceğiniz her kalabalık alanda gösteriyorlar. Kendilerini başkalarını acındıracak durumlarda göstererek sizden para istiyorlar ya da size bir şeyler satıp ederi olan paranın üzerinizde psikolojik bir baskı oluşturarak birkaç katını bekliyorlar. Mesela mendil satan dilenciler azıcık bile kalabalık olan trafik ışıklarında bile kırmızı ışık yandığında camınıza tıklatıp size kendilerini acındırarak ondan mendil almanızı bekliyor ve aldığınızda size "Gönlünden ne koparsa ağabey," diyerek sizi vicdani olarak daha da zorlu bir durumu sokuyor. Ancak birkaç kez bu dilencilere vicdanınıza güvenip para verdikten sonra genellikle fark ediyorsunuz ki bu dilenciler her zaman sabit yerlerinde bir çete gibi her gün dileniyorlar. Çete misali işleyen bu dilencilik sektörünün(!) çalışanları, genellikle yaşça küçük çocukları kullanarak her gün kayda değer bir para kazanıp mesai saatleri bulunan bir iş gibi o günlük yeterli olduğunu düşünükleri miktarda parayı kazanınca evlerine dönüyorlar. Eğer onlara "Neden dileniyorsun ki? Elin ayağın tutuyor, neden çalışmıyorsun?" tarzında tepkilerle yaklaşırsanız ya tersleniyorsunuz, ya tehdit ediliyorsunuz, ya da size kendilerini daha çok acındırmak için başka eylemlerde bulunarak, "Abi istediğimizden mi çalışmıyoruz? Elim ayağım bile tutmuyor," gibi cümleleri kullanarak, sizden az bile olsa bir miktar para almaya çalışıyorlar. Aslıcan Kalfa dilenmenin yoksulların hayatta kalma çabasının bir göstergesi olduğunu savunuyor ancak ben kendisine bu konuda pek katılmıyorum. Bazı şehir efsanelerine göre şehrin en zenginlerinin şehrin dilencileri olarak yansıtılıyor ve ben bu efsanelerin tamamen asılsız olduğunu düşünmüyorum.. Yaklaşık beş yıl önce Kızılay'daki dershanemin karşısında dilenen bir dilenciye bir günde yaklaşık ne kadar kazandığını sorduğumda günlük 100 120 TL arası olduğunu söylemişti. Buna göre, Ankara'nın en kalabalık yerlerinden birisi olan Kızılay'da, Kızılay'ın en kalabalık noktalarında dilenmeyen bir dilencinin bile günlük kazancı tahminimce en az 150 200 TL arasındadır. Bu kazancın tamamının kar olduğunu düşünürsek, bir ay içinde bir dilencinin asgari ücretin birkaç katını bile kazanmasıgayet mümkün. Hatta kalabalık yerlerde dilenen bir dilencinin ortalama bir maaş alan bir doktor kadar kazanması gayet olası bir durum bence. Ülkemizde dilencilik sorunsalı son yıllarda zirveye çıkmış durumda. Bunun temel sebebinin Suriye'de çıkan savaş ve ülkemizde bulunan mülteciler olduğunu düşünüyorum. Suriye'den gelen mülteciler gelir gelmez bazı iş sektörlerinde ucuz işçi olarak çalışmaya başladı ancak yine de birçoğu bileğinin hakkıyla kazanmak yerine dilenmeyi tercih etti ve dilenenlerin sayısı da gün geçtikçe artmaya devam ediyor. Türkçe'yi bile doğru düzgün konuşamazken çalışmak yerine dilenmeyi tercih etmeleri, dilenmenin ülkede ne kadar kolay bir para kazanma yöntemi olduğunu da açığa vuruyor aslında. Bu dilenci sorunsalı gerek toplum gerekse develet tarafından göz ardı edilmekte ancak bu sorun gün geçtikçe daha çok büyümekte ve hatta toplumun düzenini tehlikeye atma potansiyelini barındırmakta. Ben bu sorunun çözülmesi için acilen adımlar atılması gerektiğine inanıyorum. Mesela halk dilencilere hiçbir koşulda para verilmemesi gerektiği konusunda bilinçlendirilmeli, ben bile zaman zaman dilencilere gerçekten acıdığımda yanlış olduğunu bile bile para veriyorum, devlet ise bu dilencilerin sayısını azaltacak önlemler ağır cezalar, zabıta sayısının arttırılması gibi almalıdır. Faruk Oruç