Kuralsızlığın Kuralı

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı'nın yetenekli modern hikaye yazarı Haldun Taner'in Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu kitabı okuyunca neden hikaye türünde bir duayen kabul edildiğini kesinlikle anlarsınız. İki bölüm ve on bir hikayeden ( Sonuç Epilog Sonucun Tepkileri hariç ) oluşan bu eser şimdiye kadar okuduğum en iyi hikaye kitabıdır. Kitabı okurken hem Haldun Taner'in bilgi seviyesine hem de görgüsüne tanık oluyorsunuz. Aslında bu kitabı okurken yazarın hayatının ufak kesitlerine şahit olmuş hissine kapıldım. Sanki Haldun Taner ile Cihangir'in ara sokaklarındaki salaş bir kafede oturmuş kahvelerimizi yudumlarken konu konuyu açıyor ve farklı zamanlardaki farklı anılarını kendi ağzından dinliyorum. Belki de anlatımındaki içtenliği bana böyle hissettirdi ama kesinlikle Taner'in benzersiz yeteneği tartışılamaz. Aslında bu kitabın beni bu kadar kendisine çekmesinin, kendisini üç kere okutmasının -kesinlikle ben üç kere okumadım kitap kendini okutturdu- nedeni ortaokul dönemlerime kadar dayanıyor. O dönemlerde neredeyse herkeste bir şiir yazma tutkusu vardı fakat benim tutkum hikayeydi. Sürekli üç dört sayfalık hikayeler yazar bunları aşırı betimlemelerle süslerdim. Yıllar sonra kitaplarımın arasında rastlayınca istemsiz biçimde acaba devam etmeli miydim diye sordum kendime işte o gün Haldun Taner'in bu eserini ikinci kere okumaya karar verdim, hatalarımı bir duayenin kalemi sayesinde gördüm daha doğrusu hikayedeki hatasızlığı, kuralsızlığın kuralı... Hikayenin 'ben' olduğunu 'benim' olduğunu her şeyin içimden gelen şekilde olması gerektiğini işin ustasından öğrendim diyebilirim. Haldun Taner'le hiç tanışma şansım olmasa da o benim öğretmenim oldu. Kalemi yönüm oldu. Bu kitabın içeriği hakkında söylemek istediğim şeylerden ilki Taner'in yerli yerinde muazzam tespitleri olacaktır. Bir bakıma ' İşte bu! ' dedirten çoğu insanın duygularına tercüman olan bu tespitlerin en başında Fraulein Haubold'un Kedisi adlı hikayenin ilk sayfasındaki insanların kötü niyetleri ve temiz kalplilikleri hakkındaki satırlar geliyor. Açıkçası tam olarak benim bu konu hakkındaki düşüncelerimi kaleme dökmüş. Aynı zamanda aynı hikaye birçok farlı tespit de içeriyor, fakat diğer çoğu hikaye kitabında olduğu gibi okuyucunun gözüne sokmuyor. Yorumu okuyucuya bırakıyor. Bunun bir güzel örneğine kitap ile aynı adlı hikayede rastlayabilirsiniz. İçeriği hakkında bahsetmek istediğim bir diğer şey ise anlatım tekniklerinin özgünlüğü. İlk okuyuşta sadece sohbet tadında hissedilse de, ikinci okuyuşta altındaki bilgi birikimini kuralsız kuralları hissedebiliyorsunuz. Mesela Bir Eczanenin Akşam Müşterileri hikayesindeki profesyonellik dikkatli bir okurun gözünden kaçabileceğine inanmıyorum doğrusu. Bir diğer ilgi çekici bulduğum nokta kesinlikle Ablam adlı hikayedeki içtenlik ve açık sözlülüktür. Çıplak ayak yürüyen bir kız gördüğünde oluşturduğu ön yargıyı hiç gizlemeden, bakış açısının yanlışlığını anladıktan sonra bile gerçekleri açıklamaktan çekinmemesi Haldun Taner'e hayranlığımı bir miktar daha arttırdı. Aynı zamanda Ablam hikayesini okurken kendimi adeta o ortamda, aynı okulda gibi hissettim. Bu eserle ilgili sıkıntı kategorisine sokulabilecek tek durum kitabın dili olabilir. Dildeki çok olmasa da ağırlığıve çağdaş Türkçe kelimelerin her sayfada etkili kullanılmaması olabilir. Fakat bu Haldun Taner'den kaynaklanan bir durum değil zira kitabın ilk basımının 1970 yılında olduğunu düşünürsek fazlasıyla modern bir Türkçe kullanıldığını görebiliriz. Kitabın daha doğrusu anlatımın orijinalliğinin korunması açısından da kitabın aşırı bir sadeleştirmeye maruz bırakılmamasının doğruluğu tartışılmaz. Bu kitabı her okuyuşumda, her sayfasından ayrı ayrı keyif almış bir okur olarak büyük bir içtenlikle söyleyebilirim ki Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu; modern Türk hikaye tarzını görmek, kendi yeteneklerini geliştirmek veya sadece güzel bir hikaye kitabının tadına varmak isteyen herkese tavsiye edeceğim etkileyici bir eserdir.