İMKANSIZI ÇİZMEK

Eserlerinin derlendiği Gürbüz adlı kitabını aldığımdan beri kendine özgü stili ile zihnimde yer etmiş ve eserlerine bakmaktan sıkılmadığım bir sanatçı olmuştur Gürbüz Doğan Ekşioğlu. Alışılmışın dışında kompozisyonları ve yumuşak renkler ile süslenmiş çeşitli konulardaki resimleri bana hep ilham vermiş, çizmeyi ve çizilmesini sevdiğim şeyleri fark etmeme ya da hatırlamama yardımcı olmuştur. Yukarıdaki adı olmayan bu resim ise, içindeki imkansızlık ve sakinlik ile Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun en sevdiğim resimlerinden biridir. Baktıkça kendi düşüncelerimden ve duygularımdan parçalar bulduğum bu resim canlı desenleriyle zihnimde yepyeni ve rengarenk fikirler uyandırmıştır. Kısacası bu basit kompozisyon benim için sanatçıların bir resimle imkansızı mümkün kılabileceğini (bir kez daha) somutlaştıran keyifli bir ilham kaynağı olmuştur. Bana göre hayal gücü, insanın gerçek dünyadaki değişmezlikten kaçabilmesini sağlar, fizik kurallarıyla çerçevelenmiş değil gerçek olamayacak şeylerin olduğu bir dünya yaratır. Hayal gücünün kalemle, kağıtla, kelimelerle ya da notalarla vücut bulması da imkansızı gerçekleştirmektir; mümkün olmayan fikirler ve cisimler somut araçlar üzerinden gerçekle buluşur. Bu yüzden bence Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun bu resmi de tuvaller ve boyalar, çizgiler ve renkler ile her şeyin mümkün kılınabileceğinin göstergesidir aslında. İmkansızı çimenin mümkün olduğu kadar bir yandan da bunun son derece ilginç bir doğallıkla yapılabileceğini de somutlar. Gerçekten de fiziksel boyutu aşmak pek çok resimde bu kadar doğal bir şekilde yapılmamıştır herhalde, çünkü iki cisim arasındaki alışık olduğumuz bu ilişkinin bu şekilde ayaklar altına alınması hiç göze batmaz. Her şey o kadar yerindedir ki resimdeki gerçeği olduğu gibi kabullenmek insanın elinde değildir. Son derece ılık ve uyumlu renkler, belli bir desende giden duvar kağıdı ve masa örtüsü ve en nihayetinde her mutfakta görülebilecek bir meyve bıçağı... Resmin ortasındaki gerçeğe karşı duran "olanaksızlık"tan başka insanın dikkatini çeken bir şey yoktur, resmin bütün parçaları o alışılmış mutfak kompozisyonunun içine oturtulmuştur. Bu olanaksızlığın içinde ise kırmızılığından sadece armutla birleştiği yerde ödün vermiş kararlı bir elma ve mülayim bir armut... Başka gözler için de öyle midir bilemem ama bütün bu gerçeküstülüğe rağmen benim bu duruma hiç isyan edesim gelmemiştir; aksine sadece bu gözümün önündeki yeni dünyaya bakıp o dünyadaki kurallarını, o dünyanın gerçeğini farkında olmadan kabullenmişimdir. Kısacası, Gürbüz Doğan'ın basit şeyleri imkansız bir şekilde çizmesinin zihnimde yarattığı ilk izlenim de kalemin kağıtla buluştuğu o dünyada hiçbir şekilde engel olmadığı her şeyin ve hatta sürreal olanın bile gerçekleştirilebileceğini her baktığımda hatırlatmıştır. Şekil 1 Şekil 2 İmkansızlığın bu tasvirinde kendime yakın bulduğum bir başka taraf ise Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun bir şeyler anlatmaktan ya da bir mesaj vermekten çok sadece canı istediği için çizdiğini hissetmemdir. Yani bir ille de bir şey mesaj vermektense bir gün bir ağacı otururken ya da bir fincanı kulp yerine kanatla düşünmüş ve sonra da çizmiş olduğu izlenimi her noktaya sinmiştir bana göre. Bu resim Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun diğer birçok resmi gibi imkansızlığı ile doğaldır ve anlaşılmasa bile güzeldir. İşte tam da bu yüzden resimleri bu kadar ilham vericidir ya! Resimlerin düşündürücülüğü tartışılamaz ama sanki zorlama bir iddia yok gibidir de, çünkü ressam sadece içinden geleni ortaya koymuştur. Resimlerin ardında spesifik bir anlam var mı diye sorgulayan ve sonra da herhangi bir mesaj ya da elle tutulur bir anlam bulamayan biri olarak, özellikle bu resimde ilk bakışta göze batan bir mesaj verme kaygısının olmaması, benim için resmin doğallığını ve samimiyetini artırmıştır. Kısacası tek bir amaç, tek bir hikaye yoktur bu resimde yani herkes istediği anlamı bulabilir. Dolayısıyla resmin sadece sanatçının içinden geldiği için de çizilebileceğini hatırlatan bu eser, alışılmış şeyler içinde de imkansızlığın keşfedilebileceğini de göstermiştir. Ayrıca resmin içinde istenebilecek her türlü anlamın bulunmasına ve resmin herkese açık olmasına olanak sağlanmıştır. En nihayetinde, Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun bu resmi basit bir manzaranın ardında ne gibi anlamlar yaratılabileceğinin müthiş bir örneğidir bana göre. Hayal gücünün yardımıyla basit ve "gerçek" cisimlerden nasıl imkansızlığının yaratılabileceğini de hatırlatmakla beraber, aynı zamanda gerçeküstü olanın da doğal hale getirilebileceğinin teknik açıdan son derece zarif ve sakin bir şekilde vurgulanmasıdır. Beni her zaman esinlendiren çok sevdiğim bir çalışma olmakla beraber, içindeki "kargaşa"ya rağmen içimi hep huzurla dolduran bir resimdir. Uyumu, sadeliği ama bir o kadar da çarpıcılığıyla imkansızın gerçekten de mümkün kılınabileceğini ve sanatçının kendi dünyasında işleyen kuralları gerçek dünyaya kabul ettirebileceğinin en keyifli ve güzel göstergelerinden birisidir. Ve elbette resmin sadece sanatçının içinden geldiği için de çizilebileceğini hatırlatan bir ilham kaynağıdır. Şekil 2. Anlamlı bir mesaj verme amacı taşımadan öylesine, içimden geldiği için çizmiş olduğum bir resim