MUTSUZLUK PİRAMİDİ

Kapitalist sistemin bizi tutsak ettiği ve 'para' kazanma duygusunun hayatımızın önceliği olduğu bir dünyada yaşıyoruz. Bu duygu hayatımızın tamamını tutsak alıyor. İnsanların tek düşünceleri para kazanma hırsı ve şahsi çıkarları oluyor. Bu hırs gözlerini kör ederken bir yandan onları empati kurabilme hissinden uzaklaştırıyor, bir yandan da onları sonu olmayan bir yarışa sürüklüyor. Keşke bu yarış insanları kendilerini ve genel kültürlerini geliştirmeye itse... Fakat insanlar sadece telefonlarının son model olup olmadığıyla , arabalarının markasıyla ya da kıyafet tercihleriyle ilgileniyor. Ben de bu kapitalist çağa doğan ve bu çağda yetişen bir gencim. Bu duygularla ilgili kendimi sorgulamaya başlarken sosyoloji ödevim olarak izlediğim ' İşte Özgür Dünya!' filmi bana bu konuda çok yardımcı oldu. Bu filmde, baş karakterimiz Angela'nın bir çalışanken kendi işinin patronuna dönüştüğü süreçteki karakter değişimini rahatlıkla inceleyebiliyoruz. İnsanlar sadece birer çalışanken daha doğrusu kapitalizm piramidinin en alt tabakasında yer alırken hep bulundukları konumdan ya da patronlarının onlara karşı haksızca tutumlarından yakınırlar. Kendilerinin hep ezilen taraf olduğundan bahsederler. Peki o piramidin üst basamağına ulaştıklarında onlar da aynı tavrı sergilemiyorlar mi? Sürekli yakındıkları kişilerden birine dönüşmüyorlar mi? Bunun en temel nedeni girdiğimiz sonu belli olmayan yarışın bizde empati duygumuzu kaybetmemize neden olması. O gücü elimizde hissettiğimizde bir anda onun getirdiği avantajları benimsemeye başlıyoruz. Piramidin üst basamaklarına doğru çıkarken her adımımızda piramidin altında kalan insanları eziyoruz, onları geride bırakıyoruz. Peki bu adımlarımızda hakkaniyetli davranıyor muyuz? Yoksa her yol mubahtır diye mi düşünüyoruz? Bana göre asıl sorun burada başlıyor. Evet, amacımız piramidin en üst noktasına ulaşmak ama ulaşınca gerçekten de mutluluğa ulaşacak mıyız, başarının verdiği hazzı hissedecek miyiz? Doğru cevap ise bir bakıma evet, hissedeceğiz. Nasıl mı? O hedefe ulaştığınızda bir anlığına mutlu oluyorsunuz fakat bu geçici bir mutluluk, çünkü tüketim toplumu olmak bize elimizdekiyle asla yetinmemeyi öğretiyor, her zaman daha fazlasını istememiz gerektiğini söylüyor. Eğer bir hedefi tamamladıysanız kendinize yeni bir hedef oluşturmalısınız. Piramidin en üst noktasında olsanız bile her zaman daha iyisi ve daha başarılısı vardır. Eğer sizden başarılısı varsa siz neden daha da hırslanıp ondan başarılı olmayasınız ki? Böylece kendinizi tatminsiz ve anlamsız bir sonsuz döngünün içine hapsediyor ve yaşamınızı bunu fark etmeden sürdürüyorsunuz. Peki ben bu eleştirdiğim kavrama karşı gelebiliyor muyum ? Bir hedefe ulaştığımda kendimi frenleyip elimdekiyle yetinebiliyor muyum? Dürüst olmak gerekirse hayır. En basit örnek olarak ben de bir alışveriş bağımlısıyım. Evde belki de üç dört çeşit ayakkabım olmasına rağmen daha fazlasını istiyorum. 'Beyazı varsa mavisi de olmalı' ya da 'Bu sene renkli ayakkabılar moda hemen ben de bir tane almalıyım'. Peki, benim ihtiyacımı karşılamıyorlar mı ki ben yenisini almak istiyorum ya da eskidiler mi ki? Hayır, sadece çevremde gördüğüm için ve ben ona sahip olmadığım için istiyorum. Eğer onda varsa bende neden olmasın ki, benim neyim eksik? Bu sürekli kıyaslama durumu içinde yaşamak, sürekli daha iyisini, daha yenisini, daha fazlasını aramak bizi yormuyor mu? Biz kendimizi kıyaslamaya ve elimizdekiyle tatmin olmamaya başlarken bu durumun bize ne kadar zarar verebileceğini göz ardı ediyoruz. Öncelikle dış görünümümüzü beğenmemeye başlıyoruz, ardından düşüncelerimizi ve tavırlarımızı sorgulamaya başlıyoruz. Son olarak da kendimizden soğuyoruz, kendimizi beğenmiyoruz, sıradan olduğumuzu düşünüyoruz ve bu da bizi çağımızın bana göre en büyük hastalığı olan depresyona itiyor. Daha fazla kazanmak için ailemizden zaman çalıyoruz. Aslında çaldığımız bu zaman bizi mutsuzluğa itiyor. Siz ailenize zaman ayırmak ya da çocuğunuzla bir oyun oynamak yerine bilgisayarınızın başında saatlerce para kazanmaya çalışıyorsunuz. Evet, bunu ailenize daha iyi bakabilmek ve çocuğunuzun daha iyi bir eğitim alması için yaptığınızı düşünerek kendinizi kandırabilirsiniz. Fakat onlardan çaldığınız zaman sizi daha mutsuz ve hayattan daha az keyif alan bir insana dönüştürüyor. Eğitim için veya daha iyi bir hayat için kazandığınız para, sizin mutsuzluğunuzu gidermek için gittiğiniz psikologlara veriliyor. Günümüzde de bu kadar fazla psikolog olmasının nedeni de bu değil mi? Çağımızın, maalesef ki, bir gerçeği olan kapitalizmin bizi dönüştürdüğü tüketim toplumunun sadece basit birer üyesiyiz. Biz kendimiz o kadar kaptırıyoruz ki 'her şeyin dahası' fikrine ne anı yaşayabiliyoruz ne de elimizdekilerin kıymetini anlıyoruz. Biz mutluluğu uzaklarda ararken yanımızdakine hatta avucumuzdakine gözlerimizi kapatıyoruz. Artık derin bir nefes alıp gözlerimizi açmanın vakti geldi de geçiyor. Her şeyin fazlası için kendimizden çaldığımız zamanı, artık kendi mutluğumuz için kullanmaya başlayalım.