SHAKESPEARE ZORDA

Ankara Devlet Tiyatrosu geçtiğimiz ay AKÜN sahnesinde iddialı bir oyunla perdelerini açtı. Oyuncular, biletleri günler öncesinden biten Shakespeare Zorda isimli tiyatro oyununu sergilediler. Shakespeare Zorda'yı diğer tiyatro oyunlarından ayıran en büyük özellik, müzikal tadında olmasıydı. Çünkü oyun sık sık oyuncuların çaldığı ya da söylediği müziklerle bölünüyordu. Oyundan kısaca bahsetmek gerekirse 17. yüzyıl başlarında İngiliz tiyatrosu özellikle Shakespeare'in yazdığı eserlerle altın çağını yaşıyordu. Ancak; Shakespeare yeni oyunu II. Richard'ın sergilenmesi sırasında; hem kendi tiyatrosunda çalışanlarla hem de Kraliçe Elizabeth'in yardımcısı Lord Essex ile mücadele etmek zorunda kalmıştı. Oyun boyunca Shakespeare'in bu olup bitenlere karşı nasıl göğüs gerdiğine tanık oluyoruz. Benim için tiyatronun en etkileyici kısmını o dönemde yaşayan kadınların toplumdaki yeri oluşturuyordu. Shakespeare'in kendi tiyatrosunda karşılaştığı en önemli zorluklardan birisi de, sahneye çıkıp oyuncu olmak isteyen kız kardeşiyle girdiği kıyasıya mücadeledir. O dönemde kadınların sahneye çıkmasına izin verilmediği için kadın roller erkek oyuncular tarafından canlandırılıyordu. Shakespeare'in kız kardeşi Judith de erkek olarak sahneye çıkıyor ve bu tutkusunu devam ettiriyordu. Kadınlar o dönemde ülkeyi yönetebiliyorlar, ama birçok mesleği yapamadıkları gibi sahneye de çıkamıyorlardı. Hatta bundan daha ilginç olanı ülkeyi yöneten, iktidarı elinde bulunduran bir kadın hükümdarın bile, bu sonucu değiştirecek kararları vermekten kaçınmasıdır. Onun gücü bile var olan sistemin geleneksel yapısını değiştirmeye yetmiyordu. Kraliçe Elizabeth'in bir gün tiyatroya yaptığı ziyaret sırasında genç Judith bu durumu kraliçeye soruyor, Kraliçenin verdiği cevap ise benim için oyunun en etkileyici kısımlarından birisiydi. Çünkü Kraliçe Elizabeth Judith'e kraliçe olmasına rağmen onun bile değiştiremeyeceği bazı kuralların olduğunu, toplumun geleneksel yapısını değiştirecek önemli kararları tek başına almasının mümkün olmadığını çünkü mevcut durumun yani muhafazakar yapının değişmesini istemeyenlerin kendisine karşı çıktığını söylüyordu. Bugün hala baktığımızda kadınlar toplumdan dışlanıyorlar. Dünyanın birçok yerinde kadınlar ikinci sınıf insan muamelesi görürken, sosyal hayata katılmaları engelleniyor. Bu bazen geleneksel yapı, örf ve adetlerden kaynaklanırken, bazen de dini bağnazlıklar sebebiyle ortaya çıkıyor. Özellikle az gelişmiş ve geri kalmış ülkelerde kadınlara yönelik baskıcı ve ayrımcı yaklaşımlar onların toplumsal hayata katılmasını engelliyor. Kısır döngüyü kırabilen az sayıdaki kadın ise, meslek hayatları boyunca bu kez erkek egemen bir yapıyla mücadele etmek zorunda kalıyor. Mesleğinde başarılı olabilmesi için üst düzey eğitim ve donanım çok daha fazla öne çıkıyor. Günümüzde kadınlar pek çok alanda yüzyıllardır süren mücadele sonucu elde ettikleri kazanımları koruyabilmenin çabası içerisindedir. Hala toplumsal ön yargılar varlığını sürdürmeye devam ediyor. Buna karşın kadınların el attıkları işlerin nitelikleri değişiyor. Birçok başarılı örnek ortaya çıkıyor. Günümüzde her meslekte kadınlar çalışma hayatının içerisine girerek, toplumda hak ettikleri değeri kazanma yolunda çaba sergiliyorlar. Devlet yönetiminde sorumluluk mevkiinde yer alan kadınların hem cinslerinin haklarını korumak ve geliştirmek konusunda bin bir güçlükle karşılaştıkları biliniyor. Geçmişte Elizabeht'in bile değiştirme gücünün olmadığı, geleneksel yapının ağır bastığı konularda kadın siyasetçi ve yöneticilerde aynı zorlukları yaşamaya devam ediyor. Çağımızda kadınlar erkeklerle aynı haklara sahiplermiş gibi gözükseler de aslında değiller, erkek hegemonyası geçmişten günümüze etkisini hiç azaltmadan sürdürmeye devam ediyor. Bütün bu olanları ilginç kılan ise tıpkı o devirde olduğu gibi, bugün hala devletin üst makamında bulunan kadınların mevcut durumu değiştirmek istemeleri, ancak bunu değiştirmeye güçlerinin yetmemesidir. İnsanlık var oldukça geleneksel yapıları değiştirme mücadelesi hız kesmeden devam edecektir.