Modern Savaş Ve Yenilgi

20. yüzyıl İngiliz edebiyatının önemli kalemlerinden biri olan George Orwell'in Bin Dokuz Yüz Seksen Dört ve Hayvan Çiftliği eserleri kadar bilinmeyen fakat Orwell'in tecrübesinden biraz daha beslenmek, onu biraz daha tanımak isteyenlerin gayet iyi bildiği bir kitap Aspidistra. Romana adını veren aspidistra aslında bir saksı bitkisi ama saksı bitkisi diye kestirip atmak olmaz, çünkü bu bitki aslında derin anlamlar taşıyor. Birincisi, aspidistra bitkisi kolay kolay solmayan, her ortama uyum sağlayabilen bir bitki, hayata bağlılığı ve umudu simgeliyor ve romanın İngilizce adında George Orwell'in ne demek istediği anlaşılıyor; "Keep the Aspidistra Flying" yani "Aspidistrayı Soldurma". İkincisi, aspidistra o zamanlar İngiltere'de, bir statü simgesi, bir sınıf atlama sembolü olarak görülüyor. Gordon Comstock adında genç bir şairin hikayesini okuyoruz kitapta. Gordon herkesin yaşayabileceği bir para sıkıntısı içinde fakat Gordon herkes gibi değil; derin sorgulamalar içerisine giriyor, kafasının içindeki dehlizlerde kayboluyor ve belki de o kadar takıntılı hale geliyor ki mantıklı düşünememeye başlıyor. Her konuyu paraya bağlıyor Gordon, onun için şairlik de, bir sevgili de, dostluk da parayla satın alınabilecek kavramlar oluyor. Belki zengin bir adam böyle düşünse bir mantık çerçevesine oturtulabilir bu düşünceler, "Arkadaşlarım, sevgilim benimle para için mi birlikte?" diye düşünebilir zengin bir adam. Ama Gordon gibi bir insanın böyle düşünmesi, para olmadan daha saf ve daha doğru bir arkadaşlık, sevgi bağı kurabileceğinin aklına gelmemesi veya aklına gelse de bu düşünceyi reddetmesi, okuru pembe dizi izleyen bir "teyze" kıvamına sokuyor ve "yapma be oğlum" dedirtiyor. Her şeyi bu kadar paraya bağladıktan sonra çalışıp para kazanmasını, aksi bir sonradan görme olmasını bekliyorsunuz ama Gordon tam anlamıyla paraya savaş açıyor, o ve onun nimetleri olduğunu düşündüğü her şeyden uzakta kalmayı seçiyor. Gordon her ne kadar paraya savaş açsa da bu bireysel savaşından zaferle çıkmak, en azından yenilmemek için yapması gerekenleri sonuna kadar yapamıyor. Bu belki aşık olduğu kadın Rosemary'den belki de bu durumun imkansızlığından kaynaklanıyor. Belki de Gordon'un sürekli "eğer param olsaydı şöyle yapardım" diye düşünüp, parayı yereceği yerde daha da yüceltmesinden kaynaklanıyor. Gordon bir süre bu idealini gerçekleştirmek için kendine direniyor, yenilmekten çok hepimiz gibi pes etmekten korkuyor. Parası olmadığı için sevdiği kadınla bile sevişemiyor Gordon, hem hamilelikten korunmak pahalı olduğu için hem de eğer korunmazlarsa doğacak bir çocuğun masrafları çok olduğu için. Ama Gordon'un korktuğu bir gün başına geliyor, Rosemary hamile kalıyor. Çocuğunun olacağını öğrenen Gordon belki içinde oluşan babalık içgüdüsüyle belki de sorumluluk hissiyle yavaş yavaş değişmeye başlıyor. Artık o da hiç beğenmediği, toplumun normlarına uygun bir insan oluyor. Fena sayılmayan bir işte çalışıp ailesine bakmaya başlıyor Gordon. Kitabın sonu belki mutlu bir son gibi ama karşımızda girdiği savaştan mağlubiyetle çıkan bir adam var, belki mutlu ama savaşını kaybediyor ve "kapitalizmin sıcak ve şefkatli kucağına" kendini bırakıyor. George Orwell bu kitapta belki anlamsız çabalara giren bir proleteri anlatıyor ama bu kitap insanı para konusunu irdelemeye, ergenliğin ne olduğunu anlamaya itiyor. Gordon her insanın ergenlikte içine girdiği o duyguların içine giriyor ve dünyayı, en azından kendi dünyasını, değiştirmek istiyor fakat yine her ergen gibi bu çabası başarısızlıkla sonuçlanıyor ve düzene ayak uydurup belki mutlu belki de mutlu olduğu yanılsamasında çarklardan birine dönüşüyor.