Sisler Bulvarı'nda Seni Kaybettim

Attila İlhan'ın ikinci şiir kitabı olan Sisler Bulvarı ozanın 1945 ile 1955 yılları arasındaki hareketli dönemlerinin adeta bir yansıması. Gelin bu maceralara doğru bir yolculuğa çıkalım. Kitap ilk şiirden son şiire kadar çok renkli bir dünya turuna çıkmışım gibi hissettirdi bana desem hiç abartmış olmam. Bazen İstanbul sokaklarında, bazense Paris köprülerinde geziniyor gibiydim yapıt boyunca. Maubeuge sokağından Emperyal Oteli'ne, Boulevard Sebastopol'den Kasımpaşa'ya kadar dünyanın farklı yerlerinden izler buldum şiirlerde, bu izlerin kimi önceden gezdiğim yerlerin havasını soluttu bana, kimisi de hiç bilmediğim diyarlara kapılar açtı. Şiirlerin genelinde Atilla İlhan'ın solcu tavrı dikkatleri çekiyor. Görüş benzerliğinden mi yoksa şiirlerde geçen mekanların yaptığı bir çağrışım mı bilinmez ancak Rus politikacı Plekhanov'u sık sık aklıma getirdi Sisler Bulvarı'ndaki şiirler. Plekhanov'un yanı sıra Attila İlhan'ın görüşlerine pek de uymayan Baudelaire ve Mallarme gibi ozanların da İlhan tarafından değerlendirmeye alındığını sezdiren satırlara rastladım. Bunun en belirgin kanıtıysa Kaptan şiirinde. Yazıldığı dönemdeki (1950'ler) şiirlerin aksine İlhan'ın Kaptan şiiri kırsal kesimde yaşanan hayatlar ya da soyut toplumları ele almaktan kaçınıyor. Tam tersine şehirleşmeye başlayan Türkiye'nin büyük şehirlerdeki yaşantılarına, şehir insanının içinde bulunduğu somut durumlara dair gerçeklikleri dizelerinde barındırıyor. Kitaptaki politik düşüncelerden bahsederken Hayır şiirinden söz etmezsek olmaz; bu şiirde kurtuluş savaşı ve ardındaki anti- emperyalist düşünceler çağrıştırılıyor. Pınar BABALIK 21401098 Kitaba adını veren Sisler Bulvarı şiiri ise okurlarının çoğunda merak uyandıran kırmızı melek şarkısından bahseden dizesiyle dikkatimi çekti. Şarkıyı az çok biliyordum ancak bilmediğim şey aynı adda bir Fransız filminin olduğu ve bahsedilen şarkının aslen o filmin yani "L'ange Rouge"un (=Kırmızı Melek) müziği olduğuydu. Şiir bende en çok o şarkıyı çağrıştırdı. Ama bende bu dizelerle çağrıştırdığı bir şarkı daha var; "bütün bir sonbahar ağlamıştı/ ağlayan sanki İstanbul'du". Bu dizeler kulağımda Teoman'ın İstanbul'da Sonbahar şarkısının esin kaynağı adeta; "İstanbul bugün yorgun, üzgün ve yaşlanmış. Biraz kilo almış. Ağlamış yine, rimelleri akıyor.". Hem şiirde hem de şarkıda İstanbul kişileştirilmiş ve mevsimin sonbahar oluşu yağmurun İstanbul'un ağlaması ile sembolize edilmesi ile okura yansıtılmış diyebiliriz. Gelelim beni en derinden etkileyen şiire; Emperyal Oteli... Bu şiirin beni etkilemesinin başlıca sebeplerinden biri kendimi dünyadaki en sevdiğim şehirdeymişim gibi hissettirmesi sanırım. Neresiymiş orası diyecek olursanız, cevabım tabi ki İstanbul. Tepebaşı, Asmalı Mescit ve Sirkeci Garı; satırlar arasına gizlenmiş Rum kemancılardan gelen müzik sesleri... Peki, sadece bu mekanlardan mı ibaret çağrışım yapan ögeler, zamandan ne haber? İstanbul'dayım, mevsim sonbahar. Uzamların yanı sıra hüznün mevsimini de çağrıştırdı bana Emperyal Oteli; "bu rezil bu Çarşamba günü/ intihar etmiş kötümser yapraklar/öksürüklü aksırıklı bu takvim". Sonbaharda yaprakların dökülmesi yaprakların intihar edişiyle anlatılmış. Yaprakların kötümserliği ise şiirdeki hüzünlü, çaresiz atmosferi sevgilisine kavuşamayan, geçmişe özlem duyan bir şiir kişisinin çaresizliğini çağrıştırıyor bende. Sonuç olarak Attila İlhan Sisler Bulvarı kitabında derlediği şiirlerle Türkiye Fransa arasında mekik dokuduğu yıllarda yaşadıklarını bizlere de yaşattırıyor. Marksizm'den Anti- emperyalizme birçok ideolojiyi çağrıştırmasının yanı sıra büyük şehirlerde yaşayan insanların olabildiğince gerçek sorunlarına atıflarda bulunuyor. Kimi zamansa kaderi ayrılıkla mühürlenmiş, çaresiz gençlerin aşklarını çağrıştırıyor. Kısaca Sisler Bulvarı sıkılmadan defalarca okuyabileceğim, her okuyuşumda da bende bambaşka çağrışımlar uyandıracağına emin olduğum büyüleyici bir şiir kitabı.