AŞK, AİDİYETTİR

Mario Benedetti'nin Aşk Kadınlar ve Hayat adlı kitabını elime alır almaz, uzun süredir aşk üzerine düşünmediğimi hatırladım. Büyük aşkları konu alan romanları okuyor, filmler izliyordum. Ancak asıl odaklandığım tema aşk olmuyordu. Siyaset, din, insan doğası, felaketler, hastalıklar, farklılıklar üzerine düşünüyor, bu konuları kafamda süzüyor, kendimle roman ya da film karakterini kıyaslıyordum. Ancak aşk, nedense daha önemsiz, ikincil bir temaymış gibi geliyordu. İnsanların düşünerek, farkında olarak yaptıklarının, bu son derece içgüdüsel ve aniden gelişiveren duygudan daha önemli olduğunu düşünüyordum. Oysa beynimize pek iş bırakmadan, bütün vücut fonksiyonlarımızı harekete geçirebilen o olağanüstü duygu, aşk değil miydi? Aşk üzerine düşünmek derken aşık olmayı kastetmiyorum. Aşık olmak, düşünmemekti. Tam tersine bütün düşüncelerden uzaklaşarak, ruhani dünyada kaybolmaktı. Aşk üzerine düşünmekse, bu duyguyu analiz etmekti. Neden vardı? Vücudumuza nasıl kodlanmıştı? Aklımızın bir ürünü müydü, yoksa biyolojik bir açıklaması mı vardı? Mario Benedetti şiirleriyle, bu soruları bir nevi cevaplıyordu; aşk, hayatta kalma içgüdümüzü güçlendiren bir duyguydu. Aşık olmak demek, çırılçıplak, korunmasız ve ileride olacaklardan habersiz geldiğimiz hayatın, bir anda anlam kazanması demekti. Aşk, hayatın, yorucu ve zor temposuna ve bütün olumsuzluklarına karşılık hala yaşamaya değer olduğunu hatırlatan bir duyguydu. En önemlisi, insanın sevebilme yetisinin diğer yetilerinden daha üstün olduğunu kanıtlayan bir duyguydu. Aşk, hayatta kalmamız için bir araçtı. Lisedeki edebiyat öğretmenim bir keresinde, "Sizce hayattaki en önemli şey nedir?" diye sormuştu. Kimimiz para, kimimiz mutluluk, kimimiz sağlık demiştik. Ancak hiçbirimiz aşk cevabını vermemiştik. Öğretmenimiz de bize, henüz yaşımızın genç olduğunu ve zamanla hayattaki en önemli şeyin aşk olduğunu anlayacağımızı söylemişti. O sıralarda kendisine anlam verememiştim. Ancak tekrar düşündüğümde, anladım ki aşk aslında mutluluğunun, huzurun ve en önemlisi aidiyet duygusunun kaynağıydı. İnsanın hayatta kalması için gereken bütün duygulardı. Üstelik tek ihtiyacınız olan şey, sevdiğinizdi. Budizm felsefesi mutluluğun sırrını, elinizde olan dışında bir şey istememek olarak açıklar. Aşk da bunu sağlıyordu işte. Tek bir bakış, tek bir adım, bir koku, bir sözle yetiniyor ancak size karşılığında yeni bir bakış açısı sunuyordu: Yanımdan geçen adım yanımdan geçen yüzsün ah hayır yapma girme kanıma girmeyelim kanlarımıza unutamayız sonra elveda (Benedetti 31) İnsanı yaşama içgüdüsünden alıkoyan olgulardan biri yabancılaşmadır. Karl Marx'ın teorisinde belirttiği üzere, birey önce çevresine sonra duygularına ve kendine ve en sonunda yaşama yabancılaşır. Aşk, bireye aidiyet duygusunu aşıladığı için, tam tersine bireyi daha çok yaşamaya, kendisini daha çok keşfetmeye, daha çok duygu deneyimlemeye ve çevresini keşfetmeye zorluyor. Sevgiyi paylaşabilmek, aynı zamanda deneyimleri ve düşünceleri paylaşabilme anlamına geliyor. Sevilen kişi uzakta olsa bile kendisine karşı hissedilen aidiyet azalmıyor. Benedetti'nin şiirleri genellikle sadece karısına yazılmış gibi duruyor. Ancak şiirlerde daha gizli bir kadın daha var ve bu da uzun süre uzak kaldığı ülkesi Uruguay. Burada, aslında aşk ve aidiyet arasındaki bağlantının önemine dikkat çekiliyor. Hatta ikisi, aynıymış gibi bahsediliyor. Gerçekten de kendimizi en rahat hissettiğimiz yerler, en çok sevildiğimizi hissettiğimiz yerlerdir. Birisiyle aynı dili konuşuyor olmak veya aynı kültürel altyapının bir parçası olmak bile onu daha kolay sevmemizi sağlayabilir. Çünkü ait hissettiğimiz ortak bir toprağımız vardır. Dolayısıyla aidiyet ve sevginin, iç içe geçmiş, ayrılmaz olgular oldukları söylenebilir: Sendin evet ama şimdi biraz beni tınlıyorsun Bendim evet ama şimdi biraz sana çalıyorum Çok değil, yalnızca bir tık belki çok hafif bir iz, çok tanıdık (Benedetti 24) Aşk Kadınlar ve Hayat sayesinde aşkın en güçlü duygulardan birisi olmasının nedenini sorgulamış ve anlamış oldum. Sonuçta, genlerimize hayatta kalmamız gerektiği kodlanmıştı ve aşk da bu içgüdüyü besleyen bir duyguydu. İnsanın karşısındaki kişiye veya çevreye daha yakın hissetmesini sağlıyordu. Bu sayede hayatı daha anlamlı kılıyordu. Aşk, birisi, birileri, bir yer uğruna yaşamaktı; inatla ölüme meydan okumaktı. Aşk, ait olmaktı.