Neden İdeal İnsana Ulaşmamalı?

İnsanların ve insanlığın başına bela olan yedi günahtan bahsedilir ve bunlardan biri de açgözlülüktür. Sanırım açgözlülük bir günah olmaktan öte insanın doğasında yer alan bir özellik çünkü şimdiye kadar tanıdığım insanlar arasında daha fazlasına veya daha iyisine sahip olmayı istemeyen birisine neredeyse hiç rastlamadım. Bence açgözlülüğe çok benzeyen hatta açgözlülüğün bir yanı etkisi olarak sayabileceğim bir kavram var: mükemmeliyetçilik. Mükemmeliyetçiliği, açgözlülüğe benzetmemin sebebi, tıpkı açgözlülük gibi hep daha iyisine ulaşma duygusu. Gözlemlediğim kadarıyla bu duyguya sahip insanlar çoğu zaman, normal olanla yetinmeyip daha iyisini yapma ya da daha iyisine ulaşma duygusu içindeler. Dahası, açgözlülük gibi mükemmeliyetçilik de insanlığa zarar verme potansiyeline sahip. Yönetmen koltuğunda Andrew Niccol'ün oturduğu 1997 yapımı Gattaca filmi1, mükemmeliyetçiliğin benliğimize ne kadar büyük zararlar verebileceğini güzel bir şekilde ortaya koyuyor ve ideal yani mükemmel insanların egemenliği altında olan bir dünyada insanlığın nasıl da yok olduğunu bizlere gösteriyor. Örneğin, filmde Vincent'ın çektiği acılar eminim ki sadece beni değil filmi izleyen herkesi derinden etkilemiştir. Böylesine mükemmel insanların yaşadığı bir dünyada doğal olarak herkes yani her mükemmel insan, kendisi için en iyisine ulaşmaya çalışıyor ve bunu yaparken de başkalarının varlığını adeta görmezden geliyor. Yani insanlar fiziki ve ruhsal açıdan mükemmel olsa da sahip oldukları mükemmeliyetçilik duygusu ve hırsları yüzünden daha da fazlasını talep ediyor. Aslında bu, mükemmeliyetçiliğin büyük bir kısır döngüden ibaret olduğunu göstermesi açısından çok güzel bir örnek. Daha doğrusu kısır döngü değil de sonu olmayan bir istekler zinciri. Filmdeki mükemmel(!) evrene ulaşmak için büyük bir teknolojik gelişimin gerçekleşmesi gerektiği aşikar. Kısaca özetlemek gerekirse, genetik bilimindeki önemli keşifler ve bu keşiflerin önayak olduğu icatlar, insanların genetik yapısını değiştirmeyi mümkün kılmış ve bu sayede engelli veya genetik olarak dezavantajlı bireylerin sınıflandırılabildiği bir düzen ortaya çıkmış. Yani mükemmel insanların olduğu bir dünya yaratılmaya çalışılmış. Bana kalırsa bu noktada daha önce karşılaşmadığımız önemli bir etiksel problem ortaya çıkıyor çünkü insanların mükemmelleştirilmesi günlük hayattaki varlıklarımızın ya da niteliklerimizin mükemmeleştirilmesinden çok daha farklı bir şey çünkü varlıkların herhangi bir aklı bulunmazken insanların duyguları ve düşünceleri var. Filmdeki bu durum ahlaki olarak beni çok rahatsız etti ve gelecek hakkında biraz endişeye sürükledi çünkü sürekli gelişen teknolojinin Gattaca gibi bir dünyayı karşımıza çıkarması hiç uzak bir ihtimal gibi durmuyor. Hele bir de mükemmeliyetçiliğin ve açgözlülüğün ne kadar yaygın olduğunu düşündüğümde bu endişem biraz daha artıyor. Bence Gattaca gibi bir dünya, ideal olmayanların aşağılandığı bir dünya olmaktan öte aynı zamanda insanların hırslarının bir kölesi olacağı, sürekli birbirini ezmeye ve birbiri üzerinde üstünlük kurmaya çalışacağı bir dünya olur. Bu ise, hiç şüphesiz barışı ve huzuru yok edecektir. Üstelik bu genetik modifikasyonların, idealleştirme kisvesi altında insanları tektipleştireceğini düşünüyorum çünkü ideal olan tektir, geri kalanlar bu idealin altında sıralanırlar. Dolayısıyla herkesin en iyi olduğu yer aynı zamanda herkesin birer kopya olduğu yerdir. Filmdeki, ideal insanı yaratma düşüncesi esasen üstün Alman ırkını yaratmaya çalışan Hitler ve Nazi bilim adamlarının düşüncelerine çok benzemekte. Böyle bir fikrin bir caniden çıkmış olmasına da şaşırmamak gerek tabii. Sahip olduğu güç konusunda gözü doymak bilmeyen birisinin, liderliğini yaptığı insanların özellikleri konusunda da gözünün doymaması çok normal. Açgözlülük duygusunun cani insanların elinde bunun gibi tehlikeli bir silaha dönüştüğünü düşündüğümde umuyorum ki Gattaca gibi bir yer bizim için sadece filmlerde görebileceğimiz bir distopya olarak kalır.