Kendimizce Yaşamak

"Gerçek, başkalarının bize uygulamaya çalıştığı tatsız bir ölçüdür." Tehlikeli Oyunlar (s. 109) Bilirsiniz; bazı yazarlar vardır, onları okumaya ara verdiğinizde dillerini, üsluplarını, üzerinize etki ettikleri duyguları eninde sonunda özlersiniz. Tehlikeli Oyunlar ile imtihanım da bu şekilde başlamıştı. Hayatımı değiştirdiğini düşündüğüm Tutunamayanlar'dan sonra nihayetinde yine Oğuz Atay'a ve çektirdiği çilelere döneceğimi bilinçaltımın dehliz bir köşesinde bilmeme rağmen bu düşüncemi elimden geldiğince görmezden gelip birkaç kitapla öylesine oyalanmıştım. Ne şanslıyım ki yazarla aramdaki uzun süren kaçamak da her oyun gibi bir yere kadar sürdü. Meğer "Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti." 1 (Pamuk, 9) durumuna bu kitapla düşüyormuşum. O günden beridir allak bullak olmuş kafam Oğuz Atay'dan başka bütün yazarları inadına reddediyor, beni büyük sıkıntıların içinde bırakıyor. Kaçamıyorum sorulardan, sorularından, beni yalnızlaştıran ve içimi yiyen sorularından. Fakat mutsuz değilim bu durumdan; aksine hayatımın en güzel günlerimi geçirdiğini hissediyorum. Nedir bu romanın bana mutlu bir çile çektiren soruları? Romanı yaklaşık bir hafta önce bitirmiş olmama rağmen halen gerçekliğin ne olduğu, göreceli ve salt gerçeklik durumları, gerçeklerden kaçıp kendi gerçekliğimize tutunmaya çalışmamızın nedenleri ve bu çabamızın sonuçları gibi epistemolojik ve aynı zamanda bir o kadar ontolojik sorularla kafamı meşgul etmekteyim. Diyebilirim ki bu kitap beni daha özgür bir birey yaptı. Sadece kelimelere bağlı bir birey."... kelimeler aldatıcıydı; kelimeler bizi gerçeklerden uzaklaştıran küçük tuzaklardı."2(Atay, 210) Gibi kelimeler ile belki bir tuzağa düşerek belki de bu tuzağı fark ederek ana karakter Hikmet gibi belki bir aydınlanma belki de bir cahilleşme sürecine girdim. Bir taraftan Sokrates'in öğrencisi Platon, Oğuz Atay'ın insancığı Hikmet gibiyim, Hikmet'in benleri gibiyim, varolma sürecindeyim, bu süreçte olduğumu sanıyorum, okuyorum, okurken anladığımı düşünüyorum, izliyorum, izleteceğimi de hissediyorum, öğreniyorum, kitap yazabilirim gelecekte gibime geliyor; öbür taraftan cahiller gibi çok konuştuğumun, gereksiz laf gevezeliği yaptığımın, içi boş düşüncelerle vaktimi boşa harcadığım ihtimali olduğunun farkındayım. Gerçeğin, kaderin, hayatın anlamını düşünüyorum (düşündüğümü sanıyor da olabilirim), herhalde çok fazla belirsizlik var. Varlığım hakkında bile bir belirsizlik olduğunu biliyorum. Açıkçası bu belirsizliklerin hiçbiri umurumda değil. Yaşanmışlarla, yaşanacaklarla bağımı kopardım. Kadere inanmıyorum. Var mıyım yok muyum önemli değil, var olma sürecindeyim ve bu sürecin ne başında ne de sonunda, sadece olduğum yerde yaşamak beni mutlu ediyor. Birtakım durumlarda ne yapacağımı belirlemek, doğru yolu bulmak ve o yolda sapmadan ilerlemekle artık ilgilenmiyorum. Sadece anı yaşıyorum. Bazı Hikmetler gibi küçük oyunlar da oynamıyorum, onların yaptığı şekilde başkalarının gerçekliklerine denize düşen yılana sarılır mantığıyla tutunmak gibi ince hesaplara da girmiyorum. Kendi gerçeğimi yaratıyorum. Sadece yaşıyorum; hiçbir yükümlülük hissetmeden, narin güvercinler gibi, hafifçe, özgür bir biçimde kendi benliğimi yaşıyorum. Toplumun veyahut bireylerin beni yönlendirmesine, kurallarıyla beni belirtmesine izin vermeden yaşıyorum. Nesnelerden bağımsız kurmacalar kuruyorum, düşüncelerimi var ediyorum. Huzursuz olduğum tek konu şudur ki bu mutluluk sadece benim gibilere ait olmamalı. Mutluyum fakat yaşadığımız toplumdaki düzene duyarsız kalamıyorum. Çünkü Selim Bey gibi şimdiki zamandan korkan, süreklilikten çekinen çok fazla insan var. Bu insanlar hiç kendi mutluluklarını aramamışlar; her daim başkalarının yargılarıyla, eylemleriyle geçiniyorlar. Bu insanların başkaları için karar verme gücünü kendisinde bulan sözde yetkilileri var. Politikacılar, yargıçlar ve eleştirmenler var. Kuralları, yaptırımları var bu insanların. Bu kurallara uymak zorunda olan insanlar var. Kısacası: " Başkaları gibi yaşamasını bilmeyenler, başkalarını taklit etmeliydi."3(Atay, 248) varolan bu düzene göre. Oysa hepimiz kendimizce, şimdiki zamanda yaşayabiliriz. Herkes kendi düşüncesiyle, eylemiyle özgürce kendisini var edebilir. Hepimizin bir şeyleri değiştirmeye, yaratmaya hakkı var. Örneğin en basitinden düşünürsek kelimelerle bile hepimiz bir şeyler üretebiliriz. Yazarak düşüncelerimizi dile getirebiliriz, bireysel özgürlüğümüzü var edebiliriz. Yazarken kurgulayabiliriz, bir şeyleri değiştirebiliriz, gerçeğimizi oluşturup dogmaları yok sayabiliriz. Anı yaşamamıza engel olan tüm kısıtlamaları kendimizce görmezden gelebiliriz, gelmeliyiz de. Kuralları, geçmişimizi ve gelecek kaygılarımızı mutluluk uğruna unutabilmeliyiz. Bizi mutsuzlaştıran gerçekleri reddedebilmeliyiz. Bireysel mutluluğumuz için gerekirse toplumsal hayattaki yerimizi feda edip soyut bir yaşam sürebilmeliyiz. Yaşamadıktan sonra ne yaşadığımızın, kiminle yaşadığımızın ne önemi var. Yaşamak lazım. Bugünü yaşamak lazım. Bugünü hayatımızın ilk ve son günüymüşçesine yaşamak lazım. Mutluluk bugünde, dün veyahut yarında değil. Yeter ki düşünme yetimizi kullanalım ve bize engel olan içimizdeki ve dışımızdaki bütün duvarları yıkalım. Kendimizce yürüyelim duvarların arasından. Bir zamanlar bu duvarları aşmış bir yazarın da yazdığı gibi: "Rüyalarımızı gerçekleştirmeğe çalışmamalıyız. Gerçekleri rüya yapmalıyız."4 (Atay, 350)