UZAY ÇAĞINDA SÜRGÜN

Suçluyorum Sayın Başbakan Suçluyorum Sayın Vali Suçluyorum Sayın Bakan Suçluyorum Sayın Emniyet Genel Müdürü... Emile Zola 19. yüzyılda Fransa'da değil, 21. yüzyılda benim canım memleketimde yaşasaydı bence bu liste kesin çarşaf gibi uzar giderdi. Emile Zola'nın döneminin cumhurbaşkanına yazdığı bu mektubu az çok biliyordum, evet Gezi Parkı olayları sırasında öğrendim ve hayır keşke sadece cesur bir mektup örneği olarak herhangi bir zamanda öğrenseydim. Mektup oldukça uzun hatta öyle ki bizim gazetelerdeki taklit köşe yazılarından aşina olduğumuz o satırlar mektubun yalnızca sonunda yer alan ufak bir kısım;hani devamlı isim verdiği ve suçluyorum nidasıyla bitirdiği cümlelerin olduğu kısım. Zola, mektubunu kaleme alırken o kadar ince düşünmüş ve kararlılıkla yola çıkmış ki cesaretine hayran kalmamak elde değil. Haksızlıklara karşı kullandığı bütün o ağır ifadelerine yer verirken aynı zamanda kendi haklarının o kadar bilincinde ki mektubunun yayınlanmasının ardından başına neler geleceğini bildiğini, onları göğüslemeye hazır olduğunu ve bunun tamamen üzerine düşen bir insanlık görevi olduğunun altını çizmekten geri durmamış. Kısacası benim gözümde "vatandaşlık görevi" kavramı hiç bu kadar iyi bir örneğe sahip olmamıştır. Adeletsizliğe karşı dik ve cesur bir duruş sergileyen Zola nedense bir yandan da bana içimizdeki eksiği işaret edip durdu. Belki de "aydın" sıfatının ne kadar zamandan beri amaçsızca ortalarda dolaştığını hatırlatması beni düşündürmüştür, bilemiyorum. Ya da belki şu günlerde kendini aydın sınıfına mensup gören insanların bıkmadan usanmadan, çorap değiştirir gibi saf değiştirmesi beni üzüyordur. Yani elbette sonunda Zola da bu sitem dolu ağır eleştirisinin bedelini ödedi ancak bundan bağımsız olarak düşünürsek 19. yüzyılda bile bu kadar net ve dürüst olunabiliyorken nasıl hala ifade özgürlüğünün sınırlarının tartışıldığı ve hatta daraltıldığı bu topraklarda susmaya böyle çaresizce adapte olabilmişiz, işte bunu aklım almıyor. Öte yandan bir insanı mahkum etmek için olmayan suçlar yaratmak ne kadar da kolay. Kabahati olsun olmasın, yüzbaşı Dreyfus'u ihanetle yaftalamak çok basit olmuştur, Yahudi olması örnek gösterilerek kitleler büyük bir hızla kışkırtılmıştır. Üstelik Zola'nın sabrını taşıran bir diğer unsur da gerçeğin bazılarınca bilinmesi ancak yine de açığa çıkarılmamasıdır. Tam da bu yüzden bu mektubu yazmayı kendine görev addeden Zola, birçok kez adaleti yerine getirmeye gücü yettiği halde susmayı seçen ve hatta çevresindekileri de bu şekilde sindiren pek çok asker ve devlet adamını anlamakta zorluk çekiyor, böylesi kayıtsızlığın ve vicdansızlığın yeryüzünde hüküm sürmesine tahammül edemiyor. Böyle insanların aramızda var olduğuna inanmak istemiyordu, tıpkı benim gibi. İnsaoğlunun bu anlaşılmaz acımasızlıkla hiçbir şey olmamış gibi hayatlarını sürdürebilmelerine yarayan duyarsızlıkları bende de hemen hemen aynı irkilmeye sebep oldu, Zola'nın da dediği ve benim de en can alıcı bulduğum noktalarından birinde olduğu gibi: "Üstelik bu insanlar uyuyabiliyorlar, eşleri ve çocukları var, onları seviyorlar!" Maalesef bu sözle ilgili olarak verebileceğim o kadar fazla güncel örnek gelişti ki hangisinden başlasam diye düşündüm, sonunda eğer suçsuz yere vahşice öldürülen, yaralanan ve mahkum edilen herhangi bir isim verirsem benim de sayfalarca yer tutacak bir mektuba girecek olmamdan korktum, düşünmeyi de bıraktım, zaten düşünmek bile bu günlerde garip bir şekilde suç oldu, her şeyin doğrusunu bilenler varken ve sorgulamak yasakken, adalet aramak biz sıradan halkın neyine... Diyeceğim o ki; Dreyfus sürgün edilmişti, gerçek suçlunun kesinleşmesi bile ihmaller yüzünden her şey için çok çok geç sayılabilecek bir döneme denk gelmişti, gözüpek tavrı ve hakaretleri de elbette Zola'ya sürgün yolunu açmıştı. Yani, sürgün her zaman vardı, belki şimdiki sürgünümüz başka bir formdadır, belki de sürgünümüz topraklarımızdan değil de kendi inandıklarımızdan vazgeçmek ve kendimizden uzaklaşmak zorunda kaldığımız, vicdanımızı ve insanlığımızı terk ettiğimiz bir hal almıştır.