George Orwell'in Distopyası

"Bütün uluslar iğrençtir, fakat bazıları daha da iğrençtir." demiş 1984 romanının yazarı George Orwell. Bu alegorik politik roman, yazarın yaşadığı zamandaki sömürgecilik ve emperyalizmin etkilerini göstermektedir. George Orwell'in 1984'te yarattığı anti-ütopya, yani başka bir deyişle 'distopya' romandaki yer ve kişilerce oldukça iyi betimlenmiş ve günümüzde de rahatlıkla gözlemleyebileceğimiz gerçekçi ve ileri görüşlü bir eser olmuştur. Romanın anti-ütopik dünyasında, otoriter bir merkezi tek Parti'nin yönetiminde korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayatı manipüle edilmektedir. Dikta rejimleri insanlık tarihinde çokça yaşanmıştır. Hatta günümüzde bile oldukça yakından takip edebildiğimiz örnekleri de mevcuttur. Ütopya cennet ise distopya da cehennemdir. Yani bir devletin halkını diktatörlükle ve zorbalıkla yönetmesi demektir. İnsanların köle gibi çalıştığı, devletin uygun gördüğü insanlarla evlenip kaç çocuk yapıp yapmamaları gerektiğine karar veren, eğitim sistemini kendi lehine göre düzenleyen, günün her anında halkı gözetleyen ve kendine uygunsuz bulduğu davranışları sergileyen insanları en ağır şekilde cezalandıran bir devletten bahsediyorum. Yaşamanın bile en zor şartlarda olduğu bu durumda insanlara tek tip bilgilerin aşılandığını düşünecek olursak oluşan insan figürü oldukça mutsuz, duygusuz, hayatta hiçbir amacı olmayan insanlar olacaklardır. İnsanların cahilleştiği ve mecburen yöneticilerine hizmet etmeleri de kaçınılmaz son olacaktır. Kitapta da Big Brother (Büyük Birader), koşulsuz sevilmesi ve hizmet edilmesi gereken bir liderdir. Kimse onu şahsen görmese bile herkes ona saygı duymak zorundadır. Bu düşünceler ve ortamın etkileri altında 1984 yılında bir dünya ve İngsos adlı bir doktrin. Doktrinin aslında var olmayan ama her zaman zihinlerde büyük bir sevgi ya da korku yaratan "Büyük Birader" imgesi. İngsos'a göre "Savaş barıştır, özgürlük köleliktir, bilgisizlik kuvvettir". Kulağa saçma gelen bu doktrini insanlara benimsetmişler ve her türlü duygudan mahrum edilen insanlar sürekli gözetlendikleri korkusuyla yaşamaya mahkum edilmişlerdir. Orwell'in yarattığı bu hayali dünya günümüzle ne kadar örtüşüyor değil mi? 1 Günümüzden aynı durumla örtüşebilecek örnekler verebiliyoruz. Mesela kendi ülkemizde bile yakın zamanlarda yaşanan olaylar 1984 adlı romanın bir alıntısı gibidir. Diktatörlüğe doğru giden ülkemizde düşünce özgürlüğü diye bir şey neredeyse kalmadı, basın ve yayın kolları nereden para kazanabiliyorlarsa oraya hizmet ediyorlar veya hükümet korkusuyla gerçeği yansıtmayan haberler sunuyorlar, eğitim sistemini bilimden çok hurafelere yönlendirmeye başladılar, insanların özel yaşamlarına müdahale etmeye başladılar, kendi görüşleri dışındaki karşıt görüşlere hoşgörü göstermemeye bunlara karşı yasal işlemler uygulamaya başladılar ve halkın önem verdiği dini halka karşı kötü amaçla kullanmaya başladılar. İnsanların inançlarına göre tüm ülkeyi kısa zamanda ele geçirip gerçeklerin ne olduğunu unutturdular. Ben kitapta O'Brien ile Winston arasında geçen bir konuşma esnasında bunu fark etmiştim. Gerçeğin ne olduğuna dair konuşuyorlardı. "Gerçek; zihnimizde kabul ettiklerimizdir ve değiştirilebilir. Yalanlar gerçek olabilir sonra yalanı gerçek yaptığımızdan dolayı işlediğimizin bir suç olduğunu düşünürüz ve bunu da unutursak yani iki defa "çiftdüşün" eyleminde bulunursak "2+2=5" olabilirdi." İşte oluşan bu dikta yönetiminde de yapılan tamamen budur. İnsanları 2+2=5 olduğuna ikna ettikleri an ülkeyi de ele geçirmek de çok kolay olacaktır. Şuan bizim ülkemizde buna inanan çok fazla insan var. Fakat hala buna inanmamak için direnen de çok Winston'larımız var. Fikir ayrılıkları uğruna can veren insanlar geçmişte de günümüzde de olmuştur. Ama geçmişe göre dünyamızın daha çok geliştiği, bilgi ve iletişim çağına ulaştığımızı düşünecek olursak; okumuş, kendi fikirleri ve hür iradesi olan insanların bunu kabul edemeyeceği aşikardır. Artık her şeyin bilimsel bir açıklaması olduğunu insanlarımıza öğretmek yerine dini kullanarak onları yobazlaştırmak ve köleleştirmek her diktatörün en büyük hedefidir. 1984 için ülkemizden örnek vermiş olsam da dünyada nice örnekleri mevcuttur. George Orwell bu kitabı 1948de bitirdiğinde diktatörlüğün o zamanda da gelecekte de olabileceğini öngörerek yazmış ve haklı da çıkmıştır. Bu nedenle her dönemde okunması gereken ve hükümet gibi tüm yetkileri elinde olan bir güce karşı bile doğruyu savunabilen nesillerin yetişmesi çok önemlidir. Benim bu kitabı seçmemin sebebi de budur. Benim dünyamı değiştiren, gerçekleri göz göre göre yok sayan ülkemde nasıl hayatta kalmam gerektiğini ve nasıl bununla mücadele etmem gerektiğini gördüm. Herkesin gözünü açması dileğiyle... 2