SODYUM PENTOBARBİTAL*

Sıradan bir güne başlıyorsunuz. Diğer günlerden farklı bir şey yapmıyorsunuz; giyiniyorsunuz ve kahvaltıya oturup sofradakilerle sohbet ediyorsunuz. Saatte bakınca çıkmanız gerektiğini fark edip yola koyuluyorsunuz. Yürüyorsunuz, aklınız akşam nerede yemek yiyeceğiniz ile meşgul ve karar vermeye çalışıyorsunuz. Kafanızı kaldırdığınızda gördüğünüz son şey kontrolünü kaybetmiş bir aracın size doğru hızla geldiği oluyor. Gözünüzü tekrar açtığınızda hastanedesiniz ve boynunuzdan aşağısını kullanamadığınızı, felç kaldığınızı öğreniyorsunuz. Jojo Moyes'in kaleme aldığı Me Before You adlı roman, Thea Sharrock yönetmenliğinde beyaz perdeye aktarılmıştır. Aktif bir hayat yaşayan William Traynor talihsiz bir kaza geçirdikten sonra boynundan aşağısını kullanamaz hale gelir ve bu psikolojisini ciddi anlamda etkiler. Ailesi ise hem ona bakması hem de arkadaş olması için Louisa Clarke'ı işe alırlar. Louisa kendi halinde olan, çok pozitif bir genç kızdır. Louisa ile William birlikte zaman geçirdikçe birbirlerine aşık olurlar ancak Louisa, William'ın İsviçre'de ötanaziye başvurduğunu uzun bir sürenin ardından öğrenir. Filmde işlenen "aşk" temasını beğenmesem de ötanazi fikrinin ne kadar doğru olup olmadığını sorgulamadan edemedim. Benim için film, ötanazi etrafında şekillendi. Herkesin ölüme doğru durmaksızın yürüdüğü bir dünyada yaşıyoruz. Dünyaya şöyle bir baktığımızda aslında ölümün basit bir kurtuluş olduğunu rahatlıkla görebiliriz; çünkü dünya, insanlar yüzünden pek de masum bir yer değil ve ne zaman ne olacağını kestirmek epey zor. Her gün birilerinin dikkatsizliği veya ihmali yüzünden yüzlerce kaza yaşanıyor; her gün dünyanın bir yerinde çıkar hesabı yüzünden savaşlar oluyor, bombalar patlıyor, silahlar konuşuyor. Hele ki Türkiye gibi bir ülkede yaşıyorsanız her an her yerde bir patlama ve saldırı riskini göze alarak okula gitmek zorunda kalıyorsunuz. İşte insan hayatının bir topraktan daha ucuz olduğu bir hayattayız. Bir bomba patladığında bir ölenler vardır bir de hayatta kalanlar. Ancak ölüm hayatta kalanları da bir yerinden tutmuştur elinden kaçırmış olsa da. Kiminin gözünü, kiminin bacaklarını, kiminin hareket kabiliyetini. Yani ölüm çok kolaydır. Asıl acı kalanlarındır. Önemli olan hala nefes alıyor olmak mıdır nasıl aldığımızı umursamadan? Evet, bu soruya herkes farklı cevap verir. Bana sorarsanız, belli durumlarda ölüm bir karar olmalıdır. Bazı ülkelerde yasal olan ötanazi çoğu insan tarafından katı bir kararlılıkla reddedilir ve yanlış olduğu düşünülür. Çünkü ölüm, toplumda yüklenilecek bir sorumluluk değildir. Birinin hayatını sonlandırmak ki yapan, kişinin kendisi bile olsa- asla etik değildir toplum algısına göre. Elbette birinin hayatını sonlandırmanın öyle hafife alınacağını savunmuyorum. Sadece insanın kendi yaşamını sonlandırmak isteyebileceğini normal karşılıyorum. Ötanazinin redde açık olma sebeplerinden en yaygını dini inanışlardır. İnsanın hayatını ancak tanrı istediği zaman alabilir. Bunun ecel- dışındaki ölümler hoş görülmez. Dinin dışında ötanazi, bencillik olarak değerlendirilebilir yakınları tarafından kişinin. Sonuçta hepimizin yakınları, etkileşimde oldukları vardır ve daha önce de değdiğim gibi acı, kalanlarındır. Başka bir noktadan bakıldığında ise ötanazi, ismi değiştirilmiş cinayettir. Her ne kadar istek olsa da fark etmez. Bu, dolaylama yapmaya benziyor bir nevi. 'Amansız hastalık' demek gibidir kansere. Kulağa bu şekilde ulaşılır ama beyin ne olduğunu bilir. Öbür yandan, William'ın durumunda olan biri dünyaya bizim baktığımızdan çok farklı bir pencereden bakacaktır. Ötanazi zaten herkese yapılan bir şey değil, çaresiz hastaların sahip olduğu bir ayrıcalık. William'ı ele aldığımızda kazadan önce çok sosyal biriydi, yaptığı bir sürü spor, tutkuyla bağlandığı bir sürü hobisi vardı. Kazadan sonraki her güne bunları bir daha asla yapamayacağının bilincinde, günlük işlerini halledebilmek için birine ihtiyacı olduğu gerçeğine uyanıyor ve bu hayat onun yaşayabileceği bir hayat değil. Hastalığın dışında işin bir de psikolojik boyutu var ki hayatı çekilmez kılan en büyük etken de budur. Daha fazla fiziksel ve zihinsel acı çekmeme isteği gerçekten katı bir hayırı hak ediyor mu? İnsan kendini neyin mutlu edip neyin etmeyeceğini bilir. Zaten sonlanacağının %100 kesin olduğu bir hayatı kendi kararıyla acısız bir şekilde bitirmek bana çok da yanlış bir düşünce gibi gelmiyor. Çünkü şuna inanıyorum ki herkes yaşamaktan memnundur ve ölüm herkes için son nokta ve son çaredir. Bunun bir karar niteliğinde görülmemesi aklımda soru işaretlerine sebep oluyor. Sonuçta kendi hayatımızdan kendimiz sorumluyuz, nasıl yaşayacağımıza ancak kendimiz karar veririz. Her insanın dayanma noktası, mücadele etme şekli ve süresi farklıdır. Çoğu felçli insan sadece kendisini düşündüğünden değil, çevresini de düşündüğünden dolayı ölümü arzuluyor. Birileri hayatını ona adamalı ve bunun ağır bir yük olduğunu düşünüyorlar. Bu düşünce her ne kadar dile getirilmek istenmese de olan bir gerçektir. Çoğu, böyle bir hak tanındığı takdirde ötanaziyi seçeceklerini dile getirir. Filmde de William'ın dile getirdiği şey de budur. Louisa'nın hayatını kendisine bağlayacağını söyler, Louisa elbette bunu bir dert olarak görmez ancak hayatın ne getireceğini kimse bilemez. Bu yüzden William, ötanazinin herkesin lehine bir karar olacağı düşüncesinden vazgeçememiştir. İnsan, duygusal bir varlıktır. İşin içine ölüm gibi belirsiz ve geri dönülemez bir "başlangıç" girdiğinde sakin düşünemiyoruz. Ötanazi de çekişmeli bir tartışma olmaya devam ediyor. Ancak başkaları tarafından belirlenmiş etik kuralları içerisinde bir insanı istemediğinden emin olduğu bir hayatı yaşamaya zorlamanın, gönüllü kurban gideceği bir "cinayet"i seçeneklerine dahi koymamaktan daha doğru olduğunu nasıl söyleyebiliriz ki? *Ötanazide kullanılan ilaç, kimyasal bir karışım.