YAŞAM İLE ÖLÜM ARASINDA ŞAİR OLMAK

Yaşamak Orhan Veli bu şiirinde hayatı, sevmek ve geçen I zaman olarak anlatmış. "Biliyorum", diyor çünkü sadece Biliyorum, kolay değil yaşamak, kendisinin savunduğu bir tez değil yaşamanın zor olduğu, Gönül verip türkü söylemek yar herkes bu dertten muzdarip, Orhan Veli sadece kağıda üstüne; Yıldız ışığında dolaşıp geceleri, döküyor bu derdi. Hayatı zor kılan şeylere değinirken Gündüzleri gün ışığında ısınmak; kendisi için çoğu zaman ön planda olan aşka değiniyor. Şöyle bir fırsat bulup yarım gün, Yan gelebilmek Çamlıca tepesine... Sevmek de kolay bir iş değil ya! Hayatta kimi zaman sevecek -Bin türlü mavi akar Boğaz'dan- kimseyi bulamazsın, gözlerini kapadığında hayal edecek Her şeyi unutabilmek maviler içinde. kimse olmaz bazen. Bu da zorlaştırır hayatı. Hani nerede şu II fani dünyada tutunacak bir dal? Biliyorum, kolay değil yaşamak; Ama işte Bir gün gelir o uzun aşk hikayesinin ana Bir ölünün hala yatağı sıcak, Birinin saati işliyor kolunda. kahramanıyla karşılaşıverirsin. Sevdalısındır artık, ama Yaşamak kolay değil ya kardeşler, dertler biter mi, bitmez tabii ki. Sevmek güzeldir, insanı Ölmek de değil; nedensizce gülümsetir ara sıra. Ee bunda ne var diye Kolay değil bu dünyadan ayrılmak. soracaksınız şimdi. Gönül vermek acı da çektirir. Aklını, kalbini bir başkasına vermişçesine onu düşünür durursun. 'Nerededir şimdi, kimlerledir?' bu sorular döner durur kafanda. Bir kez daha gözlerini görmek, ellerine dokunmak, sesini duymak istersin. Ayaklarına hakim olmaya çalışırsın, ona koşmak istersin çünkü sürekli yanında olmak istersin. Ne yaparsın hayat bu, sürekli dip dibe olamazsın ya. Hayat yine zorlaşıverir senin için, işlerinden vakit bulup da sevdalınla buluşabilmeyi düşleyip durursun. Hayat zor ya, bin bir türlü derdin olur gün boyu, o karmaşadan bir an için kurtulmak istersin, dalar gidersin sokağın kenarındaki ağaca, pencerendeki çiçeğe ve eğer şanslıysan uçsuz bucaksız bir denize... Fakat gel gör ki kolay değil yaşamak. Orhan Veli yaşamın bir başka zor tarafını hatırlatıyor şiirine son verirken. Ölüm de gelir insanın kapısına. Zaman akıp gider bu koşturmacanın içinde. Şu işi halledeceğim, arkadaşlarla şunu yapacağız derken aynadaki yüz de değişir zamanla. Bazen koşturmacaya o kadar kapılırsın ki ellerinden kayıp giden o şeyi unutuverirsin. Kolundaki o minik iki ok döner durur da sen fark etmezsiniz. Ne yalan söyleyeyim hayatın tadı da o koşturmacanın içindeyken çıkar aslında. Bir hikayeden başka bir hikayeye koşar durursun. Ne kadar zor olsa da yaşamak, sen hep zoru seversin. Bu şiirinde Orhan Veli hayatın bitişine iyi taraftan Ölüme Yakın bakıyor bence. O içine binlerce büyüklü küçüklü anılar Akşamüstüne doğru, kış vakti; yerleştirdiğimiz hayatın sonuna geldiğimizi hissettiğimizde Bir hasta odasının penceresinde; dünya da farklı gelmeye başlar bize. Şair dünyadan kopuşun Yalnız bende değil yalnızlık hali; Deniz de karanlık, gökyüzü de; verdiği yalnızlığın sadece başka insanlarda değil doğada da var Bir acaip, kuşların hali. olduğunu söylüyor. Belki deniz aynı deniz, kuş aynı kuş ama Bakma fakirmişim, kimsesizmişim; onlara bakan iki çift göz daha farklı görmeye başlıyor onları. -Akşamüstüne doğru, kış vakti- Sanki kendi içindeki bütün dünyaya yansımışçasına bakıyor Benim de sevdalar geçti başımdan. artık her şeye, her zamankinden farklı olarak. Şöhretmiş, kadınmış, para hırsıymış; Zamanla anlıyor insan dünyayı. Şair ne çileler çektiyse de, dünyanın tadına vardığını Ölürüz diye üzülüyoruz? anlatıyor ikinci dizede. Parasız da olsa kimsesiz de olsa, ilk Ne ettik, ne gördük şu fani dünyada şiirde değindiği gibi, birini sevmenin tadına varabilmiş. Bir Kötülükten gayrı? hayata gerekli olan ne varsa yaşayarak görmüş, deneyim Ölünce kirlerimizden temizlenir, kazanmış. Heves edilen şeyleri kısa hayatında anlamaya Ölünce biz de iyi adam oluruz; Şöhretmiş, kadınmış, para hırsıymış, başlamış. Hepsini unuturuz. Üçüncü dizede sorgulama başlıyor. 'Ölümün neresi kötü ki?' Dünyadaki hevesleri kötü olarak nitelendirmeye başlıyor burada şair. Kötü olan o hayat boyunca peşinde koşturduğumuz hevesler diyor. 'Sadece kendisi mi böyle ki?', herkesin emeli aynı hayatta. Nerede hani iyilik, güzellik? Ölünce sadece kötülükten kurtulmuş olacağız diyor. Ölünce ne kötülük kalır ne de başka bir şey. Kötülük gitti ya düzeliverir her şey. Biten bir hayattan geriye ne kalabilir ki? Yaşadı ve bitti işte, ne yaptıysa affola. Ölüyü iyi bilirdik. Sabaha Kadar Orhan Veli burada şairliğe sitem ediyor. Bu sitemi Şu şairler sevgililerden beter; bir şiirle anlatması çok güzel bir ironi örneği. Sevgili seni Nedir bu adamlardan çektiğim? uyutmaz ya geceleri; Orhan Veli'nin sevgilisi de şiirleri Olur mu böyle, bütün bir geceyi Bir mısranın mahremiyetinde olmuş, uyutmuyor onu geceleri. Şairlerin en büyük geçirmek? derdidir kafasındakini, kalbindekini ona en yakışacak Dinle bakalım, işitebilir misin sözcükle anlatmak. Bazen öyle zamanlar olur ki bir türlü Türküsünü damların, bacaların gelmez o kelimeler bir araya. Şair içinde hisseder ama bir Yahut da karıncaların buğday taşıdıklarını türlü dökülemez o hisler kağıda. Şimdi düşün dur işin Yuvalarına? yoksa. Bir gece yetmez belki de, bazen haftalar geçer yine bulamazlar şairler doğru dizimi. Beklemesem olmaz mı güneşin doğmasını Kullanılmış kafiyeleri yollamak için, Kapıma gelecek çöpçülerle, Deniz kenarına? Şeytan diyor ki: "Aç pencereyi; Bağır, bağır, bağır; sabaha kadar." Açık açık her yerde de yazmaz ki o kelimeler. Şairler farklı görür dünyayı, gel de göster bakalım okuyuculara kendi baktığı penceresinden gördüklerini. Açılması gereken gizemli bir kapı vardır ve onu arayıp durur şair. Sözcük oyunları, ses uyumları derken iyice allak bullak olur hisler. Uzun uzun düşünmek gerekir. Ne demeye sabahı bekliyor ki o eksik kalan satırları tamamlamak için şair. Nasıl olsa bir türlü dökülmeyecek içindekiler kağıda ve gün doğduğunda bir ahenk içinde olmayan sözleri atıp uyanık geçen bütün bir geceyi yok sayacak. Fakat anlıyoruz ki bırakamıyor şair. Belki bir daha hissedememekten korkuyor aynı şeyleri. Kendine kızıp içindekileri şiirle anlatmak yerine haykırmak istiyor. Şair şairliğinden vazgeçip bütün o özenli kelimeleri bırakıp içindekileri delicesine haykırmak istiyor ama belli ki olmuyor da biz bu şiiri okuyoruz şimdi. Ayla Watsuji 21401537