KAYIP GİDİYOR ELLERİMİZDEN

Cehalet bizi günden güne tüketen bir kanser gibi yayılıyor ülkemize. Toplum artık üretmekten vazgeçmiş halde; yaşam standartlarının, yaşadığı hayat olduğunu zannederek kılını bile kıpırdatmayan koyunlar olmaya yemin etmiş gibi işlevsiz. "Biz yaşamayı ne zaman bıraktık?" diye soruyorum bazen kendime. Atatürk'ün kazandırdığı nice hakları görmezden gelerek yaşamaya daha ne kadar devam edeceğiz? Cumhuriyet'imizin doksan üçüncü yılını kutlayacağımız şu haftada Atatürk'ü daha çok düşünüyorum. Onun devrimlerini hayatıma elimden geldiğince entegre etmeye çalışan bir Türk genci olarak "Olmasaydı olmazdık" cümlesinin anlamını bir kez daha anlıyorum. Son zamanlarda ise çoğu kişi Atatürk şöyle kötü, böyle kötü, deyip duruyor. Bence artık sorunumuz bir kişi olmaktan çıktı. Milletçe laiklik, özgürlük kavramlarının anlamlarını unuttuk. Dedim ya, sorun artık bir kişi değil; bizim hayata bakış açımız. Sorun, artık laik bir toplum olmak istemememiz. Sorun, bilimi de yanımıza alarak gelişmiş bir toplum olmak değil de başımızda bir çoban ile koyun gibi yaşamaya alışmamız. Asıl sorun bilimi din ile yok etmeye çalışan devlet büyüklerini alkışa tutmak. Aydınlanmaktan vazgeçmek. Rönesans'ta dinin otoritesinin sarsılmasındaki en büyük etken ölümler karşısında din adamlarının çaresiz olduğunun görülmesiydi. Kara Veba, günler geçtikçe milyonları katletti ve dinin yapabildiği tek şey parşömen kağıdıyla cennetten yer satmaktı. Bir de ruhunuzun kurtulması için dua etmek. Sonunda biri bilimle vebaya çare buldu ve aydınlanmaya giden yolun önü açıldı. Şimdilerde ise "Sen Allah'a dua et, gerisine karışma!" diyen yobazlara inanılıyor. Toplumumuz uyutuluyor ama çevremiz sürekli değişiyor. Böylesine büyük çaplı değişimlerin sonu hep aynıdır: Bilgi sahibi olamadığın çevre, sonunda gelip seni öldürür. Tarih tekerrürden ibaret ve ders almak isteyene güzel bir örnek. Değinilmesi gereken başka bir konu ise günümüzde bilgiyi kopyalamak, nakletmek inanılmaz bir hız içerisinde. Bir e-postanın karşı tarafa gönderilmesi sadece saniyeler alıyor. Ancak bu pozitif gelişmeler bilgi kirliliği tehlikesini de beraberinde getirdi. Mesela Türk Dil Kurumu dışında başka sözlüklerimiz de mevcut artık. Tamam, herkesin düşüncelerini paylaşma hakkı var ama senden çıkan sözlerle karşındakinin anladığı aynı değil. Demem o ki, böylesine toplu kitlelere hitap eden aracı kuruluşların denetiminin iyi yapılması gerek; yoksa bilgiye zar zor ulaşan kesimin bilinç düzeyinin neredeyse yok denecek kadar az olması kaçınılmaz bir durum olacak. "Üniversite, bir kütüphanenin etrafına toplanmış binalardan ibarettir" diyor Shelby Foote (Bir toplum nasıl intihar eder, sayfa 31, 2016). Bilginin geleneksel yöntemle korunması, gelecek nesillerin bu kirlilikten korunması için de daha iyi bir yöntem. Şöyle düşünelim: Kulaktan kulağa oynarken bile, kelime bir sonraki kişiye bile doğru gitmezken on kişi sonrasına nasıl doğru aktarılabilsin? İşte biz de eğer on nesil sonramızın doğru bilgilere ulaşmasını istiyorsak, bilgi iletişimindeki aksaklıkları ortadan kaldırmamız ya da minimalize etmemiz gerekir. Bilgi çağında yaşıyoruz saçmalığı da işte bu yüzden yanlıştır. Bilginin var olmadığı hiçbir çağ yoktur. Bu cümle, kötüyü iyi gibi göstermeye çalışan senaristlerin bir uydurması. Bunun yanı sıra bilginin yansıttığı gerçeklikten hoşlanmama durumu vardır ki, bu insanı bilgiyi değiştirmeye iter. İnsan, doğası gereği irrasyonel bir varlık. Çok zeki bir insanın aynı zamanda seri katil olması gibi. Son zamanların Türkiye'siyle irrasyonellik; koyunların reisinin öl deyince ölmesi diye de tanımlanabilir. Maden ocağında çalışan işçilerin, daha fazla para ödenmemesi için alınmayan güvenlik önlemlerini "fıtratında var" diyerek kabullenişi gibi. Öğrenmek, bilimsel bir faaliyettir. Yöneticisinden çöpçüsüne toplumun bilimsel düşünmeye ihtiyacı vardır. Bundan kastım laboratuvarlarda bilim yapmak değil; her söylenilene inanmamak, yeni çıkan şeyleri öğrenmek veya bunlara eleştirel yaklaşabilmektir. Bilimle harmanlanamayan nüfus bir toplumun intiharı demektir. Atatürk Türkiye'sinin tarih olduğu şu günlerde artık cehalet temelli sistemden uzaklaşıp bilimle gelişen dünyayı kendimize rehber edinmeliyiz. Bir an önce her şeyin konuşulabildiği, açık görüşlü bir toplum yaratmak için doğru adımları atmalıyız. Yoksa yarattığımız yeni Osmanlı, sürekli değişen ve gelişen dünyaya eskisi kadar uzun dayanamayacaktır.