Hayal Gücü Gerçeği Yener

Mutfağımızdaki ipli sarı lambalar, onları annemle oynadığımız satranç geceleriyle çoktan eş anlamlı olarak görüyordum. Bazen kendimi satranç dahisi bir çocuk olarak görüyordum, belki de hayal ediyordum, masumane. Sadece satrançı sevdiğim için okumaya başladığım roman ciddiyetinde bu hikaye, çocukluk idolüm o satranç dahisi çocukla karşılaşmamla bambaşka bir hal almıştı. Evet, Mirko'dan bahsediyorum. Mirko için hayat maratonu hiç başlamamışken yaşam koçu babası, o talihsiz olayla bu dünyaya gözlerini yumarken; Mirko çift haneli yaşlara gelmesine rağmen hayata gözlerini açamamıştı. Ne kadar acıklı bir senaryoydu. Geride kalan bir çocuk, üstelik engelli. Tüm bu acıklı hikayeyi okurken Mirko'nun sarı saçları, melek beyazı teni ve al yanakları gözümün önünde ne kadar da çaresiz beliriyordu. Lakin onu evlat edinen papazla yaşadıklarını yazardan duydukça, hem daha çok etkilenmeye hem de Mirko'ya acımamaya, hatta onu daha az sevmeye başlamıştım. Ona daha az üzülmeye... Kızmayın bana bu çocuğa kötü davranıyorum diye; dilbilgisi yeteneği ve bazı fiziksel-zihinsel özürleri olan bu çocuk, tesadüfi bir keşifle ortaya çıkan satranç yeteneği sayesinde etrafa küstahlıklar savuracak kadar da egoist. Ne kadar kıskanmıştım Mirko'nun oynadığı ilk satranç oyununda, daha taşları bile doğru dürüst kavrayamamışken 14 hamlede eski şampiyonu mat ettiğini okuyunca. Gözlerime inanamayıp satıra birkaç defa daha göz gezdirmiştim, sonra kendime gülmüştüm bıyıklarımın altından. Kitapta sürekli, ''özürlü köylü çocuğu'' diye hitap ediliyordu Mirko'ya iyice soğumaya başlamıştım ki bir şey ayrımsadım, bu çocuğa dair. Satranç hariç herhangi bir yetersizliğini, gizleyecek kadar dahi yanlarda barındırıyordu bu köylü çocuğu. Fark eder fark etmez, bu hareketin ne kadar da tanıdık olduğunu anımsadım. Evet, özürlü de olsa Mirko biz sıradan insanların yapmaktan bir türlü vazgeçemediği şeyi çok iyi yapıyordu. Eksikliklerini kabul etmek yerine, onlarla saklambaç oynamak. Galiba biz Türkler, bu konuda biraz daha iyiyiz diye de düşünmüyor değilim ama konuyu dağıtmaktan korkuyorum, susuyorum. Bir ara bahsi geçen sıkıcı Nazi anekdotları. Onları da hatırlıyor gibiyim ama silik silik. Anekdot bile denmez, zırvalık diyelim kısaca, yazara da özürlerimizi ileterek. Onları okuduğum anları unuttum ama kısa sürede, çünkü yazarın ağzından duyup da memnun olmadığım tek konuydu açıkçası. Bir akşam ise, o bolca sigara içilen dumanlı salondan hikayenin en can alıcı dalı filizleniyordu aniden. Eski şampiyonla oynanan, o averaj maçı tadında beraberlik kurunularıyla avunulan oyundan, Tanrı misafiri doktorun ilginç mi ilginç hikayesi fışkırıveriyor düşünsenize. Anlatıcının şahitlik edermişçesine sahiplendiği dille süslenmiş o kusursuz hayat hikayesi. 'Satranç'ın ''Basit bir hikaye değilim ben!'' manşetli haykırışı adeta. Küçücük bir çocuğun acıklı hatıralarıyla başlayan bir hikaye, nasıl oluyor da şizofrenik bir hayat hikayesine dönüveriyordu. Nasıl bir köprüydü bu, nasıl bir bağ, üstelik Satranç Turizm ile seyahat eden biz yolcular minicik bile sarsılmıyor, farkına varmıyorduk bu değişimin, bu geçişin. Doktor B.'nin teori ile pratik arasında gel-gitler yaşadığı hapishane günleri, hatta kusursuz betimlenmiş anları, alışkanlıkları; birden sizi kutuplardan alıp kızgın çöllere atıyordu. Artık Dr. B. De oyuna dahil olmuştu çünkü! Eski dünya şampiyonu Czentovic'i yenmek kimin haddineydi ama beraberlik bile bir başarı değil miydi? Hatta yenmekten daha büyüğü, bir şampiyonun başarısızlığı, onun egosu ve rezil oluşuyla baş başa bırakmak onu. Kurgusu, neredeyse kusursuz betimlemeleri, uçurum gibi uzak kulvarlarda yaptığı uzun atlamalar ve içeriğiyle bambaşkaydı 'Satranç'. Ne olursa olsun en güzel yönü bana verdiği mesajdı, ne büyük umut, ne güzel bir görüştü: Hayal gücü gerçekten büyüktür!