EDEBİYAT KADAR GERÇEK

Güzel müziğiyle ve güzel romanlarıyla tanıdığımız Zülfü Livaneli, Edebiyat Mutluluktur adlı eserini edebiyata dair, içinde edebiyat kavramını içeren her konuda yazdığı denemelerini toplayarak oluşturmuş. Bu konuların aralığı epey geniş, yani sırf ismine bakılarak Zülfü Livaneli'nin kitabının her cümlesinde "edebiyat şöyle güzel, edebiyat böyle güzel, edebiyat bana mutluluk veriyor" ana temasını kullandığını kesinlikle söyleyemeyiz. Kitabın ana teması çok geniş bir anlamıyla "edebiyat", Zülfü Livaneli tarihteki yazarlardan, onların ideolojilerinden günümüzdeki edebiyata kadar pek çok konu hakkında insana okudukça genel kültür anlamında da çok şey kazandıracak bir kitap bahşetmiş bizlere. Kitap çok hoşuma gitmiş olsa da başlık seçimini beğendiğimi söyleyemem, çünkü edebiyat mutluluk değildir sadece, bazen aksine hüzün bile olabilir en derin manalarıyla yaşadığımız... Birkaç kelimeyle tanımlamayacak olsaydım edebiyatı, 'gerçeklik' derdim, 'kendi gerçekliğimiz', diğer gerçekler gibi her zaman aynı olan gerçekler değil ama, bambaşka bir gerçeklik, insandan insana ve hatta zamandan zamana değişen... Edebiyat, insanın duygusallığının, hislerinin somutlaştırılmasıdır bir ölçüde. Bazen o kadar yoğun bir hale gelir ki içimizdeki duygular, paylaşmak isteriz bunları bir şekilde. Ancak her zaman anlatamayız her şeyi diğer insanlara, en yakınımızdakiler de olsalar çekiniriz, başka bir şeyler ararız ve en yakınımızdaki kaleme uzanırız, sonra kağıtlara anlatırız içimizden geçen her şeyi, en doğal haliyle, hiçbir yargılanma veya sorgulanma korkusu olmadan, ötesi hiçbir korku olmadan aslında. Beyaz kağıt sorgulamaz hiçbir hatamız için bizi, ben sana demiştim diyerek her şeyi daha da kötüye götürmez zaten fazlasıyla kötü hissettiğimiz anlarımızda, haklı olma çabası gütmez hiçbir zaman, dinler yalnızca bizi ve duygularımızı hapseder içinde. Oysa 'aldatıldım' diyemeyiz her zaman çevremize, insanların bizi acizmişiz ve çaresizmişiz gibi görmesinden korkarız, utanırız; eski sevgilimizi halen unutamadığımızı dile getiremeyiz bazen, oysa yazabiliriz kağıtlara rahatlıkla içimizden geçeni, hem de en doğal halleriyle, korkmadan. Bir gece yatağımıza yattığımızda hissettiğimiz derin yalnızlığı anlatırız kağıtlara, yapmacık hayatımızdan ayrılırız bir an için, ne geçiyorsa içimizden onu yaşarız kendi edebiyatımızda, asıl benliğimizi ve gerçek fikirlerimizi anlatırız önümüzdeki kağıtlara. İlk kez gördüğümüz bir kızın gözlerinin güzelliğini anlatırız kalemimizle, kendisine anlatamayacak kadar utangaç ve arkadaşlarımıza anlatamayacak kadar yalandan bir hayat yaşarken, boş kağıtlara karşı çekinmeyiz asla. Anne sevgimizi, baba sevgimizi anlatamayız onlara tam olarak, yaşımız geçtikçe çocukça olduğunu düşünürüz bazı şeylerin, çocukça olmamak için "seni çok seviyorum" demeye çekiniriz onlara, kağıtlara döneriz yine, onlara dökeriz en çocuksu ve saf, ancak 'gerçek' duygularımızı. Kim olduğumuz önemli olmadan hepimizin sahip olduğu yegane dostumuzdur edebiyat. Kömür parçalarından yapılan bir kalemle yazmaya kalksak git düzgün bir kalem bul demez boş kağıtlar bize, kendisine yazı yazan ellerin rengini önemsemezler, kimlik sormazlar bize nereli olduğumuzu ya da kim olduğumuzu öğrenmek için, baştan aşağı süzmezler bizi görünüşümüze göre değerlendirmek için, çünkü eşitliktir edebiyat, biz insanlar gibi önyargıları yoktur ırka, zengine, fakire, ten rengine... Hiç kimseyi öldürmez, bir odanın içine tıkmaz insanları hayatlarının sonuna kadar, siyasi ve fikirsel suçlar yoktur asla edebiyat için, en güzel insandan daha güzel ve en iyi kalpli insandan daha iyidir o. Edebiyat, muhtemelen dünyadaki diğer her canlıdan daha duygusal olan (zaman zaman da diğer her canlıdan daha duygusuz, daha acımasız olan) biz insanların tek sadık dostudur daima yanımızda olacak olan. Yapmacık olduğunu bildiğimiz ama öyle değilmiş gibi davrandığımız sözde dostlarımızın gözlerinde gördüğümüz kıskançlık hissini görmeyiz kitaplarda, kağıtlarda; laf olsun diye sorulmuş "ne oldu neyin var üzgün görünüyorsun" sorularına maruz bırakmaz bizi edebiyat; en sadık dostumuzdan daha sadık dostumuzdur; her hatamızı şüphesiz affedecek olan tek dostumuzdur hatta. Bazen elimizde kalan tek şeydir yaşamı çekilebilir kılan, bazense mutluluktur yazdıkça gülümsememize sebebiyet veren, hüzündür bazen gözyaşlarımız dağıtırken mürekkebini kalemimizin... Hepsinin ötesindeyse, duygudur edebiyat, en içimizden geldiği gibi, en doğal haliyle en saf duygularımızdan oluşan...