En kişisel mücadele

Buzda Yürüyüş - Münih Paris 1974 yılında Werner Herzog tarafından yazılan bir kitap. Herzog'un en önemli sinema eleştirmenlerinden olan, aynı zamanda da yakın arkadaşı Lotte Eisner'in Paris'te ölümcül bir hastalığa yakalandığı haberini alınca şöyle der "Olamaz, dedim, şimdi ölemez, Alman sineması şu an onsuz yapamaz, bu önemli kadının ölmesine izin veremeyiz" ve yollara düşer. Tam da kış mevsimine denk gelen yolculuğunda bir yandan geçtiği yerleri anlatırken bir yandan da hayat, ölüm ve yalnızlık konularında fikirlerinden ve hislerinden bahseder. Soğuk, açlık, susuzluk ve sebep oldukları yalnızlık, korku ve ümitsizliğin kişi üzerindeki yıkıcı etkisi bu kitapta çok açık bir şekilde görülüyor. Yazar belli bir noktadan sonra fiziksel dünyadan kopuyor ve dünyada verilebilecek en devasa mücadeleye giriyor. İnsan ve doğa arasındaki büyük savaş, hatta daha da ilerletip kişi ve kendisi arasındaki savaş bile denebilir. Bunun sebebi insanların yalnızlık hissettiklerinde sürekli kendileri ile konuşmaları, verdikleri her karar üzerinde durmadan özeleştiri yapmaları üstüne geriye dönük olarak hayatlarında verdikleri tüm kararları gözden geçirip kendi kendilerine tartışmalarıdır. Bu özeleştiri her insanın yaptığı normal bir faaliyettir, ancak fazlası kişinin tabiri caiz ise "aklını oynatmasına" sebep olur. Bu, bazı insanları şizofreni hastası yaparken bazılarını da halk arasında "Ermiş" denen kişilerden biri yapar. İnsanlar birbirinin kopyası olmadıkları için bu yalnızlığa karşı verdikleri tepki ve mücadele de farklı olur. Daha iyimser insanlar geçmişe bakıp "İyi ki ..." derken daha kötümser insanlar "Keşke" der. Bu insanlar alacakları kararların iyi ya da kötü sonuç doğuracağını düşündükleri için karar vermekte zorlanmaz ve kaygılanmazlar. Burada bir de üçüncü grup insan var, (daha) gerçekçi kişiler. Bana göre durumu en vahim olanlar bu kişilerdir. Hayatlarında hem iyi hem de kötü kararlarının var olduğunun bilincindedirler, bu da onları bir sonraki kararlarında doğru olanı seçmek için çaba ettirir, ancak hangisinin doğru olduğunu bulma arzusu kararsızlığı, beraberinde de kötü kararı verme korkusunu getirir ve bu sonsuza kadar devam eder. Korku insanların sahip olduğu en beşeri duygudur. Hatta sahte bile denebilir. Bazı insanlar ölümden sonrası için korkarken ölümden önceki kısımdan, yani hayattan korkarlar. Başka bir insanın tek korkusu köpek balığı iken diğerinin ki basit bir karıncadır. Yalnızca tek bir ortak korku vardır o da yalnızlık korkusudur, çünkü yalnız kaldığımızda kendimizi bizden sakınan tüm engeller ortadan kalkmıştır. Kimileri yalnızlıktan hoşlandıklarını söylese de sonsuz yalnızlık ya da mutlak yalnızlık herkesin korktuğu bir duygudur. Bu korku o kadar etkileyicidir ki insanların hayatta kalma mekanizmalarını tetikleyen sayılı duygulardan biridir (açlık, susuzluk, vb.). Korkuya karşı sahip olunabilecek en güçlü duygu ise ümittir. Hayatında karşısına çıkan her şeye ümitsizlikle bakan bir insan ya ölmüştür ya da hiç doğmamıştır. Yaşamımızda önümüze her gün bir yeni engel çıkar ve biz onu aşarız, aşmakla yükümlüyüz. Bunu sürekli tekrarlamak için ise ümit gerekir. Ümidi kara kara bulutların arkasında, şimşeklerin korkutucu seslerinin yankı yaptığı gökyüzünü delerek yeryüzüne ulaşan güneş ışınlarına benzetebiliriz. Ümitsizlik ise pes etmektir, zayıf düşmektir. Şu dünyada her ne olursa olsun bir şeye ümit bağlamak gerekiyor. Yoksa korkuya kapılır, evrenin bize savurduğu en hafif esintide bire savruluveririz. Peki korkan, yalnızlık ve ümitsizlik içinde olan insanlar ne yapsın? Bu Bermuda şeytan piramidinin içinden nasıl çıkacaklar, ya da çıkabilirler mi? Herzog'a göre bu durumdan kurtulmanın tek yolu Tanrıya sığınmak, çünkü ancak onun yardımı ile ruhen ölmekte olan bir insan kurtulabilir. Herzog gibi inançlı insanlar için Tanrı hiçbir zaman yıkılmayan bir deniz feneri ve de bir limandır. Hem yol gösterir hem de zor zamanlarınızda sığınabileceğiniz bir varlıktır. Teist ya da Ateist, bu yazıda bahsettiğim korku, yalnızlık veya ümitsizlik duygularından herhangi birinden çile çekiyorsanız bu kitabı mutlaka okumalısınız.