İhanetin Bedeli

Hepimizin kaçındığı, asla yaşamak istemediği birtakım duygular vardır. Üzüntü, hayal kırıklığı ve korku, sanırım bu tür duygulardan aklımıza ilk gelenleri; ama hepimizin unuttuğu, sadece yaşanınca varlığı ve gücü hissedilen bir duygu daha var: ihanet. Hiç beklemediğim bir insanın aleyhimde bir eylemde bulunması; beni yaşadığım her hayal kırıklığından, uğradığım her başarısızlığımdan çok daha fazla etkilemiştir. Öyle ki; şu satırları yazarken bile maruz bırakıldığım birçok ihanet, deyim yerindeyse gözlerimin önünden bir film şeridi gibi geçiyor. Tabii ki böyle bir durumda, bu denli güçlü bir duyguyu, kurgusal bir eserin hitap ettiği kitleye tam anlamıyla yaşatabilmesi gerçekten büyük bir marifet olarak görülmeli. Bunu başarabilen eşşiz eserlerden biri olarak, Murathan Mungan'ın Cenk Hikayeleri adlı öykü kitabını içtenlikle örnek gösterebilirim. İhanet temasına geçmeden önce, Cenk Hikayeleri'nden bir bütün olarak bahsetmek istiyorum. Kitabın adını ilk okuduğumda, belki de birçok okuyucunun yaptığı gibi, kitapta kahramanlık öykülerinin yer aldığını düşündüm. Başlıktaki 'cenk' sözcüğü, bende bu tema üzerine kurulu, macera ve heyecan dolu, sürükleyici bir kitap okuyacağım izlenimini oluşturdu. Aslında öykülerin ana karakterlerine bakınca, birçoğunun kendi inancını savunan birer kahraman olduğunu ve içinde bulundukları çatışmalarla okuyucuya beklenen macerayı sunduklarını görüyoruz. Örneğin, 'Ökkeş ile Cengaver' adlı öyküde, Ökkeş ve Cengaver adındaki iki arkadaşın isimlerinin anlamlarına uygun hareket ederek gerçekleştirdikleri eylemlerle, kendilerinin kahramanına dönüştüğünü söyleyebiliriz. Bu durumda, başlığın içerik ve beklentiyle az çok örtüştüğünü düşünmek çok da yanlış olmaz. Gelelim ihanete, kitabın sayfalarını çevirdikçe okurun yüzüne (en azından benim yüzüme) tokat gibi çarpan ve okura geçmişte yaşadığı ve geçmişin karanlığında kalmasını istediği anıları Karaca, 2 hatırlatan o temaya. Öncelikle kitaptaki 'Şahmeran'ın Bacakları' adlı öyküden hareketle, Murathan Mungan'ın ihanet duygusunu nasıl işlediğinden bahsetmek istiyorum. Bu öykünün ve dolayısıyla bu kitabın, ihanetin doğası hakkında bana öğrettiği bir şey varsa, o da ihanetin sadece sevdiğimiz kişilerin bize yaşatabileceği bir duygu olduğudur. Tıpkı Şahmeran'ın dostu olarak gördüğü Belkıya ve Camsap tarafından ihanete uğratılması veya İlyas'ın çok sevdiği ustasına ihanet ettiğini düşünmesi gibi, insan sadece sevdiğine ihanet edebilir. Sevmediğimiz bir kişinin, aleyhimizde bir eylemde bulunması gerçekten bizi ne kadar etkileyebilir ki? Peki ben ihanetle nasıl tanıştım? Az önce bahsettiğim karanlık geçmişe doğru bir yolculuğa çıkalım. Olayın nasıl gerçekleştiğini tam olarak hatırlamasam da, yaşadığım (hatırlayabildiğim) ilk ihanet, saklambaç oynarken arkadaşımın saklandığım yeri ebeye söylemesi ve yakalanmama sebep olmasıydı. Sanırım bu yapmasındaki amaç, sırayla ebe olduğumuz ve en az yakalananın kazanacak olduğunu oyunda sadece beni ya da herkesi yenmek istemesiydi. Bu beklenmeyen olay (uğradığım ihanet, sobelenmem değil) karşısında verdiğim tepki hemen arkadaşıma(?) koşup neden böyle bir şey yaptığına dair sorular sormak oldu. Onun tek yaptığı ise anlamsız bir biçimde gülmek, gülmek ve yine gülmekti. Kavganın yanlış bir şey olduğuna ailesi tarafından ikna edilmiş bir çocuk olarak, arkadaşımı(?) döverek cezalandırmam doğru olmazdı. Ben de bunun sonucunda hayatımın en detaylı, en acımasız ve en şeytani planını kurdum: bir sonraki oyunda saklandığı yeri ebeye söylemek. Oyun başladı ve ben saklanmak yerine gizlice onu saklandığı yere kadar takip ettim. Daha sonrası ise malum. Sobeleneceğimi bile bile ebenin yanına gittim ve onun yerini söyledim. Doğruyu söylemek gerekirse, itiraf edeceğim, yakalandığında çok mutlu olmuştum. Onun da benim gibi üzüldüğünü ve hayal kırıklığına uğradığını görmek, bana tarifi imkansız bir zevk vermişti. Belki de bu olayı yaşadığım ihanet nedeniyle değil, duyduğum bu zevkten dolayı hatırlıyorum. Beni hem ihanet hem de intikam duygusuyla o küçük yaşta tanıştıran arkadaşıma ise gerçekten söyleyecek bir söz bulamıyorum. Karaca, 3 Murathan Mungan imzalı Cenk Hikayeleri; okuyucuyu heyecanlandıran başlığı, içerdiği sürükleyici öyküleri ve barındırdığı karmaşık karakterleriyle başucu kitabı olmaya aday bir eser. Özellikle detaylı bir biçimde işlediği ihanet temasıyla kimi zaman okuyucuya huzursuz anlar yaşatsa da, ihanet duygusunun asıl doğası hakkında birçok gizemi çözmemizi sağlıyor. Murathan Mungan'ın okuyucusuna ihanet etmeyerek, günümüzde de bu denli yoğun ve okuyucuya kendini sevdiren kitaplar çıkarması dileğiyle... Mungan, Murathan. Cenk Hikayeleri. İstanbul: Metis Yayınları, 2010.