Ben Bir İnsandım

Gün geçtikçe birlikte mutlu, barışçıl bir şekilde yaşayacağımıza nedense dünya daha da vahşileşiyor, belki de bana öyle geliyor. En son ne zaman haberleri açtığınızda mutlu, neşeli bir haber gördünüz? Ben uzun zamandan beri ne zaman haberleri açsam ya politikacılar bağıra bağıra kavga ediyor, birbirlerine hakaret ediyorlar; ya birilerine bir şey oluyor, bir bomba patlıyor veya bir saldırı oluyor veya ahlak kurallarını öğrenememiş birkaç kişi sınırları aşıyor ve tatsız şeyler yapıyor. Tabi ki haberlerde bunlar olmalı, adı üstünde haber sonuçta bize ülkede ve dünyada olup biteni göstermek amacı. Beni üzen haber kuruluşlarının mutlu haber koymaması değil, beni üzen dünyada böyle olayların yaşanıyor olması ve bizim insan alemi olarak bunları engellemek için hiçbir şey yapmıyor olmamız. Her gün insanların birbirine saygısı ve sevgisi yavaş olsada azalıyor. Bu çevremizde gerçekleşen terör saldırıları sonucu mu, yoksa genel olsarak medyanın biz insanlar üzerindeki etkisi mi tartışılır fakat insanların gün geçtikçe birbirine tahammül edemediğini görmek o kadar da zor değil. Livaneli Huzursuzluk kitabında buna bir kaç örnek veriyor. İbrahim Mardin'e gittiğinde çocukluğunu hatırlıyor ve o zamanki barışçıl hayat ile şimdiki nefretle dolu dünyamızı karşılaştırıyor. Kendi yaşamımdan gözlemlediğim bir örnek vermem gerekirse, iki hafta önce okulumdan şehre inmek için belediye otobüsüne binmiştim. 4 çocuklu biri otobüse bindi ve çocuklarını teker teker oturttu. Sonra ki duraklarda yürümekte zorlanan ve oturması gereken bir kaç insan bindi ve bu insanları görmesine rağmen çocukları veya kendisi kalkıp gelen bu insanlara yer vermedi. Tabiki bir örnek insanların saygılarının azaldığına bir kanıt olamaz fakat gün geçtikçe böyle olayları daha çok görüyorum. Hastalar, engelliler ve yaşlılar için yapılmış asansörlere herkesten önce sapasağlam insanların binmesi, insanların aileleri ile saygısızca konuşmaları; spor, din ve benzeri olaylar yüzünden bazen ölümlerle sonuçlanan kavga veya terör saldırıları... Hatta geçen haftalarda Las Vegas'ta bir adam sebepsiz yere ateş açtı ve masum insanları öldürdü. Aynı kitapta İbrahim'in hatırladığı gibi ben de çocukluğumu ve o zamanki barışçıl ortamı hatırlatıyorum. Bugünlerde yaşanan bahsettiğim olaylar ile karşılaştırınca da maalesef ki birbirimize karşı nefretin ne kadar arttığını görmek çok kolay oluyor. Livaneli günümüzde yaşanan ve merkezinde nefret olan benzer bir olaydan bahsediyor. Kitapta bir dinin yanlış anlaşılması yüzünden bu dine inanan veya bu dine inananlarla bir ilişkisi olan insanlara yapılan zulmü anlatıyor. Bu topluluğu bize anlatarak günümüzde çevrili olduğumuz nefreti görmemizi sağlıyor. Kitabın en beğendiğim kısımlarından biri İbrahim İstanbul'a döndüğünde oradaki "plaza insanları" ile Ezidileri karşılaştırma anıydı. Plaza insanlarındaki bencillik, materyalizm ve en üstte olmak için verilen savaş ile Ezidilerin yaşamak için verdiği mücadele arasındaki kontrastı, "İnsanlar bunca acı çekerken, İstanbul'da en iyi suşinin nerde yenilebileceğini konuşanlara dayanamıyordum" diyerek bize anlatıyordu. Aynı zamanda kitapta iş ortamındaki rekabet sebebiyle insanların birbirlerine saygısızca davranması ve her şeyi bir yarış olarak görmesi de bize bazı insanlarının birbirleri için çok az saygısının kaldığını ve kendi hayatları dışında yaşanan bu üzücü olayları görmezden geldiklerini gösteriyor. Zülfü Livaneli Huzursuzluk kitabında hayatımızda din ve benzeri nedenlerden doğan nefret, öfke ve şiddet nedeniyle yaşanan olayları, herkese bir ders vermek amacıyla bizim huzurumuza sunmuş. Tabi ki kitabın sonunda o kadar da huzurlu olamıyorsunuz, çünkü gerçekten de hiçbir şeyi sansürlemeden tüm acısıyla önünüze koyuyor: kitapta Ezidi insanlara yapılan zulmü ve o insanların nasıl sanki birer objelermiş gibi kullanıldıklarını okurken sanki siz de bu olaya tanık olmuşsunuz gibi hissediyorsunuz. Livaneli, Melek'in kardeşlerinin cani bir şekilde öldürülmesini, Melek ile kardeşinin pazarda sanki birer mobilyalarmış gibi satışa çıkarılmalarını tüm gerçekliğiyle bize anlatıyor. Kitap süresince sanki kitabın baş karakteri İbrahim sizmişsiniz gibi hissediyor ve onun duygularını okurken sizde yaşıyorsunuz. Kitapta birçok güncel probleme değiniliyor; nasıl kendini "dindar" gösteren bazı kuruluşların aslında dinlerine uymak dışında her şeyi yaptıklarına, çoğu zaman söylentilerin aslında doğrudan uzak olduğuna ve dünyada bu kadar acımasız olay yaşanırken bizim hala küçük engeller karşısında yıldığımıza. Kitabı okuduktan sonra sanki bir boşluğa düşüyorsunuz, bu acımasızlıkların gerçek olmasını istemiyorsunuz hatta aynı İbrahim'in "keşke sormasaydım" dediği gibi siz de "keşke okumasaydım" diyorsunuz. Çünkü biz genelde kendi problemlerimize yoğunlaşınca çevremizde olup biteni bloke ediyoruz ve çevremizdeki olan biteni böyle açıkça okuyunca insan keşke bunları bilmeseydim diyebiliyor. Bilmemiz gerek ama insan belki de kendini daha da çok üzmek istemiyor veya kendimiz bu gerçeklerle yüzleşmek istemiyoruz, bu yüzden bu olayları normalleştirerek hayatımıza devam ediyoruz ve her yeni bir nefret suçuna sanki her gün olan bir şeymiş gibi bakıyoruz. Bazen gerçeklerle yüzleşmek zordur fakat bazı gerçeklerle yüzleşmeden hayatımızda ileri bir adım atamayız. Çoğumuzun adım atabilmesi için de Huzursuzluk kitabında İbrahim'in terörist bir grup tarafından öldürülen arkadaşı Hüseyin'in söylediği bir gerçeğe ihtiyacımız var: "Ben bir insandım." Hastanede ölmeden önce söylediği son sözleri bize hepimizin insan olduğunu ve birbirimize eşit, insan gibi, davranmamız gerektiğini öğretmeli çünkü hiçbirimizin birbirini üzmeye hakkı yok.