SUÇ KİMDE?

Tarih, insanoğlunun yaşamı boyunca hayatının her köşesinde sınıfların mücadelesinin olduğunu yazmaktadır. Bu mücadele, kimi dönemlerde karşımıza kral ve halk, sahip ve köle ya da ağa ve maraba mücadelesi olarak gelmektedir. Peki bu sınıf farkı neden vardır? İnsanların, doğuştan ya da sonradan, diğerlerinden daha üst bir sınıfta bulunma hakları var mıdır? Varsa da bu üstünlüğü kullanmak zorundalar mıdır? Ve en önemli soru, benim gibi daha üniversite birinci sınıfta okuyan ve küçük bir şehirde doğup büyümüş birisi bile geçmişe dönüp baktığında sınıf farklarının yanlışlığını görebiliyorsa, neden o tarihi yaşamış olanlar bu adaletsizliği görüp ona dur dememişler? Yaşadığımız düzen, bizi sürekli herhangi bir sınıfa mensupmuşuz gibi düşünmeye iter. Sanki bir alandaki başarımızı, potansiyelimiz veya fikirlerimiz değil, bulunduğumuz sınıf belirliyormuş gibi düşünürüz. Oysa her insan yeterli eğitimi aldığında ve belirli bir seviyede farkındalığa ulaştığında, başarılı olmaktan öte, dünyayı değiştirebilecek yenilikler getirebilir. Tıpkı Feyzo'nun, İstanbul'daki sosyal yapıyı görüp, köyüne döndüğünde köy halkına anlatıp yapmaya çalıştıkları gibi. Fikirler, insan aklında sınıf farkı gözetmeksizin oluşur; filizlenip, uygulamaya geçer. Bu işleyişe dünya üzerinde engel olabilecek hiçbir şey yoktur. Bir kralın oğlu da olsanız bu aynıdır; bir çobanın kızı da olsanız aynıdır. Fikir zihninize girdiğinde adeta bir zehir gibi yayılır ve geriye ne sınıf farkı bırakır ne de başka bir kısıtlama bırakır. Bir insan, daha zengin bir ailede doğduğu için bir başka insandan asla daha üstün olamaz; çünkü insanı üstün yapan asıl şey, hayatta almış olduğu kararlar ve yaptığı tercihler sonucu ulaştığı sonuçlardır. Doğduğumuz aileyi seçemeyeceğimize göre bu, toplumdaki statümüzü gösteremez. Feyzo'nun köyü örgütleyip Maho Ağa'ya kafa tutması, aslında Feyzo'yu dünya üzerindeki bütün ağalardan ve üst sınıf insanlardan daha üst sınıf birisi yapar. Hangisi daha büyük bir başarıdır, mal mülk içinde doğup hayat boyu bunlar üzerinden geçinmek mi? Yoksa sınıfsal olarak zulmeden birine başkaldırmak mı? Özünde her insan aynıdır. En basit örnek olarak her insan aşık olur; fakat kimisi aşık olduğuna ulaşabilmek konusunda özgürken, kimisi de bu konuda patronunun sözlerine bağımlıdır. Tıpkı Maho Ağa'nın başlık paralarını ödeme gücünü elinde tutması gibi. Ne yani, benim patronum sırf işverenim olduğu için benim aşkıma da karışabilecek, sevdiğim insana ulaşıp ulaşamayacağıma da karar verebilecek mi? Hiç sanmıyorum. Belki bir maraba olarak doğmuş olabilirim; fakat bu hiçbir zaman gerçek duygularımı bile bir başkasının kontrolüne bırakacağım anlamına gelmez. Bu düzeni, başta sadece eşitlik haklarımızı elimizden alıyor gibi görüyordum; ancak bu sadece buz dağının görünen yüzüymüş. Düzen, özgürlük haklarımızı da elimizden alıp, adeta bize zincirler vuruyor ve bu zincirleri belki de gerçek anlamda bizim yarımız kadar bile değeri olmayan bir patrona veriyor. Kibar Feyzo Filmi, neredeyse izlediğim her saniyesinde bu eşitsizlikler üzerine kurulu dünya düzeninin değişmesi gerektiğini beynime işledi. Düzenin kötü olduğunu, dünyanın büyük çoğunluğu aynı benim gibi içten içe kabul etmiş olsa da, bu düzeni değiştirmek o kadar da kolay değildir. Her ne kadar üst sınıftakilerin bizi zincirlemiş olduklarının farkında olsak da, aslında bizden bir farkları olmadıklarını bilsek de, sonuçta o üst sınıflar ekmeklerimizi ellerinde tutuyorlar. Yapacağımız her başkaldırı, başlarda evimize götüreceğimiz paradan kuruş kuruş eksiltse de, uzun vadede düşününce sonraki nesilleri kurtarabilme fırsatını doğurur. Her şeyden öte olarak şunu da sonunda anladım tabii; bu sınıf eşitsizliğinde ne ağa suçludur ne de maraba. Sonuçta sınıf mensuplarının hepsi birer insandır ve insan, doğası gereği eğer güçlüyse daha güçlü olmaya, ezilmiş ise daha da ezilmeye boyun eğebilmeye eğilimlidir. Eğer sınıf üyelerinin yerlerini değiştirecek olsaydık, yani marabayı ağanın üstü yapsaydık, eminim ki aynı eşitsizlik düzeninin sürmesini maraba da isterdi. Çünkü bu düzende kimse diğerinin hakkını düşünmeye yönelemez; sistem herkesi olduğundan daha fazlası olmaya iter. Bu yüzden tüm bu sınıfsal farklılıklar sorununu kişilere atfetmemek gerekir. Bir patronu devirmiş olabiliriz; fakat kimse bize sıradaki patronun öncekinden daha iyi ve halk yanlısı olacağının garantisini veremez. Ne de olsa gelen gideni aratırmış. Gelen ve gidenlerin olduğu değil, herkesin eşit şartlar altında doğup büyüdüğü bir dünya hayali, hiçbirimiz için sandığımız kadar zor değildir. Kenan Korhan ODABAŞ