Nerede Bizim Uçaklarımız

Mücadelelerle ve savaşlarla geçen onca senenin ardından kuruldu cumhuriyetimiz. Kurulurken de kurulduktan sonra da çokça sıkıntılar çekildi. Yeni bir ekonomi sisteminin kurulması, yeni siyasi hayata geçiş süreci ve bunlar gibi onlarcası. Cumhuriyeti kuran kadronun idealistliğini özellikle 1930 da sonra yapılmış faaliyetlerde ve atılımlarda çok net bir şekilde görebiliriz. İsmail Yavuz'un 'Mustafa Kemal'in Uçakları' adlı kitabı ise bu atılımları gün yüzüne çıkarmaktadır. Genel olarak bilinenlerin aksine çok farklı ve pek bilinmeyen bir alanı ortaya koymaktadır İsmail Yavuz. Belkide, o dönemlerde kimsenin beklemediği bir atılım yapmıştır cumhuriyeti kuran kadro. Açmış oldukları sayısız uçak fabrikasıyla belki de cumhuriyet tarihinin en büyük sıçramasını yapmışlardır. Yazar aynı zamanda şu sorunun cevabını düşündürmeye yöneltiyor okuyucuya: Bu fabrikalar şu anda neredeler? Onca zorluğun içerisinde uçak fabrikası yapacak iradeye sahip olan bu kadroya rağmen bu fabrikalar şu anda neredeler diye sormadan edemiyor insan. Günümüzde henüz daha kendi arabamızı dahi yapamamışken, cumhuriyetin ilk yıllarından açılan uçak fabrikaları ve yapılan denemeler çok şey söylemektedir bize. Halkın yiyecek ekmek, giyecek kıyafet bulamadığı dönemlerde devlet desteğiyle yapılan bu çalışmalar günümüze de ışık tutmaktadır. Bu uçaklar ve bu fabrikalara kim ne yaptı? Büyümemizi ve gelişmemizi kimler istemedi? Bu sorulara cevap vermek cidden zor. Açıkçası verebilecek olanı da düşünemiyorum. Onlarca fabrikanın ve uçağın nasıl bir anda hiçliğe karıştığını izah ve idrak edebilecek bir durumun olduğunu düşünmüyorum. Eğer o atılımlar başarıya ulaşsaydı ve sürekliliği olsaydı acaba nasıl bir Türkiye'de yaşıyor olurduk? Vecihi Hürkuş bu bağlamda oldukça önemli çalışmalar ortaya koyarak, bu sektörde Türkiye'ye yeni bir ivme kazandırmıştır. Türkiye'nin ilk uçak tasarımcısı olmasıyla beraber ilk yerli uçağı da üretmiştir. Türk Havacılık tarihinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Yazarda, özellikle Vecihi Hürkuş üzerinde durmaktadır. Kendisi ilk sivil uçağı üretmekle kalmamış aynı zamanda ilk eğitim ve spor uçağını da üretmiştir. Bu alanda o kadar zor şartlar içerisinde olmalarına rağmen uçak üretiminin yanı sıra uçağın türünü dahi çeşitlendirme noktasında girişimlerde bulunmuşlardır. Bu kadar azimli ve istekli bir dönemden nasıl da bu kadar uyuşuk ve isteksiz bir döneme geldik gerçekten inanması güç. Herhangi bir noktada hiçbir şekilde girişimcilik anlamında bir iz göremiyoruz. İnsanlarımızı maalesef ki yatmaya ve hazıra konmaya alışmış durumdalar. Hemen savaş sonrasında uçak yapacak iradeyi ortaya koyan ecdadımızdan eser yok şu zamanlarda. Gelin görün ki insanımızın çoğu bu girişimcilik hareketinden birhaberler. Vecihi Hürkuş'u, tasarlanan ve yapılan uçakları ve fabrikaları okumuyorlar, öğrenmiyorlar ve bu yüzden bilmiyorlar. Belki de, birileri bilmemizi istemiyor. Ne yapıp edip bu yapılan faaliyetlerin gün ışığına çıkmasını ve herkesçe bilinmesini istemiyorlar. Biliyorlar ki, bu atılımların bilinmesi, günümüzde yerli arabasını dahi üretemeyen bir ülkenin, hemen savaş sonrasında yerli uçaklarını üretmesi Türkiye'de muhtemelen ki şok etkisi yaratacaktır. Pes etmemenin ve azmin örneğidir ilk yerli uçaklar. Dönemine göre belki de uçak konusunda en büyük girişim Türkiye tarafından bulunulmuştur. Sonuç olarak, Vecihi Hürkuş önderliğinde yapılan bu faaliyetler o dönem muhakkak ki Türkiye'ye katkı sağlamıştır. Fakat günümüzde ne bir yerli uçak ne de bir uçak yapabileceğimiz fabrika görmek mümkün değil. Hatta bunun hayalini kurmak dahi neredeyse imkansız. Yetkililerimiz hala yerli arabayı yapıyoruz diye dursun, ecdadımız yapması çok daha zor ve teferruatlı olan uçağı çoktan yapmışlar zaten.