Naz Kaplan

Sosyallik kelimesi aklımda hep toplum, paylaşım, bireyler arasındak ilişki ve bunlarla ilgili kavramları çağtıştırır. Toplum olmak; bu toplumda sosyal bir ilişkimiz olması; başka bir bireyle karşılıklı bir şeyler paylaşmak, bir iletişim içerisinde olmak... Bunlar aslında baktığımızda sosyalliğin bizim hayatımızdaki karşılıkları. Gün geçtikçe, iletişim olanaklarının artmasıyla, insanların sosyal hayatı yaşama biçimleri de çeşitlenmeye başladı. Son zamanlarda, bu biçimlerden en gözdesiyse medya kaynaklı bir sistem oldu. Birbirini hiç görmemiş iki insanın birbirine arkadaş demesini sağlayan bu sisteme, sosyal medya ismi verildi. Fakat ben, bu sisteme sosyal medya denmesini hep ironik bulmuşumdur. Konuştuğu kişinin yüzüne bir kere bile bakmamış bir insanın, bir başkasıyla internet üzerinden bir şey "paylaşmasına" ilişki denmesinin ve insanların sosyalliği bu şekilde yaşamalarının sosyalliğin tam zıttı olduğunu ve hem bireyleri, onların kişiliklerini ve sosyal hayatlarını hem de toplum yapısını büyük oranda zedelediğini düşünüyorum. Öncelikle bu konu hakkında bir anımı paylaşmak isterim. Geçtiğimiz hafta annemin arkadaşının iki çocuğu birkaç günlüğüne misafirimiz oldu. O birkaç gün, günümüz çocuklarının sosyal medyaya ne kadar bağımlı olduklarını ve bunun kişiliklerini nasıl etkileyip şekillendirdiğini yakından gözlemleme şansı buldum. Sosyal medya çağının ortasında doğmuş, bu algılarla büyümüş, hayatları internetle bütünleşmiş bu çocukları gözlemlerken, ne yazık ki beni çok üzen birkaç sahneye şahit oldum. Bu sahnelerden birisi, bir akşam hep beraber dışarı çıktığımızdaydı. Annemin beni küçükken hep götürdüğü çok güzel ve mütevazı bir park vardı. Oraya gidelim, çocuklar da eğlenir diye düşündük. Fakat o parka vardığımızda çocukların ilk sorduğu şey internet bağlantısı olup olmadığıydı. Yandaki kafeden gidip internet şifresini öğrendiler ve parktaki banklara oturup bütün akşam kafalarını telefonlarından kaldırmadılar. "Beğenmediniz mi parkı çocuklar, neden oturuyorsunuz kenarda" diye sorduğumuzdaysa; biri arkadaşlarıyla konuştuğunu, diğeriyse sosyal medya sitelerinden birisinde dolaştığını söyledi. Sosyal medya tarafından ellerindeki telefonlara öyle hapsolmuş gördüm ki onları, aklıma geçen gün gördüğüm bir karikatür geldi. Bu akşamdan sonra eve döndüğümde, içinde yaşadığımız sosyal medyanın aslında bizi nasıl asosyalleştirdiğini düşünmeye başladım. Biz küçükken parka gidince yerimizde duramaz, yorgunluktan bayılana kadar parkta o salıncak senin, bu kaydırak benim koştururduk. Çünkü o zamanlar teknoloji, sosyal medya ve araçları şuan olduğu kadar dahil olmamıştı. Şimdiyse, tüm enerjilerini hoplaya zıplaya atması gereken; sosyalliği yüz yüze, en saf ve keyifli haliyle yaşaması gereken çocuklar birbirleriyle sadece bir ekran üzerinden iletişimde bulunuyorlar. Aynı ortam içerisinde birbirleriyle kurmaları gereken ilişkiyi ellerindeki telefonun veya bilgisayarın ekranıyla kuruyorlar. Bunları düşünürken, bu sorunun özellikle çağımız çocuklarında olmak üzere tüm bireylerin üstünde pek çok farklı etkileri olduğu kanısına vardım. Bu etkiler fiziksel (sürekli hareketsiz bir şekilde ekran karşısında oturmak), daha da önemlisi psikolojik olarak negatif şekilde biz bireylerin hayatını ve bunun sonucunda aslında toplum yapısını ciddi biçimde şekillendiriyorlar. Bir çocuğun internet üstünden iletişim kurmaya ve hayatını yaşamaya alıştığı bir şekilde büyümesi; bir bireyin hayatını bu şekilde yaşamaya alışması, aslında bizi gitgide gerçeklikten uzaklaştırıyor. Sanal bir yaşama ve sosyal medyadaki hayata alıştıkça gerçek ilişkilerden, gerçek paylaşımlardan, gerçek sosyal hayattan kopmaya başlıyoruz. İnternette kendimize bir hayat kuruyoruz ve orada yaşamaya başlıyoruz. Kendimizi orada ifade ediyor; "arkadaşlıklarımızı" orda oluşturuyor veya ilerletiyor; paylaşımlarımızı orada gerçekleştiriyoruz. Bunu internetten yapmaya o kadar çok alışıyoruz ve gerçeklikten o kadar çok kopuyoruz ki, gerçek hayattaki sosyal yeteneklerimiz köreliyor. Bunun yanında, özgüveni yeterince gelişmemiş, utangaç veya sosyal ilişkilerde sıkıntı yaşayan çocuk ve bireyler; sosyal medyada kolay bir şekilde kendilerini ifade edebildikleri için kendilerini geliştirme ihtiyacı duymuyorlar. Sonuç olarak, hem kişiliği hem iletişim kabiliyeti gelişmemiş bireylerden oluşan bir toplum halini almaya başlıyoruz. Sosyal medya hayatımızın başrol karakterlerinden biri haline geldi ve bu, hem çocukları hem bireyleri hem de toplum yapısını birçok farklı açıdan olumsuz yönde etkiliyor. Oysa beraber vakit geçirmek, gerçek bir şeyler paylaşmak, beraber gülüp eğlenmek, sağlıklı iletişim kurabilmek... Bunlar o kadar değerli şeyler ki hayatımızda... Dilerim gün geçtikçe gerçek hayatın değerini anlayanların sayısı artar ve bu değerlerimizi tümüyle kaybetmeyiz.