TALİH KÜRESİ

Bir madeni neyin değerli yaptığını hiçbir zaman anlayamamışımdır. İnsanoğlu yerin veya denizin altından birtakım taşlar çıkarır ve bazılarına müthiş değerler biçer. Kimya ilminin nezdinde birbirinden değer bakımından pek bir farkı olmayan bu taşlar, ekonomi ilminde ise adeta askeri bir hiyerarşi içine girer. Üst basamaklarda ihtişamıyla uğrunda nice insanları birbirine düşüren altın dikkat çeker, aşağılara doğru ise bina yapımında bile kullanılmayan, onlara "değersiz" sıfatını münasip bulduğumuz taşlar gelir. Altın ve benzeri metallerin neden değerli olduğu sorusuna sıkça bunların ne kadar nadir bulundukları vurgulanarak cevap verilir. Ancak altın veya gümüş gibi ender rastlanan birçok nesne vardır ve bunların büyük bir bölümü de bahsi geçen üstleri kadar değer görmez ki değersiz olmaları için iyi bir sebep de yoktur. Bununla beraber biz kendimize birkaç seçkin nesne seçip onlara akıl almaz değerler biçmeye devam eder, birbirinden birtakım atom parçacıklarının sayıları ile ayrılan bu anlamsız taşlarda dünyaları görür ve bunlar için sanki dünyalara sahip olacakmışız gibi didişir dururuz. Gerçekten de başka bir gezegende yaşayan canlılar gelip insanların bu taşlar uğruna gezegenlerine ve birbirlerine verdikleri zararı görselerdi herhalde şaşkına dönerlerdi. Bu değerli taşlardan birisi de John Steinbeck'in ünlü romanına isim veren ve konu olan incidir. Tıpkı altın veya gümüş gibi inciye de büyük değer verir, onu zerafetin, zenginliğin ve seçkinliğin simgesi olarak görürüz. Bu bazen öyle bir noktaya taşınır ki insan inciye değil inci insana sahip olmaya başlar. Steinbeck'in romanda gösterdiği gibi inci vadettiği zenginlikler ile insanın aklını başında alır. Sözü edilen maddi zenginliği getirip getiremeyeceği meçhul olsa da hırs duygusu yönünden insanı mutlaka zengin kılar inci, hele de kişinin en büyük zenginlik umudu bu incinin kendisi ise. İnsan bir kere zengin olma şansı ile tanıştığında onda vuku bulan değişiklik gerçekten ibret vericidir. Yıllar boyunca üzerine ufak ufak konularak elde edilen zenginliklerden çok bir anda Baykal 2 ortaya çıkan talih yaratır bu değişimi. Tıpkı eline bir çubuk verilip çevirebildiği kadar arazinin kendisinin olacağı söz verilen adamın çevirebileceği en büyük toprağı çevirmeye çalışırken yorgunluktan düşüp toprak olması gibi, böyle bir talih de insanı sonu gelmez bir hayaller silsilesine sokar ve sonunda hayaller gerçek olamadan insan elindeki gerçeklerin de artık hayal olduğunu fark eder. Gerçekten de insanın zenginlik peşinde koşması farenin bir kürenin içinde koşup durmasına benzer. Tek fark şudur ki fareler yorulduklarında bu küreden inip kafeslerinde dolaşırlar, insanlar ise bu küreyi kendilerine kafes ederler, yoruldukları an da sıkça son nefeslerini verdikleri ana tekabül eder, ona da yorulmak denirse. Zengin olma mücadelesinde insanın yarattığı tahribat maalesef sadece kendisini etkilemekle kalmaz. Dünyanın tüm kaynaklarını kendisini refaha ulaştırmak yolunda hunharca kullanan insan, bu mücadelesinde rakiplerine ve doğada canlılığını sürdüren her varlığa meydan okuyor gibidir. Müteşebbislerin rekabeti ile şekillenen günümüz dünyasında üretilen zenginliğe karşılık pek nahoş sonuçlar çıkar ortaya. Sonu gelmez rekabetin içinde incilere, altınlara ve gümüşlere erişmek için her yolu mübah görür sanki insan; yeri gelir köleleştirir, yeri gelir soyar, dolandırır soydaşını. Ünlü filozof Thomas Hobbes'un dediği gibi, özellikle de mevzubahis servet yarışı olduğunda, insan insanın kurdudur. Ancak insan bununla da kalmaz, ağacın ve onun temsil ettiği doğanın da kurdu olur. Doğaya verdiğimiz zararın sayısız delili vardır ancak basitçe yanı başımızdaki Anıtkabir'e gidip Ankara'ya kuşbakışı bakarak gerçek ile yüzleşebiliriz. Ankara'da yeşilin nasıl dürbün ile aranacak hale geldiğini, zevksizce şehrin orta yerine peş peşe inşa edilen, mantar misali türeyen ve bir tıraş makinası ile şehrin yüzünden kırkılması lazım gelen gökdelenleri gözlemleyebilirsiniz. Hakikat şudur ki Ankara'nın, dolayısıyla insanlığın mantarlardan kurtulması için asıl traş edilmesi gereken gönlümüzdeki inci sevgisidir. Ancak -heyhat!- bu işi görecek ne bir berbere rastladım ne de böyle bir berberin koltuğuna kendiliğinden oturacak bir soydaşa. Bu berberler ortaya çıkana kadar da zaman ne yazık ki yeşili traş edenlerin zamanı olacaktır.