Hüzün ve Erdem

Manchester by the Sea filmini izlemek, kelimenin tam anlamıyla, hayatım boyunca yaşadığım en önemli deneyimlerden biriydi. 400'ün üzerinde film izlemiş biri olarak izleyeceğim en iyi filmle henüz karşılaşmamış olmam hiç tahmin edebileceğim bir şey değildi. Manchester by the Sea, insanların ve dünyanın kusurluluk ve yozlaşmışlığına karşı edinilecek en doğru yaklaşımın yas tutma olduğunu öne sürmesiyle, One Flew Over the Cuckoo's Nest, Forrest Gump ve The Godfather gibi diğer hayatı en genişliğiyle sunmaya çalışan üst düzey filmlerin kayda değer bir şekilde önüne geçmekteydi. Lee karakterinin nispeten mutlu olarak görülebilecek hayatında büyük bir acıyla yüzleşmesinin ardından geçirdiği dönüşüm her insan ve her hayatı etkileyebilecek sanatsal güçlülüğe sahipti. Zira hangimizin hayatı acılar ve kusurlarla dolu değil ki? Farklı kişilere farklı oranlarda etkisi bulunabilse de mükemmeliyetçi bir gözle bakıldığında her acı ve kusur, sadece var olması itibariyle, sonsuz güçtedir aslında. Film, acı ve yozlaşmışlıklardan daha gerçek ve baskın hiçbir şeyin olmadığını hatırlattı bana. Mutluluk, endişe, tutku ve daha niceleri, hangisi yas tutmadan daha gerçek ve derin olabilir ki? Hepsi, Lee karakterinin tecrübe ettiği gibi derin bir acı çekmenin yanında, yanlış yönlendirici, geçici veya memnuniyet sağlamayan duygulardır sadece. Lee'nin yaşadığı hüzünlü yaşam biçimi, işini daha iyi yapma ve sadece sorumluluğu dahilinde olan meselelere tüm detaylarıyla odaklanıp gerekeni pratiğe geçirmeye çalışma noktasında da onu çok güçlü bir biçimde destekler nitelikteydi. Bu durum benim için, başlı başına, olağanüstü değere haizdir, zira böylesine geniş ve derin konularda sanat eserlerinin bir nevi durum tespiti yapar durumu dahi aşıp, inandırıcı ve ikna edici hayat felsefeleri ve çözüm önerileri sunması gerçekten çok nadirdir. Örneğin, aşk hayatından mutluluk ve memnuniyeti yakalama temasını çok kaliteli bir şekilde sunduğu değerlendirilen, benim de büyük hayranlık duyduğum, fenomen film Eternal Sunshine of the Spotless Mind dahi herhangi bir hayat felsefesi sunmaktan çok uzaktır. İzlemekte müdavimi olanlarının çok iyi bildiği üzere, en yakın hissettiğin aşk hayatından memnun olmasan da, o hayatla barışamasan da onu böyle kabul etmekten başka çare olmadığını öne sürüp, daha fazla ileriye gidemez Michel Gondry'nin başyapıtı. Manchester by the Sea ise çok ikna edici bir "yasını tut, işini yap" temasıyla çıkar karşımıza. Film tam anlamıyla, memnuniyet bulamayan mükemmeliyetçi zihnime, çok güçlü bir şekilde girip gerçek anlamda beni değiştirdi. Mükemmeli aramamayı, bunun yerine, sadece kendi sorumluluğumdaki şeyleri, bildiğim, kavrayabildiğim, tespit edebildiğim en iyi şekliyle yapmayı ve başka bir şeyi dert etmemeyi öğretti. Dünya'yla ve başıma gelen birçok şeyle arzu edeceğim şekliyle baş edememem gerçeğinden endişe çıkarmamam gerektiğini, buna hakiki bir şekilde üzülüp iş ve sorumluluklarımın detaylarına yoğunlaşmam gerektiğini öğretti. Mükemmeli bulamayıp sürekli hatalar ve yozlaşmışlıklar içinde yüzmenin mücadele edilebilecek bir şey değil, hakkında hüzün duyulabilecek bir şey olduğunu müthiş bir gerçekçilikle aktarıyor Manchester by the Sea. Lee karakteri, yeğeni hakkında bir umut göstergesi olan bir gülümseme haricinde bir kez bile sesli gülmeyerek bu hüznü derin bir şekilde sergilemekteydi. Gerçekten de madem dünya ve hayatlarımız çok yozlaşmış ve mazimiz büyük hatalarla dolu, bunlara karşı umursamaz bir tavır takınıp ona buna kahkaha atmak ne kadar mantıklı olur ki? Bin kilometrelik bir çapla Ankara'dan çizilen çemberin içine alacağı coğrafyada, binlerce masum öldürülürken, çocuklar açlık çekerken ve biz de örneğin aile sorumluluklarımızı bile yerine getirememiş veya yeterince tasarruf etmeyip açlıktan ölecek birini kurtarma ihtimalini geri tepmişken sık sık kahkahalara boğulmak ne kadar haysiyetli olabilir ki? Belki de Manchester by the Sea'nin birçoklarına muhtemelen hissettirdiği gibi, dünya hüzün içinde çalışılıp, mükemmellere, mutlu sonlara değil, hüzünlere ve acılara odaklanılacak bir yerdir. Lee karakterinin sahip olduğu ve beni derinden etkileyen bir diğer tema, paha biçilemez bir felsefi anlam ithaf ettiğim, hiç kişiselleşmeme durumuydu. Karakter, kendisinden bir kez dahi bahsetmeyerek, kendisine kişisel olarak takınılan yaklaşımlara ehemmiyet vermeyerek sadece üzerine vazife olan sorumluluklarla ilgilenmekteydi. Hayatını domine eden olay hakkında yıllar sonra eski karısıyla diyalog kurduğu, kendisi için pek kişisel ve duygusal olan sahnede sadece "There's nothing there" diyerek ayrılıyor ve her daim en küçük bir kişiselleşmeye dahi mahal vermiyordu. Bu durum bana kişisel bir şekilde yaşayarak, güzel anlar yakalamak, iyi vakitler geçirmek, insanlara kendini anlatmak istemek, ilgi ve alaka çekmek için çabalama durumlarının insanı hiçbir zaman memnun etmediğini, bütün bunların aslında zavallı ve terk edilmesi gereken davranışlar olduğunu hissettirdi. Lee karakterinin temsil ettiği şekilde, insanın şahsı için değil, sahip olduğu ilke, değer ve sorumlulukları için yaşaması gerektiğine kanaat getirdim.