İSTANBUL'UN RUHU

Tarih boyunca kurulmuş bütün şehirlerin bir ruhu, atan bir kalbi vardır ama öyle şehirler vardır ki onları bizim gibi nefes alan, kalbi atan ve duyguları olan bir insan gibi görürüz. Çok eski ve köklü bir tarihi olan İstanbul da bu şehirlerden biridir. Asya ve Avrupa'yı birbirine bağlayan bu metropol şehrin geçmişinde pek çok acı, yara, üzüntü ve bununla birlikte pek çok mutluluk, sevinç de vardır. İstanbul adeta hareket eden, devamlı değişen bir canlıdır. Bence İstanbul yüreğinde pek çok sır saklayan, bu sırları kimseyle paylaşamayan ve bundan dolayı da ne yapamayacağını bilemeyen bir kadına benzer. Ne yapacağını bilemediğinden de sürekli bocalar, içinde taşıdığı sırlar belli bir süreden sonra ona çok fazla gelir ancak konuşamaz, insanlara derdini anlatamaz. Umutsuz bir şekilde biz, insanların kendisini keşfetmesini ve onu biraz da olsa bu sırlardan kurtarmasını bekler. İstanbul kırmızıdır. Annemizin pazardan aldığı nar kadar yoğun bir kırmızıdır bu. Narın kabuğunu açtığınızda olduğu gibi bu tarih kokan şehri de daha yakından incelediğinizde, tabiri caizse İstanbul'un kabuğunu açtığınızda içinden o kadar çeşitli, farklı ve ilgi çekici hikaye çıkar ki en usta şairlerin dizelerinden bile bu kadar etkilenemeyeceğinizi anlarsınız. Dışarıdan herhangi bir şehir gibi görünür ama içine daldığınızda, çarşı, sokak, saray ve camilerinde gezdiğinizde bu şehrin alelade bir yer olmadığını anlarsınız. İstanbul hiç uyumaz. Şehirde bitmek bilmeyen bir insan akışı vardır. Deyim yerindeyse İstanbul'a dokunan insanlar şehirden ayrılmadan önce keşfedilmeyi bekleyen öyküler bırakırlar. İstanbul bunların hepsinden çok etkilenir, bazı öyküler onu çok mutlu eder, bazıları da onu o kadar üzer ki " Keşke ben de gerçekten bir insan olabilsem... " diye düşünür. Böyle bir şeyin imkansız olduğunu fark ettiği anda da, elinden hiçbir şey gelmediği için kahrolur ve içine kapanır. Ama her gün o kadar çok kişi gelip geçer ki İstanbul'dan, ertesi gün yeni kişilerle tanışan şehir önceki günü unutur. Bu anlamda İstanbul'un hafızası çok kısa süreliymiş gibi görünebilir ancak şehrin kendisi unutsa bile binaları, sokakları, meydanları bize daima olanları hatırlatır. İstanbul'un her caddesinde bizim tarafımızdan çözülmeyi bekleyen ayrı ayrı yaşanmışlıklar gizlidir. Bu şehri keşfetme eylemini bilinçli olarak yapmayız aslında, şehir bizi kendi mistik havasına çeker ve kaynağını bilmediğimiz bu mistik hava başımızı döndürür, bizi etkisi altına alır. Şehre gelen pek çok turist de bu gizemden nasibini alır, ne olduğuna anlam veremezler ama İstanbul'dan ayrılmak istemezler, daha sonra da büyülenmiş bir şekilde ülkelerine geri dönerler. İstanbul kılık değiştirmeyi seven bir şehirdir. Tarih boyunca baktığımızda çeşitli isimler almış, çeşitli imparatorlukların gözde şehri olmuştur. Kah İstanbul'dur, kah Dersaadet olur, kah da Konstantinopolis'tir. Bazen o anki halinden sıkılıp kendisi kılık değiştirmiştir, bazen de vatanlarından olan insanlar gibi kılık değiştirmek zorunda kalmış, şehre gelen yeni kültürün altında asimile olmuştur. Ne olursa olsun, bu kılık değiştirmeler, yeni kimlikler İstanbul'un halihazırda renkli olan ruhuna daha da renk katmış, şehri daha gizemli bir havaya bürümüştür. Beni büyüleyen de tam olarak budur. Şehir, savaşlara veya doğal afetlere karşı her zaman ayakta durmuş, bunu yaparken de ince ruhundan hiçbir şey kaybetmemiş, dahası her olaydan, her tecrübeden kendine bir ders çıkarıp dayanıklılığını artırmıştır. Böyle bir şehirdir işte İstanbul. Biz, insanoğlu ne kadar anlatmaya çalışırsak çalışalım onun o mistik ruhunu tam anlamıyla yakalayamayız. Nice ressamlar, nice şairler, nice yazarlar İstanbul hakkında yazıp çizmiştir ancak hiç kimse o duyguyu tam anlamıyla veremez. O gizemli dünyanın içine dalmak, biraz da olsa şehrin ruhunu anlayabilmek için sokaklarında dolaşmak, tabiri caizse sokaklarını "özümsemek" gerekir. Kendimizi İstanbul'a bıraktığımızda şehrin de çok sevecen ve bizi kucaklamaya hazır olduğunu görürüz. Kısacası bu bilinmezliklerle dolu kenti biraz da olsa tanımak istiyorsak, onu tatmalı, sokaklarında, meydanlarında, camilerinde gezebildiğimiz kadar gezmeliyiz.