VAN GOGH'U ÖLDÜRMEK

"Keşke onlar beni olduğum gibi kabul etseler." Yaptığımız en kolay işlerden biri hayran kalmak. Özellikle sanat galerileri ve sergileri gezerken herkesin gördükleri karşısında hayran kaldığı belli oluyor. Elindeki broşürden takip edenler, kulaklıktan dinleyenler, hepsi sakin bir hayranlık içinde. Gerçekten çok kolay hayran kalmak. Sonuçta bu eserlerin kimi yüzlerce yıldır özel kutularda saklanmış, milyonlarca liraya el değiştirmiş ve şu anda elinizi hafifçe uzatsanız büyük suç işlemiş sayılırsınız, güvenlik eşliğinde dışarı çıkarılırsınız. Her ne kadar ressamların bazıları hayatları süresince bu hayranlığın keyfini çıkarmış da olsa, içlerinden biri -ki resimlerinin boyası hala kurumadı- başka bir tutkunun keyfini sürdü. Hasır Şapkalı Oto portre, 1887 Van Gogh, günümüzde tabloları 150 milyon dolara satılan Hollandalı ressam, yaşamı süresince günde bir miktar kuru ekmek, sigara ve sanat ile hayatta kalıyordu. Sanatçının yaşamı hakkında bilinen en önemli kaynak, onu maddi açıdan durmadan destekleyen kardeşi Theo'ya yazdığı mektuplar. Parasal dertler ve iş konuşmalarının aralarına serpiştirmiş Van Gogh hayat felsefesini. "Fazla dindar" olduğu için kiliseden atılan bu yalnız adam, resimlerinde hep kendine bir eş çizmiş, evine ikişer havlu, ikişer sandalye koymuş, hep birilerinin onun yalnızlığını dindireceğini düşünmüş. "İçimde büyük bir ateş yanıyor, oysa kimse durup kendini ısıtmıyor. " Sadece resim yaparken kendini canlı hissettiğini söyleyen Van Gogh, sanatçının hep arayan, bulmaya çalışan olduğuna inanmış, "Durmadan arıyorum, mükemmele erişemiyorum." Bunca paranoya ve depresyon içinde hayata sanat aracılığıyla tutunabilen, komşularının zoruyla hastaneye yatırılan, sıkça krizler geçiren sanatçının eserlerinin günümüzde milyonlarca dolara satılması, özel Dr. Gachet'in Portresi , 1890 koleksiyonlarda ve sergilerde, sıkı güvenlik önlemleriyle korunması içinden çıkılamayan bir sorgulama. Sonuçta belki Van Gogh bu denli psikolojik olarak kırılgan olmasaydı, o eserleri yaratacak esin ve ilham ona ulaşmayacak, resime, doğaya ve sanata bu kadar ilgi göstermeyecekti. En ünlü eserlerinden biri olan "Dr. Gachet'in Portresi" bile hastalığının yansımalarındandır. Fakat tüm bu paranoya ve depresyon onu sonunda intihara kadar götürmüştür. Eğer seçme şansımız olsaydı; Van Gogh'un resimleri ve yaşamı arasında seçim yapacak olsaydık, hangisini seçerdik? Kültürel bir mirasın tamamıyla yok olması mı, yoksa Hollandalı bu adamın hayatına devam etmesi mi size daha etik görünüyor? Van Gogh, ölümün onu başka bir yıldıza götüreceğine inanıyor. Van Gogh, onu yaşatmaya çalıştıklarında, iyileşirse aynı şeyi tekrar yapacağını, tekrar intihar edeceğini söylüyor. O karanlığa mı gömülmüştü, yoksa ölüme sadece bir başka yaşam gibi mi bakıyordu? Belki de sadece yazdığı mektuplar ile bunu anlamak zor ancak ahlak açısından bakıldığı zaman bu seçim ölüm ve yaşam arasında yapılacak basit bir tercihe indirilebilir. Bir adamın acı çekerek hayatını sonlandırması mı, bir adamın hiç tanınmadan fakat mutlu bir şekilde ölmesi mi... Sanırım birçok kişinin cevabı Van Gogh'u ne olursa olsun yaşatmak olacaktır. Soruyu tartışılabilir hale getiren tek şey arkasında bıraktığı miras. Toplum şu anda Van Gogh'un sanatına sonsuz bir saygı duyuyor, onu takdir ediyor. Fakat toplum, o sefalet içinde yaşarken ona tek bir kuruş kazandırmamıştı. Bu insanın sanatına ulaşabilmeyi hak ediyor muyuz? Sonuçta Van Gogh "ölümünden sonra meşhur" olmaya bilir, unutulup gidebilirdi. Eserlerinin bilinmemesi ölümünü boşa çıkarır mıydı? Onu çektiği dertlerle yüceleştiren bu toplum aslında biraz da bencil değil mi? İntihara sürükleyen hastalıkların ortaya çıkarttığı sanatı ona sempati duyarak sergiliyoruz ve onu tarihimize "hasta, fakir ama başarılı" olarak kaydediyoruz. Kaç kişi Van Gogh'un hiçbir eserinin bilinmemesi karşılığında onun yaşamasına izin verir? Sonsuzluğun Kapısında, 1890 Van Gogh'u öldürüyoruz. İnsanları dışlıyor, "hasta" diye etiketliyor, toplumdan uzaklaştırıyoruz. Ve ortaya koydukları eserlerin karşısında saygıyla eğiliyoruz. El Greco, Henry Darger, Henry de Toulouse- Lautrec, Vermeer. Birçoğu farklılıkları yüzünden toplumdan dışlandı, eleştirildi ve ailelerini borç içinde bırakarak öldü; değer kazandıklarını hiçbir zaman göremediler. Biz ise durmadan Van Goghları öldürüyoruz. "Mutsuzluk sonsuzdur"