ŞEHRİN GÖLGELERİ

Yaşadığımız dünyayı ve yaşayanları keşfedebilmek için önce iyi bir gözlemci olmak gerektiğini kim inkar edebilir? Sakince, dikkatle ve saygıyla bakıldığında görünenin ötesine, daha derinlere inecek kapılara ulaşabiliyoruz. O halde ben de önce gözlemleyerek başlıyorum arayışıma. Etrafıma bakıyorum. İnsanlar gelip geçiyor. Hayatın akışına dalmış onlarca yüz görüyorum. Her birinin başka bir dünyası, başka bir amacı, başka bir yolu var. Yuvaları dağıtılmış karıncalar misali hızlı hızlı dört bir yana koşuşuyorlar. Yolları kesişiyor mudur, kişilikleri benziyor mudur, hikayeleri birbirlerine yakın mıdır? Bilemiyorum. Görüş alanımı biraz daha genişletiyorum. Yalnızca yakın çevreme değil, bu kez şehre bir göz gezdiriyorum, görebildiğim en uzak noktaya kadar. Kadınlar, erkekler, çocuklar... Belki bir mühendis takılmıştır gözüme. Bir doktor olabilir, bir hakim, satış danışmanı, kuaför, garson veya bir öğretmen... İnsanları ilk olarak mesleklerine göre sınıflandırmak aklıma geldiği için böyle düşünüyorum. Yoksa oğlunun okuldaki başarısıyla az önce gururlanmış bir anne olamaz mı gördüğüm? Bir başkası da sevdiğinden yeni ayrılmış kalbi kırık bir delikanlı olabilir pek tabii. Aslında bakıldığında dışarıdan hemen anlayamadığımız bu insan görünümleri, üzerine uzun uzun düşünebileceğimiz yeterince zaman ve tanıdığımız yeterince insanın getirdiği tecrübeyle çözümlenebilir. Fakat şu an ne zamanım ne de yaşanmışlıklarım doğru tespitleri yapmak için yeterli. Bu dünya üzerinde tanrısal bir bakış açım da olmadığına göre insanların hikayeleri hakkında yalnızca tahminde bulunabilirim. Gözlerimi kapatıyor ve şehre kulak veriyorum. Elbette ilk duyduğum şey boğucu trafik gürültüsü. Birbirlerine bir dakika daha tahammülü olmayan sabırsız insanların sabırsız korna sesleri... Biraz sonra gülüşerek geçen genç kızları duyuyorum, bir kadının hızlı adımları ve kulaklarımda çınlayan topuk sesleri geliyor ardından. Daha derinlerde bir şeyler arıyorum, dinliyorum, dikkatle dinliyorum. Yalnızca yaşayan, modern ve bir o kadar da monoton olan bu yüzden ibaret olmamalı bu şehir. Tanık olduğu milyonlarca hikaye olmalı. Birileri anlatmadan nasıl öğrenebilirim ki hayatlarında olup bitenleri? Belki de artık rutin koşuşturmalarını bir kenara bırakmış ve yalnızca hikayelerinin bir özetiyle kalmış ölülerin sesini duyabilseydim modern dünyanın insanını da anlayabilirdim. Çünkü tarihin, sürekli kendisini tekrar eden bir döngü olduğunu düşünüyorum. Çağlar değişiyor, teknoloji gelişiyor, günlük koşuşturmaların sebepleri modern dünyayla beraber çoğalıyor belki ama insanlar her çağda karakterlerine uygun bir yer bulabiliyor sanki. Geçmişin kendi çıkarları doğrultusunda hareket eden aristokratlarıyla, günümüzün kitleleri yönlendirerek zenginliğine zenginlik katan iş adamları gibi... Ölülerle sohbet edebilmek şehrin değişmeyen dokusunu gözler önüne serebilirdi. Gerçek dünyanın esintileri eşliğinde farklı dünyalar yaratma konusunda oldukça başarılı bulduğum Zülfü Livaneli de Konstantiniyye Oteli eserini kaleme alırken İstanbul'un ölülerine kulak vermiş sanıyorum. Bir şehri anlatabilmek için insanlarını anlayarak başlamış işe ve dünün insanlarıyla birlikte bugününkülere birer hikaye yazıp bir eserde harmanlamış geçmişi ve şimdiyi. Livaneli'nin İstanbul'u yerine ben Ankara'yı koydum ve izledim insanları. Çizdiği resimden farklı değildi burada da insanlar. İki şehrin kültürel dokusu farklı olsa da insanların zamanla aldıkları şekiller aynıydı. Her çağ ve her mekanda farklı görünen ama özünde aynı koşuşturmanın peşinde, aynı kaygılarla hareket eden insanlar... Ortak bir amaç uğruna hareket etmeseler de ortak özellikler altında sınıflandırılmış, farklı hikayelerin ardındaki insanlar... Düşünüyorum da, beni yaşadığım şehrin çözümlenmemiş insanlarına farklı bir gözle baktıran Konstantiniyye Oteli belki de bir şehrin değil, bütün şehirlerin hikayesidir ve belki de bütün şehirler, insanlarına farklı bir gözle bakarak onları anlayacak birilerini beklemektedir.