BİR DESTENİN HİKAYESİ

Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu1... Yaşanmışlığını kattığı bu kitapta Haldun Taner, biraz ondan biraz bundan eklemiş her sayfaya. Kendi hayatından parçalar sunarken, toplumdan kesitler de sunmuş. Gözlemlerinden yola çıkarak bize hayatı anlatmaya çalışmış, türlü türlü insanı birbirinden farklı hikayeleriyle birlikte kitabına katmış. Mahalle takımında bile kendine yer bulamayan bir oğlana ve yaşadıklarına da yer vermiş, bir kediye karşı çevresindeki insanların tutumlarından da bahsetmiş. Kısacası, hayatın dikkat edilen edinmeyen, önemsenen önemsenmeyen her detayına inmiş, gündelik ve sıradan yaşamı sıradışı hale getirmiş satırlarında. Kendi hayat tecrübesiyle harmanladığı izlenimlerini biz okurlara aktarmış. Kitap içindeki her hikayenin ayrı bir havasından ve güzelliğinden bahsettim benim favorim kesinlikle Konçinalar oldu. İskambil kağıtlarının üzerindeki figürleri kişileştirerek dile getirilmeye çalışılan toplum yapısı bana çok yaratıcı geldi. Öyküyü ilk okuduğumda Alice Harikalar Diyarı2'ndaki yürüyen ve konuşan iskambil kağıtları aklıma geldi ve ben de kitabı tekrar okurken açtım önüme iskambil kağıtlarını. Krallar, kızlar ve oğlanların hiyerarşi piramidinde yerlerini almış görüntüsü bu şekilde gözümde canlandı. Renkli kağıtlar gerçekten de farklı bir havaya sahiptiler Sanki daha bir özen ve itinayla boyanmış ve kartların üzerine basılmışlardı. Ellerinde asaları ve başlarında taçları toplumun aristokrat kısmını oluşturan 1 Taner, Haldun. Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu. 14th ed. Ankara: Bilgi, 1970. Print. 2 Alice Harikalar Diyarında. Walt Disney Pictures, 2010. Film. ÖZKAN 2 beyler gerçekten de tarih içerisinde önemli devlet adamları gibi gözüküyorlardı. Kızlara gelince, çoğunun farklı hikayesi olduğu belliydi. Sahip oldukları ailelerinin özelliklerini taşıyorlardı. Kupalarda gerçekten de cana yakın ve sevecen bir hava seziliyordu. Kalp sembolünün getirdiği sıcaklıktan mı bilemem ama ben en çok onlara sempati besledim. Krallarının elinde tuttuğu kılıçlar bu kendi halinde ailesini korumak istediğini çağrıştırdı bana. Okurken de etkilendim mi emin değilim ama gerçekten de sinek kağıtlarına (kitapta ispati olarak geçen kağıtlar) baktığımda uçarı ve kaçarı bir aile gözümün önüne geldi. Yine sinek sembolünden olmalı, sembolün düzensiz şekli ve düzensiz hali bana aslında çok da tekdüze bir hayat sürmeyen sinek ailesini çağrıştırdı. Öyküde anlatıldığı gibi ispati kızının abartılı bir hareketini görmesem de bana bu potansiyeli varmış gibi göründü. Karolara geldiğimde, her halinden düzgün bir şekil olan bu işareti taşıyan bir ailenin de sakin ve oturaklı bir hayat süreceğini düşündüm doğrusu. Ancak hikayede dediğine göre oğulları çok da yerinde durmamış okuluna falan gitmemiş, yani ailesine yakışanı yapmamış gibi göründü gözüme. Maçalar demiş, Ermeni bir aile. Sanırım kralın boynunda haça benzeyen maça işareti taşıdığından dolayı bunu demiş. Bir de elindeki arpı unutmamak lazım. Her pazar kilisede çalıyor bunu da anladığım kadarıyla. Bir de benim her zaman maça kızına bir hayranlığım vardı. Profilden çektirdiği fotoğrafıyla diğerlerinden kesinlikle daha farklıydı. Her şey buraya kadar güzeldi. Her bir kağıtta ayri bir hikaye ayrı yaşanmışlıklar... Ancak, ne zaman sıra geldi renksiz kağıtlara işte o zaman kendimi gerçek hayata dönmüş hissettim. Hikayede de dediği gibi sanki bunlar o kralların, kızların ve oğlanların yaşadığı sarayda sadece altlarında çalışmaya yarıyorlardı. Renklilerden renksizlere geçişte karşılaşılan onlular ve dokuzlular bir derece üst tabakaya yakın olsalar da geri kalanları gündelik işlerlerle uğraşıyorlardı. Hele konçinalar olarak adlandırılan altılı ve daha düşük kartlar için hayat sadece hizmet etmekten oluşmaktaydı. Ancak bunlar yine de sarayda kendilerine yer bulamamışlardı. Açıkçası her okuduğuma kalıp uydurmaya çalışmaktan hoşlanmam ancak bir iskambil destesininÖZKAN 3 hikayesini ve kendi içinde oluşan hiyerarşik piramidi gördükçe bu yapının, her ne kadar günümüz toplumunda saray gibi kavramlar kaybolsa da, günümüz toplumunda eşitsizlik ve adaletsizlik kavramlarına işaret ettiğini düşündüm. Tarihin her dönemi ve toplumunda görülen soylu-halk veya zengin-fakir arasındaki uçurum iskambil kağıtlarına da bu şekilde yansımış. Oynarken aklıma gelmeyecek kağıt üzerindeki karakterlerin hikayelerini somutlaştıran ve bizlere sanki aramızda yaşıyorlar hissi veren bu yaratıcı öykü, kitaptaki hikayelerinden yalnızca bir tanesi. Az sayfa ve az sözcükle birçok konuya değinen, bizleri gözlem ve analizleriyle donatan ve kendi dünyasına götüren Haldun Taner ve kitabı izin verin sizleri de Şişhane sokağına götürsün, akşam vakti bir eczaneye konuk olun ya da Atatürk'ün ziyarete gittiği sınıflardan birinde öğrenci olun. Orası size kalmış, ancak bir solukta okuyacağınız bu hikayelere kesinlikle kendinizi kaptırın.