Yalan Gerçekler

Televizyonda izlediklerimiz ya da sosyal medyada takip ettiklerimiz gerçeği yansıtıyor mu yoksa bizi, düşüncelerimizi, inandıklarımızı şekillendirmek için oluşturulan kurgular mı? Kime, neye, ne kadar güveneceğimizi nasıl seçeceğimizi düşünmekten paranoyaklığa doğru giden bir toplum oluşturuyoruz. İnsanların güven duygusunun şekillenmesinde ki önemli etkenlerden biri taraftarı oldukları siyasi ya da sosyal oluşumlardır. Herkesin satın aldıkları gazeteler, dergiler ya da takip ettikleri sosyal medya kuruluşları kendilerine ideolojik olarak yakın buldukları ya da doğruluğuna daha çok inandıklarıdır. Yanlı haberlerin varlığı bazı insanları rahatsız etmeyebilir. Bu durumda asıl düşünülmesi gereken yapılan haberlerin yanlılığından çok gerçekliği. Sadece belli bir ideolojiye, inanca ait haberleri yapmak o bilgilerin doğru olmadığı anlamına gelmez. Haberlerin ne kadar gerçek olduğunu irdelemeye Gezi olayları sırasında başladım. Sokaklarda yaşananlarla, gerçekten olanlarla haberlerde gösterilenler birbirlerinin tam tersiydi. Var olduğunu bildiğimiz şeyler yok olarak gösterildi. O anlarda sokaklarda olmayan, evlerinden izleyen insanlar da televizyonlarına inandılar. Medyanın gerçekliğe olan etkisini yakından gözlemlemiş oldum böylece. Bir karikatür görmüştüm aynı karenin farklı yerden ikiye ayrılarak aslında olan şeyin nasıl farklı görüldüğüyle, nasıl manipüle edildiğiyle ilgili. Polis şiddetinden kaçan bir çocuğun ayakkabısı, polisi kovalayan bir bıçak gibi gözüküyordu. Bütün bunlardan anladığım şey şu ki güç kimdeyse gerçekleri şekillendirme yetkisine de sahip oluyor. Gerçekleri şekillendirmek sadece olan şeyleri farklı yansıtmak demek değil, aynı zamanda hiç olmayan şeyleri var etmektir. Haberlere dikkat edin gündemde ne zaman önemli ve tartışılması gereken bir konu olsa bir gün sonra bambaşka bir konu ortaya çıkıyor. Bu çok da şaşırılacak bir durum değil belki de ama insan bazen düşünüyor bu konu neden şimdi ortaya atıldı diye. Başkanın Adamları (Wag the Dog) bu haber şekillendirmeye çok güzel bir bakış açısı getiriyor. Başkanların var olan kişisel krizlerini veya devletin içinde meydana gelen krizleri, olmayan sorunlar ya da çatışmalar çıkararak ortadan kaldıran bir meslek türü olduğunu düşünün. Siyaset biliminde "spin doctors" olarak geçen bu meslek türü gerçeklikle oynayarak var olan problemleri ortadan kaldırır. Yozlaşmayla gündeme düşen bir başkanı bu sorundan kurtarmak için olmayan bir savaş yaratarak insanların algısını değiştirmek mümkün. Dahası insanların hassas olan noktalarını bulup onlar üstüne yoğunlaşarak toplumu başkan tarafında olmaya ikna ederler. Aslında olmayan bir savaş enkazından kurtarılan küçük bir kız çocuğu, yozlaşma haberlerini anında alt eder ve iki gün önce hakaretler saydırılan başkan bugün kahraman olur. İşte bütün bu yoktan var etmeler, insanların güvenini zedeliyor. Yaşanan şeyler gerçek mi yoksa gerçek gibi mi gösteriliyor anlaşılamadığı için insanlar ya her şeye kayıtsız kalıp hiçbir şeye inanmıyorlar ve altta hep bir çapanoğlu arıyorlar ya da her yansıtılana inanıp hiçbir şeyi sorgulamıyorlar. Gerçeklik sorgulanmak zorunda bırakılmamalı. Basit yanılsamalarla, basit dokunuşlarla olmayan şeylerden bir gerçeklik yaratmak, gerçekten gerçek olan şeylerden şüphe etmeye sebep olur. Medya bu şüpheyi ortaya çıkaran en büyük organdır. İnsanların haberlerde, sosyal medyada okudukları haberlerin doğruluğunu sorgulaması ya paranoyaya ya da duyarsızlaşmaya doğru iter onları. Yapılan haber gerçek mi yoksa yalan mı ya da amaç gerçekten o haberi yansıtmak mı yoksa başka bir haberi ört bas etmek mi diye düşünen insanlarla, haberlerin aslında insan hayatına bir şey katmadığını düşünüp duyarsızlaşıp ve hissizleşen insanların birbirine karışmasına sebep oluyor medyanın bu fütursuz kullanımı.