Modern Kölelik

Özgürlük insanın en temel haklarından ve en önemli ihtiyaçlarından biridir. Hayatı başkasının iki dudağı arasında olan, kendi istediği herhangi bir şeyi değil emir aldığı kişinin istediklerini yapan birisi için gerçekten yaşıyor diyebilir miyiz? Birkaç on yıl öncesine kadar köleliğin hala gündemde olduğunu ve küçümsenemeyecek kadar yaygın bir durum olduğunu düşününce kendimizi o özgürlükleri ellerinden alınmış insanlara üzülmekten alıkoyamayız. Sonra da özgürlüğümüzün ne kadar değerli olduğunu ve özgür olduğumuz için ne kadar şanslı olduğumuzu düşünürüz. Peki gerçekten olduğumuza inandığımız kadar özgür müyüz? Gerçekten kendi istediklerimizi mi yapıyoruz, yoksa yaşadığımız hayat 19. yüzyıldaki köleliğin 21. yüzyıla uyarlanmış hali mi? 12 Yıllık Esaret filminde Samuel Bass, Edwinn Epps ile konuşurken köleliğin ne kadar insanlık dışı bir uygulama olduğunu düşündüğünden bahseder daha sonra da Solomon Northup ile konuşurken akşam çiftliğin kapısından çıkıp gidebileceğini bilmenin kendisini ne kadar rahatlattığını söyler. Samuel Bass özgür bir adamdır, çalışıp parasını kazanır akşam olup işini bitirdiği zaman parasını alıp çiftlikten çıkar ve kendi hayatına geri dönebilir. Peki akşam olunca çıkıp gidebilmek, mesai ya da son ders bittikten sonra eve dönebilmek gerçekten bizi özgür yapar mı? İşe ya da okula gitmek gerçekten tamamen özgür irademizle verdiğimiz kararlar değildir aslında. 21. yüzyıla uyarlanmış köleliğin sağladığı bazı esneklikleri saymazsak hepimiz sabah kalktığımızda işimize ya da okulumuza gitmek zorundayız. Çünkü neredeyse hiç kimsenin işine gitmekten vazgeçmek gibi bir özgürlüğü yoktur aslında. Hatta 21. yüzyıl köleliği, bizi köleliğimizden rahatsız olmak bir yana, yaşadığımız kölelik hayatına şükreder bir duruma sokmuştur. Hiçbir çalışan işverenine köle olmaktan zerre rahatsızlık duymaz ve bununla kalmayıp işvereninin işine son vermesinden de ölesiye korkar. Her şeye rağmen insan bütün bu kararları kendisinin verdiğini ve kendi tercih ettiği hayatı yaşadığını düşünür ve böylece özgür bir insan olduğuna inanır. 21. yüzyıl köleliği ile 19. yüzyıl köleliği arasında benzerlikler olduğu kadar farklılıklar da vardır. İki kölelik sistemi arasındaki en temel fark, sözde özgür olan 21. yüzyıl insanının köleliğinden para kazanması ve kendi çabasıyla kazandığı bu parayı istediği gibi özgürce harcayabileceğine inanmasıdır. İlk bakışta insanın emeği karşılığında para kazandığını ve sonrasında bu parayı kendi istekleri doğrultusunda istediği gibi harcayabildiğini dolayısıyla 21. yüzyıl insanına köle demenin ortadaki durumu biraz abartmak olduğunu düşünebilirsiniz. Peki insan kendi emeği ile kazandığı bu parayı gerçekten tamamen kendi istekleri doğrultusunda özgürce mi harcar, yoksa 21. yüzyıl köleliği, kölelerine kazandırdığı parayı daha sonra ellerinden zorla alır mı? Etrafımıza bakarsak sahip olduğumuz ve para harcadığımız şeylerin çoğuna aslında ihtiyacımız olmadığını görürüz. Mesela insanlar, son on yıla kadar insanlığın binlerce yıllık tarihi içinde hiç akıllı bir telefona ihtiyaç duymadılar. Ancak hayatlarımızda sadece birkaç yıldır bulunan akıllı telefonlar bizi çok kısa sürede kendilerine o kadar bağımlı hale getirdiler ki, artık neredeyse hiçbirimiz o telefonlara binlerce lira vermekten geri durmuyoruz. Tıpkı akıllı telefon örneğindekine benzer şekilde gerçekten ihtiyacımız olmadığı halde inanılmaz büyük miktarlarda paralar döktüğümüz onlarca nesne var. Aslında bu gerçekten ihtiyacımız olmayan onlarca şeye bizi muhtaç kılan şey 21. yüzyıl köleliğinden başka bir şey değildir. Çünkü köleliklerde köleye para verilmez, 21. yüzyıl köleliğinin yaptığı şey insanlara gerçekte birer köle olduklarını unutturmak ve özgür olduklarına inandırmak için ellerine bir süreliğine para vermektir. Daha sonra zaten parasını kölesinde bırakmaz ve mutlaka geri alır. Hepimiz gerçekten özgür olduğumuza inanarak yaşıyoruz hayatımızı. Ancak dönüp verdiğimiz kararlara baktığımızda ne yaptığımız işte ne de kazandığımız parayı harcamak konusunda özgür olmadığımızı anlıyoruz. Bunun asıl kötü olan tarafı ise bu kölelikten kurtulmanın neredeyse hiçbir yolunun olmaması. 21. yüzyıl köleliği büyük ihtimalle gelmiş geçmiş en başarılı kölelik sistemi. Ne yazık ki hepimiz bu sistemin içinde yaşıyoruz ve büyük ihtimalle son nefesimizi verdiğimiz ana kadar da bu sistemin içinde kalacağız.