İNSAN OLMAK

Buket Uzuner'in Uyumsuz Defne Kaman'ın Maceraları-Su adlı romanında sıkça üzerinde durduğu konu, geçmişte daha çok etkisini göstermiş olan şaman geleneğinin yanı sıra kadının toplumdaki yeri olarak göze çarpıyor. "Okumakla adam olunmuyor." lafı ne kadar da doğru. Cehaletin sadece okul bitirmekle alakalı olmadığı, kişinin kültürel, ahlaki ve evrensel değerlerini geliştirmesinin daha önemli olduğu gerçeği apaçık gözler önüne seriliyor. Özellikle son zamanlarda kadın-erkek eşitsizliği, kadınlara yapılan haksızlıklar ve zulümler, kadın cinayetleri, tecavüz edilen kadınlar, okumasına izin verilmeyen kızlar, çocuk gelinler ve zamanın gerektirdiklerine yakışmayan fakat hala baş etmek zorunda olduğumuz konular söz konusu iken; bunun farkında olmayan, hatta bazen olmasına rağmen hiçbir tepki vermeyen, çoğunluğunu kadınların oluşturduğu insanların sayısı gittikçe artmakta. Ataerkil bir toplumda doğup büyümenin ve yaşamanın verdiği güven duygusuyla, genel olarak erkeklerde kadını hor görme anlayışı gelişiyor. Örneğin, romanın ana karakterlerinden biri olan Ümit Komiser, polis olmasına rağmen yani lisans eğitimi almasına rağmen, Umay Nine'nin yaşındaki bir kadının evinde oturup torun bakması düşüncesiydi. Bana öyle geliyor ki çoğu erkek, kadınların onlardan daha bilgili, kültürlü, saygın, sevilen ve eğitimli olmasını kendisine yediremiyor. Hayatları boyunca aileleri tarafından pohpohlanmaya alışkın erkeklerin özgüvenleri, karşılarında güçlü bir kadın gördüklerinde sarsılmaya başlıyor ve dolayısıyla kadınları ezme çabaları ortaya çıkıyor. Küçük yaşlardan itibaren erkeklere sunulan egemenlik, şimdi ve ilerleyen yaşlarında kadınlardan daha üstün olduğu düşüncesini aşılıyor. Eve geç gelmesine kızılmayan, kız arkadaşı olduğu zaman ahlaksız cümlelerle tebrik edilen ve bununla böbürlenen, kız kardeşi ya da ablası yanlış yaptığında dövmesi hatta öldürmesi bile istenilen bir erkek çocuğundan yetişkin olduğu zaman kadınlara saygı duymasını bekler misiniz? Ben beklemem; çünkü o çoktan bir kadının ona hizmet ve itaat etmesinin görevi olduğunu, bir kadına istediği zaman istediği şeyi yaptırabileceğini ve yapabileceğini aklına kazımıştır. Bundan dolayı okuma seviyesinin artmasıyla çözülecek meseleler değil bunlar. Kadınları sadece basit bir cinsel obje ve köle olarak değil, onların hayatlarını şekillendirecek bireyler olarak görmeyi öğretmeliyiz. Eğer bir erkeğe bu değerleri ve duyguları zamanında verirseniz, o zaten hangi durumlarda nasıl davranacağını anlar. Öte yandan sadece erkeklerle çözülecek basit bir mesele değil kadının ezilmesi. Eğer bir kadına da kendisini küçük görmemeyi, özgüvenli olmayı, kendi ayakları üzerinde durmayı, başında bir erkek olmadan da hayatın devam edeceğini ve mutlu olacağını, kendini GÖZAÇAN, 2 ezdirmemeyi, hakkını aramayı ve en önemlisi kendisini sevmeyi ve kendisine saygı duymayı öğretirseniz, bu sorun büyük oranda çözüme yaklaşacaktır. Ülkemizde ve özellikle İslami ülkelerde kadın olmak çok zor hale geldi. Kadınlara yapılan zulümlere karşı açılan davaların çoğu kadınlar suçlu bulunarak kapatıldı. "İslam'a uygun davranmamış.", "Cilve yapmış.", "Ona saldıran erkeğe karşı gelmemiş, çığlık atmamış ve ya bağırmamış o zaman kendisi bu duruma razıymış.", "Açık giyinmiş." ve daha bir sürü benzeri söylemlerle üstleri kapatıldı bu zamana kadar. Öyle bir noktaya geldik ki kadınlar artık kendilerine belirli şartlar koyarak yaşamaya başladı. "Dışarı çıkarken ne giyersem taciz edilmem?", "Sevdiğim adamla beraber olamam, ağabeyim ve babam çok kızar.", "O saatten sonra oradan tek başıma geçemem.", "Hava karardı tenha yerlerden değil ana sokaktan yürüyeyim.", "Evde yalnız yaşadığımı kuryeye çaktırmamalıyım." ve daha bunun gibi bir sürü düşünceyle hareket etmeye başlanıldı. Kadınları paranoyaklık derecesine getiren bu düşünceler ve sadece kadınları değil bütün insanları ilgilendiren bu konu maalesef insanlık ayıbı ama acı bir gerçek. İster erkek olsun ister kadın; haksızlığa, şiddete ve tacize uğramadan herkesin özgürce yaşama hakkı olduğunu; kendilerini özgürce ifade edebileceklerini; karşı cinsle aynı haklara ve düşünme becerisine sahip olduklarını ve hak ettikleri değerin verilmesi gerektiğini unutmamalıyız.