KIRMIZI VE SİYAH

"Eğ başını, Eğ başını. Köle olarak geçireceksin tüm hayatını. Eğ başını, Eğ başını. Buraya kazmışsın zaten mezarını." Merhaba! Bugünkü yazımda, Sefillerin 2012 tarihli İngiliz yapımı olan müzikali hakkında bilgi vereceğim. Victor Hugo'nun 1860'lı yıllarda yazdığı unutulmaz eseri Les Miserables (Sefiller), 1815 yılında başlar ve 1832'de Haziran ayında gerçekleşen Paris Ayaklanması ile son bulur. Siyaset ve ahlak felsefesinin temellerini oluşturan ögelerin sıkça görüldüğü bu roman, o dönemlerde yaşanan adaletsizliği bazı karakterler üzerinden anlatır. Mesela, ekmek çaldığı için kürek cezasına çarptırılan ana karakterimiz Jean Valjean, hapiste kaldığı on dokuz yıl boyunca insanlığını yitirmiştir. Bir zamanlar mahkum olduğunu gösteren belge yüzünden ise kalacak bir yer, çalışacak bir iş bulamamaktadır. Onun başından geçenleri okurken ve insanların ne kadar acımasız olabileceğini görürken aynı zamanda merhamet, din, antimonarşizm konuları üzerine de düşündürüyor. Peki, bu dünyaca ünlü kitabın müzikali nasıldı? Tek kelimeyle harika! Müzikal seven bir insan olmamama rağmen, bu müzikal beni o kadar derinden etkiledi ki anlatamam. Şarkılar, diyaloglar, oyunculuk, kostüm... Aklınıza gelen her yönden başarılıydı. Geçen 160 dakikanın sonunda ağzınızı açık, gözlerinizi yaşlı bırakan bu müzikal, yıllar geçse bile etkisini kaybetmiyor. Üç kere izlememe karşın, hala ilk günkü heyecanla ve merakla oturup dördüncü kez izlerim. "Kimsenin kayıp olmadığı bir yer biliyorum. Kimsenin ağlamadığı bir yer biliyorum. Ağlamak yasaktır orada... Buluttaki şatomda." Umut... Müzikalin başından sonuna kadar evsizlerin, açların, yetimlerin hayallerini ve umutlarını görüyoruz. Jean Valjean yeniden iyi bir insan olma, Fantine kızının babası olan, güvendiği adamın geri gelmesi, Cosette ise gerçek bir aileye sahip olma umuduyla yaşıyor. Herkesin bir hayali var ama ne yazık ki o hayaller hayatın acımasızlığı karşısında buhar olup gidiyor. Müzikalin beni en etkileyen yönlerinden biri de Enjolras ve diğerlerinin hayalleri ve o hayaller uğruna ölmeleri. Herkesin söz sahibi ve eşit olduğu bir toplum için savaş verdikleri o sahneler müzikalin en güzel ama aynı zamanda en hüzünlü kısımlarıydı. Küçücük bir çocuğun, gencecik insanların sokakları kırmızıya boyaması... Özellikle de liderleri Enjolras'ın ölümü tüylerimi diken diken etti. Kaçacak bir yeri kalmadığında, öleceğini anladığı anda bile kırmızı kumaş parçasını kaldırması çok etkiliydi. Vurulup camdan aşağı sarktığında ise hala kırmızı kumaş parçasını tutuyor olması ise hayranlık uyandırdı. "Kırmızı, öfkeli insanların kanı! Siyah, geçmişin karanlığı! Yeni doğacak dünya kırmızı! Siyah, sona erecek gecenin karanlığı!" Film boyunca sembolizm önemli bir yer tutuyordu. İzlemek için ilk oturduğunuzda hepsini fark etmeyebilirsiniz. Bende öyle olmuştu. İkinci kez izlerken detaylara daha çok dikkat etmiştim. Örneğin, Jean Valjean, kızının aşık olduğu adamı bulmaya gittiği ve onun da devrim yanlısı öğrencilerden olduğunu öğrendiği sahnede sembolizm bulunmaktaydı. Gençlerin, özellikle de Marius'un başına bir şey gelmemesi için dua ettiği sahnede Jean Valjean'in arkasında bir tabelada surat bulunmaktadır. Bu The Great Gatsby'de de olan bir semboldür. Tanrının duaları duyduğunu ve her şeyi gördüğünü anlatır. Fark etmediğim, ikinci izleyişimde gördüğüm anda şoke eden başka bir detay da barikat sahnesindeydi. Çeşitli eşyaları yığarak oluşturdukları barikatların en önünde çatışmanın getireceklerinin habercisi olan bir büyük bir de küçük tabut bulunmaktaydı. Sırasıyla Enjolras ve Gavroche için. Karakterler de bazı düşünceleri sembolize etmekteydi. Jean Valjean idamın yanlışlığını gösterirken, Cosette, çocuk işçi çalıştırılmasını eleştiriyordu. Fantine ise kadınların, toplum tarafından ahlaksızlığa itilişini temsil etmekteydi. "Aşağı bak da bir dene, becerebiliyor musun merhamet etmeyi? Aşağı bak da bir gör, ahbaplarının altındakileri!" Şarkılarıyla , kostümleriyle, her şeyiyle çok özel olan bu müzikali herkese öneririm. Benim hayatıma güzel melodiler, dizeler, sözler kattı. Size de katması dileğiyle. Deniz KIZILELMA