Geçmişin Gelecekteki Gölgesi

Geçmiş, sadece ardımızda baktığımız yaşananlar ve geçip giden yıllar mıdır ? Yoksa bir insanı insan yapan temel unsurlardan biri midir ? Geçmiş, sürekli özlenen ve her zaman değiştirilmek istenen bir zaman döngüsüdür. Geçmiş, bir treni izlemek ve her vagonda bir dönemi hissetmek gibidir. Geçmiş, son nefesini verirken gözünün önünden geçen ve yakalamaya çalıştığımız kavramdır. Geçmiş, insanı özel yapan olaylar dizisidir. İlk aşk , ilk hata , ilk kayıp ve daha niceleri. Hepsi aslında insanı meydana getirmez, geçmişteki gölgelerin kuklası yapar. Bu yüzdendir ki insan, gelecekte hangi yere gelirse gelsin, ne yaşarsa yaşasın yine de geçmişe dönmek ve bir şeyleri telafi etmek ister. Fakat geçmiş bizi freni tutmayan ve tekerlekleri patlak bir arabanın içine koyar. Aziz Nesin'in dolmuş yolcusu gibi. Her ne kadar hoşnut olmasa da yolcunun geçmişten gelen kuklalığı, onu içine kapanık ve pısırık bir hale getiriyor. Kim bilir belki de her gün içinden geçiriyor keşke öyle yapmasaydım diye fakat bu durum bileti alınmış ve boş yer olmayan bir yolculukta yer değiştirmeye çalışmak gibi ya da Azin Nesin'in deyimiyle: '' Uslanma hiç hep deli kal büyüme sakın çocuk kal es deli deli böyle kal.'' Oysa ki geçmiş ile gelecek arasındaki bu etkileşim aslında bir duvara toslayış. İster istemez bir şeylerin kölesi ve oyuncağı oluyoruz çünkü hangimiz geçmişte yaşadıklarımızı kontrol edebildi ki geleceğine ışık tutabilsin ? Bu yüzden insan geçmişini temel alarak kendini yönlendir oysa ki geçmiş Schrödinger'in Kedisi gibidir. Aslında geçmişimiz hem vardır hem de yoktur. Onun etkisi olmasına rağmen onun varlığını değiştirmek isteriz. Bu yüzden geçmişini bir daha yaşamamaktır en iyi kararlılık. Bunu anlamamıza yardımcı olacak örneklerden biridir İstanbul'un Halleri. İnsanların geçmişi ve karakterlerinin uyumuyla meydana gelen birbirinden farklı öyküler. Kimi zaman saf, kimi zaman cin gibi olan insanları Aziz Nesin'in en samimi diliyle dinliyoruz. Aziz Nesin, yaptığı gözlemlerin ve sıfatların üzerine uzun uzun düşündüğümüz, ve çoğu zaman kitaplarını yüzümüzdeki acı bir gülümsemeyle noktaladığımız yazar. Fakat bu öykülerde Aziz Nesin'in farklı bir özelliği, evrenselliği aniden parlıyor. İnsanlar aslında her zaman aynı olduğunu, 50 yıl önce geçen sorunlar şimdi de yaşanıyor , 50 yıl sonra da yaşanacak olduğu hissettiriyor. Buna bağlı olarak geçmişte olan sorunlar ile şimdiki olan sorunların benzemesinde nedenlerinden biri; birinin geleceğinin, bir başkasının geçmişi olmasıdır. Yani halktır. Halkın etkileşimiyle birbirlerini geleneksel olarak devam ettirmesidir. Diğeri ise yazarlardır. Bence halkımız kadar yazarlarımızda bir o kadar suçludur. Çünkü insanlar varoluşları sebebiyle bir şeylere inanma ve peşinden gitme arzusuyla var olmuşlardır ve bu varoluş liderlere olan gereksinimi ortaya çıkarmıştır. Bu liderlerin bazıları toplumu analiz eden ve asıl hedefi onları yönlendirmek olan yazarlardır. Lider olabilecek yeteneği olan yazarlardan Aziz Nesin'i ele alırsak; Aziz Nesin'in üslubunda daha çok teşvik edicilik olsa ve bu teşvik edicilik, limoni tat bırakmasına oranla daha ağır bassaydı, şu anda geçmişimiz ile çok farkın olacağını düşünüyorum. Böyle düşünüyorum çünkü değişim temeli çabalamaktır. Kaybettiğimiz zaman değil, çabalamayı bıraktığımız zaman gerçekten yeniliriz. Oysa ki kullanılan limonimsi dil, bir çok kesim için kırıcı ve çabalama isteğini yok edecek düzeydedir. Belki kendini ispatlamış olan Aziz Nesin, farklı bir üslubu benimsese Aziz Nesin mi olmazdı, yoksa biz bu durumda mı olmazdık? Asla bilemicez. Caner Sezginer