Benim Adım Okuyucu

Benim Adım Kırmızı, 2006 Nobel Ödüllü Orhan Pamuk'un 2000 yılında yayınlanan, farklı anlatımıyla ilgi ve beğeni toplayan önemli bir eseridir. Roman her zaman ben kişisi tarafından anlatılsa da anlatıcı sürekli değişmektedir. Anlatıcıların hepsi romanın içindeki karakterlerdir ve hepsi her olayları kendi bakış açısından anlatır. Ben de bu yazımda, Benim Adım Kırmızı adlı eserdeki bu anlatım tarzının okuyucu üzerindeki etkilerinden bahsedeceğim. Öncelikle, bu romanı okurken hissettiklerim her kişiye, karaktere göre sürekli değişim gösterdi. Ben roman okurken genelde objektif kalamam. Sevdiğim karakterin veya yazarın bana sevdirdiği karakterin iyiliğini ve mutluluğunu isterim. İçten içe bir heyecanla olayların sevdiğim karakter için hayırlı olmasını isterim. Tersi bir durum olduğunda üzülür, şaşırırım. Nasıl film izlerken bazen gülümseriz, bazen korkarız, bazen geriliriz; roman okurken de bana aynısı olur. Ancak bu romanı okurken bu durum biraz farklıydı. Çünkü her karakterin olaylara hatta yaşadığı dünyaya bile bakış açısı o kadar farklıydı ve hepsinin anlatım şekli o kadar objektifti ki kimi seveceğimi, kimi favori karakter olarak belirleyeceğimi tam kestiremedim. Herkesi ayrı ayrı değerlendirdim ve her karakterin anlattığını dinlerken onun perspektifinden yaşadım romanı. Örneğin, Şeküre isimli karakterin hem yeğenine hem yıllardır savaştan dönmeyen kocasının kardeşine beslediği aşk normal şartlarda kabul gören bir durum değildir; ama Orhan Pamuk bu anlatım tarzıyla okuyucu için her şeyi meşru kılmış ve yargıyı daha çok okuyucusuna bırakmış. Aynı zamanda bunu yaparken romanı hiç bir zaman aşırı karamsar veya mutsuz bir havaya sokmamayı başarmış. Aslında, kitabın bu anlatım biçimiyle bana sunduğu en büyük fırsat empati kurma fırsatı oldu. Karakterlerin neredeyse hepsi bir süreliğine anlatıcı konumunda bulunduğundan, tüm önemli karakterlerin iç dünyasına kısa da olsa yolculuk etmiş oldum. Bu durumun sonucu olarak da tanıdığım bir karakter başka bir karakter- anlatıcı tarafından konu alınırken, bahsedilen karakterin kelimelere dökülmemiş duygu ve düşüncelerini tahmin edebildim. Yani karakter-anlatıcı kendi duygu ve düşüncelerini bahsettiği karakterden öne koyarak olayları okuyucuya taraflı bir biçimde anlatsa da, okuyucu her iki karakterin de davranışlarının altında yatan psikolojiyi bilebiliyor. Bir önceki cümleyi daha dikkatli okuyacak olursak da, her bir anlatıcı değişimine paralel olarak bir empati zincirinin kurulduğunu görüyoruz. Bu anlatım biçiminin beni etkileyen bir diğer özelliği ise; olayları, kişileri daha iyi tanıtması ve bu sayede bir yandan kafamı karıştırırken, diğer yandan her şeyi daha berrak görmemi sağlaması oldu. Eğer herkesi kendi dilinde, psikolojisinde dinlerseniz bir romanın ne kadar farklı, ne kadar yoğun olduğunun farkına varıyorsunuz. Özellikle bir paranın gözünden olayların anlatıldığı bölüm gerçekten çok farklıydı. Kendisini veya başından geçenleri anlatan bir parayı daha önce hiç dinlediniz mi? Kimleri nasıl tanıdığını, nerelere girdiğini veya ne kadar kirli olduğunu kendi ağzından duydunuz mu? Kesinlikle çok farklı ve çok güzel bir deneyimdi. Bu deneyimi bir romandaki her karakter için yaşadığınızı düşünün. Her karakterin kişiliğini, düşüncelerini kendi sesiyle okuyucuya anlatması, benim romana bir çok farklı açıdan bakabilmemi sağladı ve bir karakterin anlattığından yakalayamadığım bir durumu, bir olayı, bir duyguyu başka bir karakterin anlatımından çıkarma fırsatım oldu. Benim Adım Kırmızı şu ana kadar okuduğum kitapların hepsinden farklıydı. Konusu, karakterleri, zamanı, olay örgüsü beni daha çok etkileyen bir çok kitap oldu. Ancak bu anlatım tarzı gerçekten şahaneydi. Kitabı büyük bir keyifle okumamı sağladı ve en beğendiğim romanlar arasında ayrı bir yere yerleşti.