Bir Erdem Olarak Sakinlik

Günümüzde yaşadığımız şehir hayatının koşuşturmacası pek çok kişinin pek de gönüllü olmadan kabul ettiği bir kısmı modernleşmenin. Günlük yaşamlarımız gün geçtikçe hızlanıyor ve bunun sonucunda pek çok kişi belki birkaç on yıl önce doğmuş olsalar olacaklarından çok daha sinirli, mutsuz ve gergin. Durmaksızın hareket, eylem ve planlama gerektiren bir yaşam tarzının, üretkenliğe ne kadar faydası olduğu tartışmaya açık ama benim asıl üstünde durmak istediğim hararetli ve telaşlı hal ve durumlardan ziyade, onların tam tersi, sakinlik. Hiç kuşkusuz hızlı ve "modern" bir hayat tarzı sakinliği üstünde düşünülmeye değmeyen, gereksiz ve hatta zararlı bir kavram olarak gösterebilir. Peki, sakinliği sadece hiçbir şeyden ve hiçbir şey yapmamaktan fazlası olarak görmek, onun sağlayabileceği faydaları görmek mümkün mü? Sakinliğin tembellikle bir tutulabileceği durumlar olsa da, aslında sükunet, pek çok olaya verilebilecek olumlu bir ilk tepkidir. Fazla acele edip sonradan hata yapmak ya da sonradan pişman olunacak bir şey söylemek biraz da hızlı bir hayatın getirdiği her şeye anında tepki verme ihtiyacının getirdiği sorunlar. Öte yandan, sakinlik ve dinginlikle, çabuk sonuç elde etmeye çalışırken ortaya çıkacak sorunları çözmekle uğraşmaya gerek kalmaz. Hiçbir şey yapmıyormuş gibi görünmek, düşünmek ve kafanı toplamak için zaman harcamamaktan daha iyidir. Sakin Olmak, Wilhelm Schmid tarafından kaleme alınmış bir kitap ve adı üstünde insanlara nasıl sükunete duydukları ihtiyacı tatmin edebileceklerini anlatan bir nevi rehber olarak yazıldığı gibi, bu konuda ipuçları verirken sakin olmanın, özellikle günümüzde, kulağa geldiği kadar kolay olmadığına da dikkat çekiyor. Gerçekten de insanın sakinleşmek için işlerini alelacele bitirip kalan zamanı yaşamla barışmaya harcamak işe yarayan bir yöntem değil. Olayları metanetle karşılamak, kendi çalışma hızını düzenleyip yavaşlatabilmek ve belki de en önemlisi, sessizlikten zevk alabilmek; bunlar aslında insanın kişiliğine katması gereken yanlar, bir nevi hayat şekli. Hayatı dengeli biçimde yaşamak, basit şeylere karşı şükran duyabilmek ve dünyayı daha geniş bir çerçeveden görebilmek hızla değil, yavaş yaşayarak yapılabilecek şeyler. Bunlar daha ziyade hayat felsefesi ve erdemle ilişkilendirilen kısımlar ama sakinlik bundan ibaret değil. Bu belki de çoğu insanın belli bir yaşı geçtikleri zaman fark ettikleri bir şey ama sakin olmak pekala huzurlu ve sessiz olmanın ötesinde zevk verici de olabilir. Kendini bir yere yetişmek zorunda hissetmemenin rahatlığı bir yana, zamanın geçmesini rahatsız edici bir şey olarak görmemek, o an yapılan işin tadını çıkartabilmeyi sağlayabilir. Belli bir yaşı geçtiklerinde, demişken, sükunetin yaşlılıkla özdeşleştirilmesi, belki de hayatı sakince karşılamanın ancak zamanla ve deneyim kazandıkça elde edilebilecek bir yetenek olduğunu gösteriyordur. Sonuçta yaşlılıkta sadece tecrübe değil, insanın etkin bir biçimde tepki veremeyeceği olaylar da artar: İhtiyarlamanın vücutta ve zihinde meydana getirdiği kaçınılmaz yıpranmalar, yakınların ölümleri, ister istemez yalnızlaşma. Karşı koymanın düzeltmeyeceği durumlarda bu kadar sık kalmak, herhalde yaşlıların artık olanlara şiddetli tepkiler vermenin beyhudeliğini gösteriyordur. Yani, belli bir yaşı geçtikten sonra sükunet, belki de biraz zorunluluktan. Bu kötü bir şey de değil, yaşlılığı bir hastalık olarak görenlere rağmen. Tam tersi, aslında hayatı tüm yanlarıyla kucaklayabilme yeteneği kazanma. Göründüğü üzere sakin olmak, etrafta olup bitenlerden bihaber olmak ya da olanlarla uğraşmak istememek değil. Aksine, ancak çevresinin farkında olup, hayatla, kendisiyle ve hayattaki yeriyle ilgili bilgisi ve güveni tam olanlar, kendilerini korkusuzca izleyici çerçevesine geçirebilirler veya "olayların akışına bırakabilirler."