ESKİNİN, TARİHİN RUHU

Geçmişten günümüze kadar gelen yapıları yeni yapılardan ayıran özelliklerden biri de otantik ve farklı görünüme sahip olmalarından öte, içinde barındırdıkları ruhtur bana kalırsa. Örneğin on sene önce inşa edilmiş bina ile yüz yılı aşkın bir süre önce yapılmış olan bir yapının insanda uyandıracağı hislerin bir olmasını bekleyemeyiz. Çünkü on sene boyunca bir binanın tanıklık ettikleri ile yüz yılı aşkın bir zaman diliminde bir binanın tanıklık ettikleri arasında çok fark vardır. Dolayısıyla bir yapı ne kadar çok an'a ev sahipliği yaparsa o kadar farklı bir izlenim ve orjinal bir his bırakır kişilerin üzerinde. On iki yıldır oturulan bir ev insana güven, huzur ve sıcaklık verir. Çünkü o ev bir insanın hayatında gerçekleşen pek çok şeye tanıklık etmiştir. Belki bir bebek o evde doğmuştur ve ortaokula gelene kadar o evde yaşamıştır. Yani o ev, bir insanın bebekliğine, çocukluğuna ve ergenliğine şahit olmuştur. Mutluluk, neşe, hüzün gibi pek çok duygu o on iki yıl içinde evin duvarlarına, tavanına, pencerelerine işlemiştir. Ancak yeni yapılan bir eve taşınıldığında, eski evdeki sıcaklığı, samimiyeti bulmak mümkün olmaz. Hiçbir geçmişi olmayan, yaşanmışlıktan yoksun olan bu ev, ruhsuzdur henüz. Ona ruh ve değer katacak olan şey, anı biriktirmektir. Gelip geçen her yılda bir yığın anı depolanır o evde. Eve ruh kazandırılmış olur böylece. İşte bu yüzden yaşanmışlığın binalara kazandırdığı ruh, bende büyük etki yaratır. Özellikle de yapıldığı tarih yüzyıllar öncesine dayanan bir yapının içerisine girdiğimde heyecanlanırım. Belki de bu yapının ev sahipliği yapmış olduğu onca anıya saygı duyarım. Çok değerli bulurum bu yüzden. Gözümde her zaman başka bir yeri olmuştur çok eski yapıların. Tarihi bir yapının önünden geçerken, içine girmesem bile dikkatle incelerim onu. O ruhu hissetmeye çalışırım kalbimde. Bana huzur verir, iyi gelir yüreğime. Bu nedenledir ki Roma, benim için ayrı bir yere sahiptir. Öyle bir şehir düşünün ki, adım attığınız her yer, her sokak, her bina, her kaldırım çok eskiye dayansın. Tarihi derinlemesine hissedeceğiniz, içinize doyasıya çekeceğiniz bir şehir Roma. Arnavut kaldırımları, kiliseleri, apartmanları... hepsi birer tarihi miras. Yeni denilebilecek hiçbir şeyi Roma'da göremezsiniz. Öylesine eski ki, insan kendisini açık hava müzesinde hissediyor. Yolda yürürken yüzyıllar önce yaşayan insanlarla aynı zeminde yürüyor olduğunuzu hissetmek bambaşka. Tarihe yolculuk yapıyor insan adeta. Türkiye'de günümüzde inşa edilen suni ve ruhsuz binalara alışkın olan gözlerim ve ruhum, Roma'da bayram etti diyebilirim. Roma, tamemen sahici bir şehir hissi yarattı bende. Yani özentisiz, kendi halinde ve sahip olduğu tarihe değer veren, saygı duyan ve onu koruyan bir şehir. Durum böyle olunca Roma'da inanılmaz bir ruh hakim. Eski yıllardan itibaren varlığını hep aynı kimlikte, değişmeden ve yenilenmeden sürdürmüş olan ve pek çok anıya, olaya sahne olan bir şehirde bu denli ruhun olmaması mümkün mü zaten? Ben Roma'da yaşayanların kendilerine özgü bir huzurunun olduğunu düşünüyorum. Belki de şehirlerde yaşayanları mutlu eden unsurların başında ruhun yer aldığına olan inancım bana bunu düşündürüyor. Şehirin bir ruhu olması ister istemez insanın yüreğine yaşama enerjisi ve yüzüne gülümseme aşılar. Bu nedenle tarih kokan bir şehirle eskiden eser bırakılmamış bir şehrin insan üzerindeki etkisi bile çok başkadır. Türkiye'de de böyle eski yapılarla bezeli, kendine özgü ruhu olan şehirlerin daha çok olmasını isterdim açıkçası. Böylelikle Türkiye'de o eşsiz ruhu yakalamak için çok daha fazla fırsatımız olurdu. Deniz ÖĞRETMEN