Karpuz Çekirdekleri

... bizim dahi bir arkadaş vardı yedinci sınıftayken, böyle TÜBİTAK'ın düzenlediği okullar arası bir proje yarışmasında mı ne dereceye girmişti, ertesi yıl Amerika'ya gönderdiler bu ülkeye fazla diye, işte o herif, o maloğlumal, çekirdeklerini ayıklayamadığı için karpuz yiyemezdi. Sen on kiloluk karpuzu pazardan taşı getir, kes önüne koy, itoğlu it çekirdeklerini ayıklayamasın. Ama o bir dahi(Serbes 9). İnsanlar hep yapar bunu. Fazladan bir beklenti içine girerler. Her türlü sosyal, ekonomik, kültürel guruptan ve her yaştan insanın ilgisini çekmiştir bu durum. Garip gelmiştir. X ve Y eskiden yaşamış ve başarılı ünlü bilim adamları, kaşifler, politikacılar, askerler vs. olsun. - Biliyor musun, X konuşmaya 5 yaşında başlamış. - İlkokulda hocası Y'nin ailesini çağırıp "Alın bunu okuldan, okuyamaz bu" demiş. Benzeri birçok şey duymuşsunuzdur. İnternette küçük bir araştırmayla çoğunun doğruluğunu teyit edebilirsiniz. Peki üstünzekalı insanlarda, buna benzer durumlarla bu kadar sık karşılaşılıyorsa neden bu durum bize normal değilmiş gibi gelir? Bence burada bizi yanıltan, şaşırmamıza sebep olan etmen, zeka kavramını anlama şeklimiz. İnsanların çoğu zekayı tek boyutta bir kavram olarak hayal ediyor. Oysa bilim bir süredir çoklu zeka kavramını kabul etmiş durumda. Çoklu zeka nedir bilmeyenler için farklı bir örnekle açıklayayım: İnsanlar zekayı "boy" gibi bir ölçü olarak düşünüyorlar. Yani sadece uzunluk var. Boyu 1. 75 olan, 1. 70 olandan uzundur ve olay kapanmıştır. Oysa gerçekte zeka bir dövüşün kazananını belirleyen etmenler gibidir. Güce de bağlıdır, çevikliğe de, boya da, kiloya da, beslenmeye de, kimin daha iyi antreman yaptığına da... Evet, zekanın küçük yaşlarda belirli yöntemlerle geliştirilebileceği de biliniyor artık. Oysa biz napıyoruz? Okul hayatında veya işinde yüksek başarı elde eden bir kişiye dahi etiketini yapıştırıyoruz. O andan sonra da o kişinin her şeyi çok iyi yapmasını, her alanda en önde olmasını bekliyoruz. Oysa matematikten tam puan almak ve sakız çiğneyebilmek arasında herhangi bir ilişki yok. Matematikten hep tam puan alan biri sakız çiğneyemiyor olabilir. Bize göre sakız çiğnemek kolay olduğu için herkese göre kolay olduğunu varsayıyoruz. Belki de o kişiler için matematik kolay, sakız çiğnemek zordur. Benzer bir önyargı sıkıntısını küçüklüğümde yaşamıştım. Ev içinde gezinirken kollarımı bacaklarımı hep etraftaki objelere çarpardım, bağcıklarımı kendim bağlayamazdım ve sürekli eşyalarımı kaybederdim çünkü böyle konularda hafızam çok zayıftır. Ailem uzun süre bunları ilgi görmek için yaptığımı düşündü. Onlara göre yaşından erken konuşan, ilkokula başlamadan kendisi okumayı söken, sınavlarda hep derece yapan bu çocuk yürüyemiyor veya silgisini yarım saat önce nereye koyduğunu hatırlayamıyor olmamalıydı. Benim açımdansa işler tam tersiymiş gibi görünüyordu. Matematikte, dilde, fende... Derslerin çoğunda kurallar ve yöntemler vardı. Bu yöntemleri uyguladığında sonuçlara ulaşıyordun. Oysa gerçek hayatta durum öyle değildi. Evde, misafirlikte, okulda silgini herhangi bir yere bırakmış olabilirdin ve bıraktığın yeri hatırlamak, hayal kurmayı seven, dalgın ve hafızası zayıf bir çocuk olarak benim için imkansıza yakındı. Benzer şekilde bağcık bağlamak da zordu çünkü ipleri karmaşık bir düzende birbiri içinden geçirmek gerekiyordu. Fazla bir hatırlama istemiyor gibi görünse de işin içine el becerisi de giriyordu. Liseye geçerken hala aynı özelliklere sahip olduğumdan, zamanla bunlara alıştılar. Mantıksal ve üç boyutlu düşünme yeteğimin fazla olması sebebiyle okulda başarılıydım ancak hafıza ve el becerisi yönünden tam bir felakettim. Birbirlerinden farklı yetenekler olsalar da ailemin buna alışması zaman almıştı. Benim ise kendimi garipsemem, farklı hissetmem liseye geçtiğimde son buldu. Dereceyle öğrenci alan fen lisesinde böyle onlarca örnekle karşılaşıyorsunuz ve orada normal olmamak, normal olmak halini alıyor. Oda arkadaşlarımdan biri üzerinde 190 kelime bulunan bir kağıdı 5 dakikada ezberlediğinde, ezber yeteneği olmayan benim için bu olay su üzerinde yürümek gibi gelmişti. Aynı arkadaş 4 yıl boyunca matematikten 95-100 arası notlar alırken, kimyadan 3 aldığında sevinirdi. Bu ve bunun gibi birçok olaya şahit olduktan sonra, her bir insanın farklı özellikleri olabileceği, farklılıkların bizi biz yapan şeyler olduğu kanısına vardım. Okulun bana kattığı en önemli özelliklerden biri de, kendi yapım gereği karşılaştığım sıkıntılara kendi çözümlerimi getirmek oldu. Lisede yatılı okuduğumdan artık babam, çekirdeklerini ayıracak şekilde karpuzu kesip önüme koyamazdı. Bense karpuzu çok sevmekle birlikte çekirdeklerini ayıklayamam. Bir gün oda arkadaşım karpuz almış. Kesti, koydu önümüze. Yemesek ayıp olur. Hatır için çiğ tavuk yenir. "Çekirdekleriyle yiyeceğiz artık." dedim içimden ama çekirdekleri olduğu gibi yutmak pek sağlıklı gelmedi. Ben de çiğnedim gitti. Meğersem çekirdeklerin kötü bir tadı yokmuş, hatta tadı bile yokmuş diyebiliriz. O günden sonra çekirdekleriyle yedim ben de karpuzu. Gerçi içimde bir şüphe vardı hep. Dokunmasın falan diye. Geçen ay eve gittiğimde de annem söyledi. Televizyonda bir doktor anlatmış. Karpuz çekirdeği çok faydalıymış. "Ben de ondan yiyorum zaten, anne" dedim. "Aferin benim oğluma" dedi ama o da biliyor ayıklayamadığımdan öyle yediğimi. Belki de mutlu olayım diye öyle söylemiştir. Kim bilir?