ANI YAŞAMAK

Uyuyakalmadan önce veya boş bir anımda, şöyle bir durup hayatım boyunca verdiğim herhangi bir kararı düşününce bir hüzün bulutunun içine çekildiğimi hissederim. Size de olur mu diye sormama gerek yok diye düşünüyorum çünkü insanın doğası gereği kaçınılmaz olarak yaptığımız bir eylem bu. Yaşadığımız sürece arzularımızın peşinden giderek doygunluk hissine kavuşmak istiyoruz, fakat itiraf edelim ki elde ettiğimiz hiçbir sonuç buna yetmiyor. Önünde sonunda yakaladıklarımızın bizi yeterince tatmin etmediğine karar getiriyoruz. Bu yüzden bir suçlu arayan beynimiz geçmişimize, bir anımıza gider. Tekrar tekrar o anı kafamızda evirip çevirir bambaşka kararlar vermemiz neticesinde nasıl şekillenebileceğini kurgularız. Bize kalsa her zaman daha iyi bir seçenek vardır, hayatın ironisi de şu olsa gerek; bizim geri teptiğimiz seçenek ya da fırsat hep en iyisi olandır. Hangisini seçmeye yeltenirsek yeltenelim bir diğeri hep aklımızın bir köşesinde kalır ve günün birinde ortaya çıkıp bizi kaygılandırmaya yetebilir. Durum böyleyken elbette doygunluk hissi ulaşılamaz hale gelir biz de büyük bir hüzne ve umutsuzluğa kapılırız. Adam Philips'in Kaçırdıklarımız: Yaşanmış Hayata Övgü isimli psikanalizden yararlanarak yazdığı eseri de acabalarımızla birlikte gelen keşkelerimizi ve bunların sonucunda hissettiğimiz pişmanlığı incelemektedir. İnsan negatif odaklı düşünmeye yatkın bir varlıktır öyle ki olayların kötü sonuçlarını görmeye meyilli oluşumuzdan dolayı kaygılı ruh hali durumundan bir türlü çıkamıyoruz, demem odur ki her şey olup bittiğinde aklımızda kalan da pişmanlıklar oluyor. Her bir seçimimiz dallanıp budaklanıp bizlere bambaşka yollar ve fırsatlar sunar, bunu tıpkı bir ağaç gibi düşünebiliriz. Tercihlerimizi o anki durumumuza en uygun olacak şekilde, belki bilinçli belki de içgüdüsel olarak yapıyoruz ama mevcut anı yaşamak yerine yapmadığımız tercihlerle ilgili kuşku duyarız, onlara odaklanırız. Şöyle bir değerlendirince fark edeceksiniz ki tecrübe etmediğimiz, kaçırdığımız fırsatları düşünmek için çok fazla vakit harcıyoruz, hatta belki de yakaladığımız fırsatları düşündüğümüzden daha çok. Oysaki kaçırmadıklarımızın üzerine düşünüp kafa yorarsak daha yapıcı olur çünkü yaptığımız seçimler hayatımızı şekillendirirken aynı zamanda bizi de tanımlar. Her ne kadar şu anki kişiliğinizle, yaşanmışlıkla geçmiş kararlarınıza baktığınızda hatalı da bulsanız o zaman ki bakış açınız ve karakterinizle yaptığınız her bir tercih o anda en doğru olanıydı, sizin arzuladığınızdı. Benliğimizi tanıyıp hakiki arzularımızı, sırf bizim olmadığı için kavramak istediklerimizi değil de gerçekten istediklerimizi, belirlersek doyumsuzluğumuzun sebebini anlar ve tercihlerimizi de kabulleniriz. Çünkü tatmin dediğimiz aslında o kadar yapay bir histir ki, bana kalırsa asla gerçekleşmeyecek bir hayaldir, bir bakıma kandırmacadır esasen. Aslında kaçırdığımız hiçbir şey yoktur, tatminsizlik hissi tamamen insanın kendisini ve isteklerini, arzularını bilmemesinden yani bilinçsizce yaşamasından kaynaklanır. Diğer seçeneklerimizin de binlerce olasılığı ve tahmin edemeyeceğimiz şekilde sonuçları var fakat hangi birinin bizim için en iyisi olacağını yaşayıp görmeden nasıl bilebiliriz ki? Ancak kafamızda o seçeneklere göre şekillenen hayali bir hayat kurgularız, öyle ki bizleri olayların güzel yanını görmekten alıkoyan ve aklımızda ikilemler ile umutsuzluk yaratan bir hayal. Daha da kötüsü ise bu hayata ulaşamayacağımız için büyük bir hüsran duyacak olmamız, belki de hayatımızın sonuna kadar. Peki, hadi o hayali hayatı yaşadık diyelim, ya ondan bile sonra bu pişmanlığı yaşamayacağımızın garantisi var mı? Görüldüğü üzere iki türlü de tatmin duygusuna ulaşmamız pek mümkün değil gibi. Belki de sadece elimizdekiyle yetinip onun kıymetini bilmemiz gerekir, hep böyle söylemezler mi zaten? Aysu Aktulay