SADECE KOMİK OLMAYA ÇALIŞIYORUM

Son birkaç yıldır çok merak ettiğim, sürekli anlamaya ve hissetmeye çalıştığım Asya kültürlerinin sanat, müzik ve modasıyla daha bir içli dışlıyım şu aralar. "Neden siyaset okumayı seçtin, sanat okusaydın ya(!)" diyen, güya benden çok benim iyiliğimi düşünen akıl hocası arkadaşlarımın sözlerini bir kenara atıp, bu yazımda siyaset ve sanatı çok güzel birleştiren bir isimden bahsetmek istiyorum: Ai Weiwei... Asya'nın dahi sanatçısı, biraz da asi amcası şu sıralar İstanbul Sakıp Sabancı Müzesinde "Porselene Dair" adlı sergisiyle, sanatseverlerin ilgisini sanat adı altında gizlenen siyasi olaylara çekiyor. İzleyenleri biraz da insan hakları, özgürlük gibi konulara ilgi göstermeleri için yönlendiriyor. "Bizim ülkemizin kültürü, sanatı müziği ne güne duruyor?" deyip de hiçbir adımını kendi kültürünün gelişmesi ya da unutulmaması için atmayan bütün insancıkları desteklemekten ziyade, Asya'nın asi görünüşlü bu amcasının ağzından "eğer bir millet geçmişiyle yüzleşemiyorsa, onun geleceği de yoktur" cümlesini duyduğumdandır, onu desteklemem. Sadece fikirde "aman da bizim kültürümüz" diye tutturup, zikirde modern olma hırsıyla kendisini yiyip bitirenler yerine, kültürünü modern gözle filizlendirmek isteyen bu insanlara elbette ki ilgi duyacak; bu bakış ve icra şekillerini kendi kültürümde de görmek için onların gönüllü savunucusu olacağım. Köken olarak Çin asıllı olan ve şu anda yaşayan en değerli sanatçılardan biri olarak anılan bu aykırı sanatçının tek amacı ironik bir şekilde yaşayan herkesin değerli olduğunu anlatabilmektir. Ona göre; Asyalı yahut Afrikalı olsun, sarı tenli ya da beyaz tenli olsun, ister mülteci ister daha ömrünün başında olan çocuk olsun herkes değerli, hiçbiri sadece kendini değerli zanneden insanların ideolojileri için insanlık vasfının aşağısında değildir. Ayrıca alışılagelmiş modern sanatçıların sanata sadece "modern" olarak bakmalarından ziyade, Weiwei belki de o onu değerli kılan bakış açısıyla değerlendiriyor sanatı: kültüre dayalı modernizm. "Sanat tehlikelidir" der Weiwei. Çünkü o şüpheci, hayal ettiren ve mantık dışıdır. Ben ise duygularıma güvenirim ve bu da mutlak değer yargısı olan bir toplumda tehlike arz eder diye devam eder... "Sen çok cesur bir adamsın" diyerek onu pohpohlamaya çalışan insanlara da sadece bir cümlesi vardır onun: "Sadece komik olmaya çalışıyorum". Elif Gülendam Değirmenci 21501463 Evet, Weiwei gerçekten de komik olmaya çalışıyor. Mesela iki bin küsur yıllık tarihi eseri eliyle yere atıp kırarken ya da yapımı aylarca süren seramik ayçiçeği çekirdeklerini yüzlerce insana yaptırırken(!)... Amacı kesinlikle bilinçlendirmek ya da insanları az da olsa düşünmeye itmek değil, sadece güldürmektir. Weiwei'nin çoğu eserinin assolistidir porselen... Onun ülkesinde tıpkı atalarının yaptığı gibi işlerler porseleni... Ve hala eskisi kadar değerlidir ona göre bu işleyiş. Bu maddeyi kullanımının sebebi de basittir: Kültürel değerlerine sahip çıkıp ustalıkların yok olmasını engellemek. Eserlerinde, binlerce ayçiçeği çekirdeği, yüzlerce gül ve onlarca yengeç sadece porselen ustaları tarafından yapılmıştır. Komünist rejimin unutup değer vermediği bu ustalara, ülkesinden kovalanma pahasına da olsa, onlara olan desteğini hiç azaltmamış; bu uğurda adeta gönüllü kültür kurtarıcısı görevini almıştır. Başka ülkelerin sanat camiasında kabul görebilmek, biraz ünlenebilmek ve ya asıl amacı sanattan çıkıp para içinde yüzmeyi istemek kısacası sanatını talebe göre şekillendirmek yerine; sonucu ne olursa olsun, "kendi sanatımı, kendi kültürüme dayandırırım" dediği için şu an yaşayan en iyi sanatçılardan biridir o, bana göre. Korkusuz olmadır da aynı zamanda bir sanatçı... Tıpkı Weiwei gibi... "Aman üstüm ne der, aman beğenmezlerse tüm işlerimi engellerler, çok fazla siyasi olmayayım da para kazanıyım" derdi olmamalıdır bir sanatçıda. Weiwei gibi depremde yanlış yapılanmış okul binaları yüzünden ölmüş binlerce çocuğun, - hükümet zarar görmesin diye- ölümlerinin bile kabullenilmediği bir dönemde bile, belki de, tek cesur sanatçı olarak tüm çocukların anısına çoğu şehirde sergiler yapmaktır, korkusuz sanatçı olmak. Sonucunda birçok yaptırımla karşılaşsa bile... Kısacası onu izleyenlerin alacağı ders; insanın korkusuzca siyasi düşüncelerini yansıtabilmesi kendi öz benliğini, sanatını ve kültürünü yermek yerine onlara sahip çıkıp modern dünyada onlardan güç alabilmesi ile mümkün olacaktır. Elif Gülendam Değirmenci 21501463