BİRİ UMURSAMAZLIK MI DEDİ /İDİL AKDEMİR

Bu kitabın adını ilk başta duyduğumda biraz afalladım okuyup okumamaya karar veremedim. Çünkü yalnız kalmış birinin hayatı ne kadar ilgimi çekebilirdi ki? Ancak yazar hakkında birkaç araştırma yaptığımda aslında gördüm ki ilk düşüncelerim sadece önyargıdan ibaretmiş. Einstein'ın da dediği gibi önyargıları yıkmak, atomu parçalamaktan zordur. Ben de iyi ki önyargılarıma boyun eğmemişim ve sonucundaysa Albert Camus'a karşı ilgim oluştu. Bunun sebebi elbette Dostoyevski'ye olan hayranlığımdı. Simdi soracaksınız Dostoyevski'yi sevip romanlarını okumam ile yazar hakkındaki düşüncelerimin bir anda pozitif yönde değişmesi arasındaki ilişkiyi... Cevabı şu ki yazar da tıpkı benim gibi Dostoyevski'nin hayranı ve romanlarında ondan izler görmek mümkün. Bunun yanı sıra Camus'un Varoluşçuluk Kavramı üzerine de birçok eser vermesi bu merakımın artmasındaki bir diğer etken oldu. Yazarın Sartre ile olan yakın arkadaşlığının da tesiriyle "varoluşçuluk akımının" iyi bir üyesi olmasına ve Amerika'da bile bunun üzerine eğitimler vermesine rağmen asla kendisini tamamıyla ne varoluşçu ne de absürdist olduğunu kabul etmiştir. İlk romanı olan bu kitabında aslında her iki akımında belirtilerini görebiliriz. Yabancı adlı kitap, absürtlüğün elinde oyuncak olan, çevresinde gelişen olayların farkına varmayan, anlamak için de hiçbir emek sarf etmeyen ilgisiz, umursamaz bir kişinin durumunu objektif bir bakış açısıyla bizim önümüze sermektedir. Çağımızda da bu çeşit insanlara rastlamak çok büyük olasıdır. Bana dokunmayan yılan bin yıl yaşasın dercesine ve vakalara reaksiyon göstermeksizin yalnızca kendini düşünenler fazlasıyla çoğaldı. Kitapta Camus, okuyucuların hafızalarına kazıyacak düzeyde bir başkahraman yaratmıştır. Romanın ana karakteri Mersault, kavurucu güneş yüzünden bir anda benliğini kaybedip bir Arap öldürür. Cinayet işlediği için mahkemeye çıkarılır ve tutuklanır. Mahkemede, sanki hüküm giydirilen, bundan sonraki ömrü söz konusu olan Mersault değil de, bir başkasıymış gibi olup bitenden fazlasıyla uzak bir şekilde tavır sergiler. Mahkemedeki insanlarsa onun davranışlarının saçmalığına bir mantıklı açıklama bulmaya çalışanlaraysa şaşar. Hakim beyse onun sırf güneş yüzünden öldürmesine anlam veremediği ve hayata karşı bu umursamaz tavrı için idam cezasına çarptırır. Aslında bunlar birer absürt akımına da örnektir. Bunun devamında Mersault güya içinde bulunduğu yaşama yaraşır bir şekilde dünyaya gelmemiş gibidir ve etrafına uyum sağlayamamaktadır. O adeta bir "yabancı"dır içinde bulunduğu ortama. O kadar yabancıdır ki insanların, toplum içinde riayet etmek zorunda olduğu davranış biçimleri ve kurallara da yabancıdır. Kahramana göre bu manasız dünyada kişinin, hasretini duyduğu sevinci de araması da boşunadır. Yaşama sevincine erişmeye hiçbir şekilde ihtimal bile yoktur. Aslında mutluluk, yanıltıcı bir yansımadan başka bir şey değildir, ömür de öyle... İdam düşüncesi onu bunaltır. İlerleyen her saatin kendisini ölüme götürdüğünü ve ölümün karşısında aciz olduğunun farkına varmaya başlamıştır. Kendisini hapishanenin zaruri kurallara uymak zorunda olduğunu bilmesi bile onu daha da bunaltmaktadır ve daralan bir çemberin içine hapsolduğunun bilincine gün geçtikçe farkına varır çünkü kahramanımız bir robot misali ona verilen görevi aynı şekilde yapmakla sorumludur. Bu zorunlulukta, onu yaşamın gerçekten bir manası olup olmadığı suali gerçeğiyle yüzleşmek zorunda bırakır ve benliğine bu suali sormaya başladığı zamanda da yazgısına karşı isyan ediyor demektir. Ancak çevresini kuşatan ömrün ve kainatın anlamsızlığından tedirginliğe kapılıp onu sona erdirmek de bir fayda sağlamaz. Tam aksine, bu yaşama bir mana yüklemek yerine sadece onu gururla yaşamak, dünyanın sağladığı nimetlerden faydalanmak ve yaşadığımız anın kıymetini bilmek gereklidir. Böyle bir hayatı sürdürmek kişiyi daha da yükseltip, onun kişiliğine asillik katacaktır. Böylece, kainatın saçmalığına karşı insanlığın kazandığı bir başarı olacaktır... Böylece bir kitabın daha sonuna geldim ve romanı her okuyucuya tavsiye ederim. Kitabı başlangıçta nasıl akıcılıkla okuduysam sonu da aynı akıcılıkla bitti. Zorlu derslerin arasında kafamı dağıttığım başka bir dünyaya girdiğim bu kitapta varoluşçuluk felsefesinin ağır basmasından dolayı tam olarak kavrayamayacağımı düşünsemde, kitabın bitişinde yazarın usta bir dille okuyucuya aktardığını gördüğümden aslında hiç de öyle olmadığını gördüm. Sakın felsefi kitaplar bana göre değil demeyin, hangi türü okumayı severseniz sevin Yabancı'yı okumanızda yarar var. Alışıla gelmişin dışındaki bir dünyaya seyahat etmek bize farklı bakış açıları kazandırıp yazarın düşünceleri hakkında da bilgi sağlayacaktır.