Sahipken Bilinmez Değerler

Toplum, bir arada yaşayan insanlar bütününe verilen isimdir. Bu kadar sade ve açık bir anlama sahip olması sizi yanıltmasın, gözüktüğü kadar kolay değildir topluma mensup olmak. Bir bölgede yaşayan herkes o bölgedeki topluma ait midir yoksa başka şartlar da var mıdır? Vardır tabi. Toplumsal değerler, uyulması gereken ahlaki kurallar vardır. Bu şartları yerine getirmeyen bir birey o toplumun merkezinde bile yaşasa o topluma ait olmaz. Toplumun dışında kalır. İşte bu dışarıda kalma sürecine "yabancılaşma" denir. Hepimiz zaman zaman yabancılaşmıyor muyuz topluma? Çoğunluk gibi düşünmediğimiz, içten içe ahlaki kurallara aykırı davranışlar yaptığımız en azından yapmak istediğimiz olmuyor mu? Şahsen benim oluyor. Ama bu acayip adam kadar değil. Kim mi bahsettiğim adam? Sizi Mösyö Meursault ile tanıştırayım. Albert Camus'nün müzmin yalnızı, duygu karmaşalarına ve topluma yalnızlaşmaya dair bütün birikimini kağıda saçmasını sağlayan aracıdır kendisi. Etrafında çok insan vardır; sevgilisi, komşusu, iş arkadaşları, patronu... Peki sizce bu durum Meursault'yu yalnız olmayan biri yapar mı? Tabiiki de hayır. Çölün ortasında tek başına duran ve varlığından herhangi bir canlı organizmanın haberdar olmadığı yorgun, dış kabuğu nasır tutmuş deriye benzeyen bir kaktüs gibi yalnızdır Meursault. Çöldeki yalnız kaktüs ile Meursault arasında yalnızlıkları bakımından büyük bir benzerlik var hakkaten. Peki farkları var mı? Eğer aralarında bir fark varsa bu fark kaktüsün etrafında gelişen olaylara karşı daha alakalı ve duyarlı olmasıdır bence. Zira bu umarsızlıktır Meursault'yu derin yalnızlığa iten. Başlarda bohem bir yalnızlığı vardır Meursault'nun. İşini kaybetmeyi umursamaz, üst komşusunun yaşlı bitkin köpeğine kötü davranmasını umursamaz, tepeden tırnağa materyalist duygular beslediği sevgilisini umursamaz. Belki de bu umursamazlıklar, hepimizin hayalinde olan umursamazlıklar. Öyle ya, hiçbir şeyi kafaya takmamayı ya da taksa bile sonuçlarına aldırmamayı istemez miyiz zaman zaman? Hiç kimseye hesap vermek zorunda olmadığımızı hissetmek, başımıza buyruk yaşamak ve insanlardan uzaklaşıp kalabalığın içerisinde sadece kafamızın içindeki sesleri duymak istemez miyiz? Hayatın hem güzelliklerinden hem zorluklarından uzaklaşmak... Meursault'nun durumu da tam böyledir işte, en azından başlarda. O kadar umursamazdır ki bu yönü onu çok sağlam karakterli bir adam olduğu algısını yaratır bizde. Ya da yanılgısını diyelim... Neden mi yanılgısı diyorum? Şu yüzden, hani bir söz vardır ya "gün gelir devran döner" diye, işte tam bu yüzden. Yalnzlığından mıdır yoksa sonuçlarını düşünmeyecek kadar umursamaz olmasın mıdır bilinmez, bir gün bir adamı öldürür ve idama mahkum edilir Meursault. Bu havalı umursamaz adamdan ilk tepki nedir sizce? Tabi ki önemsemez yine. Fakat dedim ya değişir bir kere işler. O umursamadığı, söylediklerini çoğu zaman dinlemediği kız arkadaşı gözünde tütmeye başlar. Hem onu, hem onunla yaptıklarını özler. Sonra işini özler, güneşi özler, özgürlüğü, mutluluğu, hayatı özler. Özler tabi nasıl özlemesin! Denir ya bir şeyin kıymeti onu kaybedince anlaşılır diye. Hepimiz için geçerli bu durum. Konu ne olursa olsun bir şeye sahipken değeri ya hak edilen kadar veya hatta hiç bilinmez. Alex mesela... Babamı zar zor ikna edip gittiğim maçlarda koşmuyor diye kafayı yerken Kadıköy tribünlerinde, gittiğinde anladım iyi futbolcu olmak için önce koşmak değil adam olmak gerekirmiş. Ya da şehrimi, İstanbulumu... Hayatı her sabah binlerce insana çekilmez kılan Pendik-Kadıköy minibüs yolu trafiğinin bile benim için bir değer ifade ettiğni.... Uzun lafın kısası; insan yalnız da kalmak istese, trafikten hayıflanmayacağı bir şehirde yaşamak da istese hayatımız bunlardan ibaret aslında. Varlığında değerini bilmediğimiz sahip olduklarımızıdan....