1984 ve George Orwell'in Yanlış Anlaşılması

1984 romanı, George Orwell'in 1947-1948 yılları arasında yazdığı ve gerçek adı "Avrupa'daki Son Adam" olan distopik bir kitaptır. Kitaptaki olaylar Okyanusya adı verilen ve tam olarak neresi olduğu belli olmayan bir ülkede geçmektedir ancak ada ülkesi olduğu bilinmektedir, çoğu ütopya kitaplarındaki gibi. Zaman ise kitaba adını veren yıl olan 1984 yılıdır. Olaylar belirli bir sırayı takip etmektedir ve geçmiş olaylar geleceği etkiler. Kitapta temel olarak üç karakter bulunmaktadır: Winston, Julia ve O'Brein. Başkarakterimiz olan Winston, Doğruluk Bakanlığı'nda çalışan sıradan bir insanken düşünmeye başlamasıyla olaylar sarpasarar. İlk başlarda yanlış izlenimler oluşturduğu Julia ile beraber zaman geçirir, gizli yerlerde sevişir ve bol bol "düşünce suçu" işler. Beraber Winston'ın ilk defter aldığı antikacının üstündeki evi tutarlar ve burada zaman geçirmeye başlarlar. Kendileri gibi düşünce suçu işlediğini düşündükleri O'Brein ise bu ikiliyi tuzağa düşürür ve ahlak polisine yakalatır. 1 Kitabı bu kadar yüzeysel özetledikten sonra asıl değinmek istediğim nokta olan George Orwell'in kitabı yazma amacına gelelim. George Orwell, İkinci Dünya Savaşı'nın içinde yer almış ve hatta cephede bile savaşmış bir yazardır. Birçok insan onun sosyalizmi sevmediğini ve kitaplarında sosyalizmi yerdiğini söyler. Bu nedenden ötürü 1984 romanının bir sosyalizm eleştirisi olduğunu savunmaktadır. Bu düşüncenin yanlışlığı aslında kitabın içinde yatmaktadır, şöyle ki George Orwell'in eleştirdiği asıl nokta sosyalizm rejiminin yanlışlığı değildir; onun yanlış ellere düşmesidir. Sosyalist rejimlerde temel, insanların eş, adil ve özgür olmasıdır, ancak 1984'te açıkça görmekteyiz ki sosyalizm adı altında bir sınıfın oligarşik yönetimi hayat bulmaktadır. Kendilerini de "Büyük Birader" adı arkasında gizlemekte olan bu sınıf, Büyük Birader'i de korkutucu ve disiplin sağlayıcı güç olarak kullanırlar. Kitabı ikinci kez okuyuşumda Büyük Birader, bana daha çok günümüzdeki tanrı gibi gelmiştir. Belki vardır, belki yoktur kimse bilemez ancak devletin tepesindeki sınıf kendi çıkarları uğruna bunu kullanmaktadır. 1984'ü okuduktan sonra George Orwell'in Hayvanlar Çiftliği akla geliyor. Yine o kitaptaki domuzların insanları devirdikten sonra kanunlarla herkesi eş kılmaları ancak 2 sonrasında gücü kendi ellerinde toplamalarını ve sosyalizmin yine oligarşiye/diktatörlüğe dönüşümünü anlatmaktadır. George Orwell bize sosyalist rejimin yanlışlığını değil, onun uygulanmasının nasıl zor olduğunu ve yolundan ne kadar kolay sapabileceğini göstermektedir. 1984'ü hatırlayalım, insanların eşitlik ve adalet adı altında, devlet için çalışma bahanesiyle sömürülmesini çarpıcı şekilde anlatılmamış mıdır? Okyanusya'nın sosyalizmle yönetildiğini iddia edip George Orwell'in sosyalizm düşmanlığı sebebiyle böyle bir kitap yazdığını söylemek pek akıl karı olmaz. Kitabı gerçek hayata yakın bir şekilde uyarlayabiliriz. Okyanusya'yı yönetenlerin veya Büyük Birader'in Stalin, Okyanusya'nın da Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği olduğunu düşünebiliriz. Stalin dönemindeki rejim sosyalizm-komünizm olarak geçmektedir ancak bu ne kadar doğrudur? Büyük Birader'in emrinden çıkamayan insanların, yani halkın, iktidar ve üretim unsurlarını ellerinde bulundurduklarını söyleyebilir miyiz? İnsanların yapmaları gereken görevin toplumun ortak fikir ve kararlarından değil de bir sınıfın çıkarlarından geldiğini görmüyor muyuz bu kitapta? Tüm bunlardan sonra George Orwell'in sosyalizm eleştirisi yaptığını değil sosyalizmin uygulanmasındaki sıkıntıları ve gücü eline geçiren sınıfın ülkeyi kendi çıkarlarıyla yönettiğini konu aldığını düşünmekteyim. Sosyalizm eleştirisi yapan insanların ise gerek sosyalizmi tam kavrayamadıkları gerekse George Orwell'i anlayamadıkları kanısındayım. Toparlamak gerekirse Orwell, bize sosyalizmin yanlışlığını göstermek niyetinde değildi, onun insanlar için fazla saf olduğunu göstermek istedi kanımca. Baskıcı rejimlere cephe alan Orwell'in döneminin en baskıcısı olarak tanınan SSCB'yi temel alarak bu kitapları yazdığını düşünmekteyim. Siyasetle ilgilenen her bireyin Orwell'in kitaplarını okuması gerektiğini sonrasında da savundukları rejimin unsurlarını tekrar hatırlamalarını tavsiye ediyorum.