PARASIZLIK SANCISI

Varlıklı kimse geleceğe umutla bakar, evinde tenceresi kaynar, bu tencereyi kaynatan üç dört aşçı bunun yanı sıra uşakları, şoförü, bahçıvanları vardır. En mutsuz anlarda dahi hayatının güvence altında olduğunu düşünerek mutlu olabilir. Diğer yandan prestij, saygınlık, lüks tüketim şöyle dursun hayatını bile idame ettirmekte güçlük çeken milyarlarca insan olması kapitalizmin cilvesidir. Bir şehrin içinde yan yana olup da birbirlerine iki kutup kadar uzak olan heyula gökdelenler ve yıkık dökük duvarlı gecekondular eşitsizliğin çekilmiş en net fotoğrafı değil midir? Bu görüntü kadraja son yüzyılda girdi. Endüstrileşen şehirlerin cazibesine dayanamayıp oralara göç eden, oralarda barınmaya, oralı olmaya çalışan insanlar... İnsanoğlu dünya üzerindeki ekonomik varlığının artmasının bedelini potansiyel çevre felaketleri ve insani ilişkilerin çıkar ilişkisine dönüşmesiyle ödüyor. Para insanoğlunun hayatını kolaylaştırmak için vardır, ancak, tam tersi olarak insanlar boyalı kağıt parçasının esiri olmuş durumda. Sürekli olarak daha çok para isteyen insanlar için çevre tahribatı, doğal yaşam, sürdürebilir ekosistem hiçbir anlam ifade etmez. Aynı şekilde insani ilişkilerde gösterdikleri incelikler ceplerindeki cüzdanlar veya da bankalarındaki hesaplar kadar gelişmemiştir. Bu açılardan bakıldığında, zenginliğin insanlığı hiçbir şekilde ileriye götürmediğine katılmamak elde değil. Eşitsizliği, "Azınlığın Zenginliği Hepimizin Çıkarına mıdır? " adlı kitabında istatistiki verilerle ve analizlerle ustalıkla anlatan yazar "Zygmunt Bauman " ın geleceğe yönelik felaket tellallığı yapmaktan ziyade var olan konjonktürü çizdiği görülebiliyor. Geçmişten bugüne çığ gibi büyüyen zenginlik ve fakirlik... Dünya'nın şu milyon yıllık tarihinde doğmak, varlığını hissettirmek için doğru zamanı kollamış ve insanların arasına sinsice kalın duvarlar örmüş olan, o adı batasıca eşitsizlik... Dünya tarihi boyunca şimdiki kadar büyük bir para varlığı asla olmamıştır. Bu para varlığının eşit şekilde dağılmaktansa üst zümreye mensup birtakım insanların elinde toplanması eşitsizliği doğuruyor. Eşitsizlikten daha ziyade olan şey, parayı elinde bulunduran insanların parayı insanlık adına harcamamasıdır. Kendilerinden daha düşük sınıfta bulunan insanların kültüre, sanata, daha iyi sağlık ve eğitim olanaklarına erişimi oldukça zor. Ancak, sahip olunan bu varlık tüm insanların çıkarına harcanarak insanların yaşam kalitesi yükseltilebilir ve yalnızca bu varlıklı insanlar toplumun ahlaki standartlar olarak benimseyecekleri değerleri inşa edebilir. Ziyadesiyle güç olan bu durum hayal dünyamızı süsleyen o eşitlikçi yollarla çözülmedi, çözülmüyor ve de çözülmeyecek. Umut fakirin ekmeğidir derler ya, o ekmeği dahi çok gördüler kimilerine. Giderek artan uçurumun kenarında oturup, ayaklarını sallandıran, purolarını savurup, viskilerini içen bu insanlar, o kuru umut ekmeğini dahi çok gördüler... "Albert Einstein'ın dediği gibi, sorunlar daha en başta onlara yol açan düşünce modeliyle çözülemez. " (Bauman, 56) Maddi durum ile mutluluk arasında bir karşılaştırma yapacak olsak kesin bir sonuca ulaşamayacağımız aşikar. Parasal açıdan en üst tabakada bulunan varlıklı kesim hep mutlu mudur? Mutluluk formülleri var mıdır, varsa ezoterik bilgilerden mi oluşuyordur? Bu insanlar bulundukları konuma çok çalışarak gelmişlerdir, istisnalar olabilir. Hayatları boyunca sağlıklarından, uykularından, aile hayatlarından, gezmelerinden fedakarlıklarla ulaşılan, bahtiyarlık veren sonuç. Belli bir sürecin sonunda ulaşılan zafer. Ancak o süreçte kaçırılan önemli ailevi anlar, yaşanılan sağlık sorunları, kısacası zamanın bölüştürülmesinden ziyade yalnızca işe harcanması pişmanlık yaratabilir. Hayatlarının sonunda yaşadıkları kısa zaman dilimi içinde mutlu olduklarını düşünürsek bu kadar fedakarlığa değer mi sorusu zihinlerde canlanabilir. Diğer taraftan maddi durumu orta halli olup yaşadığı ömür boyunca ailesi ile, arkadaşları ile keyifli anlar geçirebilmiş insan maddi açıdan olmasa bile manevi açıdan çok daha zengindir. Dünya hiçbir zaman için dört başı mamur olmamıştır. İlk insan döneminde de, aradaki devirlerde de her zaman için geçim sıkıntısı vardı. Bu zamanda teknolojinin getirdiği olanaklarla geçmişi karşılaştırdığımızda şu anda çok rahat olduğumuz görülebilir, ancak, insanların ahlaki gelişimiyle teknolojinin ve ekonominin gelişimi ters orantılı olduğu için şu zamanda insan idare etmek, iyi ilişkiler kurmak, insanları hoş görmek büyük çaba gerektiriyor ve işleri zorlaştırıyor. Hayatını yalnızca para kazanmaya adamış insanlar, sıcak insani ilişkilerin gerektirdiği davranışlarını geliştiremiyor. Yaşam standartlarımızı belirleyen ölçütler maddiyatı içerdiği kadar maneviyatı da içermelidir. Bir ağaca bakarak kağıt görmek değil; kuşları, böcekleri, dallarındaki o mis kokulu çiçekleri, meyveleri görmek insanlık adına hala umut var demektir. VEHBİ KEPKEP