Suç, sizin inandığınız şey midir yoksa toplumun söylediği mi? Sizden bir süre düşünmenizi istiyorum; En son ne zaman, herhangi bir olaydan dolayı sizi uyutmayacak kadar çok vicdan azabı çektiniz? Peki ya en son ne zaman; toplum öyle dedi diye değil de sizin doğrunuz öyle olduğu için bir şeyler yaptınız? Lütfen sorularımı basitleştirmeme izin verin; en son ne zaman, özgür insan tanımlamasına girdiniz? Günümüzde yaşanan olaylara şöyle bir baktığımızda kolayca görebiliyoruz ki, vicdan denen şey, sadece sözlüklerde görülen bir kelime haline geldi. Artık insanların vicdan denen bir şeyleri yok, onun yerine, bir şeylerin arkasına saklanmayı seçiyorlar. Bahsettiğim kişiler, karısının hamilelik sürecinde onu 'Kadın Doğum' kısmına mı yoksa 'Çocuk Hastalıkları' kısmına mı götüreceğini bilmeyen ama dinin arkasına saklanma işini çok güzel yapan kişiler, sırf karşısındaki kişinin görüşü kendi görüşü ile örtüşmediği için o kişiye zarar vermekte bir sakınca görmeyen kişiler, 'A devletinin insanları zarar görüyor' bahanesini ileri sürüp o devletin topraklarının her santimetrekaresine bomba yağdırmaktan çekinmeyen kişiler. Sahi siz, en son ne zaman sadece kendi vicdanınızı rahatlatmak için bir bahanenin arkasına saklandınız? Günümüzde idam cezasının yasadan kaldırılmasının sebepleri arasında ülkeler arasında en yaygın olanı 'Eğer birini öldürmüş bir kişiye ölüm cezası verirsek, ondan ne farkımız kalır' bahanesidir. Peki ya sizce, sırf aynı seviyeye inmemek için yaptığının tam anlamıyla karşılığını yapmadığınız birisi cezasını çekmiş sayılır mı? Yoksa 'Dişe diş, kana kan, göze göz' tarzı bir hayat felsefeniz mi var? Bir insanın daha önce cinayet işlemiş olması size o insanı öldürme hakkı verir mi? İnsan olmanın belki de milyarda bir görülen bir hastalık olduğu bu günlerde Dostoyevski'nin 'Suç ve Ceza' adlı eserini bir de bu açıdan okumanızı şiddetle ve gerekirse hiddetle tavsiye ederim. Her roman, her eser, her şiir farklı insanlara farklı şeyler anlatır aslında. Sizi yaşama sevincine boğan bir roman başka birinin depresyona girmesine neden olabilir. Ben 'Suç ve Ceza'yı okurken vicdan konusu en çok aklıma takılan konu oldu, belki de son yıllarda defalarca kez vicdan azabı yüzünden uyuyamamamdan kaynaklanıyor olabilir. Dostoyevski'nin bu güzel eserinde her şeyi bulabilirsiniz; ölüm, umut, sefalet, vicdan, din, umutsuzluk, yaşam... Bu kadar duygunun içerisinde, size en çok hitap edeni bulursunuz. Raskolnikov karakteri romanın baş karakteri. Yukarıda bahsettiğim 'umut, sefalet, vicdan, din' gibi duygularını yaşayan ve bu duyguları dışarı yansıtmayı pek de sevmeyen biri. Üniversitede hukuk okuyan karakterimizin romanın başı ve sonu arasındaki değişimi gerçekten kayda değer. Romanın başlarında sisteme inancı tam olan ve hukuk devleti kavramına inanan Raskolnikov, ortalarda bu inancını kaybediyor ve neredeyse nefrete dönüştürüyor. Romanın sonlarında ise gerek başka bir karakterin yardımıyla gerekse öyle yaşamaktan bıktığı için o nefreti sindiriyor ve sisteme tekrar inanmaya başlıyor. Her ne kadar çevresinden gizlemek için agresifliğini, aksiliğini kullansa da derin bir vicdan azabı çekiyor Raskolnikov. Kendi görüşüne göre 'dünya için zararlı biri' tanımlamasına giren bir kadını öldürdüğü için yeri geliyor, günlerce uyuyamıyor. Arkasına saklandığı bahane, yaptığı şeyin üstünü örtmeye yetmeyince ise, hayat onun için çekinilmez bir hal alıyor. Öyle tiksiniyor ki yaptığı şeyden, elde ettiği ''ganimete'' elini bile sürmüyor. Daha sonraları hayata bakış açısından, ailesine verdiği önemden çok etkilendiği bir kadının söylediklerini uygulamaya karar veriyor, ellerini açıp Tanrı'dan ve insanlardan yaptığı şey için özür diliyor. Tabi ki sadece özür dilemekle cezasını çekmiş sayılmıyor ancak o özrü dileyebilmek için bile belki de çoğumuzun sahip olduğundan çok daha fazla cesaret gerektiğine eminim. Özür dileme olayından sonra gidip teslim oluyor. Cezasını çektiği yıllarda karakterimizi ayakta tutan, hayata bağlayan tek şey ise ona özür dilemesi ve teslim olması gerektiğini söyleyen, meyhanede tanıştığı Bay Marmeledov'un kızı olan Sonya'ya duyduğu sevgiden başka bir şey değil. Bu romanın anlayabilecek olana anlattığı bir başka şey ise her ne kadar her gün insanlar reddetmeye çalışıyorsa da hukuk devletinin ve toplumu düzenleyen bir sistemin gerekliliğidir. Ortada insanları düzenleyen, hizaya sokan ve nesnel bir 'doğru/yanlış' olgusu yaratan bir sistem olmadan, insanların her istediğini yapıp kafasına göre karar verdiği bir ülkenin kaosa sürükleneceğini ve bir süre sonra da artık o eski ülkeden eser kalmayacağını anlamak için, sisteme tekrar inanmak için bir gerekçe istiyorsanız eğer, size bu romanı gösterebilirim. Tabii illa bir şeylere inanmak için birinin size bu kadar uzun anlatması gerekiyorsa... Raskolnikov her ne kadar bir roman karakteri, bir insan olsa da aslında daha çok bir şeyleri temsil ediyor. Yeri geliyor umut denen şeyin varlığını bize hatırlatırken yeri geliyor vicdan azabı dolayısıyla uyuyamadığı geceler sanki bizim gündüzümüze doğuyor. Eğer daha önce okumadıysanız bu eseri, şimdi tam zamanı. Size bir şeyler elbette katacaktır Dostoyevski'nin cümleleriyle, ama asıl konu, size hatırlatacağı şeylerdir.