KENDİNİ YALANLAMAK

Mistik nedenselleştirmelerin, akıldışı çağrışımlarla yaratılışa ve yaşama dair sorulara cevap vermenin rasyonel açıklamaların baskın tutarlılığı altında ezildiği bir dönemde yaşıyoruz. Her ne kadar kitlelerin belli kesimlerince halen anlamsız bir inatla kabul edilmeyen bilimsel izahtan bahsedebiliyor olsak veya insanların bilmediklerini itiraf edemeyecek kadar kara cahil olması onların "insanüstü" açıklamaları korku ve itaat içerisinde benimseyişine sebep oluyor olsa da analitik çözümlemelerin herhangi bir soruna yaratamayacağı bir çözüm olduğunu düşünmüyorum. En azından düşünmüyordum hayli uzun süredir. Yüzleştiğimiz sorunların, karşımıza dikilen engellerin aşılması için tek bir doğru yol olduğunu söyleme ahmaklığına düşmedim tabii, nasıl olsa milyarlarca farklı nefesin bambaşka koşullar altında yaşadığı gerçeği bunun önüne geçiyor haliyle. Aynı duruma sayısız çözüm üretebilmeyi kabul etmek, ortaya sürülen her türlü yorumu, kutsal, batıl inanca dayalı veyahut usdışı izahları, tesahup etmeyi gerektirmiyor. Bunlara karşın içine düştüğüm ikilem şunu gösteriyor; çözümlemeli muhakemeyi ve bilime dayanan sonuçları ilahlaştırma, kendimi yalanlamaktan farksız. Çevremizden, hatalarımızdan ve korktuklarımızdan korunmanın en iyi yolu, mazeretler ve kendimizce mantıklı açıklamalarla kendimizi yalanlamak aslında. Bize ait olmayanı, bizi yanlış kılanı, prensiplerimizi veya inanışlarımızı yok sayanı görmezden gelmenin yetersiz olduğu zamanlarda kandırıyoruz birbirimizi. Kimi bunu sadece o ana kadar içselleştirdiği cevaplarla yapıyor, kimi benim gibi her soruna adım adım yaklaşıp en üstü örtülü biçimde cevaplarla oynayarak yapıyor bunu. At gözlüğüyle bakmanın getirdiği en göze çarpan detay ise bakanın kendi aksini idealleşmiş görmesi. Başka cevapların gerçekliğini çarpıtabilme rahatlığını bir kere yakaladıktan sonra devamı çorap söküğü gibi geliyor. Dekalog'dan yapılabilecek en akıl alıcı çıkarımlardan biri koşulsuz sahiplenmenin hayal kırıklığı ve pişmanlıklarla sonuçlanacağının kaçınılmazlığı. Tıpkı hangi nedenden dolayı olursa olsun her birimizin yaptığı veya öyle ya da böyle yapacağı gibi kavşağa gelince durup düşünmek yerine aynı yolda tüm nefesiyle koşma bilinçsizliği bizi dibi görünmez bir çukura düşürecektir ancak. Tek bir yolu doğru yol kabul etme öngörüsüzlüğü, aynı yoldan sayısız çözüm bulunsa dahi önünde sonunda yanlış çıkacaktır. Pawel'in babası Krzysztof, kendini bilime ve yeni bir akıl yaratabilme hayaline adamış biri olarak belki de kimi zaman koşulsuz bir kabulleniş ile bağlı hayran olduğu bilgisayarına. İnsanın inancını, fikrini ve ideallerini kabul ettirme yatkınlığı, Krzysztof'un Pawel'in üstüne düşerek kendisinin sahiplendiği benzer bir yolu onun da içselleştirmesini sağlamaya çalışmasında berrak bir şekilde görülüyor. Aslında Krzysztof'ta kendimi görüyorum, onun analitik çözümlemeyi temel almış bilimi din ve benzeri inanışların üzerinde görmesi ve bunu yaymayı amaç edinmenin ötesine geçerek belki de kendinin dahi farkına varamadığı bir körlüğe düşmesi çok da uzak olduğum bir durum değil, maalesef. Evet, maalesef çünkü tek doğru yol olamayacağı fikrini benimsediğini düşünen biriyken bir yolun her zaman doğru cevabı vereceğine inanma düşüncesizliği ikimizin de içine düştüğü bir çıkmaz. Çözümün bir şekilde bizim kabiliyetimiz içerisinde olduğunu düşünmek düşülen asıl yanlış olmalı. Ne bilim ne dini inanış ne astrolojik çıkarımlar ne de tecrübelerden yola çıkmak bize mutlak doğruyu getirmeyecek. Güçsüzlüğümüzün farkına varma olgunluğuna gerek duyduğumuzu belirtmek belki naif görünüyor veya kimilerince benliğini yetersiz gören bir birey izlenimi yaratıyor olsa da asıl naiflik insanın önüne çıkan engelleri sahip olduklarıyla aşabileceğine inanmak aslında. Kendi varlığını kutsanmış ve başka varlıkların üstünde görme kibri bize bu sınırsız ve bir o kadar yersiz özgüveni veren çünkü. Ne zamanki insan kendi varlığını kabullenecek ve kendi sınırlarının bilincine varacak, ancak o zaman kendini yalanlamaktan arınacak.