TUTSAK OLAN GÜNEŞ DEĞİL DE KADINLARSA?

İnsanlığın ilkellikten çıktığı, beyin ve düşünce özgürlüğünde en üst noktaya erişildiği bir dönemde yaşıyoruz. Milenyum çağı denilen, teknolojinin son derece ilerlediği, uzaya bile yolculukların yapılabileceği bir dönemdeyiz. 100 yıl öncesine göre bunların hepsi sadece bir bilim-kurgu filmi konusu olabilirdi. Fakat ne yazık ki, kadın ve erkek arasındaki eşitlik meselesi 100 yıl öncesi kadar taze, -hassaslığa kavuşsa da- hala tartışılan bir konu. Ataerkil toplum olmamız bu eşitlik konusunu yıllardır gündemin en üstünde tutuyor. Ne kadar modernleşmeye gidilse de kafalar eski kalıyor, erkeklerin baskın olmaya çalışması kadınların toplumdaki yerini zedeliyor. Ayşe Kulin'in Umut ve Veda'sını okumuş biri olarak Tutsak Güneş'ini nasıl merak ettiğimi tahmin ediyor olmalısınız. Geçmiş savaş ve Osmanlı yıllarını anlatmış olan yazarın bu seferki romanında geleceği ve kadının yerini anlatmış olması beni cezbeden ve daha da merak etmeme sebep olan nedenlerden biriydi. Tutsak Güneş romanı distopik roman olarak tanıtılmıştı ve açıkçası distopiğin ne demek olduğu hakkında fikrim dahi yoktu. Ütopya dediğimiz, her şeyin mükemmel ve güzel olduğu bir dünyayı anlatan roman değil, aksine her şeyin kötü, karanlık, otoriteye bağlı ve baskılarla dolu bir dünya olduğunu anlatan sıfatmış distopik. Daha kitabı okumadan bana bir kelime kazandırması işin güzel tarafı tabii. Buraya kadar anlayacağımız üzere tutsak güneş cehennemden bir parça anlatırcasına betimlenmiş, gelecekten hayali bir ülkeyi sunuyor bizlere. Özgürlüğün anlamının sorgulandığı hatta anlamının dahi bilinmediği, kadınların sadece hizmet ve doğurganlık özelliklerinin kullanıldığı faşizan bir ülke betimliyor Ayşe Kulin. Bu betimlemeleri okudukça nedense Türkiye'nin yıllardır süre gelen olağan hali geldi aklıma. Kulin, Ramanis Cumhuriyeti olarak anlatmış olduğu ülkeyi bir gök cismi karartıyor- adı da buradan geliyor olsa gerek, Tutsak Güneş-. Her ne kadar kitap gerçekten de gelecekten bahsediyor gibi görünse de beni geçmişe götüren bir anlatım vardı kitapta. Kitapta kadın hakları denen bir olgunun var olmamasından öte, aksine ezilen, düşünmesi ve konuşması yasaklanmış, sadece doğurganlığıyla var olan kadın figürü çizilmiş ve Yuna karakteri de eşine sadece bir çocuk verebildiği ve doğurganlığı azaldığı için zorla eşinden boşanmış bir kadın. Kendisi profesör olsa da şiddet ve tacizi tatmış hatta bu yüzden hafızasını bile kaybetmiş. Günümüzün en büyük sorunu ve maalesef ki bir çözüm bulmaya çabalanmamış olan kadına şiddet sorunu o kadar iyi ele alınmış ki kitapta. -Duyarlı olanlarımız gayet net biliyor- çok üzücüdür ki günümüzde binlerce kadın eşinden, sevgilisinden, babasından, abisinden zorla şiddet görmekte, tacize maruz kalmakta ve seslerini çıkarıp yardım çığlıkları atsalar dahi insanlık yeterli gelememekte ve düşük doz insanlıktan her gün onlarca, yüzlerce kadın bir yerlerde tek başına ve çaresiz ölmekte. Kitap bariz bir şekilde bu sorunu hatırlattı bana. Bir ibare var ki kitapta, beni asıl sinir eden noktaydı; baba ve eş hakkı. Bu ibareye göre, eşinin veya babasının isteğine karşı geldiği için şiddet görüp bu şiddetten dolayı ölen kadınların katilleri- babaları veya eşleri- baba veya eş olduğu için cezada indirimden yararlanabiliyorlar. Okurken bile küplere bindiğim, böylesine adaletsiz bir durumun halihazırda şu an yaşadığımız topraklarda da geçerli olma ihtimali, sonumuzun buna gidiyor oluşu o kadar nefret edilesi bir durum ki. Kadınların kadın olmaktan tiksindiği, başları dik dursa bile tek başlarına bir şeyler elde edemedikleri hatta çocuk denecek yaşta tecavüze uğradıkları halde rızaları varmış gibi gösterilen, yaşamaktan utanç duyduğum bir toplumun var olduğu gerçeklerini hatırlatan, beni kahreden, sinirlendiren, üzen kısacası her türlü kötümser ruh haline sokan bir kitap diyebilirim. Daha da kötüsü, ben bu toplumda bir kadın olarak yer alıyorum. Yıllar önce kadınların yüce bir varlık olduğunu fark edip onlara unvan veren, yeni bir kimliğe kavuşturup toplumda söz sahibi olmalarına sebep olan ulu önderin çocukları, dinimizin, kadınların anne oluşundaki kutsallığı göstermek adına cenneti annelerin ayaklarına serdiğini söyleyen peygamberin inananlarıyız. Günümüzde ne değiştiği de kadınlığı bu kadar yerlere savurdunuz diye sormak istiyorum. Dünyaya yeni bir yavru getirecek olan, anne olma unvanıyla yüceltilmiş bir kadına saldıracak kadar bir cani nasıl oldu bu insanlık? Kitaptan şöyle bir sonuç çıkarabilirim ki, Ayşe Kulin'i geçmişlerin yazarı olarak bilsem de, kitabın ana konusu gelecekten bir dünyayı betimliyormuş gibi görünse fakat geçmişten esintileri hissetsem de bence yazar günümüzü o kadar güzel anlamış ki. Kitabı üç zamanı birleştiren, günümüzde kadının yerini ve böyle gidersek ileride kadının geleceği yeri bize şimdiden gösteren nadide bir yapıt olarak ele alabiliriz. Umuyorum ki bu kitap bir şeyler için insanlara yol gösterici olsun ve kadın denen en değerli çiçekleri korumanın gerekliliğini hatırlatsın.