RÜYALARIN GİZEMLİ BOYUTU

Rüyalar... Bizi bu dünyadan alıp bambaşka bir aleme götüren olaylar silsilesi... Gözlerimizi kapatıp uykuya daldığımızda, sanki gerçek dünyadan kopuyor ve yeni bir boyuta geçiyor gibi hissederiz. Kimi zaman gün içinde yaşadığımız olaylar çıkar karşımıza rüyalarımızda; kimi zaman da geçmişte yaşadığımız, hatta yaşadığımızı bile unuttuğumuz bir olayın içinde buluruz kendimizi. Ama en ilginci de daha önceden deneyimlemediğimiz bir olayı yaşamaktır. Fikri bile aklımıza gelmeyecek şeyler, gece gözlermizi kapattığımızda rüyamızda zuhur eder. Peki, nedir bu rüyaların kaynağı? Neden böyle şeyler görürüz? Bütün bu soruların cevabı bilimsel olarak açıklanmış, bazı noktalarda bir görüş birliğine varılmıştır. Ancak rüyalar yine de bir gizem olma özelliğini tam anlamıyla kaybetmemiştir. Rüyalar, beynimizin içinde gösterilen bir film gibi düşünülebilir. Sanki gece uyuduğumuzda birisi bir düğmeye basar ve film başlar. Ama bu filme hazırlıklı gitmemişizdir. Mısırımız, kolamız hazır değildir. Salona gireriz ve aniden reklamlar biter. Biz de ilgi ve merakla izlemeye başlarız. Film başlar başlamasına, ama ters giden bir şeyler vardır. Uzaktan izliyorken her şeyi, bir anda ekranda kendi görüntümüz belirir. Biz ne olduğunu anlayamadan bir bakarız ki oyuncular arasında başka tanıdığımız insanlar da vardır. Her şey iyice allak bullak olmuştur. İşin kötüsü sinemadan çıkıp bu olaya bir son verme şansımız da yoktur. El mahkum, başlarız izlemeye. İzledikçe de hayrete düşeriz. Günlük hayatımızda yaşadığımız olaylar, herkesten sakladığımız sırlarımız, gün boyu kafamızı meşgul eden düşünceler... Bunların hepsi senaryoda yer almaktadır. Sanki birisi hakkımızda her şeyi biliyormuş da, bunları film haline getirmiş gibi hissederiz. Sonra bir anda, hiç ummadığımız bir yerde, pat! Film biter ve ışıklar açılır. Biz de gözlerimizi açarız. Bir bakarız ki evimizde, kendi yatağımızda yatıyoruz. Ortada ne sinema var ne de başka bir şey. İşte tüm bunlar bana açıklaması çok güç geliyor. Nasıl olur da tüm bunları yatağımızda uzanmış yatarken, çevremizde olanlardan bihaberken yaşayabiliriz? Bunlar beynimizin içinde mi gerçekleşiyor yoksa uyku durumunda ruhen başka bir boyuta mı geçiyoruz? Rüyanın tek başına fikri bile bu kadar kafa karıştırıcıyken, bir de içerikleri sebebiyle bazen fazlasıyla beynimizi meşgul edebiliyorlar. Hatta gördüğümüz bir rüyanın etkisinden uzun bir süre kurtulamadığımız bile oluyor. Hiç unutmam, bir gece rüyamda tanıdığım bir kişinin öldüğünü görmüştüm. Günlerce ya bu gerçekleşirse diye düşünmekten, korkuyla beklemekten kendimi alamadım. Gerçekten uzun bir süre sonra bunun etkisinden ancak kurtulabildim. Çoğu durumda da geçerli olduğu gibi, bu rüyanın etkisinden kurtulmam da zamanla oldu. Zaman ve rüyanın nasıl bir bağlantısı olabilir diyeceksiniz belki, ama bunlar aslında birbirlerinden ayrı düşünülemeyecek iki kavramdır. Bir önceki yazımda zaman kavramını ele almıştım. Bu kavramın soyutluğundan ve göreceli oluşundan bahsetmiştim. Rüyalar da aynen böyledir. Kavraması zor, soyut ve bizden bağımsız gerçekleşen bir olaydır. Bu bağlamda aynı zaman kavramını işlerken olduğu gibi, söz konusu rüyalar ve bilinçaltı olduğunda da Ahmet Hamdi Tanpınar' dan bahsetmemek olmaz. Ahmet Hamdi Tanpınar' ın eserlerinde zaman kadar rüya ve bilinçaltı da önemli bir yer teşkil eder. Bunu pek çok eserinde görebileceğimiz gibi, en net örneklerinden biri isminden de anlaşılacağı üzere "Rüyalar" adlı hikayesidir. Bu hikayede Cemil, her gün birbirinin devamı niteliğinde olan rüyalar arasında sıkışıp kalmıştır. Artık öylesine etkisi altına girmiştir ki rüyalarının, günlük yaşantısında bile bunlardan kurtulamaz. Arkadaşlarıyla, eşiyle otururken bile birden uykuya dalıp rüyaya çekildiği olur. Ya da yolda yürürken, birden tüm gerçeklik duygusunu kaybedip her gece gördüğü rüyasının atmosferi içine girer. Esas ilginç olan şey ise, bu rüyaların Cemil' i korkuttuğu kadar büyülemesidir. Hem uyuduğu zaman rüyalarının devam edeceğinden korkar; hem de bir an önce uyuyup rüyasında gördüğü kadını tekrar görmek ister. Rüyaları nasıl işlemişse zihnine, o kadını düşünmeden edemez. Hatta karısına ihanet ettiğini bile düşünür. Bu yüzden karısıyla paylaşmaktan çekinir tüm bu rüya olaylarını. Böylece her gece aynı şeylerle pençeleşir durur kimseye söylemeksizin. Artık hastalıklı bir hale geldiğinde, rüyası da sona yaklaşır. Bir gün öğrenir ki, aslında rüyasında gördüğü şey yaşanmış bir olaymış. Burada insanın tüyleri ürperiyor. Rüyaların gerçekle olan ya da olabilecek bağlantısı bazı durumlarda güzel olabileceği gibi, hiç kuşkusuz bazen de felaket habercisi olacaktır. Sonuç olarak, rüyaların ilginç olduğu kadar, ürkütücü bir kavram olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Kendinizi Cemil' in yerine koyun mesela. Bütün hayatınızı etkisi altına alan, adeta sizi yönlendiren bir rüya belasına kapılmışsınız. Belki sizi rahatlatacak en büyük dayanak onun basit bir rüya olduğu gerçeği iken, bir gün öğreniyorsunuz ki, rüyanız aslında yaşanmış bir olaymış. Çok korkunç değil mi? İşte gerçek hayatta da hiçbir mantığı olmayan pek çok rüya görmemize, hatta bunları gördüğümüzü bile hatırlamamıza rağmen, bazen gerçekleştikleri olur. Tüm bunların bir açıklaması var mıdır, rüyaların gerçekleşmesi tesadüfi midir bilemem, ama şu bir gerçektir ki, rüyalar herkesin üzerinde büyük bir etkiye sahiptir ve ne kadar bilimsel dayanakları olursa olsun, bizim için gizem olarak kalmaya devam edecektir.