AŞAĞI TAKSİM VE KENTSEL DÖNÜŞÜM

Burak Alaydın 21603427 İstiklal Caddesi'ne açılan meşhur meydanı, ünlü alışveriş mağazaları, eğlence yerleri ve tarihi sokakları... Benim için Taksim'i Taksim yapan unsurlar artık bunlardan ibaret değil. Sosyolog Ferhat Kentel ile akademik amaçla yaptığımız Taksim Beyoğlu Kasımpaşa gezisi bana semtlerin görünmeyen yüzlerini gösterdi ve onlara bakış açımı değiştirdi. Hatta düşüncelerimdeki bu değişim sadece semtlerle sınırlı kalmadı. Gezi, Taksim Meydanı'nda kısa bir tarih anlatımıyla başlayıp Tarlabaşı denilen yere doğru yürümemizle devam etti. Yukarıdan, o meşhur Taksim'den, ara sokaklara geçerken hocamız bu çevredeki muhitlerin eskiden gayrimüslimlerin, özellikle Ermeni ve Rumların, çoğunlukta olduğu yerler olduğunu söyleyip, onların yaşayışları ve Osmanlı hakkında bilgiler verdi. Tabii ki cumhuriyet sonrası bölgede yaşananları ve gayrimüslümlerin o bölgeden nasıl uzaklaştırıldıklarını da anlattı. Yürümeye devam ederken gayrimüslimlere karşı yapılanları içimden, "Şu yaptıklarımıza bak, gülünç!" diyerek kınasam da yine içimden gelen ve açıkçası gelmesini hiç beklemediğim bir ses "Yahu, onlar da tüm güzel yerleri kapmışlar. Hem bak bizimkiler almış fena mı olmuş?" şeklinde cevapladı. Aslında milliyetçi duygulara uzak bir insan olsam da bu sefer kafamda beliren bu düşüncelerin, yapılanları "yaptıklarımız" olarak görmemden dolayı kaynaklandığını düşünüyorum. Suçluluk duygusunu hissettiğim an ona karşı çıkan ve bahane bulan başka bir duygu daha ortaya çıkıyor. Bu düşünceler içinde yürürken bir yandan da gezinin amacına uygun olarak meraklı gözlerle etrafıma bakınıp detay yakalamaya çalışıyordum. Eski bir sokaktan çıkıp uzunca bir yola girince, tıpkı benim gibi, gezide olan diğer arkadaşların da gözüne yol boyu uzanan koca afişler çarptı. Gezinin benim için en etkileyici kısmı ise buradan sonra başladı. LSECities(2009), Tarlabaşı Eski binalar ya da gecekondular, tarihi eserler ve tarihi sokaklar kimilerini kendilerine aşık etseler de ben bu tarz yerleri hiç sevememişimdir. Hatta öyle ki bunun bir fobiye dönüştüğünü ve bu yerlerde kendimi güvensiz hissetmeme sebep olduğunu söyleyebilirim. Modern ve yüksek binalara karşı ise hep daha sempatik bakmışımdır. Bu da gittikçe betonlaşan ya da meşhur tabiriyle "grileşen" hayatımıza bayağı uyum sağladığımın göstergesi olsa gerek. İşte tam da yolda karşımıza çıkan o koca afişlerin üstünde sempatiyle baktığım yüksek, modern binalar vardı. Tarlabaşı'nda yapılacak kentsel dönüşümden ve ev fırsatlarından bahsediyordu. Afişlerin hemen arkasında ise durduğumuz yerden görebildiğimiz gecekonduların, halı yıkayan kadınların ve koşturan çocukların olması ise oldukça ironikti. O an, oradaki insanlar yaşam mücadelesine devam ederken evlerinin yıkılacağı gerçeğinin gözlerine sokulmasını çok garipsedim. O afişleri astıranlara karşıda küçük bir nefret duygusu belirdi içimde. Yine de kentsel dönüşümün hem Tarlabaşı ve Taksim hem de oranın insanı için iyi olacağı kanısındaydım. Rehberimiz Ferhat Hoca da aslında bu anı bekliyormuş. Bölgenin sosyolojik yapısıyla ilgili bilgi verip kentsel dönüşümün bölgeyi nasıl etkileyeceğinden bahsetti. Bölgenin yerlilerinin evlerinden atılmasının ve şehrin dışına itilmesinin gerek şehirde gerekse bölge insanında nasıl zararlı etkiler bırakacağını anlattı. Yakın geçmişte Paris'te yaşanan isyanları örnek olarak gösterdi. Bana kalırsa o isyanlar ülkemiz için hala daha çok uç örnekler. Yine de bu, yaşanan iki olayın ortak noktalarının önemsenmeyebileceği anlamına gelmiyor. Fakat ne yazık ki önemsenmediği de bir gerçek. En azından ben de o zamana kadar bu konu hakkında sığ düşünenlerden biriydim. Yukarıda da dediğim gibi ülkemizde yapılan kentsel dönüşümün yararlı bir iş olduğuna inanıyordum. Genelde yanıldığını görmek insanı mutlu etmese de şu an olaya daha doğru ve geniş bakabildiğime inanmam beni mutlu ediyor. Kendimi o bölgenin insanlarından ya da oturduğu bölgeden uzaklaştırılımış bir insanın yerine koyduğum zaman dışlanmışlığı, öfkeyi ve yabancıya olan güvensizliği az da olsa hissedebiliyorum. Ayrıca, akılcı bir işin ihmaller zinciriyle sermaye odaklı yürümesinin uyuşturucu ve cinayet suçlarındaki artışa kadar giden potansiyel riskler taşıdığını görmek beni üzüyor. Artık Taksim Beyoğlu denildiğinde aklıma ilk gelen Cumhuriyet döneminde bölgede yaşananlar ve gecekondularında yaşayan Aşağı Taksimliler. Şehirlerin çehresini değiştirmek amacıyla yapılan iyi hesaplanamamış kentsel dönüşüme ise çocukluklarından beri yaşadıkları yerlerden çıkartılanların gözüyle bakıyorum. Umarım bu proje uzmanlarla görüş alışverişi yapılarak bölge sakinlerine ve projenin geleceğine daha yararlı olacak şekilde geliştirilir.