TEK BİR KİTABIN MUTSUZ SONU

''En büyük düşman; kendi algınız, kendi cehaletiniz ve kendi egonuzdur.'' Revolver, 2005 Yakın zamanda izlediğim ama pek beğenmediğim bir filmde beni en çok düşündüren söz bu olmuştu. Benmerkezci yaklaşımın benimsendiği, kibrin popülerlik getirdiği, gösterişin özendirildiği günümüzde hangimiz kendi yarattığımız düşmanın farkında? Gururumuzun hükmü altındaki hayatımızda, tek gerçeğimiz kendi algımız ve kendi ön yargılarımız. Durum böyle olunca, keşkelerle dolu bir hayat kaçınılmaz. Jane Austen'in takdire şayan klasiğini okuduktan ve kitaptan uyarlanan film, Gurur ve Ön yargı'yı izledikten sonra aklımda birçok soru vardı ancak cevabı en çok korkutan soru şuydu : "Elizabeth ve Mr. Darcy gururlarına ve ön yargılarına rağmen aşklarının gücü sayesinde birbirine kavuştu; fakat gururun ve ön yargının hüküm sürdüğü bütün hikayeler mutlu sonla bitebilir mi?" Hayat bir Austen romanı değil ne de olsa; mutlu sonlara ulaşmak, onları hayal etmek ya da yazmak kadar kolay değil gerçekte. Bu durumda, sorumun cevabı sizi de korkutmuyor mu, sevgili okurlarım? İzlediğim dizileri, filmleri düşünüyorum; okuduğum kitapları hatırlıyorum. O kadar az ki artık mutlu sonlar; aksine burnundan kıl aldırmayanlar, ön yargısından tanımaya bile çabalamayanlar, gururundan değil kavuşmak; birbirine açılamayanlar... Öyle bir algıyla yetiştiriliyoruz ki ön yargılarımız çoktan değer yargılarımız olmuş. Duygularımızla değil, gururumuzla hareket etmek adetten olmuş. Peki ya mutlu sonlar? Kendi algılarımızın, egomuzun bu denli hükmü altında yaşarken mutlu sonların da klasiklerde kalması tesadüf olmasa gerek. "Ama aptalca hatam aşk değil gurur oldu. Daha tanışır tanışmaz birinin tercihi olmaktan hoşlandım, öteki tarafından ihmal edildiğime gücendim; her ikisi hakkında da ön DABAK 2 yargılı ve cahilce davrandım, aklı bir kenara bıraktım." (Austen 213) İşte bahsettiğimiz, gururun ve ön yargının beraberinde gelen keşkeler ve hatalarla dolu hayatlar... Ön yargılarımız, doğrularımız haline geldi mi aklımızla değil, gururumuzla düşünmeye başlarız. Gururumuza boyun eğerken, ön yargılarımız da kendi tercih ettiğimiz cahilliklerimizdir aslında. Hatalar ve keşkeler kaçınılmaz sonlarken kimi zaman da, sebebi bilinmez(!), hatamızı fark etsek bile kabul etmeyiz. Elizabeth hatasını fark etti ve kabul ettiği için de aşkına kavuştu; ancak gerçek hayatta gururumuzda inat eder, ön yargılarımızda ısrarcı olursak romandaki mutlu sonu hak ettiğimizi iddia edebilir miyiz dersiniz? "Gurur çok yaygın bir kusurdur. (...) İnsan doğası gurura bilhassa eğilimli; o ya da bu gerçek ya da hayali bir özellikten ötürü kendinden memnuniyet duymayan pek az kişi vardır." (Austen 20) Şöyle diyor olabilirsiniz şu an içinizden: "İnsanın kendinden memnuniyet duyması neden kötü bir durum olsun ki? Neden bir kusur sayılsın ki?" Gururu ve ön yargıyı eleştirirken beraberinde gelen pişmanlıkları, hataları düşünürken yanlış anlaşılmasın söylemek istediklerimiz. İnsanın kendinden memnun olması tartışmasız önemli ve değerli bir duygudur. Bizim eleştirdiğimiz gururun ön yargıyla olan ilişkisidir aslında. Beraberinde getirdiği memnuniyetsizliğe, çevreye duyulan memnuniyetsizliğe, gururlu olmanın başkalarını küçük görmeyi haklı sanan doğasına, aklıyla değil ön yargılarıyla hareket edip, kendi düşüncelerini (ki bu durumda tabu demek daha doğru olur) değiştirmemeye, ön yargılarını doğruları saymaya, gurur karşısında boyun eğmeyedir bizim tepkimiz. Bizi asıl üzen, asıl aldatan gururumuzdur aslında. Mutsuz sonumuzu hazırlayan gurur ve ön yargımız değil mi sizce de ? Başta Gurur ve Ön yargı romanının bana yönelttiği bir soru vardı. Ben sorumun cevabını biliyorum; ancak cevabından korkmuyorum artık. Evet, hayat bir roman değil; evet, Austen'ın romanındaki gibi mutlu sonlar istiyoruz hepimiz ve evet, gururun ve ön yargının DABAK 3 hüküm sürdüğü hikayelerin mutlu sonu yok gerçek hayatta. İşte bu yüzdendir ki, gururumuza yenik düşmeyeceğiz, ön yargılarımızın bizi yönetmesine izin vermeyeceğiz. "Tek bir kitabın adamı olmaktan, kendini koru." demiş Benjamin Disraeli. Kendi doğrumuzla, kendi egomuzla, kendi algımızla yaşadığımız sürece tek bir kitaptan öteye gidemeyiz. Kendi yarattığımız, asıl düşmanımız işte o tek kitabın adamı. Ön yargılarımızın doğru olduğuna kendimizi inandırırsak, düşüncelerimizi değiştirmemekte ısrarcı olursak, gururumuzla hareket edip aklımızı kenara koyarsak o kitabın mutsuz sonunu kendimiz hazırlarız. Tek bir kitabın mutsuz sonuna ben razı değilim, peki ya siz ?