İki Ağıt

İnsan olarak başımıza gelen şeylere karşı çok fazla tepkilerimiz var. Harcanan asırların ve kat edilen mesafelerin boyutunda farklılıklar gösterir bu tepkilerimiz. Ama tüm insanların buluştuğu iki nokta vardır. Aşk ve ölümdür bunlar. Ne geçen ve geçmekte olan asırlar ne de her ömrün kendi yolunda kat ettiği mesafeler insanoğlunun bu iki ortak noktasını değiştiremez. Zira insanlığımızın kanıtı olan bu melekeler ancak insanlığımızla birlikte bizi terk eder. Her ne kadar bunlara karşı aldığımız tavırlar farklı gibi gözükse de aslında birbirinden pek ayırt edilebilir yanı yoktur. İnsan, bu iki kavrama aynı ölçüde muhtaçtır, çünkü kavramlar zıtlarıyla kaimlerdir. Ölümüz zıttı hayat gibi gelse de, onu yaşanabilir ve sabredilebilir kılan aşk olmazsa hayat, ölüme giden dolambaçlı bir yol olmaktan öteye gidemez. Onun anlamını aşk bahşeder. Öbür türlü sonu belli olan hayat yolculuğu iyi, bu yolun son kapısı olan ölüm ise kötü, hatta korkunç olmazdı çoğu insanın gözünde. Bu sonu bizlere bazen unutturan, bazense hayattan daha hoş gösteren aşk olmasaydı. Aşktır hayatı yaşanabilir, acıları çekilebilir ve hataları affedilebilir kılan. Ama her aşk içinde sonu ağıtla biten bir ölüm barındırır. İnsanlığımızdan kaynaklanır bu; faniyiz ve fani olmaya mahkumuz. Aşklarımız da haliyle bizim gibi fani. Her insan aşkını kendi içinde yaşatır. Onu tıpkı bir bebek gibi içinde saklar, korur ve büyütür. Onunla yaşar anılarını, onunla anlam katar hayatına. Aşığı maşukuna bağlayan şeydir bir insanı, içinde yaşattığı o masum bebek. Ve yine faniliğin neticesinde bu içinde yaşattığı insan biçimindeki aşkın sonu da ölümdür. Ağıtlar yakarız, ölen ve kalbimizdeki mezarlığa gömülen bu aşklara. İşte aşkın son kademesi olan bu ağıtlar, ölümle aşkın birleştiği ince çizgidir. Eğer insanın bu ağıtlara sabredecek ve içinde yeni bir aşkı doğuracak gücü yoksa onu bekleyen şey ince çizginin karşı tarafıdır. Çünkü aşık olma yetisini kaybetmiş bir insanı ölüden ayıran tek şey toprağın üstünde bulunmasıdır. Bu aşk farklı insanlarda farklı şekillerde temayüz eder. Kimine bir sevgili, kimine ideolojisi, kimine vatanı, kimineyse inandığı ilahı olarak... Hepsinin ortak noktası ise onlara sahip olan insanları ayakta tutmaları ve onlara güç vermeleridir, öbür türlü anlamsızlaşacak hayatla baş etmek için gerekli olan gücü. Uğruna aşık oldukları şey için ölümü dahil göze alabilecek bir güç... İnce çizginin diğer tarafıysa, soyut kavramıyla beraber gerçek ölümdür. Sonunda sevenlerinin ve aşıklarının yaktığı ağıtlarla süslenen ölüm. Dedik ya aşk ile arasında sadece ince bir çizgi vardır; ölüm bazı aşkların baş tacıdır, bazı aşklar ise ölümün... Öyle aşklar vardır ki insanın içinde yaşanan, en güzel meyvesi ölümdür. Aşığını destanlaştıran ve kişiyi aşkın asırlar üzerindeki tanımı yapan ölümler. Mecnun'un aşk(ları) gibi, Meşhedi İslam'ın inancı yolunda duyduğu aşk gibi. Onların aşkları öyle büyüktü ki, ölüm gibi korkunç(!) bir olgu, aşk ağaçlarının son ve en tatlı meyvesi oldu. Bir de ölümler vardır ki onları diğerlerinin üstünde kılar, sıradanlıktan azat eder. Şehit deriz biz onlara. Her inançta ve ideolojide yerleri vardır. İnandıkları davanın aşkı uğruna ölümü göze alan kahramanlar... İnsanların çoğunun kaçtığı ve 'ölesiye' korktuğu ölümden kaçmaz onlar. Bilirler ki hayatlarının anlamı olan aşk, ölümlerine de anlam katacaktır. Bir de bu kahramanların ardından yakılan ağıtlar... Her ne kadar yapılış şekli kültürden kültüre farklılık gösterse de aynı manayı işaret ederler, kahramanların ardından yakılan bu ağıtlar. O kahramanların ölmedikleri ve daima içlerinde korudukları ve yaşattıkları aşkların bir parçası olarak kalacağını haykırırlar bütün aleme. Öyle bir ölüm ki, bütün aşıklarının kalbinde yaşayacak bir yola giriş ve insanın mahkum olduğu fanilikten bir nebze olsun kurtuluş olmuş. İşte böyledir aşk ile ölüm, ikisi de birbirinden apayrı şeyler gibi gözükseler de; birbirini anlamlı kılar, birbirlerinden parçalar barındırırlar kendi içlerinde ve birleştikleri ince çizgilerde artlarından yakılan ağıtların ince çizgisini bırakırlar. Tao'nun Zen'ine benzeyen yapılarında tek fark renklerin birbirlerinin zıttı olamamasıdır. Siyah- beyaz değil ama gri-gri bir yapısı vardır bu zenin. Aralarındaki ayrımı yapan ise yakılan ağıtların soluk izleridir.