TRK 101-‐95

Fanatizmin Doğurduğu Merhametsizlik Tarih devrimlerle doludur, uzun dönem bir görüş hüküm sürmüştür, sonra bu görüş kendisine karşı düşmanlar yaratmıştır. Daha sonra ise bu düzen yıkılır, yenisi gelir, sonra o düzen de kendisine düşmanlar yaratır ve yine bir devrim olur, yine yeni bir dönem başlar. Hep böyle devam eder bu. Kitaplarda sadece yapılan devrime odaklanılmıştır; insanların hayatının nasıl değiştiğini, ne gibi acımasızlıkların yaşandığını anlatan yazıların sayısı ise çok azdır. Her birimiz siyasi bir görüş ya da hayata dair düşünceye sahibizdir ve bunun doğru olduğuna kendimizi inandırırız. Bir süre sonra o fikrin savunucuları oluruz. Hiçbir zaman bizim düşüncemizden dolayı acı çekecek insanlar aklımıza gelmez. Bir süre sonra, savunduğumuz ideoloji, tuttuğu takımı ölümüne destekleyen bir fanatiğe benzetir bizi ve bunun farkında olmayız. Sonunda da bizim inanışımıza ters düşen hemen her insana bakışımız, düşmanca bir bakışa evrilir. Bu hep böyle olmuştu ve böyle olmaya da devam edecek gibi gözüküyor. Bizler ilk önce, ne olursa olsun fanatizme ve acımasızlığa sürüklenmemeliyiz. Ben de bir zamanlar fanatik bir insandım açıkçası ama içime sinmezdi öyle olmak, öyle olmam gerektiği bana öğretildiği için öyle davranmak zorunda hissederdim kendimi. Sonra vazgeçtim ve bunda Aleksandr Soljenitsin'in Ivan Denisoviç'in Yaşamında Bir Gün adlı kitabı da yardımcı oldu bana. Dikkatimi çeken şey, normalde aklımızın ucundan bile geçmeyen bir gerçekliği ele almasıydı. Yapılan bir devrim sonrası ceza alan hükümlülerin hayatını anlatan bu kitap, insanoğlunun ürkütücü derecede gaddar bir varlık olduğunu gösterdi bana. Güç, kimin elindeyse bir süre sonra onun zulmüne dönüşüyor. Çok soğuk bir kış ayında, zerre önemsenmeyen insanların nasıl şartlar altında çalıştırıldıklarını, mahkumiyet süresi boyunca gücü elinde tutan insanlar tarafından nasıl kendilerine yabancılaştırıldıklarını görmek derinden sarsıyor insanı. Savunulan düşünce ne olursa olsun acımasızlık bu denli normalleştirilmemeli diye düşünüyorum. İnsan hayatı bu kadar önemsiz görülmemeli. Her ideoloji şöyle bir yalan söyler: "Biz insanlara değer veriyoruz," fakat iş başa düşünce yani gücü eline alınca, bu sözü unutuverir bütün iktidarlar. İlk iş olarak karşıt insanları sindirmeye başlarlar ve burada elbette adaletten söz edilemez. Eğer edilebilseydi dünya bu kadar kanlı bir gezegen olmazdı. Burada şunu anlamamız gerekiyor: fanatiklik ile bir ideolojiyi savunmak farklı şeyler. Ancak fanatizmden kurtulan bir ideoloji insanların canını yakmaz. Bu yüzden ilk iş olarak kendimize dönmeli ve düşüncelerimizi sorgulamalıyız. Kitapta anlatılan bir günü okuduktan sonra, binlerce gün daha aynı şeylerin olacağını bilmek, ürpertiyor insanı. Binlerce gün çekilen abartılı çile ve bu çilelerin saçma nedenleri... Sadece bir düşünceye karşı olarak bir ömrü büyük bir acıyla geçiren, geçirmek zorunda kalan insanlar üzüyor beni. Ama fanatikleri üzmüyor anlaşılan, kendi ülkemize baktığımızda da rahatlıkla görebiliriz bunu. Yine yeniden belirtmekte fayda var, her ne şekilde olursa olsun insan hayatı bu kadar ucuz görülmemeli. Böyle bir yanlışı kabullenmek, içimizdeki hayvani istekleri tetikler sadece. Bir öç alma eylemi düşünün ki içerisinde haksızlık barındırmasın, tamamen adil olsun. İçimizdeki nefreti beslemek, hemen herkesin başvurduğu bir yoldur fakat sonunda en büyük zararı o nefreti besleyene verir. Asıl erdem, bana sorarsanız, düşüncemiz ne olursa olsun bu düşünceye sahip olmayan insanlara da aynı şekilde saygı duymaktır. Belki o zaman dünyanın bu kadar karanlık bir yer olmaktan çıkar, daha iyi şeylerin de var olduğu bir yer olabilir. Sistem eleştirisi önce insanın kendine çeki düzen vermesiyle başlamalı bu yüzden. Diğer türlü davranırsak elimizde nefretle tatmin olan sığ bir ruh ve yaşattığımız onca acıdan başka bir şey kalmaz.