Değer Biçmek

Cansız varlıklara değer biçmek çok kolay, canlı olanları düşününce. Elle tutabildiğimiz birçok şeyi yıllardır değiştiriyoruz zaten. Bazen sahip olmadığımız, olamadığımız "şeyler" eşyalar için, bazense doyumsuzluğumuzu gidermek için daha üstününü, farklı rengini ya da belki aynısını alıyor, veriyor, değiştiriyoruz çünkü "paranın satın alamayacağı hiçbir şey yok"(!). Oysa bugün birçok canlı varlığa da değer biçebiliyor, bunu yapacak gücü kendimizde bulabiliyoruz. Hayvanları kullanmaktan çekinmiyoruz. Peki, birbirimizi, arkadaşlarımızı, ailemizi... Onlara da değer biçebilme yetkisini kendimizde bulsak, bulabilsek... Değer biçmeyi maddi olarak hepimiz günlük hayatımızın bir parçası haline getirmiş, başkası için ödevler yapıp biçtiğimiz değer karşılığında onları değiştirmeyi, paylaşmayı, gözden çıkarmayı sorun etmez olmuşuz. Oysa "Ben yaptım" diyebildiğimiz her şeyin sadece maddiyatla sınırlandırılabilir olması ne kadar üzücü. Yazdığımız bir yazı, yaptığımız bir resim ya da çektiğimiz bir fotoğraf, üzerine basit bir sayı yazılarak heba edilmemeli diye düşünüyorum. Değeri sadece onu kaybedene kadar olmamalı. Onu kaybetmeyi arzulamayacak kadar değerli olmalı belki de. Onu bir araç olarak görmemeli, kabullenmeliyiz. Sevmeliyiz. Bazı sözler vardır ya, sesli söylediğiniz zaman bütün anlamını kaybeder, oysa sizin hayatınızda büyük yer etmiştir. Ben de bir arkadaşım tarafından bu onura layık görülmüştüm. Hem de çok basit birkaç kelimeyle: "Birini onu kabullenebildiğin, yanlışlarını yok sayabildiğin, en önemlisi de onu olduğu gibi kabul edebildiğin sürece seviyorsundur." Evli çiftleri de uzun yıllar sonunda birbirine düşüren bu değil mi? Birbirlerine olan hislerinin değişmesinden değil, biz insanların, yaptığımız hataları sürekli tekrar eden canlılar olmamızdan. Bunu Ali Lidar'ın Z Raporu'nu okumadan önce söylemiştim. Belki de bu tuhaf kitabı bu kadar sevmeme yol açan şey sadece farklı hikayelerden oluşuyor olması değildi de benim hayatıma dokunabilmiş, diğerlerinin de acılarını, tatlılarını, kimi zaman da kendi değerlerini benimle paylaşabilmişti. Ben onu nasıl kimi hikayelerinde eleştirerek kimilerinde gülümseyerek okuduysam öyle bir yer edebilmiş ki kalbimde, onu olduğu gibi kabullenebilmişim. Bir yabancıyı öylece kabullenmek çok zor biliyorum. Ona güvenebilmek, kendi hayatımızdan parçalar gösterebilmek... Ama en güvendiğimiz insana değer biçmekte, onu olduğu gibi kabullenebilmekte ne kadar başarılıyız? "Birini ya da bir şeyi sevmek, değer vermek, onu her şeyiyle sevmek demektir çoğu zaman. Ne olduğunu, ne olacağını, sınırlarını bilip, hatalarıyla, eksiklikleriyle, yanlışlarıyla ve sebep olduğu üzüntülerle kabul etmek demektir. Hiç kıvırmasak mı? Kıvırmadan söyleyelim evet, gerçekten sevmek bir tür çaresizliktir. Bir şeyi gerçekten çok seviyorsan başka çaren yoktur da ondan seviyorsundur" diyebilen bir adama, samimiliğini sorgulatmayan, güvenini bu kadar çabuk kazanmamıza izin veren, kısacası bizden biri Ali Lidar. Değer vermek neredeyse hepimiz için bu kadar kolayken sevmenin ne kadar zor olduğundan kolayca bahsedebilen biri olduğu için belki de bendeki yeri ayrı. Sevmek için güvenmek, değer vermek gerekir diyebiliyor, sonra da arkamızı dönüp koyduğumuz bütün kuralları tek tek çiğneyebiliyoruz. Aslında sevmenin ne kadar zor olduğunu biliyoruz. Ama onu sevmeye devam etmekten başka bir çözüm üretemiyoruz. Gerçekten de bunun adı "çaresizlik"ten başka ne olabilir? Diğer taraftansa başka bir hikayesinde bir öğretmenin üzerinden anlatıldığı gibi, başta değer veremediğimiz, anlayamadığımız insanlar da vardır. Annemizin, babamızın hatta daha uzak akrabalarımızın söylediği, bize kızdığı anlarda onlardan nefret ederiz, biz de karşılık veririz fakat bazen günü gelir ve bir süre sonra onlara hak vermeye başlarız. Bazen de fark ettiğimizde ise dönüp özür dilemek için çok geç olabilir... Hikayedeki karakterin öğretmenini kaybettiği gibi...