AŞKIN PEŞİNDEKİ RUH

''The Fountain'' (2006) zamanın içerisine derin ve ustalıkla işlenmiş çaresiz aşk unsuruyla, felsefi öğretilerin ve inançlarımızın mükemmel bir şekilde harmanlanmasıyla bana tarifi çok zor duyguları yaşattıran bir film oldu. Ölüm ve yaşam ikilemini düşünmem için, filmin zihnime emir veren tuhaf bir seslenişi olduğunun farkına vardım. Ölmek üzere olan bir yıldızın içindeki yaşam mücadelesine şahit oluyoruz. Siz onun öleceğini düşünürken aslında o, yeni bir başlangıcın kapısını aralıyor ve belki de bu zamana kadar görülmemiş büyüklükteki parıltısıyla sizi büyülüyor. Bu yüzden ilk izleyişimizde gözden kaçırdığımız detayları olabilir. Tekrar tekrar izleyip, kendimize bir bakış açısı kazandırabileceğimiz bir film olduğu izlenimine kapıldığımı itiraf etmeliyim. Benliğinize dair sorular sorarken ve geçmişe dair iç hesaplaşmalar yaparken filmin müziklerinin sizi, sembolik öğeler ile dolu hayali dünyaya daha çok çektiğini ve nerede olduğunuzu kaybettiğiniz de yaşama olan tutkuya tutulduğunuzu fark edeceksiniz. Senaryosunun içinde anlayana birçok mesaj ve fikir barındıran bir film olmasını sağlayan filmin yönetmeni Darren Aranofsky'ın yanı sıra Hugh Jackman'ın ağızları açık bırakan performansının birleşmesiyle birlikte bir başyapıt ortaya çıktığını düşünüyorum. Çok kasvetli ve hüzünlü bir havaya sahip olduğundan beni birçok sahnesinde duygulandırdığını söyleyebilirim. Zihnimizde deprem yaratan ve bunu bize izlettiren bir film olmuş. Ancak, tüm bu duyguları yaşayabilmemiz için biraz sabır göstermemiz gerektiğini net bir şekilde tekrar ifade etmek fayda var çünkü karşılığını misliyle alacağınızı düşünüyorum. Zaman kavramını filmi izlerken kaybettiğimi söylemeliyim çünkü geçmişte miyiz yoksa günümüz miyiz ve hatta gelecekte miyiz sorularını birçok defa sordum. Aynı zamanda, yaşam ile ölüm arasındaki o ince çizgiyi ayırt etmekte zorluk yaşadım çünkü hayatın bitişi kabul ettiğimiz ölümün aslında bir başlangıç mı olduğunu sorguladım. Ölüm eğer bir başlangıç ise, zamanın neresinde olduğunu düşündürdü. Adeta kendimi karmaşanın içerisinde ki düzende buldum. Kulağa tuhaf geldiğinin farkındayım, lakin filmi izlerseniz anlayacağınıza eminim. ''Bedenlerimiz ruhlarımızın hapishaneleridir. Derimiz ve kanımız, tutsaklığımızın demir parmaklıklarıdır. Yine de korkmayın. Et çürür. Ölüm her şeyi küle çevirir ve böylece, ölüm her ruhu serbest bırakır.'' (The Fountain) Bir başka açıdan Rumi'nin deyimiyle; ''Can, doğan kuşuna benzer, ten ona uzaktır. O, beden tuzağına ayağı bağlı, kanadı kırık bir halde düşüp kalmıştır.'' Biliyoruz ki, ölüm kaçınılmaz bir gerçektir çünkü insan bir et yığınından oluşan, çürüyen ve yok olan bir yapısı vardır. Ancak, hepimiz zamanı geldiğinde öleceğimizin farkında değil gibi yaşamayı tercih ediyoruz. Ölümün farkında değilmişiz gibi yaşamak, onunla yüzleşmeyeceğimiz anlamına gelmiyor. Şiddetli bir şekilde yaşadıkları o tutkulu aşk yüzünden, karakterlerin ölüm üzerinden yaratıcıyla olan bir kavgasına şahit olduğumda şu soruyu sordum kendime, aslında ölüme gerçekten bir çare bulma hırsıyla, yaşamın kendisini yok etmek ister miydik? Yoksa ölüm, ölümsüzlüğe açılan bir anahtar mıdır? Bu soru; kimi zaman hırslı, aşık bir doktorun hayatının anlamı olan hayat eşini kurtarma çabalarında, kimi zaman ise onu ölüme gönderirken Havva'sı olacağına dair söz vermiş kraliçeye duyulan aşkın yağmur ormanlarındaki arayışları ile karşımıza çıktığını görüyoruz. Ölümle yüzleşmenin ne kadar zor olduğunu ancak gerçekten yakınını kaybeden insanlar da görebiliyoruz ki bu soyut kavramları tahayyül etmemizi daha da kolaylaştırıyor. Aslında aşk ile gerçek ölümsüzlüğü yakalayabileceğimizin farkında değiliz. Tutkulu bir aşka çaresizce kapılmışlarda hissedilen ve çaresizliğin bir dışa vurumu olarak, aşığın kaybetmemek için aşkıyla ölmeyi veya onunla beraber sonsuzluğu tatmak için elinden geleni yapacağına bir defa daha şahit oldum. Ölümü içselleştirerek aslında onunla beraber gerçek yaşamı tadıyoruz. Gerçek dünya da ölümsüz aşkın farkına varabilmek, benim gibi gerçek aşkı yaşamamış dolayısıyla ölmek veya yaşamak kavramlarının farkında olmayan bireylerin böyle bir cesareti gösterebileceğini düşünmüyorum. Yaşama olan tutku ile aşkın tutkusunun sıkı sıkıya harmanlandığı bu filmde, yaşamından aşkı için vazgeçen fakat aynı zamanda hayat ağacını gördüğünde ise, hırsla hayat suyundan içen insanoğlunun iki tutku arasındaki sıkışmasını mayaların efsanevi dünyaları altında hissedeceksiniz. Tıpkı zamanların içinde kaybolmak gibi tutkuların arasında kaybolan benliğe şahit olacaksınız. İnsanlık tarihi kadar eski bir felsefi metafor olan 'hayat ağacı' ile ilgili bildiğimiz yegane şey bizi ölümsüzlüğe ulaştırmasıdır fakat bizi ölüme ulaştıran unsur hayat ağacı mıdır yoksa hayat ağacına giden yolu oluşturan ölümsüz aşk mıdır? Bu sorularımızın belki de hiçbir cevabı yok çünkü yaşadığımız her metafiziksel sorunsal aslında cevaptan çok bir başka soru doğuruyor. ''Ruh kuşum ne zaman kafesinden bahçeye uçacak?'' (Rumi) Kadın karakterin artık ölümden korkmadığını söylediğinde, Mevlana'nın bu sözleri geldi aklıma. Filmin asıl konusu da, bütün dinlerde ve düşünce akımlarında işlenen ağaç metaforu yardımıyla ölüme yüklenen değerlerdir. Ölüme karşı durmanın bir anlam ifade etmediğini, hayat ağacının kendisi bizzat hayatın kendisi olduğunu anlamamızla ortaya çıkar. Bu gerçek gözler önüne serildiğinde teslim olmaktan başka bir çaremiz kalmadığını düşünüyorum. ''Ölümsüzlük, yalnızca ölümle mümkün olabilir.'' Bu yorum, tasavvufi düşünce de Allah aşkına teslim olmakken her insanda yansıması farklıdır; kimi aşkın yaratıcıya, kimi bir insanın aşkına kimi ise hayata teslim olmaktadır. Film rasyonalite ve ütopyayı birbirine ustaca bağlarken insana yaşamına dair anlamlarını sorgulatmaktadır. Film, yaşam, aşk ve ölüm üçlüsünün ilişkisini çarpıcı bir şekilde ele alırken fırtınalı bir havada denize açılmış balıkçı teknesi gibi hissetmenize sebep oluyor. Çaresiz ama mücadeleci...