GÖRECELİ ÖZGÜRLÜK

Tarih boyunca savaşıp durmuş insanoğlu. Bitip tükenmek bilmez acılar yaratmış içimizdeki güç hırsı. Hiç bir savaş kabul edilebilir değildir tek bir istisna dışında, özgürlük için savaşmak. Uğrunda yapılırken savaşmayı bile kabul edilebilir hatta kutsal hale getirebilen tek kavramdır özgürlük. Düşünce ve eylemlerinde bağımsız olmak, istediğini düşünüp istediğini yapabilmek olarak tanımlanabilir özgürlük ama ben size özgürlüğün ne olduğundan bahsetmeyeceğim. Özgürlüğün nasıl olduğunu, özgürlüğün ne denli olduğunu veya olmadığını ve gerçek olup olmadığını irdeleyeceğim. Özgürlük nasıl olurla başlayalım. Uğruna savaşlar verilmesinden de anlaşılacağı üzere özgürlük güçle olur. Ne kadar gücünüz varsa o kadar özgürlüğünüz var demektir. Eski çağlardan günümüze kadar değişmeyen bir olgudur bu. Yüzyıllar önce gücün ölçütü askerlerinizdi, ordusu güçlü olan devletler kendinden daha zayıf olanları yıkıp yağmalıyor, egemenliği altına alıyordu. Maddi unsurlar fetheden devletin kasasına giderken yenilgiye uğramış halk yeni efendisinin kölesi konumuna geliyordu. Zaman modernleşmeye başladıkça bu kural aynı kaldı, değişen tek şey gücün kaynağı oldu. İlerleyen teknoloji ve gelişen yaşam tarzıyla beraber cephe savaşları önemini yitirirken ekonomik savaşlar güç kazandı. Askeri güç elbette hala önemli bir caydırıcı etken durumunda olsa bile artık ikinci plana düşmüş halde. Ekonomik savaşların eskisinden daha kanlı olmasa bile daha acımasız olduğunu söylemek mümkün. Artık milli geliriniz, dış ticaret hacminiz kadar güçlüsünüz demek dünya arenasında. Güçlü ekonomiye sahip devletler hala sömürgecilik, köleleştirme, egemenlik altına alma işlemlerine devam ediyor zayıf devletlere karşı, tek fark bu saydıklarımızın isimleri ve yapılış biçimleri. Bu noktada esas sorgulanması gereken kısım bence özgürlüğün güçle kazanılması gereken bir şey olduğu mu yoksa doğası gereği tartışmasız herkesin mutlak olarak sahip olması gereken bir şey mi? Pek çoğumuz düşünmeksizin doğuştan gelen mutlak bir hak olduğunu savunacaktır ama şöyle bir düşününce hangi hakkımızı doğuştan kazanıp, hiç savunma gereği duymuyoruz? En basitinden yaşam hakkı örneği verilirse bile şu düşünülmeli, kimse bedavaya yaşamıyor. Yaşayabilmek için çalışmak, bir şeyler kazanmak durumundasınız. Yaşam bile beraberinde mecburiyetlerini taşırken özgürlüğün taşımaması mantıksız olurdu. Özgürlük gerçek mi, eğer gerçekse ne kadar bahsedebiliriz varlığından. Benim bakış açıma göre özgürlük oldukça göreceli bir kavram. Ne açıdan baktığınıza bağlı olarak aynı zamanda hem sonuna kadar özgür hem de tam anlamıyla bir köle olabilirsiniz, güç mevzusu burada devreye giriyor zaten. Sorsak hepimiz özgürüz, istediğimiz yere gidebiliyor, istediğimiz hakkında istediğimiz şekilde yorum yapabiliyoruz. Peki gerçekten gitmek istediğimiz yerler bunlar mı ya da konuşmak istediğimiz konuları mı konuşuyoruz? Cevabın evet olduğunu pek sanmıyorum. Bizlerin özgürlüğü belirli bir çerçeve içeresinde sadece. Aslında tam anlamıyla yapay bir özgürlük içerisindeyiz, özgür olduğumuzu düşünürken esiriz. Menü Aldatmacası adlı bir zihinsel fenomen vardır. Kısaca şöyle anlatabilirim, lokantaya girdiğiniz zaman isteğiniz yemeği seçmekte sonuna kadar özgürsünüzdür değil mi? Yiyeceğinize siz özgür iradenizle karar verir ve bazen seçimlerinizden dolayı çok mutlu olursunuz. Buradaki aldatmaca şu ki aslında sizin yiyeceğiniz yemeği lokanta seçmiştir, vereceğiniz parayı da lokanta belirlemiştir. Siz sadece lokantanın size sunduğu seçeneklerden birini tercih etmişken öyle aman aman bir özgür iradeden bahsedemeyiz. İşte aslında bütün özgürlüğümüz bu aldatmacadan ibaret. Önceden belirlenmiş seçenekleri tercih ediyor ve adına özgürlük diyoruz. Artık evrenselleşmiş olan yaşama ve kontrol sistemleri bireylerden çok daha güçlü konumda o yüzden o klasikleşmiş tabirle hepimiz sistemin kölesi olmuş durumdayız. Güçlü olan kazanır. Orman kanunu diyerek dalga geçilen bu söz aslında farkında olmasak bile hayatımıza yön veriyor. Gücümüz kadar özgürüz, duygusal gücümüz ne kadarsa o kadar özgürüz, ekonomik gücümüz ne kadar yüksekse o kadar özgürüz ve ne yazık ki bazen de fiziksel gücümüz kadar özgürüz. Sevdiğimiz insanlara karşı zayıfız, onlar konusunda çok özgür sayılmayız. Banka hesabımız kadar özgürüz, yediğimizden giydiğimize kadar seçimlerimiz ona bağlı. Özgürlük göreceli ve uğrunda savaşılacak kadar değerli bir kavram. En azından kendinizi kurtaracak kadar güçlü olmanız dileğiyle.