ZITLIKLAR

Çok uzun zamandır belli başlı romanlar devlet büyüklerimiz tarafından ağır eleştirilere maruz kaldı. Böyle bir olayda duyarsız kalmak yerine bu kadar tartışmaya sebep olacak romanları merak ederek aldım elime listeyi. İncelerken aralarında Fareler ve İnsanlar adlı romanın da olduğunu fark ettim. Romanı henüz ilkokuldayken almıştım elime. İçeriğini tam hatırlayamadığım için tekrar okumak istedim. Söylenenlere göre roman müstehcen içerikliymiş ve çocuklara göre etik değilmiş. Bende bir koşu romanı aldım ve başladım tekrar okumaya. Roman Amerika'nın yeni dünya olduğu zamanlarda yaşayan iki arkadaşı anlatıyor. Birbirlerini tamamlayan iki farklı karakter yaratan John Steinbeck, tam anlamıyla romanın içine sürüklüyor. Yazar yarattığı fiziksel anlamda güçlü, iri yarı fakat akli dengesi pek yerinde olmayan, ruhsal anlamda yetersiz ve dengesiz Lennie karakteri ile ve onun tam tersi fiziksel özelliklere sahip kısa, fiziksel açıdan güçsüz fakat zihinsel olarak kendine ve çevresinde ki insanlara ortalama olarak yeterli olan George karakteri ile iki bambaşka karakterin ayrılmaz birlikteliklerini anlatıyor. Yazarın yarattığı çarpıcı özellikteki karakterler ve onların küçük masum hayalleri aslında romanın baş konusu. Diğer karakterler de eklenince romana tam anlamıyla kişilik şöleni yaşatıyor insana. Her bölgeden, her kişilikten, maddi anlamda zenginden fakire bütün insan yaşamlarını birleştirmiş yazar. Asıl etkileyen nokta da bu aslında. Bir yaşama tek bakış açısından değil, her çeşit insan gözünden bakabiliyoruz. Bu da aslında bizlerin bakış açısını genişletmek için. Belki de sırf bu yüzden bu kadar eleştirilere maruz kaldı büyüklerimiz tarafından. Romanda geçen bir olayı sizlere anlatmak istiyorum. Bir gün George ve Lennie tartışırlar ve George artık uzaklaşmak istediğini söyler. Lennie karşılık olarak "Sen gitmemi istediğinde söyle, ben hemen yok olurum" der ve bulduğu bir mağaraya gider. Hayatta her insanın yalnız kalmak, birini kırmak veya yormak yerine oradan uzaklaşmak ister. Tıpkı benim gibi... O yüzden kendimi biraz Lennie'ye benzettim. Sonuçta bu zora gelememek ya da kaçmak gibi gözükebilir ama çocukça bir masumiyet vardır bunda derine inersek. Burada da karakter gibi, ben gibi her insan da bu masumiyeti içinde taşır ve birini kırmak yerine, oradan mümkün olduğunca uzaklaşır. Lennie karakteri de her insanın içinde barındırdığı bu masumiyeti gözler önüne seriyor. Bu da en çok karakterde etkilenilmesi gereken bir özellik aslında. Asıl olaylar kitabın ilerleyen kısımlarda başlıyor. Büyüklerimizce 'etik' olmayan taraflar. Karakterlerin özelliklerinden, davranış biçimlerine kadar eleştirilen bir roman. Özüne inilmeden yargılanan, yazarın insanların iç dünyasına indirgediği fakat bizim büyüklerimizce bunlar cinsel içerikli denilip bir köşeye atılan bir roman. Kitabın sonundan bahsetmek istemiyorum. Okumak isteyenler kendi iç dünyasına göre yargılasınlar. Sonuçta gerçekten yazarın orada cinsel arzuları mı anlattığını yoksa bambaşka bir olaydan mı bahsettiğine karar versinler. Sonuç olarak kısa ama içeriğiyle adını edebiyat tarihine yazdırmış bu kitapta geçen karakterler eşsizdir. Karakterlerin saflıkları, özellikleri, hayalleri ve hayatlarını basite indirgemektense, üzerine düşünülmeli, evrensellikte ne ifade ettiği düşünülmelidir. Steinbeck, romanı bu kadar basit, etik olmayan şekilde yazmış olsaydı, sadece bizim büyüklerimiz tarafından değil, tüm dünyanın karşı çıkması lazımdı. Yazar sonuçta tüm bu yazıları o zamanki yaşadığı mekandan, zamandan farklı, ayrık yazmıştır ki bugünlerimizi de kapsasın ve her jenerasyona ulaşabilsindiye. Romanı etik değil diyerek bir kenara atmaktansa, tekrar okunmasını ve üzerine derin düşünülmesini isterim. Bütün dünya bu eşsiz kitap hakkında yanılıyor olamaz ya!