TARİHİN SAMİMİ DİLİ

Haldun Taner'in Devekuşuna Mektuplar kitabının kapağı (2003), Herkes, her konuda farklı fikirlere sahip olabilir. İlla tek bir konuda anlaşmak yerine, hem hakim düşünce hem de muhalif düşünce aynı toplumda can bulabilir. Her insanın, yaşanmışlığı ve düşünce yapısı birbirinden farklıdır. Çünkü uyanıp hayata katıldığımız andan, başımızı yastığımıza koyana kadar geçen sürede yaşananlar herkes için biriciktir. Çok düşük bir ihtimalle birden fazla insan, birebir aynı şekilde gelişen bir günü yaşayabilir. Mesela; ben evden çok mutlu çıkmışken, soğuk havada üşüyen ve ısınmasına yetecek şekilde giyenemeyen bir çocuk görürsem günüm mahvolur. Aklımdaki tek şey bu çocuk ve onun durumunda olanlar için ne yapabileceğim olur. Fakat bir başkası evinden ağlayarak çıktığı halde, ona kendini sevdirmeye çalışan sevimli bir köpek gördüğü için günü güzel geçebilir. Yani her birimizin deneyimleri değişiktir; aynı olayları yaşasak bile, bizde bırakacakları etkileri de farklıdır, ki sağlıklı ve "her renge sahip" bir toplum olmamız için de gereken budur. Bu değişik düşünceler, günlük hayatta olduğu kadar siyasi fikirlerde de karşımıza çıkar. Bir başkasının benimsediği siyasi görüş, benimkinin tam zıttı olabilir. Biraz da böyle bir dille yazmış usta yazar Haldun Taner, Devekuşuna Mektuplar kitabını. Devekuşuna mektup yazmak hangimizin aklına gelir? Haldun Taner'in gelmiş; ama bildiğimiz devekuşuna değil, kendine bu ismi mahlas edinmiş başka bir yazar arkadaşına. Zaman zaman kızmış, zaman zaman sıcaklıkla yanıtlar vermiş arkadaşı Devekuşu'na. Böyle bir mahlasa ihtiyaç duyulması nedendir bilmem, ama yazıların olumlu etkisini artırdığını söyleyebilirim bu kitabın bir okuyucusu olarak. Kitabı elime alıp ilk mektubu okuduktan sonra, bir sonraki mektupta Devekuşu'nu hangi haberler bekliyor diye meraklandım. Haldun Taner bu sefer memleket meselesini mi eleştirecek, yoksa toplumumuzda sevdiği özelliklerden birini mi bize hatırlatacak diye ilgiyle okudum. Kitabın bütün bu gerçekliğinin dışında, "devekuşu" kelimesini her gördüğümde adeta bir hayvanat bahçesindeymişim gibi, gözümün önünde bu hayvan canlandı. Açıkçası bu ismin bir lakap olması fikri beni hep güldürdü ve kim olduğunu bile bilmediğim bu gizemli yazara sempati beslemeye başladım. Aslında böyle bir yazarın olup olmadığından bile emin değilim, belki de Haldun Taner'in monologları okuyucuya garip gelmesin diye eserlerine eklediği hayali bir karakterdir. Haldun Taner'i, onun monolog alışkanlığından dolayı garipsememeliyiz bence. Hangimiz kendi kendimize konuşmuyoruz ki? Okuduğum her kitaba kendimden bir parça, inanç ya da düşünce eklemeyi hep sevmişimdir; bu yüzden bu karakter hayali de olsa, ben gerçek olduğunu kabul ederek okudum bu eğlenceli kitabı. Sıkıcı ve düşünmeye yer vermeden okunan bir kitabın pek de bir anlamı olmadığına inanıyorum, kitabı kendi dünyamıza eklemek açısından. Okurken hayaller kurabildiğim, meraklandığım, bazı paragrafların devamını kendim tamamlayabildiğim kitapları hep daha çekici ve okunası/hatırlanası bulurum. Eserin soru-cevap ya da tez-antitez şeklinde ilerlermesini sağladığı için Devekuşu'na bir teşekkür borçluyuz, eseri eğlenceli yapan en büyük faktör kendisi. Yazar Haldun Taner, bu yazıları aslında Milliyet gazetesindeki köşesinde yayımlamıştır ve bir nevi tarihin fotoğrafını çekmiştir yazılarıyla. Bu mektuplardan 1950-1960 seneleri ile alakalı bir hayli bilgi edinebiliriz. Siyasetten sanata, eğitimden kadın-erkek ilişkilerine kadar geniş bir çerçevede yazıların kaleme alındığı bu kitap, yazıldığı dönemdeki hayatın içine girmeme katkıda bulundu. Eseri film izliyor gibi değil, bir tiyatro oyunu oynuyormuşum gibi okudum, içselleştirdim. Yazı yazabilme yeteneğim olduğunu pek düşünmem, ama "Yazar olabilseydim Haldun Taner gibi olmak isterdim." diye düşündüm bu kitabı okuduktan sonra. Bana, günlük olaylarla ilgili bile ne denli samimi ve okunası yazılar yazılabileceğini öğretti. Esprili ve akılcı bir dile sahip yazılar okumaktan keyif alan kişiler için bir 'başucu kitabı' olabilir bu eser, hele ki tarihe de merakınız varsa...