ELVEDAGÜZEL VATANIM

Ahmet Ümitbenim için, yüzlerce sayfalıkkitapları sadece birkaçsaattebitirip kitaba doyamamak demektir. Hangi kitabını elimealsam, ciddi anlamda, tek soluktabitiriyorum. BenimTürk Edebiyatındaki favorim kesinlikleama kesinlikleAhmet Ümit'tir. Her zamankialıştığımpolisiye tarzındanbuseferlik biraz ödünvermiş, amayine de heyecanlandırmadan edememiş. Kitap her zamanki gibi İstanbul, tarih veentrikalar üçgeni içinde yazılmış. Kitabı ilk bitirdiğim zaman sanki bugünleri anlatmış gibimegeldi. Sonradan biraz geçmiş olayları anlattığında anladım, bizim bucoğrafyamızdailerleme olmamasınıntemel sebebi, 30-40 yıldabirbaşımızaaynı olaylarındenk gelmesi. Kitabın anlatıldığı dönemdeOsmanlı'daki monarşiyi yıkıpyerine Meşrutiyet getirmek isteyenlerle 1980'lerdedarbe girişiminden sonra yaşanan kargaşalar neredeyseaynı. Gerçidünyanınen hareketli topraklarındayaşamanınbedeli debuolsagerek. Ahmet Ümit, budurumun farkındaolduğundan böyle bir romanı kaleme almışdiye düşünüyorum. Roman, aslında yazmayı çokseven ve şiiraşığı olan Şehsuvar Sami'nin, aşkyaşadığı EstheradlıYahudi birkızlaolan ilişkisiyle ozamanlarındevrimci görüşlere sahip olan İttihatveTerakki Cemiyeti arasında gidip gelmesini anlatmakta. Şehsuvar Sami, Cemiyetin de kurulduğuyer olan Selanik'teyaşayan birisi. Babası görevdeyken Sultan 2. Abdülhamittarafından sürgünegönderilmesi üzerine buyönetimden nefret eden Şehsuvar, Paris'egider veoradaki JönTürk oluşumunakatılır. Osırada tanıştığı Estherileen büyük hayalleri, bir günParis'ekalıcı olarak yerleşmeleri veikisinin deedebiyatla uğraşmalarıdır. Ancak orada bulundukları süreçteŞehsuvar'ıniçini devrimci ateşi kaplar veedebiyat ilehayatınınaşkındanvazgeçip İttihatveTerakki Cemiyeti'nekatılır. Cemiyete kendisini sokan kişi deEsther'in amcasıdır. Bu zamandan sonrakendisi Cemiyet'ingüvenilir adamlarından olurveaklınınucundan bilegeçirmediği şeyler yapar. Bunlarınen başındaisyanlarını başarıya ulaştırmak zorundaoldukları için adam öldürmek gelir. Ahmet Ümit, buromanı elbetteböyle kronolojik birşekildesade birbiçimde anlatmayı tercih etmemiş. Bu olaylarıŞehsuvar Sami'nin PeraPalas'taEsther'emektup yazıyor biçimdeanlatmayı tercih etmiş. Boşunabenim favorim demiyorum, çünkü kendisibeklenmedik olaylarıbeklenmedik birbiçimdeyazıpokuyanı aslasıkmayacak şekilde kalemealmayıçokiyi becermekte. Romandevam edip Şehsuvar başından geçenleri mektup şeklinde anlatmaya devam ederken, aynızamandaCemiyetten ayrılışını veCumhuriyet'inilk yıllarınıda anlatmakta. Türkiye'nin üzerindebulunduğubuAnadolu toprakları, insanlığınilk yıllarındanberi çeşitlimedeniyetler tarafından evolarak kabul edilmiş. Bu zaman zarfında pek çoksavaş, çile, açlık, buhran yaşamış. Ancak hiçbirdönem FransızDevrimi zamanındaki gibi bir kargaşayaşamamış. Bu karışıklığı detaylı birşekjildeanlattığı içinAhmet Ümit'in bu romanı banagöre çokbaşarılı. Romanındevamında, İstanbul'dapadişahı indirdikten sonraonuSelanik'egötüren trende sultanı bizzat korumaklagörevli olan Şehsuvar arasındaedebiyat muhabbeti geçer veromanınbaşından beri edebiyatla uğraşmayıtercih etmeyip kendince ölüm kalım meselesi olan memleket meselelerine kendini adayan Şehsuvar, padişah tarafından bile"Neden edebiyatı tercih etmedin debukargaşayıhayatınedindin?" ifadeleriyle sorgulanır. Bu kitap bana kalırsa, her kesimdeher yerde veher zaman okunmalıdır. Çünkübana göre birbirey kendi tarihini nekadar iyi bilirse, yaşadığı toplumaokadar faydalı birinsan olur. Ümit, Ahmet. Elveda Güzel Vatanım. İstanbul: EverestYayınları, 2016.