HİSSİZ ADAM

İkinci kez okuyuşumdu bu Yabancı'yı. Yaklaşık bir yıl önce okumuştum ilk kez ve doğrusu çok da bir şey anlamamıştım. Kitaptan aklımda kalanlar sadece basit ve saçma bir olay, basit ve saçma bir ana karakterdi. Fakat dünya edebiyatındaki konumu herkesin malumu olan bir eseri okuyup da yeterince anlayamamak beni rahatsız ettiği için ikinci kez okuma ihtiyacı hissettim Albert Camus'nün Yabancı'sını. Öncelikle, kitapla ilgili görüşlerim ikinci okumanın sonrasında da fazla değişmedi. Kitapta ciddi manada bir gerçekten uzaklık var her ne kadar Camus olayları ölüm çevresinde anlatsa da. Çünkü bu uzaklığın sebebi olaylardan daha çok ana karakterin olaylara verdiği ya da vermediği tepkilerden kaynaklanıyor. Hal böyle olunca da kitabı okurken kendimi ana karakterin yerine koymam pek kolay olmadı, onun gibi hissedemedim tıpkı ana karakterimiz Meursault'un bütün kitap boyunca hissetmediği gibi. Kitabın ismi büyük ihtimalle ana karakterimiz Meursault'tan geliyor. Çünkü karakterimiz dünyaya, değerlere, hislere oldukça yabancı. Bu durum kitabın ilk cümlesinden son cümlesine, annesinin ölüm haberinden kendi infaz kararına kadar neredeyse hep aynı. Her ne kadar Albert Camus oldukça basit ve bütün bu sıradan olmayan tepkileri dahi sıradanmış gibi gösteren ve bir yerden sonra öyle olduğunu da düşündürmeyi başaran bir üslup kullansa da bunaltıcı Cezayir sıcağı yüzünden pek de tanımadığı ve husumeti olmayan bir Arap'a beş el ateş edip öldüren ve bunun için pişmanlık duymayan karakterimiz gerçekten çok uç bir profil. Mesela adam öldürmekten hapiste olduğu dönemde hücresine gelen din görevlisiyle konuşurken Meursault'tan bir hareket, bir hislenme en azından Dostoyevski'nin Suç ve Ceza'sındaki Raskolnikov'un iyiyle kötü arasında kalmasına benzer bir şeyler bekledim fakat olmadı. Belki de Meursault'u çoğu roman kahramanında ayıran özelliği de bu istikrarı, sürekli bu yoğun ve karmaşık duygular karşısında saçma tepkiler vermesi. Fakat hikayenin başından sonuna kadar bu tutumunu sürdürebilmesi aslında başına gelen olaylar karşısında takındığı tavırların saçmadan daha çok alışılmadık olmasıyla açıklanabilir. Çünkü Meursault böyle davranmaya, böyle hissetmeye alışmış ve hayatını da normal insanlardan farklı bir çizgide sürdüren bir karakter. Her ne kadar kitabı okurken ana karakter gibi hissedemesem, onun gibi düşünmesem de kitapta değişik türden bir etkileyicilik var. Bu durumun sebeplerinden biri kullanılan sade, basit, kısa ve açık ifadelerden oluşan dil. Hatta bu kadar büyük bir eserin bu denli sade bir dile sahip olmasına fazlasıyla şaşırdığım için eseri Fransızca orijinalinden okumuş bir arkadaşıma da sordum bu durumu ve farklı bir cevap almadım, neredeyse orta seviyede Fransızca bilen bir insanın bile anlayabileceği kadar sade bir dil kullanılmış kitapta. Diğer bir sebep ise Meursault'un genellikle sinir bozucu olsa da zaman zaman hoşuma giden tepkileri ya da tepkisizlikleriydi, sevgilisi Marie'nin sorduğu evlilikle ilgili sorulara verdiği umursamaz cevaplar gibi ya da komşusu Raymond'un ondan eski sevgili için mektup yazmasını istediğinde tepki vermeyip mektubu yazması gibi. Eserde Camus'nün aslında anlatmak istedikleri de rahatlıkla görülebiliyor, idam kararının işlenen suçtan değil de toplumsal değerlerin çiğnenmesinden dolayı verilmesi ve bu aykırı insanın toplum gibi davranmadığı için acımasızca cezalandırılması gibi. Camus'nün bunları anlatmak için kullandığı olaylar ve karakterler biraz aykırı hatta absürde yakın olmuş olsa da bu durum Camus'nün haksız olduğu ve toplum gibi olmayanın her zaman suçlu ve yabancı olmak zorunda olduğu anlamına gelmez, gelmemeli. Özetle, Albert Camus gibi yaşadığı devri hem felsefi hem de edebi yönden etkilemiş bir ustayı, etkilediği ve etkilendiği düşünce akımları anlamak için, duygu yoksunu Meursault'un kısa bir süre zarfında başına gelen olaylar ve bu olaylar karşısındaki tepkilerini anlatan Yabancı mutlaka okunması gereken bir eser. Ayrıca bir roman için ince sayılabilecek hacmi ve akıcı dilinin sizi sıkmayacağına ve bir nefeste bütün kitabı okuyup bitireceğinize kefil olabilirim.