İNSANIN KİBRİ VE BENCİLLİĞİ

Aldatmak, beraber yola çıktığın insanı da, kendini de kandırmak... Aldatma sadece kadın erkek ilişkileri açısından düşünülmemeli. Aldatma kavramının bütününe odaklanırsak eğer aldatmanın günlük hayatımızda artık insanoğlunun birbirlerine karşı kibarlık ve merhametten daha fazla sergilediği bir eylem olduğunu fark edebiliriz. ''İnsanlar birbirlerini neden aldatır?'' sorusuna cevap verebilecek kadar insan ilişkilerinden iyi anlayan ve bunun uzun uzadıya analizini yapabilecek yeterlilikte insan tanımış bir kişi değilim. Fakat bildiğim bazı şeyler var ki; ilişkinin türü her ne olursa olsun (arkadaşlık, romantik boyutu olan veya sadece düz iki bireyin karşılıklı iletişimi) insanın beraber yola çıktığı bir insanı yarı yolda bırakmasını kabullenemiyorum. En yakın arkadaşının arkasından konuşmak, eşin, sevgilin yerine başkasını tercih etmek, günlük hayatta iş için veya bir başka durum için iletişimde bulunduğun insanı kendi çıkarın için kandırmaya çalışmak, hepsi benim nazarımda aldatmaya tekabül eden şeyler. Bilmiyorum belki de çok yukardan konuşuyorum, hiç deneyimlemediğim bir durum hakkında belki çok önyargılı cümleler kuruyorum, ne de olsa ''kimse sınanmadığı günahın masumu değildir'' demişler. Ama insanoğlunu insan yapan yegane şeyin merhamet ve vicdan duygusu olduğuna inanmışımdır hep, ne olursa olsun vicdanı elden bırakmamalı insan. Birisini aldatmak her ne kadar modern dünyamızda hızla normalleştirilmeye çalışılan bir olgu olsa da çok saygısızca ve merhametsizce bir durum benim için. Bir insanı hayal kırıklığına uğratmak, insanlara olan güven duygusunu geri döndürülemez şekilde zedelemek, kalp kırmak... Şu içinde yaşadığımız üç günlük dünyada sırf daha fazla haz ve çıkar elde etmek için bir insanın canını bu kadar çok yakmak oysaki ne bencilce. Aldatmak kitabında Linda sevdiği adam olan Jacop'un karısı Marienne'nin canını daha fazla yakmak için kendi evliliğini de, özel yaşamını da umursamadan pat diye ilişkilerini Marienne'ye söylüyor. Bunun temelinde Jacop'a duyduğu devasa aşkın yattığını düşünebilirsiniz ama bana göre bunun altında yatan sebep kocaman bir doyumsuzluk. Linda bencil, Linda vurdumduymaz. Fakat ben bu konudaki bütün önyargılarımı bir kenara koyup konuşursam aldatma çok mu uzak bir eylem biz insanoğluna? Hayır, hiç değil. Bencillik, nankörlük o kadar insanoğluna ait olgular ki, tıpkı vicdan ve merhamet gibi. Haliyle bencillik ve nankörlükten doğan aldatma da insana bir o kadar yakın, bir o kadar bizden. Her birimiz potansiyel hainleriz aslında. Kendi kişisel zevklerimiz için yeri geldiğinde bize güvenen, sırtını yaslayan insanların canını gözümüzü kırpmadan yakabiliyoruz. Aldatmak, kandırmak ne kadar da insanca şeyler aslında. Aldatma denen eylemi gerçekleştiren kişi peki sadece karşısındaki kişiyi mi aldatır? Hiç sanmıyorum. Birey bu süreçte aslında kendisine de oyun oynar, kendisini de kandırır çünkü sürekli olarak kendisine de yalan söyler, sürekli olarak kendisini yanlış yapmadığına dair ikna etmeye çalışır, eyleminin doğruluğunu kanıtlamak için kanıtlar arar. Bu durum da bir çeşit kendini kandırmaya, aldatmaya girer. Zaten kendisine ve karşısındaki bireye saygı duyan insan da aldatma ve kandırma eylemine girişmez. Belki de aldatmaların en kötüsü insanın kendisini aldatmasıdır. Seni hiçbir zaman sevmeyecek bir kişiyi beklemek, arkandan oyun oynadığını fark ettiğin arkadaşına defalarca şans vermek, karşındaki insanın seni kandırdığını bile bile susmak, içinde olmak istemediğin bir duruma inatla ses çıkarmamak. Bunlar da bir çeşit aldatmadır, kişinin kendisini aldatmasıdır. Bu olayda bir başkasını üzmesek bile kendimiz üzeriz, kendimize çeşitli bahaneler buluruz onlara inanmak isteriz ne kadar aptalca olduklarını bile bile. Zamanında çok sevdiğim bir dostumun beni kullandığını bile bile içimden ona defalarca yeni şanslar verdim. Yaklaşık üç dört yıllık bu süreçte her defasında kendime bahaneler sundum onunla olan arkadaşlığımı devam ettirebilmek için. Bunu ona olan sevgimden yaptığımı düşünmüştüm her zaman ama şimdi düşünüyorum da ben alenen kendime yalanlar söyleyip, kendimi kandırmışım. En sonunda bitirdiğim bu arkadaşlık ilişkim bana çok önemli dersler verdi. Bir daha hiçbir zaman içimden gelen sesi susturup kendime bahaneler vermedim, kandırılmama müsaade etmedim. Aldatma çok çeşitli ve tek bir ilişki tipi altında incelenmemesi gereken bir olgu. Ama her aldatmayla dolu olan ilişkiyi incelediğimde gördüğüm şu ki; her aldatma vicdansızlık ve saygısızlık içeriyor. Kişinin kendisine de karşısındakine de.