VATANSIZ OLMAK

Dünyanın varoluşundan bu yana insanoğlu sayısız acıyla sınanmıştır. Sayısız savaş, açlık, sefalet yaşandığını biliyoruz tarihte ve aslında yaşamaya da devam ediyoruz bu felaketleri. Bu saydıklarımın hepsi insanlık tarihinde ve milletlerin şekillenmesinde çok farklı boyutlarda sonuçlar doğurmuştur. Her ne kadar hepsi birbirinden yıkıcı olaylar olsa da, bana göre en korkunç olanı vatansız kalmaktır. Bir insanı olduğu kişi yapan en önemli şey vatandır benim için ve yüzyıllardır birçok millet vatansız bırakıldı, topraklarından atıldı. Peki ne oluyor bu insanlara? Vatansız kaldıklarında nereye gidiyor, nerede yaşıyor bu insanlar? Ama tabii devletler için asla önemli bir konu olmuyor bu, yönetilenler -yani halk- istenileni yapsın yeter, onlar insanların anılarıyla veya acılarıyla ilgilenmiyorlar. Kimileri bu yazdıklarımı okuduğunda çok da anlam ifade etmediğini düşünebilirler vatanın. Benim içinde büyüdüğüm jenerasyonda birçok kişi böyle düşünüyor. Onlar ancak bir gün vatansız kalırlarsa öğrenebilecekler vatanın ne anlam ifade ettiğini ama ben şükrediyorum, vatanın ne demek olduğunun bilincine erken bir yaşta vardım ve sahip olduğum vatanı kaybetmemek için yapabileceğim şeylerin farkındayım. Benim anne tarafım göçmen, Kırım Tatarı. Mutlaka duymuşsunuzdur, Karadeniz'in kuzeyinde yer alan Kırım Yarımadası'nın yerli halkıdır Kırım Tatarları. 1944 Kırım Sürgünü'nde zorla göç ettirilmiş, öldürülmüş ve tecavüze uğramışlar. Kırım Sürgünü'nde olduğu gibi devletlerin çıkar kavgalarında her zaman göz yaşı döken, topraklarından koparılan insanoğludur. İnsanın insana yaptığı bunca işkence çok ironik gelmiyor mu size de? Yönetilenler, yönetenler yüzünden tarih boyunca acı çekmiş. Bu, benim atalarım gibi birçok toplumun ortak acısı. İrem Uzunhasanoğlu "Gitme, Gül Yanakların Solar" adlı kitabında da mübadillerin 1910'larda Yunanistan'da başlayan göç hikayesini anlatıyor. O da benim gibi göçmen torunu. Kitabında "Bir fayton tutmuş kayınpederi, bir faytona sığacak tüm varları yokları, tüm hayatları, tüm hikayeleri. İki atın çektiği bir fayton, işte hepi topu bu." diyor.(19) Göç ettikleri zaman insanlar alelacele üç beş parça eşyalarını bavullarına kapatıp yola vurmuşlar kendilerini. Peki eşyalarıyla beraber anılarını ve vatanını da bir bavula kapatıp götürebilir mi insan? Doğup büyüdükleri topraklarından kovuldular ve bilmedikleri diyarlara doğru yola çıktılar o çaresiz insanlar. Kalsalar öleceklerdi, giderken de öldüler. Ölmeyenler ise vatansızlıktan kaybettiler içlerindeki bir parçacık canı. Hepsinin kalbinde az da olsa umut vardı. İrem Uzunhasanoğlu kitabında "Kucaklarında kırkı bile çıkmamış bebeler, sırtlarında bir pare umut ve yüreklerinde AŞK... Doğup büyüdükleri vatana duyulan aşk... Yekpare bir yürek..." demiş.(21) Göç etmek zorunda kalan mağdurları ve onların kalplerinden geçenleri, dillendiremedikleri acılarını o kadar güzel anlatmış ki; kitabı okurken ister istemez kendinizi karakterlerin yerine koyuyor ve acılarını yürekten hissediyorsunuz. Umutları ya yoldayken söndü gitti ya da yeni "vatana" vardıklarında anladılar dönüş diye bir şey olmadığını. Göç ettikten ve yeni topraklara yerleştikten sonra bile, ömürlerinin geri kalanında hep vatanlarını düşündüler eminim. Çünkü hayatları baştan sona değişti ve bu değişim onların seçimine açık değildi. Göçle gelen fakirlik, sefalet... Vatanlarında çok zengin olan kişiler bile yeni topraklarda açlık gördüler, mücevherlerini verdiler bir kuru ekmek karşılığında. Yaşadığımız yüzyılda da bu acının birçok örneğini gördük ama son birkaç yılda ülkemizden de örnek verebiliriz. Türkiye'ye Suriye'deki savaştan kaçarak gelen göçmenleri kast ediyorum. Halkın çoğunluğu acıyor onlara. Neden? Çünkü fakirler, dileniyorlar ve evsizler. Ben onları her gördüğümde vatanlarında nasıl insanlar olduklarını düşünüyorum. Eminim içlerinde Suriye'deyken çok zengin olanları vardır. Eğitim almış ve başarılar elde etmiş olanlar. Peki vatanlarını bıraktıklarında ne hale geldiler? İşte buradalar, bizimle yaşıyorlar ve biz acıyoruz onlara. Herkes her acıya alışır derler ama bence alışılmayacak tek acı bu. Vatansız kalmak hep eksik hissettirir ve nereye gidersen git vatansızlığın da seninle gelir. Yazar bahsettiğim kitabında yaşanmış bir hikayeyle resmediyor vatansızlığı. Tıpkı babası ölen bir çocuğun parkta babasıyla oynayan, koşan çocukları görüp özendiği gibi; gittiği her ülkede o ülkenin insanları gibi vatanında olmak ister insan. Çünkü vatanında olmak özgürlüktür, vatanında olmak bir insanın sahip olduğu en büyük nimettir. Açlık da görsen, fakirlik de çeksen; hiçbir şeyin olmasa da vatan toprağın vardır elinde. Sen onunsundur, o da senin. Bunu bilmek yaşama tutunmasını sağlar insanın. İşte bu sebepten benim için en vazgeçilmez değerdir vatan. Hatta, bu herkes için en vazgeçilmez değer olmalı. Olmalı ki, başta bahsettiğim o vatanın önemini anlamayan jenerasyonum hiçbir zaman anlamak zorunda kalmasın ne demek istediğimi. Büşra BAYKAL