Özgürlükler Üzerinde Yeşeren Düşünce

Düşünmek... Nasıl düşünürüz? Düşünmemizi ne tetikler? Yüzlerce tanım uçuşurken aklımdan, hiç birinin tamamıyla uygun olduğu düşünmediğim sözcük grupları. Ama bir şey var ki, Tutsak Güneş'i okurken fark ettiğim, ne kadar düşünebildiğimiz, özgürlüklerimizin ne kadar olduğu ile doğru orantılı. İnsanların özgürlükleri arttıkça, daha çok düşünmeye, sorgulamaya başlaması; azaldıkça da daha pasif, kabullenici, sorgulamayan bir yapıya bürünmesi daha önce dikkatimi çekmeyen bir noktaydı. Kitaptan çıkarılacak çok düşünce vardı fakat benim aklımı en çok kurcalayan, bana göre, üstü kapalı verilmiş olan bu düşünceydi. Kitapta anlatılan hikayenin mekanı olan Ramanis Cumhuriyeti'nde, özgürlükler yok denecek kadar kısıtlıydı. İnsanlar sınıflı bir yapıya ayrılmış, merkez diye adlandırılan yönetimin istemediği bilgilere ulaşmak, belirlediği kitaplar dışında kitap okumak yasak ve hatta öyle bir boyuta gelmiş ki durum, insanların yakın geçmişini hatırlaması bile yasak olmuş Ramanis Cumhuriyeti'nde. Yemeklerine koyulan ilaçlar, yakın geçmişlerini unutmalarına neden oluyor; insanlar ölen anne babalarını bile hatırlayamıyor. Fakat bana göre ilginç olan kısım, böyle bir toplum yapısında, kimsenin durumda bir yanlışlık olduğunu düşünmemesi, sorgulamaması. Böyle bir durumda, nasıl olabilir ki bu? Herkes, nasıl normal olduğunu düşünebilir yaşadığı hayatın? Ama görünen o ki, olabiliyormuş. İnsanların özgürlükleri azaldıkça, düşünme yetileri de azalıyor. Bir bakıma koyun gibi oluyorlar, durum çok vahim olsa bile sorgulamadan yaşamlarına devam edebiliyorlarmış. Sahip olduğumuz özgürlükler ne kadar önemli aslında. Bugün bir şeyleri farkına varıp, sorgulayabiliyorsak, sahip olduğumuz özgürlüklerin bize açtığı bir kapı olarak düşünüyorum. Belki bizden daha özgür toplumlarda daha çok sayıda farklı, özgün fikir var ve bu sayede daha çok düşünebilen, sorgulayabilen bir toplum yapısına sahipler. Çünkü biz kısıtlandıkça farklılıklarımız da kısıtlanıyor, onlar kısıtlandıkça tek tip oluyoruz, bu da düşünce çeşitliliğimizi, karşılaştırma imkanımızı bizden alıyor, var olanı olduğu gibi kabul etmemize neden oluyor. Garip ama bir o kadar da üzücü, içinden çıkılmaz bir kuyu gibi. İndikçe karanlığa gömülüyorsunuz ve çıkmak için seçeneğiniz, şansınız azalıyor gibi. "Düşünce saksıda büyüyen bitki gibidir, kökleri hiçbir zaman saksının elverdiğinden fazla gelişmez." (Bolivar) Bu sözde geçen saksının içindeki toprak, özgürlüklerimiz; saksı ise özgürlüklerimizin bittiği yer. Saksıdaki toprak, köklerin uzamasını, güçlenmesi ve daha sağlam bir bitki olması için ona ortam sağlar; saksı ise toprağın miktarını belirler, yani bitkinin sağlıklı bir şekilde büyüyebileceği alanı belirler. Bitki, düşünceyse; toprak, özgürlüklerdir bence; toprak, özgürlüklerse; saksı özgürlüklerin sınırlarıdır. Herkesin kendine göre bir yaklaşımı vardır tabii, ama ilk okuduğumda bende bu düşünceyi uyandırdı bu söz. Umarım kocaman bir saksımız olur hep ya da doğada büyürüz, sınırlarımız olmaz hiç. Anlıyorum ki, özgürlüklerimiz varken biz hala onlara sahipken, bir şeyleri sorgulamak, değerlendirmek, yerine koymak gerekiyor. Çünkü kaybettikten sonra, bunu yapmak pek kolay olmuyormuş. Bir şeylerin doğru yanlış yargısına varabiliyorken, düşünebiliyorken bize bunun için zemin sağlayan özgürlüklerimize sahip çıkmalıyız. Çünkü Ramanis Cumhuriyet'inde olduğu gibi, özgürlükleri kısıtlanmış, benzer şeyleri düşünen insanlar arasında bir şeylerin farkına varmak zor, doğruyu yanlışı ayırt etmekte öyle, çünkü seçeneğimiz yoksa olanı normal kabul ediyoruz. Bence özgürlükler bir başkasına zarar vermediği sürece ne kadar çoksa o kadar iyi; ne kadar çok özgürlük, o kadar çok düşünce ve fikir, hayatımızı yönlendirmek için daha çok seçenek. Güzel olan seçenek ya Su BULU zaten, ne kadar çoksa o kadar iyidir. Özgürlükle düşünce de doğru orantılı olduğunu göre. Çok özgürlük, çok düşünce, çok seçenek... Ne mutlu bize...