GEÇMİŞE KARŞI DÜRÜST KALABİLMEK

İnsanoğlunun diğer varlıklardan düşünebilme özelliği sayesinde üstün kılındığı söylenir... Ancak ben hatırlamanın insanoğlunu üstün kılan bir başka özellik olduğunu düşünüyorum. İnsan yaşarken düşünür, hatırlar ve tekrar düşünür. Belki de bizlerin fark edemediği bu düşünme döngüsü insanı geliştiren en temel süreçtir. Murathan Mungan'ın Harita Metod Defteri adlı eserinde de bu süreci yakından inceleme şansı buldum. Bir roman okuyucusu olan ben ilk defa bir deneme kitabı okudum ve bu kitap sayesinde yazarın kendi geçmişine ne kadar samimi ve dürüst bakabildiğini gördüm. Doğrusunu söylemek gerekirse gerçekten çok etkilendim ve yazara özendim. Böylece artık kendi geçmişimi daha net hatırlamak, onunla barışmak istiyordum. Bunun tek sebebi ise insanın ancak geçmişi ile barıştığında, onu doğru hatırladığında olgunlaştığını farkına varmamdı. Sonuçta hayatta ilerleyebilmek için olgunlaşmaya ihtiyacım vardı. Hafıza öylesine derin bir kavramdır ki kimi zaman insana iki saniyelik bir anısını dahi tekrar yaşatarak onu son derece mutlu edebilir ya da büyük bir hüzne doğru itebilir. Bu yüzden hafızanın gücünü hiçbir zaman küçümsememeliyiz. Belki Harita Metod Defteri'nde yazarın hafızasında acılarının kalmasından dolayı mıdır bilemem ama acıların olgunlaşmamız için gerekli olduğunu düşünüyorum. Bence hafızamızın önemli bir kısmını yaşadığımız acılar ve sıkıntılarımız kapsıyor çünkü geçmişe dönüp baktığımda mutlu olduğum anların acı duyduğum anlara nazaran daha silik olduğunu farkına vardım. Peki acılarımız bizim için neden bu kadar önemli? Muhtemelen Murathan Mungan'ın eserini okumadan önce bu soruyu cevaplayamayacak olan ben, bunun sebebinin acıların insanı kendi hayatındaki sorunları düzeltmeye itmesi olduğunu düşünüyorum. Aslına bakarsanız bu ifademin temel çıkış noktası Mungan'ın yaşamına dair edindiğim gözlemlerim... Öyle ya da böyle edindiğimiz acıları hatırlıyoruz ve hatırlarken çocuklaşıyoruz. Bence bizi geliştiren en önemli etken çocuklaşmamız, hissettiğimiz çaresizlik bize hayatımızın bir amacı haline gelen yetişkinlik sıfatını unutturan nadir anlardan birisi. Belki de yetişkinlik kavramından soyutlanmamız sayesinde daha dürüst bir şekilde kendimizdeki eksikleri aramaya başlıyor ve onların peşine düşüyoruz. Mungan için bu koşuşturma aile kavramı etrafında gerçekleşti benim koşuşturmam ise geçmişte yaşanan bir hastalık süreci etrafında gerçekleşti. Sıkıntımız ne kadar farklı olursa olsun Murathan Mungan gibi değerli bir yazarla benim gibi genç bir üniversite öğrencisini bağlayan tek şey geçmişimizi korkmadan dürüst bir şekilde hatırlamamız. Hatırlamak öyle özgün bir eylemdir ki hayatımızın herhangi bir saniyesinde bunu gerçekleştirebiliriz. Ancak yaşanan anı çok kısa bir zaman içerisinde değerlendirmek bize zarar da verebilir. Bence insanın gerçekten geçmişine karşı dürüst olabilmesi için bir süre kendisine zaman vermesi gerekiyor. Bu süre kişiden kişiye değişebilir. Mesela Mungan için on sene olan bu süre benim için altı yıl, kardeşim için sekiz ay olabilir. Çünkü ben kendimize bir zaman tanımadan ani bir şekilde yaptığımız düşünce analizlerini sağlıklı bulmuyorum. Tıpkı bir poligon tahtasında saatlerce hatta belki günlerce çalışmadan kusursuz bir atış yapamayacağımız gibi. Mungan bu süreyi "gönül terbiyesiyle dinlendirilmiş zaman" (Mungan, 2015) olarak tanımlıyor ve bir bakıma Namık Kemal'in "Kimse kendi niteliğini kendi görüşüyle algılayamaz" sözüne meydan okuyor. Eskiden Namık Kemal'in haklı olduğunu düşünen ben, bugün Mungan tarafındayım. Hani zaman her derde deva derler ya açıklarımızı yakalamak için de bir deva. İster istemez kendimi bu yazıyı neden yazdığımı sorgularken buluyorum. Evet, belki Türkçe ödevimi yazmak zorunda olduğum için yazdım ama başka bir konu da seçebilirdim. Bence beni geçmişe karşı dürüst bakabilmeye cesaretlendirecek bir kıvılcıma ihtiyacım vardı. Bu kıvılcımı ise ben Harita Metod Defteri adlı denemede buldum. Siz bu cesareti belirli bir deneme okuyarak elbet zorunda değilsiniz ama bu cesareti bulmaya bence devam etmelisiniz.