Yoksulluk İnsanı Yoksunlaştırır

Beş parasızlık nedir? Hiç beş parasızlığı tattınız mı? Bu durumu tecrübe ettiniz ya da etmediniz, çevrenizde mutlaka görmüş olmanız gerekir. Varsayalım refah seviyesi yüksek bir ülkede yaşıyor olun ve gerçekten, ne kendi yaşantınızdan bu durumu tecrübe etmiş ne de bir başka bireyin durumundan beş parasızlığı gözlemlemiş olun... Siz hiç George Orwell'den "Paris ve Londra'da Beş Parasızlık" isimli romanı okudunuz mu? Amiyane bir tabirle "fakirlik" kavramını son zerresine kadar hissediyorsunuz. Bu roman elimdeyken hissettiklerimi başta tanımlayamadım. İlerledikçe belki de "yoksulluk" kavramıdır diye düşündüm ve sonra bu kavramın tanımına baktım; bir yerde dayanabileceğim bir referans noktası bulabilmek adına çabaladım. Bunun sebebi ise bence Orwell'in romanına farklı bir aroma katması. Temel ihtiyaçların günlük olarak karşılanamaması tanımı beni oldukça şaşırttı çünkü bence bu tanım tam da Orwell'in parmak bastığı nokta. Evet, aslında düşünüldüğünde bir romanın başlığı içeriğini yansıtır ve yansıtmalıdır. Ancak bir roman başlığının içeriği bu kadar ele verebileceği aklıma gelmezdi. Şaşkınlığımı bir kenara bırakıp anlatılan koyu "fakirlik" temasına odaklanınca bunca zamandır kendi hayatım için oldukça nankör yahut da kıymet bilmeyen tavır sergilediğimi gördüm. Bu gerçek yüzüme çarpınca kendime çekidüzen vermem gerektiğini düşündüm ve bende bu kadar sert ve kesin bir etki bırakabildiği için de Orwell'in anlatımının etkileyiciliği hakkında yazmak istedim. Siz de bana hak vereceksiniz ki hiç tanımadığınız insanlar üzerinde harften ve noktalamadan başka hiç bir şey kullanmadan etki bırakabilmek kolay bir iş değildir. Romanı elime ilk aldığımda "beş parasızlık" kavramını gördükten sonra bu eserde neden "sefalet" kavramı anlatıldı diye düşündüm. Bu konuda Orwell okuyucusunun kafasında soru işaretleri bırakmıyor ve kitabın daha en başında nedenini açıklıyor. Kendi hayat tecrübelerinin kaynağını aldığı sefaleti vurgulamak istediğini ve bence okuyucusunun da bu durumdan tecrübe edinip ibret alması gerektiğini vurguluyor. Romanda çok açık bir şekilde algılayabildiğiniz ibretlik olaylar sizde farkındalık yaratmak istiyor. Şayet bende bu farkındalığı yarattı. "... Yine de iyi bir adamdı, son lokmasını bile arkadaşlarıyla paylaşmaya hazırdı.." şeklinde belirttiği yoksulluk içinde savrulan karakter üzerinden benim tüylerimin diken diken olmasına yetti. Lise yıllarımda merak saldığım edebiyatı tecrübe etmek amacıyla şimdiye kadar okuduğum onlarca romanın, öykünün ya da şiirin üzerimde bıraktığı izlerden çok ayrı bir iz bıraktı benim için "Paris ve Londra'da Beş Parasız" isimli roman. Bunun sebebini kendime açıklarken bile zorlandığım doğru ancak şunu Murat SAĞLAM belirtmeliyim ki alışılmış çaresizliğin ne olduğunu öğrendim. İnsan zor ve sıkıntılı durumlara katlandıkça güçlenir mi yoksa tam tersine var olan durumun monotonlaşması sonucu diğer yeteneklerini kaybederek güçsüzleşir mi? Bu soruyu sorduktan sonra kitabın her satırını mantık süzgecimden geçirmeye çalıştım ve yapabildiğim kadarıyla şunu söyleyebilirim; alışmışlık sonucu insan, zor ve sıkıntılı durumlarda güçsüzleşir ki bence bu sonuç Orwell'in istediği sefalet- güçsüzlük arasındaki doğru orantılı ilişki bağlamında okuyucuya farkındalık kazandırır. George Orwell, "Paris ve Londra'da Beş Parasız" isimli romanında sanırım kendi yaşamında deneyimlediği olaylar üzerinden insan doğasındaki alışma güdüsünü ve bu güdünün bir insanın hayatını nasıl etkileyebileceğini yansıtmak istiyor. Sanırım kelimesini kullanıyorum çünkü roman anlatımından ötürü okuyucu yorumuna oldukça açık. Bence bir eserde yoruma açıklık demek yazarın okuyucusunu kendi hayatını irdelemeye itmesi demektir. Ben de bu ışıkta kendi yaşamımı irdeledim ve vardığım sonuç öncelikle yaşantımın kıymetini bilmek ve güçsüzleşmemeye çalışmak oldu. Bu kitabı kısa bir şekilde özetleyecek olsaydım büyük ihtimalle zor durumların insanı pişirebileceği gibi hamlaştırabileceği gerçeğini unutmamak gerek derdim.