ÖTEKİLEŞTİREMEDİKLERİMİZDEN MİSİNİZ?

İlk ne zaman ağladığınızı hatırlıyor musunuz? Elbetteki hayır, yaşam denen bu maratonun başlama düdüğüyle eş zamanlıydı ilk ağlayışımız. Henüz çıkmışken anne rahminden -hatta doğmadan önce- bir kimlik sahibi oluveriyoruz. Nerede doğacağımız, hangi ailenin çocuğu olarak hayata merhaba diyeceğimiz bunun yanında hangi dine mensup olacağımız belirlenmiş oluyor. Kümeleniyoruz, bu "A" kümesi şu "B" kümesi gibi isimler takıyoruz kendimize ve "diğer"lerine. Daha sonra ortak kümeler yaratıyoruz ve "biz" oluyoruz fakat her "biz"in karşısında bir de "siz" yok mudur? Öteki, beriki, şucu, bucu, Doğulu ve Batılı etiketleri henüz ilkokul sıralarında çıkıyor karşımıza. Kendinin dahi kim olduğunu bilmeyen o tertemiz ruhlarımız hemen "öteki"ni görüyor, kendinden farklı olanı. İlk öğretilen şeydir belki de kendimiz gibisini bulmak ve başka olana sırtımızı dönmek. O masum yıllarımızdan sonra da bırakmaz peşimizi bu öğreti, vardık mı tadına bir kere düşmez yakamızdan. Hayatımız boyunca bizimle beraber gelir, yeni bir ortama girdiğimizde hemen bizim gibi olanı arar gözlerimiz. Biz yeni taşındık bu bozkır şehre ve açıkçası bir hayli gelenekçi bir aileyiz. Gelir gelmez hemşehri ya da ortak kültürden birilerini aradı bizim evdeki üç emekli. Aynı dilden konuşacağı -Türkçe'den bahsetmiyorum- ortak birkaç değerin olduğu eş, dost bulma telaşı içine girdiler. Buldular mı? Evet, lakin bulana kadar izole ettiler kendilerini, çekindiler. Bu arayış o sıralarda, yaşlarda aşılanıyor işte, duvara asılı olan harita bile yedi bölge. Babil Kulesi efsanesini bilir misiniz? Kadim bir efsaneye göre, bundan çok uzun zaman önce yeryüzündeki her insan tek bir dil konuşurmuş. Zaman sonra Babil Kulesi'nin yıkılmasıyla birlikte bu insanlar farklı dillere, bir rivayete göre yetmiş iki dile, kültürlere, inanışlara ve yeryüzünün farklı bölgelerine ayrılırlar. Artık kimse kimseyi anlamaz olur, ötekileşir, berikileşir. Herkes kendine dilinden, dininden, ırkından ve statüsünden yapabildiği en iyi kalkanı yapar. Çoğunluğu oluşturup azınlığa karşı yürür tabi yanına kalkanını ve zırhını almayı unutmadan. Herkes bir yandan sıkıştırır azınlığı fakat tarihin tekerrür tekerleğinde devran döndüğünde o azınlık da bir öncekiler gibi alır cephesini. Sonra da doğanın kanunu bu diyerek normalleştirilir bu döngü. "Hepimiz farklılıklarımızla özeliz, güzeliz" , "yaşasın kültürlerin mozaikliği" ve benzeri sloganları duymuşluğumuz çoktur. Evet bunlar klişedir fakat Murathan Mungan'ın da dediği gibi, klişe olmanın getirdiği yoğun kullanım, aşınmaya, içerik ve etki kaybına yol açsa da bazı klişeler güçlerini gerçekliğinden alır. Karşı karşıya koyulmuş iki ayna gibiyiz, farkında olmasak da ötekileştirme yaparken diğer yandan onlar için de biz öteki oluveriyoruz. Aynaya baktığımızda kendimizi gördüğümüzü zannediyoruz. Zannetmek filini kullandım çünkü aslında diğer aynadan bizim gibi olmadığını düşündüğümüz ve başkalaştırdığımız insanlar yansır gözümüze. Şunu unutmayalım, öteki yoksa biz de yokuz! Düşünelim, karanlık olmasaydı aydınlığı bilebilir miydik hiç? Yahut olmasaydı yokluk varlığın bir anlamı olur muydu? Her şey, her insan, her renk birlikte güzel. Bildiğimiz gibi beyaz, tüm renklerin bir araya gelmesiyle oluşur. Tıpkı çocukluğumuz gibi. masumluğun, temizliğin sembolü olan beyaz. Bütün dünya buna inansa bir inansa hayat bayram olsa insanlar el ele tutuşsa birlik olsa uzansak sonsuza... Bir zamanlar dillere pelesenk olan bu şarkıyla büyümüş nesillerin günümüzde sınırlarını bu denli çizmiş olması ne kadar üzücü olsa da insanlık tüm ilave kimliklerinden kurtulup yalnızca insan kimliğiyle bakarsa birbirine Babil Kulesini yeniden inşa edebiliriz. Aynı dili konuşabiliriz tekrar, insanca. Hepimizin eşit olarak yaratıldığı, hiç birimizin bir diğerinden üstün kılınmadığı bu dünyada başarmak zor olmamalı.