Atlı Tramvaylar

Selim İleri'nin Rahmi Gürpınar'ın "Şıpsevdi"si için yazmış olduğu deneme yazısı romanin kısa bir özeti niteliğini taşımaktadır. Romanı okumayı düşünen okurlar için bu kararı verme aşamasında bu denemeden yararlanmalarını gerektiğini rahatlıkla soyleyebilirim. Her ne kadar bu denemede Selim İleri'nin kitap hakkındaki düşüncelerini detaylı olarak göremesek de denemeyi okuduktan sonra insanın içini "Şıpsevdi"yi okuma isteği sarıyor. Refik Halid'in Rahmi Gürpınar için söylediklerini saymazsak, Selim İlerinin bu denemesinin romanın genel bir özeti niteliğinde olduğu söylenebilir. Refik Halid, Rahmi Gürpınar'ın kitaplarıyla eskiye gitmekten bahsettiği zaman içimde bu kitabı okumam gerektiğine dair bir fikir oluştu. Her ne kadar yaşadığım dönemde ve yaşıma göre çok popüler olmasa da nostaljik seylere karşı bir ilgim olduğu doğrudur. Birçok konuda eskiler benim için daha güzeldir; eski şarkılar, eski arabalar, eski kitaplar, eski şiirler, eski sakızlar... Sakızlar demişken romanın adının "Şıpsevdi" olması da ayrıca dikkatimi çekti ve beni bu kitabı okumaya yöneltti. Çocukluğumda oldukça popüler olan ve son zamanlarda yine popülerleşen bu sakız kimine göre sıradan bir sakız olabilir fakat bu sakızın bendeki yeri çok başka. Çocukken arkadaşlarımla ekmek almaya gittikten sonra para üstüyle aldığım sakızdı benim şıpsevdi. Arkadaşlarımızla paylaşmak için oldukça uygundu, kolayca ikiye bölünebiliyordu. İçinden çıkan fallarla mutlu olurdum ve yıllardır da o kağıtları biriktiririm. Hiçbir zaman çekmecemden bir kutu şıpsevdi eksik olmaz. Kimisi için sıradan bir sakızdır şıpsevdi ama bana çocukluğumu hatılatır ve her gördüğümde ya da çiğnediğimde yüzümde tebessüm eksik olmaz... Denemeyi okurken romanda doğu batı meselesinin işlendiğini görünce "Şıpsevdi"yi okuma düşüncem biraz olsun değişmişti fakat hala okumaya iten nedenler daha yüksek. İki yıllık IB eğitimim boyunca bitirme tezi için seçmiş olduğum kitap olan "Saatleri Ayarlama Enstitüsü"nü aklıma getirdi bu şark garp meselesi. İki yıl boyunca başımın belası olan, okuması zor hakkında yazması daha da zor olan bir roman seçtiğimi çok geç fark etmiştim ve birazcık da inadımdan dolayı ısrarla bitirme tezimi bu kitaptan yazdım. Doğu batı meselesi denince aklıma ilk bir bayram akşamı bitirme tezimi bitirme kararı alıp odama kapanıp sadece bilgisayar, "Saatleri Ayarlama Enstitüsü" ve ben üçlüsünün bir arada saatlerce vakit geçirdiği gelir. "Şıpsevdi"de de doğu batı meselesiyle ilgili bir şeyler olduğunu Selim İleri'nin denemesinde görünce bir anda aslında o kadar da kötü olmayan fakat bana o zamanlar oldukça kötü gelen zamanları tekrar hatırlama fırsatı buldum. "Saatleri Ayarlama Enstitüsü" benim için sevemeyeceğim kitapların başını çekiyor, en azından uzunca bir süre birinciliğini koruyacak, fakat ben bu romana haksızlık yaptığımı biliyorum ve buna rağmen bu düşünceden kurtulamıyorum. Belki "Saatleri Ayarlama Enstitüsü"yle bu şekilde, bir ödev için okumam gereken kitap olarak, tanışmasaydık belki de sevdiğim kitaplar listesinde yer alabilirdi ama bu romanı okuyabileceğim evreye gelene kadar "Saatleri Ayarlama Enstitüsü"ne karşı pek olumlu düşünceler besleyemeyeceğimi düşünüyorum. Her ne kadar doğu batı meselesi bana kötü anılarımı ya da kötü olduğunu düşündüğüm anılarımı hatırlatıyor olsa da beni "Şıpsevdi"yi okumak düşüncesine iten nedenler okumaktan vazgeçirenlerden çok daha etkili. Eskiye olan ilgim ve çocukluğumla bağlantılı bir başlığa sahip olan bu romanı okumak için can atıyorum. Selim İleri'nin de bu denemede vermiş olduğu temalar ile roman hakkında okuru düşündürüyor ve ilgi çekici noktalara değinerek okurda romana karşı merak uyandırıyor. Umarım kitapta nostaljik öğelere doğu batı meselesinden daha çok önem verilmiştir ve en azından benim açımdan okuması daha zevkli bir kitap olacaktır.