GÜNÜMÜZ

Annem pek fazla geçmişteki hayatından bahsedip, öğüt vermeye çalışan; "Ben senin yaşındayken şöyleydim..." diye başlayan cümleler kuran ebeveynlerden değildir. O yüzden birlikte Twice Born filmini izledikten sonra, bana bundan 23- 24 yıl önce üniversitede ve benim yaşlarımdayken derin bir depresyona girdiğini anlattığında çok şaşırdım. Annem, o zamanlar Bosna-Hersek Cumhuriyeti'ndeki Müslümanlar ve Katoliklere yapılan insanlık dışı muameleleri, toplu mezarları, savaşı ve kimsenin yardım eli uzatmadığı bu insanların görüntülerini izlemiş, bize kültür olarak benzeyen ve ülkemize de yakın mesafede, bizimle aynı dinden olan bu insanların -hiçbir suçları yokken- evlerinden, yuvalarından edilmesini; üstüne üstlük vahşice katledilmelerine bir anlam verememiş; kimsenin onlara yardım etmemesi, adeta bir köşede ölmeye terk edilmeleri üzerine büyük bir umutsuzluk ve hüzne kapılmış. Annemin bu olaydan bu kadar derin bir şekilde etkilenmesinin sanıyorum ki iki sebebi vardı: Birincisi tabii ki bu insanların yaşadıklarına her insanın vereceği merhamet ve bunu yapanlara duyulan tiksinti; ama daha etkili olan ikinci ise bence- annemin, "Ya onların yerinde biz olsaydık?" ve olabilirdik de düşüncesi olsa gerek. Filmi izledikten sonra ben de korkuyla fark ettim ki, yakın bir gelecekte bizim de aynı durumda olmamız oldukça muhtemel. Savaş, ölüm, kayıp başımıza gelmedikçe hiçbir zaman karşılaşmayacağımızı düşündüğümüz şeyler. Hepimiz savaşın, kayıpların, dünyanın bazı kesimlerine var olan sefaletin farkındayız; her gün haberlerde duyuyoruz, izliyoruz. "... kişi bugünkü çatışmada hayatını kaybetti." "Yüzlerce çocuk ve kadın öldürüldü" "İnsanlar, camları bile olmayan evlerde, sınırlı yiyecekle hayatta kalmaya çalışıyor." Ama sanmıyorum ki, çoğumuz bunu bir haberden öteye düşünüyor, bu duruma kafa yoruyoruz. Tabi ki, insani görevimizi yerine getirmeye çalışıyor, yardım kampanyaları düzenliyoruz. Ama onları gerçekten anlamak, yaşadıkları acıları hayal etmek gerçekten çok zor. Bosna-Hersek 'te yaşananları bırakın; günümüzde, yanı başımızda Suriye'de yaşananlardan bile sadece yüzeysel olarak haberdarız; evlerini terk edip berbat koşullar altında yaşayan bu insanları, her gün sokakta yanlarından geçtiğimiz halde asla anlayamayacağız, anlamaya çalışmayacağız. Fakat asıl farkına varmamız gereken şey ise bir sonrakinin biz olabileceğimiz. Sevdiği adamı, turist olarak gittiği ülkedeki dostlarını, yoldaşlarını savaş halindeki ülke terk etmeye gönlü el vermediği için çatışmada kaybeden Gemma; güvenli bir şekilde ülkesine dönüp, hayatta kalma şansı varken, savaştaki insanları ve onların çektikleri acıyı kendi kalbinde hissettiği için, dönünce uyum sağlayamayan ve sürekli onları düşündüğü için geri dönen ve savaşta ölen Diego olabiliriz. Ya da bizim için dünyaları ifade eden evimizin, anılarımızın bir anda, öylece bir bombayla yerle bir olduğunu izlemek zorunda kalabilir; merdivenlerde birbirine koşarken oracıkta patlamanın etkisiyle ölen anne-kız Sebina ve annesi; sevgilisiyle bir moteldeyken kaçırılıp, asker kampında esir düşen Aska; uzun yıllar sonra hala küçük kız kardeşi ve annesinin kaybını derinden hisseden, geceleri tetikte uyuyan Gojko olabiliriz. Tanıdığımız, bildiğimiz sokakların askerler tarafından işgal edileceği; her gün onlarca ölümle karşılaşmayı, sokaklarda vurulma tehlikesi olmadan yürüyemeyecek hale gelenler biz olabiliriz. Ülkemizin şu anda bulunduğu duruma da göz önünde bulundurursak, bu olasılık gitgide daha çok korkmama sebep oluyor. 15 Temmuz'da olası bir darbeden, belki de bir iç savaştan kıl payı kurtulduk. Fakat ya bir sonrakinde bu kadar şanslı olabilecek miyiz? Yoksa suçsuz yere öldürülen, işkence gören o insanların yerinde biz mi olacağız? Bosna-Hersek'te bu olaylar yaşandığında annemin olduğu yaştayım. Çevremde, tamamen aynı olmasa da benzer şeyler yaşanıyor. Fakat annemden farklı olarak bizim için tehlikenin üzücü ve korkutucu bir şekilde- çok daha yakın olduğunu hissediyorum. Annemle birlikte bu filmi izlemesek, muhtemelen ne bu konunun onu ne kadar etkilediğini, ne de Bosna- Hersek'te yaşananların ne kadar korkunç ve acı verici olduğunu bilebilirdim; savaşta olmanın; tanıdığın ve bildiğin her şeyin elinden bir anda koparılmasının ne demek olduğu hakkında küçük de olsa bir fikre sahip olabilirdim. Tek isteğim, gerek bizim için, gerek dünyadaki diğer insanlar için bu durumun böyle-sadece bir fikirle- sınırlı kalması ve artık savaşlar yüzünden hayatların bir bir sönmesinin durması. Bu gerçekten, en büyük dileğim. SELİN SOMUNCU