TOPLUMSAL VE İDARİ SİSTEMLERİMİZ BİRER ÇÜRÜK ELMA MİSALİ

İnsanlar , hayatlarını hep bir amaç doğrultusunda çabalayarak , bu doğrultuda kendilerini tanımlamaya çalışarak geçirirler. Ama hayatta her zaman , her konuda mevcut olan belirsizlik insanın çevresine ve kendisine yabancılaşmasına , sarfettiği çabanın karşılığında amacına bir türlü ulaşamamak şuurunu kaybetmesine ve ideallerinden sapmasına yol açar çoğu zaman. Hayatta belli başlı otoritelerin en güçlü silahı olan bu belirsizlik , böylece insanı ezer ve yok oluşa sürükler. Kafka , 'Şato' adlı eserinde olayların ve karakterler arasındaki ilişkilerin çok karmaşık bir şekilde ortaya koyulmasına karşın , ifade edilmek istenen düşüncenin ve temsil edilen kavramların gayet açık bir şekilde okuyucuya aktarıldığını düşünüyorum. Öncelikle eser genel anlamda dönemin ezici bürokrasi anlayışını tasvir etmek amacıyla kaleme alınmış. Ana kahramanımız olan K'nın Şato'ya tüm çabalarına rağmen ulaşamaması , Şato'nun sadece onun değil hiçbir köylününün ya da yabancının gidemediği bir yer olarak tasvir edilmesi, K'nın şatoyla iletişimini ancak birtakım haberciler vasıtasıyla sağlaması ve bu iletişimin Şato'nun istediği zamanlarda gönderilen anlaşılmaz birtakım haberlerden oluşması , karşılıklı iletişim esasına dayanmaması ; Şato'nun devlet otoritesini temsil eden bir metafor olduğu izlenimini uyandırıyor. Bu tasvir ve K'ın Şato'nun bu tutumu doğrultusunda yaşadığı olaylar , bize , insanın bürokrasi yüzünden yaşadığı ezikliği ve yok oluşu çağrıştırıyor . Bürokrasi karşısında kendi benliğini kaybedip boyun eğmek zorunda bırakılan 'K' bize bu sistemin toplumu ve insanları ne denli zor durumda bıraktığını gösteriyor. Buradan çıkarmamız gereken en önemli sonuç başta yönetim söz konusu olmak üzere hiçbir alanda hiyerarşinin insanlar üzerinde olumlu bir etki yaratmadığını aksine bireyin kendi varoluşunu anlamlandırmak üzere çıktığı yola taş koyarak bireyi özgür iradesinden mahrum bıraktığını , mevcut şartlara sorgulamadan itaat eden bir köle haline getirdiğini görüyoruz. Bu durum toplumun ve bireyin gelişimi için uygun ortamın sağlanmasının önünde bir engel teşkil eder. Toplumlar ve toplumun her bir bireyi bu eserden yola çıkarak mevcut düzenin hayatımızı ne hale getirdiğinin farkına varabilir ve bu sistemin olumlu yönde değişmesi için gerekli tedbirleri alabilir, bu yönde çalışmalar düzenlenebilinir. Kafka , mevcut otoriter sistemin , bürokrasinin, işleyişi konusunda da sembolik bir anlatıma başvurmuş ve K'nın görüşmek istediği ama bir türlü ulaşamadığı Klamm karakteri de işleri içinden çıkılmaz hale getiren bürokratları temsil etmiştir. Toplum , eserde köylülerin temsil ettiği grup, tarafından ismi iyi bilinir ama herkes onları farklı tanımlar ve işin aslı kimse gerçekten tanımamaktadır bu şahısları. Bu bilinmezliğin ve yönetimde iyi bir mevkide olmanın sağladığı rahatlıkla hiçbir iş yapmadıkları halde otoritede saygın bir konumdadırlar. Burada başımıza getirdiğimiz bürokratların gerçek yüzünü ve aslında ne kadar faydasız olduklarını görmemiz istenmiştir. Buradan Plato'nun mağara benzetmesinde de gölgelerle betimlenen , kendini kapalı kapılar arkasına saklayan bürokrat sınıfının ortadan kaldırılmasının doğru olacağı sonucu ya da en azından yöneticilerimizi başa getirmeden önce onlar hakkında yeterince bilgi sahibi olmamız ve onların yaptıkları işleri gerçek anlamda denetleyebilmemiz gerektiği sonucu çıkarılabilir. Yönetim , uygulamalar açık ve toplumun gözü önünde olduğunda topluma faydalı olacaktır. İdari sistemin yanlış bir temel üzerine kurulmasının yanısıra topluma hakim olan genel bakışaçısının yanlışlarının da altını çizen eser , toplumdan dışlanmış bir aileden de bahsediyor. Ana karakterimiz K ise aksine toplum tarafından ötekileştirilmiş olan bu ailenin yanında kendini iyi , rahatlamış ve güvende hisseder. Bu noktada toplumsal önyargıların düşüncelerimizi ve bakışaçımızı şekillendirmesinin ne kadar sakıncalı olduğu üzerinde durulmuş. Bu körü körüne kabul edilen yargılar yanlış değerlendirmeler yapmamıza neden olur ki bu hem bizim için hem dışlanan taraf için kötü olur. Biz potensiyel iyi bir arkadaşlığı boşu boşuna reddederken karşı tarafın psikoloji üzerinde de yıkıcı br etkiye neden oluruz. Uzun lafın kısası, bu eser rehberliğinde mevcut toplumsal ve idari sistemimiz hakkında değerlendirme yapabilir ve farkındalığımızı arttırabiliriz. Bu konularda ufkumuzu açan , görüşümüzü berraklaştıran bu eser bize uykudan uyanmamızı , otoriteye karşı tavrımızı takınmamızı öğütlüyor. Umarım bu noktadan sonra daha bilinçli bireyler olarak hayatımıza devam ederiz.