KAYITSIZ İNSANLAR

Hiç kendinizi bomboş hissettiniz mi? Aynı bir kukla gibi; duygusuz, yalnız. Hayattaki herhangi bir şeye karşı bir şey hissetmemenize rağmen bunu dış dünyaya fark ettirmemeye çalıştınız mı hiç? İnsanların arasında göze batmamak için yüzünüze bir maske taktınız, olmadığınız biri gibi davrandınız mı? Stefan Zweig'ın "Olağanüstü Bir Gece" adlı eserindeki deyişiyle 'kayıtsızlaştınız' mı? Bu kayıtsızlaşma kavramını çevremizdeki olaylara, kişilere karşı her geçen gün ilgimizi kaybetme olarak açıklayabiliriz. Çoklu basamaklar halinde gerçekleşen bu olay fark edilmez ve bu durumun önüne geçilmezse dur durak bilmez, sonucunda kişi kendi benliğini kaybedebilir. O yüzden bu durumun belirtilerine karşı insanlar gözlerini dört açmalı, bu durumun çok ilerlemesine izin vermemelidirler. İnsanlar genellikle duygusuzlaştıklarını fark etmezler. Bu süreç öyle hızlı gerçekleşir ki kendilerinde bir şeylerin değiştiğinin farkına varmazlar; o zamana kadar hep öyle, yani hissiz ve şevksiz olduklarını düşünürler. Aynı zamanda insanların onlardaki bu değişikliği farketmediklerini, onları hala eskiden oldukları gibi gördüklerini bilirler. Bu yüzden kimi zaman dışlanmamak, kimi zaman 'sevdiklerini düşündükleri' insanları kaybetmemek, kimi zamansa sadece değişiklikten korktukları için; mutlu olmasalar bile gülümserler, komik bulmadıkları şeylere kahkaha atarlar, üzülmeleri gereken şeylere üzülmüş gibi yaparlar. Yani yüzlerine birer 'maske' takarlar. 'Kayıtsızların' bazıları nadir de olsa bu durumun farkına varırlar. Günden güne soğuduklarını, sevdikleri şeyleri yapma isteğini kaybettiklerini fark ederler. Bu insanların bazıları her gün bu durumu nasıl değiştirebileceklerine kafa yorarken diğerleri içinde bulundukları durumu değiştirme isteğini bile kendilerinde bulamazlar. Evlerinde tek başlarına, hiçbir şey yapmayarak geçirdikleri gün sayısı artar. Bu durum onları içten içe bitirir; her gün daha da hissizleşir, çevrelerindeki olaylara daha da kayıtsızlaşırlar. Genellikle "kayıtsızların" birden çok maskesi vardır. Bu maskeler nerede, kiminle olduklarına göre kendiliğinden ortaya çıkarlar. Ne kadar çok ortamda, ne kadar çok kişiyle bulunurlarsa o kadar yeni kişilik oluştururlar. Mesela akrabalarının yanında soğuk ve somurtkan, çocukluk arkadaşlarının yanında delidolu ve mutlu, iş arkadaşlarının yanında havalı ve olgun olurlar; ya da öyle davranırlar diyelim. Hatta bazen o kadar çok yeni maske birikir ki bu duruma düşmeden önceki yüzlerini hatırlayamazlar. Her yeni bir maske yüzlerine oturduğunda "Bu gerçek ben miyim acaba?" sorusunu sorarlar kendilerine. Ama o aşamaya kadar ilerledikten sonra kendi yüzlerini bulmaları gerçekten çok zordur. Yüzlerindeki ve ceplerindeki maskelerden kurtulmak isteyenler eski zamanların heyecanını ararlar gittikleri her yerde, yaptıkları her işte. Eski zamanlara dönüp o zamanlarda hissettiklerini hatırlayabilmek için eskiden sık sık gittikleri yerleri ziyaret eder, eski arkadaşlarla görüşürler. Onlarla eskiden yaşadıkları şeylerin heyecanını arar; onların, kendilerini, düştükleri bu dipsiz kuyudan kurtarabileceklerine inanmak isterler. Bazıları ise yeni kişilerle tanışır, bu insanların hayatlarının güneşi olabileceğini düşünürler. Her iki durumdan da yola çıkarak maskeleri fırlatıp atmanın kendi başına üstesinden gelinebilecek kadar kolay olmadığını varsayabiliriz. Meselenin şimdiye kadar ele aldığım kısmında sizin de dikkatinizi çektiği üzere büyük bir çelişki var. "Nasıl oluyor da bu insanlar hem hiçbir şey hissetmiyor; hem de duygularını geri kazanmak, eski hallerine dönmek 'istiyorlar'?" Zweig da eserinde bu çelişki üzerine durmuş, kitap boyunca bu paradoksun çıkar yolunu bulamamıştır. Kitabın ana karakteri; üç senedir birlikte olduğu kadının başkasıyla bir yuva kurmaya karar verdiğini öğrenmesine rağmen herhangi bir şey hissetmemesi üzerine kendindeki tuhaflığı fark etmeye başlayan bir 'kayıtsızdır'. Günlerini kendini bu durumdan kurtarabilecek yöntemler aramakla geçirir. Ve, kitabın adından da anlaşılacağı üzere, her şey bir gecede değişir; 'olağanüstü bir gecede.' Bahsettiğimiz çelişkiden sonra akla gelen düşünce bu insanların belki de hislerini tamamen kaybetmemiş olmalarıdır. Kim bilir, belki de öyledir. Belki, aynı kitaptaki gibi, hala geri dönebilme şansları vardır. Fazilet Simge ER