Geçmişten Günümüze Aidiyet ve Sahiplik Kavramları

17. Yüzyılın ikinci yarısında geçen ve kölelik, sanat, sınıf farklılıkları gibi pek çok konuya değinen İnci Küpeli Kız isimli filmi izledikten sonra kendi içimde ait olma ve sahip olma kavramlarını sorgulamaya başladım. Köleliğin hüküm sürdüğü sınıf farklılığının hat safhada olduğu dönemlerden günümüzün modern dünyasına kadar olan zaman diliminde ait olmak ya da sahip olmak kavramlarının çok da fazla değişim göstermediğini ya da insanoğlunun doğası gereği gösteremediğini fark ettim. Konuyu önce filmden örneklerle ele alacak olursak filmde çok yetenekli bir ressam olan Johannes ve onun ailesine hizmetçilik yapan Griet karakterinden başlayabiliriz. Aynı zamanda daha sonra İnci Küpeli Kız olarak ünlenecek eserin modeli olan hizmetçi kız filmde Johannes ve ailesine aittir çünkü maaşını, kalacak yerini onlar temin etmektedir fakat Johannes' in en iyi müşterisi olan Van Ruijmen ressamın hizmetçi üzerindeki ilgisinin arttığını gördüğünde hizmetçi kıza sahip olmak ister. Burada da rahatlıkla görebileceğimiz gibi ait olan da sahip olan da aslında insandır. O dönem şartları altında değerlendirdiğimizde evet bu durum çok da anormal değildir fakat günümüz modern dünyasında kölelik kavramının hala devam ettiğini iddia edecek olsak acaba ne gibi tepkilerle karşılaşırız? İnsan hakları, demokrasi, eşitlik söylemleriyle çevrili hayatımızın aslında orta çağ kölelik sisteminin geliştirilmiş ve başka kavramlarla kamufle edilmiş bir aldatma olduğu görüşünü savunalım. Bu bağlamda da eşitlik kavramını ele alalım. Günümüz modern dünyasının modern insanları olan bizler en basit konuda bile eşit değiliz aslında. İçinde bulunduğumuz kapitalist sistemin kuralları düşünüldüğünde eşit olmamızı beklemek de çok doğru bir tutum olmaz çünkü kapitalist sistem tıpkı kölelik sisteminde olduğu gibi sınıf ayrımlarına dayalı bir sistemdir. Her iki sistemde de zengin ve fakir olmak üzere belirgin iki sınıf vardır. Zengin sınıf filmde de olduğu gibi sahip olandır istediği her şeye öyle ya da böyle sahip olur. Filmde bunu ressamın en GÜNDOĞDU 2 değerli müşterisi olan adamın kıza sahip olamayınca kızın portresine sahip olmak istemesiyle görebiliriz. Günümüzde ise insanlar bir şeye sahip olmak istediğinde önlerinde alternatif oluyor mesela yine insan bağlamında ele almaya devam edecek olursak televizyondaki programlardan birindeki solisti elde etmek istedik ama tabii ki ona ulaşmamız çok zor fakat onu yine de elde edebiliriz. Düşündüğümüzde çok mantıksız belki bir insana sahip olabilecek olmak ama filmdeki gibi yaklaşırsak olaya sahip olabileceğimizi çok daha iyi anlayabiliriz mesela posterini asabiliriz duvarımıza ya da kasetini alabiliriz hatta eğer yeterli paraya ya da çevreye sahipsek onun kullandığı eşyalarına bile sahip olabiliriz. Tabii ki bu durum her iki sistemin de temeli olan ekonomik durumdan etkilenir. Bazılarımızın değil bir soliste sahip olmak o geceyi geçirecek güvenli bir eve bile sahip olmadıkları hayatları var. Öte yandan diğerleri ise hep daha fazlasına sahip olma arzusuyla yanıp tutuşmaktalar. Olayları bu açıdan değerlendirmeye devam edecek olursak da hep aynı sonuçlarla karşılaşacağımız açıktır. Günümüzde de asırlar önce de arz talep dengesine dayalı bir sistem vardı. Bu sistem uyarınca insanlar alım güçlerine göre bir talep oluştururlar ve yine insanlar oluşan bu talepleri karşılamaya çalışırlar. Sahip olma isteği de bir taleptir ve geçmişten günümüze bu talebin arz edilme şekli değiştirilmiştir sadece. Bu değişimin sebebi de değişen dünya şartlarıdır. Arz talep dengesini sağlayan insanlar değişen dünya şartlarına göre bazı kavramları yumuşatmış ve isim değişiklikleri ya da alternatiflerle önümüze koymuşlardır. Örneğin kölelik sistemi kapitalist sistem olarak çıkmıştır karşımıza. Tüm bunlar bu şekilde düşünüldüğünde aidiyet ve sahiplik kavramların nasıl bu denli aynı kalabildiği daha iyi bir şekilde anlaşılabilecektir. Bu örneklerden de görülebileceği gibi ait olmak ya da sahip olmak kavramları aslında zaman içerisinde değişime uğramamıştır. İnsanlar aitlik kavramının türevlerini göz önünde bulundurmadan sadece fiziksel olarak ait olunabileceğini düşündükleri için bu kavramların farkında olmazlar. Ait olmak sadece fiziksel olarak değil manevi olarak da vardır ve günümüzde de asırlar öncesinde de kullanılmıştır. Ait olmak ya da sahip olmak için somut kanıtlara gerek yoktur yani bir resimle ya da eskiden askere gidenlere sevgilileri tarafından verilen bir tutam saçla da ait olunabilir ya da sahip olunabilir ama sahiplik ve aidiyet kavramlarını etkileyen GÜNDOĞDU 3 tek bir ölçüt vardır o da alım gücüdür.