AÇ GÖZLÜ PEMBELER / Deniz Akkaya

Özgürlüğüne yeni kavuşmuş bir toplum, sorgulamaktan yoksun bir halk, aç gözlü yöneticiler ve daha fazlası... Türlü entrikalar ve bireyleri oyalama çabaları aslında her zaman tek bir amaç içindir; halkın refah düzeyini arttırmak(!)... Bir ülkenin düşmanlardan kurtuluşu ve sonrasında yapılan yenilikler, liderler arasında fikir ayrılıkları, yapılan haksız suçlamalar bu kitabın temel hatlarını oluşturmakta. Bir bakıma günümüzde yaşanan ya da yakın geçmişte yaşanmış olayların çok miktarda benzetme ve metaforlarla okuyucuya aktarıldığı bir kitap Hayvan Çiftliği. Aynı zamanda bir liderin koltuk sahibi olduğu zaman, nereden geldiğini ve ne olduğunu nasıl unutabileceğinden de güzelce bahsediyor. İhanete uğramış bir devrim tablosu çizmeye çalışan George Orwell, bu tabloyu hayvanlar ve çiftlik işleri üzerinden çok başarılı bir şekilde oluşturmuştur. Aynı zamanda karakterleri, hayvanları tanıdığımız çok belirgin (1) Hayvan Çiftliği özellikleri ile insanlara benzetmiştir: "Karakterler son derece sade ve güçlüdür: Kinik eşek Benjamin, fedakar at Boxer, akılsız kısrak Mollie, hatta serçeleri tüm hayvanların kardeş olduğunu söyleyerek pençeleri arasına çekmeyi deneyen kedi bile akıllarda kolayca yer edinen, çok canlı kişiliklerdir." (2) İnsanlar kovulduktan sonra, bir kargaşanın hüküm sürmemesi için domuzlar hemen kendilerini çiftliğin beyni ilan edip, diğer hayvanları bu ayaklanmanın güzel olduğuna inandırmak için marşlar yazıp, bayraklar çekerler. Aynı gerçek hayattaki gibi; koltuğa yeni oturan kişi, emelleri iyi ya da kötü olsun, öncelikle kendine bolca sempatizan toplamaya çalışır. Çoğunluk elde edildiği zaman, yöneticilerin sırtı yere gelmez. Tüm hayvanların eşitliğiyle başlayan bu tablo bir süre sonra domuzların lehine alınan kararlarla bozulmaya başlar. Domuzların bu eşitsizlik için çok yerli bir gerekçesi vardır; sürekli çiftlik hayvanlarının refahı için gece gündüz düşündüklerinden dolayı daha çok yemeğe ve dinlenmeye ihtiyaçları vardır. Hizmetkar(!) insanların, nasıl zengin ve keyif içinde yaşadıklarını anlatan güzel bir örnek! Her zaman gireceğimiz işlere baştan kuralları koyarak adım atmak gerekir. Bu ileriki zamanlarda kimsenin canının sıkılmamasını ve haksızlığa uğramamasını sağlar. Ancak bazı akıllılar, kendi işlerini kolay yürütmek için bu kurallarda çok küçük değişikliklere giderek; her şeyi normal gibi gösterirler. Devlet yöneticileri bunu, yasalarla ufak ufak oynayarak; halka hissettirmeden yapar. Bir diğer ismi de "kılıfına uydurmak"'tır aslında. Domuzlar da zamanla üç beş yasayı kimse fark etmeden değiştirirler, bir süre sonra tamamen kaldırırlar. Böyle yöneticilerin gözünde, en sadık emektarının bile değeri yoktur. At Boxer, hayatını domuzların sözlerine harfiyen uyarak ve var (3) Tüm hayvanlar eşittir, ama bazı gücüyle çalışarak geçirir. Ancak ölüm döşeğine hayvanlar daha eşittir. geldiğinde emekli olacağı yaşa gelmek üzeredir ve bu hiç çalışmadan devletin kaynaklarından faydalanacak anlamına gelir. Bu yüzden domuzlar onu baytar yerine kasaba götürür ve manevi değer yerine, kasabın verdiği üç beş lirayı tercih ederler. Bir süre sonra bu aç gözlü pembeler, başlangıçta kurtulmaya çalıştıkları; içki içen, kıyafet giyen, yatakta yatan, evde yaşayan insanlara benzemeye başlarlar. Halkın kalanı bu durumu garipser ama artık onları hiçbir olay şaşırtmamaktadır. İktidar sevgisi, domuzları içten içe sarmıştır artık. Bir başkasının üzerinde olmanın verdiği ahlaksız keyif gözlerini bürümüştür. Artık ne kedi kedidir, ne de tavuk tavuktur domuzların gözünde. Kendileri dışındaki tüm diğer hayvanlar, çalışmak ve domuzları doyurmak zorunda olan alt sınıf vatandaşlardır. Yazar, romanı mutlu sonla bitirmeyerek bu tarz davranışların toplumlar üzerinde bıraktığı etkileri de okuyucunun aklına kazımıştır. Mutlu sonun hatırlanması yerine, çiftlikte hayvanların son gece gördükleri manzaraya karşı seslerini çıkartmaması daha keskin bir ders bırakıyor insanların hafızalarında. En çok etkilendiğim bölüme gelmek gerekirse; ters giden her şeyin, azman köpekler tarafından çiftlikten kovulan Snowball'a mal edilmesi adeta gerçek hayattan çekilmiş bir kareydi. Liderler bir günah keçisi ilan etmiş ve başlarına gelen her kötü durumu ona atıp, hakkında asılsız dedikodular yayarlar. Böylece tavuğun az yumurtlamasının sebebi bile önceden belli olur. Bu yazıyı okuyanlara, bu kitabı okumalarını kesinlikle tavsiye ederim. Öncelikle yazarın dili o kadar akıcı ki, yüz küsür sayfanın bir saatte bitmesine oldukça şaşırdım okurken. Bunun yanında, kitapta yazanlar belki bir gün bizim de başımıza gelebilecek olaylardan ibaret. Yayın yapan gazetelerimize ve televizyonlarımıza bakarak kavrayamadığımız sonu, bu kitapla bir şekilde aklımıza kazıyabiliriz.