Ortaklık

Sosyal medyayı sıkı takip eden ve her gün en azından bir gazeteyi okumayı seven biri olarak son zamanlarda düşündüğüm tek şey insanların gruplaşmasına etken olan şeyin ne olduğudur. Milletleri, toplulukları veya daha küçük grupları bir araya getiren etken nedir? Bu soruya verilen din ve ırk gibi alışılageldik cevaplar vardır. Ancak bu kavramların tarihsel ögeler olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda, bunların herkes tarafından farklı algılanıyor olması çok ilginç gelmiyor bana. Bu sebeple bizi diğer insanlara yaklaştıran şey hatta eski çağlarda kabilelerin veya grupların oluşmasını sağlayan güce; ortak suç ve zevkler demek çok abartı olmaz. Bu ikisinin bizi nasıl birleştirdiğini veya kutuplaştırdığını sadece tarih öykülerinde değil günümüz olaylarında da görebilirsiniz. Çevrenizdeki insanlara bir kulak verin; dedikodulara, hobilerine veya nefret ettiklerine dikkat edin. Çalıştıkları ofisteki patronlarını çekiştiren kimselerin birbirine olan çekimi kimya dersindeki kovalent bağdan daha güçlüdür. Aynı şekilde evde ebeveynleri yokken topla oynayıp vazoyu kıran iki kardeşi bu suç ortaklığı nasıl da kuvvetli bir ortak olmaya itecek. Böylesi durumlarda daha da belirginleşen duygularımız paylaştıkça artan ve güç kazanan kimyasal bağlar gibidir. Yalnız olmadığımızı bize hatırlatırken bir yandan da aslında haklı olduğumuzu da bilinçaltımıza sokar. Ülkeleri oluşturan millet kavramı zamanında ortak bir düşmana karşı veya ortak bir ülkü yolunda omuz omuza vermelerinden doğmuştur. DNA testleri yaparak veya dış görünüşüne bakarak kurulmaya çalışan ülkelerin hazin sonlar yaşadığı veya bölünerek küçüldüğü tarih dersleriyle aşikar kılınmıştır. Bu millet olgusunu biraz geri sardığımızda Avrupa'nın siyasi haritasını şekillendiren savaşlarda ortak çıkarları ve bu çıkarlar altında bilerek veya bilmeyerek sürüklenen insanların oluşturduğu gruplara varıyoruz. Bu gruplar tarihlerindeki ortak suçları saklayarak veya aklayarak bağlarını perçinlemiş ve sonra da buna millet adını takmış olamaz mı? Bu döngünün başlangıcını düşündükçe vahşi hayvanlara veya tanımadıkları göçebelere karşı birleşen ilk insanlar ve mağaralardaki toplanmaları yansıyor gözüme. Tamamen rastlantılar sonucu bir araya gelmiş ve sadece ortak çıkarları veya zevkleri olan bu insanlar bilinçlerimize yerleşen bu gruplaşmanın temelini atmışlar. Peki, bugünün toplum düzeninde nerede karşımıza çıkıyor bu ortaklıklar? Aslında her yerde! En gelişmişinden en ilkeline kadar bütün toplumların muzdarip olduğu yolsuzluklar ve hileleri o kadar çok okuyoruz ki artık normalleşmeye başladı. Hüsnü Arkan'ın Hırsız ve Burjuva'sını elime aldığımdan beri karakterlerin modern dünya için normal görülen tüm hırslarının aslında ne kadar ilkel olduğunu düşünüyorum. Para veya mülk peşinde koşmanın veya birilerine yaranmak için attığımız adımların bizi çağdaş insanlık etiğinden uzaklaştırdığını ve orta çağa geri gönderdiğini görmemiz adına önemli bir roman bu. Kitabın konusu yakın tarihimizde yer edinmiş 1980 darbesinde birbirinden çok farklı toplumsal katmanlarda yer alan insanların nasıl bir araya geldiğini gösteriyor. Onları birleştiren şey ise ortak bir suç: hırsızlık! Kitapta ilerledikçe insanları birbirine yakınlaştıran ögenin gerçekten onların sosyokültürel seviyeleri değil de içinde oldukları maddi ve manevi ilişkiler veya bu uğurda giriştikleri suçlar olduğu beliriyor bir anda. İnsanlığın toplumsal yapıya geçtiği ilk dönemlerden itibaren bizi yakınlaştıran zevkler ve o zevkler uğruna işlenmiş ortak suçlar bizim karanlık sırrımız olarak varlığını koruyor. Bundan sonra sosyal medya hesaplarınıza veya haberlere bakarken suçu işleyenlerin yanı sıra onları koruyup kollayanların sayısına bakın çünkü suç ne kadar kötü olursa olsun savunmaya çalışan insanların hep var olduğu hatta bu kimselerin sayısının da az o lmadığını göreceksiniz. Bu durum sizi korkutup modern zamanlara şaşırmanızı sağlarsa unutmayın ki tarihimiz de çok aydınlık değil.