Mağduriyetin Kıyısındaki Mübarek Kadınlar

Güzide ülkemiz üç tarafı nefret cinayetleriyle çevrili bir yarımada. Nefret cinayeti kurbanı kadınlar, LGBT ler; göz göre göre canlarını yitiren işçiler... Türk-Müslüman- Sünni zihniyet içinde eritilmeye çalışılan etnik ve dini gruplara yönelik ayrımcılıklar ve nefret söylemleri de cabası. Ne var ki tarih de edebiyat da bunlarla ilgilenmiyor. Tarih bu topraklarda yaralanmadan, örselenmeden kalanları yazıyor. Edebiyat mağluplarla değil, kahramanlık hikayeleriyle besleniyor. Şimdi asıl önemli soruya gelelim. Bu kadar kahramanlık hikayesi varken mağluplar nerede? Madem tarih kahramanların tarihi, o halde geride kalanların hikayesini kim anlatacak? Gaye Boralıoğlu, Mübarek Kadınlar da işte bu görevi üstleniyor. Amacı, çoğunluğa göz kırpmadan azınlığı anlatmak. Odağında ise kadın hikayeleri var. Mübarek Kadınlar çok geniş bir yelpazede kadın hikayelerinin toplandığı bir kitap. Aslında tam da bu yüzden kitabı okumaya başladığımda çok heyecanlanmıştım çünkü bu kitapta kadınlar figüran değil, tam aksine başroldeler. "Pilavcı Karısı" hikayesi iki duvar arasına sıkışmış bir hayatın özeti gibi. Hayatı boyunca tavuk diden bir kadının sorgu sırasında anlattıklarından oluşuyor. Aslında bu açıdan bana Dario Fo nun Kadın Oyunları ndaki "Yalnız Kadın" monoloğunu hatırlattı. Tıpkı oradaki gibi kapitalist sistemin kadını da erkeği de nasıl baskı altına aldığı gün gibi ortada. Kadının maruz kaldığı psikolojik ve fiziksel şiddetin yine kadının kendisi tarafından trajikomik bir dille anlatılması iki eserin de ortak noktası. Hikayenin buraya kadarki kısmı bir hayli tanıdık değil mi? Ama asıl vuruş sonunda geliyor. Boralıoğlu mağduriyet anlatısı kurmadan pilavcı karısını mağrur bir kadına dönüştürüyor. Aslında tam da burası içimden büyük bir coşkuyla, "Pilavcı karısı bütün işçi kadınların intikamını aldı." dediğim yer. Hem insan ona arka durmadan edemiyor ki. Sonuçta, bütün hikaye mağduriyet sınırında geçiyor; sonunda mağrur ya da mazlum olmak Boralıoğlu nun elinde ama o mağrur olmayı seçiyor. Böylelikle pilavcı karısı mağdur ama edilgen olmayan kanlı canlı, gerçek bir karaktere dönüşüyor. "Pepuk Kuşu" ise Dersim'in kayıp kızlarından birinin yıllar sonra dile gelmesinin hikayesi. Bana yaşanan kıyımın, dökülen kanın nasıl da unutulmayacağının, hafızanın bin kat da altında olsa bir gün su yüzüne çıkacağını hatırlattı. Ben de Xece'yle birlikte onun dilinde Pepuk Kuşu şarkısını söylemek istedim. Bu hikayede Dersim'den bir subay tarafından muhtemelen besleme olsun diye kopartılıp Çanakkale'ye getirilen Xece hayatının son deminde gerçek adını hatırlıyor, ana dilinde dile geliyor. Hem Xece olup da isyan etmemek mümkün mü? Hikayenin sonunda ise şu soru aklımdan çıkmıyor: En ağır hastalıkların bile unutturamayacağı geçmişin altında ezilmek, reva mı Xece'ye? "Ali nin Gözleri" hikayesi ise beni bir şekilde huzursuz etti. Hikaye askere giden bir koca ve karısı üzerine kurulu. Ne var ki askerdeki kocasının bacağı kopan kadın, askeriyenin militarist yapısı içine yedirilen bu şiddeti hiç sorgulamıyor. Kocasının gerek psikolojik gerekse fizyolojik yaralarını sarmaya çalışıyor. Sonra bu da yetmiyor, aşk adı altında kocasına yaklaşmak için kendi bacağını kesiyor. Kadın nedense asıl tersliğin kocasının askere sağ salim gidip tek bacakla dönmesinde olduğunu görmüyor. Aslında bu tam da egemen zihniyetin istediği şey değil mi? Doğrusu hikayeyi okurken sormadan edemiyorum: Nerede azınlığın anlatısı? Nerede askeriyede bir hiç uğruna ölenler? Boralıoğlu nun ne yazık ki bu sorulara verecek cevabı yok. Ya da var ama cevaplar iktidarın camlarının arkasına gizlenmiş. Ne kadar bakarsak bakalım bakışımız hep çoğunluğun, iktidarın bakışı. Sonuçta başta her ne kadar mağlupların, geride kalanların hikayesini kim anlatacak dediysek de, onların hikayesini sadece derlemek yetmiyor. Aynı zamanda onları, iktidarın bakışından uzakta, en az kazananlar kadar kanlı canlı figürler olarak anlatmak gerekiyor. Böyle olmayınca insanların yaşantılarını, mağduriyetlerini kendi hikayemizin serencamına uygun biçimde kullanmaktan öteye gitmiyoruz. Belli ki Boralıoğlu geride kalanların, azınlıkların hikayelerini anlatmaya çalışmış. Ancak "Pilavcı Karısı" ve "Pepuk Kuşu" gibi hikayelerindeki tutumu kitabın geneline yayılmayınca , çabası iyi niyet olarak havada asılı kalıyor. Ezgi Büşra Bilgin