En Karanlık Korkumuz

Aklımızın bir köşesinde hep o korku yok mudur? Çocuğundan yaşlısına, gencinden yetişkinine herkesin aklında o korku vardır. Sevdiklerini geride bırakmak, onları bir daha görememek, istediklerini yapamamış olmak, hep daha fazlasını ve daha fazlasını istemek... Ölüm korkusu... Sadece bu sebeplerden mi yoksa bencillikten mi bilinmez. Belki de bilinmezlikten. Öldükten sonra ne olacak, o an neler hissedilecek, cennete mi gideceğiz yoksa cehenneme mi ya da cennet ve cehennem diye bir yer var mı? Öldükten sonra yaşam devam eder mi? Peki ya beden ölünce ruhumuza ne olur? Hiç kimse, dünyanın en bilge insanı bile bilemez bu soruların cevaplarını. Bir kişi çıkıp da cevaplayamaz bu soruları. Herkes korkar. Belki herkes için değişir bu korkunun derecesi ama hissetmeyen tek bir insan bile yoktur. Peki ya insanoğlu ölümsüz olsaydı? O zaman neler olurdu? Her şey daha mı iyiye giderdi yoksa bir kargaşa mı oluşurdu? İşte bu soruların yanıtlarını arıyor Jose Saramago ''Ölüm Bir Varmış Yokmuş'' adlı kitabında. Kimsenin adını bile bilmediği bir ülkede insanların ölmemesiyle başlar hikaye. Fakat hiçbir şey umulduğu üzere dört dörtlük gitmez. Ülkede karmaşa çıkar. Devlet, yetkililer, hastaneler ve kilise hiç kimse ne yapacağını bilemez. Çıkarlar söz konusu olduğu zaman insanlık kaybeder içindeki iyilik kavramını. Sistem devreye girer. Fakat her şey değişir bir anda ölümün tekrardan kapıyı çalmasıyla. Ölümsüz dediğimiz insanların ölüm zarfları gelmeye başlar birer birer. Jose Saramago'nun diğer kitaplarında da olduğu gibi ilgimi çeken en büyük şey devlete, düzene ve dine olan eleştirileri olmuştur bu kitabında. Kilisenin çaresizliği, nasıl ölüm üzerine bir düzen kurdukları, insanların bu en karanlık korkusunu kullanarak ve biraz da süsleyerek nasıl kendilerine inandırdıkları ve daha fazlası... Elbette ki sadece Hristiyanlar için yazılmış eleştiriler olarak görmüyorum ben bunları. Müslüman'ı, Yahudi'si, Hristiyan'ı ve daha fazlası... Tüm dinler için eleştiriler çok güzel ele alınmış. Ardından Saramago'nun devlete olan bakış açısı. Tam olarak içimde tuttuğum, haykırmak istediğim fakat bir türlü sesimi duyuramadığım noktalar... Ucuz, basit ve sıradan insanlar olduğumuzdan mıdır bilinmez, hepimizin bir eleştirisi vardır fakat kimse çıkıp da bunları dile getirmeye cesaret edemez. Kitapta ölümlü olmak isteyen insanların sınırdan geçişini sağlayan bir örgüt ile devletin yaptığı antlaşmalar, günümüzde de halkın gözünden saklanan, kulaklarından kaçırılan, insanların haberleri olmadan devletlerin çevirdiği işlerle çok güzel bağdaştırılmış ve bunlara örnek olmuştur bana kalırsa. Nedendir bilinmez ama kitabın asıl hikayesinden çok bu çaresizlikler dikkatimi çekti benim. Dürüst olmak gerekirse ''Körlük'' ve ''Görmek'' kitaplarından sonra Saramago'nun bu kitaptaki dili beni biraz soğuttu kitaptan. Bitmek bilmeyen betimlemeler, uzun uzun paragraflar ve sayfalar... Bu yüzden kitabı defalarca bırakıp elime tekrar tekrar aldığımı bilirim. Fakat ne olursa olsun, yeniden bağlamıştır kitap beni kendine. En karanlık korkumu işlediğinden midir bilinmez ama üzerimde büyük bir etki yaratmıştır Saramago. Sonuçta gerçek hayatta böyle bir şeyin, ölümsüzlüğün, başımıza gelmeyeceğinden eminim. Bu yüzden bu kitap beni kendi ölümüm ve çevremdekilerin ölümü, ne yapacağım ve neler yaşayacaklarım, geride bırakacaklarım ve sevdiğim insanlar hakkında düşünmeye zorladı. Diğer bir deyiş ile en karanlık korkumu ortaya çıkardı ve beni onunla yüzleştirmeye zorladı. Son olarak insanları düşünmeye, sorgulamaya iten, sahip olduklarımızın değerlerini, hatta ve hatta ölümün bile değerini anlatan bu kitabı arkadaşlarıma da tavsiye edebilirim. Benim için bir kitabın en büyük ölçütü budur. Eğer ben tavsiye edebiliyorsam, kitap bende güzel bir izlenim bırakmıştır.