Hepimiz zaman zaman hissetmişizdir içimizde yatan o kötülük kapasitesini. Hepimizin içinde yatan kokuşmuş canavar tekmelemiştir arada. Kıskanmışızdır, aşağılamışızdır, acımamışızdır, kendimizi düşünmüşüzdür. Bu insanoğlunun doğasında var, hiçkimse tamamen iyi değil. Günümüzde bunu ne kadar entellektüelite, drama, duyarlılık, sosyal sorumluluk gibi toplumsal icatlarla gizleme çabaları olsa da göğsümüzden söküp atamayız bunu. Amacım umutsuzluğa düşürmek veya kendimizi aşağılamak değil tabii. Aynı ying-yang anlayışında olduğu gibi iyi ve kötü aynı anda barınıyor içimizde. Sadece daha gerçekçi bir bakış açısı getirmek gerek kendimize, insanlığa. Hiçbirimiz çok duyarlı, ilgili, hassas veya entellektüel değiliz. Sosyal medyada paylaştığımız herhangi bir şey vicdanımızı rahatlatsa da gerçekte herhangi bir etkisi yok, tek yaptığımız bu sosyal duyarlılık yarışına katılmak. Kendimizi kandırmaya gerek yok. Jose Saramago romanı Körlük'de bunu çok daha net bir şekilde dile getiriyor. Roman bir anda herkesin nedeni bilinmeden kör olmaya başladığı bir dünyada geçiyor. Kimsenin görmediğini düşündüğümüzde, kimsenin yargılamıyacağını bildiğimizde neler yaparız? Gerçekten içimizden neler geçiyor? Saramago bunu bütün bir toplum boyutunda ele alıyor. İnsanların aslında ne kadar iğrenç ve kötü olabileceğini, ne kadar ileri gidebileceklerini gösteriyor. Sonuçta ne demişler; göz görmeyince gönül katlanırmış. Roman körlük salgının ilk başladığı sıfır noktasıyla başlayıp nasıl ilerlediğini anlatarak başlıyor. En başta farkına bile varılmazken daha sonra ülke çapında kriz durumuna geçiliyor. Hiçbir fikirleri olmadığı bu durumda hükümet karantina uygulamasına gidiyor. Durumun en büyük ironisi belki de hala görebilen tek kişinin bir göz doktorunun karısı olması. Eski bir akıl hastanesine yerleştiriliyor körler, görebilen kadın kocasını yalnız bırakmak istemediği için o da onlarla giriyor karantinaya. Saramago kendisi de karakterin ağzından bir akıl hastanesinin aslında ne kadar durumlarına uygun düştüğünü söylüyor. İçerde olanlar gerçekten de bir tımarhaneden aşağı kalır gibi değil. İnsanların bütün etik değerlerinin sadece başkaları tarafından yargılanmaya bağlı olduğunu fark ettiriyor olanlar. İnsanlar birkaç parça yemek için birbirini öldürüyor, tecavüz ediyor. Sırf karşılarındakinin onlardan zayıf ve güçsüz olduklarını gördüklerinde yapabileceklerinin sınırı yok. Gruplaşmalar oluşuyor hemen karantinada, insanlar diğer grupların yiyeceklerini çalıyor, işkence, şiddet normal şeyler haline geliyor. Tecavüze kadar ileri gidiyor insanlar, sırf onlardan daha kalabalık ve daha güçlü olduları için. Sadece körler değil, kriz ortamındaki diğer insanlar da kendileri de tehlike altında oldukları için gerçekten çok uç kararlar alıyor kitapta. Karantina da yaşananların yanısıra onları içerde tutmak isteyen, görebilenlerin yaptıkları da utanç verici. Kendilerinin de o hale gelmesinden çok korkuyolar. Salgın hakkında hiçbir şey bilmiyor olmaları bunu daha da kamçılıyor. Bu korku ellerindeki kuvvetle birleşince insanları vurmak gayet doğal bir şey haline geliyor. Gerçekten kitabı okurken bazı kısımlarda kendimden önce insan daha sonra erkek olduğum için utandığım oldu. İnsanların ellerine güç geçtikten sonra, etraflarında yargılayan gözler olmayınca neler yapabildiğini görmek kişinin dünyaya bakış açısını değiştiriyor. Ancak şahsi görüşüme göre asıl anlatılan insanın tiksinilecek bir yaratık olduğu değil. Yazarın amacı toplumun kendisine daha gerçekçi bir bakış açısı getirmesi, ne tamamen iyi ne de kötü. Romanda onlarca insanın içini ürperten kısım olmasına rağmen bir o kadar da iyi şeyler var. Görebilen kadının kocası ve diğer zor durumdakiler için yaptıkları, bunlar yazarın insanın içinde var olan iyiliği göstererek bizlere her türlü kötülüğe rağmen ümit olduğunu gösterme şekli. Gerçek dünyada da bu böyle, iyi veya kötü olmak sadece alınan kararlardan ibaret.