AİDİYET, ARAFTA KALMAK VE KARARSIZLIK

Enes DURAN Geçenlerde bir arkadaşımla konuşurken konu nedense ait olma ve aidiyet duygusuna geldi. Arkadaşımın "Kendimi hiçbir gruba veya zümreye ait hissetmiyorum" ifadesi beni gayet şaşırttı. Çünkü benim kafamda arkadaşımın bulunduğu yer, ait olduğu düşünsel grup onun sahip olduğu düşüncelere ve fikirlere göre belliydi. Yine de kendini yalnız ve arafta hissediyordu, kendini hiçbir gruba ait hissetmediği için. Benim de içime belli belirsiz doğup bana sıkıntı veren bu anlık duygu değişimlerinin arkadaşımda da bulunduğunu öğrenmemle bu düşüncenin sadece bana ait olmadığının, başkalarında da bulunduğunun farkına vardım. Peki neden bir gruba ait olmamak, başka bir ifade ile arafta kalmak benim ve ben gibi diğer insanların canını sıkıyordu? Neden aidiyet duymak, ait olmak istiyorduk yani bir yerlere? Bu istek doğuştan mı gelir, sonradan mı kestiremiyorum. Fakat şuna eminim ki bu istek birçoğumuza hayatımız boyunca bize eşlik eder. Mesela çocuklukta bir oyun grubuna dahil olmak isteriz. Gençlikte de aşık olmak isteriz, kalbimizin birine ait olmasını yani, daha ileri yaşlarda sakinleştiğimizden midir bilinmez belli bir kalıplara ait olmak isteriz, onlara tutunduğumuz, onları savunduğumuz ve onlardan destek aldığımız kalıplar. Aidiyet duygusunun olmaması durumunda ise arafta kalma meydana gelir. Hiçbir yere ait olmamak, her konuda ortada kalmak gibidir araf. Ne gidebilmek ne de kalabilmektir. Bir konuda karar vermeyip o konuyu askıda bırakmaktır. Bu durum bazen insanı iki arada bir derede bırakır. Bir karar verdirtmediği için etken olmayı değil, edilgen olmayı seçtirir. Mesela karar veremeyen bir seçmen oy atamaz, ikilemde kalan bir şoför direksiyonunu bir yöne kıramaz. Çünkü onlar arafta kalmıştır, yani bir sonuca varamamıştır ve bundandır ki kararsız oldukları sürece edilgen olarak kalırlar. Buna ek insanda kimlik bunalımına yol açar arafta kalmak. Çünkü başkalarını tanımlayan ve anlatan sıfatlar arafta kalan kişiyi tanımlayamaz, anlatamaz. Bu durum kişinin sayı doğrusu üzerinde tam 0'da bulunmasına benzer. Ne negatif diyebilir kişi kendine ne de pozitif. Kendini tanımlayamaması ise insanda onun hiçbir yere ait olmaması, hiçbir dayanağının olmaması hissiyatını meydana getirir. Bu da insana sıkıntı verir. Nitekim ana karakter Peri de annesi ve babası arasında arafta kalmanın verdiği sıkıntıyla "Ben ne annem gibi dindarım, ne babam gibi kainatın beş duyumla kavradığım şeylerden ibaret olduğuna kaniyim. Öyleyse ben neyim?" (34) demiş. Bazı konularda -örneğin Tanrı'nın nitelikleri. Azur hakkındaki düşünceleri- kararsız kaldığından kendini tanımlayamaması, kendini bir tarafa ait hissetmemesi onu büyük bir bunalıma itmiş. Kitabı okurken kendimi de bazı konularda - hayat görüşüm, hayattaki amacım, değer yargılarım -romanın ana karakteri Peri gibi arafta hissettim. Ne bir tarafı tutuyordum ne de diğerini. İki taraf arasındaki farklılıktan dolayı zihnimde dindirilmesi pek de kolay olmayan çatışmalar çıksın istemiyordum. Çünkü ne kadar düşünürsem düşüneyim yine bir tarafı seçemiyor ve yine arada kalıyordum. Bu da bana inanılmaz bir sıkıntı veriyordu. Anladım ki ben hudutlarını bulandırmak istemeyen, karar verip bir tarafa ait olmak isteyen, tüm bunlara rağmen yine de arafta olan biriydim. Bundan olmalı ki bana çok önemli bir ihtiyaç gibi geliyordu aidiyet. Bazılarına da bana garip gelen bir şekilde ihtiyaç gibi gelmez bir tarafa ait olmak, yani sıkıntı değildir onlar için arafta kalmak. Kendisini çeşitli bakımlardan hiçbir sıfatın niteleyememesine aldırış etmezler onlar. Bunun, yani arafta kalmanın seçmeme özgürlüğü olduğunu savunur böyle düşünen insanlar. Yani illa ki bir tarafı seçme zorunluluğundan kurtulmaktır onlar için araf. Kararsızların, yani hiçbir tarafta yer almayanların kaçış noktasıdır. Sorulan her soruya çekimserim diyebilme rahatlığıdır. Önüne gelen şıkları beğenmemiş olan öğrencinin E şıkkı gibidir araf onlara göre. Hepsine uzak ve hepsine eşit mesafede... İşte böyle düşünenler arafın varlığını ve arafta kalmayı paha biçilemeyen bir çözüm olarak görürler. Her ne kadar arafta kalmanın, kararsızlığın bazı konularda verdiği rahatlık benim için inkar edilemez olsa da insana kararına göre aksiyona geçme fırsatı verdiği için bence en kötü karar kararsızlıktan iyidir. Çünkü insana destek alacağı bir tarafa ait olmasına izin verir, insanın fikir yalnızlığını bitirir.