BATAKLIKLAR ÜLKESİNDEN-GÖLLER ÜLKESİNE

Beyaz Zambaklar Ülkesinde ismi kitabı ilk gördüğümde aklımda hiçbir ülke canlanamadı, belki de bu tanıma uyacak bir ülke düşünmek için çok zorlamadım kendimi ama eğer zorlasaydım da aklıma Finlandiya gelmezdi diye düşünüyorum. Bana kitabı elime aldıran kısım ise ön kapakta kırmızı şerit içerisinde kitabın Atatürk tarafından tavsiye edilmesi oldu. Kitabın arka kapağını okuduğumda ise kitabı altmış darbesinin (ihtilalinin) mimarlarından bir olarak atfettiğim için okumam gerektiğini hissettim. Arka kapakta ise bir anketten söz ediliyordu, 1960 askeri müdahalesinde yer alan subayların bir çoğunun "Okuduğunuz hangi kitap sizi en çok etkiledi ? " sorusuna cevabı bu kitap olması gerçekten ilgi çekiciydi. Kitaba başlamadan önce yazar hakkında bilgi almak hoş olacaktır diye düşünüyorum. Yazar 1866 yılında Petersburg'ta küçük bir kasabada dünyaya geldi. Orta seviyede bir ailede yetişen Grigoriy, Çarlık Rusyası'nın önemli papazlarından biri olmuştur, sonrasında ise açık fikirli, liberal görüşleri ve konuşmaları nedeniyle papazlıktan atılmıştır. Tabii ki bu liberal görüşleri nedeniyle Rus Kırmızı Devrimi sonrasında ise ülkesini terk etmek zorunda kalmıştır. Yazarın liberal görüşleri onu Finlandiya hayranı olmaya ve bu kitabı yazmaya itmiş olabilir. Kitapta başından sonuna kadar Fin halkının topraklarının verimsizliğiyle, ülkelerinin kaynak yoksunluğuyla alakalı yakınmalarını okuyacaksınız, hatta ülkesini "Suomi" adıyla yani "bataklıklar ülkesi" diye adlandıran bir halktır Fin halkı (Petrov, 62). Bu yakınmaların vardığı noktayı ise Finlandiya'nın şu anki durumuna bakarak anlayabiliriz. Bu halk bütün kötü şartlara, bağımsızlıklarını çok sonra kazanmalarına rağmen ülkeleri için aynı zamanda da kendileri için hiç yorulmadan çalışmış ve şu anki göller ülkesini yaratmışlardır. Kitabı okurken kendimi başta kendime sonra Anadolu'nun Finlilere göre çok daha "şanslı" halkına sinirlenirken buldum. Kendileriyle her zaman dünyanın en güzel topraklarında oturduğuyla övünen bir halkın ferdi olarak keşke övündüğümüz şey topraklarımızın verimliliği üzerine neler kattığımız olsaydı. Finlilerin yanında her şeyi olan şanslı bir halk olarak gözüksek de, bence eğer bir şans varsa ortada o, Fin halkının yokluktan bir mucize yaratma kapasitesi olmalıdır. Tabii ki bu bir şans değildir, bu çok çalışan, eğitime değer veren, özgürlüğe önem veren birbirine kenetlenmiş her halkın edinebileceği bir yetenektir. Her konuyu dönüp dolaştırıp hükümete, devlete bağlayan bir halk olarak kitabın bir yerinden hepimize baya ağır gelecek bir alıntı yapmadan geçemeyeceğim. " Ülkelerin güçlü veya zayıf, halkların gelişmiş veya geri kalmış olmasının altında yatan tek neden yöneticinin adil veya yetersiz olması değildir. Yönetici nasıl biri olursa olsun -iyi veya kötü, kahraman veya zalim- her zaman kendi halkının canından bir candır.." (57) İstediğimiz kadar suçladığımız merci soyut olsun içini dolduran kişiler sevelim sevmeyelim bizden birisidir. O yüzden yöneticileri suçlarken ettiğimiz bütün laflar "canımızdan bir canı" hedef almaktadır. Yine halk olarak her sorunumuzun varlığını eğitim yoksunluğuna bağlarız, çünkü ülke olarak çok fakir(!) olduğumuzdan eğitimimizi güzelleştirmeye imkanımız yokmuş gibi davranarak kolaya kaçmak hoşumuza gider. En azından o dönemin Finlandiya'sı kadar güzel bir eğitim verebileceğimize buna ekonomimizin yetebileceğine inanıyorum. Yazar altı bin nüfuslu bir yerleşkedeki binaları sayıyor: "Şehirde sadece bir otel ve büyük salonunda bazen tiyatro oyunlarının da oynandığı bir restoran var. Buna karşılık okul sayısı çok olup bunlar arasında sekiz yıllık erkek lisesi, öğretmen okulu, örmecilik yüksek meslek okulu, Fince ve İsveççe eğitim veren iki kız lisesi, kızlar ve erkekler için iki yüksek halk okulu, ilkokul, işçiler için Pazar günü okulu, "Özgür Kilise" Pazar günü okulu, ıslah okulu, hazırlık okulu, hapisane mahkumları için okul ve Rusça eğitim veren bir okul bulunmaktadır" (78) O küçük kasabada kaç tane okul olduğunu sayamayacağım, yazar da yazının devamında altı bin nüfuslu başka bir kasaba gösterin diye haykırıyor, bu kadar okulu içinde barındıran. En üzücü olan ben ondan yüz yıllar sonra Avrupa'nın dibinde ve toprak bakımından çok daha şanslı bir ülkede yaşayan biri olarak bu kadar fazla ve bu kadar çeşitli okulu olan atmış bin nüfuslu bir ilçemizin olmadığına eminim. Oteller, alışveriş merkezleri, "saraylar", hızlı trenler yapmadan önce okul yapmayı, öğretmen atamayı akıl etmek istemeyen "canımızdan bir can olan" yöneticilerimizle birlikte bizler bu şanslı topraklarda yakınarak veya sadece şansımızla övünerek yaşamımızı sonlandıracağız. Son olarak başta hangi ülkedir bu sorusunu kendime tekrar sorduğumda verdiğim cevap birbirine güvenen ülkesini kendisi için kardeşleri, arkadaşları için güzel bir yer yapmaya çalışan her halkın ülkesi olabilir "Beyaz Zambaklar Ülkesi" .