Kutupların Esiri: İnsan

Kutuplaşma, belki de dünyanın merkezinde yer alan bir ilke. Yaşamın her yerinde iki farklı kutupla karşı karşıyayız. Güzel-çirkin, sıcak-soğuk, sağ-sol... Saymakla bitmiyor çünkü neredeyse her şey bir kutbu oluşturuyor dünyamızda. Sakin Olmak - Yaşlanırken Kazandıklarımız(Schmidt, 2015) adlı eser de bu kutuplaşmaya değinmiş. Hayatımızda bu kadar büyük etkisi olan bir konuyu ele almak, kafasını çalıştırabilen herkesin hiç değilse bir kere yaptığı bir şeydir. Bana sorarsanız bunu yaparken dikkat edilmesi gereken en önemli detay da insanların kendilerini kutuplar arasında nerede gördüğüdür. Dünyamız bir taraf seçme oyunu gibi, sürekli iki zıt seçenek sunuyor önümüze. İnsanlar durmadan tercihler yapmak zorunda kalıyor bu hayatta. Bu tercihlerimiz de bizleri bir taraf olmaya zorluyor. Hatta o kadar yerleşmiş ki hayatımıza bu durum, "Taraf olmayan bertaraf olur." diye günlük hayatta sık sık duyduğumuz bir söz bile var. Bu taraf olma sevdası insanlar arasındaki çatışmaların asıl sebebidir. Gariptir ki tarafların tek ortak noktası da taraf olmayana olan kızgınlıklarıdır. Oturup düşündüğüm zaman asla anlam veremediğim, saçma bulduğum bir durum olsa da günlük hayatımda düşünmeden sürekli gerçekleştirdiğim bir durum taraf olma eylemi. Bazen soruyorum kendime, taraf olmamak mümkün müdür? İşte bu nokta, insanın kendini kutuplar arasında nerede gördüğüne bağlı oluyor. Büyük bir ova hayal edelim, iki ucunda da büyük şehirler var. Biz de bu ovanın tam ortasında duruyoruz, sanki orada belirmişiz gibi. Hayat bizi bu iki şehirden birini tercih edip, oraya yerleşmeye yönlendiriyor; kutuplaşma dediğimiz şey de bu şekilde varlığını sürdürüyor. Peki neden kendi başımıza yeni bir yerleşim kurup, kendimiz bir şeyler yaratmayı denemiyoruz? Çünkü başkalarının varlığı bizi güvende hissettiriyor ve kolay olan da onların yanında olmayı tercih etmek oluyor. İşte kutuplaşmadaki çekici öge de bu. Birlikten kuvvet doğar mantığı, bizim içimize işlemiş bir ilke. Fakat unutulmamalı ki bu taraflar da kendiliğinden oluşmuyor, onlar da birilerinin girişimleriyle oluşuyor. Taraflar aşırı büyüyüp, kutuplara dönüştüğü zaman insanlara yeni bir taraf yaratmak imkansızmış gibi görünüyor. Çünkü kafamıza yerleşmiş artık taraf seçmek; yeterli erginliğe ulaşan herkes seçeneklerden birine yöneliyor, nadiren insanlar yeni taraflar yaratmaya yöneliyor. Çoğu da başarısız olup, bir taraf seçmeye mecbur kalıyor zaten. Peki taraf olmamak diye adlandırdığımız şey bu mudur, yeni bir taraf yaratma çabası mıdır? Çoğu insan bunun cevabına evet der ama yanılıyorlar. Hayatımıza yerleşmiş doğru bilinen yanlışlardan biridir bu. Taraf olmamak demek, isminden de anlaşılacağı üzere hiçbir tarafa ait olmamaktır. Mevcut taraflardan birini seçmeyip, kendi tarafını yaratmaya çalışmak da taraf olmaktır. Sağ-sol kavgasında ortada durmak değildir taraf olmamak, apolitik olmaktır. Dinlerin yüzyıllardır süren savaşında deist olmak değildir taraf olmamak, ateist olmaktır. Taraf olmakla olmamak arasındaki fark Türkçedeki farkları gibi sadece bir a harfinden ibaret değildir, iki zıt kutup arasındaki farktan bile büyüktür. Hayat bize iki farklı sorun ve bunların getirdiği sorular sunuyor. Bunlardan birincisi kutuplaşma ve buna bağlı olarak akıllara gelen soru, kutupların sayısının neden iki olması gerektiğinin düşünüldüğü. Diğeri ise taraf tutmaya yeltenilmesi ve buna bağlı olarak akıllara gelen soru, taraf olmamanın mümkün olup olmaması. İnsanların bu konulardaki duygu ve düşünceleri farklı oluyor ve hatta bu konuda bile bir taraf tutma sorunundan bahsedebiliriz. Uzun lafın kısası, dünyamız zıtlıkların dünyası. Zıtlıklar insanların birbirleriyle tartışmalarına, kutuplaşmaya yol açıyor. Bu zıtlıkların dışında kalmak, taraf olmamak ise azınlığın yapabildiği bir durum olup insanların kutuplaşmanın dışında bir taraf olmakla karıştırdığı bir durum oluyor. Ama içimize öyle işlemiş ki bu durum; insanlar bunun bir sorun olduğunu farkına bile varamıyor, kavga gürültü içinde yaşamaya devam ediyorlar.