Efsunlan

Bazı insanlar vardır, onları anlatmak korkunç zordur çünkü bu tip insanlar bir ömre birden fazla yaşam sığdırmışlardır. Benim büyük hayranlık ve sevgiyle bağlı olduğum, kendime örnek aldığım Patti Smith de bu insanlardan. Onun hayatı New York'un Chelsea'sinden, Saint-Laurent-du-Maroni'ye kadar envai çeşit simgesel mekanın havasını barındırıyor. Hayatı sanatın ustalarına duyduğu hayranlığın büyüsüyle canlanıyor. Sanata dair her şeye duyduğu bitmek bilmez bağlılık onun yazılarını ve düşün dünyasını besliyor. Şu anda gençlik günleri gerisinde kalmış, Çoluk Çocuk'da karşıma çıkan heyecanlı ve (inatçı denecek kadar) kararlı insan değil artık ama hala tutkuyla yaşıyor hayatı. Onun günlerini, dertlerini, sakarlıklarını okudukça yalnızlık, acı, sevgi ve esin hakkında düşünmeye başlıyorum. Esinin yazmak için şart olduğunu düşünen ve bunu çok büyük bir kararlılıkla savunanlar var. Ben ise bunun kısmen doğru olduğunu düşüyorum. Esin olmadan da yazılır. Yoğun hislerle çarpılırız, çökeriz, varoluruz. Duyguların boyun çizgisine ulaştığı an geride kalınca ise bataklıktan yavaşça çıkmak gerekir, huzura yaklaşmak umuduyla. Benim ise daha sakin bir ruh haline ulaşmak için bulduğum en işlevsel yöntem yazmak olmuştur. Patti gibi. Eşinin ve kardeşinin ölümüyle başa çıkmak için yazıyor. Şiir yazıyor, yazıyor ve yakıyor. Belki de bu şekilde esin derin hüzün hissinden peydahlanmış oluyor. Bilemiyorum. Ancak onun yazma alışkanlıklarını kendime yakın buluyorum. Edebiyat, müzik veya sanatın herhangi bir dalının yaşanan bu duygu buhranları olmadan gelişebileceğine inanmayı çok zor buluyorum. Ancak bunlar tek başına var olmayı başaran duygular değil tabii, eşinin yokluğunda Patti de sürekli bir yalnızlık içine düşmüş görünüyor. Evinde kedileriyle oturuyor. Çocukları ise başka hayatlar yaşıyor ve eşinin hatıraları hala onu maziye güçlü bağlarla bağlıyor. Belki içinde olduğu bu derin yalnızlık hissi olmasaydı M Treni'ni de hiç yazmazdı. Günlük hayatta olsun, yolculukta olsun insanın karşısına çıkan her şey esin kaynağı olabilir. Mesela Arthur Miller günlük gazetesinde karşısına çıkan kısacık bir haberin verdiği fikirle yazmaya başlamış "Hepsi Oğullarımdı" kitabını. Esini uzaklarda aramaya gerek de yok aslında. Zira uykuya daldığımızda bilinçaltımızın bütün yaratıcılığını kullanarak kurduğu kurgular mükemmel bir esin kaynağı. El değmemiş dünyalar keşfedebiliyoruz bir düşte. İster çölün ortasında, ister uzay boşluğunda bir yerlerde olsun, uyandığımızda aklımız yazılacak pek çok şeyle dolmuş oluyor. Kalem kendi yolunu bulmaya başlıyor. Anılar da öyle. Her ne kadar günlük yaşamın monotonluğa varan detayları yazıya taşımak etkileyici sonuçlar veremeyebilse de canlı anılardan, kokusu üztümüze sinmiş zamanlardan daha güzel bir esin kaynağı ne olabilir ki? Fakat Patti'nin geçmiş hakkında yazığı kitapları onun yalnız anılarıyla değil aynı zamanda içinde sürüklenegeldiği müthiş hislerle bezenmiş olduğunu görüp etkileniyorum. Ancak Çoluk Çocuk'un heyecan dolu romantik doğası aksine, M Treni'nde altmışlı yaşlarının sonuna gelmiş Patti, fazlasıyla yalnız. Yalnızlık çok soğuk, çok boş, çok kırılgan. Karmakarışık yani anlayacağınız. Aynı anda hem hüzünle soğumuş hem de mut yoksunluğuyla boşaltılmış hissediyor insan. İyi tamam da, ne zaman yalnızız? Buna cevap olarak aklıma gelen bir tek sevgisizlik. Sevgi ise iki yüzlü. Sevmek ve sevdiğiniz insanla olmak evrenin en güzel hissi olabilir. Lakin, ona bağlılığınız geliştikçe, sevginiz büyüdükçe, sevdiğiniz kişini yokluğu daha yıkıcı oluyor. "Yıkıcı" kelimesi boşuna değil, sevgilinin erişilmezliğiyle kahrolabiliyoruz. Kitabın içinden geçen ve beni en şiddetli çarpan düşünce de bu; sevmeye değer mi? Sorumun cevabını ise Patti veriyor. "-Seni seviyorum, diye fısıldadım herkese ve hepsine, hiç kimseye ve hiçbirisine.- Derinden sev, dediğini duydum." 1 Sevgi, yalnızlık ve acı birbirine ayrılamayacak kadar yakın ilişkili. Onları ayıran çizgiler netliğini kaybetmiş ama bu karışıklıktan sanat can suyunu içiyor; esin buluyor, efsunluyor. 1M Treni, sayfa 263, Patti Smith, Domingo, 2015