ÖLÜM BELİRSİZLİĞİ

"İvan İlyiç'in Ölümü", İvan İlyiç adında bir savcının teşhisi tam konulamayan bir hastalığa yakalandıktan sonra adım adım ölüme yaklaştığı süreçteki iç dünyasını anlatan bir yapıttır. Bir olay öyküsünden ziyade, kişinin bulunduğu ruh halini çok güzel anlatan bir durum öyküsüdür. Dönemler arası bir aylık tatilde hayatımda çok nadir yaptığım bir şey yaptım, ödev olmamasına rağmen kendi hür irademle kitap okumaya başladım ve üç tane kitap bitirdim. Bunlardan biri de "İvan İlyiç'in Ölümü" idi. Bu kitabı bitirmem yalnızca bir günümü aldı hatta iki saatimi. O kadar akıcı ve güzel bir kitaptı ki, çok nadir de olsa benimde düşündüğüm ve hayal ettiğim bir dönemi, çok güzel ve en ince ayrıntısına kadar betimliyordu. İlk olarak şunu sormak istiyorum " Biz neyiz?" yani şu an bu yazıyı yazmaya karar veren, aynı anda annesiyle konuşan bu insan kim? Demek istediğim "biz" kendimizi ne vasıtasıyla hissediyoruz? Kendinize vurun, acıyı hissettiniz değil mi, aslında hayır acıyı beyin hissetti, o zaman "biz" beyin miyiz? Hiç sanmıyorum, o zaman neden istediğimizde vücut ısımızı ayarlayamıyoruz veya kalbimizi durduramıyoruz? Bunlar bizim elimizde değil, demek ki beyin değiliz, beyin "biz" e acıyı iletmek ile görevli bir organ. O zaman "biz" ruh muyuz? İnsanlar yıllarca açıklayamadıkları şeyleri dine bağlayıp kendilerine göre hikayeler yazmışlardır ve bu hikayelere diğer insanları inandırmışlardır ta ki o olayı çözünceye kadar. İşte "Ruh" kavramı da böyle bir olayın ürünü, ama belki de bu sefer doğrudur, kim bilebilir ki. Materyalistlere göre "biz" beyindeki bazı özelleştirilmiş nöronlardan ibaretiz, yani beynin "korteks" kısmıyla bazı özelleştirilmiş nöronlar "biz" i oluşturuyor. Beyinin kalan kısmıyla, diğer bütün vücut "biz" e hizmet eden organlar bütünü. İnsanlar ne zaman bu belirsizliği aydınlatırlarsa işte o zaman ölümden sonra ne olacağını kestirmeye başlayabilirler. "Ölüm" gerçek bir belirsizlik... Ölümden sonra ne olacağı, nasıl bir yere gideceğimiz veya gidemeyeceğimiz yıllarca insanoğlunu düşünmeye iten bir alan... Önceden de dediğim gibi insanoğlu açıklayamadığı ve bilemediği birçok kavramı din ile açıklamaya çalışmışlardır. Ölümü de bilmenin çok ama çok zor bir şey olduğunu hesaba katarsak ölümün tamamıyla din ile açıklanması hiç de şaşırtıcı gelmemesi gereken bir olay bence. Zaten ölümün insanı korkutan kısımda belirsiz olması. Eğer insanoğlu "Biz neyiz?" sorusuna bir cevap bulursa işte o zaman ölüm kavramı hakkında da biraz fikir edinebilme şansı doğar. Şayet "biz" özelleştirilmiş nöronlar ve korteks den ibaretsek işte o zaman ölümden sonrası bizim için bir hiçlik olur. Yok olan nöronlar ve beyin "biz" i de yok edecektir ve sonsuza kadar hiçbir şey hissetmeden biteceğiz, yok olacağız. Kulağa korkunç gelse de buna bilim deniyor ve bizi bekleyen muhtemel sonlardan bir tanesi de bu şekilde maalesef ki. Sonsuza kadar yok olmak, insanı ölümden korkutan şeylerin en başında geliyor sanırsam. Diğer bir ihtimalle eğer "biz" ruh isek, işte o zaman ölümden sonrası için dinin açıkladığı şeylere inanabiliriz. Cennet, cehennem kavramları, Allah kavramı bunların hepsi bizi ölüm belirsizliğinden sonrası için bekleyen ögeler olacaktır. "Sonsuza kadar yok olma" kavramı insanların büyük bir çoğunluğu için çok ağır ve kabul edilemez olduğundan ikinci ihtimal onlara kabul edilebilir gelmiştir, bu yüzdendir ki insanların büyük çoğunluğu ikinci ihtimale inanıyorlar ama içlerinde halen- ve özellikle hayatlarının son dönemlerinde- çok daha mantıklı ama bir o kadar da ağır bir şüphenin yarattığı belirsizlik duyuluyor: "Ölüm belirsizliği". Belki de değildir, sadece insanların bazı şeyleri kabullenemeyip kendilerini kandırmasından ibarettir bu belirsizlik...