YENİŞEHİR'DE BİR 'PİKNİK' VAKTİ

Bugün bile Kızılay'a gidince karşıma"Piknik" çıkıyor. Daha doğrusu piknikler... Bugün bile Yenişehir'de Bir Öğle Vakti dendiğinde akla ilk Piknik geliyor. Daha doğrusu Piknikler. Herkesin kendi dünyasında kurup şekillendirdiği, biraz oradan biraz buradan bir şeyler kattığı kurmaca dünyalar. Modern bir fast food edası ile mazinin izlerini üzerlerinden atma eğilimde geçmişten kalma isimlerinden vazgeçememiş yeni yeni piknikler... Aba Piknik, Hosta Piknik falan... "Piknik" deyip döner satmak, rafa dantel dizmek kolay iş tabii, kasıtları ne ise "piknik"ten. Kastımız ne ise dönerin yanında "fast food"dan. Herkesin kendi dünyasında kurup şekillendirdiği mekanlar, insanı kendi dünyasında kurup şekillendiren mekanlar. İşte bu yüzden herkesin çözüm yeri Piknik, herkesin kendini arayıp ekmek arası sosis bulduğu dantel raflı İtalyan mimarisi. Soysal'ın romanı, Ankara Yenişehir'de bir kavak ağacının devrilişinin uzun bir öyküsüdür aslında. Aslında Soysal'ın romanı, Yenişehir'de bir kavak ağacının devrilişinin uzun anlamsızlık sürecidir. Hiçbir suçu yoktur kavağın, onca kötü insana rağmen olan kavağa olur. Yalnız gitmek istemezcesine roman boyunca Piknik'in bir parçası olamamış kapıcıyı da yanında sürükler. Kendi düzenine yapışmış fakir bir kapıcı, Yenişehir'de Bir Piknik Vakti'nde elbette kendine yer olmadığını anlamışçasına Piknik'e gitmemenin cezasını hayatıyla öder. Devrilmesi muhtemel kavak ağacı, onca Sebastian Piknik'te demleme çaylarını yudumlarken, gidip biricik kader ortağı kapıcıyla Piknik'e girememenin üzüntüsünü paylaşmak ister. Nihayetinde kapıcıyı da alıp yeni "Pikniklerine" giderlerken, Soysal, dikili son ağacını da kaybetmişçesine romanına son verir. Kim kalır geriye sorusunun cevabı sorulurken, bir yandan da tezgahtar Ahmet sevgilisi Şükran'ı alıp Piknik'te sandviç yerken, öteki tarafta ukala zengin Güngör metresi ile yine Piknik'te yemek yemektedir; her geçen gün arayışını ekmek arası sosiste bulabileceğini düşünen onlarca çiftin yaptığı gibi. Ahmet, Hatice Hanım, Güngör, Necip Bey, Doğan, Olcay, Ali... Hepsi toplumun içerisinden özenle seçilmiş derya kuzuları. Hepsinin kıyıdan köşeden Piknik'i şöyle bir sorgulamışlıkları var. Piknik, kimi zaman Ali'nin düşünceleri ile bir olmuş, kimi zaman Güngör'ün kendini beğenmiş tavırlarına bürünmüş. Bazen içinde Olcay için sımsıcak bir sevgi beslemiş. Belki de onu kitap boyunca bahsedilen 'sevgisizlik çemberi'nden çıkarmak istemiş, soğuk duvarları ısınacak gibi olmuş bir an. Sonra düşünmüş Piknik: Onca zaman, onca insan gelip gitmiş Piknik'e, bakmış, eğlenmiş hepsi. Hiçbiri yatıya gelmemiş, hiçbiri duvarları okşamaya da gelmemiş. Hepsi bir şeyler aramış da Piknik'te, hiçbiri Piknik'i Mehmet Fehim Açıkel 21400307 aramamış. Bunca insan gelip geçmiş de biri de döktüğü ketçapı kendi temizlemeye yeltenmemiş. Hep aramışlar, denemişler, ama kimsenin ne kendi ketçap lekesine ne de birbirine karışan onca ne idüğü belirsiz ayrıntının içinde kaybolup giden ekmek arası sosis kıvamında melun düzene bakmak aklına gelmemiş. Ucuza doyurdukları karınlarının ve hesaplı kullandıkları akıllarının yegane birleşim noktası olmuş Piknik. O güzelim kavak devrilmiş de, dimdik kalmış Piknik. Amerikan tarzının özenilmeye başlandığı 1950'li yıllarda açılmış olan Piknik, Ankara'da fast food kültürünü başlatan restoran olarak tarihe geçmiş, dört duvar bu mekan tarihe geçerken zavallı kavak ağacı devrildiğiyle kalmış. Kanaatimce biraz da bu sebepledir ki Sevgi Soysal okuruna yaşamın dört duvardan ibaret olmadığını, dış dünyanın yeşilliklerinin de var olduğunu ve sona gelinene kadar kimsenin farkına bile varmadığını da göstermek istemiştir. Oysa her şeye rağmen banka gibi para bastığı söylenen bu mazlum, yalnız dediğim dört duvar öyle güçlü çıkar ki, kaybedilen hiçbir değer artık insanları etkilememeye başlar. Ekmek arası sosislerde, beyaz çoraplı Sebastianlardadır artık yaşamın şifresi. Bir kavak devrilir, bir kişi ölür. Piknik devrilmez, aranan Piknik olmuştur çünkü artık, kendi yalnızlığında boğulan dantel raflı İtalyan mimarisi ekmek arası sosis merkezi. Geçiş aşamasında olan bir toplumun mekana yansımış halidir o. Yenişehir'de Bir öğle Vakti'nde işte tam bu sebeple toplumun her kesiminden insan kendisine Piknik'te yer bulabilmektedir, kendine bulmak istediği yerin Piknik olduğuna kendisini inandırabilmektedir ya da. Ucuza karnını doyurup, aklını hesaplı kullanmaktır önemli olan sonuçta. Piknik, geleneklerinden kopamayan, öte yandan da yeni düzen karşısında ne yapacağını kestiremeyen Ankara halkının önüne bir değişim menüsü sunar, ancak çare olmaktan ziyade kültür çatışmasını körükleyecek şekilde biçimlendirilmiştir ki kendisinin de neyin uzantısı olduğu meçhuldür. Necip Bey'in patates kızartması yerine garson çocuktan patates püresi istemesi, geleneksel anlayışın yerini batı düşüncesine bırakmaya başladığının ama halkın buna uyum sağlamakta zorlandığının mekan üzerinden oldukça gülünesi bir örneği. Güldüm. Dört duvarı arasında onca insana rağmen yalnızlıktan bitap düşmüş para makinesi Piknik, Soysal'ın okuyucusuna sunduğu mekansal bir eleştiri niteliği taşır, aklını hesaplı kullanmayanlar için elbet vesselam.