Kendimize Gelelim Ey Halkım!

Kendimi bildim bileli, her daim şu "globalleşme" diye adlandırdıkları illete ifrit olmuşumdur. Kişiliğimden, karakterimden de ileri geliyor heralde ki eğer bir şey dünya çapında genel olarak çok biliniyor veya çok beğeniliyorsa içgüdüsel olarak o şeye hep mesefali yaklaşırım. Hatta ve hatta yeryüzünde şu anda herhangi bir alternatifi bulunmayan bu dokunmatik akıllı telefonlar var ya, hah işte benim de var bir tane onlardan ve insanlığın geneline inat tuşlu telefonum mefta olana dek satın almamıştım kendisini. Yahu nerden geldin, nereye gidiyosun, senin gibi dinazorlar yaşıyor mu hala aramızda? Yaşıyormuş be sayın okuyucu, yaşıyormuş. Jose Saramago o ilahi canlının adı. Benim yaşadığım kafalara gelmenizi sağlayacak olan, bana kalırsa manifesto niteliğindeki kitabının adı da Mağara. Anlayabileceğiniz üzere, bu hafta da bu eseri okuyup gaza gelmiş bulundum. Söyleyeceklerim var, iyi dinleyin. Globalleşmenin tanımını yaparak başlardım işe ama inanın bu kelimeyi ilk kullanan adamın bile kavramın sınırlarını çizebildiğini düşünmüyorum. Gelin ben size globalleşmeyi kendi deneyimlerimle aktarmaya çalışayım. En son ne zaman bir butik sinemaya gittiniz? "O da ne?" değil mi, çok haklısınız... Annem, benden iki yaş büyük ablam ve bendenizi birer sosyal birey haline getirebilmek için elinden geldiğince bizleri sinemaya, tiyatroya hatta öyle ki bankaya bile götürürdü. (Bankaya götürmesi biraz abartılı gelebilir kimine ama kadın hayatın gerçeklerini görmemizi istemiş kendince, en azından kendi savunması bu şekilde). Özellikle sinemaya götürdüğü zamanları çok iyi hatırlıyorum, çünkü halen hayatımın en büyük zevklerindendir sinemaya gitmek. Çoğunlukla da Ankaralılar'ın çok iyi bildiği Büyülü Fener Sineması'na götürürdü ve ben de mekanın ismiyle bile bir bağ kurup gerçekten büyülenirdim her seferinde. Aradan yıllar geçti ve tiyatroya gitmez olduk tabi ama sinemaya gitmeye devam ettik. İnsanlık için küçük fakat benim için fazlasıyla büyük bir farklılıkla devam ettik buna: mekan değiştirdik. Biliyorsunuz alış-veriş merkezleri 2000'li yılların başında şehri kuşatmaya başladı ve avm olarak kısalttıkları bu şeylerin içinde sinema salonları da var. Çocukluğum o butik sinemaların içine girdiğimde nutkumun tutulmasıyla geçti (neden diye sormayın, bilmiyorum, farklı dünyalar oralar) ve şimdi bankamatiklerle sinema salonlarının yanyana olduğu yerlerde film izlemeye başladık, daha doğrusu ben o zamanlar başlamıştım çoktan. İşte globalleşmenin, küçük bir çocuk olarak benim hayatımda kendini ilk gösterişi bu yolladır. (İlk ortaya çıkışının hayatımın en heyacan verici ögesi üzerinden oluşu da globalleşmeye olan nefretimi kat be kat güçlü kılıyor). Yazar Saramago da globalleşmenin çirkinliğini, büyük bir tesadüftür ki, yine avmler gibi günlük yaşamımızı gereksiz aşırılıkta sterilize eden ögelerle anlatıyor. İkimizin de anlatmaya çalıştığı globalleşme konseptinin kalbinde, insanların sürekli olarak bir şeyleri tüketmesi için açılan mekanlar var ve bu mekanların içine her şeyi dahil etmişler. Aynı dünyada, öte yandan bunlara zıt olan gerçek birer ruha sahip yerler de var ve bu yerler kapatılmanın eşiğinde, iflasa yüz tutmuş haldeler. Deneyimlerim ve kitap doğrultusunda avmleri eleştirdiğim için sanmayın ki başka kin tuttuğum oluşumlar yok globalleşme konsepti içinde. Tamam, yirmi birinci yüzyılda yaşıyoruz ve her şey artık çok hızlı olduğundan bizim de buna ayak uydurmamız gerekiyor ama aynı anda ruhumuzu da kayıp mı etmemiz icab ediyor. Koskoca yapıların içinde her türlü işimizi hallederken sokaklarda yaşananları da unutmuyor muyuz bir yandan? Daha da kötüsü küçücük çocuklar avmlerin içlerinde büyüyor sırf evebeynleri işlerini kolay halledecekler diye ve sokakta kan kardeşi edinmeyi unutuyor bu çocuklar. Bana terbiyesiz deyin isterseniz; yine aynı çocuklar sokaktaki arkadaşından, abisinden, ablasından, akranından ya da Tüpçü Ahmet Amcasından hayatında duyduğu ilk küfürü öğrenemiyor; belediyenin ilaçlama kamyonetinin arkasından koşup öksürmekten morarırcasına bitap bir hale düşüp arkasından kankardeşiyle kahkahalara boğulamıyor. Diyeceğim o ki geliştik gelişmesine de bir şeyler aynı hissettirmiyor artık. Ne zamandan beri bayii ekmeğinden vaz geçip paketlenmiş ekmek tüketmeye başladık onu da bilmiyorum. Beni korkutan asıl şey ise burdan sonra geri dönüş ihtimali görmüyor olmam. Biz mi geçmişimizi silip devam ederiz yoksa yeni düzen mi bizi siler bilmiyorum, yaşayıp göreceğiz be okuyucu, kaybetmemeye çalış ruhunu.