YOKLUK VE ÇARESİZLİK DUYGUSU

Çocuk: "Anam," dedi, "anam, yarın sabah gün ışımadan uyandır beni." "Gene uyanmazsan?" "Uyanmazsam iğne sok etime. Saçlarımı çek. Döv beni." Soluk yüzlü, ince kadının kara gözleri sevinçli bir ışıltı içinde kaldı. "Ya gene uyanmazsan?" "Öldür beni." (Kemal, Sarı Sıcak) Türk edebiyatının en değerli ve önemli yazarlarından Yaşar Kemal bu öykü kitabında Çukurova'da insanların çektikleri yoksulluğu ve sefaleti kaleme almış. Açlık, sefalet, kir, pas... Öyle çarpıcı, öyle sahici anlatmış ki bu insanların neler yaşadığını, neler çektiğini, kitabı okurken adeta o insanların yerine geçtim ve Çukurova'nın o yakıcı sıcağını tenimde hissettim. 22 öyküden oluşan bu kitaptaki her bir öykü yaşanan bambaşka bir zorluğu anlatıyor. Kitap adını kitapta geçen bir öyküden almış. Bu öyküde de insanların ne denli bir yokluk çektikleri tokat gibi çarpıyor yüzümüze. Anadolu insanı ve bu insanların hayatta kalmak için çırpınışları. Açlıktan ölme raddesine gelecek kadar büyük bir yokluk. Çukurova'nın yakıcı, kavurucu sıcağı ve bu sıcakta çalışan insanlar, çocuklar... Bütün pisliklerle beraber yaşama ve hastalıktan kırılma. Şimdi bize hayal gibi gelen şeyler yüzünden ölen onlarca insan. Aslında ne kadar da garip ve uzak geliyor bize bu öykülerde anlatılan insanlar. Kendi doğumunu kendisi yapan, yapmak zorunda olan kadınlar. Doğum sırasında ölen kadınlar. Onlardan geriye kalan çocuklar ve onlara bakamayan babalar. Anne hayatta kalsa bile öyle bir sefillik ki bu yemek yiyemediğinden bebeğini besleyecek 1 Ceren EĞİLLİ 21201889 Section-44 Vedat YAZICI süt gelmiyor bazen memesinden. Belli bir raddeden sonra çocuğunun bu durumda yaşamasındansa ölmesini isteyen anneler... Şimdi hastalık olarak görmediğimiz şeyler yüzünden ölen onlarca insan. Aslında fakirliğin, yokluğun nasıl çarpıcı boyutlarda olduğunu ve insanları ne denli etkilediğini görüyoruz. Gerçek hayatı görüyoruz. Geçim kaynağı olan keçi, bir keçi bile insanların çocuklarından daha önemli bu hayatta kalma mücadelesinde. Gün geliyor yiyecek ekmek bile bulamıyorlar. Yaşar Kemal'in bu öykülerini bu kadar gerçekçi kılan şey aslında gerçekten hiç uzak olmamaları. Kendi gözlemlerini anlatmış çünkü. Van'da Kürt bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiş Yaşar Kemal ve Birinci Dünya Savaşı sırasında ailesiyle Adana'ya gelmiş, uzun yıllar orada yaşamıştır. Hayatı boyunca bu coğrafyalarda insanların başına gelen akılalmaz şeyleri gözlemleme, hatta tecrübe etme fırsatı bulmuştur. Bu duruma fırsat denilebilirse tabi. Bize uzak gelse de hala var olan gerçekleri anlatmış kitabında. Kitap ilk olarak 1955 yılında yayınlanmış ama okuduğum zaman ne sıkıldım ne de garipsedim çünkü çok sade ve yalın bir dille anlatılmış. Ayrıca insanı gerçekten sürükleyen öyküler bunlar. Hayal ürünü değil bu öyküler. Bizler bu durumları tecrübe etmeyecek kadar şanslı olsak bile gerçek bu yaşamlar, bu insanlar, bu yokluk. Belki de ben bu yaşananlara hala yaşadığım coğrafyada şahit olduğum için beni bu kadar içine çekti bu kitap. Durup bir etrafımıza baktığımızda aslında çok şey değişmemiş. Yine fakirlik, yokluk yüzünden bakılamayan, sokağa terk edilmiş çocuklar. O dönemde olduğu gibi bakacak güçleri olmamasına rağmen üst üste çocuk doğuran ve vücutları bu doğumlara daha fazla dayanamayıp ölen kadınlar. Tek başına onca çocuğu nasıl büyüteceğini bilmeyen babalar. Çok basit tedavileri olmasına rağmen parasızlıktan, bilgisizlikten tedavi edilemeyen hastalıklar... Bana göre bizim toplumumuz sanattan, süslü dilden daha çok gerçekleri yansıtan yazarları ve gerçek hikayeleri okumayı seviyor. İşte bu yüzden yeni nesil yazarlarından, popüler kültürün getirdiği onlarca kitap arasından Yaşar Kemal kitapları hala sıyrılabiliyor ve çok satılıyor. Ve bugün bile severek okunuyor onun kitapları. Çünkü Yaşar Kemal görmezden geldiğimiz ama hala var olan gerçekleri çarpıcı bir biçimde gösteriyor bize ve bunu inanılmaz sade ve akıcı bir dille kağıda döküyor. Tıpkı Sarı Sıcak'ta olduğu gibi. Yok, yokluk... Gerçekten insanları ölüme götürecek kadar büyük bir yokluk. Ve kelimelerin insanlar için ne değişik çağrışımları olduğunu görüyoruz. Bir kilo un bazılarımız için hiçbir anlam ifade etmezken, bazıları için hayatta kalmak, çocuklarını kurtarmak demek. Böyle gerçekleri dile getiren bir kitap. O yüzden kitap bittiğinde insan durup düşünmekten, çocukların çalıştığı değil de çocukluklarını özgürce yaşadığı bir dünya düşlemekten ve Yaşar Kemal'e şapka çıkarmaktan kendini alamıyor.