Ne Kadar Oldu Bu Hayata Geleli?

Toplumda kalıplaşmış düşünceler, cümleler yani kalıplaşmış bakış açıları vardır. Mesela bir insana kaç yılında doğduğunu sormak için " Kaç yasındasın? " ya da " Yaşın kaç? " denir oysaki bir insana kaç yıldır bu hayat olduğunu sormanın tek yolu ona bu ifadeleri yöneltmek değildir. Bu tamamen soran kişinin nasıl sormak istediğine yani bakış açısına bağlıdır. Bakış açımızı değiştirmek normalde yapmamış olduğumuz şeyleri yapmak veya düşünmekten geçer. Daha önce hiç empati yapmamış birinin empati yapmasını sağlamak o kişinin bakış açısını değiştirmesini sağlayacaktır ya da bir insanın alışkanlıklarının dışına çıkmasını sağlamak, o kişinin olaylara farklı gözle bakmasını sağlayacaktır. Daha önce araba kullanmamış birine araba kullandırmak trafikte sadece yayaların değil araç kullananlarında büyük sıkıntılar yaşadığını anlamasına yardımcı olur. Kısacası kişilerin güncel kalıpları dışına çıkmasıdır bakış açısını değiştirmek. İnsanların durumlara farklı bir boyuttan bakmasını sağlamının en etkili yollarından biri de empatidir. Empati sözlük tanımı olarak kişinin kendinin başka birinin yerine koyması olarak geçse bile aslında çok daha fazlasıdır. Empati karşıdaki insanı anlamaktır, olaylara ve durumlara onun gözünden bakabilmektir. Empati yapmak günlük yaşamımızda yolda yürümek veya araba kullanmak gibi basit eylemlerde bile karşımızdaki insanın görüşlerini anlamamıza onun gibi düşünmemize yardımcı olur. Ehliyet almadan önce yoldan geçen arabalara çok sinir olurdum. Çoğu zaman yol vermezler ve yaya görseler bile yol hakkı onların diye durmazlardı. Genelde yol boş diye kırmızı ışıkta geçer ya da arabaların yavaş gitmesini bekler, yol her zaman yayanındır diye düşünürdüm. Ehliyet aldıktan sonra fark ettim ki araba kullanmak kolay bir iş değilmiş. Dikkat edilmesi gereken tonla unsur varken kırmızıda geçen yayalar ekstra tehdit oluşturuyormuş trafiğe. Araba kullanırken empati yapıp yayaları anlamaya ve daha yavaş gitmeye, olabildiğince onlara yol vermeye çalışmaya, yolda yürürken de arabalara daha saygılı davranmaya başladım. Bakış açımı değiştirerek karşıdakini anlamaya çalışmam hem benim hem de karşımdaki sürücü ya da yayanın trafikte daha az strese maruz kalmasını yardımcı oldu. Aynı şekilde bir kız ile bir erkeğin aynı duruma bakış açıları farklı olabilir. Karşı cinsin bahsi geçen durum hakkında verebileceği tepkiyi düşünmeden hareket etmek kişiyi tıpkı sürücü yaya örneğindeki karşı tarafı zor duruma sokabilir. Tıpkı Big Hero 6 filminde hero karakterinin Baymax karakterini anlamaya çalışmadan yargılayıp ona sanki o orada değilmiş gibi davrandığı ve Baymax'in bu durumdan mutsuz olması gibi kişileri anlamaya çalışmadan onları din, dil, ırk, cinsiyet ya da statülerine göre yargılamak onları mutsuz edebilir. Kişilerin üzülmesini istemiyorsak eğer onları yargılamadan, olaylara yorum yapmadan önce onları anlamaya çalışmalı olabildiğince onların bakış açılarını değiştirmeliyiz. Bakış açısını değiştirmek bize sadece insanların görüşlerini anlamamızda yardım etmekle kalmaz, bize yeni fikirler üretmemize de yardımcı olur. Hero'nun abisi Tadashi'den geriye kalan son öğüt " Aklına fikir gelmiyorsa bakış açını değiştirmelisin! " olmuştur. Bakış açısını değiştirmek umutsuz olduğumuz durumlarda bile bize bir çıkış yolu sunar. Umutsuzluğa kapılmak sadece başarısızlığa sürüklerken bizleri, bakış açısını değiştirmek kişilere bir çözüm bulmasını kolaylaştırıp umutsuzluğa düşmelerini zorlaştırır. Mesela ben matematik sorularını birer labirente benzetirim. Ne zaman çözemediğim biri olursa baştan başlamak yerine labirentin sonuna gider ver oradan geri gelip labirentin başını bulmaya çalışırım. Matematik labirentlerimde bazen baştan gidip zorlanmak ve tıkanıp kalmak yerine sondan gitmek çözüme kolay yoldan ulaşmayı sağlıyor fakat bu da işte yaramasa umutsuzluğa kapılmak yerine bakış açısını değiştirip doğru olmayan yolları elemek ya da ortadan bir yerden başlamak çözüme ulaştırabilir. Bakış açısını değiştirmek iki türlüdür. Birincisi kişinin karşısındaki kişiyi anlamaya çalışarak bakış açısını değiştirmesidir. İkincisi ise kişinin kendi bakış açısını kendi üstünden değiştirmesidir. Hangi şekilde olursa olsun bakış açısını değiştirmek beni hayatıma olumlu etki etti ve inanıyorum ki bu herkesin hayatına da olumlu etki eder.