SICAK VE HÜZÜNLÜ BAŞKENT SARAYBOSNA

Anlatılacak o kadar çok şey var ki aslında Saraybosna hakkında, cümlelere dökmek istiyorum ama kelimelere sığdıramıyorum. Osmanlı Dönemi'nden kalmış Başçarşı'daki o havayı, Gazi Hüsrev Bey Cami'nin insanı derinden etkileyen muhteşem mimari yapısını, Saraybosna sokaklarını kaplayan kahve kokularını... Saraybosna öyle bir şehir ki, insan burada vakit geçirirken kendini başka bir ülkede imiş gibi hissetmiyor. Bu şehir, insanlarının güler yüzü ve sıcak davranışlarıyla sizi hemen etkisi altına alıyor. Osmanlı'nın Avrupa'da kurduğu en büyük kent olan Saraybosna'da halen Osmanlı döneminin izlerini görebilmek mümkün. Bu sebeptendir ki ben; Saraybosna sokaklarında dolaşırken kendimi yurdumda gibi hissettim. Özellikle Başçarşı'daki sıralanmış bakırcı dükkanları bana, Gaziantep Bakırcılar Çarşısı'nı anımsattı. Başçarşı'nın içinde bulunan ve Mimar Sinan'ın 1531 yılında inşa ettiği Gazi Hüsrev Bey Cami ise; Saraybosna'daki Osmanlı dokusunun parçası gibi duruyor ve caminin içindeki çeşme de hem mimari yapısıyla hem de suyunun lezzetiyle camiden bağımsız bir üne sahip. Öyle ki; şehrin insanları çeşmenin suyu için; 'Bir kez içerseniz, bir daha gelirsiniz' diyor. Bütün bunların yanında, bu büyüleyici şehrin bana çok sıcak ve samimi gelmesinin bir diğer sebebi ise, Türk mutfağını andıran lezzetli yemekleri. Tabii bunlardan en meşhurları hemen hemen herkesin Bosna denildiğinde ilk aklına gelen Boşnak böreği ve kendine özgü lezzetiyle insanı cezbeden Boşnak kahvesi. Bu iki lezzet bizim damak tadımıza çok uyuyor. Boşnak kahvesinin Türk kahvesine benzemesinin yanında, kahvenin çok ayrı bir tadı da var. Boşnak böreği ise hem lezzetiyle hem de görüntüsüyle Türkiye'de çoğu insanın beğenisi toplamış Bursa kol böreğini andırıyor. Ayrıca; Boşnakların bize, Türk olduğumuzdan ötürü gösterdikleri samimiyet ve misafirperverlik, bu lezzetlerin daha da tatlanmasına yol açıyor. Oldukça sıcak bir atmosferi olan Saraybosna'ya bir de hüzün hakim. Burada Osmanlı Dönemi'nin mimari yapısını ve izlerini görebildiğimiz gibi, Bosna Savaşı'nın da izlerini görüyoruz. Ülkeyi Sırplaştırma amacı güden Sırpların, Bosna-Hersek'teki Boşnak ve Hırvat nüfusuna karşı 3 yıldan fazla süren bir savaş başlatmalarıyla bu savaş, ülkede 200. 000 kadar insanın ölümüyle ve yine birçok insanın ülkelerini terk etmesiyle sonuçlanıyor. Bu kadar ağır bir savaşın izleri, şehirde birçok duvarda, kurşun izleriyle göze çarpıyor. Özellikle duvarlardaki kurşun izlerinin fazlalığı, yapılan katliamın büyüklüğünü ve acımasızlığını gözler önüne seriyor. Tabii bunun yanında bir de, gördüğümde daha da hüzünlenmeme yol açan ve şehre yukarıdan bakan bir şehit mezarlığı var. Saraybosna'daki en eski mezarlıklardan biri olan bu mezarlığın adı Kovaçi Şehitlik Mezarlığı. Şehrin tepesinde yer alan bu mezarlık bana çeşitli duygular yaşatıyor. Bir yandan bembeyaz mezar taşlarıyla ve manzarasıyla beni büyülerken, diğer yandan ise içimi hüzünle dolduruyor. Mezarlığın ortasında bulunan kubbe şeklinde bir alan dikkatimi çekiyor ve bu kubbenin altında yatanın Aliya İzzetbegoviç olduğunu öğreniyorum. Bilgi birikimiyle kendisine 'Bilge Kral' unvanı takılan ve Bosna- Hersek'in ilk devlet başkanı olan Aliya İzzetbegoviç, bağımsızlık yolunda Boşnaklara liderlik etmiştir. Aliya İzzetbegoviç önderliğinde 1995 yılında imzalanan Dayton Antlaşması ile Bosna-Hersek, bağımsızlığını korumayı başarmıştır. Bosna-Hersek için çok ayrı bir değeri olan bu devlet başkanının kabrinin, burada bulunması da, şehre nüfuz eden hüznün bir diğer sebebi gibi görünüyor. İşte; savaştan kalma şehre çöken bu hüzün ve Saraybosna'nın Türk kültürü ile uyuşan bu sıcak havası, bana bu şehir için; 'Sıcak ve hüzünlü başkent Saraybosna' dedirtiyor. Hafsa Ebrar YILDIRIM