DAHA ÖTESİ!

Edebiyat... Bu söz bile tek başına koca bir diyar açmak için uygun ve elverişlidir. Sözler, kalıplar, fikirler, hayaller, pişmanlıklar, mutluluklar yani hayatın hemen hemen tüm olumlu ve olumsuz taraflarını kapsayan bir kavramdır edebiyat. Hayatın hem ne kadar neşeli ve aydınlık olduğunu gösterir hem de bir o kadar karanlık ve kasvetli tarafına ışık tutar. Edebiyat öyle derin ve kapsamlı bir sanattır ki her bir bireyde farklı hislere, farklı düşünce ve çağrışımlara yol açar. O tozlu raflardaki şiir, roman ve deneme kitapları aslında birer insan gibidir. Onlarla konuşmak, onları dinlemek ve sahip oldukları zengin ve sonsuz söz dünyasından faydalanmak gerekir. İşte edebiyat budur; evrenseldir ve tarihseldir. Kültürleri ve kuşakları birbirine bağlayan taştan yıkılmaz bir köprü gibidir; bu köprü her türlü ağırlığı kaldırabilir. Bu durumdan bakıldığında; Özdemir İnce'nin harika denemesi Edebiyat Sadece Edebiyat Değildir edebiyatın kareköküne ulaşmak için hazine anahtarı gibidir. Edebiyat sadece söz sanatları, deyimler, atasözleri, akımlar ve sanat kaygısıyla ortaya konulan bir unsur değildir; bunun çok daha ötesidir. Öyle bir şey düşünün ki; tarihteki her türlü şeye tanıklık etmiş; tüm savaşlara, liderlere, acılara, mutluluklara yani hayatın tüm yüzlerine. Öyle bir şey düşünün ki; tüm kültürler için özel, herkes için farklı anlamlara sahip ve bütün bu unsurları harika bir sanatla birleştirerek insanoğluna ve dünyaya armağan ediyor. İşte edebiyat böyle büyük bir okyanustur ki bu kadar fazla ve yoğun detayları içinde barındırır. Sanki yüz kişilik bir ailenin en büyüğüdür edebiyat; tüm aile bireyleri ondan gelmiştir ve onun himayesi altındadır. Edebiyat hepsine nasıl yaşanılacağını, örf ve adetleri, tarihlerini ve kültürlerini öğretmiştir. Bunu yaparken de son derece hassas davranmaya ve elinden geldiği kadar his vermeye çalışmıştır. İşte edebiyatın da diğerleriyle olan bağlantısı bu şekildedir, onların başıdır. Edebiyatı tarihle görürüz; yazının keşfiyle birlikte edebiyat da başlamıştır. Sözcüklerin kağıda dökülmesi ve onların aniden birbirleriyle dans etmesiyle edebiyat olmaz. Lakin ne zaman ki bu unsurları tarihsel olgularla birleştiririz, o zaman edebiyatın sonsuz zenginliğinden bahsetmek daimi olur. Şiir dünyasında da aynı durum geçerlidir. Kafiyeler, redifler, uyaklar, söz sanatları ve yan anlamlar... Hepsi bir futbol takımının as elemanları gibidirler. Onlarsız bir takım asla olmaz; fakat tabii ki de onları yöneten bir unsur olmalıdır. Şiir de böyledir; fikirsiz, hissiz ve boş bir içerikle şiir elemanları bir hiç demektir. Onları yönetecek bir lider, bir içerik veya sadece küçük bir kıvılcım gereklidir. Ardından şiirin iç dünyasında yer bularak dansçılar gibi kıvrak ve hızlı hareketlerle bir araya geleceklerdir. Deneme, gezi yazıları ve romanlardaki durum da aynı böyledir. Sözler düşünce ister; onlarla konuşmak ve iletişime geçmek ister. Kim hayatı boyunca bir dosta sahip olmaz istemez ki? O dostla her şeyi yapabilirsiniz; sanki hayatınız boyunca onunla olmayı beklemişsiniz gibi. Edebiyat da böyledir; sözlerle dans etmek için her şey hazırdır, konunun ve içeriğin ne olacağı dışında... Bunlar da tamamlandığında asırlar boyu unutulmayacak bir sanat eserine sahip olma olasılığı bir hayli yüksektir. İnsanoğluna edebiyat nedir diye sorulduğunda kimisi sözlerle dans etmek der kimisi de sadece fikrini ve düşüncelerini kağıda dökmektir der. Aslında ikisinin de yanıldığı tek bir nokta vardır; edebiyat fikir ve düşünceleri göz önüne alarak sözlerle dans etme eylemidir. Yani belirli bir fikre sahip olup insana adeta cennette geziyormuş hissi veren, sanatsal zevke sahip eserlere edebiyatın şaheserleri diyebiliriz. Edebiyat her alanda kendine yer bulur; tarihte, kişisel zevklerde, farklı türdeki edebi eserlerde, insan ilişkilerinde yani özetlemek gerekirse fani dünyanın hemen hemen her yerinde. Edebiyat bazen bizi kasvetli, kokuşmuş ve karanlık dünyamızdan çıkarır; güneşin tatlı ve içimize mutluluk veren aydınlığına kavuşturur. Bazen bizi hayallerimiz ve çeşitli fikirlerimizle baş başa bırakır; kendimizi ve hayatımızı sorgulamamıza önayak olur. Bazı zamanlarda da iliklerimize kadar hissettiğimiz edebi hazzı doyasıya yaşamamızı sağlar. Özdemir İnce'nin Edebiyat Sadece Edebiyat Değildir adlı eserinde de söylediği gibi edebiyat kalabalık bir aile gibidir. Bu aile de sonsuza kadar insanlara rehber olmaya, bilgilendirmeye ve bunların yanı sıra mükemmel bir sanat hazzı vermeye devam edecektir. ŞÜKRÜ EMRE ERTOP