KURT, KUZU VE OT

Kanunlar ve adalet insanlık için bir milat olmuş ve yüce bir kavram oluşturmuştur. Adaleti yüce yapan doğruluğundan şüphe duyulmamasıdır, cennet ile cehennemin temelini oluşturmasıdır. Fakat kanunları yüce yapan ise birlikteliği ve adalete hizmet etmesidir. Kanunların ülkeden ülkeye değişkenlik gösterirken hangsinin en doğru olduğu bilinemez, bu yüzden birey uyduğu bütün kuralları sorgulamalı. Bu noktada tarihin en büyük liderlerinden biri olan Julius Caesar'ın ünlü sözü akla gelmeli: "Eğer kanunları çiğnemek zorundaysanız, güç kazanmak için yapın". Günümüz Türkiye'sinde adalet maalesef çok fazla eleştirilir bir halde. Tecavüzcüler veya teröristlerin idamla karşı karşıya gelmesi ve idamın serbest olmasının gerektiğini düşünenler her geçen gün artıyor. Ancak idam geri dönüşü olmayan bir adım ve hukuk asla geri dönüşü olmayan bir karara imza atmamalı. Tarihte yanlış kişilerin idam edilmesinden ders almak gerekir. Better Call Saul, içinde modern çağın bir çok yanlışını ve paradokslarını anlatan bir dizi. Pek çok durumda kendimiz doğruyken koşullar veya çevre yanlış olabiliyor, ya da tam tersi bir şekilde. Sosyal ilişkide bir Arap ile İngilizin birbirlerini yadırgaması gibi. Bu tarz durumlar hepimiz için adaleti ve diğer kavramları sorgulama ihtiyacı doğurur. Pragmatizm bu noktada anlamındaki gibi hepimiz için en faydalı olacak felsefedir, çünkü işe yarıyorsa iyidir diye düşünmek gerekir. Anakahraman James McGill, kardeşi ve diğer başarılı insanlara göre daha sıradan bir üniversiteden mezun olmuş ve sıradan bir CV'ye sahiptir. Başkalarının haklı olan önyargılarını yenip kendine bir müvekkil bulmak imkansız gözükmektedir. Çünkü onu avukat olarak seçmek, hırsıza evinizin anahtarını vermekten farksız gözükür. En iyilerin başlangıçtan beri mükemmeliyete yakın hayatı vardır, Büyük İskender, Octavian (Augustus) ve Scipio Africanus gibi. Fakat bu, şansa başlangıçta ulaşamamış insanların asla başarılı olamayacağı anlamına gelmez. Çünkü başarının temelinde her zaman bir şeylere şans tanımak yatar. Günümüzde bazen insanların tavırlarını ve hemen pes ettiklerini görüyorum. Hayatta mucizelerin oluşması için şansa şans tanımak gerekir. Hayattaki bu tarz önyargılardan hepimiz haberdarız. Bu önyargılar insanların üç çeşit davranışta bulunmasını sağlıyor: Cesur olup kendini adamak, korkak olup çıkarcılık yapmak ve kayıtsız kalmak. James McGill cesaret edip işleri kendi yöntemleriyle çözmeye çalışan bir avukat olmaya karar verir ve bunda bir hayli başarı elde eder. Fakat kardeşi gibi diğer insanlar kıskanç bir şekilde haklı çıkmak adına onun bu başarısını engellemek için ellerinden geleni yapar. Bunun gibi olayı bir çok zaman yaşar ve görürüz, geleceği değiştirmek istediğimizde gelecek karşı çıkmak için bütün gücüyle saldırır bizlere. Adaletin bir diğer kutsal özelliği yaptığı iyiliğin bir zincirleme şeklinde oluşmasıdır. Kötülüğü engellemek sadece o anı kurtarmaz, bizi ve çevremizi de güçlendirir. Psikoloji bize insan bilincinin ne kadar değişkenlere bağlı olduğunu gösteriyor. Doğru bir davranışta bulunmak kendi moralimizi yükseltmesiyle beraber etrafımızdaki insanlara olan tavrımızı da etkiler. Örneğin yanlış bir hareket yapan birisini engellememek kesinlikle pişman olmamıza sebep olacaktır. Bu pişmanlıkla sevdiklerimize istemeyerek sinirli cümleler kurup daha da pişman olacağımızdan şüphe yok, çünkü bütün insanlığın iyi olarak doğduğunu düşünüyorum. Caesar'ın söylediği gibi, "İnsanlar bazı zaman kaderlerinin efendisidir. Suç, sevgili Brütüs, yıldızlarımızda değil bizdedir, kul olduğumuz için." Dünya'da binlerce haksızlık ve onun getirdiği mutsuz yaşam var. Her ne kadar doğruyu uygulamaya çalışsak dahi, doğanın getirdiği hüzünleri engelleyebilecek güçte değiliz. Engelli doğanları, yemek bulmakta zorlananları mutlu etmek için elimizden geleni yapabiliriz fakat tabiatın kurallarını değiştiremeyeceğiz. Hiçbir şey mutsuz bir şekilde ölen iyi bir insan kadar hüzünlü değildir. Bu yüzden Tanrı'nın adaletine yani ilahi adalete ve zamandan başka güvenebilecek bir şeyimiz yok. Ünlü filozof Göethe insanların iyi ki çabuk unuttuğunu yoksa insan ömrünün hüzünden dolayı on yıl süreceğini söyler.