SÖNMEYE YÜZ TUTMUŞ GÜNEŞ

Nasıl yaşadığımı etkileyen önemli faktörler arasında hayatıma en çok yön veren etmen, içinde yaşadığım toplumdur. Toplumun kadın ve erkeğe bakış açısı ise bana göre üzerinde oldukça fazla durulması gereken bir durumdur. Bir erkeğin haklarıyla bir kadının haklarının ne dinsel ne de hukuksal olarak kısıtlanmaması yaşadığımız hayatı kökten değiştirir. Böyle bir ayrımcılık yadsınamayacak derecede kötü sonuçlar doğurabilir çünkü ülkemizi nüfusumuzun neredeyse yarısını kapsayan kadınların iş gücünden ve sosyal etkinliğinden mahrum bırakmış oluruz. Bazı insanların nasıl bir mantıkla böyle bir durumu kabullenebildiğine asla anlam veremezdim ve bu kadar üstünde durduğum bir konuyu doğrudan ele alan bir roman elime geçtiğinde bir dakika bile düşünmeden okumaya karar verdim. Bin Muhteşem Güneş bir ülkenin kaderini ve iki kadının bir ağacın her biri farklı yönlere giden ince dalları gibi değişik aşamalarda ilerleyen hayatlarının aynı yerde birleşmesini anlattı bana. Öncelikle yaşadığım ülkeyi düşündüm. Modern olarak nitelendirdiğimiz toplumumuzda bile büyük şehirlerin dışına çıktığımızda ne kadar vahim olayların yaşandığı aklıma geldi. Töre cinayetleri, insanların namus bekçiliğini yapmayı kendisine görev edinmeyi erkeklik sayan insanlar ve her durumda suçlu bulunan kadınların çektiği çileler bizim ''demokratik'' ülkemizde bile insanın dikkatini çekebiliyor ne yazık ki. Büyük şehirleri de bu vahimiyetten ayrı tutmak isterdim lakin yaşadığımız çağdaş mahallelerin dışına çıkıp şehrin gerçek yüzünü görmeye gittiğimizde, kültür başkentimizde bile gördüğümüz olaylar iç karartıcı. Hali hazırda bildiğim gerçekler kafamı meşgul ederken, çok daha karanlık bir gölgenin toplumu tehdit ettiği bir coğrafyada buldum kendimi. Afganistan'da, Herat şehrinde başlıyor her şey. Babasının annesiyle yasak ilişkisinin bir tohumu olan, küçücük bir kulübede annesiyle beraber yaşamaya zorlanan ve babasının utanç kaynağı olan bir kız ise acıklı bir olay örgüsünün başrolünde bulunuyor. Annesini kaybettiğinde ve evlenecek yaşa geldiğinde babası tarafından hızla evlendirilerek kocasıyla Kabil'e doğru geri dönüşü olmayan bir yolculuğa çıkan Meryem'in hayatı, tıpkı ülkesinde dinsel baskılardan muzdarip olan birçok kadın gibi asla aydınlığa kavuşamayacaktır. Eğitim alamamış ve kocasından sürekli cahil damgası yemiş bir kadın olarak yaşamına devam ederken, ülkenin maruz kaldığı siyasi çalkantılar ve savaş onun hayatını ufak ama etkili olarak değiştirmeye başlar. Tıpkı Meryem'in aksine eğitimli ve ailesi tarafından kollanan, parlak bir geleceğin hayallerini kuran Leyla'nın, bu savaşta ailesiyle beraber her şeyini kaybederek düşlediği yaşamın yavaş yavaş yadırgadığı ve istemediği bir hayata dönüşmesi gibi. Ülkedeki kadına yönelik baskılar, kadınların tek başına seyahat etmesine bile izin verilmemesi, kocası olmayan ve başı boş olarak nitelendirilen kadınlara tecavüz edilmesi gibi etkenler dolayısıyla ailesini kaybettikten sonra tehlikenin içine düşen Leyla, Meryem'in üstüne genç ve güzel bir kuma olarak getirilmeyi zorunluluktan dolayı kabul eder. Kocalarından yıllarca gördükleri ağır zulüm ve şiddete beraber göğüs geren iki kadın, sonunda canlarını kurtarmak için kocalarını öldürmekten başka çarelerinin kalmadığı bir anda, belki de haklı sayılabilecek bir cinayet işlerler. Açıkçası bir romanı okuduğumda içeriğindeki her şeyi anlatmak, paylaşmak ve konuyu kalbimin derinlerine işlemek isterim. Beni olayları bu kadar yüzeysel anlatmaya iten şey ise romanın çoktan içime işlendiği gerçeği dışında, farkına varmamızı sağladığı şeylerin anlattıklarından bile önemli olması. Ailesinden, evinden mahrum kalan, toplumsal dayatmalar sonucu eğitim almasına, okuma yazma öğrenmesine dahi izin verilmeyen bir kadın, başlıca görevi vatandaşlarının haklarını ve refah düzeyini korumak olan ülke kavramını kendisine sözde sıfat edinmiş bir toprak parçası tarafından, bu kadar aciz haldeyken bile korunamıyorsa ve o toprak parçasına hala vatanı olarak hitap edebiliyorsa, bana göre o kadın sınırları devasa boyutlarla çizilmiş kara parçasından çok daha büyüktür, yücedir. Ülkeyi yöneten insanların gerekli vasıflara sahip olmaması ve ileri görüşlü olmamaları doğal olarak kadın haklarına da darbe vurur. Sahip olunan ve vatanla özleştirilen değerlere kadın veya erkek olması farketmeden bütün vatandaşların katkılarıyla erişildiği asla unutulmamalı ve bir ülkenin en önemli görevinin vatandaşlarına eşit davranmak olduğu bilinmelidir. Aksi takdirde toplumsal çöküşle beraber, tıpkı Afganistan'daki gibi hem içten hem de dıştan gelen tehditlere açık olmak kaçınılmaz olur. Aynı zamanda yüzleştiğim bir başka rahatsızlık verici toplumsal sorun ise, nelere sahip olduğumuzun ve nerelere geldiğimizin hiçbir önemi olmaması. Leyla'nın güzel giden hayatının ailesini kaybetmesi ile nasıl tepe taklak olduğunu ve hiç hayal etmediği bir şekilde kocasının emirlerini yerine getiren bir kuma olarak hayatına devam ettiğini gördüğünde insan kendi hayatının asla bir garantisi olamayacağını anlıyor. Gerek dünyayla ilgili gerek kadınlarla ilgili sorunlara kayıtsız kaldığımız her gün dünya bizim de aleyhimize işliyor. Asla değişmeyeceğini düşündüğümüz hayatımız, umursamadığımız sorunların büyümesiyle müthiş bir hızla tersine dönebilir. Ateş düştüğü yeri yakmamalıdır. Ülkende bir kadının ezilmesine kayıtsız kalmak demek, günü birinde hayatında olup da değer verdiğin bütün kadınların başına gelebilecek kötülükleri de kabullenmek demektir. İnsanlar empati kurup toplumun her parçasına gerekli değeri verirlerse, toplumlarının yozlaşmasına ve dış güçlere karşı savunmasız kalmasına engel olurlar ve ellerine fark yaratma şansı geçer. Baskıların, ayrımcılığın ve zulmün olmadığı bir düzeni her gün düşlüyorum. Sadece çevremin değil, nefes alıp veren her bir çocuğun, kadının, insanın hayatı için. Tek başıma yeterli farkındalığı yaratamasam bile bana destek olabileceğini bildiğim insanların varlığı beni rahatlatıyor ve umudumu tazeliyor. Tıpkı Kabil'in üstüne bombalar yağdığını okurken bile aklıma gelen, bana Kabil'i anlatan bir şiir dizesinin beni rahatlattığı gibi: "Bu kentin ne çatısını aydınlatan aylarını sayabilirsin, ne de duvarlarının gerisine gizlenen bin muhteşem güneşi.".