Zaman Nehri/Halime Kızıl

Günümüzdeki ortalama insan ömrünün 90 yıla dayandığını göz önünde bulundurursak; çoğu insanın dert yandığı orta yaş bunalımları 40-45 yaşlarına denk gelir muhtemelen. Belki de insanın hayatındaki en zorlu geçiş aşamasıdır, zira böyle bir olgunluk çağında artık çoğu insan durulmuş; gençliğin şelalesinden, olgunluğun durgun gölüne geçiş yapmıştır. Kimisi için bunu kabullenmek zordur, hala eski alışkanlıklarını sürdürmek ister. Bunda yanlış olan bir şey yok; zira olgunlaşmak ve yaşlanmak fizyolojik olduğu kadar, ruhsal ve içsel bir olaydır bence. Eğer yaşlı hissediyorsan yaşlısındır, genç hissediyorsan gençsindir. İstediğin kadar enerjik ve hareketli olabilirsin. Önemli olan olgunluğun getirdiği kazanımlara sahip olabilmek, olaylara daha kapsamlı ve sakin bir bakış açısıyla bakabilmektedir kanımca. Diğer yandan, kimi insanlarda yaşlandıkça panik olgusu baş gösterir, yalnızlık ve ölüm korkusu her yanını sarar. Cahit Sıtkı da bu gruptan gibi; nereye baksa hızla geçen zamanın acımasızlığına dair işaretler var sanki. Bana kalırsa "Otuz Beş Yaş" şiiri de onun yaşlanmaya karşı çaresizliğinin ve üzüntüsünün başyapıtıdır zaten. Kitaptaki şiirlerinin yarısından fazlasında ölüme hep bir laf atar. Ölüm korkusundan mıdır, yoksa ölümle dalga geçip onu hafife alma arzusunda mıdır bilemiyorum fakat şairin yalnızlığı sevmediği kesin. Ömrünün yarısında olduğunu düşündüğünde içini bir panik kaplamış belli ki. "Ben öldüğümde arkamdan ne diyecekler?", "Ne zaman öleceğim?", "Dünyaya yeteri kadar eser bıraktım mı?" gibi sorular her insanın olduğu gibi onun da peşini bırakmıyor gibi. Yaş ilerledikçe, kendinin farkına varmaya başlar insan. Gençlik yıllarında neyi sevdiğimizi ya da neden nefret ettiğimizi pek bilmeyiz, daha doğrusu bunlar üzerinde düşünmeyiz, hemen denemeye yöneliriz. Sonraları, kendini tanımlama, başkalarına tanıtma çabamız başlar. Aslında hedeflediğimiz şeylere böyle yaklaşmak genelde daha kazançlı olur çünkü bir hedefe ulaşmak için neyi isteyip neyi istemediğimize önceden karar vermek çok daha etkilidir. Sonuç olarak, bu süreçte insanın karakteri oturmaya başlar diyebiliriz. Daha fazla kırmızı çizgilerimiz olur, inatçılaşırız, prensiplerimize ve inançlarımıza sıkı sıkı tutunmaya başlarız. Bu yüzden belli yaşta insanları değiştirmek çok zordur. Beynin kendisini korkutma konusunda sınırı yoktur derler. Olumsuz bir durum düşündüğümüzde, eğer kendimizi durdurup bundan kurtulmak istemezsek neredeyse çıldıracak konuma gelebiliriz. Yaşlanmanın getirdiği diğer unsur olarak artan ölüm korkusunu ele alabiliriz. Yatağa uzanıp uyumaya çalıştığımızda bir daha uyanamayacağımız korkusuyla panik duygusu tüm bedenimizi ele geçirecek gibi hissederiz. Bazıları için nadiren olur bu ürperme, bazıları ise gününün büyük bir kısmını bunu düşünerek geçirir. Cahit Sıtkı da sonuncu kitleden gibi geldi bana. Şair sanki nereye baksa ölümden izler görüyor, ölüm onun peşinden geliyormuş, onu kovalıyormuşçasına. Aslında ölüm korkusu bir nevi yalnızlık korkusu diyebiliriz. Sevdiklerinden ayrılmak, onları tek başına bırakmak insanı kapana sıkıştırıyor. Bu gerçeğin kaçınılmaz olduğunu kabul edip korkuyu ve paniği bir kenara bırakmak, bu düşünceden sıyrılmanın tek yolu gibi. Öte yandan, yaşlandıkça hayatını daha iyi sorgulamaya başlar insan. Hayatın bize kattıklarını düşünüp tartarken biz hayata, dünyaya ne kattık diye düşünmek de gerekiyor. Geriye hatırlanmaya değer eserler bırakmak neredeyse herkesin hayalidir bence. Fakat sanatçılarda bu istek daha baskındır, çünkü toplumun kendisinden beklediği budur. Belki bu yüzden yaşlandığında en çok paniğe kapılanlar da sanatçılardır aslında. Daha yapacakları çok şey vardır ama zaman kısıtlı diye düşünürler. Yine de daha önce söylediğim gibi, yaş bu tür şeyler için engel teşkil etmez; yapacağımız işler, zamandan bağımsız bir şekilde bizim kendimizi nasıl hissettiğimizle alakalıdır. Hatta yaşlılık bu işlerin tuzu biberi bile olabilir. Dolayısıyla, bu çeşit korkular gereksizdir.