Kime Göre Bay Hiç Kimse?

Yunan mitolojisinde "Mireler" adı verilen insanların ve tanrıların kaderlerini doğumlarından ölümlerine dek belirleyen üç kız kardeşin varlığından söz edilir. İnsanlar muhtemelen kendi acizliğini örtmek adına tanrıların tanrısı Zeus'un dahi kaderini onların belirlediğini anlatmışlar. Peki kader gerçekten bu kadar güçlü müdür? Biz insanlar kaderin karşısında bu kadar aciz miyiz? Bu sorulara çok farklı bir yorum katamamasına rağmen bir insan ömrünün ne kadar farklı seçeneklerle süregelebileceğini gözler önüne seren bir filmle karşılaştım; Bay Hiç Kimse. Kader ağlarını bizim onayımızı katiyen almadan örer. Ancak insanlığın kendisini aciz hissetmekten hiç hoşlanmadığını tarihten bir örnekle anlatmama izin verin; Galileo'nun, yıllar süren gözlemleriyle Dünya'nın Güneş'in etrafında döndüğünü birçok kez anlatmaya çalışmasına rağmen, dönemin dindar kimlikleri dayanaksız bir şekilde bu görüşe karşı çıkmıştı. Benim görüşüme göre, bunun arkasında cennetten toprak satan zihniyetin Dünya'nın kendilerine göre dolayısıyla da Tanrı'nın- ikinci plana atılacağı tarzında anlamsız bir düşüncesi vardır. Yanlışlık olmasın, hayatımızda ne yapmaya çalışırsak çalışalım, istediklerimizin sadece çok küçük bir kısmını gerçekleştirebiliriz tarzında bir kadercilikten bahsetmiyorum. Filmde geçen bir sahnede olduğu gibi, yıllarca aradığın insanla bir şekilde yollarınız yeniden kesişiyor, ancak tekrardan buluşma şansınızı yerden binlerce metre yükseklikteki, troposfer katmanından gelen bir su damlacığı engelliyor. Dolayısıyla demek istediğim, kaderin planları bizim planlarımızın üstünü çok rahat bir şekilde çizebilir. Lakin kaderin bu sert hareketine karşı verebileceğimiz cevap aynı netlikte olamaz. Bu durumu William Shakespeare tam anlatmak istediğim şekilde özetleyerek, aslında aramızdaki yüzyıllardan oluşan zaman farkına rağmen duygu ve düşüncelerime şu sözleriyle adeta tercüman olmuş: "Alın yazımı değiştiremem ama istemediğim kadere de boyun eğmem." Filmde ana karakterin hayatı bir yerde kırılma noktasına geliyor. Bu kırılma noktası öyle bir nokta ki seçim yapmamak aslında başlı başına bir seçim haline geliyor. İşte kaderimiz bizi kafa-kol pozisyonuna getirilen bir güreşçinin düştüğü gibi zor bir pozisyona getirebilir. Nasıl mı getirebilir? Önümüze sadece kötü seçenekleri sunarak yapar. Biz de dolayısıyla kötü seçenekler arasından, kendimizce en az kötüsünü "Elimdeki kötü seçenekler arasında, en iyisi bu olmalı herhalde." diyerek seçeriz. İşte bazen elimizde hiçbir seçenek olmaması, birden fazla seçenek olmasından kat be kat iyidir. Çünkü bu şartlara katlanmamız kolaylaşır da ondan. Filmdeki gibi her seçimin ve rastlantının çizeceği yeni yaşamları gözlemleyip hangisini diğerine yeğleyeceğimizi kestirmemiz gerçek hayatta ne yazık ki pek mümkün değil. Seçim yapmamız da mümkün değilse katlanmaktan başka bir çaremiz yok maalesef. Filmin baş karakteri, filmde bile bu kaderine katlanıyor. Sakın romantik komedi filmlerindeki gibi pespembe hayallerin bu filmde gerçekleştiğini zannetmeyin. Nemo Nobody bir seçiminde aşık olacağı kadını tanıyıp, onunla bir ömür yaşarken, bir başka seçiminde, bırakın onu tanımayı veya uzaktan görmeyi, onunla aynı kıtada bile yaşamamış oluyor. Filmdeki karakterin göremediği gibi bizler de hayatımızın bambaşka bir çizgide ilerleyebileceğini göremiyoruz. Bu sebepten de insanoğlunun kaderi alt etme düşüncesi bana biraz küstahça gelir. Bu yüzden kader karşısında mütevazılığımızı takınmamız icap eder. Lakin mütevazı olurken boyun eğmemeliyiz, çünkü eğer bir başkaldırı içerisinde olmazsak, kendisini "kaderin kız kardeşleri" olarak da bilinen Meriler yerine koyan insanlar her daim çıkacaktır ve nereden geldiği bilinmeyen bir kibirle kendilerini başka insanların yaşamları üzerinde tasarruf sahibi göreceklerdir. Kaderin gücünden sakınayım derken aslında kendimize denk gelen birine boyun eğmemeliyiz. Çünkü insanoğlu dünyevi gücünü pekiştirmek için kesin olarak tanımlayamadığımız yücelikteki güçleri kullanmaktan asla kaçınmaz. Mesela "Hükümdar, Tanrı'nın yeryüzündeki gölgesidir." gibi bir ifadeyi çekinmeden kullanabilir. Sona gelirken sizlere zaten bildiğiniz bir gerçeği tekrar hatırlatmak istiyorum: Mireler gibi, dünya üzerindeki her bireyin hayatını dakikası dakikasına yazmış ve uzaktan ipleriyle bir kukla ustası edasıyla, o bireyleri yönlendiren bir güç katiyen bulunmamaktadır. Hayatınızı elinizden geldiğince siz belirlersiniz. Neden mi elinizden geldiğince diyorum, çünkü başka insanların yaşamlarının kesişiminde yaşarken nasıl olur da kendi hayatınızı sadece kendiniz belirleyebilirsiniz ki?