SEN ÜZÜLME BE SAİT ABİ

Yaşadıkları hayatlar ne kadar etkiler yazarları? Hayatlarındaki kişilerden ya da olaylardan ne kadarı onların eserlerinin içindedir? Ben bir yazar hayal edemiyorum yaşadığı hayattan herhangi bir şekilde etkilenmeyen. Her yazar yaşadığı hayat üzerine kurar hikayelerini, romanlarını ya da şiirlerini. Çünkü hayat en iyi malzemedir onlar için. Bu sebepten her yazar kahramanlarını, hikayesinin olay örgüsünü ve o esere hakim olan temayı hayattan bağımsız bir şekilde düşünemez ya da oluşturamaz. İşte Sait Faik Abasıyanık da böyle bir adamdır. Her eserinde izler görürüz yaşadığımız hayatlara dair. Bunu Mahalle Kahvesi adlı eseri için de rahatlıkla söyleyebiliriz. Eser adını aldığı gibi mahalle insanlarının yani hayatın içinde her zaman görebileceğimiz insanların üzerine kurulmuştur. Bir akşam kitabı elime alıp okumaya başlıyorum, bir hikayeden diğerine geçiyorum. Ama bunların içinde iki hikaye var ki bir türlü aklımdan çıkmıyor. Bunlar "Baba-Oğul" ve "Bilmem Neden Böyle Yapıyorum" adlı öyküler. Bu iki öykü de bize mutlu olmanın farklı yönlerini gösteriyor hayatın içinden sunduğu örnekleriyle. "Baba-Oğul" adlı öykü ile başlayayım anlatmaya. Bir türlü bu öykünün bittiği sayfadan diğerine geçemiyorum sanki bir güç geçmememi istiyor gibi. Nedenini soracak olursanız ben de bilmiyorum tam olarak ama hikayeyi tekrar okuyunca şunu fark ediyorum: Hayal kırıklığına uğramaktan korkuyorum. Düşünün iki çocuğunuz oluyor ikisine de umutlar bağlıyorsunuz ama sonuç tam bir felaket oluyor. İkisi de istediğiniz insan olamıyor biri doktor biri ise gazete müvezzi olmasına rağmen. Kendimi en başta babanın yerine koydum, sonra ise çocuklarla özdeşleştirmeye çalıştım. O zaman çocuklara haksızlık yaptığımı anlıyorum. Çünkü sonuçta onların hayatı, onların kendi başına yapması gereken seçimler bunlar. Bu vesileyle hayatın adil olmadığını hatırlıyorum ve herkesi mutlu etmenin zor olduğunu fark ediyorum. Bu öyküyle birlikte, mutluluğun bir yüzünü görmüş oluyorum ve o da şu: Mutlu olmak başkalarının üzerine hayal kurarak gelmez, mutluluk sizin hayallerinizi kendi üzerinize kurmanız ile gerçekleşir. "Bilmem Neden Böyle Yapıyorum" adlı hikayeyle devam edeyim. Hikaye boyunca kendimi kahveye giden adamla kıyaslıyorum daha doğrusu onunla bir yarış içerisine giriyorum. Hayatımı gözden geçiriyorum onunla birlikte ve kendime bir artı-eksi tablosu hazırlıyorum. Referans noktam ise tabi ki hikayedeki kahveye giden adam oluyor. Referans noktam neden o oldu diye soracaksanız eğer, cevabım şu olabilir: Çünkü o adam, toplum içinde her zaman görebileceğimiz sıradan birisi. Bu yüzden karşılaştırma sebebimi buluyorum. Kendimin toplum tarafından nasıl görüldüğünü zihnimde hayal etmeye çalışıyorum. Bu konuda koyduğum artılar ve eksiler bana çok yardımcı oluyor. Koyduğum her ekside biraz daha hüzünleniyor, her artıda ise özgüvenim artıyor. Peki, totalde sonuç nasıl oluyor? Hemen söyleyeyim, artılar ile eksiler birbirini mağlup edemiyor ve bir eşitlik ortaya çıkıyor. Bu yüzden ben de sıradan birisi olduğumu anlıyorum toplum içerisinde. Ama sonra o adamın mutlu olduğunu görüyorum. Böylece mutlulukla ilgili başka bir sonuca varıyorum ve o da şu: Mutlu olmak için farklı olmaya gerek yok, sıradan bir insan da mutlu olabilir, hele o kişi Sait Faik Abasıyanık'ın öyküsündeki bir kişi ise. Başlığım size biraz ilginç gelebilir ilk okuduğunuzda, onu bu son bölümde açıklamak istedim. Sait Faik bir gün arkadaşlarına der ki, "Hikayelerimi beğenmezler, üzülürüm; beğenirler kızarım." Ama beğenmemek elde mi Sait Faik'in herhangi bir öyküsünü? O, kendine özgü savruk anlatım tarzı ve hikayelerindeki kahraman seçimi ile her zaman farklı biri olmaya devam edecektir edebiyatımızda. Onun hikayelerini okurken bazen fazla ağır geliyor dili, bazense fazla basit geliyor. Kendi kendime diyorum ki haddimi aşarak bu hikaye başka türlü yorumlanabilirdi, sonra farkına varıyorum ki aslında onun yaptığı iş çok zor. Sürüp giden bu hayatlardan öyle durum tespitleri yapıyor ki aklınız almıyor ve bu yüzden onun gibi yazabileceğimi düşünmemin aslında tatlı bir hayalden öte olmadığını anlıyorum. Eminim bu yazıyı okuduktan sonra, Mahalle Kahvesi adlı kitabı almaya gideceksiniz. Bu konuda kitabı okumak için bir tavsiye vereyim: Ilık bir eylül gecesi çayıyla birlikte yanında bu kitabı okumak içinizi ısıtır. NOT: Müvezzii kelimesi kitapta çift 'i' ile yazılmıştır, TDK ise onu tek 'i' ile gösteriyor. Ben de emin olamadığım için bu notu yazdım.