Yaşamama Arzusu

"Tsukuru Tazaki üniversite ikinci sınıftayken, temmuz ayından ertesi senenin ocak ayına kadar neredeyse sadece ölmeyi düşünerek yaşadı." (Murakami, 8) Bu cümle gerçekten insana düşünmeye değer bir şey düşündürüyor. O da ölüm hakkında düşünmenin kendisi. Ölmek bilinçli olarak yapılan bir eylem olarak düşünülmez pek. İsteyerek yapılan bir eylem değildir çünkü. Birinin kendi ölümünü, yapılabilecek bir eylem olarak, bilinçli bir şekilde düşünmesi tek bir anlama gelir: Kendi kendini öldüreceği. İlginçtir, intihar etmek de bilinçli bir karar olarak düşünülmez. Çoğu insan için bir trafik kazası ya da bir hastalık gibidir; bir sonuç. Çaresizliğin bir sonucu. Hayattan başarısız bir kaçış girişimi gibi gelir insana. Nedeni çoğu kişinin, belli bir dine mensup olmasalardı bir şekilde ölümden sonra insan bilincinin ve varlığının bir şekilde devam ettiğine inanması olabilir mi? Oldukça muhtemel. Ama gerçekçi bir şekilde buna kaçış diyemem. Kaçılacak bir yer yoksa bir kaçış yoktur. Bu kati ve geri dönülmez bir bitiştir. Bir iki yıl önce bu konuda çok kafa yorardım. İntihar etme yöntemleri, güvenilirlikleri, uygulanabilirlikleri... Malum, kendi canına kıymaya teşebbüs etmeyi bırakın, bunu düşünenlerin bile ortak korkusudur: Başarısız olup, ölmekten beter olmak. Benim her zamanki harekete geçme isteksizliğimin de etkisiyle hiç gerçekten denemedim. Ama insanı başarısız olmaktan daha çok korkutan bir şey var ki o da doğal olarak başarılı olmaktan korkma. Ölümden korkmanın çok yaygın olduğu kanısında değilim. Başarısızlığı ölümle sonuçlanabilecek kadar tehlikeli işler vardır ama bunları yapanlar kendi hatalarından ya da çıkabilecek aksiliklerden endişe ederler. Bilinçli bir şekilde hayatına son veren birinin karşılaştığı ve yüzleşmek zorunda kaldığı şey saf, katıksız ölüm korkusudur. Biraz düşününce ölümden korkmanın küçük çocuklar gibi odalarında saklanan canavarlardan korkmaktan farklı olmadığını hemen fark edebildim. Basitçe, ikisi de yoktur. Ama insan mantıklı korkuları olan bir canlı değildir ki. Biri tüm ömrü boyunca dünyada kendisinden başkası olmadığına inanarak yaşayabilir ama kimse kendi varlığının olmamasını hayal bile edemez. Sonsuzluğu hayal etmek gibi bir şeydir bu. Aklın kavrayabileceği, bir köşesinden tutabileceği bir şey yoktur. Düşünme yetisinin olmaması nasıl düşünülebilir ki? Korkunç bir bilinmezliktir bu. Bunu bir kere olsun aklına getirip de bu bilinmezliği göğüsleyebilen birinin cesareti azımsanamaz. Hemen herkes o öldükten sonra arkasında kalacakları düşünmüştür. Arkadaşlar, akrabalar, sevilen kişiler... İntihar bencilce bir karar olabilir. Eğer insan ölümü için üzülecek herkesi düşünürse bu kararı veremez. Elbette, kendisi için üzülecek kimse kalmamış olabilir. Hatta, tam tersi vefatından rahatlama duyacaklar vardır. Kararın bencilce olup olmadığı tartışılabilir ama herkesin kendi hayatının sahibi olduğu düşünülürse bunun pek bir anlamı olmadığını düşünüyorum. Genel olarak kültürün buna bakışı da önemlidir. Mesela, üç semavi dinin hepsinde birinin kendini öldürmesi başka birini öldürmesiyle eşdeğer, affedilmez bir günahtır. Oysa çoğu kişinin (genelde kulaktan dolma) bildiği gibi uzakdoğu kültürlerinde, özellikle Şintoizm'de bu birinin kendini yaşamaya layık görüp görmemesi hakkındadır. Buna ruhani bir hesaplaşma olarak bakıldığından, ki bence de zaten böyledir, verilen karara saygı duymak esastır. Böyle bir görüşün niye ilkel bulunduğunu hiç anlayamadım. Kitapta insanlardan kopmanın son aşaması gibi görünüyor kendini yaşamdan koparma. Bu şüphe duyulmaz şekilde doğru. Biri hayatı anlamı olduğu için yaşıyorsa, onu orada tutacak bir şeye ihtiyacı vardır. Tutunmayı başaramayan kişiler için de bu ne kadar onların suçu diye düşünmek lazım. Kimse bundan kendi başına vazgeçmez.