ANLATMAK, ANLAMAK VE ANLAŞILMAK İÇİN

Bir bebek haykırır ilk nefesini almanın verdiği acıyla, bir çocuk annesinin kollarına doğru koşar kahkahalarla, bir genç umarsızca savurur sözlerini etrafa ve bir yaşlı "Bir nefes daha" diye yalvarır Tanrı'ya... Hangi yaşta olursa olsun, tek bir amacı vardır her insanın, tek bir ortak nokta vardır hepsinin buluştuğu: Her biri anlaşılmak ister. Yaptıkları her şey buna bağlanır aslında. Söylenen her söz, atılan her adım ifade etmek içindir kendini. Ancak milyarlarca insan aynı anda, aynı savaşı veriyor olmasına rağmen çok azı bu ayrıcalığa sahip olur, çok azı tadabilir hislerinin, fikirlerinin anlaşılmasıyla gelen o tarif edilemez hafifliği. Tartışmalar, kavgalar, savaşlar... Hepsi anlaşmazlıklardan çıkar. Ya anlatan kendini ifade edemez, ya da dinleyen anlamak istemez. Fakat bir insanın başkaları tarafından anlaşıldığı o nadir zamanlarda ise mucizeler gerçekleşir. Doğru sözlerin seçildiği bir konuşmadır bu mucizeleri gerçekleştiren ve kelimelerin hissedilmesidir, anlaşılmasıdır tarihi değiştiren. Ferdie Addis'in Bir Hayalim Var - Tarihi Değiştiren Konuşmalar adlı kitabını okuduktan sonra bir konuşmanın nasıl toplumları ayaklandırabileceğini, devrimleri başlatabileceğini daha iyi anladım. Hayatımda önemli yere sahip olan insanlara verdiğim değerin ne zaman, hangi noktada başladığını düşünüyordum geçen gün. Aklıma her birinin bana söylediği cümleler geldi; beni etkileyen, aklımda iz bırakan cümleler bunlar. İçten içe bildiğim ama dışa vurmaya çekindiklerim, bilinçaltımın en derinlerine sakladığım anıların yansımaları, yıllardır duymayı beklediğim kelimeler... Tamamıyla sıradan, tek başına hiçbir anlam ifade etmeyen birkaç kelimenin yan yana gelmesinin, doğru tonda, doğru yerde ve doğru zamanda söylenmiş olmasının yarattığı paha biçilemez harmoni, bu cümleleri unutulmaz kılan. Herhangi bir insan ile sonsuz bir bağ kurmamı sağlayan, hayatımda silinemez izler bırakan işte bu cümleler. Doğru bir şekilde, doğru kişiye söylenen tek bir cümle bir insanı bu kadar etkileyebiliyor. Hitap edilenin çok daha büyük bir kitle olduğunu hayal edin bir de. Uğradıkları haksızlıkları, gördükleri muameleyi, içine hapsedildikleri baskıcı sistemi ifade edebilecek kelimelerin, bilinçli ya da bilinçsiz olarak yıllarca yolunu gözleyen bir toplumun düşlediği konuşmacının bir anda, en doğru zamanda bu toplumun önünde belirdiğini düşünün. Bu toplumun içindeki insanlar bu noktada tüm farklılıklarını bir kenara bırakırlar ve tek bir insan tarafından anlaşıldıklarını hissetmenin verdiği rahatlıkla birbirlerini de anlamaya başlarlar. Ön yargılar, kaygılar, korkular önemsizdir artık. Akıl almayan bir cesaret ile inandıkları şey için savaşmaya hazırdırlar, çünkü biliyorlardır ki yalnız değiller, anlaşıldılar. İşte böyle yazar bir insan tarihi kelimelerle. Madem herkes anlaşılmayı bekliyor bu hayatta, madem herkesin amacı aynı, o zaman neden bu kadar nadiren ortaya çıkıyor bu tarihi değiştiren konuşmacılar? Neden biz bu unutulmaz isimlerin ve konuşmalarının sayfalarca betimlendiği kitaplar okuyoruz? Her birimizin unutulmaz bir konuşmacı olması gerekmiyor mu aslında? Her birimizin yok mu dünyaya duyurmak istediği düşünceler, istemiyor muyuz her birimiz bizi anlayan bir grup insan bulmayı ya da yaratmayı? Bu kadar zor mu iki kelimeyi bir araya getirmek? Evet, zor. Doğru kelimeyi, zamanı, mekanı bulmak zor, evet, ama yeteri kadar tutkuyla kendini ifade etmek isteyen bir insan bir yolunu bulur bunlarla başa çıkmanın. Her ne kadar çok azımız bunu kabul etse de asıl bizi engelleyen başka bir şey var. Bizi biz yapan düşüncelerin ve belki de tarihi değiştirebilecek nice konuşmaların daha iki dudağımızın arasından dökülemeden yok olmasına neden olan bir şey var: "korku". Başarısız olma korkusu, anlaşılmaya çalışırken tek anlaşılamayan olma korkusu ve belki de tarihi iyiye değil de kötüye değiştiren olma korkusu... Fakat düşünüyorum tüm korkuların filizlenmesini sağlayan onca kötü senaryoyu yazabilecek kadar geniş olan hayal gücümüz sadece iyi sonuçlara odaklansa ne olurdu diye ve belki de kaçırılmış, boşa harcanmış olan onca fırsat için üzülmeden edemiyorum. Bu dünyaya geldiğimiz o ilk anda bile kendimizi ifade etmek için ağlarken bağıra bağıra avazımız çıktığı kadar, hayatımızın geri kalanında tek kelime edemeyecek kadar suskunca kendi köşemize çekilmemiz ne kadar da ironik aslında. Beril Daloğlu