Kemanı Ağ latan Adam

Müzik o kadar ilginç bir şey ki, tutamıyorsunuz onu, dokunamıyorsunuz notalarına, ona bakamıyor, yanınızda taşıyamıyorsunuz. Somutlukla soyutluk arasında bir yerlerde sanırım. Buna rağmen onu dinlerken size yaşattığı duygular son derece gerçek. Onu dinlerken, besteciyle birlikte onun maceralarına atılıyor, anılarına yolculuk yapıyor, acı ve sevinçlerine ortak olduğunuzu hissediyorsunuz. Zaten ne demiş yüzyılların eskitemediği Beethoven, "Müziğin asıl gücü, insanı bestecinin hayal dünyasına sürükleyebilmesidir." Bir bildiği varmış. Ben de bunu yaşayabildiğim konserlere gitmekten oldukça zevk alıyorum. Hele geçen hafta Farid Farjad'ın ATO'daki konseri beni gönülden etkiledi. Farid Farjad, İran'da doğup büyümüş ve oradaki konservatuarda eğitim görmüş, 1938 doğumlu bir keman sanatçısı. İran İslam Devrimi sırasında ABD'ye yerleşmiş. İran'da müziğin 'haram' ilan edilmesinden sonra memleketine girişi de yasaklanınca yıllarca ABD'de yaşamış, hala da orada yaşıyormuş. O kadar başarılı bir keman sanatçısıymış ki sanat camiasında "Kemanı ağlatan adam" olarak tanınıyormuş. Konserine gitmeden önce hayat hikayesini okumakla doğru bir şey yapmışım. Çünkü böylece eserlerini daha bilinçli dinleyebildim ve bestelerinde anlattıklarını anlama fırsatım oldu. Oldukça etkileyici bir konserdi Farjad'ın konseri. Her bir notanın ruhunuzun derinliklerine işlediğini hissedebiliyordunuz. Anlattıklarını anlama fırsatım oldu dedim ama; ona bizzat katıldım, nereye gittiyse peşinden gittim desem daha doğru olur. Konser öncesi hayat hikayesini okumuş olmamın etkisi büyük burada. Repertuar, doğu ezgileriyle başladı, Anadolu'dan esintiler sunarak devam etti ve sonunda güçlü Batı melodilerine yer verdi. Ama ait olduğu kültürü de parçalarından hiç eksik etmedi. Eserleri sanatçılar için kendilerinden bir parça gibi olurmuş ya, bu eserler de Farjad'ın farklı zamanlarda ve farklı yerlerde yaşamış parçaları gibiydi. Tıpkı kendisi gibi Doğu kültürü içinde doğup büyümüş, zamanla Batı'nın himayesi altına girmiş ve asıl olgunluğunu burada gerçekleştirmiş hissini veriyordu dinleyenlere. Konser boyunca sanatçıyla birlikte önce İran sokaklarında gezdik, oyunlar oynadık. Biraz büyüdük devrim havasını soluduk, üzüldük, olacaklardan korktuk, kaçmak istedik. Sonra gurbete gittik, bırakmak istemediğimiz memleketimizin ezgileri dilimizde, yeni bir düzen kurduk, farklı bir dünya gördük, büyüdük. Burada yaşadık, üzüldük, sevindik, aşık olduk, evlendik, ah şu güzel günümüzü ailemizle de paylaşabilsek yine hep birlikte türküler söyleyebilsek dedik. Özledik, ağladık, unuttuk, hayatın koşturmacasına daldık derken yaşlandık. Hala buradayız, yaşıyoruz, düzenimiz kuruldu artık bir eksiğimiz yok derken yoldan geçen adamın melodisinde buluyoruz eksiğimizi: memleketimizi. Meğer hep yanımızda taşımışız bu özlemi, unuttuk sandığımızda bile bizimleymiş aslında. Ne yapsam da en küçük aralıktan yine fırlasam diye fırsat kolluyormuş. Sonunda yaptı yapacağını, yine ağlatmayı başardı bizi. Şimdi yine Tahran'da olmak vardı, havasını solumak, sokaklarını adım adım gezmek... Nasıldır acaba oralar, değişmiş midir görmeyeli? Değişmez olur mu hiç, sen de! Ben bile değiştim baksana, yüzümdeki kırışıklıklara bir bak, koskoca Tahran mı aynı kalacak... Ah memleketim, kalbim seninle. Unutma beni. Hepsi kendi eseri olmasa da çaldığı her parçada bu duyguları veya benzerlerini yansıtmayı başardı Farjad. Son parçasını da bitirip kemanını indirdiği an anladım ki, meğer yalnız ikimiz gitmemişiz Tahran'a. Bütün bir salonu da peşimizde sürüklemişiz. Onlar da bu savurucu maceraya dahil olmaktan oldukça mutlu olmuşlar ayrıca. Yoksa Ankara'nın kültür-sanat etkinliklerini takip eden entelektüel izleyici/dinleyicisi öyle kolay kolay ayağa kalkmaz, hele de bis yapsın diye dakikalarca alkış tutmaz, bilirim. Salonun o halini görünce daha bir mutlu oldum, benim kadar salonun geri kalanı da etkilenmiş ya. Belki hepimiz farklı şeyler yaşadık konser sırasında, hepimize yaşattığı duygular farklıydı. Önemi var mı? Sonuçta bireysel olarak bizi kendi hayal dünyasına çekebilmeyi başarmıştı. İşte bir sanatçının gurur anı. Elinde kemanı, gözlerinde özlemi seyirciyi bir kez daha selamlıyor. Ece Yılmazbilek