Aşk ve Arkadaşlık

Beni yakından tanıyan insanların hiç tereddüt etmeden tanıklık yapabileceği üzere Jane Austen'ın yazar olarak bendeki yeri çok başkadır. Hala dün gibi aklımdadır Aşk ve Gurur'u kitapçıda görüp aldığım gün. O gün tanışmıştım ilk defa Jane Austen'la ve bir daha da hiç kopamadım. Emma, Mansfield Park, İkna ve diğer eserleri, hepsi benim için birer mucizeydi adeta. Ankara'nın soğuk ve gri yaşamından hayalini kurduğum İngiltere'nin yeşil kırlarına götüren bir köprüydü benim için. Uzun lafın kısası Jane Austen ve eserleri kalbimde çok ayrı bir yerdedir. Ne var ki gecen hafta bu hayranlığımı sorgulamama yol açan bir olay başıma geldi. Okul başladığından beri doğru düzgün kitap okuyamıyorum diye kendi kendime kızdığım bir anda, düşüncelerimi harekete geçirmeye karar verip kendimi bulabildiğim en yakın kitapçıya attım. Rafların arasında gözüme bir şeyler takılmasını bekleyerek gezinirken Jane Austen'ın Aşk ve Arkadaşlık adlı eserini fark ettim. Şaşırmıştım çünkü bu kitabı ilk defa görüyordum. Jane Austen'ın bütün eserlerini hatmettiğine inanan bir insan olarak şaşkınlığımın boyutlarını tahmin edebiliyorsunuzdur umarım. Tabi ki karar o anda verilmişti ve hemen kasaya koştum. Ve işte simdi de biraz utanarak da olsa Jane Austen'ın bu çok da bilinmeyen eserini sizlerle de paylaşmak adına bu yazıyı kaleme alıyorum. Jane Austen'ın daha on dört yaşındayken kaleme aldığı bir eser Aşk ve Arkadaşlık. Bu bilgiyi ilk okuduğumda yaşadığım şaşkınlık kitabı ilk gördüğümde yaşadığım şokla kıyaslanabilecek kadar yoğundu doğrusu. Benim daha çocuk diye baktığım bir yaşta, aslında neler başarılabileceğinin de canlı bir kanıtı doğrusu. Dolayısıyla dip not olarak kitabın farklı noktalardaki önyargılarımı da tekrar gözden geçirmemi sağladığını vurgulamam gerek. Konumuza dönecek olursak Jane Austen'ın o nüktelerle dolu romantizminin tipik bir örneği Aşk ve Arkadaşlık. Laura adlı karakterimizin 1700'lerin kuralcı evlilik anlayışına karşı eleştirel yaklaşımı Elizabeth Bennet'in o zeki nüktelerinin bir hazırlayıcısı konumunda. Mektup dizisi şeklinde yapılandırıldığından daha sonra yazdığı romanlarındaki üslubunun sağladığı akıcılığı yakalamak pek mümkün olmasa da Jane Austen'ın etrafını inceleme ve dalgaya almadaki ustalığının daha o zamanlarda var olduğunun ispatı yönünden her Jane Austen hayranının evinde bulunması gereken bir eser kesinlikle. Öte yandan bir Aşk ve Gurur ya da Emma'nın tadını yakalamak ise amacınız, hayalinizi gerçekleştiremeyeceğinizi en azından kendi beğenilerimden hareketle söylemeliyim. Bu tıpkı en sevdiğiniz içi fıstık parçalarıyla dolu çikolatanızı yedikten sonra fındıklı çikolata yemek gibi. Evet, çikolata çikolatadır ve her iki durumda da size zevk verir ama fıstığı tattıktan sonra fındık bir noktada çok yavan kalacaktır. Fakat pek tabi ki sırf aynı zevki vermeyeceğini bildiğinizden dolayı da çikolataya sırt çevirmek olmaz, en nihayetinde kim çikolataya hayır diyebilir ki? Jane Austen da benim için aynı bir paket çikolata gibi, Aşk ve Gurur gibi içi iri iri fıstıklarla dolu dünyanın en güzel çikolatalarına vücut veriyor, Aşk ve Arkadaşlık gibi sıradan bir fındıklı çikolataya da. Burada önemli olan Aşk ve Arkadaşlık'ın fıstıkla değil de fındıkla dolu olduğunu fark edip ona göre tadını çıkarmak zannımca. Böylece hayal kırıklığına uğrama ihtimalinizi de minimum seviyeye indirmiş olursunuz. Sonuç olarak, arada fındıklı çikolata yemek de lazım ne de olsa Jane Austen Cholatier'in ürünü diye bakarsanız; özellikle Jane Austen hayranları için koleksiyonlarında mutlaka bulunması gereken bir kitap. Hem Jane Austen'dan farklı bir lezzeti de tatmış olursunuz hem de ileride benim gibi kendinizi dünyanın en büyük Jane Austen hayranı olarak görürken biranda gözünüzden kaçan bir romanla tepetaklak olmazsınız.