Ego, Özgürlük ve Ölüm

İnsan hayatında sorgulanması gereken bazı kavramlar vardır. Ego, özgürlük ve ölüm bu kavramların en başında gelirler. Albert Camus'nün Yabancı'sı, bütün bu kavramları, kitabın ana karakteri Meursault'nun bakış açısıyla öyle güzel sorgular ki, "yabancı" hissedersiniz kendinizi. Yadsınamaz bir gerçeklik olan ego, tüm canlılarda bulunan bir özelliktir. İnsan ise bilincin ve egonun en üst seviyelerde varlık gösterdiği bir yaşam formudur. İnsan, yaptığı her türlü eylemi sadece kendi çıkarı için yapar. Egonun var olmadığını düşündüğümüz arkadaşlık ilişkilerimizde bile aslında egomuzun esiri olmuşuzdur. Arkadaşlık ilişkilerinizi gerçekten hiç sorguladınız mı? Arkadaşlarımızı neden severiz, neden onlarla takılıp sohbet ederiz? Bunun tek bir sebebi var. Onların etrafımızdaki varlığı bizi mutlu eder. Onların sohbetlerinden keyif alır, onlarla eğlenmeyi severiz. Sizi mutlu etmeyen, sohbetlerinden keyif almadığınız insanlarla arkadaşlık etmezsiniz. Mutlu olmak ya da eğlenmek için arkadaşlık kurmak, kişisel bir çıkardır. Peki, hayatını kaybetmiş bir insanın ardından üzülmek ve ağlamak niyedir? Meursault'nun annesinin ölümü üzerine gözyaşı döken bir kadın, ölen kadın ile çok yakın arkadaş olduklarını ve onsuz ne yapacağını bilemediğini söyler. Yani asıl mesele, ölen insanların bizim hayatlarımızda bıraktıkları boşluklardır. Ölen o insan için değil, kendimiz için ağlarız. Bunların yanında, sivil toplum kuruluşları olarak adlandırdığımız örgütlenmeler vardır. STK üyesi insanların, egolarından sıyrıldığını ve saf iyilik için çalışmalar yaptığını düşünürüz çoğu zaman. Oysa saf iyilik için birtakım işler yapanlar bile vicdani bir tatmin peşindedirler. Egoya farklı bir noktadan yaklaşacak olursak, semavi dinlerin Tanrı'sının bile insanı, bilinmek ve övülmek kutsal kitaplara göre- için yarattığını görürüz. Tanrı kavramının bile egodan uzak düşünülemediği şu dünyada egonun varlığı yadsınamaz bir gerçektir. Kısaca, ego her yerdedir. İnsan, kendi yarattığı birtakım kavramlar sonucu kendi özgürlüğünü zincire vurmuştur. Bazı gelenek ve görenekler oldukça saçma olduğu halde, insanların çoğu bu gelenek ve göreneklere saygı gösterilmesini bekler. Romanda, bir an annesinin tabutu başında sigara içmenin hoş karşılanmayacağını düşünen Meursault, bu düşüncesinin çok saçma olduğunu düşünüp bir sigara yakar. İnsanlara göre bir annenin tabutu başında sigara içmek saygısızlığı temsil eder ve ancak annesinin ölümünden yeteri kadar üzüntü duymayan bir insan bunu yapabilir. Böylesi bir insan, babasını öldüren bir insan kadar suçludur onlara göre. Meursault'nun yaktığı bu sigara kendisini idama mahkum eder. Gündelik hayatımızda bu tarz baskılara ve yargılamalara çokça maruz kalırız. Onlar gibi giyinip düşünmediğimiz için bizi yabancılaştırmaya ve cezalandırmaya hazır bir ordu bekliyor dışarıda. Sorgulanması gereken üçüncü bir kavram ise ölümdür. Ölüm, insan egosu ile doğrudan ilişkilidir. Bu ilişki, insanı mantık sınırlarını zorlamaya itebilir. Şöyle ki hepimiz ölmeye mahkum olduğumuz için ne zaman öldüğümüzün hiçbir önemi yoktur. Öldükten sonra zaten hiç olacağımıza inandığım için yirmi yaşında ölmek ile altmış yaşında ölmek arasında bir fark yoktur. Buna rağmen hepimiz daha fazla yaşamak için ölümden olabildiğince kaçmaya çalışırız. Bu egomuzun bizi yapmaya zorladığı mantık dışı bir harekettir. Bir diğer saçma durum ise inançlı tüm insanların cennete gitmeyi arzularken ölmeyi asla istememeleridir. Oysa zaten ölmek için yaşamıyor muyuz? Aldığımız her nefes ile ölüme daha çok yaklaşıyoruz ve ölüm şeklimizi belirliyoruz. Nasıl mı? Şimdi durup bir karar verin. Bu yazıyı okumaktan vazgeçip bilgisayarınızı kapatın ya da okumaya devam edin. Tam şu anda verdiğiniz bu karar hayatınızın tamamını değiştirdi. Bilgisayarı kapatsaydınız hayatınızın akışı bambaşka olacaktı. Bu da şunu gösteriyor ki yaptığımız her eylem ile sonsuz olasılıktan bir tanesini seçip sonumuzu getirecek ölüm şeklini kendimize hazırlıyoruz. Fatih Yavuz