İhanet ve Aşk İkilemi

Aşk-ı Memnu; ünlü yazar Halid Ziya Uşaklıgil'in başyapıtlarından sadece biri. Herkesin sevdiği, hatta dizisinin bile yapıldığı bu eser, bir ailenin çöküşünü anlatır. Herkes aşk için daha doğrusu, Adnan Bey'in eşi olan Bihter ve yeğeni Behlül arasında yaşanan, yasak aşk için heyecanla bu kitabı okur ve ölen karakterler için büyük bir üzüntü duyulur, kalanlara ise acınır. Yani aslında o kadar da aşk dolu bir roman değildir ve beni çok düşündürmüştür. Bu sebepten dolayı bu kitabı okumaya karar verdim. Herkesin bu kadar büyük bir şevkle okuduğu kitabı ben de merak ettiğim için ve tabii ki insanların neden bu kadar çok sevdiğini anlamak için bu romanı okumaya başladım. Roman gerçekten de Bihter ve Behlül arasında yaşanan yasak aşkı anlatıyordu. Açıkçası romanı okurken çok da güzel düşünceler içinde olmadığımı itiraf etmem gerektiğini düşünüyorum. İnsanları yargılamanın her ne kadar yanlış bir şey olduğunu düşünsem de toplumsal yargılara biraz da olsa düşkün bir insan olduğumdan dolayı olsa gerek bu yasak aşk beni meraklandırmak yerine insanların ahlaki değerlerini sorgulamaya itti. Belki birçok kişi bu iki insan arasında geçen aşkın, abartarak, ne kadar duygusal olduğunu insanların aslında kendi isteklerinin peşinden gitmeleri gerektiğini, gerçek aşkın bir kere bulunacağını ve bunun da kaybedilmemesi gerektiğini düşünürdü. Bense ne kadar çarpık ilişkiler içinde yetişen bir toplum olduğumuzu, böyle bir aşkın meşru gösterilerek toplumsal değerlerimizi ne derece yerle bir ettiğimizi düşünmekten kendimi alıkoyamadım. Evet, belki çoğu insan "kalp bu, karşı koyamaz insan" diyecek ama 'amca' dediği bir insanın eşine farklı gözle bakmak, hatasını fark etmesine rağmen utanmaksızın yanlışlarını devam ettirmek bir insanın kendi haysiyetsizliğinden başka bir şey olamaz diye düşündüm. Aslında bazı noktalarda kendimi de sorguladığımı belirtmek isterim. Kimi zaman, 'Acaba ben mi yanlış düşünüyorum?', 'Acaba böyle düşünüyor olmak beni dar görüşlü, geri kafalı bir insan mı yapar?' gibi sorularla kendi içimde de çeliştiğim zamanlar oldu. Kendine aşık masum bir kızın duygularıyla oynamak, can borcun olan bir insana, seni okutan, büyüten insanın arkasından iş çevirerek sırtından bıçaklamak ve sonra kalkıp bunu 'çok saf, gerçek bir aşk' olarak nitelendirmek bana hiç doğru gelmedi. İnsanların düşüncelerine ne kadar saygı duysam da kendi kendime yargılamam gerektiğini söyleyip dursam da ne kadar farklılaştığımızı, toplum olarak nelere heyecanlanıp sempati duyduğumuzu gördükçe açıkçası utandım. Roman çok güzel betimlenmiş çok güzel noktaları ele almıştı ama ben burada asıl vurgulanmak istenin aşk değil de çarpık ilişkiler olduğuna inanıyorum. Evet, ortada bir aşk var doğru ama ne kadar masum, ne kadar kabul edilebilir? Ahlak polisliği taslamanın ne kadar saçma bir hareket olduğunun farkındayım hatta bunu ben kendimce de yanlış buluyorum; fakat insanların bu kadar kolay bazı şeyleri kabullenmesini ve normalleştirmesi karşısında şaşkınlığımı saklayamıyorum. Halid Ziya Uşaklıgil'in yazmış olduğu bu eserin edebi olarak ne kadar güçlü bir eser olduğu ortadadır. Burada benim ilgimi çeken eserin aslında neyi yansıtmak istediğiyle ilgidir. Bu roman masum(!) bir aşkı mı yoksa çarpık ilişkileri mi insanlara göstermeye çalışmıştır? Benim aklıma takılan bu sorular aslında romanın ne derece güçlü bir bakış açısıyla yazıldığını göstermektedir. Daha önce bahsetmiş olduğum gibi insanların hayatlarına saygı göstermemiz gerektiğini hatta kişilerin hayatlarının başkalarını hiçbir şekilde ilgilendirmeyeceğini düşünsem bile çarpık insan ilişkileri, yasak aşklar, aldatmak benim değerlerime ters düşmekte ve beni romandaki aşkın içine çekmektense insanlığı sorgulamaya, toplumsal ahlaki değerin var olup olmaması gerektiğine hatta toplumun mu yoksa herkesin bireysel olarak mı ahlaki bir değere sahip olduğu konusunda düşünmeye sevk etti. Yine de belirtmek doğru olacaktır ki 'Kimsenin hayatı kimseyi ilgilendirmez.'