Orta Dünya'da Seyahat

Orta Dünya... Tolkien'in ve elbette edebiyat dünyasının belki de en önemli kurgu dünyası. Evet, her şeyi düşünülmüş neredeyse kusursuz bir yanı olan bir dünya hem de. Bir de fantastik ögeler serpildiğinde karşımıza Orta Dünya dediğimiz bu müthiş kurgu çıkmış. Bu kurgudaki en büyük pay tabii ki Tolkien ve onun müthiş betimleme yeteneği. "Öğlene doğru üzeri geniş ve düz bir tepeye vardılar; kenarları yeşil bombeli düz bir fincan tabağı gibiydi. Bu çemberin içinde hiç hava akımı yoktu ve gök adeta başlarına çok yakınmış gibi duruyordu." İşte Tolkien'in neredeyse her paragrafta kullandığı o betimleme dizisinden bir örnek. Bu betimlemeler -belki klişe olacak ama- bizi sanki o kurgu evreninde yaşıyormuş gibi hissettiriyor. Aslında hissettirmekle kalmıyor aynı zamanda orada bulunma isteğini uyandırıyor ve böylece kitap(lar) sürükleyicilik kazanıyor. Tolkien'in kitaplarında kullandığı dil sadece betimleme yönünden zengin değil. Bunun yanında fantastik ve destansı unsurları da zengin bir biçimde kullanmış. "Uyanın, uyanın, Theoden'in Süvarileri! Kötülükler kapımızda ateş ve katliam! Mızrak savrulacak, kalkan parçalanacak, kılıç günü geldi, kızıl gün geldi daha güneş doğmadan! Sürün atlarınızı, sürün! Haydi, Gondor'a!" Burada da gördüğümüz gibi kitapta savaşlar oldukça yaygın ve bu da destansı ögeleri ortaya çıkarıyor. Ne anlatmış peki Tolkien bu diyarlar üzerinde? Kabaca baktığımızda iyilik ve kötülüğün savaşını görüyoruz. İyilerin gözünden yazılmış olan Yüzüklerin Efendisi tek bir amacı farklı gruplara bölerek hepsini ayrı ayrı işlemiş. Bunu da bariz bir şekilde yapmış Tolkien. Öyleki ilk kitapta bir ana grubu bölerek farklı yönlere dağıtıyor ve parçaladığı grupların hikayesini ayrı ayrı işliyor. Son kitabın sonlarındaysa yeniden birleştiriyor ve böylece bir sona bağlıyor. Sonunda iyilerin kazanmasıyla bir ütopyanın gerçekleştiğini, sona geldiğini görüyoruz ki bu ütopya ilk ciltten itibaren zaten büsbütün karşımızda duruyor. Sonucunda da mutlak iyilik kazanıyor. Dediğim gibi ütopya burada sona eriyor. Kitabın içeriğine gelecek olursak ortada bir güç yüzüğü var ve olaylar bunun çerçevesinde gelişiyor. Amcası Bilbo'nun sahip olduğu bu yüzüğü Frodo'ya vermesiyle başlıyor maceralar. Ama kötüler daha o andan itibaren bu yüzüğün peşine düşüyor. Böylece iyilik ve kötülük resmi olarak çarpışan iki faktör olarak çıkıyor karşımıza. Kısaca kitabın içeriğine de değineyim yeri gelmişken. Yüzüğü aldıktan sonra Frodo Gandalf'ın yönlendirmesiyle yaveriyle birlikte kelimenin tam anlamıyla dere tepe düz gitmeye başlıyor. Bu arada iki küçük arkadaşları daha katılıyor aralarına. Bu arada bir sürü olay yaşayan bir sürü cefa çeken küçük adamlar taşıdıkları bu yükün verdiği zorlukla varıyorlar Gandalf'ın istediği yere. Burada bir konsey oluyor ve yüzüğü dövüldüğü ateşe atılması gerektiği kararlaştırılıyor ve dokuz kişi seçiliyor. Sonra başlıyor yolculuk. Yolda ölenler oluyor ve git gide bu kardeşlik dağılıyor. Böylece hikaye daha derine inmeye başlıyor. Farklı düşmanlar ve farklı dostlar yüz göstermeye başlıyor kitabın gidişatı boyunca. Fantastik ögeler tabii ki ortalıkta volta atmaya başlıyor bir yerden sonra. Önceden insan olan şimdi ise kötülük için mücadele eden yaratıklar, uçan canavarımsı şeyler, büyüler derken dünya derinleştikçe derinleşiyor. Bir de Frodo ile yaveri Sam'e yardım eden daha önceden yüzüğe sahip olmuş bir insan çıkıyor. Ona Gollum ismini vermiş Tolkien ve aslında insan demesem daha iyi. Çünkü yüzük onu insandan bambaşka bir varlığa dönüştürmüş. Her yüzüğe baktığında ise "Kıymetlimissss" diye sesleniyor ona. Kim düşünebilirdi bir ateşten göze her şeye etki etme gücü vermeyi veya bir yüzüğe böylesine büyük bir gücü vermeyi. Açıkçası Tolkien düşünmüş ve böyle bir ütopya yaratmış. Bunun yanında büsbütün bir evren de yaratmış ve bununla büyük bir etki oluşturmuş. Kitabı okuyan herkesin en az bir veya iki günde bir alıntı yaptığı veya bir olayı paylaştığı da ortada olan bir gerçek. Benim de su ana kadar okuduğum en iyi kitap olan Yüzüklerin Efendisi'nin bu aurası hiç sönmeyecek gibi. Kaç yıl olmuş yazılalı şu an kitaba bakıyorum ve ilk basımının 1954 olduğunu görüyorum. Hal böyle olunca söylenecek başka söz de kalmıyor.