Yapaylaşmış Duygular

Okuduğumuz kitaplarda veya izlediğimiz filmlerde distopyaların ele alınması, bu sıralar çok sık karşılaştığımız bir durum. Gerek Orwell'in kült eseri 1984, gerek günümüz gençliğinin severek izlediği "Açlık Oyunları" olsun, betimlenen distopyaların hepsi ortak bir paydada birleşiyor, o da geleceğe yönelik bir uyarı niteliği taşımaları. Bu eserlerin hepsi, günümüzde yaşadığımız sorunların gelecekteki yaşantımızı nasıl etkileyeceğine dair spekülasyonlar sunuyor bizlere. En önemlisi de bu eserler, insanları düşünmeye sevk ediyor. İşte bu yüzden arkadaşım tarafından bana önerilen The Lobster filminin distopik bir dünyayı ele aldığını öğrendiğimde hemen izlemeye karar verdim. Filmin başkahramanı David, eşi tarafından başka bir erkek için terk ediliyor. Bunun üzerine David, kendini bir otelde buluyor ancak bu otelde barınabilmenin çok önemli bir kuralı var: 45 gün içerisinde aşık olup kendisine bir partner bulmak zorunda. Eğer bu süre içerisinde görevini yerine getiremezse, kendi tercih ettiği bir hayvana dönüştürülecek. Filmin adı da buradan geliyor, David başarısız olması durumunda bir ıstakoza dönüştürülmek istiyor. Otelde kalabileceği sürenin uzatılmasının ise tek bir yolu var, o da ormanda kanunsuz olarak yaşayan "yalnız"ları avlamak, otel yönetimine getirdiği her "yalnız" için ekstra bir gün daha elde edebiliyor. David de bu şartlar altında hemen işe koyuluyor ve otelde "hayatının aşk"ını aramaya başlıyor. Film, ilk dakikasından itibaren beni kendisine bağlamayı başardı, nitekim konusu ve işleyiş tarzı şu ana kadar izlediğim bütün filmlerden çok daha farklıydı. Nedense, totaliter bir rejim ya da duyguların olmadığı bir uzam beklentisiyle filmi izlemeye başlamıştım, partner bulmanın devlet tarafından bireye dayatılan bir zorunluluk olduğu bir toplum görmeyi beklemiyordum. Üstelik yalnız olmanın cezası hapis gibi sıradan bir olgu da değil, bir hayvana dönüştürerek insanı insan yapan tüm özellikleri elinden almak. Filmi izlemeye devam ettikçe, otel yöneticilerinin partner bulmanın ne kadar önemli olduğunu vurgulayan propaganda eylemlerine de şahit oldum. Oteldeki misafirlere izletilen gösteride erkek, boğazına kaçan lokmadan yanındaki kadın sayesinde kurtuluyor, kadın ise erkek sayesinde parkta başkalarının tacizine uğramadan yürüyebiliyordu. Böylelikle bir partnerle yaşamanın her iki taraf için de yararlı olduğunun altı çiziliyordu. Bunların hepsi çok mantıklı argümanlar olarak izleyiciye sunulsa da, çok önemli bir soru aklımı kurcalıyordu: İnsanı hayvanlardan farklı kılan unsur olan duygu, nasıl böylesine basite indirgenebilirdi? Sonuçta David'den beklenen sadece kendisine uygun bir partner bulması değil, aşık olduğu birisini bulmasıydı. İnsanoğlunun en yücelttiği duygulardan biri olan aşk, nasıl olur da bir zorunluluk olarak sunulabilirdi? Filmdeki tuhaflıklar bununla da bitmiyordu, iki insanın aşık olabilmesi için ortak birer özellikleri olması gerekiyordu, ancak bu özellik müzik dinlemekten hoşlanmak, kitap okumayı sevmek gibi karakteristik özellikler değildi. Her iki tarafın da topal olması, gözlük takması, sürekli burnunun kanaması gibi oldukça yüzeysel ortak özellikler aranıyordu. İşte bu noktada gerçekten tüylerim diken diken oldu, sahip olmakla övündüğümüz duygularımız nasıl bu kadar yüzeyselleştirilebilirdi? Beni daha da ürküten şey, distopyaların halihazırda var olan bir problemden yola çıkarak yaratılmalarıydı. Demek ki günümüz ilişkilerinde de, filmde ele alındığı gibi bir sorunsal vardı. Bunu fark ettiğim an ise kafamda beliren soru şuydu: Biz gerçekten de duygularımızı bu denli yok etmiş miydik? Bu soru hakkında düşünmeye başladığımda, günümüz ilişkilerinin gerçekten de yapaylaştığını üzülerek fark ettim. İçinde bulunduğumuz çağ, özellikle de gençlik çağındaki bireyleri, mutlu olmaları için sevgilileri olması gerektiğine inandırıyor. Bunun en belirgin örneklerinden birisi de milyonları aşan üyeye sahip sosyal medya platformu Facebook. Facebook hesabı açtığımız zaman, kendimiz hakkında bilgi verdiğimiz kısımda karşımıza çıkan ilk sorulardan biri "İlişkiniz var mı?" oluyor. Bu soruya herhangi bir cevap vermemeyi seçsek de, diğer kullanıcıların profillerinde bu bilgiyi görüyoruz, bu durum da sübliminal olarak bize sevgili bulmanın çok önemli bir gereklilik olduğu yönünde bir mesaj veriyor. Üzerimizde böyle bir baskı varken de, mümkün olan en çabuk şekilde kendimize bir partner bulmayı deniyoruz. İnternetteki tanışma sitelerinin popülerliği de buradan kaynaklanıyor. Boyumuz, kilomuz, maddi durumumuz gibi tamamen yüzeysel özelliklerimizle, hiç görmediğimiz bir kişiyi etkilemeye çalışıyoruz. Etkilemenin de ötesinde, kişiliğini hiç bilmediğimiz, tanımadığımız bir insanda mutluluğu bulacağımıza inanıyoruz. Bu durumun yine en güncel örneklerinden birisi de Tinder uygulaması. Bu uygulama sayesinde karşı cinsten beğendiğimiz kişileri ekliyoruz ve eğer karşımızdaki de bizi beğenmişse, "eşleşiyoruz" ve birlikte mutlu geleceğimize yelken açıyoruz. Aşkı, bize sunulan bir katalogdan seçiyoruz. Adeta kıyafet seçermiş gibi seçtiğimiz aşkımızı da gerçekten sevdiğimize inandırıyoruz kendimizi. Bütün bunları düşündüğümde, acı gerçekle yüzleştim: Filmdeki olaylar olası bir geleceği değil, günümüzü anlatıyordu, biz gerçekten de duygu kavramını yok etmeyi başarmıştık. Birçok kişi, The Lobster filminde betimlenen olayları gerçeklikten uzak bulduğu için beğenmemiş. Ben ise tam tersi olduğunu düşünüyorum, bence film günümüze ayna tutuyor. Yaşadığımız ilişkilerin nasıl yüzeyselleştiğini çok etkileyici bir şekilde izleyiciye aktarıyor. İnsan olmayı unuttuğumuz bu devirde, duyguların önemini bir kez daha hatırlatıyor. Ben de gerçek sevginin ne derece önemli olduğunu The Lobster sayesinde görmüş oldum. ÇAĞLA ERGÜL