KÜÇÜK UMUTLARIN MEZARI

İki kardeşin acı hikayesinin anlatıldığı "Ateş Böceklerinin Mezarı" filmi, gerçek fedakarlık ve sevginin anlamını bir kere daha gösteriyor. Savaşın ortasında kalmış iki masum kardeş... Baştan uyarmak lazım bu film öyle her yüreğin kaldırabileceği gibi bir film değil. Hatta animasyon olmasına rağmen sizi başka birçok filmden daha çok ağlatacağına garanti edebilirim. Japonya'da 2. Dünya Savaşı sırasında başlayan bu film ateşböceklerinin mezarının yanı başında bitiveriyor. Ailesini savaş yüzünden kaybeden kardeşlerin açlık ve sefaletle dolu hüzünlü ve bir o kadar sevgi dolu yolculukları bekliyordu. Savaş onları da vurmuştu ve artık hem yetim hem de öksüz kalmışlardı. Seita artık bir abiden fazlasıydı artık küçük kardeşinin hem annesi hem de babası hem de en yakın dostu olmuştu. Setsuko ise dört yaşında annesini görmek isteyen minik bir kızdı sadece. Esas beni üzen şey ise Seita'nın kardeşinden sakladığı o gözyaşlarıydı. Çünkü yapacak başka bir şeyi yoktu, güçlü olması ve kardeşinden bunu saklaması gerekiyordu. O an, küçük kızın üzüntüsünü görüp de yine de içindeki fırtınaları saklayıp onu mutlu etmeye çalıştığı an... İşte duygu selinin bedenimi sardığı o ilk an, tüylerim diken diken eden o sahne aklımdan bir türlü çıkmıyor. Elbette filmin acıklı yönleri olduğu kadar içinizi sıcacık kaplayacak sevgi dolu sahneleri de vardı. İlk aklıma gelen ise filmin adından da anlaşılacağı üzere ateşböcekleri. Kardeşler evsiz kaldıklarında Seita bataklık arasında küçük bir barakayı evleri haline getirmişti ve akşamları yattıklarında ateşböcekleri muhteşem ışıklarıyla parıldamaya başlamıştı. O küçük kızın onları hayranlıkla izlemesi ve ateşböceğini eline alması o kadar özel bir andı ki anlatamam. Hissettiklerimi anlayabilmeniz için küçük kızın gözlerindeki o ışığı ve neşeyi görmeniz gerekir. Kardeşini elinden geldiğince mutlu etmeye çalışan Seita ile birlikte denize gidip eğlenmeleri de bir o kadar neşeli sahneleden biriydi bence. Ta ki geçmişten bir kare gelene kadar. Annesinin onları deniz kenarında beklemesi ve yemeğe çağırması. O zaman da açlardı şimdi de ancak artık onları yemeğe çağıran bir anneleri yoktu. O aile karesinden geriye yalnızca ikisi kalmıştı ve artık yapayalnızlardı bu acımasız dünyada. Başlarına gelenler yetmezmiş gibi bir de evlerinde kaldıkları halaları onlara aşağılık mahluklarmış gibi muamele ediyordu. Bu onların suçu bile değildi, onlar da evlerine anneleriyle birlikte olmak istiyorlardı. Aklımın ermediği konu ise o kadının yaptıklarında insanlık neredeydi? İnsanlık demişken de filmi izlerken tek düşünebildiğim yanı başımızda gerçekleşen savaş ve oradaki çocuklardı. İster Japonya'da ister Suriye'de veya dünyanın öbür ucunda olsun savaş gittiği her yere felaketi de beraberinde götürür. Oradaki çocuklar da Seita ve Setsuko'dan farklı değil, onlar da bu felaketin içinde savrulup gidiyorlar. Hayatta kalabilenler ise ya başka ülkelere gönderiliyor ya da orada kalmaya mahkum ediliyorlar. İşte insanlığın bittiği nokta ise bizim bütün bu gerçekleri bile bile hiçbir şey olmamış gibi hayatlarımıza devam etmemiz. Aynen filmde halalarının onlara davrandıkları gibi biz de burada yaşamaya zorunda bırakılmış insanlara öyle davranıyoruz. İnatla savaşın korkunç yüzünü görmeyi reddediyoruz. Şimdi tekrar soruyorum insanlık öldü mü? Neden hala aynı şeylerin yaşanmasına izin veriyoruz? Tarih tekrar ediyor ve insanlar hala aynı durumlara düşüyor. Bu film bende çok derin bir iz bıraktı. Belki şu anda elimden pek bir şey gelmiyor olabilir ama bunu izledikten sonra kalbiniz size zaten doğru olanı yaptıracaktır. Peki neden ateşböcekleri seçilmiş? Belki de gecenin karanlığında küçük ışık parçacıkları gibi onlara da savaşın karanlığında umut ve neşe parçacıkları olmasındandır. Cılız ve küçük bir ışık ama yeterli. Bir çocuğu mutlu etmeye yetecek kadar. Seita kardeşine ''Ne yapıyorsun?'' diye sordu. Setsuko ise ''Mezar yapıyorum. Annem de mezarda. Halam söyledi. Annemin öldüğünü ve şimdi mezarda olduğunu söyledi. '' diye cevap verdi. Ve bir sessizlikten sonra Setsuko abisine sordu masumca ''neden ateşböcekleri bu kadar çabuk ölmek zorunda?''. Verilebilecek bir cevap yoktu buna. Tekrar bir sessizlik çöktü, bu seferki hüzünlü bir sessizlikti. Ne mi oldu sonunda? Tabii ki de ikisinin de o masum yürekleri ve bedenleri bütün bunlara dayanamadı. Setsuko açlıktan ölmeden saniyeler önce Seita yemek bulup getirmiş ve ona yedirmeye çalışmıştı. Ama artık her şey için çok geçti. Setsukonun küçük bedeni artık yaşamıyordu. Ben ise o an ne kadar ağladığımı anlatamam, son bir çabanın boş olduğunu görmek beni kahretmekle kalmamış boğazımı ağrıtacak kadar ağlatmıştı. Ve sonra Seita ise bir tren istasyonunda diğer savaş kurbanı evsizlerle birlikte sersefil bir şekilde öldü. Ayağa kalktığında ise kardeşi onu bekliyordu ateşböceklerinin arasında. Ve onlar sonsuzluğa adım atarken film de burada son buldu. Bense bir ton değişik duygu içinde boğulmuş bir şekilde ağlıyordum. Bu filmi de anlatmayı tam da bu yüzden istedim, bende bıraktığı bu derin izden dolayı. Zelal İrem ALDAĞ TAKAHATA, İsao, Ateşböceklerinin Mezarı, 1988