YABANCI

"Bugün annem öldü. Belki de dün, bilmiyorum. Bakımevi'inden bir telgraf aldım: Anneniz öldü cenazesi yarın kaldırılacak, saygılar."1 Albert Camus Yabancı adlı 1957 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi romanına böyle başlar. Bu eser zamanında edebiyat alanındaki en prestijli ödülü almasından da anlaşılacağı üzere toplum üzerinde çok büyük bir etki yarattı. Çünkü toplumu ve o dönemin birçok düşünürünün fikirlerini anlatıyordu Camus. Öncelikle eğer toplum birey ilişkisine bakacaksak, toplum nedir? Toplum aynı düşüncelere, aynı duygulara yani arkaplana sahip insanlar kümesidir ve bence ırk ayrımı da bir toplumu belli kategorilere ayıramaz. Bir toplum birçok ırkı barındırabilir. Fakat tanımda aynı düşüncelere sahip insanlar dediğimizde tanım sınırlandırılıyor gibi. Peki ya toplumla aynı düşüncelere sahip olmayan toplum üyeleri ne olacak? İşte Yabancıbana böyle bir toplumun, içerisinde yabancıları barındıran bir toplumun ne kadar da canavarlaşabileceğini gösterdi. Basitçe toplum kendisinden olmayanı dışlar. Bu kendisinden olup olmamaya da az önce belirttiğim gibi temelde düşüncelere bakarak karar verilir. Eğer bir insanın düşünceleri, konuşması ya da olaylara tepkisi herkesten yani toplumun diğer bireylerinden farklı ise o kimse o toplumda yalnızlığa mahkum olmuş demektir. Sütlü kahve. Bu iki kelime size ne ifade ediyor? Belki akşam, yorgunluk, çalışmak ya da kitap okumak gibi kavram ve eylemlerin gözünüzde canlanmasını sağlıyordur, bilemem. Fakat bildiğim şu: Bu iki kelime romandaki kahramanımız için ölüm demekti. Çünkü annesinin öldüğü gün kendisine bir hademe tarafından ikram edilen bir fincan sütlü kahveyi reddetmediği için ve matem tutmak yerine sütlü kahveyi tercih ettiği için kahramanımızın adı caniye çıkmıştı. Böylelikle gayet az bir ceza ile yırtabileceği bir şuçtan giyotine bir bilet almışmıştı. Kitapta geçen bu olay bence ilgi çekmesi ve akılda kalıcı etkiler yapması için biraz uç bir örnek olarak karşımıza çıkıyor ama kesinlikle haksız ya da yanlış değil. Toplum neden bir insanın sütlü kahve içip içmemesine ya da onu ne zaman içip içemeyeceğine karışır? Bu toplumun doğasıdır da ondan. Doğası gereği toplum her farklılık gösteren bireyi genele benzetmeye çalışır. Onları da herkes gibi toplumun belli sınırlarında belli ve kısıtlı bir yaşam şekliyle yaşamaya zorlar. Bu topluma uymama, farklı olma durumu sonucunda dışlanma çoğu insanca kötü bir şeydir. Her kötü şeye olduğu gibi bu probleme de birçok çözüm önerisi vardır. Bence en zoru ve sorunu kesinlikle çözecek olanı kolay kısmıyani bireyi değil zor olanı toplumu değiştirmektir. Bireyi değiştirmek kolaydır. Birey değişir, belli ölçüde toplumun değerlerime uyar ve ortada da bir sorun kalmaz. Fakat toplumu değiştirmek, işte o başlı başına bir meseledir. Toplumlar önyargılarını bireylerden daha zor yıkarlar çünkü toplumda bireyler diğer bireylerden kuvvet alır ve kötü şeyler yapmaya devam eder ama bir tek insan belli bir fikirden kolayca dönebilir. Kuvvet alacağı aynı düşünceye sahip bireyler bulamayınca o birey de kötü, değiştirilmesiistenendavranıştan dönecektir. Peki bu zor olan toplumu değiştirme işi - bireylerin dışlanması açısından- nasıl çözülebilir? Nesillerin eğitilmesiyle diyebilirim kolayca. Biliyoruz ki toplum bireylerden oluşur. Az çok iyi ya da kötü bireylerden oluşur. Çocuklarımız iyi eğitilirse yani farklı fikirlere saygılı yetiştirilirse yirmi ya da otuz sene sonra genel bir fade ile ekseriyeti iyi diyebileceğimiz insanlardan oluşan bir topluma sahip oluruz. Yeniden iyi bir toplum yaratmak hasta bir toplumun tedavisinin en uzun ve kesin yoludur. Sonuç olarak toplum kendinden olmayanları, farklı fikirlere sahip olanları, farklı düşünenleri dışlar. Bu toplumun doğasıdır. Ancak iyi diyebileceğimiz bir toplum bu dışlamayı kendinden saymamayı ve sonucunda da cezalandırmayı engelleyebilir. İyi ve fikirlere saygılı bir toplum. "Herşeyin tamam olması ve kendimi daha az yalnız hissedebilmem için, idam gününde çok seyirci bulunmasından ve bunların beni hınç dolu haykırışlarla karşılamalarından başka isteyecek bir şeyim kalmamıştı."2 Albert Camus romanını bu cümlelerle bitiriyor. Bu cümlelerden sonra geleceğe yönelik tek temennim ise hiçbir toplumda böyle sonlanmak zorunda kalan hayatların olmamasıdır. REFERANSLAR Camus, Albert. Yabancı. İstanbul:Can Yayınları, 2016. Baskı. Camus, Albert. Yabancı. İstanbul:Can Yayınları, 2016. Baskı.