HER ŞEY MÜMKÜN

Çoğu insanın yaşamında, olaylara bakış açısını az ya da çok oranda değiştiren bir eser vardır. Kimi için bir şarkı, kimi için bir resim, kimi içinse bir heykel. Görsel bir çağda yaşadığımızı göz önünde bulundurursak bir çok insan bu durumda görsel bir eseri seçecektir ve itiraf etmek gerekirse ben de bu çoğunluğa dahilim. Benim olaylara bakışımı değiştiren eser bir film: Mr. Nobody / Bay Hiç Kimse. Kısa bir özet vermek gerekirse filmin ana karakteri Nemo'dur. Uzak gelecekte insanların ölümsüzlüğü keşfettiği bir dünyada son ölümlüdür. Bu "ilginç" özelliği onu herkesçe tanınan yaşlı, ölüm döşeğinde bir adam yapar. Ölmesine çok az bir süre kala bir muhabir hayat hikayesini ondan dinlemek ister. İşte tam olarak bu noktada her şey ilginç bir hal alıyor. Nemo geçmişini üç farklı şekilde anlatır çünkü zaman algısı düzlemsel bir algının ötesine geçmiştir. Hayatında kilit noktalarda, tercih yapılması gereken noktalarda, iki farklı tercih de onun hayatının bir parçasıdır. Burada tartışmak istediğim şey bizi tercihlerimizin belirlediği. Bu arada daha fazla ilerlemeden şunu belirtmeliyim; bu yazı hayata dair güzel bir bakış açısını yansıtamayacak. Daha çok çaresizlik içeriyor olacak. Yani şimdiden özür dilerim. Bu fikre sonuna kadar katılıyorum. Yaptığımız her şey söylediğimiz her söz bir sonraki adımın başlangıcıdır ancak tercihlerimizde her zaman etkili olmamız mümkün mü? Bir öğrencinin sınav sabahı trafik kazası geçirip hayatını kaybedeceği sınava çalışmamayı tercih edip bilerek ve isteyerek sınavı kaçırması ne kadar mümkün? Evet, insan iradesi her zaman denklemin içinde ancak sonuçlarını bilmediğimiz bir tercih yaparken, örneğin bir şişe su almayı tercih edip kapanmak üzere olan bir büfeye gitmek ve büfe sahibini belki de bir dakikayla ölümcül bir trafik kazasından kurtarmak. Yanlış anlaşılmak istemiyorum. Burada bahsettiğim durum ilahi bir kader anlayışı değil. Sadece şu; irademiz olmasına rağmen irademizin sonuçları kesinlikle tahmin edemeyeceğimiz ve algılayamayacağımız boyutlarda gelişiyor. Bu durumda yaptığımız şeyler, en ufak şey bile, hayatımızda ya da başkasının hayatında kritik değişikliklere sebep oluyor ve biz bu değişimleri gerçekleşmeden bazen gerçekleştiğinde bile bilmiyor oluyoruz. Filmde beni en çok etkileyen olaylardan biri babasının yanında kaldığı senaryoda tanıştığı Elise ile ne kadar mutlu olduğu ve harika, tatmin edici bir ilişkiyle hayatını devam ettirdiği ancak annesinin yanında kaldığı senaryoda Jean ile ne kadar zoraki bir birliktelikte olduğu. Nemo bir senaryoda tutku dolu bir adamken diğerinde hayata dair bütün beklentilerini yok etmiş bir adam. Aslına bakarsanız düşününce kendimi haksız çıkarmam daha mümkün. Madem kontrol edemediğimiz bunca şey var kontrol edebildiklerimizi en iyisi yapmak da son derece mümkün. Tutkulu bir insan mı olmak istiyorum? O zaman tutkumu bulup onu hayatımın parçası yapmak benim işim, duygusal olmak istiyorsam duygularımı yüzeye çıkarmak sadece benimle mümkün çünkü ben hariç kalan her şey değiştiremeyeceğim matematiksel verilerden ibaret. Matematiksel olmayan tabiri caizse şekillendirilebilir bir hamur olan tek şey biziz. Kısaca özetlemek gerekirse evet kabullenelim: Çevremiz ve gelecek asla tahmin edemeyeceğimiz ve tamamen kontrol edemeyeceğimiz değişkenlerle dolu. Bu kabullenmemiz gereken gerçeklik. Kabullenmememiz gereken hatta sonuna kadar inkar etmemiz gereken şeyse kendimizin aynı kalacağımız ve değiştirilemeyeceğimiz. Son olarak filmden bir ironi: Nemo ölmek üzereyken entropi tersine döner ve zaman geriye akmaya başlar. Ölümsüzler Nemo'yla aynı kaderi paylaşmak zorunda kalınca Nemo'nun gülümsemesi aklımdan çıkmayacak az sahneden biridir.