Tamah Edememek

Yıllarca edindiğim tecrübelerden çıkardığım tek ortak sonuç insanın kıymet bilmiyor olmasıdır. Bizi seven kişilerin değerini terk edilince, elimizdeki boş zamanın değerini meşgul hale gelince, sağlığımızın kıymetini de ancak hastalanınca anlayabiliyoruz. Çoğu zaman geri getiremeyeceğimiz şeylerin kadrini kaybetmeden anlayamıyoruz haliyle değerini anladığımızda da iş işten geçmiş oluyor. İşin daha garip olan yanı ise kimi zaman kaybedip değerini fark ettiğimiz, bir daha asla hor görmeyeceğimize dair sözler verdiğimiz şeyleri geri kazanınca hiçbir şey olmamış gibi verdiğimiz sözleri unutmamız ve kaldığımız yerden devam etmemiz. İnsanın öğrenmekte en çok zorlandığı şeydir belki de bu: kıymet bilmek. Nobel ödüllü Türk yazar Orhan Pamuk'un 2016 yılında yayımlanan Kırmızı Saçlı Kadın kitabı vasat bir Orhan Pamuk kitabı olmanın ötesine geçememiş. Fakat kitap, birkaç cümle ile dilimin ucunda olup söyleyemediğim, kelimelere dökemediğim hayatın gerçeklerini can alıcı bir üslupla dile getirmesiyle okunmaya değer oldu benim için. Beni en çok etkileyen cümlesi ise "Şairi önce asacaksın, sonra darağacının altında ağlayacaksın" (144) oldu. Bu söz Orhan Pamuk'un sözü olmasa da bu kitapta ilk defa karşılaştığımdan dolayı kitapla ve Orhan Pamuk'la bağdaştırdım bu sözü. Evet, insan biraz önce astığı "şairin" dibinde ağlıyor, kaybettiği şeyin, yitirdiği değerin kıymetini ancak anlıyordu. Sadece Türk halkına özgü bir durum olmasa da Türkiye'de yaşanmış birçok örnek verilebilir bu konuyla ilgili. Mesela sanatçı Ahmet Kaya, zamanında sürgüne gönderilmiş, hakkında karalama davası yürütülmüş ve ölümünden 13 yıl sonra 2013'te, Türkiye'deki en itibarlı ödüllerden olan Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görülmüştü. Sadece son yüzyılda değil Osmanlı zamanında da buna benzer hadiseler yaşanmıştır. En bilinen örneklerden birisi ise kuşkusuz Hezarfen Ahmet Çelebi'dir. Ahmet Çelebi kendisinin yapmış olduğu kanatlarla Galata Kulesi'nden atlayıp uçmayı başaran ilk Türk olarak adını tarihe yazdırsa da uçmasından kısa bir süre sonra Sultan IV. Murat tarafından sürgüne mahkum edilmiştir. Ancak her zaman olduğu gibi değeri sonradan ortaya çıkmış ve bugün dahi herkesin övgüyle bahsettiği, hakkında besteler, TV programları yapılan bir insan olmuştur. Fakat bu besteleri, övgüleri dünya kulağıyla duyamamıştır iki Ahmet de. Ölümünden yıllar sonra adının temize çıkarılması kendisine yaşarken yardımcı olmamış; yeteneklerine, başarılarına rağmen değerleri bilinememiş, üstüne bir de vatanlarından koparılmış, cezalandırılmışlardır. İnsan kendini her ne kadar en akıllı canlı olarak görse de elindekinin kıymetini onu kaybedene kadar anlayamayacak kadar da aptaldır. İnsanın gıpta ederek baktığı şeyi başkasının bir çırpıda bir kenara atması ve umurunda dahi olmaması adaletsizlik hissi uyandırır. Lakin binbir zahmete katlanarak elde ettiğinde de elindekini kıymetini bilemez ve bir zamanlar başkasına kızdığı şeyi kendi yapar, onu kenara atar. Bu huy insanlıkla beraber gelir ve hep bizimledir. Çocukken arkadaşımızın elindeki oyuncağa bakar, onu isteriz ve elde ettikten sonra kıymetini bilemez hemen bir kenara atıveririz. Büyüdükçe alıp bir kenara attığımız oyuncaklar, kavga ettiğimiz, kalbini kırdığımız çocuklar değişse de insan aynı kalır. Hiçbir zaman doymayan iştahımızın da etkisi vardır bu hususta. Her şeyin en iyisine, en çoğuna gözümüzü diktiğimizden elimizdeki her ne kadar iyi olursa olsun bize yeterli gelmez. Hayatı yaşamayı bırakıp hep daha iyisini elde etmeye çalıştıkça hem hayatımızı yaşayamayıp hem de elimizdekinden oluruz. Daha sonra ağlamak düşer halimize, kararlarımıza. Kimsenin değiştiremeyeceği, insanlığın hastalığı olan bu durumun kıymet bilememe- tek çözümü ise bu hastalığa yakalanmaktır. İnsan ne zaman ki geri döndüremeyeceği kıymetlisini kaybeder, o zaman daha sıkı sarılmaya başlar elindekilere. Ahmet Çandıroğlu / 06