Sarı Çantalı Çocuk

İlber Ortaylı Türklerin Tarihi adlı kitabında beni eski bir zamanların Orta Asya'sından alıp savaşlar, kargaşalar, zaferler, mutluluklar ve üzüntülerle birlikte şu anda yaşadığım Anadolu'ya kadar getirdi. Kitabın son satırını da okuduktan hemen sonra içimde kitabın ilk sayfasına geri dönme isteği oluştu. Her şeyin nasıl başladığını hatırlamak istiyordum belki ilk okuyuşumda fark edemediğim bir şeyi fark edebilirdim. Hani arada eski günleri hatırlarız, bir ah çekeriz, "Ne günlerdi ama!" deriz ya işte ben de böle bir şey yakalamak için göz gezdiriyordum. O anda gözüme şu söz takıldı: "Türkiye1, bir göçle, bir fetihle, sonradan yerleşmeyle vatanını en geç kuran ülkelerin arasında yer alır." (19). Evet aradığım şeyi bulmuştum. Bu tarih kitabı bir yolculuğu anlatıyordu. Yolcuların nereye doğru gittiklerini bilmediği, Mısır ve Suriye arzularıyla başlayıp Anadolu'ya gelinen (16), babadan oğula bir miras gibi taşınmış bir yolculuğu. Koca yolculukta bir sürü nesil geçmişti; ama ben kitabımı okurken nesilleri unutmuş, odaklanamamıştım ve sanki sadece bir adamın hikayesini okurmuş gibi okumuştum. Sanki bir kavmi, milleti değil de bir adamın yolculukta başına ne geldiğini anlatan bir kitaptı. Bir biyografi gibi de değildi. İçinde bir insanın hayatına sığmayacak kadar fazla ve çeşitli duygu barındırıyordu. Baş kahramanın adı da Türk'tü. Türk yolculuğunun sonunda Anadolu topraklarına gelmişti ve vatanım demişti. Vatan demenin şartı neydi ama çözememiştim. Sadece yolculuktaki son durak olduğu için vatanım demiş olamazdı. Yolculuğun bittiği nasıl anlayabilirdi ki bir bakmışız yine yeni bir yolculuğa başlamışızdır. İşte burada ilköğretim öğretmenimin bana sorduğu o soru aklıma geldi: "Furkan doğduğun yer mi, doyduğun yer mi?" Tüm sınıfın içinden bilerek beni seçiyordu, bunu biliyorum. Çünkü ben Türkiye'de doğmamıştım. Basit bir gurbetçi aile geçmişim vardı. Zamanında işsizlerdi ve Almanya'ya gurbete gitmişlerdi. Dedim ya yolculuklarımızın nerede bittiğini anlayamayız diye. Benim yolculuğum sanki bitmemişti. Öğretmenim de bilerek bana yöneltiyordu bu soruyu ve ben öğretmenime cevap vermeliydim; ama veremiyordum. Doğduğum yer olmadığını biliyordum; ama doyduğum yer demek benle vatanım arasında bir kazanç ilişkisi kuruyordu. Oysa vatanım istenerek söylenmeliydi. Bir insan sadece bir yerle arasında kazanç ilişkisi var diye vatanım dememeliydi. Eğer bu sözcüğü kullanacaksa bunu hislerine bırakmalıydı. Tüm bunlara rağmen öğretmenime cevap olarak doyduğum yer diyordum. Hislerimden yoksun bir cümle, ne yazık. Oysa vatan hislerimin doğduğu yerdi. Anılarımın şekillendiği, sevgiyi ilk hissettiğim, ilk gözyaşı döktüğüm, ilk defa ailemin benim için mücadele ettiğini anladığım yerdi. Evimin olduğu yerdi. Bu yüzden ne doğduğum yer ne de doyduğum yerdi. Vatan benim için küçüklük anılarımdaydı. Ailem hiç doğduğum yerde bir olamamıştı, hep birimiz eksikti ve ben orada özlemin en haşmetlisini iliklerime kadar hissettim. O duygu bana anne, baba ve kardeş sevgisini öğretti. O zamanlar anaokuluna gidiyordum ve öğretmenlerimle aynı dili bile konuşamıyordum. Bana hep iyi davranıyorlar, yardım etmek istiyorlardı; ama ne yaparsın, sözcükler olmayınca insan çaresiz kalıyor. Bir anaokulu çocuğu olarak rakamları bilmemem gerekiyordu. Ben de bilmiyordum ama iki hariç. Çünkü saat iki olduğu zaman annem geliyordu. O geldiğindeyse öğretmenlerimle konuşabiliyordum. Benim dediklerimi çeviriyordu, benim kahramanım gibiydi adeta. Dertlerime derman oluyordu. Sabahlarıysa sarı bir çantam vardı onun içine kahvaltılıklarımı koyardı ve uzun bir merdivenden aşağıya inerdik. İşte o anda yukarda duran abimin çektiği bir fotoğraf var. Sarı çantalı, oldukça esmer, hafif çekik gözlü bir çocuk etrafı buğulu camlardan küplerle kaplı bir demir kapının 1 Burada Türkiye denilince günümüzün devleti anlaşılmamalıdır. Türkiye kelimesi diğer uluslar tarafından Anadolu'yu betimlemek için sıkça tarih metinlerinde kullanılmıştır. yanında yukarıya doğru gülüyor. Sadece ailesi onu sokağın karşısındaki anaokuluna götürecek; ama o çocuk için bu yol, dil zorlukları çektiği için ürkütücü, birinin doğum günüsü vardır ve pasta yerim diye mutluluklarla dolu, belki bugün beden eğitimi yaparız diye umutlarla dolu bir yürüyüş. Sadece beş dakika sürse de onun için zaman sanki yavaşlıyordu. Kapının önüne gelindiğinde ise hemen içeri girilip o pencerenin önüne geçme vaktiydi onun için. O pencereden ailesinin eve dönüşünü görebiliyor çünkü. O evini anaokuluna girdiği anda özlüyor. Kendisini oraya ait değil, annesinin yanına ait hissediyordu. Onun anıları onu tek seçeneğe itmişti. Kendisini anlayan, kendi dilini konuşan insanların yanına. Kendi aile üyelerinin hep birlikte olduğu, birinin eksik olmadığı ortama. Eğer oradaysa hissediyordu ki vatanındaydı, evindeydi.