GÜZEL OYUN

İspanya Kralı Franco'nun "Ben Ülkemi 3 F ile idare ettim" sözü ünlüdür. Kast edilen 3 F; Fado, Fiesta ve Futbol'dur. Yani ucuz müzik, eğlence ve futbol. Portekiz Kralı Salazar'ın da "Futbol olmasa ülkeyi bu kadar rahat yönetemezdim" dediği söylenir. Futbolun toplumları uyuttuğuna inananlar (bana göre aslında futbolu sevmeyenler) sık sık Franco ve Salazar'ın sözlerine başvururlar. Biraz da futbolu sevenleri hor görmek için yaparlar bunu. Futbol, kimilerinin savunduğu gibi toplumun uyuşturucusu mudur bilinmez ama tüm dünyada kitlerinin ilgisini üzerinden hiç eksik etmediği büyülü bir oyundur bence. Toplumsal hayattaki yeri yadsınamaz ve küçümsenemez. Kimileri, bu oyunu alt sosyal sınıfların bir eğlencesi olarak görür. Benim gözlemime göre ise hiç de böyle değildir. Ülkemizin en köklü ve en varlıklı ailerinin mensupları, taraftarı oldukları futbol takımlarının yenilgileriyle üzülür, başarılarıyla sevinirler. Sıkı bir Fenerbahçe taraftarı olan ve bu kulüpte başkanlık yapmayı çok istediğini samimiyetle beyan eden Ali Koç bunun en yalın örneğidir. Yani taraftarlık söz konusuysa; ister sosyete mensubu, ister gecekondu sakini olun, ister mühendis, avukat, ister işçi, esnaf olun fark etmez. Buraya kadar yazdıklarımdan benim de bir futbol tutkunu olduğum sonucu çıkarabilir. Tutku kelimesi biraz abartılı olsa da yukarıda belirttiğim gibi bir büyüsü olduğuna inandığım bu oyunu seviyorum. Ancak, futbola burun kıvıranlara katılmıyor olsam da benim de yakındığım bazı noktalar var. Özellikle ülkemizde taraftarlık meselesinin abartıldığını ve bunun futboldaki olumsuzlukların önemli nedenlerinden biri olduğunu düşünüyorum. Yalnızca taraftarı olduğu takımın başarısına odaklanmak, futbol oyunun keyif veren yönünü baltaladığı gibi, futbol terörü denilen bir şiddet türüne yol açıyor. Son Galatasaray-Fenerbahçe maçında yardımcı hakemin, tribünden başına adeta yağdırılan cisimler yüzünden yaralanıp yere yığıldığı sahne bunun son örneği. Bu akıl almaz barbarlık manzarası maalesef ne ilk ne de son olacak. Zira bu şiddeti içtenlikle reddeden bir spor kamuoyuna sahip değiliz. Derbi maç oynanıp bittikten sonra adet olduğu üzere hafta boyunca sohbetlerin konusu oldu. Fenerbahçeliler maçın başında nizami gollerinin sayılmayışından yakındı. Galatasaraylılar ise penaltılarının verilmeyişinden. Ancak kimseden yardımcı hakemin maruz kaldığı şiddeti kınayan bir söz duymadım. Kaldı ki başa isabet eden sert cisimlerin bir beyin sarsıntısına hatta ölüme sebebiyet vermemesi mucizevi bir durumdu bana göre. Taraftar gruplarının kazanma-kaybetme meselesini bu kadar abarttığını görünce aklıma Liverpool'un efsanevi menajeri Bill Shankley'in sözü geliyor: "Futbol hayat memat meselesi değildir... İnanın bana bundan daha fazlasıdır!" Bir spor yazarı olan babamdan bu sözü ilk kez duyduğumda şaşırmış ve gülümsemiştim. Shankley'in ince zekasına, espri yeteneğine hayran olmamak mümkün değil. Ancak sözün içeriğini fazla ciddiye almamak gerektiğini de unutmamalı. Evet, fiziksel şiddet içeren fanatizm bu güzel oyunun çirkin yüzü. Yakındığım, şikayet ettiğim noktalardan biri hatta birincisi bu. Futbolda şiddeti önlemenin yolu bence her şeyden önce bunu gerçekten istemekten, sonra da yaptırımları kararlılıkla uygulamaktan geçiyor. Bir zamanlar İngiltere'nin başına bela olan Holiganizm, bir devlet politikası olarak ele alındı ve sert tedbirlerle çözüldü. Bugün, futbolda şiddet hiçbir ülkede tamamıyla ortadan kaldırılmış değil. Ancak büyük ölçüde kontrol altında ve toplumu rahatsız edecek boyutlarda değil. Ülkemizde sporda şiddetin önlenmesi için özel yasa çıkarılmış olsa da uygulamada yeterince etkin olunamadığı ortada. Örneğin bahsettiğim yasa, kulüp yöneticilerinin, kitleleri kışkırtacak demeçler vermesini yasaklıyor. Yakın geçmişte rakip takımın oyuncusu hakkında ağır ifadeler kullanan bir büyük kulüp yöneticisinin bu yasa maddesi uyarınca cezalandırılması gerekirdi. Ne var ki söz konusu yöneticiye herhangi bir yaptırım uygulandığını duymadım. Bir başka şikayetim, ülkemizdeki futbol takımlarının, tamamen sonucu düşünerek oynamaları. Denilebilir ki sahaya çıkan takım elbette sonucu düşünecektir. İtirazım yok. Kast ettiğim, bu durumun abartılması. Zira kazanmak kadar izleyene seyir zevki sunmak da bu oyunun bir parçası. Avrupa ülkelerinde alt lig takımlarının maçlarında bile tribünler dolarken, bizim ülkemizde statların büyük oranda boş kalması seyir zevkinin olmamasından kaynaklanıyor bana göre. Futbolu yönetenler, bu konuya çözüm bulmazsa, gerçek futbol izleyecileri bütünüyle statlardan elini eteğini çekecek. Özetle, adını hatırlayamadığım bir filmin repliğinde "hayata fazlasıyla benzer" denilen futbol güzel bir oyun. Onu çirkinleştiren de çirkinliklerinden arındırıcak olan da biz insanlarız.