129 SENE SONRA GERMINAL

Her insan hayatını bir amaç doğrultusunda yaşar. Şanslı doğan kimi insanlar bu seçimi kendi istekleri ve ilgi alanları doğrultusunda yaparken, diğerleri ancak kendilerine sunulan hayatı kabul edip haytalarının sonuna kadar sürdürmek zorunda kalırlar. Natüralizm akımının öncülerinden olan Emile Zola, Germinal adlı yapıtı ile Fransadaki maden işçilerinin trajik ve unutulmuş hayatlarını esenliksiz betimlemeleriyle gözler önüne sermiştir. Yalnızca madende çalışan işçiler değil, onlarla beraber aynı sefil hayatı yaşamak zorunda kalan aileleri de kendi hayatlarını, mahremiyetlerini, bireysel ihtiyaçlarını feda etmeleri beni oldukça etkiledi. Tartışmasız dünyadaki en zor mesleklerden birini yapan maden işçileri en zor şartlarda hayatlarını sürdürürler ancak onların bu gün yüzü görmeyen dünyalarının farkında olan maalesef ki çok az insan vardır. İşçiler ancak ayaklandıkları zaman hatırlanır veya büyük bir felaket meydana geldiği zaman... Zola'nın 1800lü yıllarda yazdığı bu kitap Fransa'da büyük bir farkındalık oluşmasına ve ülke çapında işçi haklarına karşı duyarlılığın artmasına sebep olmuştur. Tarihten günümüze farklı ülkelerde, farklı zamanlarda kitapdakine benzer ayakalanmalar ortaya çıkmıştır. Burada önemli olan işçilerin içinde bulundukları sefaletin farkına varmaları ve yaşadıkları hayatın diğer insanlara göre çok daha adaletsiz bir hayat olduğunu tüm insanlığa duyurma çabasına girmeleridir. Ben bunu yalnız maden işçilerinin değil, diğer tüm insanların üstlenmesi gereken bir görev olduğunu savunmaktayım. Yapıtı okurken hayata onların gözünden bakmak, onlarla beraber ter dökmek ve onlarla beraber içinde bulundukları acıyı paylaşmak bu yargıda bulunmamda oldukça yeterli oldu. Yazar, madende yaşayan ailelerin içinde bulunduğu durumu anlatırken gerek uzam betimlemelerinde, gerek kişi tasvirlerinde son derece karamsar bir bakış açışına sahip olmuş ve zaman zaman rahatsız edici şekilde gerçekleri ele almış. Burada yazarın benim üstümde bıraktığı etki başta rahatsızlık olsa da aslında gerçeklerin son derece realist bir şekilde aktarıldığını fark etmeme sebep oldu. Betimlemelerden rahatsız olmamın sebebi büyük ihtimalle oradaki gerçekliğin en keskin şekilde, okuyucunun yüzüne çarparcasına açıkça ve emin şekilde iletilmiş olmasıdır. Çünkü bu insanlar gerçekten bir başkasının görmeye dahi katlanamayacağı, maden ocaklarına gömülü bir hayat yaşamaktadır ve orada hayatlarının sonuna kadar kalmaktan başka seçenekleri yoktur. Bu nedenle onlar için maden ocağı dışındaki hayatın bir hayal olduğu gerçeği yadsınamaz bir gerçektir. Bu yapıtın beni çok derinden etkilemesinin en büyük sebebi; bana birkaç ay önce Soma maden ocaklarında yaşanan felaketi hatırlatmış olmasıdır. Bütün hayatlarını, ailelerinin hayatlarını neredeyse karın tokluğuna çalışmak için riske eden insanların çaresizliği adeta kan dondurucu nitelikte. Uzun yıllar önce yalnızca bir kitabın yayımlanması ile Fransız toplumunun bir nevi bilinç kazanmasına karşın; Türkiye'de yaşanan, ihmal sonucu ortaya çıkan ve yüzlerce çocuğun babasız kalmasına, yüzlerce evin ailesinden bir insanın yaşamını yitirmesine, yüzlerce genç temiz kalbin karın tokluğuna zor şartlar altında çalıştıkları yerde yaşamlarını yitirmesine rağmen hala bir bilinç oluşmamış olması beni bir hayli üzmekte ve geleceğe dair tedirgin etmektedir. Bu olaya tepkisiz kalan her insanın, madende çalışsa da çalışmasa da aynı tehlike altında olduklarının farkına varmaları gerekir. Bu bir iş güvenliği sorunu aynı zamanda insan hakları ihlalidir. Öte yandan bu facia sorumsuzluğun hesabı verilmeden kadere bağlanmıştır ki, Emile Zola natüralist bir yazar olmasına rağmen maden işçilerinin hayat şartlarını ve bulundukları durumu kadere bağlamamıştır. Bu durum beni içinde bulunduğumuz konumun sebebinin rasyonalist düşünce eksikliği olduğunu düşünmeye itti. Germinal adlı yapıt, aynı George Orwell'in 1984 adlı yapıtı gibi yazıldığı zamana ait olurken aynı zamanda günümüze de ışık tutmaktadır. Bu kitap benim için oldukça aydınlatıcı olmakla beraber bana hep aklımın bir köşesinde bulundurmam gereken bir manzara, başka bir gözden dünyaya bakış sundu.