MODERN ZAMAN HAPİSHANELERİ

Modern hayatımızda, hapishanelerin alışveriş merkezleri olduğunu düşünüyorum. Neden mi? Çünkü tüketim çılgınlığına kapılmış insanlar -suçlular gibi- oradan kaçamıyorlar. Aksine, zaman geçtikçe nerede olduklarını ve ne yaptıklarını sorgulamak yerine hapishanelerine daha çok bağlanıyorlar. Modern zaman hapishanelerinin, diğer hapishanelerden farklı olarak insanlara ihtiyaçları olan tek şeyin, "poşetlerine koyabilecekleri şeyler" olduğunu empoze ettiğini düşünüyorum. (Ballard, 37) Hapishanelerin demirden parmaklıkları olmasa bile insanlar buradan dışarı çıkamıyorlar. Hatta daha da kötüsü, bazıları orada olduklarının farkında bile değiller. Ballard'ın Öteki Dünya adlı kitabının ana teması olan insanların tüketim çılgınlığından ya da modern hapishanelerden kaçamaması olayı aklıma bir deneyi getiriyor. Eminim birçok kişi bu deneyi duymuştur. Deneyin ilk aşamasında bir kurbağa, kaynar su dolu bir kaba atılıyor. Doğal olarak, oradan sıçrayarak kendini kurtarıyor. Deneyin ikinci aşamasında ise kurbağa, ılık bir suya bırakılıyor ve su yavaş yavaş ısıtılıyor. Bu sefer, kurbağa kaçmayı düşünmüyor. Aksine, keyfi oldukça yerinde ve suyun gittikçe ısındığını fark etmiyor bile. Deneyin sonucunda, ne yazık ki kurbağa, kaynar suda haşlanarak ölüyor. Modern hapishanelerin insana yaptığı şeyin de aynı mantık olduğunu düşünüyorum. İnsanı tüketim yapmaya yavaş yavaş alıştırıyor ve insan daha ne olduğunu bile anlayamadan kendini bir anda tüketimin merkezinde buluyor. İnsanların çoğu - ne yazık ki bu gruba ben de dahilim- ihtiyacı olmadığı halde yeni eşyalar almak istiyorlar. Bunun nedeni, modern hapishanenin insanları sürekli tüketim yapmaya zorlamasından kaynaklanıyor. Artık, ne yazık ki ihtiyaç listesi ilk sıralarda değil. Modern hapishanelerin demir parmaklıklara ihtiyacı yok. Ama insanlar, oradan ayrılmamak için birbirlerini yeterince teşvik ediyorlar. En fazla tüketimi yapan kazansın, o halde yarış başlasın! Modern hapishanelerin başka hileleri de var. Bunları keşfetmek çok zor değil. Mesela, ben ne zaman bir alışveriş merkezine gitsem ilk fark ettiğim şeylerden biri zaman algısını yansıtan hiçbir şeyi görememem olmuştur. Kitabın ana karakteri Richard da etrafına baktığında hiçbir yerde saat göremiyor ve havanın aydınlık mı yoksa karanlık mı olduğunu dahi anlayamıyor. Zaman algısı kaybolunca orada geçirdiği vakit de git gide artıyor. Yani, tüketim için çok daha fazla vakit oluşuyor! Benim için tüketicilik kelimesi kendi anlam sınırını çoktan aşmış durumda. Buzdağının görünmeyen yüzünün yavaş yavaş açığa çıktığını görüyorum. Çünkü insanlar sadece ihtiyaçlarını karşılamak için alışveriş yapmıyor, aynı zamanda bunu bir çeşit ayin gibi görüyorlar. Mutlaka yapılması gereken, olmazsa olmazlar listesi gibi... Yoksa hapishanelerde nasıl vakit geçireceğiz ki? Aslında boş vakitler için pek seçenek yok. Çevreme baktığımda her yerde yeşillik yerine maalesef bol bol betonlaşmış binalar ve alışveriş merkezleri var. Haftasonunu nasıl geçirsem diye düşündüğümde ne yazık ki aklıma ilk olarak alışveriş merkezlerine gitme fikri geliyor. Bazen alışveriş yapınca mutlu olacağımı zannediyorum ama pek de mutlu olduğum söylenemez. Çünkü insan doyumsuz bir yapıya sahip. Bu yüzden, ne kadar çok şeye sahip olursak olalım hep daha fazlasını istiyoruz. Tıpkı Ballard'ın Öteki Dünya adlı romanında bahsedilen fanatik tüketiciler gibiyiz. Bu doyumsuz istekler tüketim çılgınlığını iyice pekiştiriyor. Bu hapishaneyi biz kendi ellerimizle inşa ettik ve kendimizi saydam parmaklıklar ardına kilitledik. Özgürlüğümüze kavuşmak yerine daha çok tüketmeyi tercih ettik. Yazarımız Ballard kitabın ismini seçme konusunda oldukça başarılı. Tüketim çılgınlığı kesinlikle Öteki Dünya' ya ait. Ne yazık ki modern hapishanelerimiz sayesinde biz de oraya ait oluyoruz!