Bir İnsan Birçok Maske

İnsanlara bir tiyatro oyununda veya filmde ne olmak istersiniz, diye sorulduğunda istisnasız herkes başkahraman olmak ister. Peki, kendi yaşam hikayenizi konu alan bir filmde oyuncu olmak nasıldır? Her insanın hayatı film gibidir eğer tüm o sıkıcı anları çıkarırsak. Bu da bizi kendi filmlerimizin başrol oyuncuları yapar. Ne kadar farkında olmasak da hepimiz rolümüzü oynamaya hayatımız boyunca devam ederiz. Fakat böyle düşününce aklıma korkutucu bir soru geliyor: Davranışlarımızı, kişiliğimizi, karakterimizi biz mi şekillendiriyoruz yoksa elindeki senaryonun dışına çıkamayan oyuncular mıyız? Bizi biz yapan şeyler hayattaki rollerimizdir. Kiminin rolü çocuğuna aşık bir annedir, kimininki vatansever bir asker veya idealist bir yazar. Maskeleri yüzümüze geçirir ve rollerimizi oynarız. Toplum tarafından onaylanan ve takdir edilen davranışları sergilemeye özen gösterir, küçük düşürücü ve ahlaksız olarak tanımlanan, "rolümüze" yakışmayacak hareketlerden kaçınırız. İnsanın kardeşini sevmesi kadar doğal bir şey yoktur. Doğumuna tanık olduğun, başına bir şey gelmemesi için gözünü üstünden ayırmadığın, onu mutlu etmek için saatlerce oyun oynadığın kişi sana büyük bir sevgiyle beraber büyük sorumluluklar da getirir. Ben de evdeki en büyük çocuk olarak bu sorumluluğu uzun süre taşıdım. Geriye dönüp baktığımda ise bu rolün beni ne kadar etkilediğini daha iyi anlayabiliyorum. Kendin için bile endişelenmemen, özgürce şımarman gereken yaşta başkaları için endişelenmek ve onlara göz kulak olmak ya da her tartışmada ve çıkmazda olayı alttan almak zorunda kalmak insanın küçük yaşta olgunlaşmasına yol açar. Öfke, kıskançlık ve hatta korku gibi duyguları hissetmemeli, hissetsen bile dışarı yansıtmamalısın çünkü bunlar toplumdaki rollerimizin üzerimize yüklediği sorumluklardandır. İnsan kendine dayatılan rolleri reddedebilir mi? Bizler verilen rolleri oynamaya devam ettikçe, kendimizi dışarıya kusursuz göstermeye çalıştıkça içimizdeki zehir yavaş yavaş tüm bedenimizi ele geçirir. Sonunda kendine yabancı, toplum ve çevre tarafından şekillendirilmiş bir insana dönüşürüz. Yüzündeki maskeyi gerçek sanan bir yabancıya... Bazen ise gerçek benliğimiz ve roller çatışmaya başlar. Bir tarafta toplum tarafından takdir edilmek ve sevilmek istenen yanımız, diğer tarafta ise kendini sınırlayan her türlü zincirden kurtulmak isteyen yanımız sürekli bir kavga halindedir, ringdeki iki boksör gibi. Igmar Bergman' ın Persona filmindeki Elisabet Vogler gibi oyunculuk kariyeri boyunca çeşitli rollere giren birisi bile gerçek hayatta oynaması gereken annelik rolünü kabul etmeyebilir ve kariyerini bitirmeyi göze alıp, uzun süreli bir suskunluğa bürünebilir. Susmak, belki de oynanmak istenmeyen rollere karşı en büyük silahlardan biridir. Bizi istemeğimiz şeyler söylemekten, istemediğimiz davranışlarda bulunmaktan alıkoyar. Toplumdaki rollerimize uyarak yaşamaya devam edersek büyük ihtimalle iyi bir ailemiz, bizi seven arkadaşlarımız ve saygın bir meleğimiz olur ama bunlarla birlikte gelen bir şey daha vardır, o da içimizi yiyip bitiren pişmanlık duygusu. Çünkü insan yaptığı yanlışı ileride düzeltebilir veya başkasına yapılan bir hata affedilebilir; fakat gerçekleştiremediğimiz, yaşayamadığımız hayatlar için duyulan pişmanlık süreklidir. En azından geçmişe baktığımda ben böyle hissediyorum. Üzerime yapışan roller ve sorumluluklar yüzünden neleri elimden kaçırdığımı yeni yeni anlıyorum. Tam da bu nedenle zorla bize oynatılmaya çalışılan rollere teslim olmamalı, kendi hayatımızı ve kişiliğimizi adeta bir ressam gibi özgürce ve tüm hayal gücümüzle birlikte çizmeliyiz. Günümüzde kendimizi rollerimize o kadar kaptırmışız ki bir maskeyi çıkarıp diğerini takıyoruz. Bu rollerin görev ve sorumlulukları arasında boğulup, can çekişirken gerçekte kim olduğumuzu günden güne unutuyoruz. "Ben kimim?" sorusuna cevap arayan her insan, taktığı tüm maskeleri yüzünden çıkarmalı ve özünü yeniden keşfetmeli. Kendimizi tamamen keşfetmek mümkün olmayabilir. Fakat yine de bize hiç ait olmayan maskelerle yaşamaktansa, hayatımız boyunca tutkularımızın peşinden gitmeliyiz.