Hayal Gücü ve Emeğin Somut Hali

Bugün TOBB Eğitim ve Teknoloji Üniversitesi Mimarlık Bölümü birinci sınıf öğrencilerinin çalışmalarından oluşan Size Gelenler Var adlı serginin açılışına katılmak ve sergiyi gezmek amacıyla TSMD mimarlık merkezindeydim. Adından kendini pek de belli etmeyen sergi, çeşitli atık malzemelerin hiçbir şekilde yapıştırıcı vb. kullanmadan bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş fillerden meydana geliyor. Tahmin edersiniz ki yapıştırıcı türü malzemeleri kullanmadan bu sanat çalışmasını oluşturmak bolca hayal gücü ve bir o kadar da emek ister. Sergideki ürünler hakkındaki bu bilgi broşürde veriliyor; yani ziyaretçiler ortaya çıkan sanat ürünlerinin ne kadar zorluklarla yapıldığını tahmin edebiliyor. Sergiye girer girmez fil maketlerini ve tasarımcıların gözlerindeki ışıltıyı ve gururu gördüğünüzde bu tahmin daha ilk adımdan destekleniyor. Sonraki adımlarınızda ise eserleri daha yakından incelediğinizde kendinizi hayal gücünün ne kadar derin ve kişiden kişiye nasıl farklılık gösterdiğini düşünürken buluyorsunuz. Bir fil ne kadar farklı görünümde yorumlanabilir ki? Hayal gücüyle birleşince yorumlanabiliyormuş çünkü bu eserler aslında soyut düşüncenin somut nesneye dönüşmüş halidir. Sanatçılar ve bence sanatçı sayabileceğimiz mimarlar sadece bir düşünceden onun bir sonraki aşamasını ve hatta sürecin sonucunda ortaya çıkacak somut ürünü sürecin en başından görebilecek yeteneğe sahipler. Bu yeteneği sergideki ürünlerde, fillerde de sıklıkla görebiliyoruz. Onlar bir metal parçasından, kürdandan, kozalaktan, pipetten, hatta firketeden ortaya bir fil maketi çıkartmış ve onları yorumlamışlar. Başta söylediğim gibi serginin adı içeriğini pek belli etmiyor ilk başta fakat sergiyi gezdikten sonra serginin adını yorumlamayı başardım. Bizim kültürümüzde fil bereket demektir ve fil objelerini hem süs eşyası olarak hem de bu inanışın bir parçası olarak evlerde, işyerlerinde görürüz. Sergide "Size Gelenler Var" cümlesiyle fillerin bereket getirdiği anlayışına bir gönderme yapılıyor. Bana göre bereket birikim demektir ve fil maketlerinde de parçadan bütün oluşturularak birikim elde edilmiş. Fillerin bereket getirdiği destekleniyor çünkü aslında çoğu zaman işe yaramaz bir parça olarak gördüğümüz nesneler böyle değerlendirilerek bir sanat eseri oluşturuluyor. Sergide 45 eser vardı. 45 farklı atık malzemeden yapıştırıcı kullanılmadan yapılmış eser. 45 farklı yorum. Sergiyi fil ailesi olarak adlandırmak en doğrusu belki de. Her canlının yavrusunda olduğu gibi masumiyeti temsil eden yavru filler, insanların önüne geçilemez sahip olma hırslarıyla dişi alınmış dişini kaybetmiş filler, fil ailesinde sürüyü dişi fil yönettiği için kadının egemenliğine dikkat çekmek amaçlı dişi filler ve heybetiyle bizi etkileyen erkek filler. Tüm bu yorumlarıyla soyut olarak doğayı bize anlatan maketler... 45 eser arasından en çok beğendiğim ve hatta alıp yanımda götürmek istediğim eser 1 numaralı kendi çektiğim görselde gördüğünüz telden yapılmış fil maketi. Belki ışıklandırmasından belki kıvrımlarından belki de büyüklüğünden etkilendim karar veremiyorum fakat her yönüyle diğerlerinin arasından sıyrılıp gözüme en çok çarpan o oldu. Size Gelenler Var'dan bir de tezat çıkardım. Her sanat etkinliğinde; sinemada, tiyatroda, resimde doğaya ait bir parçayla dikkat çekmeye çalışıyoruz. Bu parça bazen bir hayvan bazen bitki bazen de bir manzara oluyor hafızalarda kalan. Madem bu kadar hayranız doğaya, bize getirdiklerine neden sahip çıkmıyoruz? Neden korumuyoruz onu? Atıklarla, çeşitli zararlı maddelerle geleceğimiz yokmuşçasına kirletiyoruz. Bu zıtlık en çok bu sergide dikkatimi çekti çünkü hem atık malzemeler kullanılmış hem de doğanın bir parçası somutlaştırılmış. Kim bilir belki de tasarımcılar bende farkındalık yaratan noktaya; doğaya hayranlık ile onu yok etme çabası arasındaki zıtlığa dikkat çekmek istiyorlardı. 1. 2. 3. Didem Onuk 21401683