KIŞ UYKUSU'NDAN NOTLAR

İzlediğim tek tük sanat fillerinden biri Kış Uykusu. Diğer sanat filmlerine olduğu gibi bu filme de bir sürü önyargım vardı tabii. Yine de bir arkadaşımın aşırı ısrarları sonucu filme girdim. Sıkıcılığından ve uzun, durgun sahnelerinden şüphem yoktu. Hele 196 dakikalık süresini görünce yarısında çıkarım herhalde diye düşünüyordum ama çok başka bir durumla karşılaştım. Belki de o anki ruh halimin de etkisiyle bu kadar etkilendim. Hiç beklemediğim şekilde o üç saat nasıl geçti hiç anlamadım. Oyunculukların mükemmellileri bir yana, Kış Uykusu bana kendimi ve çevremi sorgulattı ve yeni bir pencere açtı diyebilirim. Karakterlerle güçlü bir empati de kurdum, film boyunca bir Aydın, bir Necla, bir Nihal oldum sanki. Çoğu sanat filmlerinde olduğu gibi bu filmde de olay ve kurgu yok. Daha çok diyaloglar ve karakter incelemeleri üzerine kurulmuş. Beni en çok etkileyen de karakterlerin bu denli gerçekçi ve objektif bir biçimde ele alınmasıydı. Aydın kavramını ve Anadolu gerçeklerini diyaloglarıyla, görselleriyle ve hiç şüphesiz harika oyunculuklarla tarafsız bir şekilde izleyiciyle aktarımıyla bu filmi çok samimi ve akıcı buldum. İlk olarak, filmde Demet Akbağ depresyonunu çok içten yaşıyor. Eski eşiyle ilgili o kafa karışıklığını ve yalnızlığını ben çok net hissettim. Ama kendini eleştirmeye çalışırken pek de tarafsız olmadığını düşündüğüm bir karakter. Kitaplar okuyor, çevresini gözlemliyor ve eski eşiyle geçmişini sorgulayıp kimin nerede yanlış yaptığını bulmaya çalışıyor. O kadar çaresiz hissediyor ki bir sürü sorun yaşadığı eşine geri dönmeyi bile düşünüyor. Ama bunları yaparken olaya daha çok şu an nasıl daha mutlu olabilirim veya nasıl daha az yalnız hissedebilirim diye bakıyor, yani eski eşine dönmek için neden arıyor kendine. Kim haklı kim haksız veya hata nerede diye bakmıyor. Aydın karakteri aydın, okumuş biri ama o da yalnız hissediyordu kendini. Mutlu olduğunu sanıyor, ama sadece kendini kandırıyor. İmamı acımasızca eleştirmesinden, Nihal'e tavırlarından anlaşılıyor ki o köyde eğitim seviyesi daha düşük insanlar arasında kala kala her şeyi en iyi kendisinin bildiğini sanan biri haline dönüşmüş ve gereksiz bir kibri var. Orada yaşamaktan zevk alıyor, çünkü büyüklük taslayabileceği bir sürü insan var. İstanbul'a dönmeme nedenlerinden biri de budur bence. İstanbul'da kendi eğitim düzeyinde veya daha üst düzey insanlar arasında tüm gücünü kaybedeceğini düşünüyor. Nihal, şimdiki hayatından hiç mutlu olmayan biri ama gidecek yeri, yaşayacak başka bir hayatı yok. Yine de gerçekten istese hayatını değiştirmemesi için hiçbir sebep yok. Demek ki onu oraya bağlayan bir şeyler var. Belki istemese de Aydın'a hala aşıktır belki de ona kendini kanıtlama çabasındadır. Nejat İşler'in her zamanki gibi filmin karizmasıydı. Ama bu karakterin ona pek de yakıştığını düşünmüyorum. Çünkü kırsalda yaşayan birinden çok şehirli biri gibiydi yani biraz da kendi gibiydi. Karakteri gereksiz yere ezilen köylüyü anlatıyor. Paraları ateşe attığı sahnede de bir klişe olarak fakir ama gururlu köylüyü canlandırdığı çok açık. Aslında Aydın, Necla ve Nihal o otele sıkışıp kalmışlardı. Oranın dışında bir hayat yoktu onlara. Nihal'in gidecek bir yeri yoktu, Necla'nınsa sadece onu döven eski kocası vardı. Aydın'sa gideceği her yerde bundan daha da yalnız olacağını düşünüyordu. Evet, belki diğer seçenekler daha iyi görünmüyordu ama denemeye değmez miydi? Bu karakterler onca soruna rağmen her şeye olduğu gibi devam edecek kadar mı korkaklar? Ben izlemeyenlere bu çok yalın ve sade filmi kesinlikle tavsiye ederim. Teması herkese hitap edecek nitelikte, herkes kendinden bir şey bulabilir. Herkesin böyle çaresiz ve yalnız hissettiği zamanlar olur. Ayrıca Türk sineması için çok önemli bir film. Sanat filmleri açısından ne kadar ilerlediğimizi gösteriyor, bir sanat filminin ne kadar geniş kitlelere seslenebildiğini ve daha kolay izlenebildiğini de...