İnsan Olabilmek, İnsan Kalabilmek

Bir sabah uyanıp kendinizi daha önce hiç hissetmediğiniz kadar değersiz hissettiğiniz oldu mu hiç? Bir kabusun dehlizlerinde mi çırpındığınızı, yoksa gerçekliğin kıyılarında mı dolaştığınızı bilemediğiniz kadar büyük bir boşluğun içine düştünüz mü? Bütün bedeninizi kaskatı kesen bir koyvermişlik sardı mı dört bir yanınızı? İnsanlar tarafından tiksinti ve korku dolu gözlerle bakılan dev bir böcek gibi hissettiniz mi kendinizi yahut? Evet, bu hissiyatların hiçbirini zirvede yaşamasak da hepimiz hayatlarımız boyunca bu tür buhranlı dönemler geçirmişizdir. Gregor Samsa da bir sabah uyandığında aynı hissiyatlarla dolu buluyor yüreğini ve bedenini. Evet, bedenini diyorum, çünkü Samsa gerçekten de dev bir böceğe dönüşmüş halde uyanıyor o sabah. Kafka'nın Dönüşüm'ünü okurken hissettiğim rahatsızlığı başka hiçbir kitabı okurken hissetmedim sanırım. Hissettiğim şeye ancak rahatsızlık diyebiliyorum çünkü tıpkı klostrofobisi olan bir insanın asansörde mahsur kalışı gibi, bir bedende sıkışıp kalma korkusu olan insanlığı dev bir böceğin bedeninin içine tıkıyor Kafka kitap boyunca. Sonra da toplumdan tamamen kopuk, sefil bir hayata mahkum oluyor zavallı Samsa. Aklıma gelen ilk soru ''Bir insan toplumdan tamamen soyutlanarak yaşamını devam ettirebilir mi?'' oldu. Başta da belirttiğim gibi hepimizin bir tek insan yüzü görmek istemeyecek kadar karamsarlığa düştüğü buhranlı zamanları olmuştur ama ya biz insanları görmek istemediğimiz için değil de, insanlar bizim yüzümüzü görmek istemediği için toplumdan soyutlanıyorsak? Meseleyi bu boyutuyla ele aldığımızda aslında insanın bu şekilde kendi isteği dışında toplumdan soyutlanarak yaşamını devam ettirmesinin mümkün olmadığı aşikardır. Eğer kendi isteğimizle toplumdan soyutlanmış halde birkaç gün geçiriyorsak, eninde sonunda kendimizi dışarıdaki müthiş insan kalabalığının içinde buluveririz. Çünkü insanız ve insan sosyal bir varlık. Yani etrafımızdaki insanlar ve o insanlarla kurduğumuz ilişkiler bizi biz yapıyor, insanlaştırıyor ve topluma birey olarak kazandırıyor. Fakat insanlığımızı tamamlayabilmek için ihtiyaç duyduğumuz o insan sürüsü, yani toplum, biz ne kadar onunla iç içe olmak istersek isteyelim bizi sürekli tiksindiren bir böcek gibi görüyorsa, işte o zaman sosyal bir varlık olmaktan çıkıp günden güne eriyen bir varlığa, oradan da yavaş yavaş yokluğa dönüşüyoruz. Yani tutunamıyoruz. Buna bağlı olarak aklıma gelen ikinci soru ise ''Peki neden toplum bazı insanlara dev bir böcek muamelesi yapıyor? Yani neden bireyi kendinden soyutluyor?'' oldu. Bu sorunun yanıtını da yeni toplum düzenimize bakarak buldum. Kapitalizmin hakim olduğu bu dünyada, elbette kapitalizm, düzene katkı yapanı kollayacak, tabiri caizse değirmene su taşımayanı - yahut taşımıyor gibi görüneni- ise bir tarafa atacaktır. Topluma dahil etmeyecek ve dışlayacaktır. Bu, toplumun en büyük biriminden en küçük birimine kadar böyledir. Tarih boyunca hep dünyadaki süper güçlere faydası olmayan bütün ülkeler haritadan silinmek istenmiş, fabrikalarda yeterli verim alınmayan işçiler kovulmuştur. Hatta toplumun en küçük birimi olan ailede bile üreten, çalışan ve kazanan çocuk değer görür -tıpkı Samsa'nın ailesinde olduğu gibi-. Yani buradaki dev bir böceğin bedenindeki sıkışmışlık, kolaylıkla günümüzde kapitalist düzene ayak uyduramayan masum insanlara uyarlanabilir. İşte bu yüzden, insanın sosyal bir varlık olduğu gerçeğine her zamankinden daha sıkı bağlarla tutunuyorum. Düzeni değiştirmeye cesaretim ve gücüm yoksa en azından düzene yapacağım optimal bir katkı ile toplumda hatırı sayılır bir yer edinip hayatımı devam ettirmek istiyorum. Çünkü biliyorum ki günümüz toplumunda sen birey olarak bir yer edinmek istemezsen, toplum bir süre sonra sana yokmuşsun gibi davranmaya başlayacak ve içindeki insani duyguları bir bir yok edecektir. Düzenin seni hangi hayvana dönüştüreceğinin de pek bir önemi yok aslında. Belki tiksinilen bir böcek, belki miskin bir kedi... Ama bunları düşünmenin şimdilik bir anlamı yok, çünkü bu garip dünyada ''insan'' kalabilmek için insan, her yolu mutlaka denemeli.