Nükleer Rönesans ve Kıyamet Makinesi

Yarım asırdan fazla bir süre önce, Hiroşima ve Nagasaki'ye atılan nükleer bombalardan sonra dünya nükleer kapıların aralanışına tanıklık etti. Aslında kanımca bu bombaları bu kadar korkutucu yapan şey yarattığı yıkım gücü değil, yaydığı radyasyondur. Japonya'da bu bombaların etkileri artık pek görülemeyebilir fakat kesinlikle göreceğiniz şeylerden biri 6 yıl önceki Fukuşima nükleer santral kazasının etkileridir. Bu tür kazaların etkilerine okuduğum kitapta birçok kez değinilmiş. Kıyamet Makinesi isimli kitap Martin Cohen ve Andrew Mckillop tarafından yazılmış, Fukushima veya Çernobil nükleer kazaları gibi kazaların etkilerini, radyoaktif santrallerin maliyetini ve hükumetlerin nükleer piyasaya karşı olan tutumunu tartışan bir inceleme. Kitapta birçok sayısal veri var ve bunlara hakkında konuşmaya gerek yok denebilir normalde fakat herkesin nükleer piyasa hakkında bilgi edinmesi gerektiğini düşünüyorum. Şimdiden okuduğunuz için teşekkür eder, içinizde oluşabilecek korkutucu düşünceler için de özür dilemek isterim. Kitabı okudukça biraz daha fazla endişelendim. Sonuçta, nükleer çağ, nükleer silahlarla başlamıştı neden nükleer silahlarla son bulmasın, değil mi? Soğuk Savaş döneminde nükleer güce sahip olma potansiyeli olan bütün ülkeler bir anda korkutucu bir yarışa girdiler. Soğuk Savaş ile ilgili metinleri okudukça "Ya gerçekten bir nükleer savaş çıksaydı" diye düşünmeden edemiyorum. Şimdiki durumumuz çok farklı değil, tabii soğuk savaş içinde değiliz. Ama gizli üretilen silahlar dışında olan daha su üstüne çıkmış bir sorun var o da nükleer enerji. Yazarlar aslında bu konunun daha çok ekonomik boyutuna önem vermiş ve hiçbir ülkenin, zaman geçtikçe, tam olarak nükleer enerji kullanımına geçemeyeceği fikrinde gibiler. Verilen sayısal bilgilere baktıkça gerçekten de öyle olduğu rahatça anlaşılabiliyor. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler ve en gelişmiş olan Amerika veya Almanya gibi ülkelerin (Fransa dışında) yıllık enerji ihtiyacı belli ama maliyetine kıyasla çok küçük bir bölümü nükleer enerjiden karşılanıyor fakat bu ülkelerin ekonomilerinin artan nükleer enerji fiyatlarını kaldırabileceğinin mümkün olmadığını düşünüyorum. Örneğin Fransa, tüm ülkeler arasında en yüksek nükleer enerji payına sahip ve bu durum uzun bir süreden beridir böyle. Ama Fransa'nın nükleer piyasası, kitabı okumadan önce böyle bir olaydan haberim yoktu açıkcası, son zamanlarda çatlaklar vermeye başlamış. Fransız toplumunda bunun önde gelen konulardan bir olması düşüncesindeyim fakat nedense hükumet bunun hakkında halka açıklama yapmıyor. Hükumetler konusuna gelmişken ortaya şöyle sinir bozucu bir sorun çıkıyor: Tarihte çok fazla nükleer kaza oldu ve insanlar, en azından çoğu, bu tarz kazaların tehlikelerinin farkında. Ama nükleer rönesans yanlıları bunları kabul etmelerine rağmen hala nükleer enerjinin en iyi yol olduğunu düşünüyor. Ve hükumetlerin büyük bir bölümü de nükleer reaktörler ve santraller için ekonomik destek veriyor. Bir kaza olursa halkın suçlayacağı tarafın devlet olduğunu bilmelerine rağmen böyle bir durumun oluşması benim çok garibime gidiyor. Yazarların korkutucu bir biçimde belirttiği üzere, nükleer enerji ekonomik olarak altından kalkılabilecek bir şey değil ve eğer hükumetler, oluşabilecek sıkıntıları umursamadan (İnsan ölümleri, kazalar gibi), nükleer piyasaya destek vermeye devam ederse oluşacak en büyük sıkıntı (Oluşabilecek felaketleri göz ardı ediyoruz) küresel ekonomik çöküş olacaktır. Fikrimce daha da korkutucu olan bir sıkıntı da nükleer silahların yarattığı tehlikeler. İncelemenin yazarları bu konuda çok fazla açıklama yapmamış, tabii nükleer silahların yol açacağı yıkımın herkes farkındadır. Sonuçta hepimiz II. Dünya Savaşı'ndan sonra yapılan nükleer silah testlerinden haberdarız. Nükleer silahların tehlikeleri bir yana, bir de bu tür testlerin bazılarının, denetim ve araştırma eksikliğinden kaynaklı olsa gerek, yaşayan insanların bulunduğu yerlerde yapılmış olmaları da dikkatimi çekiyor. Gerek nükleer santrallerin yarattığı felaketler gerek ekonomik sıkıntıları olsun, hiçbiri nükleer silahlar kadar korkutucu olamaz herhalde. Ve dünyada o kadar nükleer silah karşıtı yaptırım olmasına rağmen çoğu ülkenin bunu umursamaması ve diğer ülkelerinde buna göz yumması tüm dünyayı yok oluşuna sürükleyebilecek nedenlerden çünkü nükleer silahların, bırakın insanları, doğanın altından kalkamayacağı etkileri var. Bu konuyla alakalı çok ilgimi çeken bir hikayeye yer verilmiş kitapta, onun hakkında konuşmak isterim. Mordechai Vanunu isimli İsrail asıllı bir teknisyen hakkında bu hikaye. Kendisi İsrail'de Dimona adlı bir nükleer santralde çalışmış. Görev yaptığı hayatı boyunca siyasi fikri çok değişmiş ve bir süre sonra ne olursa olsun barış yanlısı biri olmuş. Bir süre sonra, çalıştığı santralde gizli bir bölümün olduğunu öğrenmiş. Teknik terimlere değinmeyeceğim fakat şöyle korkutucu bir gerçeği görmüş: Dimona reaktörünün altında 200 nükleer savaş başlığı hatta belki de daha fazla yapmaya yetecek kadar malzeme olduğu. Bu kadar silahın bir nükleer soykırıma yol açabileceği korkusuyla fotoğraflarını çekerek İran'dan ayrılmış ve İngiltere'deki gazetelerle iletişime geçmiş. Daha sonra bu fotoğraflar yayınlanmış ve bundan bir süre sonra ABD'nin bundan haberi olduğu ortaya çıkmış. Daha sonra İsrail ajanları tarafından kaçırılmış ve uzun bir süre hapis cezasına çarptırılmış. Şu an hala İsrail'de cezalı, pasaport izni yok. İsrail halkı tarafından vatan haini olarak görülüyor. Bundan sonra bir çok kez barış ödüllerine layık görülmüş kendisi. Açıkcası trajik denebilecek bir durum çünkü sonuçta kendi vatanı İsrail'e ihanet etti. Ama doğruyu söylemek gerekirse konuya öyle bakmak zor. Sonuçta işin ucunda tüm insanlık var, nükleer bir savaş çıksa olacakları tahmin etmek pek zor değil. Tabii bir de konu yine ekonomiye geliyor kitapta da değinildiği gibi. Çünkü savaşlar da pahalıdır. Nükleer teknolojinin geleceği pek umut verici gibi gözükmüyor.