YARATICI DÜŞÜNMEK

Ben bir şey fark ettim. Eğer başarılı olmak istiyorsam yaratıcı düşünmek zorundayım. Yaratıcı düşünmekse yalnızca bilgiyi öğrenip onu olduğu gibi sunmakla olmuyor tabii. Bunun için entelektüel zeka ile duygusal zekayı güçlü tutmak gerekiyor bence. Yani aldığımız bilginin üzerine düşünüp ona yepyeni bir yorum katmak, onu hissetmek, onunla bağ kurmaktan geçiyor yaratıcı düşünmek. (Creativity Counts) Kreatif düşünce şimdilerde inovasyon alanında sürekli kullanılan bir kavram. İnovasyon deyince, aklımıza hemen teknoloji dünyası geliyor kabul, ama ben inovatif, yani yenilikçi fikirler ortaya atabilmenin yalnızca teknoloji ile ilgilenenler değil, benim gibi sosyal bilimler üzerinde çalışanlar için de önemli olduğunu düşünüyorum ve hatta bunu biliyorum. Zira şurada bu Türkçe ödevini yazarken bile benden özgün ve yaratıcı bir yazı yazmam bekleniyor. Yaratıcı düşünmeye çalışmak zorlu bir süreç benim için, zira eğitim sistemimizin yalnızca bilgiyi öğrenmeye ve hatta onu ezberlemeye dayalı olduğu bir gerçek. Aldığımız bilgiye kendimizden bir şeyler katmamız istenmedi bizden hiç. Hangimiz tarih dersini gönülden sevdik ki? Sınavı geçmek isteyen genç, tarihi mutlaka ezberlemeliydi çünkü. Nefret ettik ama ezberledik. Öğrenmek için değil, adeta sınavı geçmek için ezberledik. Bu süreçte ise takdir buyurunuz ki ne duygusal zekaya ne de yaratıcılığa yer yok. Yani demek istediğim, aldığınız bilgiyle bağ kurup onu hissetmeye çalışmıyor, dolayısıyla kendinizden bir parça katmaya çalışmıyorsunuz: Böylece yaratıcı düşünme kabiliyetiniz yok olup gidiyor. Nereden mi biliyorum? Bir bilim insanının yaptığı araştırmaya göre 5 yaşındaki çocukların kreatif düşünebilme yeteneği %98 iken, bu oran yetişkinlerde %2 ye kadar düşüyormuş! Ama yaratıcı düşünme yeteneğini öylece kaybettiğimizi düşünmüyorum ben. Bir dünya düşünün ki sanat yapmak yasak olsun. Düşünün ki en büyük suç kitap okumak olsun. Bu dünyada itfaiyeciler ateşle mücadele etmek yerine, ateşler yaksın ve bu ateşleri kitapları, gizlice kitap okuyan insanları yakmak için kullansın. Evet, kulağa gerçekten karamsar geliyor öyle değil mi? Ray Bradbury 'in distopyası Fahrenheit 451 tam da böyle bir dünyayı sunuyor bize. İnsanların adeta robot-insan kıvamına geldiği, duyguların neredeyse yok olduğu, bırakın yaratıcı düşünmeyi "düşünmek" fiilini bile unutmuş insanların olduğu bir dünya. Bu insanların bu hale gelmesinin sebebi ellerinden kitaplarının, sanatlarının yani yaratıcı düşünebilmelerinin alınmış olmasıydı. Belki bizlerin yaratıcı düşünebilme yeteneğinin zamanla körelmesinin ardında yatan sebep çok da farklı değildir diye düşündüm filmi izlerken. Halbuki bizim dünyamızda milyonlarca kitap vardı! "Kitap okuma özgürlüğü" nün olmamasını bırakın, böyle bir kavramın varlığı dahi söz konusu olamazdı bizim dünyamızda! Aksine o kadar şeye sahiptik ki, en korkutucu olan kısmı da buydu zaten: Her şeye sahiptik! Ama okuma oranına bakıldığında kişi başına bir tanecik kitap bile düşmüyordu. Tabii kendime dönüp baktığımda, yaratıcı düşünemiyorsam eğer, benim de bir dolu katkım vardır buna. Ben ki her ne kadar kitap okumayı hep sevmiş olsam da, sanatın bir gereklilik olmadığını düşünür; sinema, tiyatro, resim sergisi gibi sosyal etkinlikleri ihtiyaçtan çok, insanların eğlenmesi için bir araç olarak görürdüm. Küçükken gittiğim sinema sayısını saymaya kalksam bir elin parmağını geçmez emin olun. Tiyatro mu? Ona hiç girmeyelim bence. Hani ne olduğunu ve nasıl olduğunu bilmediğiniz şeylerin yokluğunu da hissetmezsiniz ya, sanat benim için öyle bir şeydi. Halbuki sanat, yaratıcı düşünebilme yeteneğinin ayrılmaz bir parçası idi aslında. Sanatçının ellerinden süzülen bir resim, halihazırda var olan somut nesneyi farklı şekilde yorumlayıp, farklı gözlerle bakmamızı sağlayan bir pencere gibiydi. Yaratıcı düşünebilme kabiliyetini kaybetmemek içinse, kitaplar ve sanat ile iç içe olmaya, hatta bazen sanatçı olmaya ihtiyacımız var bence.