Halkın Saklı Gücü

Fransız Devrimi. Kurtuluş Savaşı. Arap Baharı. Gezi Parkı. Her ne kadar bu olaylar çok geniş bir zaman aralığında gerçekleşmiş olsalar da, temel unsurları aynıdır: Halk. Tüm bu olaylarda insanlar, mevcut durumlarından memnun olmadıkları için ayaklanmış, birliğin ve azmin gücünü, onları ezmeye çalışan, onlara saygı duymayan, onları düşünmeyen insanlara göstermişlerdir. Her zaman istedikleri sonuca ulaşamamış olsalar bile, kendilerini net bir şekilde ifade etmeyi başarmışlardır. İnsan ırkı tarafından hükmedilen bu "soluk mavi nokta" üzerinde, aslında bizler, yani halk, tahmin edebileceğimizden çok daha fazla güce sahibiz. Yıl 1918. Ülke acı çekiyor. Bir yanda padişah kendi çıkarlarını gözeterek karar verirken, diğer yanda itilaf devletleri bu çökmüş, solmuş ve zar zor nefes alan "hasta adam"dan olabildiğince fazla pay alabilmek için birbirleriyle yarışıyor. Ordu, yine aynı açgözlü devletler tarafından terhis edilmiş, birliklerin silahları ellerinden alınmış veya cephaneleri kısıtlanmıştır; fakat bu hasta adamın Doğu'sunda bir komutan, ordusunu terhis etmeyi reddetmiştir. Halk, artık bu olaylara seyirci olmak istemez. Son birkaç senedir çok acı çekmiş, çok yıpranmıştır. Korkutulmuş, zorlanmış, ezilmiştir. Ve Hatay Dörtyol'da bir adam, gizli bir kahraman, işgalci kuvvetlere karşı ilk kurşunu atar. Kuvayi Milliye hareketi böylece başlar. Nazım Hikmet, Kuvayi Milliye destanında, bu gizli kahramanları ve onların işgalci kuvvetlere nasıl karşı geldiklerini, güçlü, içten bir üslupla anlatır. Destan, baplara ayrılmıştır ve her bapta farklı bir insanın hikayesi anlatılır. Bu hikayeler, halktan insanların hikayeleridir. Nazım Hikmet bu eserinde, birçok savaş destanı gibi görkemli, tanınmış komutanları anlatmamış, bunun yerine destanında halkın saklı kahramanlarına yer vermiştir. Bu sayede, bir halk direnişi olan Kuvayi Milliye'yi ve Kuvayi Milliye ruhunu daha güçlü bir şekilde yansıtabilmiş, aynı zamanda da okuyucunun kendini bu destana daha yakın hissetmesini sağlamıştır. Okuyucu, Karayılan'ı, Kambur Kerim'i, kendi içinde arar ve bu insanların yaptıklarını öğrendikten sonra kendisini sorgular. Şairin, destanını anlatırken halk dilini kullanması ve destanın serbest nazım ile yazılmış olması, halkı temsil eden Kuvayı Milliye hareketini ve bu hareketin değişken, beklenmedik ruhunun yansıtılmasında yardımcı olmuş, aynı zamanda halkın bu destanı okumasını ve anlamasını kolaylaştırmıştır. "Ateşi ve ihaneti gördük" gibi, tekrar edilen bazı ifadeler ise destana dramatik bir hava katmış ve bazı noktaların vurgulanmasını sağlamıştır. 1 Ayşe Derya Bakiler Örneğin, Nazım Hikmet'in Yedinci Bap'ta "kadınlarımız"ı anlatışı, kullandığı kelimelerden bu kelimelerin sayfa üzerindeki dizilişlerine kadar mükemmeldir. Bap'ın bu kısmını okurken okuyucunun gözleri dolar ve bir ülkenin kadınlara verdiği değerin ve okuyucu, kadınların toplumdaki yerinin daha güzel ve gerçekçi bir biçimde anlatılamayacağını düşünür. Nazım Hikmet, bu Bap'ta toplumun bir kısmını, kadınlarımızı, tüm sıcaklığı, gerçekçiliği ve duyguları ile dizelerine taşımayı başarmıştır. Günümüzde de, halkın gücünü birçok ülkede görebiliyoruz. Bizler, gerek adı "demokrasi" olsun, gerek "komünizm", gerek "kraliyet", başkalarının buyruğu altında yaşıyoruz; fakat çoğu zaman, bu sistemlerde verilen kararlar tüm halkın yararına olmaz. Bu duruma ekonomide "asil-vekil sorunu" denir. Bu sorun ise, halkın (asillerin) kendilerini yönetmek veya temsil etmek için seçtikleri insanların (vekillerin), kararlarını kendi çıkarlarını gözeterek, halkın ne istediğini umursamadan vermelerinden doğar. Hepimiz hayatımızda bir noktada bu sorun ile karşılaşmışızdır. Dünyada en yaygın olan sistemlerden biri olan "demokrasi"de bile bu sorun karşımıza çıkar. Peki, insanlar böyle bir durum ile yüzleştiklerinde ne yaparlar? Bazıları, "kanlı bankerler pazarında memleketi Alaman'a satanlar, yan gelip ölülerin üzerinde yatanlar..." (Hikmet 15), kendilerine bir zarar gelmediği sürece bu durumu görmezden gelir ve yaşamına devam eder. Bazıları ise bu durumu düzeltmeye çalışır. Hakları için, onun olan için, hak ettiği şeyler için savaşır "... ve onlar için: zincirlerinden başka kaybedecek şeyleri yoktur..." denir (Hikmet 12). Kaybedecek hiçbir şeyi olmayan ve haklarını arayan insanların ise önünde durabilecek hiçbir güç yoktur. Tarih boyunca, halk, sahip olduğu gücün yavaşça farkına varmış ve bunu kullanmaya başlamıştır. Sonuçta, televizyonu açtığınızda, meclis binasının önünden geçtiğinizde, gördüğünüz her şey; bakanlar, başbakanlar, kurullar, bakanlıklar, halk için ve halka hizmet için yapılandırılmıştır. Bir bayrak altında yaşayan milyonlarca insanın her birinin ahlaki yargıları, önem verdikleri değerleri, düşünme şekilleri farklı olabilir; fakat bu insanlar, bir ülkenin ana maddesi olan halk, üzerinde hem fikir olduğu bir konu bulursa, bu konuyu savunmak için elinden geleni yapacaktır ve bu olaylarda halkı durdurabilecek hiç bir güç yoktur. Evet, belki basınçlı su, biber gazı ve birkaç baştan savma cop darbesi istediğinin peşinden koşan halkı ıslatabilir, yavaşlatabilir veya yaralayabilir, ama şundan emin olabiliriz ki, halk, benim şimdiye kadar gördüğüm en güçlü ve iradesi sağlam insan topluluğu, istediğini almadan durmaz. "Onlar ki, toprakta karınca, suda balık, havada kuş kadar çokturlar; korkak, cesur, cahil, hakim ve çocukturlar ve kahreden yaratan ki onlardır, destanımızda yalnız onların maceraları vardır." (Hikmet 11). 2 Ayşe Derya Bakiler Alıntı Yapılan Eserler Hikmet, Nazım. Kuvayi Milliye. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010. Baskı. 3