Arkadaşlık ve aile kavramı üzerine Kahvaltı Kulübü'nden notlar.../ Burak Buzpınar Buram buram 80'ler kokan (müzikler, kıyafetler, klasik 80'ler ruhu...) Kahvaltı Kulübü, arkadaşlık ve dostluk kavramı üzerine izlediğim en etkileyici filmlerden bir tanesi olarak zihnimde yerini şimdiden aldı. Gençlik filmleri arasında özel bir yere sahip olan ve herkesçe "kült" olarak adlandırılan yapım, övgülerin hakkını fazlasıyla veriyor diyebilirim. Kahvaltı Kulübü, farklı karakterde beş öğrencinin işledikleri farklı suçlar sonucunda, aynı disiplin cezasını almalarıyla başlıyor. Öyle ki bu "farklı karakterlere" sahip öğrenciler, daha önce okul içinde birbirlerini ya fark etmemiş ya da görmemezlikten gelmişlerdir. Bir cumartesi günü okul kütüphanesine kapatılmalarıyla birlikte olaylar gelişiverir. Kütüphanedeki tanışma sahnesini hayli ilgi çekici ve tanıdık bulduğumu söylemeliyim. Biraz da utanç verici... Çoğumuzun günlük yaşantısında maruz kaldığı türden bir durum. Daha öncesinde taraflarca önemsenmeyen veya görmezden gelinen insanlarla mecburiyetten dolayı aynı mekanlarda bulunmaktan bahsediyorum. Yakın zamanda bir benzerini yaşadığımdan mıdır bilinmez ama bu sahnelerin bana oldukça doğal ve samimi geldiğini belirtmek isterim. Başlarda birbirlerini yargılamaya hatta kendilerince aşağılamaya kalkan bu beş yabancı, gittikçe birbirlerine yakınlaştıklarını fark ederler. Her ne kadar farklı karakterlere ve hayatlara sahip olsalar da yaşadıkları sorunlar tamamen aynıdır. Bu durum bana, aslında çok iyi dost olabilecek insanların sırf farklı sosyal çevreler veya farklı yaşam koşulları yüzünden birbiriyle arkadaşlık ilişkisi kuramamalarını anımsattı. Ne acınası bir durum... Filmin üzerinden geçen otuz yıla rağmen arkadaşlık ilişkilerinin hala bu kıstaslara göre oluşturulması... Bu açıdan bakıldığında Kahvaltı Kulübü, arkadaşlık kavramına sosyo- ekonomik ve toplumsal değerler üzerinden sağlam bir eleştiri getiriyor. Ayrıca Kahvaltı Kulübü, dışarıdan bakıldığında tuhaf, uyumsuz ve doğru gözükmeyen arkadaşlıklara da tabiri caizse "selam çakıyor". Hani şu oğluna/kızına "dengi görülmeyen" arkadaşlıklar, sıkı dostunuzun diğer "tuhaf" arkadaşları gibi... Fazlasıyla tanıdık değil mi? Dışarıdan anlaşılmasının güç olduğu arkadaşlıklar, filmde 'tam kıvamında' izleyiciye aktarılıyor. 'Bir araya gelmez' dediğimiz kişilerin arkadaşlıkları (ya da arkadaşlıklarımız) genelde ortak bir sorunun paylaşılması sonucunda perçinlenir. Tıpkı filmdeki beş yabancının kısa zamanda beş sıkı dosta dönüşmesi gibi. Bu sıkı dostluğun temelinde ise, birbirlerinin ortak sorunu olan aile kavramı yatmaktadır. Bu açıdan bakıldığındaysa Kahvaltı Kulübü için aile ve çocuk ilişkisine sarsıcı bir eleştiri getirdiğini söylemek mümkün. Aile bireylerinin oyuncu kadrosunda yer almadığı filmde, aslında bütün konu onlar üzerinden ilerliyor çünkü çocukların disiplin cezasına kalmalarındaki en büyük pay ebeveynlerine ait. Kimi boşanmak üzere olan ailesinin dikkatini çekmek için, kimisi silik bir öğrenci olmadığını ailesine kanıtlamak için, kimisi de ailesinin ilgisini beklediği için hırsızlık yapmakta. En ilginç disiplin cezası ise Brian karakterinin okuldaki çekmecesinde silah bulundurmasının ortaya çıkışıydı. Öğrenciliği boyunca sürekli yüksek notlar alan Brian, zayıf not getirdiği basit bir ders yüzünden bunalıma girmesi sonucu intihar etmek ister. Brian gibi ailesi tarafından başarı odaklı yetiştirilen çocuklar için bunu açıklamak imkansız ve affedilmez bir durumdur. Tıpkı bugünün yarış atı misali sınavdan sınava koşturulan, sistemin ve aile baskının arasında sıkışıp kalmış çocukları gibi... Bir başka ceza öyküsü ise; sürekli disiplin cezasına kalan ve suç işlemeye meyilli John karakteri üzerinden aktarılıyor. Filmde John, saygının yerini hakarete, şiddete ve istismara bıraktığı bir evde yaşadığını dile getiriyor. Hakikaten, çoğu öğrencinin okuldaki tavırlarının, işledikleri suçlarının temelinde ailevi sorunlar veya meşhur aile terbiyesi yatmıyor muydu? Kahvaltı Kulübü'nde her öğrenci kendi ailesinin, aile yapısının yansımasıydı aslında. Sonradan zengin olan bir ailenin kızının elmaslar içinde okula gelmesi, yine kızlarını yok sayan bir ailenin onun hırsızlıklarından bihaber olması gibi, baskıcı bir ailenin oğlunun intihara sürüklendiğini fark etmemiş olması gibi... Bunların hepsi Kahvaltı Kulübü'nden yola çıkılarak, elde edilebilecek somut çıkarımlardır. Bu anlamda, Kahvaltı Kulübü için sulu-komedi bir gençlik filminden çok, gerçekçi ve toplumsal duyarlılığı esas alan bir yapım olduğunu belirtmek isterim. Arkadaşlıkların, dostlukların değerini bilmek açısından ve nasıl arkadaş olunur?'a etkili bir cevap verdiği için Kahvaltı Kulübü'nü oldukça başarılı ve yararlı bulduğumu söyleyebilirim. Ek olarak, filmin aile ve çocuk ilişkisi açısından ders niteliğinde öğretici bir yanı olduğunu da vurgulamakta fayda var. Kahvaltı Kulübü'nün, özellikle gençler, ebeveynler ve eğitimciler tarafından izlenilmesi gereken yapımlardan biri olduğunu düşünüyorum.