ZÜBÜK İNSAN HER YERDE

Boşuna dememişler her eline kalem alan kitap yazamaz diye. Adam öyle bir kitap yazmış ki, zamanının sınırlarını yalnızca genişletmemiş, adeta yıkıp geçmiş. Bu kadar etkili insan profili, bu kadar sağlam karakterler de ancak Aziz Nesin gibi bir yazarın kaleminden çıkardı tabi ki. Alttan alta da yer verilen yergi, zamanın mevcut koşularına karşı bir taşlama, sanırım bu kadar içeriden ve bu kadar samimi, ama bir o kadar da belli etmeden yapılabilirmiş ve yapılmış. Eskiden Yeşilçam filmlerinde sıkça karşımıza çıkan ve kendine has bir ağızla konuşup, köy ya da kasaba halkını kandıran, varlarını yoklarını ellerinden alan, türlü vaatlerle insanları kandırıp, sözünde hiç durmayan, ama en sonunda da foyası ortaya çıkan tipler vardı ya hani, işte bu kitap da insana o karakteri yaşatıyor. Aynen filmlerde olduğu gibi, kitapta da en çok merak edilen, hakkında en çok konuşulan ve en çok göz önünde olan karakter bizim Zübükzade İbraam Bey... Kemal Sunal'ın, Zübükzade İbraam karakterini canlandırdığı bir film de var aslında Zübük isminde, romanımızın sinemaya uyarlanmış hali. Buna rağmen neden bilmiyorum ama Zübükzade İbraam Bey karakteri bana hep Ali Şen'i hatırlatır. Galiba belediye başkanı, muhtar gibi rollerde çok fazla rol aldığı için olsa gerek. Kitabı, başından sonuna kadar, gözümün önünde Ali Şen, kulaklarımda da Ali Şen lehçesi ile okudum ve inanılmaz bir etki bıraktı üzerimde. Açıkçası, ister inanın ister inanmayın ama kitaptaki her bir cümleye ayrı bir parantez açabilirim aslında. Tabi ki böyle bir şey yapıp ne kendimi yorarım, ne de sizin eğer varsa tabi- bu kitaba olan ilginizi azalırım. Ancak öyle bir şey var ki, buna değinmezsem gerçekten içimde kalacak. Kitabın en son bölümü olan "Zübüklük nedir?" adlı bölümde aynen şöyle yazıyor; "Şimdi çok iyi anladım ki, Zübük bir tane değil, biz hepimiz birer zübüğüz. Bizim hepimizin içinde zübüklük olmasa, bizler de bizler de birer zübük olmasak, aramızdan böyle zübükler büyüyemezdi" (268). Bu kadar derin bir anlam ve hemen yanı başında da uzun uzadıya açıklaması... Aslında sadece hainliğin, dolandırıcılığın, hilebazlığın ve bunun gibi bir çok kötü sıfatın bir isim altında toplanmış hali olan zübüklük için değil, o upuzun cümlelerde her şeyi rahatça açıklayabiliriz, yeter ki zübük yerine başka bir şeyler yazalım. Kitap, tamamen konu edindiği yörenin kendine has ağzı ile kaleme alınmış ve bu yüzden buram buram Anadolu kokuyor. İnsanımızı zaten tanıyoruz. Elinden her iş gelen, herkesin derdine derman olmaya çalışan, oradan oraya koşturup arı gibi çalışıp üreten insandır bana göre Anadolu insanı. Az biraz da cahillik vardır ki, düşman başına. Ne gelirse zaten o az bilip çok konuşmaktan gelir. Konuşur da konuşur, dinler de dinler... Kim daha mantıklı konuşursa, doğru ya da yanlış sorgulamadan düşer peşine, yanına da alır diğerlerini. İşte bu kitap tam olarak da bu durumu konu alıyor. Mizahi tarzda yazılmış bir kitap, aynı zamanda da bir yergi romanı ancak ağlanacak halimize güldürüyor ve okurlarını ters köşeye yatırıyor. Albayrak2 Aziz Nesin gerçekten çok büyük bir ustalıkla kaleme almış eserini. Eserinde, yer, zaman ve mekan belirtmeyerek iyiden iyiye de evrenselleştirmiş eserini ve zamanının sınırlarını yıkıp geçmiş. İster dün, ister bugün, istersen de yarın aç gözlerini ve bak çevrene. Ama bakmadan önce mutlaka oku Zübük'ü ki, daha iyi anlayabilesin Aziz Nesin'i. Albayrak3