Mavi Limon ve Sorgulayan Çekirdekleri

Kültürümüzde epey yer edinen o güzide satıcıların "Abicim, tanesi elli kuruş be ya, veriyim bi' file?" sözleriyle özdeşleşen limonlarımızı bilirsiniz hepiniz. Ama bu limon biraz farklı, masmavi kabuğuyla sizi içten içe meraklandırıyor tabi. Ama ikiye bölüp derunisini görmeniz için de doğru cevaplamanız gereken bir sorusu var sizlere: "İçimin de dışım gibi mavi olduğunu iddia ediyorum, dediğimin doğruluğuna inanıyor musunuz?" İhtirasla limonun içini görmek isteyen bir birey olarak cevabınız ne olurdu? Kanaatimce insanların ekseriyeti bu soruya trajik bir şekilde evet cevabını verecektir ve bu şaşılası limonun içini görme şerefine maalesef erişemeyecektir. İçinde sorgulayan kıpır kıpır çekirdekler ihtiva eden limonumuz, kesilip çekirdeklerini dökme fedakarlığını yalnızca böyle bir önermeye hiçbir kanıt olmadığı için inanmayıp hayır diyenlere gösterecektir, aynı Bertnard Russell'ın "Sorgulayan Denemeler" kitabına daha ilk cümlesinden bu paradoksal gözüken doktrini kabul ederek başlamamız gerektiğini söylediği ve bunun günümüzün problemli dünya düzenine temelden bir değişim ve gelişim getireceği yönündeki uzlaşmacı tezlerini sunduğu gibi. Kitabı okumaya başladığınız gibi, hiç olmadığı kadar sorgulamaya kalkışmanız ve bunun sonucunda nöronlarınıza kadar hissettiğiniz huzur sizi sonbahar rüzgarındaki kızıl yapraklar eşliğinde bir yolculuğa çıkarıyor ve şimdiye kadar kapalı camlar ardından etrafa ilgisiz yaptığınız seyahatlerden farklı olarak yoldaki tüm duraklarda duran üstü açık bir arabada, politikadan dini inançlara, geçmiş deneyimlerden geleceğe yönelik tutarlılığı çok yüksek tahminlere kadar limon ekşisinin biraz da acımtırak olan birçok tonunu tatma imkanı sunuyor. Yolculuk boyunca da, aynı limonların sadece ılıman iklimlerde yetişmesi gibi, yazarın da tartışılan konulara Pyhrro'nun savunduğu abartılı kuşkuculuk yerine ılımlı ve tamamıyla tarafsız yaklaşımı sizi ütopik ve sadece hayalini kurabileceğiniz bir dünya kavramından soyutlayıp, bir an önce uygulamaya geçirmek istediğiniz ve etrafınızdaki insanlardan limonlara kadar tüm canlılara anlatma isteğiyle dolduğunuz fikirlere bürüyor ve içinize sığmayan bu fikir yığınının taşan kısmı gözlerinizdeki parıltıdan okunuyor. Belki de benim yetişme tarzım kitap hakkındaki görüşlerimin abartılı görünmesine sebep olmuş olabilir. Yanlış hatırlamıyorsam henüz iki veya üç yaşımdayken annemin bana yaratıcının çok büyük olduğunu söylemesi üzerine ona boyu iki metreden uzun olan komşumuz Uzun Ömer kadar büyük olup olmadığını sormam bir ihtimal bendeki limonun erkenden mavileşmeye başladığının ve çekirdeklerinin entropisindeki çabucak artma isteğinin göstergesidir. İnançları gündüz düşlerine benzeten bir yazarı dini, politik veya herhangi bir inancına sıkıca bağlı bir fert iki farklı şekilde değerlendirebilir, bu farklılık da sıkıca kelimesindeki ince ayrıntıda gizlidir. Eğer sıkıca kelimesi savunduğu şeyi bırakmama isteği ve kendini doğru yolda görme arzusu ise, bu kitapta geçen "gündüz düşleri" benzetmesi okurun kitabı elinden fırlatmasına bile sebep olabilir, bu gruptaki insanların limonları hep sarı kalacaktır ve belki de içi hiç açılmadığı için tadı başka üstün insanlar tarafından belirlenecek ve hep öyle kalacaktır. Buna mukabil eğer sıkıca kelimesi kişinin inancını sorgulamadaki sıklığını ve görüşlerinin kendine özgü olma konusundaki hassasiyeti belirtiyorsa yazarın bu benzetmesi onun inandığı şeyde bir kusuru keşfetmesine yol açsa bile inancını sorgulamasından dolayı elde edeceği kazanç bu olumsuzluktan kat be kat fazla olacaktır ve o şahsın limonunda kendine has yeni bir çekirdek oluşmasına ve bu nedenle de limonunun tadının değişmesine ve limon bahçelerindeki çeşitliliğin doğal olarak artmasına sebep olacaktır. Zaten beyaz rengi güzel kılan içinde çeşit çeşit tüm renkleri barındırması, dünyayı güzel kılanın da türlü türlü renk, dil, kültür ve yaşam tarzına sahip insanları barındırması değil midir? Daha hiç bahsetmediğim; yazarın Çin'e olan haklı hayranlığı, politikada aslında batı ülkelerdeki bağnazlığın ve fanatikliğin ummadığımız kadar çok olması, faydacılık ve milliyetçilik gibi kavramlarının göreceliliğinden dolayı tercih edilmemesi gerektiği, bilimin doğaya verdiği önem kadar insanın kendisine de değer vermesinin zorunluluğu gibi dikkat çeken hususlar; denemelerdeki tek renk ve genel geçer kalıplar yerine bizde yalnızca sarı değil, sarı ve mavi arası nihayetsiz tonda limoni fikir çeşitliliği oluşmasına imkan sağlıyor. Faydalanmamak ne haddimize... Fatih Serdar Sağlam 21300972