TUTKULAR VE SUÇLAR

68'lerin Paris'indeyiz. Özgür düşünce ve hareketin egemen olduğu, insanların sanki hızlı ve küçük adımlarla ateş üzerinde yürüyormuş gibi heyecanlı, tedirgin ve maceracı olduğu bir dönem. Yönetmen Bernardo Bertolucci, " The Dreamers ", türkçe'ye çevrilen adıyla " Düşler, Tutkular ve Suçlar ", filminde bu özgür dönemi sokaklarda, eylemlerle ya da kavgalarla değil, kendilerini en yalın ve özgür hissettikleri aynı evde yaşayan üç karakterde değinmiş: Amerika'dan öğrenci olarak Paris'e gelen Matthew, Matthew'un görür görmez aşık olduğu büyüleyici güzellikte Isabelle ve ikiz kardeşi Theo. Evdeki Cesur Masumiyet Filmde bir sinema kuşağındayız. Gerçek anlamıyla bir sinefil olan Isabelle ve Theo'nun yolları Sinematek'te Matthew ile keşisiyor. 68'lerin Paris'inde ünlü Sinematek'in kapatılma kararı alınıyor. Bütün sinema severler sokaklara dökülüyor; eylemlerle haykırarak kendilerini ve görüşlerini belirtenler de var, sessiz çığlıklarla kendini zincirleyenler de... İp de bu noktada kopuyor filmde. Sokakta isyan, devrim ruhu sürerken, kendi samimi küçük evlerinde kendi tutkularını, düşlerini ve suçlarını yaşayan üç kişiler. Sokağın ve dönemin ruhunu taşıyorlar fakat bunu kendi yarattıkları küçük oyunlarda, cinsellikte ve filmlerde buluyorlar. Theo ve Isabelle devrimci bir ruha sahipler; özgürlüklerini ve yaşam tarzlarını hiçbir diktatörün ya da yönetimin eline bırakmamaları gerektiğini düşünüyorlar. Amerikalı arkadaşları Matthew ile birlikte evde kaldıkları sure boyunca devrimi, düzeni ve sistemi tartışıyorlar. Fakat bu özgürlükçü ruhları farklı eylemlerle ve yakınlaşmalarla dışa vuruluyor. Öncelikle izlerken çoğu insanı rahatsız edebilecek düzeyde bir tensel yakınlık var Isabella ve Theo arasında. Her akşam çıplak olarak beraber uyuyup, sabah ve bütün günlerini yine beraber geçiriyorlar. Sanki birbirlerinin karşı cinsleri gibi hissediyor ve davranıyorlar. Aynı insan fakat farklı cinsler... Aralarındaki bu aşamadıkları görünmez bağ hem Matthew'a hem izleyicilere çok güzel şekilde gösterilmiş. Yargılıyoruz çünkü bu ensestvari bir ilişki diye düşünüyoruz filmin başında. Filmin ortalarına doğru Theo'nun Matthew'a anne karnında birlikte aylarca çıplak kaldıklarını ve şimdi de bunu yapmalarından başka doğal ne olabileceğini anlatırken sorguluyoruz. İnsanların ve toplumun cinsel baskılarından tamamen arındıklarını görüyoruz. Bakıldığı zaman bazı toplumlarda az bazılarında daha şiddetli olmak üzere neredeyse her toplumun bir cinsel tabusu, görüşü ya da baskısı vardır. Cinsellik kadar doğal bir dürtü en ufak bir şekil değiştirme yoluna girse "suçlu" kavramı ortaya çıkar. Fakat düşündüğümüzde anne karnında aylarca çıplak olarak yatan ikizlerin bunu 20 yıl sonra yapamayacağını düşündüren nedir? Her insan belli bir toplumda ve belli bir kültürün parçası olarak doğar ve büyür. Bu yetiştiriliş tarzları farklılık gösterebilir fakat her toplumda olan ve düşüncelerimize yerleştirilen bazı tabular vardır, ensest ilişkiler gibi. Ensestliğin ne olduğunu sorgulamayız, araştırmayız ama insanları yadırgama hakkını doğuştan kendimizde görürüz. İşte tam da bu yüzden Isabelle ve Theo arasındaki tensel yakınlığının masumiyetinin farkına varmayıp etik değerlerimizle acımasızca eleştiririz. Öte yandan 68 kuşağının isyanları, devrimleri ve şiddeti karşısında evde kendi bireyselliklerini keşfeden üç insan görmemiz, gerçek masumiyetin bu olduğunu anlamamızı sağlıyor. Sokaklarda özgürlüğü elinden alınan insanlar birbirleriyle savaşırken; Matthew, Isabelle ve Theo birbirlerine sarılıyorlar. Fakat kimse evde masumca birbirlerine zarar vermeden düşlerini, hayallerini ve cinselliklerini paylaşan bu üç insana verdiği tepkiyi, dışarda birbirleriyle savaşan insanlara vermiyor ne yazık ki. Bu 68'lerin Fransa'sında da böyle, günümüzde de. Gerçek savaş ve suç, birbirlerini seven insanlarda değil, zarar veren insanlarda aranmalıdır. Bertolucci de filmde en çok buna değinmiş. Öte yandan, evde 3 kişinin günlük yaşantısına baktığımızda komün bir yaşam görüyoruz. Bu apaçık ortada değil, çünkü Isabelle ve Theo dönemin burjuvazi dediğimiz kesimindeler; ev anne babalarının evi, Paris'in güzel evlerinden... Fakat Amerikalı Matthew'un eve gelmesiyle birlikte, her konuda bir paylaşım söz konusu. Aç kaldıkları zaman bir muzu üç parçaya ayırıp yiyorlar, küvete üç kişi giriyorlar, birbirlerinin düşlerini ve suçlarını paylaşıyorlar. Kendilerini sokaktaki savaşın içinde görüyorlar, özgürlük için mücadele ettiklerini düşünüyorlar. Fakat bunu o kadar pasif bir direniş ile gerçekleştiriyorlar ki günler sonra pencereden dışarı bakıp sokaktaki vahşeti gördüklerinde, direnişe katılma, yıkma, parçalama ve savaşma güdüleri ortaya çıkıyor. İşte o noktada Matthew'un onların savaşının silahla değil sevgiyle olduğunu söyleyip Isabelle ve Theo'yu uyarması filmin kilit noktalarından bir tanesi. Politik ve siyasi düşünceleri, yaşam tarzları ne olursa olsun hiçbir insan devrim ruhunu şiddetle kazanmamalı. Özgürlük isteniyorsa, devrim sadece sokaklarda değil kişinin öncelikle kendisinde gerçekleşmeli ve bu ruh sevgiyle büyümeli, şiddetle, molotof kokteyleriyle ya da silahlarla değil. Ne yazık ki, tam da bu noktada Matthew ile ikizlerin yolları ayrılıyor. Matthew kendi düşüncesinin ve insancıllığının izinde giderken, Isabelle ve Theo ise kargaşanın tam ortasına, devrim ruhuna şiddetle gidiyorlar. Amerikan- Fransız kültür ayrımını da bu sonla net bir çizgiyle görüyoruz. Fransa gibi derin birikimlere ve yaşanmışlıklara sahip bir ülke, kendi insanlarını her konuda tutkulu ve mücadeleci yapıyor, mantıksız gözükse bile. Oysa Matthew bir Amerikalı olarak mantığının izinden şaşmıyor ve bu kültür çatışmasına son verip ikizlerden ayrılıyor. Filmin böyle bir sonla kapanması ise bize farklı kültürlerden gelen insanların, birbirleriyle çok şey paylaşmış olmasına ragmen bazı kritik noktalarda ayrılmayı tercih etmeleridir. Sevgi, arkadaşlık, aşk ya da cinsellik h er insanın doğasında vardır; bu duygular sonuna kadar paylaşılabilir fakat konu savaş ya da devrim gibi bir ciddiyete bürünürse sevgilerini paylaşan insanların savaştığına şahit bile olabiliriz.