Bana Tavşanları Anlat George

1937 yılında yayımlanan John Steinbeck'in ölümsüz romanı 'Fareler ve İnsanlar' kırsal kesimde yaşayan, fakir, sade ve sıradan insanları okuyucuya yaptığı derin tasvirlerle anlatıyor. Lennie ve George iki gezici toprak işçisidir ve birbirlerine büyük bir dostlukla bağlılardır. Lennie zeka geriliği olan biridir. Fiziksel olarak bir dev gibi güçlü ama düşünce olarak bir çocuktan farksızdır. George ise zeki, kurnaz ve biraz da üçkağıtçı biridir. Romanda bu ikilinin gerekli parayı kazanıp hayalini kurdukları çiftlik evini almak için çektikleri sıkıntılar, başlarına gelen olaylar ve bu olaylar çerçevesinde insan ruhunun derinlikleri, betimlemeler ve tasvirlerle anlatılıyor. George'un amacı kendi çiftliklerinde rahat bir şekilde, kimseden emir almadan yaşamakken, Lennie'nin tek isteği çiftlikte tavşanları beslemek ve onları okşamaktır. ''Büyük bir bahçemiz olacak. Bir de tavşanlar ve tavuklar için yaptığımız bir kümes ve kışın çok yağmurlu günlerde çalışmanın canı cehenneme diyeceğiz. Yağmurun sesini dinleyeceğiz evimizde.''(s. 19-20) Lennie sevdiği her şeyi okşayan ama çok güçlü olduğu için çoğu zaman bu huyundan dolayı George'un başına iş açan biridir. George mantıklı bir şekilde düşündüğünde Lennie'den kurtulmanın kendisi için daha hayırlı olacağını biliyor, ancak George'un duygusal yanı Lennie'yi asla bırakamıyor. Belki de George'un bu tutumuna yalnızlık korkusu neden oluyordur. Steinbeck bu yorumu okuyucuya bırakmış. George kurdukları hayalin gerçekleşmesinin çok zor olduğunu ve bunun hiçbir zaman gerçekleşmeyeceğini de biliyor fakat bu hayal onların ve özellikle Lennie'nin yaşama sebebi aslında. Romanın sonlarına doğru Lennie çalıştıkları çiftliğin sahibinin gelinini istemeden öldürür. George çiftliktekilerin Lennie'ye zarar vereceklerini bildiğinden ve Lennie'nin de bu belirsiz sancılardan kurtulması adına Lennie'yi bir silahla ensesinden vurur. Burada okuyucunun kafasındaki George karakterinin ne kadar samimi olduğu çok önemlidir. Bazıları George'un bencillik yaptığını, bu olayı bahane ederek Lennie'den kurtulduğunu düşünebilir. Fakat ben yukarıda da belirttiğim gibi George'un duygusal tarafının Lennie'nin acı çekmesini engellemek için bunu yaptığını düşünüyorum. Çünkü aralarındaki dostluk, George'un ilkin kızıp, köpürüp ardından yumuşaması ve sürekli Lennie'nin iyiliğini düşünmesi romanın başından sonuna kadar anlatılıyor. Tabi Lennie'nin saflığı ve okuyucuyu kendine çeken kişiliği, insanların George'a kızmasına neden oluyor fakat romanın içinde pek çok yerde George'un ettiği laflar ve bazı hareketleri George'un da haklı olduğunu ve aslında Lennie'yi en çok seven kişinin de o olduğunu gösteriyor. Roman bize çıkarım yapabileceğimiz bazı alt metinleri saymazsak en sade biçimde dostluğun, merhametin, bağlılığın ne kadar önemli kavramlar olduğunu anlatıyor. Romanın geçtiği çiftlik Soledad şehri yakınlarında bulunuyor, bu bilgi ilk başta çok önemli gelmese de yaptığım ufak araştırmadan sonra ''Soledad'' kelimesinin İspanyolca ''yalnızlık'' anlamına geldiğini öğreniyorum ve Steinbeck'e bir kez daha hayranlık duyuyorum. Günlük yaşamımızda karşılaşabileceğimiz kadar samimi ve sıradan olayların George ve Lennie üzerinden değerlendirmesi yapılıyor. Bana göre, Steinbeck bize arkadaşlarınıza sahip çıkın, onları asla yarı yolda bırakmayın ve onları çıkarsız şekilde sevin mesajı veriyor. Romanda bir karaktere parantez açmam gerekiyor. Ana karakterler Lennie ve George'dan sonra beni en çok etkileyen karakter Crooks. Çiftliğin seyisi olan Crooks bir atın çifte vurması sonucu kambur kalmıştır ve bu yüzden İngilizce'de ''kanca'' anlamına gelen Crooks adını almıştır. Çiftlikte çalışan diğer işçiler zenci olduğu için Crooks'u dışlarlar, bu yüzden hep tek başına kalır. Odası ayrıdır ve diğer işçilerin kumar oynadıkları gecelere o katılamaz. Çünkü diğerleri onun pis kokan bir zenci olduğunu düşünürler.'' 'Ne yani ışık yakmaya da mı hakkım yok? Hadi çık odamdan. Benim odanıza gelmemi istemiyorsunuz madem, siz de benim odama gelmeyin.' Lennie sordu; 'Neden istemiyorlar senin gelmeni?' Crooks cevapladı 'Zenciyim diye. Orada her zaman iskambil oynarlar, ama ben oynayamam, çünkü ben zenciyim. Pis pis kokarmışım. Oysa asıl sizler kokarsınız.'(s. 82)'' Lennie ve Crooks arasında geçen bu konuşma, o zaman ve kısmen devam eden zencilere karşı duyulan nefreti bize anlatıyor. Bugün devam eden ırkçılık ve faşizmin en güçlü olduğu o döneme Steinbeck, Crooks karakteriyle bir eleştiride bulunuyor. Beyaz olmanın üstünlük kurabilecekleri bir özellik olduğunu sanan insanlar zencilere aşağılayan gözlerle bakmışlardır. Oysa doğarken hiçbirimize 'Zenci mi olmak istersin yoksa beyaz mı?' diye sorulmuyor. Dil, din, ırk, etnik köken insanların yargılanacağı bir özellik değildir. Bunu öğrenemeyen insanlara Steinbeck 1937 yılında bir mesaj bırakmış, herkesin okuması gereken.