Ümit: Ne Siyah Ne Beyaz

Her insanın içinde bir parça filozofluk yok mu aslında? İçimizdeki filozof, uykuya dalmadan önce, düşüncelerimizi ve gün içerisindeki anılarımızı akıl süzgecinden geçirirken doğar. Demek istediğim bir alışveriş listesinden çok daha farklı. Uykuya dalmadan önce, iç sesimizle yaptığımız yoğun felsefi tartışmalar... Fakat gerçek filozoflar, sadece bu an değil hayatlarının her saniyesinde iç sesleriyle derin bir konuşma içerisindedirler. Bunun en büyük örneklerinden biri Nietzsche, Irvin D. Yalom'un kitabında anlattığı gibi, bu bitmek bilmeyen konuşmaları günün her saniyesinde yaşıyordu. Kitap boyunca en sert ve yoğun iki tema gözüme çarpıyordu: ümitsizlik ve ölüm. "Ümit, Pandora'nın Kutusu açıldığında içinden çıkan son kötülüktür." (Yalom 90) Nietzsche, böyle demiş kötülüklerin en büyüğü için. Bir kelimeye birçok anlam yüklenebilir. Çünkü onu algılayışınız veya kafanızda işleyişiniz farklıdır. Her ne kadar Nietzsche ümidi kötülüğün en büyüğü olarak nitelendirse de benim içimdeki filozof, ümidi hem kötü sonuçlar doğuracak hem de güzel durumlara sebebiyet verecek bir fiil olarak nitelendiriyor. Kendine ümit vermek kötü iken başka bir insana ümit vermek ölüm gibi durumlarda faydalı olabilir. İnsanlar hayatlarının dönüm noktalarında ümit etmekten geri durmazlar. Gelecek yaşantılarını belirleyecek olaylar karşısında kendilerini içi boş ümitlere bağlarlar. Çünkü içinde azim ve çaba olmayan bir ümit sonunda hayal kırklıklarına yol açabilir. Hayatlarının gidişatını etkileyecek sınavları da bunun en büyük örneğidir. Sınav dönemim boyunca bu durumun pek çok örneğiyle karşılaştım. Hiçbir çaba göstermeyip en iyisini ümit eden korkaklar... Kendine güveni olmayan insanlar gerçekleştirmek istedikleri eylemler karşısında korkakça ümit ettiler. Ümitlerini, göstermedikleri çabalarının üstünü kapatmak için kullandılar. Kısa süreli ağrı kesicilerini ümitlerini- alıp, daha kötüsünü geciktirmeye çalıştılar. Ama aksine, ölüm ve hastalık kapıyı çaldığı zaman belki de en büyük ilaç ümit olabiliyor. Bu konuda Nietzsche ile yollarımız ayrılıyor. Çabalamayan insanların ümidindeki sert tavrım, hastalık ve ölüm geldiğinde eriyip gidiyor. Çünkü çabalamayan insanlar sorunlarını kendileri yaratıyorlar. Fakat hastalanan ve ölüme yaklaşan hastalar bu durumu tercih etmiyorlar. Kitapta, Nietzsche ölüm döşeğinde olan bir hastaya ümit vermenin onun ölmeden önce yapacaklarına engel olduğunu savunuyor. Nietzsche, o hastanın son nefesinin bir "son" olduğuna inanıyor. Ben ise o son nefesin bir "başlangıç" olduğuna inanıyorum. Hatta öyle bir başlangıç ki, sonu yok. Ölüm her insanı korkutmaz. Ölüm, hayatını istediği gibi yaşayamayan, istediklerini yapamayan, hayata doyamayanları korkutur. Hastayken ölümü düşünmenin korkunç sonuçları olabilir psikolojik olarak. Psikolojinin bozuk olması da sağlığı kötü etkiler. Ben sağlığı her ne kadar kötü olursa olsun bir insanın psikolojisini düzeltip, bu sayede sağlını da düzeltebileceğini savunuyorum. En azından denemenin kimseye zararı olmayacağını düşünüyorum. İşte bu psikolojiyi düzelten ilaç da ümit oluyor. Kanserin bir tedavisi yok, ama kendini motive eden, gülmeyi başarabilen, mutlu olmayı başarabilen ve bu sayede kanseri yenen onlarca hatta yüzlerce insan yok mu? Çocukları ve hayatları için ümitlerini koruyan insanların günden güne iyi gittiklerine birçok kez tanık oldum. Onları hayata bağlayan ümitleri oluyor. Ümit onları ayağa kaldıran bir ilaç haline geliyor. Peki, bu durumda ümide karşı çıkmak tedaviyi reddetmekle aynı şey değil midir? Hangi kanser hastası alternatif bir tedaviyi reddedebilir ki... Arkada kalanları düşündüğümde ölüm döşeğindeki bir hastayı gülen yüzüyle hatırlamak isterim. Hani insanlar söylerler ya "Bir insanı en son nasıl görürsen öyle hatırlarsın.". Ölmeden önce ümitli gözüken bir insan yakınlarının hatırasında o zamanki olumlu halleri ile kalacaktır. Onun hayata tutunma çabası belki de diğer insanlara da ümit olacaktır. Koray Reşber