HAVVA'NIN DÖRDÜNCÜ KIZI

Hayat her geçen gün kendisine yaşantılarımızı, benliklerimizi ve cevaplanmamış sorularımızı katarak yürümüyor adeta koşuyor. Biz onun bu enerjisine uyum sağlamaya çalışıyor ve kimi zaman bazı şeyleri ya göremiyor ya da görmek istememenin en doğru olduğu sonucuna varıyoruz. Peki, ne kadar sorguluyoruz? Yaşantılarımızın, aidiyetlerimizin izin verdiği ölçüde ne kadar bu "sorgulayamama" işinde takılıp kalıyoruz? Günahkar, İnanan ve Şaşkın... Elif Şafak Havva'nın Üç Kızı adlı kitabını yazarak bize altını çizecek yer bıraktırmayan bir başucu kitabı armağan etti. Bu kitap bana kafamdaki tüm belirsizlikleri ortadan kaldırmamda büyük rol oynadı. Hayatlarımız durmadan ön yargıyla yaklaştığımız tavırlar, çözülemeyen kavgalar, bitmemiş nefret patlamaları, kalıplaşmış genellemelerden ibaret ve bizi durmadan yıpratıyor. Bazen düşünmeden edemiyorum, neden bunlara tahammül ediyoruz? Hayatımızı bu denli nedensiz öfkeleriyle saran bu çemberlerde ne kadar sağlıklı kalabiliyoruz? Gün geçtikçe insanlar içine kapanıyor, güven sadece sözde kalıyor, mutluluk insanın nefesini kesen imkansız bir hayalden öteye geçemiyor. Bu denli birbirimizden uzaklaşmayı nasıl başardık? Yazımın başından beri sonuca varılamayan, açıklanamayan birçok soru sordum. Bu soruları kitabın merak kokan sayfalarında bulmanız, yıllardır kelimelere dökmek istediğim "tam olarak buydu" diye düşünmeniz mümkün. O kadar kıldan ince noktalara giriyor ki, acaba güvende miyim demeden geçemiyor insan. Çünkü kendimi sınırsız, orantısız ve bir o kadar da gerçek bir kargaşanın içinde buluyorum kitabın sonlarına doğru... Toplum, gelenek, kural, kanun her ne olursan olsun birçok şeyi bu soyut kavramların adı altında uygulamaya çalışıyoruz. Bunu yaparken birbirimizi hoyratça eziyoruz. Nasıl mı? Siyah kedi ile beyaz kedi, Alevi ile Suni, inanan ile inanmayan, başörtülü ile bikinili, engelli ile sağlıklı. Çoğu noktada ayrışıyoruz ve geri dönülemez bir noktada kırılıyoruz. Kitabın bana göre en sıradışı, en güzel yönü, tanıdık olmayan sularda yüzmeye çalışması. Nasıl mı? Dinine düşkün insanlara şüphe serpiştirmesi, inanmayanlara ise hayatın bir noktasında inanç katmaya çabalaması. Hiç kimse tam anlamıyla doğruyu temsil edemiyor ve aslında doğrunun tanımını yapabilmek de pek mümkün gözükmüyor. Ama sevmek o kadar güzel ve bir o kadar da kolay ki... Farklılıklarımızı, çeşitliliğimizi kucaklarsak, sahiplenirsek o zaman hayatlarımızdaki güzelliklerin bir koşuşturmadan ya da kavgadan ibaret olmadığını fark edeceğiz. Her şey karşılıklı değer ve yargıların düzgün bir çizgide ilerlemesiyle güzelleşir. Bu yüzden saygı duymak, benimsemek olmalı dilimizde ve hareketlerimizde... İkisi bir olmadığında penceresi olmayan ev gibi insanı bunaltıyor, mutsuz ediyor. Bir diğer önemli nokta ise kitabın her karakterinin arkasına gizlenip tüm merak ettiklerini düşündürmeye uğraşan bir yazar var. Bilgi, kültür ve merakla birleştiğinde belki de en müthiş iksir oluyor. İnsanlar okuyarak içiyor bu iksiri, düşünerek sindiriyor, sorarak özümsüyorlar. Bir diğer önemli nokta ise yazarın yarattığı üç kızdan birisiyle olan benzerliğim sanırım bu beni biraz korkuttu çünkü kendimi sayfalar içinde can bulmuş hissederken, benzersiz bir dayanışmayı omuzlarımda hissettim. Bir yere bağlanamayan, bir düşünceyi körü körüne savunamayan, özgürlüğü tatmak isteyen bir ruh... Bunlar benim için başkaraktere olan yakınlığımdan ibaret. "Kendine güveni o kadar çorak, endişeleri öylesine bereketliydi ki"(Şafak 123). Beni karaktere yakın hissettiren bir neden daha. Endişe duyduğum pek çok durum karşısında yönlendirilmeye o kadar müsait bir tabiatım var ki... Sanırım bir insanın başına gelebilecek en kötü alışkanlık. İnsanların memnuniyetiyle, onların istekleriyle o kadar içli dışlıyız ki, kendi güvenimizi yanlış sularda arıyoruz. Sıradışılıktan uzak, öğretme amacı gütmeyen Havva'nın Üç Kızı bana hayatımızdaki güzellikleri görmenin ihmal edilmemesi gereken bir değer olduğunu hatırlattı. Kalbim Oxford Üniversitesi'nde Profesör Azur'un büyülü sınıfında Peri ile beraber kaldı. Kitabı her elime aldığımda o basit ama ulaşılamaz dünyaya adım atmak için huzursuz bir şekilde bekleyen beni bulacağım sanırım...