MASUMİYETİMİ ÖLDÜRÜRKEN

Günümüzde her açıdan işlerin çığırından çıktığına şahit oluyoruz değil mi? Gündemimizde yer alan olayların sadece sonuçlarını incelemeye yetişebiliyoruz, lakin belki de dikkatimizi vermemiz gereken konu olayların sonuçları yerine nedenleri üstüne yoğunlaşmak olmalıdır. Ne de olsa bir olaya sebebiyet veren faktörün ne olduğu bilindiği takdirde onun hakkında daha kritik yorumlar yapılabilir, gelecekteki benzer olaylar için de ders çıkarılabilir. Kendi kişilik analizimizi yaparken de işte bu noktada bizim ilerleyebilmemizi ve bir adım daha öteye gidip kendimize bir şeyler katabilmemizi engelleyen etken de buradan kaynaklanır. Kendisini analiz etmeye çalışırken bir yabancıyla karşılaşmayı beklemez hiç kimse, ama her ne kadar acınası olsa da çoğu zaman rastladığımız manzara budur, bir yabancı. Herkes olmadığı bir kişi gibi gözükme, toplumdaki diğer herkese benzeyerek kalabalıkta eriyebilme, dikkat çekmeme gayesi içinde olunca doğal olarak o toplumda bir takım normlar, bir takım önceden yüklenmiş, kabul gören "değerler" oluşarak insanların hayatına yön vermeye başlamaktadır. Bu kendini kandırma çabasına Peder Brown'ın Masumiyeti romanında da sıkça rastlamak mümkündür. Romanda yer alan gerek Peder, gerek de kasaba halkı olsun tüm karakterler gerçek hayattaki insanlar gibi kendileri hakkında küçük bir farkındalığa sahip olmakla beraber, kendini o hepimizin her gün karşılaştığı ama selam vermekten başka bir münasebeti olmadığı komşusu kadar tanımamakta, ruhlarının gerçekte neye benzediğinden bihaber durmaktadırlar. Bunun bir sebebi de klişe olabilir ama- dünyanın bir sahne, üzerindeki herkesin de kendi çapında tutunmaya çalışan aktörler olmasıdır. Her aktör sahneye adım atabilmek için, seyircinin onu takdir eden alkışı için kendine verilen rolü oynar, o rol kendisine ne kadar tezat olursa olsun. Kendimizi bir yere, bir gruba ait hissetmeye o kadar muhtacız ki bu bağımlılığımızı tatmin edebilmek için bizi biz yapan değerlerden teker teker vazgeçmeye dakikasında hazır olabiliyoruz. Toplumda baskın olan tavır ve düşünceler böylece giderek daha da baskın bir hal alarak diğer düşünceleri de ortadan kaldırıp toplumca hepimizin bildiği "münasip" düşüncelerin yer almasına sebep olmakta. Bu, toplumda yer alan herhangi bir birey için, gerek politik anlamda baskın bir düşünce şeklinden rahatsız olmasına rağmen kendinde akıntıya karşı gelecek gücü bulamama veya toplumdaki bireyler tarafından paylaşıldığına inanılan "geleneklere saygı", "vatan aşkı" gibi bir takım değerlerin kendisinde bulunmaması anlamına gelebilir. Şahsen kendimi bu gibi bir durumda bulunca şaşırdım. Başkalarını yargılamak hep çok kolay gelirken aynı taktikleri kendi üzerimizde uygulayınca beklemediğimiz sonuçlarla karşılaşmadığımızı görmemiz neden bu kadar şaşırtır peki bizi? Toplumda yer almaya çalışırken kendimizi değiştirir, karakterimizden ödünde bulunuruz ama bir yandan kendimizi bu büyük sürüden bir yönden farklı, daha kararlı, daha mantıklı veya daha muktedir görmeye devam ederiz. Belki bunun bir sebebi de her ne kadar "hayatta kalabilmek" için kendimizi kötürüm bıraksak da bir yandan da benliğimizi özgün tutma dürtümüzdür. Bütün bunların yanında daha önce de bahsettiğim gibi bu olayların sonuçlarına odaklanıp kalmak yerine onlara sebebiyet veren faktörlerin de aynı itinayla kritik olarak inceleyen bir yaklaşıma sahip olmamız gerekir. Kendi farklılıklarımıza sahip çıkmadığımız, onların bizi toplumda daha aşağılık bir konuma soktuğunu düşündüğümüz bir ortamda değişim beklenemez. Kişi, toplumda "bir yer bulabilmek" için toplumun genel karakteristiklerini sergilemek zorunda olmamalıdır, toplum ona özgün olduğu, kalabalık arasında farklı bir renk sergileyebildiği için "yer açmalıdır". Bu açıdan bizden önce gelmiş olan bu normlara müsaade göstermek onların daha da gelişmesine, daha da bağnaz bir toplum oluşturmasına birince elden sebebiyet vermekten nasıl farklı olabilir ki?