Denge

İnsan dışında doğada var olan her türlü varlığa "vahşi" yakıştırması yapan bir dünyada yaşıyoruz. İnsanların olmadığı çöller ve ormanlar korkutucu, insanların yetiştirmediği bitkiler düzensiz ve evcilleştiremediğimiz hayvanlar ise zararlıdır. Bu sebeple, doğanın ana tema olarak seçildiği filmlerde hep bir çekişme veya mücadele içindeki karakterler rol almaktadır. Bunların en son örneği ise adını son aylarda sıkça duyduğumuz The Revenant filmi olmuştur. Hem başroldeki karakterin hem de yönetmenin ünlü olmasının yanı sıra ödül törenlerini bekleyen insanların içinde bulundukları heyecan filmi daha da popüler hale getirmiştir. Aslında çok farklı veya yeni bir şey anlatmayan bu filmi izlerken insanlığın doğayla olan ilişkisi ise beni asıl ilgilendiren kısım oldu. Genellikle etrafınıza bir bakınca ilk gördüğünüz kaldırım kenarlarına sıkışmış ağaç parçaları olması veya tellerle sınırlandırılmış süsleme amaçlı çimenlik alandan ibaret olması sizin sinirinizi bozmuyor mu? Kontrol altında tutulan ve etraflarındaki insanların hayatına göre zorla şekil verilen bu varlıkların da canlı olduğunu unutabiliyor insan. Son iki haftadır haberlerde çıkan selfie çekmek yani özçekim yapmak için yakaladıkları kuş veya yavru yunus gibi hayvanların ölümüne sebep olan insanların nasıl bir bilinç kaybı içinde olduklarına şaşıyorum. Beton ve asfalt bize daha doğal gelirken, hayvanların ve bitkilerin git gide kıyıda köşede sıkışıp kalmasını yadırgamıyoruz bile çoğu zaman. Şöyle düşünün; başka bir gezegende koloniler kurulması ve bu gezegenin de Dünya gibi olabilmesi için elbette içinde yaşayan insanlara ihtiyacı vardır. Oradaki çöllere insanların tek tek yerleştiriliyor olmasını, etrafa düzenli bir şekilde yayılsınlar diye demir çitlerle çevriliyor olmasını ve kolları fazla uzarsa budandıklarını bir düşünün. Bunlara rağmen büyüyüp gelişmesini ve oraya katkıda bulunmasını beklemek ne kadar da saçma olur. Bizim yaptıklarımız ise çoğu zaman bu bahsettiklerimden daha da acımasız olabiliyor. Çıkarlarımız yüzünden veya sırf canımız istedi diye doğaya ve doğanın gerçek ögelerine şekil vermeye ya da hükmetmeye çalışır olmuşuz. Eskiden bu hüküm savaşını ve mücadeleyi kahramanca gösterip methiyeler yazan halklar vardı; şimdi ise doğa ile insanlığın savaşını konu alan filmleri hikayeleri yazan ve bunlara bayılan insanlar var. Amerika'ya ilk yerleşen Avrupalıların vahşi doğayla mücadelelerini konu alan yüzlerce kahramanlık öyküsünden sonra filmlerde ve romanlardaki bu temada ilginç olan bir şey var. Bizim aklımız fena halde karışmış olmalı. Bir yandan doğayı katleden veya doğaya karşı gelenlerin haline kızıp söylenirken öte yandan gerçekte yok edilen ormanların veya şehirde köşeye sıkışmış doğal ögelerin hesabını sormuyoruz. Daha da ilginci doğaya karşı aldığımız tavır aslında onun kimle karşı karşıya olduğuna göre değişiyor. Filmde Leonardo Di Caprio'nun canlandırdığı ana karaktere saldıran ayıdan nefret etmemizde bu karakterden kaynaklanıyor. Doğaya hem müdahale edip hem de onun sadece bir para kaynağı olarak görülmesi bence herkesi rahatsız etmeli. Kirlilik, ağaçsızlanma ve doğal dengenin bozulması gibi sorunların sınır tanımadığını görmemek aynı zamanda sonuçlarının bizi etkilemeyeceğini düşünmek bana masallardaki amaçsızca kötülük yapan kötü insanları anımsatıyor sadece. Elbette bu durumdan "Doğaya zarar veren kötüdür" deyip yapılacak bir şey yokmuşçasına oturmanın faydası yok. Bu tarzda filmlerin bir bilinç yaratma konusunda ne kadar etkisi olur bilemem ancak Oscar ödül töreninde Di Caprio'nun teşekkür konuşmasında doğal dengenin bozulması ve iklim değişikliğine değinmesi oldukça önemli bir adımdı. Türkiye'de de doğa katliamlarına ve bilinçsizliğe karşı sadece aktivistlerin değil, sanatçıların eserlerinde, politikacıların konuşmalarında veya gazetecilerin basında yer vermesine ihtiyacımız var. Doğaya sahip çıkmadığımız her dakika eski fotoğraflara bakmakla yetineceğimiz noktaya yaklaşmaktayız. Bu yüzden sadece filmlerde ve öykülerde değil aynı zamanda gerçek hayatta da kendimizi doğanın dışında veya üstünde görmeyip, onun dengesi içinde bir yerde olduğumuzu kabullenmemiz gerektiğine inanıyorum.