YAŞAMIN GÖLGESİ ANILAR

Hayat her zaman planladığımız gibi gitmiyor. Kimi zaman önemsiz ve ufak tefek gibi görünen bir karar hayatımızı kökünden değiştiriyorken, hayatımızda dönüm noktası olarak gördüğümüz bir olay en ufak bir etki etmiyor yaşantımıza. Nasıl işleyeceğini ve neler göstereceğini bilemediğimiz bu hayat bizlere acı tatlı birçok anı sunuyor nihayetinde. Bazen bu anıları nesnelerle canlı tutabileceğimize inanıp bizim için özel olaylardan kalan nesneleri saklıyor ve biriktiriyoruz. Bazen de bize acı veren anılarla ilgili ne var ne yok hayatımızdan çıkarıyoruz. Bu ikilemi hemen hemen herkes yaşıyor hayatında. Hatta bu nesnelere olan bağlılık ya da onlardan nefret etme durumu öyle bir hal alıyor ki yaşantımızı etkilemeye başlıyor. İşte aslında olaylar bu noktada karışıyor. Biz ne kadar çok unutmak, hayatımızdan çıkarmak istesek de unutmak istediğimiz tatsız anılar peşimiz bırakmıyor. Nesneleri yok etmek anıları silmiyor. Hiç beklemediğimiz bir anda gelen duygusal bir şarkıyla beynimizin derin bir noktasında pusu kurmuş anılar gün yüzüne çıkıyor ve bizler bu durumun karşısında hiçbir şey yapamıyoruz. Daha önce yüzlerce hatta binlerce kez baktığımız ama hiçbir anlam ifade etmeyen durumlar anıların etkisiyle görünür bir hal alıyor. Bakmak ve görmek arasındaki ayrımın farklı bir biçimdeki yansımasını hayatımızda yaşıyoruz bir nevi. Hayatımıza ilk defa o kişinin adıyla girmiş harfler topluluğu bir anda boyut değiştiriyor ve her yerde karşımıza çıkıyor. O anda daha önce bu isimle nasıl karşılaşmadığımıza hayret ediyoruz. Bir şairin daha önce fark etmediğimiz soyadı, her gün geçtiğimiz sokaktaki eczanenin adı, bir ürünün üstündeki ufacık etikette yazan marka bir anda binlerce anlam ifade ediyor. Anıların, isimlerin, mekanların, tarihlerin ve daha birçok unsurun bizde algıda seçicilik yaratmasını çaresizce izliyoruz. Üstelik günümüzün marketçilik anlayışı düşünülürse, yaratılan özel günlerin, hediyelerin de bu durumu tetikleyici bir hale soktuğunu görüyoruz. İşte Sil Baştan filmi bu noktada devreye giriyor. Herkesin en az bir kez olsun hayalini kurduğu bir olaydan bahsediliyor filmde. Film, klasik bir aşk hikayesi gibi çiftimiz Clementi ve Joel'in tanıştığı günü anlatarak başlıyor. Film ilerledikçe Joel ve Clementi ile ilgili dikkat çekici özellikler ortaya çıkıyor. Joel utangaç, çekingen ve düzenli yaşama alışık bir karakter iken Clementı uçuk kaçık, dengesiz bir görüntü çiziyor. Çiftimizin arasında geçen ilişki genel hatlarıyla belli oluyor. Fakat uzun süren bir ilişkiden sonra (kendi hayatımla kıyasladığımda bana uzun bir süre gibi geldiği için bu ifadeyi kullandım) ters giden bir şeyler oluyor ve Clementi ile Joel ayrılıyor. Film aslında bu noktada başlıyor. Herkesin en az bir kez hayalini kurduğu olayı Clementi kendi üstünde uygulatıyor. Bu olay ise şöyle gelişiyor: unutmak istediğimiz, bize acı veren durum seçiliyor, durumla ilgili tüm nesneler toplanıyor ve bu işin uzmanı olan kişiye gidiliyor. Diş çekimi kadar basit bir süreçle hayatımızdan çıkarmak istediğimiz anılar teker teker bir daha gelmemek üzere gidiyor. Clementi hayatından Joel'i çıkartmak için bu işlemi yaptırırken bir başka kişi ölen köpeğinin hayatında yarattığı yalnızlık ve boşluk hissinden kurtulmak için işlemi yaptırıyor. Acılarla, istenmeyen anılarla, onların insanların hayatına kattığı her şey gidiyor. Ne kadar üzücü olursa olsun yaşanmışlıkların böylesine basit bir işlemle yok edilmesi hayatı bir noktada anlamsızlaştırmaz mı diye düşünüyorum bu sahneleri izlerken. Bir yandan da bu işlem gerçek olsa kendi hayatımdan neler sildirmek isteyeceğim aklıma geliyor. Bir gün çarpıcı bir şekilde sıyrılıyor anılarımın arasından. Hayatımın en kötü günü olarak değerlendirdiğim bu günü defalarca düşünmüştüm. Her şey çok farklı olabilirdi, o gün o taksiye binmeseydim ya da en basit haliyle ufak bir hayır diyebilseydim şeklinde binlerce olasılık üstünde durmuştum. Ama daha sonra anladım ki bu kendimi yıpratmaktan başka bir işe yaramıyordu, birçok olasılık vardı elbette ama onlar olmamıştı ve olanları değiştirmenin de bir yolu yoktu. O günü hayatımdan silmek ise yaşanılanları geri almazdı, sadece inkar etmenin, görmemenin bir yolu olabilirdi. Bütün bu düşünceler arasında son kararı anılarım lehine verdim. Ne kadar kötü olursa olsun bu anıların da hayatım bir şeyler kattığına inandım, onları deneyim olarak gördüm. Filmde asıl etkileyici kısım Joel'in de işlemi yaptırdığı sahneler oluyor. Bana sorarsanız ne yapacağını bilmeme durumu, kaybolmuşluk hissi yaptırıyor bu işlemi ona ki işlem yapılırken hatasını fark ediyor ve direnmeye çalışıyor. Joel'in Clementi ile olan anılarını kaybetmemek için gösterdiği direnci izlerken kendi anılarım siliniyormuşcasına etkilendim. Anılarım film şeridi gibi gözümün önünden geçti. Bütün somut kanıtlarından sıyrılmış bir şekilde en yalın ve çarpıcı hali ile karşıma çıkan anıların hayatımda olan büyük etkisini fark ettim. Algıda seçiciliğin oluşmasının, şarkıların anıları hatırlatmasının işin tatlı kısmı olduğunu o zaman anladım. Bu üzücü , başa çıkılması zor anıların yaşanmasının da bir anlamı olduğuna inanıyorum şimdi. Hem hayatta olumsuz, istenmeyen durumlar olmasa nasıl farkına varırdık güzelliklerin? Filmden sonra hüzünlerin içindeki güzelliği buluyor insan ve hayatı olduğu gibi kabulleniyor. Hatta hayatımızdan çıkarmak istediğimiz olayla ilgili nesneler bile gözümüze batmıyor, onlarında güzel ve özel anılarla kalmasına izin veriyoruz. Hatalarımızdan ders çıkarmayı öğreniyoruz. Hayatın önümüze çıkardığı zorluklarda pişerek olgunlaşıyoruz. Bersu KILIÇ İşte bu da benim hayatımdan, anılarımdan parçaları biriktirdiğim minik ayakkabı kutusu. Bersu KILIÇ