Sevginin Öyküleri

İnsanlar neden roman, şiir, öykü okur veya yazarlar? Neden müzelere, galerilere giderek tablolara uzun, uzun bakarlar? Neden soyut sanatçıların ne demek istediğini anlamaya çalışırlar? Çevrenizde neden emekli olduktan sonra resim yapmaya başlayan çok sayıda insana rastlarsınız? Neden konserlere gidip, Fazıl Say'ı, veya Pink Floyd'u dinlerlersiniz? Neden "Kuğu Gölü balesinin" mistik müziğinde kuğuların ölüm sahnesini izlerken kendinizden geçer gibi olursunuz? Tiyatrodan çıktıktan hemen sonra o güzel melodiyi mırıldanırsınız? Bu soruların ortak bir yanıtı vardır: İnsan, duyarlı ve akli bir yaratıktır. İnancı ile ahlakın, duyarlılığı ile güzelliğin, aklı ile doğanın gerçeklerini arar. Bu soruları çoğaltabiliriz, ancak ne kadar çoğaltırsak çoğaltalım hepsinin ortak bir yanıtı vardır: İnsan dışa vurumcu özellikler ile donatılmıştır. Doğasında kendisini ifade etme eğilimi taşır. Bütün kültürel faaliyetlerin kökeninde yaşadığı çevre ile ilişki kurma çabası vardır. İnsan duygu ve düşüncelerini toplumla paylaşmadan edemez, bu insanın sosyal bir yaratık olmasının sonucudur. O. Henry'nin "Son Yaprak" adlı eseri 1954 yılında Türkçe yayımlanmıştır. O. Henry bana öyküleri sevdiren yazar olmuştur. Öyküler arasında beni derinden etkileyen, kitaba da adını veren "Son Yaprak" adlı öykü olmuştur. Konuyu özetlemeden öykünün özgün eleştirisini yapmak olanaksızdır. Olay fakir ressamların yaşadığı bir sokakta geçer. Johnsy zatürre olmuş zayıf mistik bir ressamdır, arkadaşı Sue ile birlikte yaşarlar. Sue da onun gibi dergiler çizim yapan bir başka ressamdır. Alt katlarında ise yaşlı diğer bir ressam Behrman yaşar. Johnsy halsiz hasta yatağından penceresinin karşısında duvara yaslanarak ayakta kalabilen ağacın yapraklarının sert sonbahar rüzgarı ile düşüşlerini sayarak izler. Her geçen gün azalan yapraklar onda son yaprak düştüğünde kendisinin öleceği gibi bir sabit fikir oluşturur. Esasında doktor yaşama şansının ancak yüzde on olduğunu, bunun da yaşamak istemesine bağlı olduğunu söyler. Durumu Sue yaşlı ressam Behrman'a anlatır. Ertesi sabah Sue perdeyi açınca Johnsy ağaçta tek bir yaprağın hala durmakta olduğunu görür. Johnsy o gece bütün yaprakların döküleceğine ve yapraksız ağacı görünce öleceğine inanmıştır. Ama bir yaprak hala dalda durmaktadır. Bu kendisine bir yaşama sevinci aşılar. İhtiyar ressam Behrman o gece bütün soğuğa rağmen pencereye karşı gelen duvarda öğle bir yaprak resmi yapmıştır ki Johnsy onu gerçek bir yaprak sanmıştır. Ne yazık ki o sabah hastaneye kaldırılan ihtiyar ressam yaşamını kayıp eder. Öykünün dramatik özelliği insanlar arsında sevgi, yardımlaşma, özveri gibi duyarlılıkları ön plana çıkarır. Sonucu ne olursa olsun umut etmek önemlidir. Öykü insanların asla umutlarını kaybetmemeleri gerektiğini vurgular. Aynı zamanda kişilerin birbirine olan bağımlılığı, yardımlaşmayı çok güzel bir şekilde göz önüne serer. Aynı kitabın ikinci öyküsü "Magi'nin Hediyesi'nde" aynı özellikler farklı bir kurgu ile tekrar edilir. Magi saçlarının çok seven ve onlar ile gurur duyan bir eştir. Kocasına bir saat hediye almak ister fakat alacak kadar parası yoktur. Saçlarını satarak para temin eder ve saati alır. Eşi ise Mağı'nın saçlarını çok sever o da eşine bir saç tokası alır. Hediyesini Magi'ye verdiğinde artık eşinin toka takacak saçının olmadığını görür. Bu öyküde alışılmışın dışında 2 tesadüflerin dışa vurduğu sevgi, özveri gibi duyarlılıkları içeren ve bana göre kısa öykü türüne örnek gösterilecek bir yapıttır. O. Henry'nin bu öyküsü okuduklarım arasında beni en çok etkileyenidir. Yazar karşılıklı sevgiyi daha güzel anlatamazdı. Hüzünlü ancak okudukça insanın yüzünde gülümseme oluşturabilecek bir öykü bu. Sevdiği bir insan için sevdiği şeylerden kolayca fedakarlık edebilecek insanlar günümüzde çok azlar. Belki de öyküyü özel kılan unsurlardan biri de budur.