KARDEŞÇE YAŞAYABİLMEK GÖKKUŞAĞI RENKLERİNDE

Bu son sonbahar ayında sarı, yeşil, turuncu yapraklar gibi bir o yana bir bu yana savrulup hayallerimiz ya da sorumluluklarımız uğruna koşuşturup duruyoruz. Bu mücadele içindeyken insanların geçmişte ya da günümüzde yaşadıkları acıları bazen görmüyor, fark edemeyebiliyoruz. Bazen yaşanılan trajedilere sabır ve olgunlukla katlanırken bazen de küçücük dertleri büyüttükçe büyütüyor, karşımıza çıkan engellerle mücadele etmek yerine daha ilk başarısızlıkta gücümüzü ve şevkimizi kaybediyoruz. İşte "12 Yıllık Esaret" kitabı; özgürlüğün önemini, insanın isterse her türlü zorluğu yenebileceğini gösteren ve birçok ders veren değerli bir yapıt. 1800'lü yıllarda New York eyaletinde özgür bir siyahi olarak doğmuş olan ve başka eyalete kaçırılıp köle olarak satılan Solomon Northup isimli kahramanımızın on iki yıl boyunca yaşadığı kölelik mücadelesini anlatıyor. Eser, kahramanımızın 1853 yılında aynı isimle yazdığı "12 Yıllık Esaret" adlı acı hikayesine ait anılarına dayanıyor. Özgür doğmuş bir keman virtüözü iken iki beyaz tarafından kaçırılıp 12 yıl boyunca birçok dehşete tanık olmasını, yaşam mücadelesini ve kölelik hayatını bizlere yansıtıyor. Bilim ve teknolojinin büyük gelişme kat ettiği bu zaman diliminde her ne kadar ırkçılık sorununun eski şiddetinin olmadığı yansıtılmaya çalışılsa da halen ne yazık ki varlığını sürdürmektedir. Irkçılığın her türü, insanlara haksızlık ve onları ötekileştirmektir. Böylece huzur ortamı, barış ve kardeşlik yok olur ve çatışmalar yaşanır. Yapılan araştırmalar Gökhan Hüseyinoğlu 21402030 ırkçı beynin farklı çalıştığını, fiziksel acılara karşı duyarsız kaldıklarını göstermekte, bu kişilerin farklı kökenler ve farklı renklerdeki insanların acılarıyla empati kuramadıklarını gözler önüne sermektedir. Ayrıca ırkçılık yapanlar, kalıtımla doğuştan gelen özelliklerin biyolojik olarak insanın her türlü davranışını belirlediğine inanırlar. Taşıdığı kanın ulusal ve etnik kimliğinin belirleyicisi olduğunu savunurlar. Elbette insanlar kendi köklerini diğerlerinden daha çok beğenecek, övünüp savunacaktır. Fakat bunun adı ırkçılık olmamalıdır. Gerçek olan, varoluşta olandır. Aynı ırka mensup olan insanlar birbirlerini üstün görerek, üstünlük veya asalet uğruna çok kolay bir biçimde kendilerinden farklı olanları görmezden gelip, vahşice öldürebilmektedir. Yaşadığımız dünyada yaklaşık sekiz milyar insan yaşamaktadır. Bu insanların dil, din, mezhep ve renklerinin farklı olması gayet doğaldır. Bu birinin diğerine üstünlük taslamasını gerektirmez. Biz onların onlarda bizim yerimizde olabilir. Üstelik insanların dünyaya gelirken hangi ırktan olacağını seçme hakkı da yoktur. Önemli olan birey olmaktır. Ayrıca bir mikroskop altında bir hücrenin insan hücresi mi, yoksa bitki hücresi mi olduğunu ayırmak mümkün iken, bu hücrenin nasıl bir insana ait olduğunu, siyahi mi, beyaz mı, hangi ırktan olduğunu anlamak mümkün değildir. Günümüzde dini veya etnik bir azınlığın yaşamadığı ülke yok diyebileceğimiz kadar azdır. Şu da gerçektir ki, bir soyun yüzyıllar boyunca aynı ırk ve kan çerçevesinde devam edeceğini söylemek saçmalık olur. Göçler, savaşlar, evlilikler, farklı kültürlerin karşılaşmaları sonunda yeni ırklar oluşmakta ya da bir ırk yok olabilmektedir. Örneğin Amerikan Milleti, çeşitli ırkların birbirleri ile kaynaşmasıyla oluşmuş bir ulustur. Siyahilerin ve beyazların arasındaki çatışma dünyanın pek çok yerinde görülse de en başta aklımıza Amerika gelir. Amerika'nın "Sivil Savaş Dönemi" siyahi halkı için çok önem taşır. Solomon'un o zamanlardaki Amerika'da siyahi bir köle olarak dışlanması ve özgürlüğünün yok edilmesi o yıllara ait yaşanılan bir örnektir. Arzu ve isteklerinin değersizleşmesi, başka insanlara hizmet eden, emirleri yerine getiren, nasırlaşmış ayağında pranga, boynunda tasma ile dolaşan ve insan olarak kabul görmeyen bir varlığa dönüşmesi gerçekten akıl almazdır. Solomon'un boğazında iple ağaca asılı şekilde uzun saatler süren mücadelesi inanılır gibi değil, tüyler ürperticidir. Gökhan Hüseyinoğlu 21402030 "12 Yıllık Esaret" kitabını okumaya başladığım ilk anlarda aklıma İkinci Dünya Savaşı sırasında, Nazilerin yapmış olduğu Yahudi Soykırımı ve daha önce gitmiş olduğum Terezin Nazi Kampı geldi. Savaş sırasında Nazi yönetimi; Sovyetler Birliği ve Polonya gibi işgal topraklarında, Avrupalı Yahudilerin soykırımını ve düşman ilan ettikleri "ırkların" yok edilme kararlarını kapsıyordu. Bu kapsamda, Nazi ırkçılığına dair bir çok film ve belgesel yapılmıştır. Beş yıl önce Çek Cumhuriyeti'ne yaptığımız bu yolculukta gezdiğimiz Nazi Kampı kapısındaki "Kalp ve ritim bozukluğu olanlar kesinlikle girmemelidir." tabelası doğrusu çok dikkatimi çekmişti. Yönetmen Roberto Benigni'nin "Hayat Güzeldir" adlı harika filminin çekildiği kamp olduğunu fark ettiğimde daha bir heyecanlandım. Gaz odaları, yemekhaneler, duvarında sadece küçücük bir hava deliği olan ceza hücreleri. Ama beni en çok etkileyen "Ölüm Yolu" oldu. Bir türlü bitmek bilmeyen daracık, üstten basık, uzun, sonradan kısmen ışıklandırılmış bir tünel ve duvarlar. Duvarlardaki tırnak ile kazınan isimler. Gaz odalarından bir şekilde kurtulabilen insanların özgürlüğe koştuklarını sanıp, tünelin sonundaki Nazi askerlerinin kurşunları ile yaşayacakları ölüm. Akıl alır gibi değil. Düşündükçe nefesi kesiliyor insanın. Gökhan Hüseyinoğlu 21402030 İnsanların sığ bir düşünce yapısı ile ırkçılığa bakış açısını değiştirebilmek için, her ne kadar eğitime önem verilmesi gerektiği söylenilse de esas olan insan olabilmek, insan olmayı becerebilmektir. Kahramanımız 12 yıl boyunca özgürlük ve yaşam mücadelesi vermiş ayrıca özgürlüğüne kavuşunca da kendisinin yaşadığı acılara ortak olan, bunları yaşayan diğer insanları kurtarabilmenin mücadelesi içinde olmuştur. Bizler özgürce yaşıyor olsak da bazen hırslarımıza ve ön yargılarımıza yenilerek hayata esir düşebiliyoruz. Geçmişimizden, bu tür hikayelerden ders çıkarmıyoruz. Oysa özgürce ve azimle hayallerimizin peşinden koşarken insanlığımızı kaybetmemeli ve kardeşçe yaşamanın kıymetini bilmeliyiz.