İnandığını Yaşamak

Felsefeyi, içinde bulunduğumuz evrende bilgi, düşünce, hayat, ruh ya da beden gibi tabiat üzerine dengeleri sorgulamamızı ve diğer yanımızı bulmamızı sağlayan düşünce sanatı olarak tanımlayabiliriz. Bu sorgulamanın bize getirisi, kuru kuruya inanmaktan, doğru bilinen yanlışları yaşamaktan ve ölçülerin sınırları içerisinde sıkışıp kalmaktan kurtulup kendimizi tanımamız, insan ve evren üzerine yaşama sanatı kurmamız oluyor. Bu yüzdendir ki, bugün ruh ve beden üzerine insanların kendini anlatması, bildiklerini söylemesi, kendini yakından görmesi istenmeyen hoş karşılanmayan bir durum olup, kimi zaman kendini övmek, kimi zaman küstahlık veya delilik olarak düşünülüyor. Oysaki böyle insanların ulaştığı farkındalık boyutu, bilgelik olarak nitelendirilebilecek, bilgi ve inanç arasındaki bağlantıyı en doğru ifade edebileceklerinin bir göstergesidir. Hayata böyle büyük bir çerçeveden baktığımızda, geçmişte Michel de Montaigne gibi döneminin ötesinde düşünmüş ve yaşamış insanların, varlık ve evren arasında kurduğu bağlantının sağlam temellere dayalı olduğunu görebiliriz. Bu bağlamda, Denemeler bugün bize birçok konuda yol gösteriyor ve inandığımızı yaşamak yolunda söz ve düşünce özgürlüğüne sahip olmamızı sağlıyor. Bugün en iyi üniversitelerde eğitim görmekten, en iyi iş yerlerinde çalışmaktan ve modern dünyanın bizi sürüklediği hayatını yaşamaktan daha önemli olan bir şey varsa o da kendimizi tanımak ve iç dünyamızdaki bahçemizde gezintiye çıkabilmektir. Kendi kendiyle baş başa kalıp, aldığı kararları, inandığı doğruları ve yaşadığı hayatı sorgulaması, sözün özü kendisini bilmesi, insanı hiç tahmin etmediği kadar geliştiren ve olgunlaştıran bir harekettir. Bu noktada örneklendirecek olursak, çok varlıklı insanların yaşadığı huzursuzluğu ve mutluluğu yanlış yerlerde aramalarını bununla bağdaştırabiliriz. Çünkü bu insanlar sahip oldukları maddi varlıkların onları olduklarından çok daha farklı ve çok daha mutlu insanlar haline getirmesi gerektiğini düşünüyor. Oysa bu konuya ne tarafından yaklaşılırsa yaklaşılsın, insanın kendisini tanımaması, kendi isteklerini ve sınırlarını bilmemesi, ruhunu körleştirmekten başka bir şey değildir. Montaigne'in bu konuda kendisine hayran bırakacak ve defalarca kez okumamı sağlayacak şöyle bir sözü var..."Kendinden aşağıya bakıp da kendi kafasına hayran olan adam, kendinden yukarıya, geçmiş yüzyıllara gözlerini kaldırsın; o zaman yüzlerce devin ayakları altında kalacak ve burnu kırılacaktır"(8). Bu yüzden insanlar, gerçekten ne olup ne olmadığını bilmeli ve hayattan hak ettiklerini almalı, fazlasını ya da azını beklememelidir. Hayat ve felsefe boyutunda belirgin bir farkındalığa ulaşmış insanların, geçmişten bugüne bıraktığı eserler, karanlığa düştüğümüzde ya da çıkmaza girdiğimizde rehberimiz ve aydınlığımız olmaya devam ediyor. Yüzyıllar önce kendini bilen ve olduğu gibi görünen bu insanların o dönemlerde kendilerini anlatmaktan ve çevresindeki insanlara doğru bildiğini paylaşmaktan başka yaptığı bir şey yoktu. Bugün geldiğimiz noktada dünya ve evren üzerine düşünmekten, bir şeyler üretmekten vazgeçip, tüketim toplumu haline gelmiş ve çalışmak için yaşıyoruz. Bugün böyle düşünen insanlara, içinde bulunduğumuz, sorguladıkları hayatı düşünmeden, dönüp, "kaçık" deyip geçiştiriyoruz. Oysaki gerçek erdeme sahip olmanın ve hayatı sevmenin yolu, içinde bulunduğumuz durumlara farklı bir pencereden yaklaşmaktan geçiyor. Kendi yaşantımdan örneklendirmek gerekirse, iki yıl kadar önce, sınırları belirgin olan, üretkenlikten uzak ve tekdüze devam eden bir hayatın içinden çıkıp, bugün bilgi ve düşüncenin önemini anladığım, ürettiğim, yazdığım bir hayat yaşıyorum. Bugün hayatımızı gördüğümüz, bildiğimiz ve en önemlisi inandığımız gibi yaşamalıyız. Kendimizi tanımalı, iç dünyamızda kendimize düşünmek için bir yer ayırmalı ve inandığımız gerçekleri, yaşadığımız hayatı sorgulamalıyız. Gerçek mutluluğa ulaşabilmek için insan tabiatını sorgulamalı, her şeyi olduğunu gibi düşünmeden kabul etmemeliyiz. Bu bakış açısıyla yaklaştığımızda, bugün herhangi bir konuyu farklı bir boyutta düşünebilir; huzur ve rahata her dem rahatça erişebiliriz. Felsefenin amacının erdem olduğunu unutmamalı kendimiz olmalı ve inandığımız gibi yaşamalıyız.