USULLER VE BİZDEN GÖTÜRDÜKLERİ

Biçimler, kurallar her zaman vardır. Bunlar herkesin aynı derecede yeteneksiz olduğu varsayılarak oluşturulmuş yol haritalarıdır. Hemen hemen her alanda karşımıza çıkar bunlar. Henüz ilkokulda tahtaya yazılanları tekrar etmekteki başarımız başımızın okşanmasıyla ödüllendirilir. Belki birkaç ay sonra aldığımız karne daha tatmin edicidir. Ya da sonraları girdiğimiz 5 seçenekli sınavı becerebilip girdiğimiz üniversiteler daha ikna edicidir bizim, ailemiz ve yakınlarımız için. Ancak ikinci on yılımızı tamamladığımızda bilmiyorum kaçımız farkederiz ki hayatlarımızdaki başlıca tatmin kaynağı sadece boşlukları doldurmak, kurallara uymak ve başka birinin takdirini kazanmak olmuş? Başardığımızı hissetmek için onaylanmaya muhtacızdır. Ömrümüz boyunca bir şey üretmekle, yaratıcı olmakla değil; var olan yöntemlere, kurallara bağlılığımızla sınanmışızdır. Usüllerle çeperlenmiş zihnimiz bu koşullar altında yetenekli olduğu alanlarda bile kayda değer bir eser üretemeyecektir. Türk şiirinde nice şair vardır ki bir tarz için ustalaşmıştır, ama pek de nadir üstad vardır ki kalıplardan sıyrılmış ve kalemini geçmişteki şairler değil, sadece kendisi kontrol etmiştir. Nazım Hikmet'in anlattıkları çığır açan kirler miydi, o yeni şeyler mi söylüyordu? Bu belki de tartışılabilir. Toplumsalcılık ülkemizde Osmanlı'dan bu yana etkisini gösteren, partiler kurduran, dergiler çıkaran bir akımdı. Sadece komünizm düşünceleriyle bir şair böylesine bir etki yaratamaz. Hayır, aslında Nazım Hikmet'i böylesine sarsıcı yapan şey söylediklerinden çok onu söylerkenki ses tonuydu. Eskilerden miras kalan ölçü kurallarını, nazım biçimlerini elinin tersiyle bir kenara itmişti. Onu sınırlayacak gereksiz kuralları boşverdi. Bunu yapması ona öyle bir geniş alan tanıdı ki onun şiirleri kimi zaman kavrayış sınırlarımızı zorlar. Eserleri çağının o kadar önündedir ki onlar kimi zaman kendilerinden 20 yıl sonra doğacak "rock n roll" yıldızlarının bir başka 20 yıl sonra ortaya koyacağı çığır açan şarkıları andırır. "Makinalaşmak istiyorum" şiiriyle adeta 40 yıl sonra ortaya çıkacak "Pink Floyd"a gönderme yapmıştır. Doğunun dirilişini arzuladığı, batıya isyan ettiği "Piyer Loti" şiirinde öfkesini hissedersiniz. Hiç alışılmadık bir biçimde karşımıza çıkan eserler öyle kurulmuştur ki, onlarda içeriğin şiiri ortaya çıkar. İçerikler biçimden biçime girmek için debelenmez, biçimler içeriğe itaat eder onun şiirlerinde. Kimi zaman anlaşılması zordur. Orada göründüğünden çok daha fazlası yazıyordur. Evet, kapalılık Nazım Hikmet'e özgü bir şey değildi belki ama onu özel kılan bazen karşınıza çıkacak olan bu kapalılık içerisinde şiirinde öyle bir anlatım sunar ki her okuyuşunuzda sanki karşınızda şiiri kendisi seslendiriyormuş gibi hissedersiniz. Gözünüzün içine bakar. Öyle güçlüdür ki bu his, her dizeye, her kelimeye hatta har ere özenle yaklaşmanız gerektiğini asla aklınızdan çıkaramazsınız. Belki başkalarının kapalı şiirlerini anlamadım diyerek kenara atabilirsiniz ama eğer bir Nazım Hikmet şiiri okuyorsanız onu anlamak bir seçenek değil, bir sorumluluktur. Size şiirini okuduktan sonra cevap bekler. Anladığınız şeyi duymayı bekler sizden. Öylece çekip gidemezsiniz. Her yönüyle farklı biriyle karşı karşıyasınızdır. Fakirliği, açlığı anlatışını öylece kayıtsız kalarak geçemezsiniz. Emperyalizmin doğuyu sömürüşünü anlattığında başınızı sallamakla yetinemezsiniz. Onun şiirleri duyarlılık yaratır. Derin bir tepkiye neden olur insanda. Kitleleri uyandıracak cinsten özel bir kişilik... "Ey Beni ağzı açık dinleyen adam! Belki arkamdan bana bu kalbini haykırana "kaçık" diyen, adam! Sen de eğer ötekiler gibi kazsan, bir mana koyamazsan sözlerime bak bari gözlerime; bunlar : Deli gözbebekleri gözbebekleri!" (Nazım Hikmet, Açların Gözbebekleri)Nazım Hikmet emperyalizmden bahsetmiştir, toplumlardan, fakirlikten, hatta sanayi devriminden, belki nadir de olsa aşktan. Ancak bu konuları ele alış asla sıradanlaşmamıştır. Onu Nazım Hikmet yapan şey bağlı olduğu akım değildir. Onu bu kadar özel yapan ele aldığı konular da değildi. Nazım'ı Nazım yapan onu hapse attıran şeyle aynıdır. O, eserleriyle insanlara uykudan uyandıran tokadı atar. İlham saçar şiirleriyle. Yeni bir şey yaratma arzusu kıvılcımlanır onu okuduğunuzda. Ve Nazım hapse düşmeyi haketmişti. Çünkü Nazım Hikmet gerçekten iyi şairdi. Evet, yalnızca yazdıklarıyla sınırdışı edilecek kadar iyi bir şairdi. Öyle büyük bir üstatdı ki, öyle özgün ve tutkuluydu ki vatan sevgisi üzerine yazdıkları onu vatan haini ilan etmişti. Kitleleri etkileme, iyiye götürme gücüne sahipti o. Evet, siz siz olun ve asla kuralların dışına çıkmayın. Hayatı daima kullanma kılavuzuna göre yaşayın. Aksi taktirde bakarsınız unutulmaz bir şair olmuşsunuz. Dünya çapında saygı duyulan, imrenilen bir sanatçı olmuşsunuz. Böyle bir tehlikeyi kim göze alabilir ki?