Cahil

İnsanlar neden birbirilerinin canına kast ederler, nedir bu cinayet işlemelerindeki amaç? İnsan hayatının değeri bu amaçların yerine getirilmesinden daha mı değersizdir yoksa insanlar bunu fark edemeyecek kadar körler mi? Yaşar Kemal de aynı konudan rahatsızlık duymuş olması lazım ki, bu eserinde toplumumuzun acı çektiği 'töre' cinayetlerinin üzerinde durmuş ve bu konudaki cahilliğin nelere sebep olduğunu, insanların birbirlerinin canına nasıl kıydığı güçlü bir analiz ile eserinde anlatmaya çalışmıştır. İnsanların birbirlerinin canını alabilecek kadar ruhsuz, kalpsiz olabileceğini hala mantık çerçevesine sığdıramıyorken, cahilliğin ve bu cahillikten doğan toplumsal baskının ne denli sonuçlara yol açabileceğini gördükçe insan hayretlere düşüyor. Aslında çok da uzak değiliz biz bu konulara. Çoğu zaman haberlerde 'Töre yine can aldı' başlıklarını görüyoruz ve iki üç dakika üzülüp hayatımıza kaldığımız yerden devam ediyoruz. Çünkü suçluların neden böyle bir şey yaptıkları hakkında en ufak bir bilgi sahibi değiliz. Daha da kötüsü, olayın aslını merak etmememiz ve bu olaylara duyarsız kalmamız gerçek faillerin daha nice yaşamlar mahvetmesine sebep oluyor. 20. yüzyılın konu alındığı romanda, bir cinayetin sebebinin namus olması ise ağzımızı açık bırakıyor. Gelişmiş toplumların Ay'a çıktığı bir dönemde, bizim böyle namus cinayetleriyle uğraşmamız, toplumumuzdaki cahilliğin ne hat safhada olduğunu açıkça gözler önüne serebiliyor. Toplumumuzun bu denli dogmatik yargılara bağlı kalıp hiç kimsenin bu düzene 'dur' dememesi, herkesin bu akıntıya kapılıp sürüklenmesi toplumsal olarak gelişmemizi engelliyor. Namusun toplumumuzdaki önemli değerini inkar edemezken, namus adı altında yapılan sapkınlıkları namus içine dahil edemeyiz. Kan davalarını sebebiyle yapılan katliamlar toplumumuzu bölmekte olup yeni nesillerin, büyüklerin yolundan gidip 9 yaşındaki masum küçük bir çocuğun bile kendisini canından çok seven annesini öldürmesine neden olmaktadır. Olayın can alıcı noktası ise Hasan'ın annesinde de olduğu gibi insanların durumu kabul edip toplumun verdiği karara çaresizce boyun eğmesidir. Roman kahramanı olan Hasan'ın başından geçen talihsiz olayda Hasan ne kadar suçlu? Biz kendimizi Hasan'ın yerine koyacak olursak biz ne kadar Erdoğdu 2 karşı çıkabiliriz ki bu baskıya? Hepimiz bir derede akan suyun bir damlası misali toplumun bir parçasıyız ve dere ne tarafa akarsa biz de o tarafa sürükleniriz. Buna karşı koymak, biz yetişkinler için bile zor iken, küçük bir çocuktan böyle bir olgunluk beklemek ne kadar akla mantığa sığar. Yazarın, romanın sonunda da değindiği gibi bu karşı gelemeyişler, insanlar arasındaki kardeşlik, sevgi ve saygı bağlarını zedeleyip toplumsal birlikteliği bozmaktadır. Bu birlikteliğin bozulması milli bilincimizi yitirmemize neden olur. Milli bilinç geçmişte de olduğu gibi tek bir vücuda bürünüp önümüzdeki tüm engellere göğüs germemizi ve hepsinin üstesinden gelmemizi sağlar. Kısacası bizim ortak olarak sahip olduğumuz her şeydir. Bu bilincin kaybolmaması için de kendimizi olayın dışına itmeyip elimizden geleni yapmalıyız. Peki, suçu kimde bulmalıyız? 9 yaşında kendi doğrusunu bulamayacak kadar küçük olan, biricik annesini öldürmemek için elinden geleni yapıp en sonunda yine toplumun uyguladığı baskı altında ezilen bir çocukta mı; yoksa geçmişten gelen sapkın dogmatik yargıları yıkıp mantık çerçevesinde düşünemeyen, insan hayatının değerini anlamayan, özellikle bir annenin çocuğu için değerini hiçe sayan, kendi annesini öldürtmesi için küçücük çocuğa baskı yapan cahil bir toplumda mı? Karar sizlere aittir. Tabi ki suçluyu bulmaktan daha da önemlisi ise suçun kaynak noktası iyice kavrayıp bu tür olayların yeniden yaşanmasını önlemek ve daha nice Hasanların ortaya çıkmasına engel olmaktır.