GECİKTİRİLMİŞ DUYGULAR VE YOL AÇTIKLARI

İnsanların sergiledikleri bütün davranışların geçmişte yaşadıklarıyla şekillendiğini düşünmüşümdür ben hep. Hayatımızdaki her hikayenin, yaptığımız veya yapmak isteyip de yapamadığımız her şeyin tavırlarımız üzerinde etkisi yok mu sizce de? Bence büyük oranda var. Bu yüzden birini bir davranışıyla hemen yargılamam, onun altında hep bir neden olduğunu düşünürüm çünkü. Ortaya çıkan çoğu rahatsız edici kabul edilebilecek davranışların da insanların içinde kalan bir şeylerden, bastırdığı duygulardan ortaya çıktığına inanırım. Ne zaman ki biri küçük bir kıskançlığı içinde tutar o zaman hiç beklenmedik bir yerden çok daha büyük olay çıkar, ya da ne zaman insan üzüntüsünü bastırır o zaman olduk olmadık şeylere patlayıverir. Gerektiği yerde gerektiği zaman ortaya çıkamayan duygular hiç olmayacak zamanlarda hiç olmayacak biçimlerde ortaya çıkmaz mı hep? Geçmişte maddi durumu kötü olan ve bunu hep içinde sorun etmiş, bunun utancını yaşamış birinin ileride her fırsatta zengin ve lüks hayatını insanlara duyurma çabası; gençliğinde yaşaması gereken coşkuyu, tutkuyu, sevgiyi yaşayamamış, kısıtlamalar içinde büyümüş birinin ileride ne yapacağını bilemez bir şekilde sapkın davranışlarda bulunması... Daha milyonlarca örnek verilebilir buna. Bastırılan duygular çeşit çeşit olabilir ama hepsinde ortak olan bir nokta varsa o da bu bastırılmışlığın sonucunda ortaya çıkan tavırların pek hoş ve doğal karşılanacak türde tavırlar olmadığı. Emile Zola'nın "Therese Raquin" adlı romanı bu görüşe iyice tutunmamı sağladı diyebilirim. Bu konuda bu tarz bir görüşü benimsemiş olduğumdan mı romanda en çok dikkatimi çeken bu nokta oldu yoksa zaten Emile Zola'nın vurgulamak istediği bu muydu bilmiyorum ama kitabı okurken hep Therese'in sapkın davranışlarının altında yatan nedenin, zamanında yaşayamayıp da içine attıklarının patlak vermesi olduğunu düşündüm. Burada farklı olan Therese'in bu yolu kendi seçmemiş olmasıydı; bastırılmış duygularının kaynağı onu kısıtlamalarla yetiştiren Bayan Raquin'di. Ama zaten bastırılmış duyguların her zaman bir kaynağı vardır değil mi? Ya ortam, ya koşullar, ya çevremizdekiler, ya imkanlarımız... Zamanında yaşayamadığı çocukluğunu oğluna aldığı elektrikli tren raylarında güya- oğluyla birlikte oynayarak yaşayan bir babanın içinde yer aldığı bir film sahnesi canlanıyor gözümde, hangi filmden bilmiyorum. Emile Zola bastırılmış duyguların patlak vermesini bu kadar masum ve duygusal sahnelerle canlandırmıyor ama gözümüzde. Bayan Raquin'in içindeki tüm o coşkuyu ve tutkuyu bastırarak yetiştirmesi sonucunda kısıtlamalarla büyüyen, içinde tutmak zorunda olduğu duyguları, normalde yaşaması gerekirken yaşayamadıklarını nasıl dışa vuracağını bilemeyen karanlık bir karakter Therese. Adeta bir manastır hayatı yaşayarak büyümesinin ve içindeki tutkulu ve ateşli tarafın hep bastırılmış olmasının, daha sonrasında onun kocasını aldatıp, aldattığı adamla beraber onu öldürebilecek bir kadın haline gelmesinde çok büyük bir etkisi var bence. Bununla birlikte her sert yetiştirilen, her imkansızlıklarla boğuşan, her çocukluğunda sıkıntı çeken kişi ileride sapkın davranışlar mı gösterir? Ya peki toplumdaki sivri ve olumsuz örnek gösteren davranışlara imza atanların hepsinin görünür sis perdelerinin altında bastırılmış duygular mı yatar? Her zaman durum bu olmayabilir tabi. Peki, her davranışımızın bir kelebek etkisi doğurduğunu göz önüne alırsak, şimdi herhangi bir olaya aslında gereğinden fazla öfkelendiğimi fark edersem; bu geçmişte yaşadığım bir olaydan kaynaklanıyor olabilir mi acaba? Aslında kime kızdım da yansıtamadım vaktinde? Yaşamam gereken duyguyu zamanında yaşasaydım, şimdi daha farklı biri mi olurdum? İşte ana nokta bu; yaşanması gereken bir duyguyu zamanında yaşamak... Evet, bu noktanın üzerinde fazla duruyorum ama biliyorum ki her şeyi zamanında yaşayıp hisseden birinin ne bir şeylerden geri kalmışlık hissi vardır ne de yıllarca bastırılmış olup ortaya çıkmak için en uygunsuz durumu bile fırsat bilecek duyguları...