İKİ FARKLI İNSAN

Görmüşüzdür deli gibi sarhoş olup, başka dünyalara dalan insanları. Hatta bazıları tatmıştır bunu. Farklı dünyalar, farklı tatlar ve hisler. Bazı insanlar başka dünyalara sarhoş olup gitmekten kaçınırken, bazıları için sarhoşluk dünyadan kaçış aracıdır. Dünyanın alışılagelmiş düzenini değiştirmek isteyen insanlar azımsanmayacak kadar çoktur. Peki neden bu istek? Ne var sarhoşlukta insanları çeken? Sarhoşluk dünyası hangi kapıları açar? Bu soruları cevaplamakta zorlanan ben, hepsini Şaraba ve Esrara Dair adlı Charles Baudelaire'in kitabında, tek solukta okuyarak buldum. Okurken kitabı, şarabı ve esrarı sanki yerde sürünen bir insana el uzatan başka bir insan gibi gördüm. Ama bu insanın sizi ayağa kaldırdıktan sonra yapabileceklerini tahmin etmek zor. İki farklı insanı gördüm bu kitapta... En uç ve en derin duygulardan biridir acı. Dünyamız acılarla var olmuştur, göz yaşları, yakarışlar, pişmanlıklar. Ama insanlığın acılara karşı en büyük silahı unutmaktır... Unutan insan kazanandır, umursamayandır ve huzura açılan en büyük kapıya ilk adımını atmıştır. Şu an, ben bu yazıyı yazarken bile milyonlarca insan kalbinin en derinlerinde hiç bitmeyecekmiş gibi bir acı hissediyor... Bitmeyen acıları, en büyük silahımız olan unutmakla bile vuramayınca farklı çözümlere farklı silahlara koşmuştur insanlık ve bu silahlardan biri de şaraptır . Charles Baudelaire'in dediği gibi "Yaşamın kavurucu tutsaklığı ve günlük rutinin içinde uykunun bile dindiremediği; acıları olan bir yığın insan için şarap şarkıdır, şiirdir. Dönüşümün, unutuşun anahtarıdır"(16) Unutmak mutluluksa, şarap da unutmaya giden merdiven gibidir. Ya da zindanda kalan bir tutsağın eline zindanın anahtarlarını veren özgürlükçü bir insan. Şarap bir anne kucağıdır, yağmurdan kaçan çocuklara kucak açar. Bu kucak öyle bir kucaktır ki oranın sıcaklığını ve huzurunu hisseder hissetmez, yağmur yavaşlar, güneş doğar. Güneş, ilhamdır ama sanatın başlayabilmesi için sadece ilham yeterli değildir, başka bir şeye daha ihtiyaç vardır. Güneşin açmasıyla beraber, gökkuşağı çıkar ve ihtiyacımız olan iki unsur gözlerimizin önünde belirir. Bu da ilhamın yanına verilen yaratıcılıktır. Bu ikisi birleşince yaratıcılığın yolunu açan farklı bir boyut oluşur. Bundandır sanatçıların şaraba koşması. Şarap üreticilikte yoldaştır insanlara, yardım etmeyi sever. İnsan sıkılır monotonlaşmış hayatından. Kaçış arar farklılık ister. Çünkü bilir ki her farklılık bir kazançtır. Bu kazanca ulaşmak farklılaşmak için şaraba koşar bazen. Bu kaçış öyle bir kaçıştır ki kısa sürelide olsa da değer. Şarap insanın dudağına değdiği an şarabın ve insanın oluşturduğu farklı kişilik ortaya çıkmaya başlar. Önce dudaklardan sonra kan damarlarından akan şarap somut ve biyolojik varlıktan akmaktan öteye geçer ve düşünen varlığın ruhunda da akmaya başlar. İnsan kendi varlığından çıkıp şarapla beraber üçüncü bir varlığı oluşturur. Bu varlık öyle bir varlıktır ki acıları unutmuştur , huzurludur ve yaratıcılığı üst seviyededir. Eski halinden eser kalmamıştır ve şarapla dost olup özgürlüğe doğru yol almıştır. Dünyadan sıkılıp kaçış arayan insanların tek durağı şarap değildir. Diğer durak da esrardır. Bu öyle uç bir duraktır ki, şarap gibi değildir. Bu madde dünyadan kaçmaktan çok kendinden kaçmak içindir. Bu kaçış insanı öyle duraklara götürür ki dönmesi zordur. Bu dünyada esrar seslerin rengi, renklerin müziği olur. Her şey farklılaşır Charles Baudelaire'in dediği gibi " Önce, garip karşı konulmaz bir nesne sarar sizi. En sıradan kelimeler, en bayağı fikirler garip ve yeni görünüme bürünür"(32) . Zaman kaybolur, bir sonsuzlukta süzülür sanki insan, ama bu kaçış bir yerde son bulur ve tekrar insan yavaş yavaş kendi özüne döner. İnsana önce yardımsever bir insan gibi görünür esrar, düşen insanı ayağa kaldırır ve bir müddet sonra, insanı tuttuğu gibi düşürür. İnsana mutluluğu kolayca verir, neşelendirir, hayatı unutturur ve insan onu en yakın arkadaşı olarak görür. Fakat gerçekler acıdır esrarın etkisi bitince, insan sonsuzluğa doğru yola çıkar. Çünkü mutluluğa bu kadar kolay ulaşılabiliyorken neden çalışıp çabalamalıyım der. Gerçek dünyadan nefret etmeye başlar, dünya onun için bir çöplüktür artık, esrar varken, çabalayıp mutlu olmak gereksizdir. Bu hisler insanı çöküntüye götürüp gerçek dünyayla bağını koparır. Kopardığı an aslında bu insanın yardımseverlikten çok kurnazlık peşinde olduğunu anlarız. İnsan sıradanlaşan dünyadan bıkmıştır, yeni hisler ve yeni dünyalar tatmak istemektedir. Bu istek o kadar yoğunlaşmıştır ki, zindandan kaçmaya çalışan bir insanın masmavi gökyüzüne kavuşma isteğiyle yarışacak güce gelmiştir. Bu güç farklı iki maddeye şaraba ve esrara kişilik kazandırmıştır. Bu kişiliklere yardım almak için koşmuştur insan. Bazıları acılardan kurtulmak , bazıları ilham ve yaratıcılık, bazıları da kendinden kaçmak için. Ama bu iki insanın sağı solu belli olmaz, sonunda mutluluğa da ulaştırabilir, büyük bir çöküntü de yaşatabilir. Baudelaire, Charles. Şaraba ve Esrara Dair. İstanbul: Sel Yayıncılık, 2016