PEŞİN HÜKÜMLÜ DEĞİL YERİNDE HÜKÜMLÜ

İnsan ne ile yaşar ya da ne olmadan yaşayamaz diye sorsam çok mu klasik olur sizce? Ya da durun durun, yakın zamana kadar dillere pelesenk olan bir reklam repliği vardı, eminim hatırlayacaksınız şöyleydi: Hayattan rengi alın, geri neyi kalır ki? Böyle devam ediyordu reklam. Peki, ben size bir soru sorsam ve desem ki: İnsandan ön yargıyı çıkarın geriye ne kalır ki? Ön yargıların olmadığı, herkesin bir birini kucakladığı, hepimiz kardeşiz bu öfke ne diye çılgınca türkülerin çalındığı bir dünya hayal ettiniz mi daha önce yani daha doğrusu bir ütopya. Acaba böyle bir şey gerçekten de ütopya mıdır yoksa kapkaranlık bir distopya mı? Şimdi Polyannacılık oynamanın hiç lüzumu yok şurada biz bizeyiz, açık sözlü olmakta fayda var. Ön yargıların gerçekten de dünyayı daha kötü bir yer haline getirdiğini mi düşünüyoruz yoksa suçlayacak başka bir şey bulamadığımızdan mı bu savı ortaya sürüyoruz. İşe tek taraflı baktığımızı daha doğrusu insanların bu açıdan baktığını düşünüyorum. Ön yargılar, insanın hayatta kalmasını sağlayan belki de en önemli faktörlerden birisidir. İnsanda tedbirli olma hali daha doğrusu temkin duygusunu tetikler. Olaylara yahut kişilere karşı daha temkinli ve tedbirli davranmasını sağladığını söylesek çok da yanlış olmaz herhalde. İnsan doğası gereği ön yargılara ihtiyaç duyar çünkü karşısında mücadele ettiği yahut iletişim kurduğu kişinin de kendinden biri yani insan olduğunu bilir. Kişi kendinden bilir işi adlı çok önceden söylenmiş olup lakin hiç eskimeyen atasözü ne kadar da doğru söylemiş. Karşısındakinin safi iyi niyetten oluşmuş bir yaratık olmadığını bildiği için bu ön yargılara ihtiyaç duyar. Buraya kadar ön yargıların çok da gereksiz olmadığı hatta insanlar için zaruri olduğunu konuştuk ancak bu demek değildir ki ön yargıların bizi ele geçirmesine izin vereceğiz. Ön yargıların ele geçirdiği insanlar için çok güzel bir laf var Türkçede: Peşin hükümlü. Olaylara karşı peşin hükümlü olmak ne kadar kötüyse, balıklama dalmak yani adeta gardını düşürmek de bir o kadar kötüdür. Bu ikisinin dengesini kurmak bir insan için hayati önem taşır. Mecazi anlamda değil gerçek manada hayati anlam taşır. Örneğin, eski çağları ele alalım. Kabileler yeni keşfettikleri bir otu yemeden önce onu hayvanlarına yedirerek bunun zehirli olup olmadığını test etmişlerdir. Ön yargıları sayesinde hayatta kalmışlardır öte yandan peşin hükümlü olsalardı yani yeniliğe tamamen kapalı olup yeni buldukları her hangi bir şeyi tüketmeselerdi de kısa sürede ellerindeki kaynakları tüketip, ölümü bekleyeceklerdi. Yani uzun lafın kısası bu dengenin korunması insan için çok önemlidir. Ön yargıların kötü olduğunu söyleyenlere bir çift laf etmeden yazıyı bitirmek olmaz. Öncelikle yaşadığımız gezegenin bir farkına varmamız gerekiyor. Yani dünyayı, onun içinde yaşayan bizleri ve çevreyi analiz etmeden, realiteden bu kadar uzak olup, pembe panjurlu hayallerde yaşayıp, herkesi bu hayallerdeki farklı bir karakter gibi görüp kötü insanların yahut kötü olayların olmadığına, herşeyin toz pembe olduğuna kendini inandırarak yaşamak belki de insanın kendi kendine yaptığı ve yapabileceği en büyük kötülüktür. İnsanın kendine halüsinasyon göstermesinden yahut çölde kaybolmuş bedevinin serap görmesinden hiçbir farkı yoktur. Bu yüzdendir ki insanların gerçeklerin farkına vardığı, farkında olarak bilinçli bir şekilde yaşadığı ve ön yargılarını gerekli ve yeterli seviyede kullandığı bir dünyada görüşmek üzere diyerek yazıya noktayı koyalım. OĞUZHAN ÖZTÜRK