Parlak Geçmişler ve Bitik Hayatlar

Dibe batmak da, oradan çıkmak da ancak bizim elimizdedir. Öyle bir zaman gelebilir ki, hayatımızın kontrolü elimizden istemeden kayıp gidebilir. Kendimizi umduğumuz, tutkuyla arzuladığımız yerle alakası olmayan bir konumda buluruz. Farkında bile olmayız belki. Öyle ki yaptığımız işe ümitsizce tutunma çabalarımız, boş birer çırpınışı andırır. Nitekim bir yerden sonra gerçekten koparız. Zihnimiz ve egomuz el ele verir, o an olduğumuz acınası kişi yerine eski, güzel ve başarı, şan, şöhret dolu günlerimizi yüzümüze vurur adeta. Gerçek hayat ve aklımızda olan bitenler birbirine girer. Önümüzde sıra sıra duran engeller aşılmaz birer duvar gibi görünürken dostlarımız da, eğer kaldıysa, bize acıyarak bakarlar. Şöyle de bir durum var, ne kadar dibe batarsak çıkışımız da o kadar eşsiz ve görkemli olur. Doğru kararlarla ve biraz da cüretkar hamlelerle kendimizi olduğumuz yerden olmak istediğimiz yere taşıyabiliriz. Durum ne kadar zor, hatta imkansız görünse de... Tıpkı Birdman filminin başkahramanı, aktör ve eski sinema yıldızı Riggan Thomson gibi. Geçmişi bir türlü peşini bırakmayan, iç çatışmasız bir anı olmayan bitip gitmiş bir adam ve peşinden son bir umut kovaladığı başarılı bir Broadway sanatçısı olma düşü... Hayallerinde kaybolmuş milyonlarca insanı temsil eder bir açıdan. Bu filmin bana aşıladığı bir fikir varsa o da şudur: Hayatımızı bir başarı öyküsüne de, bir kara-mizaha da çeviren yalnızca bizizdir. Riggan da kendisini sürekli başarısız olarak addeden, Hollywood yıldızı olduğu yılları ve oynadığı, onu ünlü yapan karakteri, Birdman'i özleyen bir aktördür. Bana kalırsa bu bağlamda nasıl biri olmamamız gerektiğinin portresini çok iyi çizer: Bitap ve diplerde bir adam. Günümüzde eski başarısını kaybetmiş tüm insanların ortak bir betimlemesidir tıpatıp. Riggan'la ilgili en önemli ve anlamlı detay, kafasında ona ne kadar acınası ve eskiden ne kadar harika olduğunu söyleyen bir Birdman figürü olmasıdır: Kulağına devamlı, çıldırtırcasına fısıldar ve aşağılar. Tıpkı herhangi bir mutsuz insanın, başarılı geçmişine ve eskiden kim olduğuna olan takıntısı, kendine haksızlık yapması gibi. Oysa kendini şimdiki olduğu haliyle kabul edebilse... Kendileri budur, bu arada... Her ne kadar genellemelere karşı olsam da itiraf etmeliyim, insanlar olarak böyleyizdir çoğu zaman; geçmişlerimize takılır kalırız. Bir türlü bırakmayı beceremeyiz. Misal ben, bir hata yaptığımda günlerce, belki haftalarca kafaya takarım; "Ne yapsam daha iyi olabilirdi?" diye. Hatamın boyutuna göre de bir pişmanlık duygusu kaplar içimi. Bilakis burada göstermemiz gereken erdem, geçmişte neler yapabildiğimiz yerine şu anki potansiyelimize odaklanmamız. Filme dönersek, Riggan'ın da sonlarda da olsa bu erdemi gösterdiğini görebiliriz: (Cahilliğin Umulmayan Erdemi) adı ile kastedilen de budur. Nasıl yaptığından ve neler olduğundan bahsetmeyeyim çok; herkesin kendi yorumlaması gereken ve her saniyesi düşündüren bir yapıt. Ancak şu yorumu yapabilirim; hepimizin kafasının içinde, Riggan'ınki gibi, kulağımıza fısıldayıp duran bir Birdman vardır. Bu gıcık, susmak bilmeyen şahıs aslında bizim geçmiş özlemlerimiz, belki de pişmanlıklarımızdır. Geçmişe dair olumsuzluklarımızı simgeler. Biz ona artık susmasını söylemedikçe de hiçbir yere gitmeyecektir. Bu yüzden kendimizi gereksiz yere ezmek, geçmişe ikide bir bakmak yerine önümüze ve aslında neler yapabildiğimize bakmak en doğrusudur. Bunları yaptığımızda iç sesimizin bizi yermeyi bıraktığını da fark ederiz en sonunda. Kendi açımdan bakayım biraz da. Neyse ki henüz kafamı tırmalayan bir Birdman'im yok, hayatımın kontrolü de şimdilik benim elimde gözüküyor. Belli mi olur, belki de konuşmak için çok erkendir. Daha özlemle ve takıntıyla bakacağım bir geçmişim bile tam oluşmamışken hele... Riggan'ın orta yaşlarında olduğunu düşünürsek, o hale düşmek için önümde uzun yıllarım var. Daha ilerde özlem duyacağım bir başarım da yok. Ancak farkında olduğum gerçek, hayatımızın kontrolünü hep kendi elimizde tutmamız gerektiğidir. Hayaller ve Birdmanler peşimizi bırakmak istemese de arkamıza değil, önümüze bakmalıyız daima.