GUGUK KUŞU

Uyumsuzluk Deliliktir Türkçeye Guguk Kuşu olarak çevrilen bu filmin orjinal adı "One Flew Over The Cuckoo's Nest"tir ve "Guguk Kuşunun yuvasının üstünden biri uçtu" anlamına gelmektedir. Argoda guguk kuşu deli anlamına geldiğinden kastedilen şey "deliler diyarından birinin geçtiği"dir. Deliler diyarından geçtiği kastedilen ana karakterimiz kavga ve bazı sarkıntılık suçlarıyla hapse düşen ve daha fazla orada kalmamak için deli taklidi yapıp akıl hastanesine getirilen, özgür ruhlu mahkum Mcmurphy'dir. Mcmurphy deliler arasında kendine yer edinmeye çalışır ama hastalardan sorumlu büyük hemşirenin büyük iktidarı altındaki bu düzene daha fazla dayanamaz ve bazı şeylere karşı çıkmaya başlar. Çünkü her şey gereksiz bir şekilde fazlaca düzenlidir ve burada yapılan tedavinin kimseye bir faydası yoktur. Bu arada filmin başından beri sessiz ve hareketsiz bir hasta olarak Mcmurphy'nin dikkatini çeken hastamız Şef vardır. Sağır ve dilsiz olduğu bilinen Şef'i tekrar harekete geçirmek isteyen Mcmurphy onunla konuşur, maç yapar, ona normalmiş gibi davranır, onu hayatın içine çeker. Bir gün şefin aslında sağır ve dilsiz olmadığını sadece öyle davrandığını öğrenir. Şef de onun gibidir, deli taklidi yapan normal biridir. Sadece insanlardan kaçmak kendini toplumdan soyutlamak için sağır ve dilsiz numarası yapmaktadır. Mcmurphy oradaki herkese normalmiş gibi davranır, hatta filmin bir sahnesinde onlara, sokakta dolaşan gerzeklerden daha deli olmadıklarını söyleyerek istedikleri gibi davranmaları gerektiğini belirtir. Bir gün düzeni bozar hastaları hastaneden kaçırır, denize açılarak onlara balık tutmayı öğretir. Büyük hemşirenin bozulamayan büyük faşist iktidarını zedeleyen Mcmurphy ve hemşire arasında bir çekişme başlar. Mcmurphy'nin yaptığı her başkaldırış diğer hastalar için umut haline gelir, Mcmurphy onlar için bir özgürlük anıtıdır. Gelin görün ki ilerleyen dakikalarda aslında hastaların kendi özgür iradeleriyle orada kalmak istedikleri öğrenilir. Deli değillerdir sadece biraz sorunludurlar aslında diğerlerinden farklıdırlar. Sorunlarını halletmek ve normal olmak için orada kalıp düzenin içinde yaşamaya başlamışlardır. Yani özgürlüklerini kendi elleriyle hastaneye teslim etmişlerdir. Bu Mcmurphy'i çıldırtır. Onlara deli olmadıklarını aslında özgür birer birey olduklarını anlatmaya çalışır her seferinde ama bu aptal hastalar hala özgürlük denen şeyi kabul etmemektedirler. En sonunda dayanamaz ve şefle bir kaçış planı yapar. İki kız ve biraz içkiyi hastaneye sokarak güvenlik görevlisini oyalar. Sabah olduğunda hemşire bir hastayı kızlardan biriyle çıplak bir şekilde yakalar. Bu hasta annesi tarafından buraya getirilen ve annesinden inanılmaz korkan kekeme Billy'dir. Billy geçirdiği geceden sonra özgüvenli biri olmuş hatta kekelemeyi bırakmış ve kendini bir insan gibi hissetmiştir. Ama hemşire bu olayı annesine söyleyeceğini belirtince Billy tekrar kekelemeye başlamış ve kendini öldürmüştür. Mcmurphy Billy'nin ölmesine neden olduğu için hemşireyi boğmaya çalışır. Hemşire sorunları çözmek yerine bunları birer koz olarak kullanıp tüm hastaları iktidarı altında tutmaya çalışmaktadır. Billy'nin sorununu da koz olarak kullanmıştır. Bu şekilde hastaları faşist düzeninde "normal" insanlar yapabileceğini düşünür. Filmin sonunda Mcmurphy'ye elektroşok tedavisi uygulanarak hareket kabiliyetleri azaltılıyor ve artık tepki vermeyen bir bitki haline getiriliyor. Şef onun bu halini görünce Mcmurphy'nin, özgürlüğünü düzene teslim etmektense ölmeyi yeğleyeceğini bildiğinden onu yastıkla boğarak öldürüyor ve hastaneden kaçıyor. Tam bu sahnede Şef ona kendini çok güçlü hissettiğini ve artık kaçabileceğini söyler. Ona bu gücü veren Mcmurphy'nin arkadaşlığıdır, onu anlamasıdır, ona toplumda varolabileceğini hissettirmesidir. Doğadaki guguk kuşları yumurtladıktan sonra yumurtalarını başka kuşların yuvasına bırakırlar. Orada uyum sağlayabilen yavru guguk kuşu kendi cinsinden olmayan bu kuşların aralarında yaşamaya devam eder, uyum sağlayamadığı takdirde bırakıldığı yuvanın anne kuşu tarafından yuvadan atılabilirler. Uyum sağlayan yavru bir gün ait olmadığı bu yuvayı terk eder ve bunu yapmadan önce yuvayı dağıtır. Şef ve Mcmurphy birer guguk kuşu yavrusuydu. Mcmurphy uyum sağlayamadı, beyin fonksiyonları durduruldu bir bakıma büyük hemşire tarafından yuvadan atıldı çünkü artık yuvada varolabilecek hali kalmamıştı. Şef ise uyum sağlayan guguk kuşuydu, giderken dağıttı yuvasını Mcmurphy'i öldürerek. Film, psikiyatrik tedavilerin yanlışlığına dikkat çeker ama temelde değindiği şey toplumdaki uyumsuzların toplumdan nasıl dışlandığıdır. Toplumda bir düzen ve kurallar vardır. Buna uymayan, aksi düşünce beyan eden insanlar dışlanır ve deli olarak gösterilir. Toplumda kendine yer edinemez ve mutsuz olurlar. Ünlü varoluşçu filozof Soren Kierkegaard'ın ünlü bir sözü vardır bu konuyla ilgili. "İnsan sosyal bir hayvandır, sadece sürünün içindeyken mutlu olur. Saçmaymış, kötüymüş, onun için fark etmez, her şeyi benimseyebilir, yeter ki sürü de benimsemiş olsun. Sürünün yaptığı her şeyi yapar, böylece bir yere ait olur." Bu film düzene ve sürü psikoljisine bir tepkidir. Orası akıl hastanesi değil hayatın ta kendisidir Oradaki hastalar da deli değillerdir sadece düzene uymuş, denilenleri yapmış ve sürüye ait olabilmişlerdir. Mcmurphy de deli değildir sadece farklıdır. Çünkü o bir birey olarak elinde varolan özgürlüğün farkındadır. Ama toplum onun gibi değildir bu yüzden uyum sağlayamaz, mutsuz olur ve dışlanır . Aslında hepimiz akıl hastanesindeyiz. Verilen görevleri yerine getiriyor, haplarımızı yutuyor, herkes gibi hayatımızı "normal" denilen düzenden devam ettiriyoruz. Sonra bir guguk kuşu çıkageliyor aramıza, reddediyor bizim haplarımızı içmeyi, yaptıklarımızı yapmayı. maalesef sonu trajik oluyor bu guguk kuşunun, çünkü toplum çoğunluk ve çoğunluğa uymak doğanın kanunu. Deli diyoruz biz bu guguk kuşuna. Ama hiç düşünmüyoruz ki toplumdaki herkes de neticesinde onun gibi bir canlı sadece yani kime göre, neye göre delilik bu kastedilen?