GÖRÜNMEYEN DAİRE

Bu kitabı okumadan önce , " Ezidiler" diye tabir edilen topluluğun , bir tür topluluk olduğundan bile bihaberdim. İnanışlarını duyduğumda ise şok oldum , MS 2. Yüzyıl Yunan yazarları Mazı dağında yaşayan Mardeler diye bilinen bir kavimden ve bunların şeytana taptıklarından ve Mardelerin de Ezidilerin ataları oldukları söyleniyor. Ezidilerin , Mardin'in kimi köylerinde ve günümüzde hala yaşadıklarını öğrenince adeta aklım başımdan gitti. Böyle farklı ve enteresan bir topluluğun varlığını hiçbir yerde duymamış veya görmemiş olmam bence hayret verici. Asıl ağzımı açık bırakan şey ise Ezidilerin çevresine bir daire çizilince o dairenin dışına çıkamadıkları , Melek-i Tavus'a taptıklarını , inançlarına göre de dairenin ve tavus kuşunun kutsal olduğunu ve daire silinmeden içinden dışına çıkamadıklarını öğrenmem oldu. Bu inancı hiç gülünç bulmuyorum aksine , yazarın da dediği gibi bu inancı gülünç bulanların da başka türlü görünmeyen daireler içinde olduğunu ve bunun dışına çıkamadığını düşünüyorum. Yazar yüzyıllardır yanı başımızda yaşayan bu kadim halk hakkında niye hemen hemen hiçbir şey bilmememizi ve bilmeme nedenimizi açık bir dille eleştiriyor. Belki de Ezidilerin eskiden beri fazla bilinmemesinin nedeni , ortaya çıktıkları vakitten beri küçük bir kavim olarak kalmaları olmuştur , belki de onların bir "sır" dini olması ve inançlarını yabancılarla konuşmama yasağından ötürüdür. Aslında düşününce bu yasağın neden olduğunu anlamak çok da zor değil kanımca. Sonuçta insanların bu dine bakışı veya inanlara karşı bakışı pek hoş olmayacaktır ve bu beraberinde Ezidilere , inançlarından dolayı zarar verebileceklerini düşündüklerinden kendilerine bu şekilde koruyabileceklerine inanmış olabilirler. Kitap sadece Ezidilerden oluşmuyor tabii ki , yazar resim ve fotoğraf üzerine yazı yazmayı fal bakmaya benzetiyor ve bunu şöyle açıklıyor: "Resimleri yorumlamak kişinin bakış açısına göre çeşitlilik gösterir , falda olduğu gibi gördüklerimizi birbirimize anlatırız ve her fal özeldir."Fotoğrafta zaman ve mekanın önemli olduğunu biliyordum , fakat bunu bu kadar derinlemesine inceleyen yazardan fotoğrafın temel konusunun , zaman ve mekan algısı olduğunu öğrenmekle kalmadım , fotoğrafın saptanıp "donmuş anları nesnelleştirebildiği onu kilitlediği yerde sonsuzlaştırabildiğini" öğrendim. Fotoğraflarda gördüğümüz kareler bence insanı hem ruhsal hem de bedensel olarak etkiliyor ve içimizdeki saklı duyguları uyandırıp onları harmanlayarak bir araya getiriyor. Fotoğraf bir bakıma gerçeği imgeye dönüştürmüyor mu aslında?O imgeyi istediğimiz şekilde hayal gücümüzün elverdiğince yorumlama gücü vermiyor mu?Bana sorarsanız veriyor ve bence bu yüzden güzel fotoğraflara bakmak , tabii ki kişiden kişiye değişir , insanın zihnini bile yeniliyor. Yazar "Köprüdeki Kadınlar" başlığı altında , Türkiyenin doğusuyla batısının hafızasının bölünmüş olduğunu , bunun bir devlet politikası haline gelmiş olduğunu ve eğer bugün ülkede farklı kesimler arasında sürekli ve sağlam bir diyalog zemini yaratılacaksa, Türkler Kürtler, Müslümankar diğer cemaatler, Sunnilerle Aleviler, düzcinslerle LGBTİ bireyler arasında sahiden bir köprü kurulacaksa , bunun ancak köprüdeki kadınların çoğalmasıyla yani kadınların toplumsal ve siyasal yaşama daha etkin katılımıyla mümkün olabileceğini söylüyor. Aslında düşünüp değerlendirince bunun kulağa ne kadar mantıklı geldiğini söylemeliyim. Bence kadınlar bir tür dengeleyici unsurdur , tarihe baktığımızda savaşları çıkartan kadınlardan söz edemeyiz onlar daha bilinçli ve duyarlılar bana göre ve diyebilirimki kadınların toplumsal yaşama daha etkin katılması gelişmişliğin bir sembolüdür. Dünyanın en mutlu ülkesi sayılan Danimarka'da sadece kadınlar için açılan ve imamı kadın olan cami de bunun en açık örneklerinden biri değil mi zaten?Toplumdaki erkek ve kadın düzeninin sağlanmasının , toplumun diğer bütün sorunlarını çözmekte etki edecek önemli bir anahtar olduğuna inanıyorum. Yazarın görünmez daire diye tabir ettiği inanış aslında burda tekrar karşımıza çıkıyor , kadınların toplumda en az erkekler kadar etkin olabileceğine inanamıyoruz belki de.