Küçülen Beyinler

"İnsan beyni evcilleştiğimiz için küçülmüştür." (Hood, 11)... Evcilleşmemiz de evrime bağlı olarak gerçekleştiğinden dolayı evrimleştikçe beynimiz küçüldüğü gibi bir şey ortaya çıkıyor ki bu kulağa çok saçma geliyor. Ancak kulağa saçma gelse de doğrudur çünkü evrim sadece doğal seçilime değil yapay seçilime de bağlıdır. Yapay seçilimi belirleyen de insanlardır, yani kendi kendimizin beynini küçültmekten sorumluyuz. Evcilleştikçe, sosyalleştikçe yani diğer bir değişle birbirimize bağımlı hale gelmeye başladığımızdan itibaren beynimizi küçültmeye başladık. Çünkü sıkıştığımız zaman yardımımıza koşacak birisi olduğu zaman o kadar da büyük bir beyne ihtiyacımız olmuyor. Bunun en iyi örneği de bence hayvanlar üzerinde yapılan bazı deneyler (ne de olsa insanlar da birer hayvan). "İnsanlarca evcilleştirilen 30 civarında hayvan türünün beyinlerinin, yabanıl atalarınınkiyle karşılaştırıldığında, yaklaşık yüzde 10-15 oranında küçüldüğü görülmüştür aynı küçülme insanlarda önceki 1000 kuşakta da gözlemlenmiştir." (Hood, 12). Bu küçülmenin nedeni de bağımlılık. Evcilleşen hayvanlar sahiplerine bağlanır, mesela yemek için sahiplerine ihtiyaç duyarlar. Bir hafta bile tek başlarına bırakırsalar açlıktan ölebilirler. Normalde yabanil bir hayvanda da aynı şey geçerlidir. Mesela normalde yabani olan bir hayvanı daha yeni doğmuşken alıp beslemeye başlarsak, erginleşip (normalde) kendi kendine bakabilecek bir yaşa geldiğinde kendi doğasına bıraktığımızda kendi kendini besleyemediğini görürüz. Çünkü zamanında yabanil dediğimiz o hayvan artık evcilleşmiştir, bağımlı hale gelmiştir ve her ne kadar sosyalliği öğrenmiş olsa da bunun için ödediği bedel hiç azımsanacak gibi değildir. Biz, insanlar da buna benzer bedeller ödemek zorunda kaldık. Ama en azından sosyalliği öğrendik, bu iyi bir şey değil mi?.. Toplumsal hayata bakınca insanlar arası ilişkilerin zeka seviyesiyle orantılı olduğunu görüyoruz. Yani demek istediğim insanlar kendileriyle aynı seviyede insanlarla iletişim kurmayı seviyor. İnsanların çoğunun da orta seviye de olduğunu göz önüne alırsak bu seviye dışındakilerin toplumdan dışlandığını (genellikle) görebiliriz. Çoğu zeki insanın yaptıkları ve söyledikleri çoğunluğun baskısıyla sönmüştür. En bilindik örneklerden birisi de Galileo Galilei'nin yaşadığı dönemdeki diğer insanlardan farklı düşüncelere sahip olması yüzünden yaşadıklarıdır. Her ne kadar Galilei'nin dedikleri doğru olsa bile diğer insanlar (ki bunlar arasında astronomlar da vardır) Galilei'nin bu düşüncelerine karşı çıkmışlar daha sonra da Galilei'yi ömür boyu hapse mahkum etmişlerdir.. Bu eskiden olan bir şeydi şimdi böyle şeyler olmaz demeyin. Belki eskisi kadar cahil değiliz ama cahilliğe hala mahkumuz. Bir sürü örneğini görüyoruz etrafımızda, benim açımdan en çok can yakan da okullarda yaşananlar. Öğrencilerin öğretmenler tarafından isteklerinin kırılması. Bir öğrenci diğerlerinden farklı olabilir, diğerlerinden daha zor anlayabilir veya dersler ona kolay geldiğinden dolayı canı sıkılabilir, bu onun (her zaman) aptal olduğu anlamına gelmez (Einstein örneğini vermeme gerek var mı?). Ama sanki herkes eşitmiş gibi herkese aynı davranılıyor. 21. yüzyılda olmamıza rağmen hala ısrarla diğerlerinden büyük kalmış birkaç beyni de küçültmeye devam ediyoruz. Geçmişten hiçbir şey öğrenememişiz galiba ki en önemli hazinemizi o hazineye sahip olmayanlara, değerini bilmeyenlere teslim ediyoruz. Sosyal olmak için vazgeçtiğimiz bir şey beyin, hiç fark etmeden kaybettiğimiz bir şey. Belki de hata değildi bu olan ne de olsa Neandertalların da beyinleri bizlerinkinden büyüktü ancak iki tür karşılaştığı zaman hayatta kalan Homo Sapienler olmuştu. Ama Neandertalleri yenmemizin en büyük sebeplerinden birisinin de sayıca fazla olduğumuzdan dolayı olduğunu da unutmamak gerekir. Belki de Galilei'nin yaşadığının sadece daha büyük çaplı olanıdır kim bilir. Farklılıktan korkmamamız gerekiyor, bir sürü kez bu korkudan dolayı gelişemedik. Sosyalliğin önemli olduğu kadar zekanın da önemli olduğunu da anlamamız gerekiyor ne de olsa sosyallikle ampul yapamıyoruz. Eğer mükemmel bir dünyada olsaydık sosyalleştikçe aptallaşmazdık ama ne yazık ki yaşadığımız yerin mükemmellikle alakası yok.