ADALETLE HESAPLAŞMA

Hayatımızda kimin iyi, kimin kötü olduğuna kim karar veriyor? Nasıl iyi ve kötü arasına, kalın, bir o kadar da kesin bir çizgi koyabiliyoruz? Bunlar, ana karakterlerden biri olan Light Yagami'nin de düşündüğü, belki de tüm filmin ortaya çıkmasının en önemli sebebi olan, filmi izlememle birlikte tekrar aklıma gelen, önceden de üzerinde çok durduğum, bir nevi kişiliğimi oluşturan yapının son taşı olarak gördüğüm sorulardır. Dünyayı düzeltmek, suç oranını azaltmak uğruna ağır suçlar işlemiş insanları öldüren Light'ın peşine düşen polisler ne kadar haklı? Light'a "kötü" gözüyle mi bakıyorlar? Her zaman, insanoğlunun nasıl bir "iyi" ve "kötü" tanımı yapabildiğini, en azından yapmaya çalıştığını düşünmüşümdür. Bunun en büyük nedeni, bu çabaya bir türlü anlam verememiş olmam. Zira benim için net bir "iyi" veya "kötü" tanımı olmadı hiçbir zaman. Neden olsun, nasıl olabilir ki? Birine "iyi" demek için onun toplum gözünde "iyi" olarak nitelendirilen bir eylemi gerçekleştirmesini görmek yeterli midir? Peki ya bu eylemi gerçekleştirmesinin ardında tamamen farklı ve kişisel bir gerekçe varsa, bu gerekçe de onun kişisel çıkarlarını tatmin etmek uğrunaysa, yine de bu insana "iyi" diyebilir miyiz? Başka bir bakış açısıyla, bir insan, mutlak iyilik için kendinden feragat edip, kötü konumuna düşmeyi göze alarak toplumda "kötü" olarak görülen bir eylem gerçekleştirdiği zaman sonuçta iyi bir eylem gerçekleştirmiş olmaz mı? Bu insanı en nihayetinde "kötü" birisi olarak görmeye devam etmek ne kadar doğrudur? Bence hiç doğru değildir. Benim düşünce sistemime göre, bir insanı "iyi" veya "kötü" olarak nitelendirebilmek için insanüstü bilgilere sahip olmamız gerekir. Bu da neden net bir "iyi" ve "kötü" çizgisi olmadığına inandığımı en basit şekilde açıklar. Benim için yapılan eylem değil, bağlam önemlidir. Eylemin hangi koşullar altında gerçekleştirildiği dikkate alınmalıdır. Bu gibi sorular aklımı kurcalarken, istemsizce de olsa yeni sorular türüyor aklımda. Bunlar gibi terimler henüz tam bir açıklığa kavuşmamışken, düzgün bir adaletten nasıl bahsedebiliriz ki? Mesela, dünyadaki suç oranını azaltmak adına tüm suçluları teker teker öldüren bir insanı yakalamaya çalışan polis, adalet midir? Burada biraz sıra dışı düşündüğümü kabul ediyorum çünkü büyük olasılıkla toplumun geneli benim düşündüğümün aksine, "söz konusu kötüleri öldürmek bile olsa, öldürmek suçtur" mantığıyla olaya yaklaşacak ve bu insana "kötü" yaftası vuracaktır ancak bence büyük resmi görmek gerekiyor ve o resim bu değil. Tabii ki söz konusu ne olursa olsun, öldürmenin bir suç olup olmadığı da uzun zaman aklımda yer edinmiş bir soruydu, "Bir insanı öldürme hakkını başka bir insana ne verebilir?" düşüncesi, spor antrenmanına hocamın beni çok zorladığı gün hissettiğim sürekli acı kadar yordu beni. Hala kendi kafamda bu soruya da net bir cevap getiremesem de, bazen böyle büyük bir kararın verilmesinin yararlarını düşünmeden edemiyorum. Aklımda yer tutan sorular, sadece toplumda "kötü" gözüyle bakılan tarafa yakın düşünmemi sağlamıyor. Aksine, bazen idealist bilincim yerine geliyor ve her şeyin en "iyi" olmasını istiyorum. İnsanın öldürmeye hakkı olmadığını, kötülüğün başka yollarla düzeltilebileceğini düşünüyorum. Düzeni ve adaleti, "iyi" olmakla koruyabileceğimize inanıyorum. Hal böyle olunca daha önceden belirttiğim düşüncelerimle çelişiyorum. Buna ben de şaşırıyorum ancak böyle bir şeyi görmek, bu tartışmalara kafamda bir son verdiğim vakit, o kişilik yapıtındaki son taşın da konumlanıp kişiliğimi tamama erdireceğini düşünmemi sağlıyor. Hatta kişisel gelişimimin en son ve önemli noktası olduğuna inanıyorum. Belki de bu nedenle hala bu sorulara bir cevap getiremedim. Hala hazır değilim... Aslında kafamdaki bu tartışma, ben farkında olmasam da hayatımın büyük bir kısmını önemli derecede etkiliyor. Hayatım bu tartışma etrafında dönüyor ve verdiğim cevapların taraflara yakınlığı, hayatımı dönemlere ayırıyor. Liseden önce daha iyimserdim. Neden olmayayım ki? Küçük çocuklara mutlu sonlu kitaplar okutulur sonuçta. Lise dönemi sırasında, daha farklı konuları ele alan kitapları incelediğimde acımasızlığın gerekliliğini öğrendim. İdeal dünyanın imkansızlığını gördüm ve yapılması gereken şeyin ideal dünyada olmadığımızın farkına vararak hareket etmek olduğunu fark ettim. Lisenin sonuna doğru yine eski ideal bilincim yerine geldi ve davranışlarımı, hareketlerimi lise öncesiyle kıyaslayınca, şaşırtıcı bir biçimde aynı olduklarını fark ettim. Lise ortası döneminde ise bunlara tamamen zıt yaşamışım oysaki. Yani aslında en önemli kararları vermemi sağlayan, hayatımdaki kırılma noktalarında her şeyi değiştirecek iki seçenekten hangisini seçeceğime karar verecek olan asıl zorluk, buymuş. Light'ın ideali oluşturmak için uyguladığı "kötü" yöntem, L'in ideal dünyada yapılması gerektiğini düşündüğü "iyi" yöntem. Filmi izlemeseydim bunun gibi ayrıntıların farkına ne zaman varırdım bilmiyorum fakat şu bir gerçek ki insan, zaman zaman çeşitli uyaranlar sayesinde kendini sorgular ve insanın bilincini oluşturan da bu sorgulamalardır. Ali Utku Turhan