Yalnızlıkla Yalnız Kalamamak

"Yalnızlık" kelimesini duyduğunuz zaman zihminde ne canlanır biliyor musunuz? Ya rüzgarlı bir günde bankta denizi seyreden bir adam ya da yağmurlu bir günde ormanda sırılsıklam olmuş bir halde yürüyen bir kadın. Peki neden zihnimde yalnız başına gökyüzünü izlerken mutlu olan bir insan canlanmaz ya da insan yalnız kalmaktan neden bu kadar korkar? Beni bu soruları düşünmeye ve sebepsizce bu soruların cevaplarını aramaya iten şey Cem Şancı'nın Yalnızlık Doktorası adlı kitabı oldu. Peki nedir bu yalnızlık? Resim 1 Yalnız Adam (Dileky) Bana göre yalnızlık denilen kavram dünyada bulabileceğimiz en öznel kavram olabilir. Dünyada ne kadar insan varsa o kadar da yalnızlık ve yalnızlık tanımı vardır. Kimine göre yalnızlık bireyin kendini kendi dahil herkesten soyutlaması iken, kimine göre ise sadece kendi kafasını dinleyebilmesi için dışardan müdahale olmaksızın bulunduğu bir durumdur. Biz yalnızlığa ne dersek yalnızlık o olur. Yani bir bakıma yalnızlık biz olmasak yalnız kalacak bir kavramdır. Peki insan kendi kontrolü dışında mı yalnız kalır yoksa isteyerek mi? İnsan yalnızlıktan korkmalı mıdır yoksa ona sımsıkı sarılmalı mıdır? İnsan bir başınayken mi yalnızdır? Tek başınayken mi yalnızdır? Yoksa yalnızlık tamamen farklı bir durum mudur? Aslında Şancı'yı okumadan önce yalnızlık bana bir insanın düşüp düşebileceği en çaresiz durummuş gibi geliyordu. Yani yalnızlık korkulacak ve insanın kontrolü dışında gerçekleşen bir durumdu. Kimi zaman dört duvar arasında bir sandalyede oturmaya cezalandırılmış bir çocuğu kimi zaman ise kahkaların arasında akan bir gözyaşını anımsatıyordu bana yalnızlık. Öyle ki mutlak yalnızlıktan çok kalabalıklar içinde bulunduğumuz yalnızlıklar beni daha çok korkutuyordu. Düşünsenize Ankara'nın en canlı gününde Karanfilde elleriniz cebinizde omuzlarınıza yüzlerce insan çarpa çarpa yürüyor. Herkes ailesiyle, arkadaşlarıyla ya da sevgilisiyle beraber ama siz var olmanıza rağmen sizi yoksayan binlerin arasındasınız. İşte elinizden hiçbir şeyin gelmemesi yalnızlığın ta kendisiydi bence. Bu düşüncemin değişebileceğini pek hayal etmezdim ama Yalnızlık Doktorası ile beraber gözümün açıldığını düşünüyorum. Figure 2 Yalnız Kadın (Köni) Şancı'nın bu kitabını okuduktan sonra yalnızlığın aslında benin anlattığım ve anladığım kadar vahim, çaresiz ve ürkülesi bir durum olmadığını anladım. Gördüm ki yalnızlık vahimliğin, çaresizliğin ve ürkütücülüğün tam aksine bizim için bir "lüks"müş (Şancı). Benim gibi kısmen karamsar bir insanın yalnızlık ile ilgili bu kadar güçlü bir zıtlığı bir anda sindirmesi çok kolay olmadı tabii ki. Fakat kitabın üzerine biraz düşününce Şancı'ya hak vermemek elde değil. Çünkü benim yukarda betimlemeye çalıştığım yalnızlık tamamen modern dünyanın bize dayattığı yalnızlık şekliymiş. Her ne kadar çok güzel bir şey gibi gözükse de modern dünya bizi birbirimize ve bir bakıma kendimize maddi manevi anlamda muhtaç kılmakta. Oysa ki biraz düşününce yalnızlık bize ne kadar kötü dayatılmışsa dayatılsın adam akıllı yalnız kalamadığımız için ya da gerçekten olaylara sadece dışardan baktığımız için yalnızlığın gerçekte ne kadar kötü ya da iyi olduğunu bilmiyoruz. Yani ya Karanfilde yalnız başınıza eliniz cebinizde yürümeye vakit bulamıyorsunuz ya da yürürken görebileceğiniz o aileler maddiyatla ya da hastalıklarla savaşıyor, arkadaşlar birbirlerinin kuyularını kazıyor ya da sevgililer birbirlerinden ayrılmayı planlıyor ve siz bunları göremiyorsunuzdur. Kısacası genelde buzdağının görünen kısmını ve ayrıca görünen kısmın da sivri ucunu görüyoruz. Bense üniversiteye geldiğimde yalnızlığın doruklarını yaşamıştım. İnsanlarla bir türlü iletişime geçemiyordum. Herkes üçer beşer kişilik arkadaş grubuyla aktiviteler yaparken ben okul yurt arasındaki kaldırım taşlarını sayıyordum. İlk zamanlar öğle aralarını ayrı bir sevmezdim. Çünkü insanlar arkadaşlarıyla ya da sevgilileriyle yemekhanede oturacak yer bulamazken her zaman bana uygun tek kişilik bir yer mutlaka oluyordu. Belki de okuldaki tek muhabbetim "Yanınız boş mu?" sorusundan ibaretti. Oysa ki yalnızlığın bir lüks olduğunu anlamak çok zor bir şey değil. İnsan gerçekten yalnız kalabildiğinde hiçbir şey adına endişe duymamanın hazzını ve kimse ile iletişime geçmemenin hafifliği ile kendi sesini duyma şansına erişir. Şimdilerde ise okul ile yurt arasında giderken insanların telaşlarını seyredip kendi telaşsızlığımla mutlu oluyorum. Yani aslında bir bakıma yalnızlığa bakış açım o dört duvar arasında bir sandalyede oturan çocuk yalnızlıkla ödüllendirilmiş ya da sahte kahkaların içinde akan huzur dolu bir gözyaşıymışçasına değişmiş oldu. Ayrıca yalnızlığın korkulacak bir şey olmadığı ve insanın yalnız kalmasındansa yalnız kalamayışının kontrol dışı olduğunu fark etmiş oldum. Neden beni huzura eriştirecek bir şeyden korkayım ki? Asıl korkulası durum yalnızlıkla yalnız kalamamak değil midir sizce de? Resim 3 Yalnız ve Huzurlu (Topuklar) Sizi sizinle yalnız bırakmadan önce belirtmeliyim ki insan en çok gözünün önündeki nimetleri göremiyor. O yüzden en kısa zamanda koşuşturmacanızı bir kenara bırakın ve ruhunuzda inzivaya çekilin.