KIRDA "SIRADAN" BİR ÖĞLE YEMEĞİ

Sizce de şu günlerde insanlar sanatın varlığından biraz bihaber gibi değiller mi? Hepsi bir yerlere koşuşturuyor, sadece işleriyle ilgileniyor veya okulda anlatılan ezber bilgilerden bir şey öğrenebildiklerini sanıyorlar. Kimsenin içinden açıp iki sayfa kitap okumak ya da bir sanat galerisini gezmek gelmiyor. Bilmiyorlar ki asırlar önce dünyaya miras olarak bırakılmış sanat eserlerinin keşfedilmeyi bekleyen gizli ve öğretici mesajlarıyla bir köşede onları beklediğini... Ne yazık ki günümüzde eski ve değerli sanatçılar gerçekçi olmamakla ve çağdaş toplumun sorunlarına dikkat çekememekle suçlanıyor. Birçoğu insanların değer yargılarına karşı gelmekle ve toplumu sapkınlaştırmakla yargılanmaya devam ediyor. Hiçbir yere ayak uyduramamış, aykırı ve garip insanlar olarak tanıyoruz onları. Sanatçıların hayatımızda önemli bir yere sahip olduğu gerçeği bir türlü kabul edilemiyor çünkü onlar diğerleri gibi etraflarında olan biteni tek bir bakışta görmüyor, tek bir bakışta yaşamıyor ve tek bir bakışta anlatmıyorlar. Eserlerinde hangi konuya dikkat çekmeye çalıştıkları, asıl amaçlarının ne olduğu her zaman saptırılıyor. Dünyaya ve doğaya onların gözlerinden bakamıyor, onların hissettiği gibi hissedemiyoruz çoğu zaman. Algılama şeklimize yapışan yüzeyselliğimizden kurtularak kendimizi tuvallerin arasında kaybedip yeni bir renk cümbüşü keşfedemiyoruz. Bizler, hiçbirimiz sanatçı değiliz, bu bir gerçek ama bir resmin ne anlattığını anlamak için sanatçı ruhlu olmaya gerek yoktur diye düşünüyorum. Bunu çok küçük bir örnekle açıklamam da mümkün. Gelin hep beraber Edouard Manet'nin "Kırda Öyle Yemeği" isimli eserine bir göz atalım. Eğer gözleri görmeyen birine resimde ne gördüğümü anlatmam gerekseydi ona ilk olarak iç açıcı, yeşillik bir alanda piknik yapan sıradan insanlar gördüğümü söylerdim. Daha sonra derin bir nefes alıp karşımdaki resimde bir şeylerin ters gittiğini ve her şeyin o kadar da normal olmadığını açıklardım. Resmin sadece sol yanını doldurmasına rağmen manzaranın merkezindeymiş gibi bir hava sergileyen ve doğrudan bana bakan bir kadın olduğunu da inkar etmezdim. Üstelik bu kadının giyinik olmayışı daha büyük bir sansasyon yaratırdı. Eğer resmi biraz daha incelemeye devam etmeyip bir kenara fırlatsaydım işte o zaman eleştirdiğim insanlara benzerdim. Ressamın bir kadını piknik sırasında çırılçıplak resmetmekte bir sakınca görmediğini ve yanına koyduğu adamların da bununla bir problemi olmadığını çünkü Edouard Manet'nin aslında bundan zevk aldığını ve en nihayetinde kendisinin sapkın bir kişilik olduğu sonucuna varabilirdim. Bu eserin ekranlarda sıkça görmeye alışmış olduğumuz reklam filmlerindeki çıplaklıktan farksız olduğunu düşünebilirdim ama şanslıyım ki bunların hiçbirini yapmadım. Kadın vücudundaki estetiğe bu denli duyulan merakın günümüzde gittikçe normalleştirildiği su götürmez bir gerçektir. Elbetteki tüm kadınların baştan sona istedikleri şekilde giyinme ve toplumda arzu ettikleri gibi varolma hakları vardır fakat ne yazık ki işin içine medya girdi mi işler pek de öyle ilerlemiyor gibi. En basitinden seyrettiğimiz bir araba reklamında bile güzel ve sarışın bir kadın figürü görüyoruz. Arabayı satın aldığımız da yanındaki kadına da sahip olacakmışız gibi bir yanılgıya inandırılıyor, basit bir satış stratejisine kurban gidiyoruz. Kadınları birer obje olarak kullamalarına destek vermekle kalmayıp erkeklerin de duygularıyla oynanılmasına müsaade etmiş oluyoruz. Ne Edouard Manet'nin ne de çıplaklığı resmeden başka bir sanatçının doğrudan sapkın olarak nitelendirilmesi yanlış bir yaklaşım olabilir. Onun gibi değerli isimler eserlerinde sıkça fahişelik, yoksulluk, toplumsal baskı ve toplum bilinci gibi konuları işlemeye çalışmışlar ama sıkça yanlış anlaşılmaya maruz bırakılmışlardır. Herkesin eleştiri tarzı farklıdır ve eğer bahsettiğiniz kişi bir ressamsa neyi nasıl eleştirdiğine şaşırıp kalabilirsiniz. Keşke bizler de kulaklarımızı ama en önemlisi gözlerimizi açıp onların bize aslında ne anlatmaya çalıştıklarını görebilsek...