Duygu Depolama

Ağlamak hakkında düşündüğümüz zamanlar muhtemelen gülmek hakkında düşündüğümüz zamanlara kıyasla çok daha azdır çünkü insanlar mutlu oldukları, güldükleri anları anımsayıp mutluluklarının süregelen etkisini hissetmekten keyif alırlarken, mutsuz oldukları zamanlar hakkında düşünmekten kaçınırlar. Böylece çoğunlukla, ağladığımız zaman sadece ağlarız ve biter. Gel gelelim ki eski zamanlardaki insanlar bunun böyle gelip geçen bir şey olarak kalmasına izin vermemişler, ağladığımız zaman döktüğümüz gözyaşlarını küçük şişelerde biriktirip saklamış ve onların değişik güçleri olduğuna inanmışlar. Bu şişelere gözyaşı şişeleri adı verilmiş; gözyaşlarını muhafaza etmek için yapılmış zarif bir görüntüye sahip, pek de büyük olmayan, kimi zaman renkli camlardan, kimi zaman topraktan yapılmış çeşitli desenlere sahip şişecikler. Hatta içlerinde gözyaşı saklamak için yapılmış olduklarını aklınızın ucundan geçirmeyeceğiniz küçük şişeler... Onlarla ilk karşılaşmam geçen hafta Pergamon Antik Kenti'ni görmeye gittiğimde uğradığım Bergama Müzesi'nde oldu. Ardından kendimi bu gözyaşı şişelerinin ne için kullanıldıklarını öğrenmek için sabırsızlanırken buldum ve bir an önce öğrenmek için kendime söz verdim. Birçok insanın varlığından dahi haberinin olmadığı bu şişeler, zamanında çok yaygın ve değerli bir geleneğe hizmet ediyorlarmış. Çoğunlukla Roma döneminden kalan mezarlardan bulunan gözyaşı şişeleri, sevdikleri insanlar tarafından onların ölümlerinden sonra duydukları üzüntüden dolayı döktükleri gözyaşlarıyla doldurulmuş ve bu gözyaşları ölülerinin bedenlerine gömülmeden önce serpilerek o kimseleri öldükten sonra kötülüklerden koruyacağına ve günahlarını affettireceğine inanılarak onlarla birlikte mezarlarına gömülmüşler. Bunu öğrendiğimde ne kadar ince ve zarif bir gelenek olduğu düşünmeden edemedim ve içimden o dönemin insanlarını bu düşünceli davranışları için takdir etmekten başka bir şey yapamadım. Çünkü duygularımızı yaşayışımız ve dışavurumumuz hakkında yeniden düşünmemiz gerektiğine inandığım bu dönemde ağlamak üzerine yeniden düşünmemi sağladıkları için minnet duymak ve takdir etmek dışında yapabileceğim pek de bir şey yoktu. Umarım daha çok insan gözyaşı şişeleri sayesinde olmasa bile, duygularımızı nasıl yaşadığımız konusunda yeniden düşünmelerini sağlayacak şeylerle karşılaşıp toplumsal olarak içerisinde bulunduğumuz bizi robotlar gibi yaşamaya teşvik eden bu durumu bir kez olsun sorgulama şansını yakalar. Böyle bir benzetme yapmak ne kadar doğru bilmiyorum fakat duygularımızı hazır yemekler gibi yaşar olduk, hızlı ve pratik olduğu için tercih ettiğimiz aslında hiç de sağlıklı olmayan o yemekler... Hazır yemek yemekten vazgeçemiyoruz çünkü zamandan tasarruf etmeye ihtiyacımız var, duygularımızı tam anlamıyla kavramaya ve yaşamaya iznimiz yok çünkü yine zamandan tasarruf etmeye ve güçlü gözükmeye ihtiyacımız var. Karnımız acıktığında en hızlı şekilde bu ihtiyacımızı gidermek için hazır yemeklere başvuruşumuz gibi eğer ağlamak istersek de üzücü bir film izleyip ağlayabiliyoruz. Peki gerçekten ne için ağladığımızı biliyor muyuz? Hayır, sadece ihtiyacımız var ve ağlıyoruz. Çünkü gerçekten ağlamamıza sebep olacak durumlarda ağlamadık ve öylesine gelip geçmesini sağladık. Bu durumun böyle bir şeye dönüşmesi duygusuzlaşmak olarak adlandırıldı ve birçok insan buna inanıyor ama aslında duygusuzlaşmak ne kadar mümkün olabilir ve duygusuzlaştığımız sürece robotlardan farklı olan tek özelliğimiz etten yapılmış olmamız kalmaz mıydı? Belki sadece duygularımızı başka bir zamana saklıyoruz hatta belki de geleceğinden bile emin olmadığımız zamanlara. Ta ki benim neredeyse bin yıl öncesinden günümüze ulaşmış olan gözyaşı şişeleriyle karşılaşmış olmam gibi bir şey çıkıp gelene kadar bu bekleyiş bilinçli ya da bilinçsiz olarak devam ediyor. Şanslıyım ki, gözyaşı şişeleri ne kadar uzak bir dönemde varlıklarını ve düşüncelerini sürdürmüş olsalar bile o incelikli dünyalarının kapısını bana aralayıp bir an olsun ait olduğum toplumdan ve onun alışkanlıklarından kopup sadece bir insan olarak duygularımız üzerinde tekrar düşünmeme fırsat verdi tıpkı içe tutulan bir mercek gibi, kim bilir belki bir başkası da gözyaşı şişeleri sayesinde kendi içine bakar. Damla İrem Kılınç