ADALET: BEYAZ AYININ KARA AYNADAKİ YANSIMASI

Gerçek mi bu okuduğun cümle veya birazdan okuyacakların ne kadar olası, ne kadar planlanmış? Gözüne gelen beyaz ışıklardan, gelmeyen siyah mürekkeplerden mi ibaret önündeki yazı? Gerçeklik sadece bir ışın demetine mi bağlı, yoksa birazdan anlatılacaklar yansıması mı bu yazının yazarının, planlanmış ve peşine onlarca tepkisiz okuyucu kitlesini takmış bir şekilde? Sana bir uyarım olacak yazıya devam etmeden önce: birazdan aynı Black Mirror (Kara Ayna) dizisinin her bağımsız bölümünde olduğu gibi, söylemekten çekindiğin ve saklamaya çalıştığın gerçekler, birer birer yüzüne vurulacak, asıl darbe bu sırların birer gerçek değil de insan süzgecinden geçmiş bir yansımadan ibaret olduğu fark ettiğinde inecek, aynı insanların uyguladığını düşündüğü adalet kavramı gibi. Charlie Brooker, yapımcılığını üstlendiği dizide "Teknoloji bir ilaçsa ki bir ilaca benziyor- yan etkileri tam olarak nelerdir?" sorunsalından yola çıkarak gerçekleri farklı yönlere yönlendirerek herkesi gerçeklere ulaştırmasından dolayı bir ilaç olan aynanın, yani teknolojinin, bu gerçekleri insanüstü hatasızlıktan kırılmalarla dolu bir yansımaya dönüştüren yan etkilerini, yani karalığını, muhteşem bir kurgu ile kısacık bir süre içine tüm yoğunluğuyla serpiştiriyor. White Bear Justice Park (Beyaz Ayı Adalet Parkı) bölümünde de bu yan etkilerin oluşturduğu güncel sorunlar, medeniyetin başlangıcından beri doğruya yönelmesinden dolayı olan "beyaz" kavramı ve gücü bir elde toplamasından dolayı yapılan "ayı" benzetmesi gibi iki zıt kavram üzerinden tartışılan adalet kavramı ile birleşerek de önemini yüzyıllar boyu koruyabilecek farklı boyutta bir eser çıkarıyor ortaya. Suç dediğimiz kelime toplumdan topluma, insandan insana o kadar çok farklı anlama bürünebiliyor ki, bu terime katılan hiçbir ton siyah aynada sırıtmıyor ve kendini belli etmiyor. Senaristimiz bu noktada suç kısmına vicdana sahip hiçbir insanın reddedemeyeceği bir varlığı, masum çocukları öldürmeyi koyarak suçtan daha çok ceza kısmındaki akıl tutulmamızı çarpıtıyor yüzlerimize. Oluşturmaya çalıştığımız adalet uğruna bu suçlara karşı verdiğimiz cezalar ise bazen o kadar acı ve ağır oluyor ki, dizi bizlere "işte, görün acımasızlığınızı!" diyerek teknoloji ile dilsizleşen ve kalpsizleşen bizleri derin ve "Of!" çektiren bir sorgulama sürecine itiyor. İşin yargı kısmında bulunan insanlar, zaman geçtikçe yaptıkları eylemin suyunu çıkartma yolunda ilerliyor ve kişilere göre soyutlaşan ve tek elde toplanan adalet kavramı gittikçe tehlikeleşen bir hale bürünüyor. Son dakikalarına kadar kafamızda tonlarca soru işareti bırakan dizi, kahramanımız Victoria'nın içinde bulunduğu insan yapımı düzeni bize olaya dışarıdan bakarak hissettirmesiyle bizi ta uzaklara götürüyor ve teknolojiyle büyüyen ve onun etkisi altında dilsiz birer tüketici ve izleyici olan bizleri, kayıtsızlığımızı, hiçliğimizi ve acımasızlığımızı ve bu anlamsızlıkların soru işaretlerinin odağına yerleştiriyor. Açıkçası yapıtın beni en çok etkileyen kısım çok net bir şekilde son kısmı oldu. Çünkü olayı seyretmek için gelen asalak insanlar arasında gördüm bir an kendimi, ki bu zaten diziyi izleyen ve teknoloji sarkacında bir nebze de olsun hipnotize olmamış herkeste gerçekleşecektir, sonsuz döngüye giren bu zalim şovu izlemek için gelen ve bu eylemi keyifle ve olaya hiç müdahale etmeden sürdüren, üstüne üstlük tüm bu süreci sözde akıllı telefonlarıyla kayıt altına alarak kıs kıs gülen acınılası mahlukatlardan biri olarak hem de. Her bir bölümü yüz kızartan dizi, bu bölümünde de teknolojinin akılsızlaştırdığı bizleri adalet kavramı üzerinden öylesine bir eleştiri bombardımanına tutuyor ki izlemek bile yürek istiyor. Biz de yazımızı senaristimizin dizi hakkındaki görüşüyle bitirelim: "Black Mirror (Kara Ayna) dizisi, (teknolojiden kaynaklı) keyif ile huzursuzluk arasındaki bu alanda kurgulanıyor. Başlıktaki kara aynayı dizideki her duvarda, her masada, herkesin avucunda göreceksiniz: televizyon, monitör, akıllı telefonların soğuk, parlak ekranı..."