Geleceği Yazmak

Edebiyat sonsuz bir boşluk ve yazarların tarihe not düşercesine sarfettikleri cümleler bu boşlukta sonsuza dek yankılanmaya devam edecek. Çağlar boyunca insanoğlu ölümsüzlüğü tıp vasıtasıyla arayadursun, büyük yazarlar onu kalemleriyle bulmuşlardır. Öyle ki, ne kadar yıl geçerse geçsin ve teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin insanlar ne Shakespeare'in Macbeth'inin, ne Cervantes'ın Don Kişot'unun, ne de Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna'sının ruhlarda bıraktığı izleri başka herhangi bir şeyde bulabilsin. Kıyamet gününe dek, biz ölümlülere yazın alanındaki zerafeti ve okumaktan zevk almayı tekrar tekrar öğreteceklerine şüphe yok. Bir de fikirleriyle adeta geleceği birebir anlatarak ölümsüz kalanlar var, bu konuda aklıma ilk gelen yazar ise şüphesiz George Orwell. İnsanlığa Hayvan Çiftliği ve 1984 isimli iki büyük eser bırakan Orwell, politika ve toplumsal bilimler alanında başlı başına ders olarak okutulmaya değer bir edebiyatçı. Orwell'ın eserlerini ve eserlerindeki fikri yaklaşımları çözümlemek ve günümüzle bağdaştırmak için öncelikle döneminin siyasal ve toplumsal durumunu bilmek fazlasıyla gerekli. 1903 doğumlu yazar, gençlik ve olgunluk döneminde sırasıyla Büyük Buhran'ı, Avrupa'daki yönetimlerin totaliterizme yönelimini, İspanya İç Savaşı'nı ve İkinci Dünya Savaşı'nı yaşamıştır. Tüm yaşanan olayların etkisiyle, eserlerinde eşitlik, baskıcı yönetim karşıtlığı, toplumsal adaletsizlik karşıtlığı gibi fikirlere fazlaca yer vermiştir. Özellikle kendisinin de katıldığı İspanya İç Savaşı ve eşitlik fikirleriyle yola çıkılıp, baskıcı bir devlet yönetimi ortaya çıkaran Ekim Devrimi ünlü eserlerinde düşünsel altyapıyı oluşturmuştur. Tüm dünyada, George Orwell ismini zikrettiğinizde akla öncelikle iki eser gelir: Hayvan Çiftliği ve 1984. Hayvan çiftliği, Ekim Devrimi'nin başlangıçta taşıdığı özgürlük, eşitlik ve adalet gibi kavramları ve ilerleyen zamanlarda savaş halinin yarattığı ruh hali ve yöneten kadronun mutlak gücü elde etmesiyle yaşadığı güç sarhoşluğu halini anlatıyor kısaca. 1984 ise görece daha yakın bir zaman dilimin bir anlatımı gibi, tabii yazarın bu tasvirleri 50 yıl önceden yaptığı bir kez daha belirtmekte fayda var. Orwell'ın eserlerinin olağanüstülüğünün en büyük sebebi de bu başarılı tasvirleri keskin ve akıcı bir üslupla yapmış olması. Tarihsel süreci tamamlandığı, sonuç ve detayları fazlasıyla gün yüzüne çıktığı için Devrim Süreci ve Sovyet Rejimine, dolayısıyla Hayvan Çiftliği kitabına eğilmek istiyorum. Öncelikle kısaca kitabın içeriğinden bahsetmek istiyorum, tüm olaylar İngiltere'de bir çiflikte yaşanıyor. Çiftliğin sahibi yaşlı Jones hayvanlara çok kötü davranmakta ve onların ürettiklerini sömürmektedir. Ve yaşlı bir domuz olan Koca Reis tüm hayvanlara, insanları kovdukları ve özgür oldukları rüyadan bahseder, adeta bir devrim rüyasıdır. Bay Jones'un yem saatlerin unuttuğu bir saatte de daha önce planlanmadan bir isyan başlar ve onlara kötü davranan insanlardan kurtulurlar. Ancak sonuçlar hayal ettikleri gibi mi olmuştur? İnsanlar sonrası dönemde lider olarak çiflikte iki domuz ortaya çıkar: Snowball ve Napeleon. Ancak bu çekişme sürecinde Napeleon, Snowball'u safdışı bırakıp, hain ilan eder ve çiftliğin mutlak hakimi haline gelir. Devrim hayallerinden ve ideallerinden hızla uzaklaşma başlar ve hayvanlar birbirlerini insanların onları sömürdüklerinden daha fazla sömürmeye başlamıştır. Kitabı okuduktan sonra insan kendini eşitlik ideali ile insanların çıkarları, gücü kontrol istekleri ve egoları arasındaki derin çatışma hakkında düşünür şekilde buluyor ve Habil'le Kabil'den beridir kötünün ve gücün kazandığı düzeni görüp karamsarlığını bastıramıyor. Bende kitabın öncelikli uyandırdığı hisler bunlar. Ayrıca İtalyanlar'ın o ünlü atasözü kulaklarda çınlamıyor değil : " Cehenneme giden yol iyi niyet taşlarıyla döşenmiştir.". Ekim devrimi bu sözün mutlak bir örneğidir. Bu kadar eşitlikçi duygularla başlanıp, bu kadar tersi bir istikamete yöneliş tarihte görülmemiştir bence. Tüm insanlığın eşitlik fikrini özümsemesi dileğiyle... Hüseyin TOKA