Kırmızıyı Tanımlamak

Uzun zamandır gitmişliğim yoktu sergilere. Öyle olmaz o iş zaten, tesadüfen denk gelecek; içimden renklerin dansını izlemek geldiği bir anda bir serginin yanından geçeceğim, ancak o zaman. Bilkent kütüphanesinin sergi katında yeni bir sergiye ayaklarım götürdü de baktım öylece. Birkaç resim hariç pek beğenmedim açıkçası. Kesmedi beni yani, ben de Bilkent Sanat Sokağına gittim. Gözlerimi farklı sanatçıların renklerle yarattığı birbirinden güzel dünyalara açtım, veya benim yaşadığım dünyanın farklı yansımalarına. Bir acıkmışım bir acıkmışım ki güzel resimlere sormayın. Uzunca bir süre göz ziyafeti çektim kendime. Sonra da düşündüm, beni veya bakan insanları resimlerde etkileyen nedir? Felsefenin binlerce yıllık sorusuna cevap aramadım, hayır. Güzel veya farklı olan elbette ki etkiler insanı. Ne var ki, onun haricinde bir şeyler daha olmalı. Yalnızca renklere özgü bir şeyler. Bir dakikalığına durup düşünün, neyi tanımlayamazsınız? Doğru veya yanlış, genel- geçer veya öznel aşağı yukarı her şey tanımlanabilir. Ama tabii ki her konuda olduğu gibi bu konuda da hayatı renklendiren istisnalar vardır, mevcut durumda; renkler. Renkleri tanımlayamazsınız ve aklıma geldiği kadarıyla bu yalnızca onlara özgü bir durum. Renkler üzerine örnekler verilebilir, yüzlerce tondan yüzlerce farklı renk birbiri cinsinden anlatılabilir; mor, mavi ile kırmızının karışımından doğar veya turuncunun tonlarına paletinizdeki kırmızıya beyaz ekleyerek ulaşırsınız. Lakin direkt olarak renk kavramını kelimelerle tanımlayamazsınız. Kırmızı kanın rengidir, bazen tan zamanında güneşin etrafa verdiği bir renk aynı zamanda, gelincik yaprakları veya az sonra menemene katılacak bir domates... Hepsi kırmızı, peki kırmızı ne? Güneşi, gelinciği, kanı ve domatesi bilmeyen, görmeyen insana nasıl anlatırsınız? Tümceye nasıl başlarsınız? Böyle lal ederler insanın dilini renkler tanımlanamayışlarıyla. 1 Sürrealist, realist; yağlı boya, suluboya, pastel boya, karakalem; tuval üzerine veya kağıt üzerine; manzara veya portre ne olursa olsun yine insan aklının aşure misali karışıklığındakine benzeyen güzel tadını yansıtan resimler, özledim sizi. Her biriniz başka dünyanın kapılarını açar üstelik. Bir başlangıç noktası verilir resimlerle; bir uzam, bir karakter, bir hissin yansıması. Sonra öykünün geri kalan kısmını yazmak tamamen size kalmıştır. Sergi ziyaretine giden insanların kimi nasıl dakikalarca kımıldamadan bir tabloya bakıyorlar sanıyorsunuz? Herkes sanatçı gözüyle bakamaz ya... Oysaki herkes masalcı gözüyle bakabilir. Elini suya değdiren bir peri kızının ormandaki resminden çıkacak binlerce fantastik öykü gibi, eski Osmanlı paşası Zağanos'un portresi de tarihsel bir yolculuğun patikasını görünür kılabilir pekala. Edward Munch'ın Çığlık tablosunun tüylerinizi diken diken edeceği gibi, Van Gogh'un Cafe Terrace at Night tablosu size İzmir'in Arnavut kaldırımlı taş sokaklarında başlamasını dilediğiniz bir aşk hikayesi yazdırabilir. Peki, Çığlık herkesi ürkütmek zorunda mı? Başka bir insanın ruh halinde tek dirhem karamsarlık etkisi yaratmıyor olamaz mı? Bu sorunun cevabı resmi farklı , etkileyici yapan bir başka unsur herhalde. Bir fotoğraf veya bir eski eşyaya bakan gözün her zaman aynı şeyi görememesi durumu, resimlere bakarken daha bir belirginleşir. Zaman ve deneyim insanı değiştirir. Değil ki insanları, gerçekleri ve değer yargılarını bile, ki bence bu çok etkileyici. Bırakın kişiden kişiye değişmeyi, dakikadan dakikaya bile değişiyor bir eserin sizde yarattığı his. Altın orana göre çizilmeye çalışılan resimler kalpteki kömür karası orantısızlıklara dokunabiliyor, en güzel renklerle başlanan tabloların sonunda ortaya çıkan kara deliklerse huzura boğabiliyor. Değişmeyen yegane şeyse, görüp de yaşayabildiğimiz koca bir renk tayfının günlük hayatımıza her saniye kattıkları herhalde... Dicle Kızılkan 2