Kayıtsız Kuklalar

Uzun zamandır hayatın anlamını sorguluyorum ve aslına bakılırsa herhangi bir sonuca ulaştığımı düşünmüyorum. Zaten bu arayışa başlarken de bulabileceğimi düşünmüyordum. Ancak geçenlerde okuduğum bir roman bana hayatın anlamı yerine hayatı yaşanabilir kılmayı öğretti sanırım. Bahsettiğim kitap Milan Kundera'nın Kayıtsızlık Şenliği adlı kitabından başkası değil. Kitap ilk bakışta dört arkadaşın Prag'da geçen öyküsünü ve hazırlamaya çalıştıkları kukla gösterisini anlatıyor. Gösterinin başrolünü Stalin'e veren gençlerin, buradan yola çıkarak kendi hayatlarını değiştirmeleri dikkat çekiyor. Romana başlarken konuyla ilgili bir fikrim yoktu diyebilirim. Yalnızca uzun zamandır içinde bulunduğum mutsuz ve umutsuz hal yüzünden bu kitabı seçtim sanırım. Belki de başlıktan yola çıkarak kayıtsız olmanın bir yolunu bulma umuduyla kitaba başlamış olabilirim. Kitabı okudukça daha fazla umutsuzluğa kapıldım diyebilirim. İlk olarak karakterlerin yaşamı beni etkiledi diyebilirim çünkü işgal altındaki bir kentte tam anlamıyla hayata tutunma mücadelesi veriyordular. İtiraf ediyorum bu noktada kendime birazcık kızdım, çünkü kendi hayatımla onları karşılaştırınca mutsuz olmaya hakkım yokmuş gibi geldi. Belki de pek çok kişinin benim yerime yaşamak isteyeceği bir hayattan bir parça bile haz almamak benim sorunumdu. Bunları düşünürken kukla gösterisi başlamıştı bile. Gösteri boyunca dikkatimi çeken tek şey aslında kukla kelimesi olmuştu. Düşününce hepimizin basit kuklalar olduğunu anlamıştım. Hepimiz bizim için çizilen sınırlar ve kalıplar içerisinde mutlu yaşıyormuş gibi görünmek zorundaydık ve benim gibi mutsuzluğu seçenlerin akıbeti sistemin dışına atılmak olacaktı. Bu düşünceler içerisinde kukla gösterisinin sonu geldi. Bu kısım beni romanda en çok etkileyen kısım oldu sanırım. Kukla Stalin her şeyi değiştirmek için üst bir irade olarak kendini görüp dünyayı düzene sokmak isterken, roman kahramanlarımız hiçbir şeyin Burak Sibirlioğlu düzelmeyeceğine dair sağlam bir inanç taşıyordular. İşte tam bu noktada kendimi sorgulamaya başladım. Aslına bakılırsa ben de hayatın berbatlığı konusunda sağlam bir irade sahibiydim. Bu durumu düzeltmeye çalışmak yerine yalnızca hayata lanet ediyordum. Bu açıdan bakınca açıkça mücadele etmeli hayatımı düzene sokmak için çaba harcamalıydım. Ancak harcadığım çaba beni hayatın anlamından uzaklaştırmayacak mıydı? Her fırsatta kaçıp kurtulmak istediğim bu hayat kafesine beni daha fazla bağlamayacak mıydı? Bilemiyorum, ne kadar düşünürsem düşüneyim sanırım bir sonuca ulaşamayacağım ve itiraf etmeliyim ki deneyip görecek kadar da ne cesaretim ne de gücüm kaldı. Kafam allak bullak şekilde romanın sonuna ulaştım ve her şey bir anda çözüldü diyebilirim. Roman bana hayatın şifresini vermişti aslında, her şeyin anahtarı kayıtsızlık. "Kayıtsızlık, dostum, var oluşun özüdür. Her zaman ve her yerde bizimledir. Soluyun dostum, etrafımızı saran bu kayıtsızlığı soluyun, bilgeliğin anahtarı o, gamsızlığın anahtarı o..."(s. 102) İşte bu cümleden yaşamak zorunda olduğum hayatı tekrar değerlendirdim. Madem yaşamak zorundayım ve madem yaptığım ve yaşadığım şeyden zevk almıyorum, öyleyse yaşarmış gibi yapacaktım. Olmuş veya olacak olan pek çok şeye gözümü kapatıp her şeyi kendi istediğim, aslında daha az acı çektiğim yoldan yapacaktım. Şimdi romana dönüp tekrar bakınca gülümsüyorum. Aslında hayatın anlamını bulmaya gerek yokmuş çünkü hayat bizim kafamıza taktığımız kadar bizi etkiliyormuş. Şunu söylemeliyim ki şimdi daha az mutsuzum, hayata hala umutla bakamasam da, umutsuzluğu görmemeyi öğrendim. Romanı okuyalı birkaç gün oldu ve kayıtsızlık prensibini uygulamaya başladım. Gerçekten kafama taktığım şeylerin bazılarında kurtuldum sanırım. Bunu anlamak biraz zaman alacak çünkü şu anda romanın etkisiyle konuşuyorum ve hala kayıtsızlığı deneme aşamasındayım. Ama kesinlikle eminim ki, roman hayatımın bir kaç gününe renk kattı en azından çektiğim acıyı bir nebze olsun azalttı. Son olarak unutmamamız gereken bir şey var Burak Sibirlioğlu ki, her zaman bilinçli olmak ve farkında olmak bizim için iyi olmayabilir bazen yalnızca bir kukla olmak en güzelidir.