Son Ada / Zülfü Livaneli

Zülfü Livaneli'nin Son Ada adlı eserinde saygı, sevgi ve mutluluk içinde yaşam sürülen bir adada, bir diktatörün uyguladığı yöntemlerle adayı nasıl cehenneme dönüştürdüğü anlatıyor. Benim şahsi görüşümde ülkeyi ada temsil ederken, kırk hane halkı, yazar muhaliflerin düşünce yapısını, bakkalın oğlu beklenmedik kurtarıcı kahramanlıkları, diktatörlüğü ve çıkarcılığı başkan, 1 numara para gücünü, başkanın emrindeki adamlar iktidar yanlısı güçleri gösteriyor. Eserde doğaya karşı mücadele etmenin onu yok etmeye çalışmanın insanların kendilerini yok etmesine denk geleceğini, halkların nasıl manipüle edilebileceğini, özgür düşüncelerin ne şekilde ve hangi yöntemlerle biçimlendirilebileceklerinin örneklerine yer veriliyor. Adada yaşayan insanların ömürleri boyunca adanın doğal sahibi olan martılarla birlikte mutlu mesut yaşamalarını ve daha sonra düşüncelerinin yönlendirilmesi sebebiyle martılara düşman olmaları gibi olaylar yaşanıyor. Zülfü Livaneli bir demir yumruğun uyguladığı temel tekniklerin çoğuna yer vermiş gibi görünüyor. Örnek vermek gerekirse, yalan söylemek konusunda bir sıkıntı yoktur, eğer yalan insanlar tarafından ortaya çıkarılırsa bu insanların karakterlerine saldırmak, bir konuda başarısızlık varsa sebebi muhalif insanlar olması ve düşmanın düşmanı dosttur gibi teknikler anlaşılabiliyor. Romanda en etkileyici kısımlardan biri de kitaptaki adı başkan olan diktatörün konuşmalarındaki beyin yıkama ve tezatlıktır. Başkan konuşmaya başladığında hep medeni düzen ve demokrasi konularından konuşurken konuşmanın sonunda şiddete başvurmayı savunan ve ölüm isteyen bir tavır takınmasıdır. Livaneli bu kurgulanmış ve tasarlanmış ada görünümlü ülke yapısında gerçekte olan bütün diktatör tarafından yönetilen insanların beyninin yıkandığı ve düşüncelerinin şekillendirildiği gerçeğini çok başarılı bir şekilde yansıtmıştır. Livaneli'nin diktatörlük hakkında yazdıkları çağımızda yaşanan bu tarzdaki olaylara ışık tutar niteliktedir ve insanları bu konu hakkında bilinçlendirme çabası var olduğu görülüyor. Türkiye'nin bulunduğu coğrafya sebebiyle yakından takip etme şansımızın olduğu Orta Doğu ülkeleri içinden diktatörlükle yönetilenlerin detaylarını anlama şansına sahip oluyoruz. Kitabı okuduğumuzda, fark edemediğimiz bu yönetim şekillerinin yöntemlerini anlıyor ve farklı bir bakış açısı kazanmamıza yardımı oluyor. Kitabı anlatan kişi amatör bir yazar olan bir ada sakinidir. Bu sebep yüzünden kitap basit ve kolay anlaşılır bir dile sahiptir. Şahsi görüşüme göre bu bir başarıdır sebebi ise Zülfü Livaneli gibi bir yazarın amatör bir yazar kişiliğine girip bu zor anlatım değişikliğini başarıyla uygulamıştır. Bir de sürekli gerçekleri söyleyen olayların sonuna kadar giden, yılmayan ve toplumdaki aydınları gösteren yazar var . Bu yazarın kitapta yer alan bir sözü çok düşündürücü. "Hiçbirimizin yaşadığı dünyaya gözlerini bu derece kapamaya hakkı yok." Çoğu insanın yaşanan olaylara sırtını dönüp, gözlerini kapadığını gösteriyor bu cümle. Dünyamızda yaşanan olayların, daha da özele indirgersek ülkemizde yaşananların gerçek sebebi bence budur. Çoğu insan deyim yerindeyse at gözlüğüyle etrafta geziniyor, bazı insanlar ise gözlerini kapatmış vaziyette kimden veya nerden bir ses gelirse onlara sığınıyor ve onu benimsiyor. Ayrıca kitabı okuyanlardan bazıları Livaneli'nin kitabı yazarken klişeler çok yer verdiğini söylemiş ve bu konuda eleştiriler yapmışlar. Benim kendi görüşümde bu okurlara klişelere yer verme konusunda katılıyorum fakat Livaneli'nin bunu yapmasının haklı bir sebebi olduğunu düşünüyorum; çünkü Zülfü Livaneli'nin vermek istediği mesajın doğru anlatılıp okurların doğru anlaması için geçen olayları ve kitabın dilini mümkün olabildiğince basit, gösterişten uzak ve de sade oluşturma çabasını haklı buluyorum. Eserde yaşanan olayların farklı olmaması ve klişe olması günümüzde bu tarzda olayların fazla olması sebebiyle çok fazla eleştirilemeyeceğini düşünüyorum. Yaşanan olayların dile getirilip eleştirilmesi akla Livaneli'nin aşırı derecede mesaj verme kaygısı taşıyor olabileceğini gösteriyor olabilir. Zülfü Livaneli Son Ada adlı eserinde okurlarına aktarmak istediği tek bir konu var ve bu düşüncesine katkı sağlamayan hiç bir cümleye kitabında yer vermek istememiş, yazarın eserini George Orwell'ın kaleme aldığı Hayvan Çiftliği eserine çok benzeten kişiler var fakat aralarındaki fark Hayvan Çiftliği'nde birden çok mesaja yer verilmişken Zülfü Livaneli tek bir mesaj vermek için eserini oluşturmuştur. Son Ada adlı eseri okurken özellikle dünyamızdaki olayların anlatıldığının farkına varılabiliyor ve bu olaylara farklı bir bakış açısıyla yaklaşan Zülfü Livaneli bende çok büyük bir ilgi oluşturdu. Klasik romanların dışında kitabında ele aldığı konu hakkında benimle aynı fikirleri paylaşan eser insanların gözlerini açmaya çalışan ve bazı şeyleri öğretmek isteyen bir yapıya sahip. Yusuf Batuhan Erdoğdu / 21101789