Hırsız Yukarıda

2014 yılında ilk baskısı çıkan Hüsnü Arkan' ın Hırsız ve Burjuva'sı, Tunalı'da bir kitapçıda dolaşırken ismini beğenmem nedeniyle aldığım, aslında hakkında bilgi sahibi olmadığım bir romandı. Okuduktan sonra yaptığım araştırmada 2015 Orhan Kemal Roman Armağanı'nı kazandığını öğrendiğimde hiç şaşırmadım. Çünkü kapağını ilk açışımdan son sayfasına kadar, yazarın başarılı bir iş çıkardığını ve kitabın isminin altında ezilmediğini düşünüyorum. Olayların genel olarak 12 Eylül 1980'de doğan Evren karakterinin etrafında geçtiği romanın vermek istediği, benim de düşüncelerimle örtüşen mesaj bugünlerde pek kimsenin kolay kolay ima edemeyeceği bir içeriğe sahipti. Öncelikle hırsız ve burjuva kavramlarına değinmek istiyorum. Kelimeler yalnız başlarına kullanıldıklarında anlamları çok net ve insanın aklında ilk olarak çağrıştırdığı şeyler genel olarak aynı diyebilirim. Hırsız dendiğinde insanın aklına gelen şahıslar, genelde alenen, bir suç unsuru olduğunu bilerek ve sonuçlarının farkında olarak, birilerini gasp etmeyi amaçlayan kimselerdir. Toplumda asla sevilmezler, sevilme ihtimallerini akla getirmek bile gülünçtür. Burjuvadan bahsedildiğinde ise, insanın aklına şehrin kalburüstü semtlerinde oturan, pahalı lokantalarda yemek yiyen, hep önemli bir şeyler konuşuyormuş gibi gözüken, çoğunlukla eğitimli insanlar gelir. Peki, bu yazımda daha sonra cevaplamak üzere sizlere iki sorum var. Bu zıt gibi görünen iki kavramın ortak noktada buluşması romanda nasıl gerçekleşti? Bu kavramlar gerçek dünyada gerçekten de bu kadar zıt mı? Ne diyor Arkan: "Hiçbir çiçek bunu hak etmez. Çiçekler insanlar gibidir. Bu süreçte incinenlerin ve bu süreçten fayda umanların yolları yalnızca çatışmalarda kesişir. Bir mülk sahibi bir bahçıvanla uzlaşabilir ama bir çiçeğin bir bahçıvanla ya da bir mülk sahibiyle uzlaşması görülmüş şey değildir. Çiçekler bir tek şey ister; adalet!" (s. 41) Bana bu cümlelerde bahsedilen çiçekler, yukarıda betimlemeye çalıştığım hırsızları da içinde barındıran işçi sınıfını; bahçıvan ve mülk sahibi de burjuvazinin çeşitli kesimlerini çağrıştırdı. Burada bir parantez açmalıyım, belki de herkes okuduğunu anlamak istediği gibi anlar, ben de bunu yaptığımın çok kez farkına varıyorum. Ailemde işçi olmamasına rağmen, bir ulusun ancak üretimle, işçinin gücüyle ve çok daha önemlisi mutluluğuyla, adalete olan inancıyla yükselebileceği öğütlerini alarak büyüdüğüm için, benim romandan çıkardığım dersler, savunduğum doğrularla çok iyi arkadaş oldu. Peki, nedir bu dersler? Alt tabakanın, bir diğer deyişle işçi sınıfının hayati ihtiyaçlarına ne kadar vergi vereceğini, aynı zamanda burjuvanın kendi lüks ihtiyaçlarına da ne kadar vergi vereceğini belirleyen yine burjuvanın kendisidir. Üst tabakanın bu eylemleri adalet bilinciyle yapacağının garantisi yoktur. Bırakın adalet duygusunu, utanma duygusundan bihaber zenginler ve bu kimselerin karşılıklı çıkar ilişkisinde oldukları yöneticilerle dolu bir ülkede, işçi sınıfının adalete olan inancının kaybolması çok doğaldır. Baklava çalan çocuklara 16 yıl ceza verenler, bizim vergilerimizi ayakkabı kutularında saklayan insanlardır. Böyle bir sistemde, Arkan' ın bahsettiği çiçekler adalet bile isteyemez duruma gelmiştir. Eskiden halka karşı çok öfkeliydim, şimdileri ise halkın bir tercih şansı olmadığını, tercih yapma ihtimalinden bile habersiz bırakıldığını fark ediyorum. Eğitim en başta olmak üzere tüm sistemleri elinde tutan ve istediği gibi nesiller yetiştirme becerisine sahip olan yöneticiler, çıkar uğruna burjuvanın kuklası iken, alt tabakaya bir şeyleri değiştirmediği için sinirlenmenin yanlış olduğunu fark ettim. Son olarak, yukarıda cevaplayacağıma söz verdiğim soruları cevaplamaktan vazgeçiyor ve sizleri yeni bir soruyla baş başa bırakıyorum. Hırsız kim? Bahçıvan ve mülk sahibi, çiçeklerin geleceğini çalıyorken, kim çiçeklere hırsız diyebilir ki...