Sanat Ne İçindir?

Bugüne kadar yaşamış olduğum anılar içerisinden en eski olanı düşündüğümde, o zamandan şimdiye dek milyonlarca karar verdiğimi ve bunların azımsanmayacak kadarında hata yaptığımı görüyorum. Bu kararlar içerisinde önem sırasına göre en azından ilk yüze girebilecek olanlardan biri ise ileride hangi alanda uzmanlaşmak ve bunu mesleğim olarak sürdürebileceğimdi. "Ben öğretmen olmak istiyorum çünkü çocukları çok seviyorum." ya da "Ben doktor olmak istiyorum çünkü kansere tedavi bulmak, insanları kurtarmak istiyorum." diyebileceğimiz kadar kolay bir seçim değil bu bizim için. Çünkü birkaç sene yapıp bırakabileceğimiz bir uğraş değil. Ortalama altmış beş yaşlık insan hayatında otuz kırk senemizi buna ayırmamız gerekiyor. Yapacağımıza karar verdiğimiz işi ömür boyu yapabilecek kadar sevmemiz gerekiyor kısacası. Ancak ne yazık ki toplum baskısı, bize prestij adına yapmak istemediğimiz işleri kabul ettiriyor. Sadece doğup büyüdüğüm ve yaşamaya halen devam ettiğim ülkem için söylemiyorum bunu, dünyanın neresine gidersek gidelim bu durum böyle. İçinde matematik veya fen olmayan bir bölümde okuduğunuzda insanların göstermiş oldukları tepki inanılmaz. Neden diğer alanların bu kadar değersiz görüldüğünü anlamakta zorluk çekiyorum. Sonuçta dünya sadece matematik ve fenle dönmüyor ki. Aslında insanlığın ilerlemesini sağlayan şey matematik ve fen alanında olan gelişmeler değil, zeka ve yaratıcılığın bizi alışılmış yöntemlerden farklı bir yere yöneltmesi ve hep önümüzde duran şeyin farkına varmamızı sağlamasıdır bence. Hem sayısal alanda bir şeyler yapmayı seçen insanlar zekiyse, sanatsal alanda çaba gösteren insanlar aptal olmuyor ki. Zeka dediğimiz kavram sadece bir çalışma alanında ölçülebilecek kadar basit bir şey değil. Niçin meslekleri önemli ya da önemsiz diye etiketleyerek çocukların gelecekleri hakkında yanlış kararlar vermesine sebep oluyoruz? Uluslararası danışman olan Ken Robinson bu durum hakkındaki görüşünü, "Gezegende, çocuklara matematiksel alanda verilen eğitim gibi günlük dans öğretilmesini amaçlayan bir eğitim sistemi yok. Sanırım matematik çok önemli, ama dans ve müzik de çok önemli. Çocuklara izin verilirse her zaman dans ederler, hepimiz yaparız. Hepimizin bedenleri var, değil mi? Çocuklar büyüdükçe sadece kafalarına odaklanıyoruz ne yazık ki." (Sir Ken Robinson, Do schools kill creativity?) sözleriyle ifade ediyor. Ken Robinson'un da söylemiş olduğu gibi, farklı alanlarda yetenekleri olan insanları tek bir alan açısından değerlendirmek, onlara karşı yapılmış bir haksızlık olur bence. Çünkü her insan dış görünüş olarak birbirinden farklı olduğu gibi, düşünme yapısı bakımından da birbirinden farklıdır. Bu nedenle çocuklarımızı sadece sayısal alanlara yöneltmemiz ve bunun aksi gibi durumlarda aşırı tepki vermemiz, onlara karşı yapılmış büyük bir saygısızlık örneğidir bence. Müzik, dans, resim ve buna benzer bir sürü gereken değeri göremeyen alanlar, çağdaş uygarlık düzeyine ulaşabilmek amacıyla en az matematik ve fen bilimi kadar önemlidir. Öyle ki, Mustafa Kemal Atatürk bu durumu bir asır öncesinden görmüş ve şu sözleri söylemiştir. "Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir." Sanatsal eğitimin ne kadar önemli olduğunu bu sözden kolaylıkla anlayabiliriz. Geçenlerde okuduğum "Orkestra Şefi: Leningrad Senfonisi" kitabı bu konu hakkındaki görüşlerimi önemli derecede etkiledi. Örneğin, İkinci Dünya Savaşı sırasında Dmitri Shostakovich'in yazmış olduğu 7. Senfoni, St. Petersburg'da yaşayan rus halkı için Nazi Faşizmi'ne karşı direniş sembolü olmuştur. Bir müzik bestesinin insanlarda uyandırmış olduğu güce ve öz güvene bakar mısınız? Sanat öyle bir şey ki, ona su ve ekmek kadar ihtiyaç duymamıza rağmen taşıdığı yaşamsal değer, günümüzde bir eğlence olarak görülüyor ne yazık ki. Sonuç olarak, sanat dediğiniz kavram, tarihin akışını bile değiştirebilecek kadar önemlidir ve biz ona hak ettiği değeri gösterebilmeliyiz. Eğitim sistemini oluşturan biz olduğumuz gibi, bunu değiştirebilecek güce sahip olanlar da yine biziz. Eğer yaşadığımız hayat bir resim olsaydı, emin olun ki sanat, bu eserin renkleri olurdu. Sanat bizlerde ön yargılı olmamayı, modern düşünebilmeyi ve yeniliklere açık olmayı prensip haline getiriyor. Artık toplum bakış açısından farklı biçimde düşünen insanlara, gerçekte toplumdan görmeleri gereken değeri hissettirebilmeli ve ön yargılarımızdan kurtulabilmeliyiz. Gelecek nesillere meslek seçiminde önemli olan şeyin toplum tarafından kabul görülmek olmadığını, asıl önemli olanın kendi yetenek ve isteklerimize göre mutlu birer birey olup geleceğimizi bu yönde şekillendirmemiz olduğunu göstermeliyiz.