DEĞERLERİN ÇATIŞMASI

Bizi biz yapan değerlerler nelerdir? Bir milletin benliğini koruyan özellikler nelerdir? Cevapları çok basit öyle değil mi? Adalet, hak, hukuk, töre, gelenek görenek, inanç, onur, şeref, saygı. Bu değerler bir bütün olabilmenin en temel unsurlarıdır. O zaman bir bütünü oluşturabilmek ve koruyabilmek için yaşayan Doğu'nun insanlarına cahil denilirken modernleşmek uğruna temel değerlerimizi unutmaya başlayan Batı'nın insanlarına neden kültürlü veya ileri düzey sıfatlarını kullanıyoruz? Doğuda geçen, yaşanan hikayeleri bir araya getiren Ferit Edgü anlamasını bilen için nasıl güzel anlatmış cahil dediğimiz kesimin saflığını, temizliğini "Doğu Öyküleri" adlı kitabında. Biraz törelere bağlılık biraz saflıklarından dolayı yaşadıkları korkaklık, cesaret eksikliği ve bunun getirdiği sonuç olarak gerçekleri görememe biraz töre ve ata dediğimiz oluşumlarının koca yürekli insanlarda yarattıkları hayal kırıklıkları serpiştirilmiş bu kitaba kalemi güçlü olan Ferit Edgü tarafından. İnsanı içine çeken, insanların bakış açılarını değiştiren öyküler var bu kitapta. Ama beni derinden etkileyen öykü "İbramın oğlu İbramın Öyküsü" oldu. Sizi siz yapan, kişiliğinizin oturmasında en çok etkisi olan baba denilen insanın, size yol gösteren, hayatta neler uğruna yaşanmalı sorusunun cevabını size aşılayan babanızın günü gelince sizi en çok yaralayan kişi olacağına inanır mısınız ya da yaşayanlar inanır mıydı? Yaşansaydı bu sizde neleri değiştirirdi? Size ne öğretirdi? Geçmişimizde yaşamış o güzel insanların bize kattığı bir söz vardır: ''Her ağacın kurdu kendi özünden, her insanın yarası kendi bedeninden olur,'' diye. İşte İbramın oğlu İbramın öyküsünün en güzel özetidir bu cümle. Geldiği yaşına kadar izlediği, gördüğü, dinlediği babası İbramın hayatını elinden alıyor. Yattığı koğuş ya da yaşadığı hapis hayatı değildi onu zedeleyen. Babasının sahip olduklarını elinden almasının da katkısı var elbette ama onu asıl yaralayan şey babasının onu üzecek derecede kötü şeyler yapmış olmasını önceden biliyor olması, ilk duyduğunda söylenenlere garip bir şekilde inanmasıydı. Ne acı öyle değil mi canınızdan, kanınızdan birinin size sanki karşısındaki düşmanıymış gibi davranması. Burada, bu hikayede belki hepimizin aklına gelen ilk şey bu hayatta kimseye güvenmememiz gerektiğidir. GÜNEY 2 Oysa sizce değinilmesi gereken farklı bir nokta yok mu bu öyküde? İdeallerinin peşinden koşmak cümlesindeki ideal tam olarak nedir? Sadece iyi bir mesleğe sahip olmak ya da iyi bir eğitim görmek mi idealler arasındadır? Bence İbramın yaptığı şey babasının öğrettiği doğruları, babasına güvenmemesine rağmen, korumaya, sürdürmeğe hatta belki ebediyete taşıma isteğiydi. Diğer bir deyişle ideallerinin peşinden koşmasıydı, bir hayali, hedefi olan herkesin yapabileceği şeylerden birini yapmıştı sadece. İşte asıl sorum burada doğdu. Neden bu temel değerleri korumak uğruna hayatlarını feda eden insanlara cahil denilirken, kendilerini Avrupa'ya yakınlaştırmak uğruna bizi biz yapan değerleri yıkan insanlara modern deniliyor? Bu kitaptan sonra bu dengedeki adaletsizliği sorgulamaya başladım. Bizler para için ün için lüks için kısaca üst sınıf denilen her şey için insani duygularımızı kaybederken, birbirimize düşerken Doğuda yaşayan o güzel, koca yürekli, saf ve temiz insanlar, bu insani duyguları korumak için kendi canlarından vazgeçiyorlar bu değerler uğruna bir bütün olmaya çabalıyorlar. Eğer bir seçme sansınız olsaydı Doğu ve Batı diye bahsedilen bu iki farklı kutuptan hangisinde anılmayı tercih ederdiniz? İnanın bu güzel kitaptan sonra ben Doğu'yu seçerdim. O saflıkla, o temizlikle büyümek, benden sonraki nesillerinde orda büyümesini isterdim. Bu kitap bana sadece Doğu'yu anlatmadı, aynı zamanda benim şehrimde ne uğruna yaşanıldığını anlamamı sağladı. Bizler hep daha fazlası için zamanla insanlığımızı kaybederken, onlar korudukları bu değerlerle daha çok insanlar. Bizler onlar sayesinde ayaktayız ve onlar sayesinde değerlerimiz unutulmayacak. Çünkü böyle güzel yazarlar sayesinde oraya dair birkaç şey okuduğumuzda aramızdaki farkı bir kez daha görüp bir kez daha insanlık duyguları nelermiş onları hatırlayacağız. Sadece İbramın hikayesi olmadı bana bunları düşündüren. Kitapta her insandan öğrendiğim duyguların harmanlanması sonucu bu düşüncem. Bu sebeplerden dolayı onlara cahil diye hitap etmemiz bizim en derin ve aşılayamayacak cahilliğimiz.