ETİKETİ OLMAYAN İNSANLAR

Biz, insanlar özümüzde sosyal bir varlığız ve içgüdülerimiz bir grubun parçası olmaya iter bizi. Bu grup, aile üyelerinden, hemşehrilerden, aynı dine inananlardan veya aynı ırktan insanlardan oluşabilir. Başka bir insan eğer bizimle aynı grubun içindeyse, o zaman başka bir sebep olmadan o insana karşı iyi duygular taşımaya başlarız. Pazarda elma satan adamla memleketli çıkarsak eğer, bize özellikle en güzelinden, ezilmemiş elmaları seçer ve üstüne bir de bize o elmaları biraz daha ucuza verir. Böyle gruplara ait olmak faydalıdır, kaliteli ilişkiler için de güzel bir bahanedir. Bir insana "Sen bizden birisin." demekte herhangi bir problem yoktur. Asıl sorun birine "Sen bizden değilsin." dendiğinde başlar. Kimse kimseyi kayırmak zorunda değil ancak bir insan ötekileştirildiği zaman sorunlar dizisi başlar işte. Biz kavramının yanına onlar kavramı eklenince bu sefer çatışmalar için bir zemin oluşur. Çok fazla insan biliyorum, karşısındaki kişinin bireysel özelliklerine hiç bakmadan, onun ait olduğu grubun duyduğu kadarki özellikleriyle yargılamaktan çekinmezler. Örneğin televizyonu bozulan bir adam, sırf dinini veya ırkını beğenmediği için televizyonunu kapısının önündeki çok yetenekli bir tamirciye götürmek yerine, iki mahalle ötedeki, alelade bir tamirciye götürmeyi tercih edebiliyor. Veyahut, bir adam çıkıp Aleviye kız verilmeyeceğini söyleyerek, damat adayını daha hiç tanımadığı halde, çocuğunun evlenmesine izin vermeyebiliyor. Kızının hayatının zindana dönecek olması onun bu düşüncesinden daha önemli olmayabiliyor. Bu durumlar ne yazık ki sadece bu seviyelerde kalmıyor. Bu denli ön yargılar ve ayrımcılıklar şiddetle birleştiğinde insanlıktan yoksun, kabul edilemez bir boyut alıyor. Nedir insanları bu denli öfkelendiren? Benim gördüğüm, insanlar öyle bir hal alıyorlar ki, biz ve onlar kavramı onları öyle bir ele geçiriyor ki bir noktadan sonra "onlar"ın bu dünyaya bir hastalık olduğunu düşünmeye başlıyorlar. Bir hastalığı yok etmek için çalışmak, çaba göstermek mübahtır, dolayısıyla bu insanları da. Bu dünyada öyle insanlar var ki kendilerini kaybedip evindeki bir kara sineği öldürür gibi bu kendilerine zıt grupta olduğunu düşündüğü insanların canına kıyabiliyorlar. Örgütler kuruyorlar, hiç tanımadıkları insanlardan oluşan kitleleri, ideolojileri uyuşmuyor diye katlediyorlar. Bu katliamları, yıkımlarını hayatlarının amacı ilan ediyorlar. Benim canımı tek sıkan bu gruplaşmayı aktif olarak şiddete dökenler değil. Bunlara kayıtsız kalarak ayrımcılıklarını pasif olarak yürütenleri de anlayamıyorum. Bir insan bireysel olarak tanıdığı birinin ölüm haberinden, televizyondan duyduğu tanımadığı birinin ölümünden etkilendiğinden daha çok etkilenir. Bu doğru ancak birisi evindeki rahat koltuğunda otururken eğer Fransadaki bir terör saldırısından üzüldüğü kadar, Ortadoğuda olan aynı çaplı bir saldırıdan etkilenmiyorsa, ben böyle bir insanın insanlık değerlerinden şüphe ederim. Bana göre, böyle olaylara gösterilen tepkiler seçim yapılmadan, eşit düzeyde olmalıdır. Avrupadaki bir insanın canı, Suriyedeki bir insanın canından daha kıymetli değildir. İnsan, her yerde insandır. Peki diyorum, düşünüyorum, bu biz ve onlar gruplaşması nasıl dizginlenebilir diye. İnsanlar bu düşünce yapısına hayatları boyunca öylesine maruz kalıyorlar ki artık böylesi yaklaşımlar kemikleşiyor. Sanırım bu ayrılıkçı düşüncelerin yok edilebilmesi aynı Geçmişin Gölgesinde filmindeki Derek Vinyard gibi çok büyük acılara maruz kalmak gerekiyor. Belki de o bizimkiler dediğimiz insanların çok berbat olabileceğini, diğerleri dediğimiz insanların da birer melek gibi davranabileceğini sadece şok edici olayların sonucunda idrak edebiliyoruz. Umarım insanları bu nefret dolduran gruplaşma huylarından kurtarmanın kolay bir yolu vardır. Umarım vardır da ben bu yolu öğrenip küçük de olsa arzuladığım dünya için çalışırım. Umarım dünya öyle bir yön alır ki içinde insanlar din, dil, ırk gibi etiketlerle ayrılmaz, farklı muamele görmez. Ne ölçüde olursa olsun böyle bir dünya için katkı sağlayabilirsem ne mutlu bana! Mertcan Temel