BAŞKA PENCERELERİN ARDINDA

Nabzım yüz otuza yaklaşır bir halde Trendeki Kız'ın son sayfasındaki son kelimeyi okuduğum sırada saat sabahın üçüydü. Okuma lambamı kapatıp yatağıma kıvrıldım ve Tom gibi psikopat katillerden uzakta, güvenli yatağımda uykuya dalabileceğime beş dakika kadar gitgide azalan bir güvenle inandım. Fakat en sonunda pes ederek parmak uçlarımda, evin en aydınlatılabilir odası olan salonumuza geçtim, bilgisayarımı kucağıma aldım, televizyonu da bir ses kaynağı olarak açtım ve sesi, ucuz yaz dizilerinden birinin tekrarındaki esas oğlanın pes sesini duyabileceğim ama ne dediğini anlamayacağım bir şekilde ayarladım. Polisiye romanların içinde katili önceden bulmama rağmen ilk defa yolun sonuna değil de yolculuğun kendisine beni bağlayan Trendeki Kız hakkında bildiriyorum. Öyle yaşayan karakterlerdi ki yazarın anlattıkları, koridordaki en ufak tıkırtıdan ürkerek hemen köşede, karanlık göz boşluklarından nemli ölü toprağı dökülen bir Megan göreceğimi sandım. Ve aslında şu yaşıma kadar tanışmadığım insanla tanıştırdı beni yazar, verdiği bu yaşanmışlık hissiyle. Tom, Rachel, Megan veya Anna'dan tamamen bağımsız olarak; tüm sadakatsizliğiyle, kırılganlığıyla, dayanıksızlığıyla, öfkesiyle, karmaşıklığıyla, anlaşılmazlığıyla, acımazlığıyla, bencilliğiyle, iğrençliğiyle insan gerçeği suratıma çarpılmış gibi hissediyorum. Kalabalık bir sokakta belki de koluna hafifçe değip yanından geçtiğim müstakbel bir seri katille veya üç ay sonra hayatta olmayacak olan gelecekten bir hayaletle tanıştım. Ve metroda, otobüste veya kampüste etrafımda dolaşıp duran insanlar figüranlıktan sıyrılarak bir kişiliğe sahip oldu. Anlatılan her karakterin iç dünyası Yin-Yang'teki siyahla beyaz gibi iç içe geçmiş koskoca birer karmaşaydı. Rachel, acı çekmiş, aldatılmış bir kadındı. Kaçışı ve kurtuluşu içki şişelerinin dibinde aramış, bulamadığını fark etse de bu onu bir alkolik olmaktan alıkoyamamıştı. Fakat tüm bunlara rağmen, bir yalan üstüne kurulmuş da olsa, mutluluğu tatmıştı. Aşık olmuştu. Belki de en çok canını yakan da buydu. Hayatını yaşamanın farklı ve bir o kadar da güzel yönünden haberdardı. Anna ise istediğini almaya alışmış, bencil bir kötü kadın karakteri olarak karşımıza çıkmış olsa da yazar onun bir anne olması gibi yüce, empati ve sevgi uyandıracak bir özelliği yüklemişti omuzlarına. Scott duygusal dengesizliklere, güç kontrolsüzlüğüne sahip fakat bir o kadar da karısını seven ve onun kaybıyla hayatı alt üst olan acınası bir adamdı. İşte bu nedenlerden, hiçbir karakter hakkında kesin bir hükümle nefret etme ya da ona çok bağlanıp her derdine ortak olma hakkını ve rahatlığını kendimde göremedim. Şimdi düşünüyorum da keşke kurgu karakterler hakkında kalmasa bu peşin hükümlülüğümden kurtulma çabam. Kitap ile ilgili en çarpıcı noktalardan biri de Rachel'ın, Tom'dan gördüğü psikolojik ve hatta fiziksel şiddetti. Öyle ki Rachel, her şeyiyle güvendiği, aşk gibi nadir ve değerli bir duyguyla ödüllendirdiği adam tarafından en zayıf noktası ile, alkol bağımlılığı nedeniyle kullanılıyordu. Bu adam, onun sarhoş olup etrafında olup biten hakkında en ufak bir fikre sahip olmadığı, ertesi gün ise yaşadıklarını tamamen unuttuğu zamanlara dair Rachel'ın aklını sahte ve ona utanç veren anılarla dolduruyordu. Böylece Rachel aldatılışında bile kendine sorumluluk yükleyen, aciz bir insan haline getirilmiş oldu. Ve biz de kendine güveninden başka hiçbir şeyi olmayan bir kadının önce kontrolünü, öz saygısını ardından da sahip olduğu her şeyi yitirişine tanık olduk. Belki de Rachel'ı başka pencerelerin ardındaki yaşamları merak etmeye, onlara dair fikir yürütmeye sevk eden de buydu: kendi içinde hala yaşanmaya değer bir hayatın kaldığına inanmıyordu. Bunun aşama aşama farkına varmak, birinin ölüm sürecini izlemeye benziyordu. Bu nedenle de aklımda oluşan "Ya sonra?" sorusunu yazarın son birkaç sayfada cevaplandırması, ana karakterimizin yaralar alarak da olsa en azından en karanlık günlerden sağ çıkışını müjdelemesi bana göre çok değerliydi. Bu kitap belki hayatımda okuduğum en mükemmel kitap değildi. Ama bana hayatın her gün yüzleştiğimiz karmaşasını ve beklenmezliğini gösterdi. Bu karmaşanın içinde kendine bir şekilde yer bulan insanın çabasının değerini hissettirdi. Rachel, E. E. Cummings'ten alıntıladığı "Hayat bir paragraf değildir." 1 dizesinde ne görüyordu bilmiyorum fakat ben, yine insanlar gibi hayatın da çok yönlülüğünü, bir paragraf gibi hep aynı konu etrafında ve aynı şekilde dönüp durmayacağını, tam aksine farklı yaşanmışlıklarla yoğurulup her biri eşsiz sonlara ve tonlara sahip milyarlarca değişik hikayenin çeşnilendirdiği bir buruk yemek olduğunu görüyorum bu dizede. Bazen öyle acıdır ki gözlerimizi yaşartır; bazen de ferahlatır, kupkuru boğazımızdan aşağıya, hayat vererek inen bir bardak soğuk su gibi. Bu buruk yemeği yemeye cesareti olanlar için hayatın öyle sürprizleri var ki... 1 E. E. Cummings'in Since Feeling is First şiirindeki "For life is not a paragraph. / And death I think is no parenthesis." dizeleri.