Berkay İnce

Beni Bana Gösteren Aynalar, Yolumu Aydınlatan Gözler Varuna'nın Bin Gözü'nü okurken kaç kere yüzüme ayna tutuldu hatırlamıyorum. Ne iyi etmiş Melih Ergen, her aynaya bakışta kendimiz, hayatımız ile ilgili düşünmemizi, zamanımızı nasıl geçirdiğimizi fark etmemizi ve hayatlarımızda neler olup bittiğini anlamamızı istemiş. O nedenle, dışarıdan bir okuyucu gibi okunmuyor bu roman, ben de romanın içindeydim sanki. Adeta birlikte yazdık romanı. Roman boyunca sadece kendimizle yüzleşmemizi istemiyor Ergen. Aynı zamanda düşünmemizi teşvik etmek amacıyla Tanrı Varuna'yı da destekçisi olarak romana katmış. Ne de olsa Tanrı Varuna her şeyi gören ve bilen tanrı, üstelik gökyüzündeki yıldızlar da gözleri. İşte o yıldızlar karanlıkta yolumu aydınlattı ve kendimle yüzleşmeme yardım etti. Zaten Hint mitolojisi de düşünmeyi, anlamayı ve eyleme geçmeyi önermez mi? Aynalara baktıkça ne gördüm dersiniz? Kapitalizmin tek tipleştiren bireylerinden biri olma tehlikesini. Bunu fark ettiğim andan itibaren ise romanda benden isteneni yaptım. Düşündüm ve anlamaya çalıştım. Sorular sordum kendime. Asık bir suratla, omuzların düşmüş, hayatından bezmiş bir şekilde, tekrar tekrar her gün, tepene diktikleri sayısız gökdelenin arasından karınca gibi, saatlerce trafik sıkışıklığı içinde işe mi gidip geleceksin? Böyle mi yaşayıp tüketeceksin hayatını? Çalışmaya programlanmış robotlar gibi mi olacaksın? Senden bunu istiyorlar, neden? Cevaplar bir bir aklıma üşüşmeye başladı. Çünkü çok tüketmeni istiyorlar. Hem de çılgın bir şekilde tüketmeni. Buyruk bu! Hiçbir arızası olmayan bir cep telefonun varken, yeni bir model çıktıysa, yenisini almalısın. İş gören televizyonun ve benzeri teknolojik ev gereçlerin varken yenileri çıktığında hemen yenileri ile değiştirmelisin. Daha iyi, daha da iyi, çok daha iyi arabalar almalısın. Sonsuz arzular yaratıyorlar sürekli olarak tüketmen için. Peki, tüm bunları neyle ve nasıl alacaksın? Tek doğru: "yaşamak için para, para için yaşamak" (Ergen 17). Kısaca çok çalışman, çalışman, hep çalışman gerekli. İşte tek kural bu! Yalnızca çalışanları sevip kollayan, diğerlerini bağışlamayan çağın yeni tanrısı kapitalizm, sana boyun eğmeyeceğim. Tüketmemiz için sözde sonsuz seçenekler sunuyorsun ancak bunlar arasından seçimlerimizi yaptığımızda farklılaştığımızı zannederken ne kadar da aynılaştığımızın tek tipleştiğimizin farkındayım. Üstelik bir yandan bizi tek tipleştirirken aynı zamanda bizi büyük yalnızlıklara mahkum ediyorsun. Ne kadar açgözlü ve doymak bilmez bir canavar olduğunu da anladım artık. O kadar acımasızsın ki gezegenimizi paylaştığımız hayvanları ve yaşam alanlarını yok etmekle kalmıyorsun, gökyüzüne yükselen beton binalarda kutu kutu odalara bizleri hapsediyorsun. Havayı, suları, tüm doğal çevreyi kirletiyorsun. Bizi öldürüyorsun! Yok, hayır. Benim hayatım, gelip geçen günlerin bezdirici tekrarından oluşmayacak. "Tek doğru, tek kural, tek buyruk..." (Ergen 9). Çalışmak, tüketmek, yok etmek. Benim düsturum bu olmayacak. Üstelik bir tek ben değilim böyle düşünen. Biliyorum, bizler milyonlarız, dünyanın dört bir tarafındayız ve hayatlarımız için sadece çalışmak dışında başka amaçlarımız ve hayallerimiz var. Yetişkinliğe doğru hızlı adımlarla ilerlerken, hayatımızı nasıl şekillendireceğimiz ve nasıl yaşayacağımız konusunda kapitalizmin bize dayattığı yaşam biçiminden kendimizi kurtaracağız. Bu durumda, Hint mitolojisine göre, düşünme ve anlama aşamasından sonra eyleme geçme zamanıdır. El ele vererek tüm canlıların yaşama haklarına saygılı, doğayla dost, çalışmak dışında kendine değerli zamanlar ayırabilen, yalnız değil, mutlu kalabalıklar içinde yeni hayatlar kurmaktan, kendimize yeni hikayeler yazmaktan çekinmeyeceğiz. Sen çok yaşa, aynada beni bana gösteren Melih Ergen. "Sen çok yaşa, ikimize de karanlığın gösterdiklerini anlatan bin gözlü Tanrı Varuna!" (Ergen 79).