İsimlendirmiş Hisler ve Hissizlik

Merhaba, bu yazımda Stefan Zweig'ın Olağan Üstü Bir Gece kitabında tartıştığı, hayatı duygularla, hissederek yaşama kavramına değinmek istiyorum. Öncelikle kitapta Zweig, aslında hayatında bir heyecan olmadan yaşasa da bunun farkında olup bundan rahatsızlık duymayan bir karaktere yer vermiş. Karakter günlük yaşamında yaşadığı neredeyse her şey içerisinde bu hissizliğini anlatıyor. Buna karşı olan tavrı oldukça dikkatimi çekti ve beni hisler, duygular üzerine yazmaya teşvik etti. Başlarken sormak istediğim ilk şey, acaba duygular gerçekten adlandırılabilir mi? Bu soru sıkça kafamı kurcalıyor. Farklı iki kişi aynı şey için aynı şeyleri hissettiklerini düşünüp bunu bir isimle sınırlandırıp dile getirebilirler lakin isim aynı olsa da hissedilenler, kişide uyanan hisler tıpkı parmak izlerimiz gibi, aynı olmayacaktır hiçbir zaman. Peki o zaman nereden çıkmış ki bu isimler, hem olmasalar kendimizi nasıl ifade edecek, nasıl açıklayacağız? Tabii ki isimsiz işin içinden çıkamayız ama varlarken de kendimizi kısıtlıyoruz sanki, daha çok hissederken dışa vurduğumuzda, kelimeler tarif edemiyor hem fark etmeden kendi içimizde de kısıtlanıyoruz. Sanki demek istediğimiz hiçbir zaman dediğimizle aynı olamayacakmış gibi. Diyelim ki hisleri kabullendik, ikinci bir mesele ise, hayatımızda mutlu olmak diye bir algı vardır, bazıları için hedef gibi bir duygu. Mutluluk ya da böyle benzer duygular, insanlar yaşamda bunlardan hep olsun, eksik olmasın isterler. Bir yakının ölürse üzülürsün, bir şey kazanırsan sevinirsin, konuşma yapacaksan heyecanlısındır gibi tanımlar sıradan ve herkes için aynıdır. Peki bir kimse duygusuz da yaşayamaz mı, hatta belki bir paradoks olacak ama, insan duyguları yok sayarak, onlarsız yaşarsa aslında gerçek mutluluğa ulaşmaz mı? Buradan yine isim vermek konusuna çıkıyorum, örneğin mutluluğa birçok şey neden olabilir, beklendik ya da beklenmedik şeyler. Hatta bazen üzülünce bile bu üzüntü bazılarına mutluluk getirebilir. Sanılanın aksine bence, hüzün mutluluğun karşıtı değildir, bazen mutluluk yokken hüzün de yoktur, kitaptaki gibi bir kabullenme varken oluşacak durum gibi hiçbir hissi önemle yaşamamak ve sonucunda bundan üzüntü de duyamamak. Yine de hissizliğin her zaman karakterdeki gibi bir boşluk yaratacağını düşünmüyorum. Aksine mantıklı yaşamayı, çoğu olaydan daha az etkilenmeyi beraberinde getireceği kanaatindeyim. Denemekten çekinmemeyi ve yılma payını aza indirecek, kafamıza takılan onca şeyi görmezden gelip hayatımızın kalanını etkilemelerine izin vermeyecek kısacası kendi kendimiz önüne taş koymamamıza çıkar yol olacak bir koridor olarak görüyorum hissizce yaklaşmayı hayata. Bizi birer robota dönüştüreceği kanısına katılmıyorum çünkü nedensizce yapılan eylemlerin gerçekten var olduğuna inanıyorum. Bir çocuğa oyuncak verirken sonrasında çocuğun yüzündeki gülümsemenin beni mutlu edeceği düşüncesinden çok sadece o çocuğa oyuncağı verdikten sonra içimde oluşan duygunun bir isme ihtiyaç duymadığı ama bende bir anlam ifade ettiği düşüncesi daha mantıklı geliyor. Yani bu yapacağım işleri yapmamı engellemek yerine sadece ne için yaptığımı ve sonrasında ne düşüneceğimi değiştiriyor. Varmak istediğim nokta aslında yanlış olarak görülen, kelime anlamı olarak bile insana kötü bir şey gibi çağırım yapan hissizlikten kastın direkt olarak hiçbir şey hissetmemek değil, ki bu imkanlı bir şey mi emin değilim, hissedilenleri adlandırmamak ve üzerine kafa yormamak olduğunu hatta ve hatta kitapta da bu haliyle verildiğini düşünüyorum. Ayrıca hissizleşmenin insanda sadece, genelde edebi metinlerde olduğu gibi, bir sürü acı verici, üzücü olaylar yaşanması sonucu ortaya çıkacağı düşüncesine de katılmıyorum. Benim tanımladığım hissizlik kavramını daha güzel adlandırmak, açıklamak istersem; hissizlik kelimesi yerine sanırım hisleri isimlendirmeden ve onları hayatının merkezine koymadan, rastgele yaşamak demem daha doğru olabilir. Bu yönüyle yaşanan hissizliğin hayata daha mantıklı bir bakış açısı ve çoğu alanda bir rahatlama yaratacağını düşünüyorum.