ÇARE KAYITSIZLIK

2000'li yılların başında ele aldığı Kayıtsızlık Şenliği adlı romanıyla Milan Kundera 21. yüzyıla farklı ve eleştirel bir bakış açısı getirmiş. Özellikle bu yüzyılda yaşayan insanların mizah anlayışını kaybettiğini ve hayattaki seçim haklarının kısıtlılığı yüzünden insanların çoğu zaman hoşlarına gitmeyen eylemlerde bulunduğu ve işler yaptığı bu dönemde insanların en büyük yardımcısının kayıtsızlık olduğunu vurguluyor. Kişilikleri birbirinden farklı beş arkadaşın birbirleriyle bağlantılı hikayeleriyle kayıtsızlığı kabul etmenin yetmeyeceğini onu benimseyip sevmek gerektiğini anlatıyor Milan Kundera. Kitapta insanların hayata tutunmak için kayıtsızlığı sevmeleri gerektiği ve aslında her şeyin özünün kayıtsızlık olduğu vurgulanmış. Charles ve Caliban adlı karakterlerin sevmedikleri işleri olan kokteyl hazırlama işinde farklı dillerde konuşarak kendi çaplarında oynadıkları oyun bunun en güzel örneği. İşsiz bir oyuncu olan Caliban ve oyun yazma hayali olan Charles aslında kendilerine çok ters olan bu işi yapıyorlar. Çünkü hayatta çoğu şeyde olduğu gibi önemli şeyleri seçebilme hakkı çok az kişiye veriliyor. İnsanın sevdiği işi yapması da bu önemli şeylerden biri ve bu az sayıda şanslı insanın sahip olduğu bir şey. İstedikleri işi yapamayan bu iki arkadaş da işlerini hatta hayatlarını çekilebilir kılmak için böyle bir oyun oynayarak kayıtsızlıklarını gösteriyorlar. Aslında bunu hepimiz yaparız, işler kötü gittiğinde olaya kayıtsız gibi gözükür hatta umursamaz bir tavırla yaklaşırız olaylara. Fakat bunu sürdürebilmek için kayıtsızlığı benimsemek yetmiyor onu gerçekten sevmek, benimsemek gerekiyor. Çünkü gerçekten kayıtsız olmadan olaylara kayıtsız gibi yaklaşırsak bir süre sonra bu yaptığımız gerçekten hissettiğimiz olmadığından bu bize bir sıkıntı verir, oynadığımız bu oyunu bozar. Bu yüzden olaylara gerçekten gamsız bir şekilde onu hissederek yaklaşırsak kayıtsızlığımızı sürdürebiliriz. Kitapta dikkat çekici noktalar ve tespitler de var. Örneğin D'Ardelo'nun insanlara kendini daha önemli ve ilgi çekici, gizemli bir insan gibi gözükmek için yalan söyleyip ölümle yaşamı bir arada kutlaması. Aslında bu kutlama sırasında hayatın absürdlüğü ortaya daha net çıkıyor. Bu absürdlüğü de kabullenmenin en iyi ona gamsızlık ve kayıtsızlıkla karşılık vermek. Çünkü bu absürdlüğü mizah anlayışımızı kaybedecek kadar dikkate alırsak hayat yaşanılmaz bir hale gelir. Absürd ve saçma bir şey üzerine ciddi şekilde kafa yormak boşa kürek çekmek gibidir. Zaten bunun önüne geçmek için kayıtsızlık bu kadar önemli. Bu yüzden kitapta da yazan gibi bilgeliğin anahtarı kayıtsızlık. Kitapta vurgulanan bir diğer önemli nokta ise Alain'in özürcüler adını verdiği insanlar. İnsanların doğrudan, açıktan olmasa da birbirlerini suçlamaları ve bunu bir savaş, güç gösterileri haline getirmeleri. Özür dileyenin kaybettiği bu savaşta aslında özür dilemenin küçüklükten gelen bir şey olduğu ve özürcüleri yani kaybedenlerin küçüklüklerinde yaşadıklarıyla belli olduğunu söylüyor. Yani çoğu önemli şeyde olduğu gibi bu konuda da seçme hakkımız yok denecek kadar az. Sonuç olarak insanların bu yaşamda seçebilecekleri çok şey yok en azından önemli şeylerin çoğu biz doğmadan belirlenmiş durumda. Örneğin yaşayacağımız ülke, şehir, yüzyıl gibi şeyleri seçme hakkımız yok. Kitapta belirtildiği gibi insan hakları bile aslında palavra. Çoğu ülkede ötenazi bile yasak. Bize verilen seçme hakları aslında önemsiz fakat buna rağmen yani insanların esas önemli şeyleri seçememesine rağmen hayatı bu kadar ciddiye alıp aslında niye yaşadıklarını bilmeden yaşamaları absürd. Bu absürtlük karşısında Milan Kundera bizlere kayıtsızlığı ve gamsızlığı sevmemizi, benimsememizi öneriyor. Bu öneriyi dikkate almamızda fayda var çünkü insanlar mizah anlayışlarını kaybedecek kadar kendilerini bu absürd hayat adlı oyuna kaptırmış durumda. Mert Kır 21601485