Karar Mercii Olarak Kalabilmek

Yaşamak istiyordum, tek önemsediğim buydu. Yaşamak; kendi istediğim hayatı yaşamak, kendi yolumdan, istediğim yere kadar gitmek.(Bernhard 13) Pascal'ın, "İnsanlar ölümün, çaresizliğin ve belirsizliğin çözümünü bulamadıklarından, mutlu olabilmek için bunlar hakkında düşünmemeye karar vermişlerdir." sözleriyle başlayan "Nefes - Bir Karar(Thomas Bernhard)" isimli kitap beni insan-ölüm-yaşam üçgeninin üzerine, Pascal'ın tasvirine göreyse mutlu olmak için düşünmemeyi tercih ettiğimiz bir konu üzerine düşünmeye itti. Neydi yaşamak, anlamı ya da değeri neydi? Üzerine yazılmış onlarca şiir, kitap, beste ve yine ona adanmış onlarca sanat eseri varken piyasada; neydi tüm bu yapıtların bize anlatmak istediği ortak payda? Tamam, hepimizin hayatta ulaşmak istediği hedefler, amaçlar var; tamam hepimizin bu hayatta yapmaktan anlık olarak keyif aldığı şeyler, sevdiğimiz insanlar ve bizi seven yoldaşlarımız var, ama kanımca bunlar yaşamak için bir amaç olamaz. Dondurma yemekten keyif almak, güzel bir arabaya sahip olmak ya da dolgun maaşlı bir işte çalışmak mıdır yaşamak için amaç? Hayır efendim, bunlar olsa olsa yaşama eylemini gerçekleştirirken ondan zevk almanın yollarını aramaktır ya da yaşama eylemini en iyi, en üst seviyede gerçekleştirmeye çalışmaktır. Elbette dondurma yemeyelim demiyorum, diyeceğim o ki; bunlar yaşamak için birer amaç O-LA-MAZ. Peki nedir o halde? Ben bu kitaptan kazandığım bir bakış açısını kullanarak, şu açıdan bakmak istiyorum olaya; ölüm nedir? Amatör bir biçimde ölümü tanımlamaya çalışmayacağım, çünkü inanıyorum ki hepimizin anılarında ya da zihninde bir yerlerde bu olguya yönelik bir takım fikirler ve görüşler var ve hepimiz bunu uzaktan ya da yakından tecrübe ettik. En basit haliyle "hiçlik" diyebileceğimiz bu olgunun, yaşamak kavramının tersi olduğunu göz önüne alalım, yaşamak için de var olmak diyebilir miyiz o halde? Ölümün ne kadar "hiçlik" olduğunu kabul edip bunu savunabilsem de, "yaşamak" ve "var olmak" kavramlarının eşdeğer iki kavram olduğunu düşünmek veya kabullenmek istemezdim açıkçası ve bunu düşünmek bile tüylerimi ürpertirdi, ta ki ölüm ve yaşam kavramlarına çoktan ölüm hükmü verilmiş darağacında ipi sallanan birinin gözlerinden bakana kadar. Benim için yaşamak; deyimi yerindeyse kaliteli bir insan olmak, temel eğitim kurumlarını bitirmek, sanatla ilgilenmek, spor yapmak ve hatta belki de dondurma yemekti. Siz bunlara katılıyor veya katılmıyor ve hatta bazılarınız elitist zevkler olarak bile adlandırmaya hazırken, yaşamaya; ölüme bir "Nefes"i kalmış bir insanın gözünden bakmak benim de yaşama dair görüşlerimi bir hayli etkiledi doğrusu. Bir hiç olmak, istediğiniz şeyleri yapamamak ya da bir şey isteyemeyecek bile olmak... Hayata ölüm döşeğinde olan birinin bakışından bakmamızı sağlayamaz elbette bu kavramlar, ama gelin beraber hayal etmeye çalışalım. Bir daha çok sevdiğimiz sabah kahvemizi içemeyeceğimizi, o çok sevdiğimiz dizinin sonunu bilemeyeceğimizi, en yakın arkadaşınız olan köpeğiniz "Thomas" ile yürüyüşe çıkamayacağımızı düşünelim bir. Tüm bunlar hayatımızın ne kadar kıymetli ve vazgeçilmez bir parçası gibi gelse de kulağa; ölüme yaklaştığımız o anda muhtemelen düşüneceğimiz tek şey, "Yaşamak istemek, yaşamak; kendi istediğimiz hayatı yaşamak, kendi yolumuzdan, istediğimiz yere kadar gitmek(Bernhard 13)." Aslına bakarsanız "ölümü seçmek kolay olan; yaşamı seçmenin avantajı ise karar mercii olmaktır. Hiçbir şeyi kaybetmeyip, her şeyi elimizde tutmak(Bernhard 14)." Buna rağmen yine de insanın ölümle yolu kesişmediği takdirde "karar mercii olmak" kavramının anlamını anlayabileceğine inanmıyorum . Diyeceğim o ki; belki de yaşamın gerçekten de bir anlamı yoktur ve belki de biz sadece bu anlamı ararken kalan ömrümüzü törpülemekten başka bir şey yapmıyoruzdur. Yaşamın anlamsızlığı üzerine düşünmeyi bırakıp bizim için anlam ifade eden ne varsa zevk aldığımız ya da almadığımız bunların peşine düşmeyi ve "karar mercii" hala bizken bu fırsatın elimizden yitip gitmesini ya da gitmek üzereyken geri yakalamayı beklemektense zaten elimizdeki "yaşıyor olma" şansımızı iyi kullanmalıyız.