Nükleer Enerji Dedikleri Bu Muymuş?

Hatırlıyorum, eskiden sürekli her yerde nükleer enerjinin faydaları ve gerekliliği hakkında çok fazla propaganda yapılırdı. Sanki en pratik çözüm oymuş, yeterince temiz bir kaynakmış ve tek sıkıntısı kurulum aşamasıymış gibi. Ya da en azından bana öyle gelmişti ama inanıyorum ki çoğu insan da aynısını olmasa da benzerini düşünmüştür. Ama bu kitabı okuduktan sonra bu konu hakkında yeterince araştırma yapmamış olduğumu, hatta bildiklerimin biraz yanıltıcı kaynaklara bağlı olduğunu fark ettim. Kitapta özellikle nükleer enerjinin üretiminden sonra bile hala diğer enerji kaynaklarından daha pahalı olduğu kısmı çok ilgimi çekti. Çünkü önceden nükleer enerjinin özellikle bu kısmının doğru olduğuna inanıyordum. Ama sonra internetten de biraz araştırınca dünyadaki bazı durumlarda gerçekten de bunun doğru olabildiğini gördüm.[1] Nükleer enerjinin yanıltıcı olabileceğini düşünmemiştim ama kitapta yazanlar gerçekten de mantıklı geliyor. Doğuya bağlı bir enerji kaynağına bağlanmak, Doğu'ya bağlanmak demek; bunu hangi Batı'lı ister ki? Doğu istediği fiyatı belirleyeceğine göre Batı'nın fiyatın çok artmamasını sağlamak için başka kaynaklara da sahip olduğunu ve bu kaynakların onlarınkinden daha iyi olduğunu savunması tamamen beklenilir bir şey. Ayrıca internette bu konuyu farklı kaynaklardan da araştırırken daha önce hiçbir yerde okumadığım bilgilerle de karşılaştım. Mesela nükleer enerji reaktörlerinin geçmişinde ilk yapılan santrallerin yarısının beklenenden daha maliyetli olduğu için tamamlanmamış olması gibi.[2] Hatta tamamlanmış reaktörlerin bile yeterli performans gösteremeyip beklenenden pahalıya geldiğini öğrendim. Hatta Forbes 1985'de Amerika Birleşik Devletleri'nin nükleer reaktörlerini "iş dünyasındaki en büyük idari felaket" olarak nitelendirilmiştir. Kendi kendime önceden nükleer enerjiyi ne kadar savunduğumu düşünüp keşke bu kitapla daha önce karşılaşsaydım diye düşündüm. Nükleer reaktörleri savunurken genelde konu Türkiye'de nükleer enerjinin kullanımı ile ilişkilendiriliyordu. İnsanların söyledikleri arasında benim pek ilgimi çekmeyen şeyleri kitapta bir daha okuyunca kendimi gerçekten de biraz aptal hissettim. Olması gerçekten de saçma gelen argümanlardı savunanların abarttığını sanıyordum. Ama kitapta bir daha okuyunca biraz daha mantıklı geldiler. Mesela kitaptaki eleştirilen şu girişim " Türkiye hükumetleri çok uzun zamandır bir "nükleer güç" olmanın özlemini çekmekte, üstelik bunun güvenlik veya çevre konularıyla kesinlikle ilgisi yok. Türkiye'nin ilk nükleer reaktörü için resmi olarak imzalanmış projenin, Akdeniz kıyısında bulunan ve deprem kuşağının tam ortasında yer alan Akkuyu Koyu'nda konumlandırılmış olması, güvenlik hususunda tam bir duyarsızlık olduğunun açık göstergesidir"[3] başkaları tarafından tartışıldığı zaman biraz abartıldığını o kadar da riski bir hamle alınamayacağını düşünürdüm. Ama kitapta aynı zamanda nükleer enerji sektörünün günümüz dünyasında gerilemekte olduğunu, yeterince ilgi görmediğini söylüyor. Ne var ki nükleer enerji sektörünün gerilemesini de göz önünde bulundurursak Türkiye Devletinin nükleer enerjiyi neden bu kadar istediğini tahmin etmek zor değil. Ahlaki çöküntünün olduğu, bireysel çıkarların ulusal çıkarların üzerinde tutulduğu ve de liyakatsiz bir toplum, buna benzer sönmeye yüz tutmuş sektörleri canlandırmak için uygun bir ortam demek yanlış olmaz . Türkiye'nin nükleer enerjiyi daha pahalıya kullanacağından ve nükleerin askeri yanı olduğundan da bahsetmeye başladığında çoktan nükleer enerjiye olan düşüncelerim yeniden şekillenmeye başlamıştı. Peki nükleer enerji her şeyin mükemmel olduğu, kimsenin rekabet içerisinde olmadığı (Doğu - Batı) bir dünyada hiç mi var olamazdı? Hayır. Nükleer enerjinin kullanımının pratik olduğu yerler tabii ki var. Gemi hatta özellikle denizaltı için çok önemli. Bilim dünyasında nükleer enerji kullanmadan deniz altıyla yapılan araştırmaları yapmak çok daha zor olurdu herhalde. Bunun dışında bazı uçaklarda da kullanımı var. Bu tür durumlar dışında genel enerji tüketimi için öteki enerji kaynağı seçeneklerine karşın nükleer reaktör kurulmasının daha mantıklı olduğu durumlar muhtemelen vardır. Ama öğrendiğim bir şey varsa konu hakkında net bir bilgiye sahip olmak gerçekten de zor, bu yüzden hala tam emin olamadan "olabilir" demeyi tercih ediyorum. Fatih Çelik Martin Cohen ve Andrew Mckillop'un "Kıyamet Makinesi / Dünyanın En Pahalı Yakıtı, Nükleer Enerjinin Ağır Bedeli" eserinin üstüne yazılmıştır.