Sahte Özgürlüğün Bedeli

Özgürlük tüm nefes alanların en düşkün olduğu kavramlardan biri. Yerden göğe , tarihin yazılmamış sayfalarından dünyanın mutlak sonuna kadar tüm canlılar için de böyledir ve böyle olacaktır. Tarih boyu dünya topraklarını insanoğlunun özgürlük için döktüğü kanlarla suladı, ağaçlarını yeşertti. Hayvanlar ve insanlar da birlikte bu ağaçların etrafında özgürce koşuştu. Özgürlüğü hep serbestlik, kimsenin tasması ve zorlaması olmadan karar alabilme ve yaşayabilme olarak bildik. Öyle bilmemiz de gayet normal çünkü bir sözlüğü açıp özgürlük kelimesinin olduğu satıra baksak herhangi bir kısıtlamaya, zorlamaya bağlı olmaksızın düşünme veya davranma, herhangi bir şarta bağlı olmama durumu, serbestlik olarak tanımlandığını görürüz. Peki uğruna bu kadar mücadele ettiğimiz özgürlüğü yaşarken hiçbir şarta bağlı değil miyiz? Koşullarla yaşanılan özgürlük gerçek özgürlük müdür? Bizim özgürlüğümüz başkasının özgürlüğünün başladığı yerde biter mi? Koşulsuz özgürlük yani tam özgürlük mümkün mü? Maalesef değil. İnsanoğlu her kararında ve hareketinde dün geceki uykusu, havanın durumu, kıyafetlerinin rahatlığı gibi çok küçük etkenler tarafında belli bir kararı vermeye yönelik zorlanıyor. İnsanlar olarak kısıtlı bir zekaya sahip olduğumuzu biliyoruz. Peki kısıtlı bir zeka ile özgürce karar vermemiz mümkün mü? Eğer daha spesifik bir örnek verirsem eminim ki daha iyi anlayacaksınız. Mesela zihinsel engeli bulunan bir genç çok katlı bir binaya giriyor. Asansör girişini görüyor fakat onun yukarı çıkmasını sağlayacağını anlayamıyor ve merdivenleri kullanıyor. Bu yaptığı hareket özgür bir hareket midir? Özgürlük bir kısıtlama olmadan karar verme demiştik. Ama örnekte ki gencin zekası asansör seçeneğini kavrayamadı ve merdiveni çıkmak zorunda bıraktı. Biz daha önümüzdeki seçenekleri açıkça göremezken aldığımız kararları nasıl özgürce verilmiş kararlar olarak adlandırabiliyoruz anlayamıyorum. Bu yüzden ben tam özgürlüğü tanrısal bir özgürlük olarak düşünürüm. Her şeye gücünün yetmesi ve sınırsız bir zeka gerekir bunları yapabilmek, tamamen "özgür" olabilmek için... İnsanoğlu olarak gerek fiziki gerek mental koşulsuz bir özgürlüğe kavuşmamız tabii ki mümkün değil. Özgürlük ne kadar tanrısal bir kavram olsa da insanlara uyarladığımızda bazı keskin uçlarını kesiyoruz özgürlüğün, fiziki ve zeka seviyemizle çiziyoruz sınırlarını. Bu alanda parkta oynayan bir çocuk gibi mutlu mesut yaşamaya çalışıyoruz. O sınıra boyun eğdirildiğimizi, o parkta oynamaya zorlandığımızı unutuyoruz çoğu zaman. İsteğimiz dışında bir nevi anne rahmine atılarak geldiğimiz bu dünyadaki başlangıcımız bile özgürlükten zerre nasibini almamışken biz insanlar hala özgürlüğü kovaladığımızı sanıyoruz. Şuan için başka insanın ve ya sosyal organizmanın mandasında olmamak bizim gibi sınırlı özgürlük içinde en fazlasını isteyen varlıklar için temel yegane şey. Özgürlük hakkında canımı sıkan diğer konu özgürlüğümüzün başkalarının özgürlüğünün başladığı yerde bitmesi. Başka insanlara zarar verebilmek de özgürlük değilmidir? Gidip birkaç insanın canını sıkacağım için yazmıyorum bunu. Özgürlük toplumsal bir şey midir bunu anlayamıyorum. Yani özgürlükler iç içe mi yaşanır? Ben özgürlüğü önceden de söylediğim gibi sınırsız serbestlik olarak tanımlıyorum. Bu serbestlik karşısında engeller pek tabii olacaktır ama bu da özgürlüğün bedelidir. Örnek vermek gerekirse her insanın dağa çıkabileceğini düşünüyorum. Ben de elime silah alıp dağa çıkabilirim bu özgürlüğüm var. Başka insanların bundan zarar görmesi etiklikle ilgili bir meseledir ve etiklik özgürlüğü kısıtlayacak bir konu değildir. Ama ben dağa çıkınca karşıma çıkacak birinin beni vurup öldürmesi ihtimalini kabullenmem gerekir. Özgürce yaptığım bu hareketin bedeli budur. Özgürlüğün nerede biteceğini söyleyen bu sözün toplumsal ahlak bilincini oluşturmak ve korumak için söylendiğini biliyorum. Yine de düşüncemi bu söz üzerinden açıklamam gerektiğini düşündüm. Bu sınırlı özgürlüğün bile çok büyük bedelleri var. Ömer Faruk Eş