Etrafımızdaki Daireler

Bir deneme kitabı okumak ve onun hakkında kişisel düşüncelerimi bir yazıya aktarmak başta biraz ürkütücü ve zor göründü gözüme. Sonuçta yazar kendi düşüncelerini anlatıyor ve ben okuyorum. Katılırım veya katılmam ama onun görüşlerinden yola çıkıp kendi görüşüm hakkında yazı yazmak bence kolay degil. Murathan Mungan'ın bu eserinin sayfalarını çevirdikçe bu görüşüm biraz değişti. Aslında öyle olmayabilirmiş dedim kendime. Kitapta ilgimi çeken çok şey var ama yazarın bir sözü beni insanın kendini hapsettiği sınırlar hakkıda bir hayli düşündürdü. Kendi hayali hapishanelerimiz mi var acaba ? Gardiyanı, müdürü, mahkumu kendimiz olan hapishaneler. Kitabın bir bölümünde Ezidi bir adamla dalga geçildiğini gördüğü anı anlatıyor yazar. Ezidilere göre daire kutsal olduğu için Ezidi adam çizilen dairenin dışına çıkamıyor biri daireyi silene kadar ve etrafındakiler adamı taşlıyor."Bu inancı gülünç bulanların da başka türlü görünmeyen daireler içinde olduğunu ve bunun dışına çıkamadığını çok sonra anlayacaktım."diyor Mungan. Daireler içinde olmak basit ve güçlü bir ifade bence. Ne tür daireler ? Acaba değerler de daire sayılır mı ? Benim görüşüm insanların içinde bulunması gereken daireler vardır. Ahlak bir dairedir bence. Dışına çıkılması toplumda hoş karşılanmayan bir daire. Ama bence yazarın burada kastettiği daireler daha çok önyargı anlamında azınlık olan veya farklı gelen fikirlerin, insanların, dinlerin dışlanmasına, taciz edilmesine ve saygı görmemesine sebep olan daireler. Bu dairelerin içinde olduğunun farkında bile değil çoğu insan. Hatta sorsan bu dairelerin zararları hakkında size konuşma bile yaparlar. Bu düşünceleri edindiğimden bu yana farklı görüşlere daha farklı bir açıyla yaklaşmaya başladım. Hemen onaylar veya reddeder biçimde değil elbette ama değer veren ve saygı gösteren bir şekilde. Başka bir kültürün, görüşün bize farklı gelmesi onun değersiz ve saçma olduğu anlamına gelmez. Bu tarz dar bir bakış açısı zaten tahammülsüzlüğün ve 2 egoistliğin göstergesi bence. Ezidi adamı taşlayanlar kendi inançlarını çok iyi bilip adamınkinin yanlış olduğunu saptayıp mı taş attılar ? Elbette hayır. O adamın görüşünü saygıyla karşılamayan o kişiler şüphesiz kendi inançlarını bilecek kadar bile açık fikirli değillerdi. Bilselerdi taşlamazlardı zaten. Dünya'da kabul gören çoğu din veya ahlaki ilke böyle hoşgörüsüz yaklaşımları kabul etmez. Bazı daireleri bizim egoizmimiz ve cehaletimiz çiziyor bence. Ön yargı daireleri, cehalet daireleri, korku daireleri... diye uzar gider bu liste. Çizmektense bu daireleri içinden çıkmak daha kolay bu dairelerin bana sorarsanız . Biraz açık fikirlilik ve hoşgörü yeterli bunun için. Maalesef yanlış yönlendirilmenin yaygın olduğu toplumumuzda bazen bu daireler başkaları tarafından bile çizilebiliyor insanların etrafına. Az sorgulayan bireyler bu tuzaklara daha rahat düşüyor. Bana olmaz demektense donanımlı yetişmek daha iyi bir tercih bana kalırsa. Belki yazar hiç dairemiz olmasa daha iyi olur demek istiyor bilmiyorum ama eğer öyleyse bile bence bazı dairelerin bize ve topluma faydası var. Ama bahsettiğim gibi önyargı, nefret, cehalet ve başka insanların kötü yönlendirmeleri dairelerimizi çizen etmenler olmamalı. Başka kültürlere hoşgörülü yaklaşmanın kendi kültürümüze hakaret veya saygısızlık olduğunu düşünen sığ düşünceli insanlardan olmamalıyız. Eğitim düzeyimizi arttırarak yanlış yönlendirmelerden korunmalıyız. Ayrıca her türlü dışlama, hor görme olayına karşı tavrımızı da koymalıyız. Ezidi adamın yaşadıkları belki biraz uç görünebilir gözümüze ama bana sorarsanız kalbe, fikire, kültüre atılan taş kafaya atılan taş kadar zarar verebilir bir insana. Kimsenin de bir başkasını incitmeye hakkı yok. Son olarak söylemek isteğim zararlı dairelerden uzak durmalıyız. İçine girmiş olabiliriz elbette ama o zaman hemen çıkmalıyız. Önyargı dairelerini ne etrafımıza çizelim ne çizilmesine izin verelim. Ahmet Said Aydil / 21501535