Evcilleşmiş Beyin

Türkçe kitap listesinin açıp, ilgimi çekebilecek bir kitap var mı diye karıştırırken karşıma Evcilleşmiş Beyin adında bir kitap çıktı ve ismi bile ilgimi çekmeyi başardı. İçeriğine baktıktan sonra alıp okumak istedim. Beyinin sadece biyolojik yapısını inceleyeceğini düşündüğüm kitap, beyin ve çevre konusunu ele alıp bunlara bilimsel açıklamalar getiriyordu. Kitabı bitirdiğimde evcilleşmiş beyinin anlamının okuyucunun bakış açısına göre şekillendiğini fark ettim. Bana göre günümüzdeki evcilleşmiş beyin bireyselliği kısıtlayan daha çok bir organizma gibi uyum içinde yaşamayı hedefleyen fakat evcilleşmemiş zamanımızdan kalan bireysel yararcılığın etkisinden kurtulamayıp tam ortada kalmış, geçiş aşamasını ifade ediyor. En yakın dostumuza düşman oluyor, komşu ülkelerle savaşıyoruz. Peki ama neden? Evcilleşmiş Beyin. Toplumsal kümemizin dışındakilere işkenceler yapıyor, toplumsal becerilerimizin doruğa ulaştığını savunduğumuz bu çağda birbirimize bu denli kötü yaklaşımlarda bulunuyoruz. Biz kendimizi bir "birey" olarak görmekte çok ısrarcıyız. Peki neden bir sürüden farkımız yok? Nerede bağımsızlık, özgür düşünce? Biz yönetilmeyi çok seviyoruz."Başarılı" olanların bizim yerimize aldığı kararlar bizi büyük bir yükten kurtarıyor. Toplumdan dışlanmaktan korkuyoruz. Yalnızlık bizim için en büyük işkence. Kendi doğrularımızı bir kenara itip, toplumun doğrularını kabulleniyoruz. Ayrıca doğru ve yanlış dediğimiz toplum tarafından yönetilen kavramlar. Öyle zamanlar geliyor ki soykırımlar toplumların doğrusu oluyor ve "bireyler" öldürmekte hiç tereddüt etmiyor. Yalan söylüyoruz: Bugün çok güzelsiniz, ben yapmadım o yaptı... Bu yalanları da sırf toplumdan dışlanmamak için söylüyoruz. Günün sonunda ise biz kendimize gelişmiş varlıklar diyoruz. İşte buna ne kadar hakkımız var? Gelişmişlik nedir? Bir bakteri ve bir insan hangisi daha gelişmiş dersem ne dersiniz? Çoğu kişi için insanlardır gelişmiş olan. Gelişmişlik, birkaç işlem yapıp bir şeyler tasarlamaksa evet, biz gelişmişiz ama biz kendi türümüzle sınırlı kalmayıp ekosistemi de mahvetmek için elimizden geleni yapıyoruz. Böyle mi yapar gelişmiş olan? Biz yokken bakteriler konaklıyordu bu yeryüzünde. Eğer gelişmişlik hayatta kalmak ise sizin için. Hep bu "başarı" aslında bizi böyle yapan. Toplum için yararlı bireyler yetiştiriyoruz ya hani, tamamen kandırmaca. Toplum için başarı araba, ev, iyi bir iş olmuş. Peki bunlar ne için? Para. Yani başarı parayla alakalı çoğunlukla. O kadar önyargılı ki para konusunda insanlar bir dilenciye nasıl da acımasızca bakıyor, yanına yaklaşmak bile istemiyorlar sanki kendilerini hastalıktan korurcasına. Ama biz eşitlikçiydik değil mi? Kesinlikle öyle olmalıyız. Birbirimizi merdiven gibi kullanarak "başarıya" ulaşmak ne de güzel. Biz böyle doğmadık aslında. Birbirimizi seven, koruyan, değer verenlerdik. Bizi böyle yapan geçmişimiz, tarihimiz yani kültürel birikimimiz. Her ne kadar teknolojiyi getirse de birçok kin, öç, ihanet ve güvensizliği de getirdi yanında. Bu kirlenmiş kültürlerde büyüyor çocuklar. Öyle ki onların savunmasızlıklarını, bize olan bağımlılıklarını kullanıyoruz bu toplumsal "normları" öğretmek için. Biz mi geleceği düşünüp şimdiye bağlı kalmıyoruz? Eğer böyle bir yeteneğimiz olsaydı katletmezdik doğayı. Doğru ya parayı nasıl kazanacaktık rezidanslar yapmadan? Küresel ısınma diyoruz ya, kaç kişinin umurunda? Ben göçüp gideceğim bu dünyadan diyorlar, şimdiye sadık kalıyorlar, kendi türünün geleceğini bile düşünmüyorlar diğerleri bir yana. Geleceği düşünebildiğimizi hala savunuyorsanız, geleceği biz şöyle düşünüyoruz: sadece kendimiz için, acınası halde. Şimdi modern dünyanın daha iyi bir halde olduğunu mu söyleyeceksiniz? Orta Çağ'dan daha iyi bir yer. Ne değişti peki? Zulümler mi? Hala yapmaktayız onları. Çok uzakta aramanıza gerek yok, herkes kendi ülkesine baksa yeterli, hala birbirimize işkence ediyoruz. Ölümler mi değişti? Onca açlığa karşın silahlara yapılan yatırımlara ne diyorsunuz? Göz göre göre öldürmek bence. Baktığımızda milyonlarca insan uğraşıyor açlığı sona erdirebilmek için. Bu kadar zor mu bu? Teknolojimiz, paramız, bilgimiz var. Onlarda değil sorun, "başarılı" insanlarda. Parasını, teknolojisini ve bilgisini "akılcı" kullanmak isteyenlerde. Bencillik burada yatıyor bence. Paylaşmak insanın doğasında var aslında ama biz zorluyoruz bencillik için insanları, bencilliği öğretiyoruz çocuklara. Tüm bunlara rağmen beni umudu tükenmiş biri olarak görmeyin lütfen. Benim hala umudum var insan türü için. Biraz daha farkındalık, biraz daha çaba ve yardımlaşma ile kendimizi ve acınası halde bıraktığımız çevremizi kurtarabiliriz. Onca acımasızlık, kin, öç, yalan... Bunca kötülük birden geçmez ama bu yanlarımızı törpüledikçe evcilleşmiş beyinlerimizi yönetmeye başlayabiliriz.