FAYDALI OLABİLECEK BİR DUYGU: KISKANÇLIK

Kıskançlığın insanlara zararları olabileceği gibi faydaları da olabilir mi sizce? Kıskançlık dendiği zaman neden birçoğumuzun zihninde hemen olumsuz bir düşünce belirir? Bana soracak olursanız; kıskançlık aslında birçok insanın düşündüğü gibi çok da zararlı bir duygu değil. Kıskançlık dendiği zaman da akla hemen olumsuz düşünceler gelmemeli. Neden diye soracak olursanız, kıskançlık insanlara zarardan çok fayda getirir bana kalırsa. Çünkü kıskançlık, insanlara yeni bakış açıları kazandırabilir. İnsanlar, kıskançlık duyguları sayesinde önlerine yeni hedefler koyarlar ve koydukları bu hedeflerine ulaşmaya çalışırlar. Yani kıskançlık, aslında çok faydalı bir duygu olabilir. Bu duygunun zararlı olabileceği durumlar yok mudur? Elbette vardır ancak bu duygunun miktarını doğru ayarlayabildiğimiz sürece bu zararlı durumlar kendilerini pek de göstermezler. İnsanlar, hayatlarında mutlaka başkalarını kıskanmışlardır. "Onun var da benim niye yok, neden o benden daha başarılı" gibi cümlelerle dolu, sayfalar süren bir liste oluşturmak pek de zor olacağa benzemiyor. Bu cümleleri okuyunca size de bir kötü niyet kokusu gelmedi mi? Sanki bu cümleleri kuran kişiler, kıskandıkları kişilerin mutlu olmalarını istemiyorlarmış gibi bir tavır sergiliyorlarmış gibi görünüyor. Bana kalacak olursa, işin rengi tamamen farklı. Bana göre kıskanma eylemini yapan kişiler; kıskandıkları kişilerin mutsuzluklarını istemiyorlar aslında, kendilerinin de kıskandıkları insanların sahip oldukları mutluluk verici şeylere sahip olmaları gerektiğini düşünüyorlar. Bu şeylere sahip olabilmek için de kendilerine bazı hedefler koyuyorlar ve bu hedeflere ulaşabilmek için var güçleriyle çalışıyorlar. Yani bu insanlar, kıskançlıkları sayesinde tembellik etmiyorlar, kendilerine bir amaç belirliyorlar. "İşyerinde kıskançlığa şahit olmayan ya da kıskançlığın darbelerine maruz kalmayan çok az çalışan vardır." (Toohey 140). Alıntılamış olduğum bu cümleden kıskançlığın ne denli faydalı olabileceğini çıkarabilirim. Çünkü bu noktada birbirlerini kıskanan çalışanlar; daha büyük bir azimle çalışıyorlar, kendilerini bu işe daha fazla adıyorlar ve sonuç olarak daha az maliyetle daha fazla üretim ortaya çıkıyor. Bu da insanların birçoğunun yararına olan bir şey bana kalırsa. Kıskançlık ile ilgili kendimden bir örnek vermek istiyorum. Ben ortaokuldayken, okul birincisi ile rekabet edebilmek için hep daha fazla çalıştım ve bu çalışmalarımın karşılığını iyi bir liseye giderek aldım. Açıkçası; bahsettiğim kıskançlığım olmasaydı derslerime daha az çalışır, gitmiş olduğum liseye kıyasla daha kötü bir liseye gitmiş olurdum. Gitmiş olduğum liseyi kazanmamı kıskançlığıma borçluyum. Yani, kıskançlık bazı durumlarda son derece faydalı olabilir. Kıskançlık, bazı noktalarda faydalı olabildiği gibi bazı noktalarda ise zararlı olabilir. Bana göre, kıskançlığın zararlı olabilmesinin en büyük sebebi, kıskançlığın miktarının doğru ayarlanamaması. Bazı insanlar, başkalarını o kadar kıskanırlar ki; "benim yoksa onun da olmasın, ben başarısızsam o da başarısız olsun" şeklinde düşüncelere kapılırlar. İşte kıskançlığın insanlara zararları, bu tarz düşünceler ile başlar. Bu insanlar, bir yerden sonra ne yaparsam kıskandığım kişi sahip olduğu şeyleri kaybeder veya daha başarısız olur diye düşünürler, bunun sonucunda ise kıskandıkları kişinin zararı için çalışmaya başlarlar. Dolayısıyla karşılarındaki insanlara zarar vermeye çalışırlar, ancak karşılarındaki insanlardan çok kendileri zarar görürler. Çünkü harcadıkları zamana değebilecek bir kazanım elde edemezler, başkalarının sahip olduklarını azaltmaya çalıştıkça kendi sahip oldukları artmaz. Ama kıskançlıktan gözü dönen kişi artık bunun farkında bile olmaz. Yeter ki karşıdaki zarar görsün! Bu konuyla ilgili bizzat tanıklık ettiğim bir olayı anlatmak istiyorum. Lise zamanlarımda bir sınıf arkadaşım, dersleri kendisinden daha iyi olan bir kişiyi kıskanıyordu. Kendisi çalışmak yerine kıskandığı çocuğun başarısız olması için çabalıyor, derslerde onu konuşturmaya çalışıyordu. Böylece kıskandığı kişinin derslere konsantre olmasını engelleyecekti. Ne var ki sınav dönemi geldiğinde, bu çabasının başarıya ulaşamadığını anladı. Kıskanan arkadaşımın notları bir önceki sınav dönemine göre daha düşüktü, kıskandığı kişinin notları ise önceki sınavlarına göre hemen hemen aynıydı. Dolayısıyla bahsettiğim kıskanç arkadaşım; hem kendine zarar vermiş oldu, geçen sürede kendini geliştirmek yerine daha da köreltti , herhangi bir şey ise elde edemedi. Vermiş olduğum bu örnek, kıskançlık miktarını doğru ayarlayabilmenin ne denli önemli olduğunu bizlere açıkça gösteriyor aslında. Sonuç olarak, kıskançlık insanlara faydalı olabileceği gibi onlara zarar da verebilir. İnsanlar başkalarının yaptıklarına bakarak bunları kendilerinin de başarabileceklerine inandıkları zaman, kıskançlık bu noktada bu kişilere faydalı olmuş demektir. Kıskanan kişiler bir şeyleri başarmak için kendilerine hedefler koyarlar, bu hedeflerine ulaşabilmek için de var güçleriyle çalışırlar. Tabi ki, kıskançlığın faydalı olabileceğini bilmek kadar zararlı olabileceğini de göz ardı etmemek gerek. Bu noktadaki püf noktası ise, kıskançlık miktarını doğru ayarlayabilmek, ölçüyü kaçırmamak. Bunu başarabildiğimiz sürece kıskançlık bize zarar vermez, tam aksine faydalı olur.