B

ugün rastgele bir kitapçıya adımınızı atsanız kapıdan girer girmez sizi karşılayacak olan çok satanlar köşesinin raflarında birkaç hafta sonra okurları tarafından bile adları hatırlanmayacak, hepsi birbirini andıran, dışları cafcaflı ancak içleri kof kitapların yanında Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonnası'nı görmek sizi yanıltmasın, bu yazıma da konu olacak bu başyapıt, geçen yıllara yenilmeyip her devrin insanına seslenebildiği için bugün hala ellerden düşmüyor. Benim Kürk Mantolu Madonna ile tanışmam bundan beş belki altı sene öncesine uzanıyor. Daha küçük bir kız çocuğu iken modern yazarlara kıyasla ağır bir dili olan ve şimdiye kadar okuduğum hiçbir romana benzemeyen bir üslupla yazılmış bu kitaba çok mesafeli yaklaştığımı hatırlıyorum. Cesaretimi toplayıp sayfaları çevirmeye başladığım andan itibaren dört bir yanımı kuşatan bu kitabın etkisinden nasıl kurtulamadığıma ve bilmediğim o eski Osmanlıca kelimelere nasıl aşina olduğuma hayret ediyorum. Kitabı bitirdiğimde, eski bir Osmanlı insanını sembolize eden Raif Efendi ile Alman ressam Maria Puder arasında geçenleri basit bir aşk hikayesi olarak yorumlamış, hatta o çocuk aklımla kitabı mutlu sonla bitirmediği için Sabahattin Ali'ye kızmıştım. Belki bu kızgınlıktan, sonraları kitabı uzun yıllar elime almadım. Ta ki Berlin'de bir hafta geçireceğimi öğrendiğim bu yaza kadar. Gitmeden önce kitabı tekrar okuduğumda ne kadar büyüdüğümü fark ettim, okuduğum kitap aynı olduğuna göre değişen bendim. Altını çizdiğim satırlara ne kadar farklı anlamlar yüklüyordum. Bir de şimdi elime hayalimde canlandırdığım yerleri görme, hani kitabın kokusunu duymak derler ya işte tam da bunu yapma fırsatı geçmişti. Kitap Berlin'in dört bir yanında geçiyordu ve benim için bu bir haftanın planı çoktan hazırdı. Uçakta kitaba ve rotama bir kez daha göz attıktan sonra Berlin'e ayak bastım. İlk kez yurtdışına çıkmış biri olarak sokaklarda gezinirken, savaş yıllarında okumak için babası tarafından Berlin'e gönderilen Raif Efendi'nin o yılların Berlin'inde neler yaşamış olabileceğini az çok tahmin edebiliyordum. Şimdi dünya elimizin altındayken bile Berlin'de gördüklerim beni afallatmıştı, kendimi gerçekten bir yabancı gibi hissetmiştim, o zamanları düşünüyorum da zaten oldum olası dış dünyadan kopuk, melankolik olan bu adamın daha da içine kapanması, tüm hayatının kitaplar ve yalnız başına gezdiği sanat galerilerinden ibaret olması artık bana şaşırtıcı gelmiyordu. Berlin'in eski mahallelerinin ara sokaklarında biraz daha ilerledikten sonra, kendimi karşısında bulduğum sanat galerisi Kürk Mantolu Madonna'nın hayal ürünü olmadığını bana bir kez daha hatırlattı. Raif Efendi'nin gerçekten de burada dolaştığını, dolaşırken gördüğü "Kürk Mantolu Madonna" tablosundaki kadına Maria Puder'e aşık oluşunu, hayatında ilk defa tattığı bu duygunun onu nasıl korkuttuğunu ve arkasına bakmadan o galeriden kaçışını gözümün önüne getirebiliyordum. O andan sonra gezdiğim her yerde, kitaptan bir iz buldum; şu restoran Raif Efendi ile Maria Puder'in ilk randevularına çıktıkları yer olabilirdi ya da taştan yapılmış kemerli köprünün yanı başındaki bu ev Maria Puder'in eviydi belki de. Bir haftayı bir bir yapbozun parçalarını arar gibi Berlin'i arşınlayarak geçirdikten sonra, Raif Efendi gibi benim de dönme vaktim gelmişti. Ben bile bir haftada bu şehre bu kadar bağlanmışken arkasında hayatının aşkını bırakarak dönen bu adamın neler hissettiğini anlamak zor değildi benim için. Kürk Mantolu Madonna, burada anlatabileceklerimden çok daha fazlası, Sabahattin Ali'nin bu eşsiz başyapıtı, insan ruhunun karmaşasını ve aslında her insanın kendi içinde keşfedilmeyi bekleyen uçsuz bucaksız bir derya olduğunu Berlin'den Ankara'ya uzanan bir serüvenle bizlere sunuyor. Herkesin bir Kürk Mantolu Madonna'sı vardır belki henüz bulamadığımız ancak o bir yerlerde bizi bekliyor önemli olan onu bulduğumuzda "Bir ana bir ömür kadar çok hayat doldurduğunu bilerek yaşamak..."(Kürk Mantolu Madonna, s. 132)