SANATI KOKLAMAK

''Bir toplumu ayakta tutan değerler nedir?'' sorusu yıllarca soruldu ve sorulmaya da devam edecek. Buna verilen cevaplar, genelde ''bilim'', "dil" ve "kültür" olur. Ancak en önemli değer; bütün soru ve cevapları içinde barındıran, insanı, doğruya ve güzele doğru bir yolculuğa çıkaran Sanat'tır... Öyle bir değerdir ki sanat, sadece ülkeleri kendi içinde değil, tüm dünyayı gelişime sürükler. Zaten dünyamızı bugünkü çağdaş uygarlıklar seviyesine taşıyan Rönesans ve Reform hareketlerinin çıkış noktası da sanat değil miydi? Nefes almak ne ise insan için, sanat da toplum için odur. Varlığı hissedilmez ama yokluğu sessizlik ve yalnızlıktır. Kısacası sanat hayatımızın her yerindedir. Sanat sadece resim yapmak, şiir yazmak veya bir tiyatro oyunu oynamak değildir. Sanat; Mona Lisa olup ağlarken gülebilmek, Romeo olup, Juliet'in aşkıyla yanmak, "Özgürlük Anıtı" olup "demokrasi" diye bağırarak sesini tüm dünyaya duyurabilmektedir. Ağlayıp gülebilmek, sevinip kızabilmek, duygularımızı sel yapıp akıtabilmek için vardır sanat. Peki, bu kadar önemli olan sanattan neden uzak duruyoruz? Birçok kişi eğitim sistemimizin beraberinde getirdiği negatif yanları asıl neden olarak sunar sanatın yetersizliği için, ancak bence en önemli sorun yetiştirilme tarzımızla ilgilidir. Teknoloji bizi o kadar robotlaştırmıştır ki son on beş yılda, insanlarımız yaratıcılıklarını kaybetmeye mahkum edilmiştir. Artık yedi yaşındaki bir çocuktan resim çizmesi veya boyama yapması bekleneceğine, tablet ve akıllı telefon kullanması beklenir. Daha okuma yazmasını bilmeyen bir çocuk sadece komutların yerlerini ezberleyerek aletleri kullanabilir. Ellerinde akıllı telefonlarla üniversite eğitimi alan birçok insan bile pokemon avlamak için saatlerce yürümeyi göze alabilir. Kısacası insanlar çocuk yaşta teknoloji hapishanesinde müebbet hapse mahkum edilir. Peki, teknoloji sanatın gelişmesine fayda sağlamaz mı? sorusunu duyar gibiyim. Teknoloji elbette sanatta çeşitliliği ve ona erişilebilirliğe katkı sağladı. Bugün istediğimiz zaman bir sinema filmini veya tiyatroyu izlemeye gidebilir bir resim sergisine rahatça ulaşabiliriz. Ama günümüzde sanatıyla, yaptığı işlerle bir şeyleri değiştirmeye, geliştirmeye çalışan ve bu amaç uğruna şiir yazan, resim yapan, müzikle uğraşan insanların da yaşadığı çağdan ve birlikte olduğu insanlardan ayrı düşünülemeyeceği gerçeğini de kabul ederek... Bey, Osman Hamdi. Kaplumbağa Terbiyecisi. 1906. Bir şeylerin sıkıntısını duyan, canı acıyan insandır sanatçı bir anlamda. Onu yaratıcı kılan da çektiği acıdır. Sanat eserini oluşturan düşünce, düz düşünceden tümüyle farklıdır. Sanatçı, bir yapıtı oluşturacak düşünce evresinde alıştığımız anlamda mantık kuralları ya da sözcüklerle düşünmez, düşünmemeli de zaten... Bir şeylerin sıkıntısını duyan, canı acıyan insandır sanatçı bir anlamda. Onu yaratıcı kılan da çektiği acıdır. İzleyici ya da okuyucu olarak bizler, adı ne olursa olsun bir sanat yapıtı karşısında, düz mantık kurallarına bağlı bir tavır alır, öyle yorumlamaya kalkarsak, daha en baştan o eseri ve sanatçıyı anlamaktan uzaklaşırız. Osman Hamdi Bey'in "Kaplumbağa Terbiyecisi" eseri günümüzde hala önemini ve özgünlüğünü korur ve verdiği mesaj her birey tarafından farklı yorumlanır. Zaten budur onu eşsiz kılan, her sanat eserinde olduğu gibi... Hiçbir gerçek resim, duvarı süslemek için yapılmadı. Resimler, duvarları bir düşünce alanına dönüştüren; izleyeni, düşünüp yorumlamaya iten birer obje olsa olsa... Derviş kıyafetleri giymiş, sakallı, kambur, yaşlı bir adam... Ellerini arkasında kavuşturmuş, bir Ney'i tutuyor. Ney çalarak beraat ettirmeye çalışıyor cehalet hapishanesinde kendisini çürümeye mahkum etmiş halkı. Biliyor yaşlı adam halkı bu durumdan kurtaracak tek çarenin sanat olduğunu, ancak o kadar paslanmış ki halk kaplumbağa hızından farkı kalmamış. İşte burada önemi çıkıyor sanat eğitiminin önemi. Eğitimi vermek de değil mesele, eğitimi doğru yerde ve doğru zamanda vermek asıl mesele. Sonrasında haliyle zor oluyor paslanmış demiri parlatmak. Belki Osman Hamdi bu uyarısıyla istediklerini gerçekleştirememiştir eğitimi doğru zamanda veremediği için, ancak bu, hiçbir şeyi değiştiremeyeceği anlamına gelmez. Artık, teknoloji devrinin, bizi kendimize bile yabancılaştırmasına tek başına engel olmaya gücümüz yetmese de, sanatın ve sanatçının ayak izlerini takip ederek, en azından yalnızlaşmaktan ve ıssız kalmaktan kendimizi korumaya çalışmanın, sanatı derinden koklamanın zamanı geldi de çoktan geçiyor.