İKİ YÜZLÜ ADAM

Dr. Jekyll and Mr. Hyde, Robert Louis Stevenson adlı yazarın 1886 yılında yayımladığı kısa romanın adıdır. Bence kitabın ismi daha dikkat çekici ve ilgi uyandırıcı olabilirdi. Dr. Jekyll isimli karakterin adının İngilizce okunuşu "Jackal" şeklindedir ve bu kelimenin Türkçe karşılığı çakaldır. Diller arası yapılan bu çalışma aslında tüm dillerin bir araya gelerek, birbirlerine benzeyerek türediği izlenimini veriyor bana. Dr. Jekyll saygıdeğer, mesleğinde belirli bir yere gelebilmiş, profesyonel bir adamdır. Diğer yanda Mr. Hyde Dr. Jekyll'ın tam tersine, gizemli ve korkunçtur. Mr. Hyde Dr. Jekyll'a kıyasla tıfıl, genç ve delidoludur. Bence iki zıt karakteri aynı kitaba koymak her yazarın yaptığı şeyi yapmış, üstüne sadece karakterlerin kendine has özelliklerini yazmış. Kitabın en başlarında Dr. Jekyll ve Mr. Hyde arasında anlayamadığımız bir ilişki ile karşılaşıyoruz ve benim ilk düşündüğüm şey Dr. Jekyll'ın Mr. Hyde tarafından öldürülmesiydi. Aydoğan 2 Kitaba başlamadan önce Mr. Hyde'ın Londra'daki Hyde Park ile bir alakası olduğunu, o parkta yaşayan işini ve ailesini kaybetmiş bir adam sanmıştım. Ancak kitabı okudukça gerçeği anladım. Dr. Jekyll çift kişilikliydi ve Mr. Hyde onun diğer yarısıydı. Kitabın ikinci yarısında dikkatimi çeken bir şey vardı. Dr. Jekyll bir vasiyet hazırlamıştı ve eğer "ölürse ya da kaybolursa" bütün mal varlığının ve diğer varlıklarının Mr. Hyde'a verilmesini talep etmişti. Bugünlerde kimse vasiyetini ortadan kaybolmak üzerine yazmıyordur herhalde, dedemi yeni kaybettik. Aslında Dr. Jekyll'ın çift kişilikli olduğunu buradan anlayabilirdim ancak Mr. Hyde'ın Dr. Jekyll ile alıp veremediği ve ölümle sonuçlanabilecek bir anlaşmazlıkları olabilirdi. Mr. Utterson Dr. Jekyll'ın bir arkadaşıdır ve Mr. Hyde ile barda karşılaşıp Dr. Jekyll'ın evine giderler. Mr. Utterson Dr. Jekyll'ı görmek ister ama ona göremeyeceğini söylerler. Bir insanın kendi evinde onun hakkında bilgi sahibi olunamaması beni hayrete düşürdü açıkçası. Orası Mr. Hyde'ın evi olmamasına karşın, evdeki tüm hizmetliler onun tüm emirlerine ve sözlerine uyuyorlardı. Burada Mr. Hyde'ın Dr. Jekyll'ı öldürüp, hizmetlilere para verdiğini düşünmüştüm. Mr. Utterson da benim gibi düşünerek arkadaşı için korkmaya başlar. Gelecek haftalar içerisinde Dr. Jekyll bir parti düzenler ve Mr. Utterson onunla konuşmak için herkesin partiden ayrılmasını bekler. Herkes gittikten sonra Mr. Utterson Dr. Jekyll ile konuşmaya çalışır ve Mr. Hyde'ın kim olduğunu sorar ancak, Dr. Jekyll büyük bir korku ile bu konuşma isteğini reddeder ve ona bir daha Mr. Hyde ile ilgili soru sormamasını hatta konusunu bile açmaması için yalvarır. Burada yine Mr. Hyde'ın Dr. Jekyll'ı tehdit ettiğini düşünmüştüm. Çünkü, Dr. Jekyll gibi saygıdeğer bir insanın Mr. Hyde gibi bir şeylerin üstünü kapatmaya çalışan, gizemli ve korkunç bir adamla ne işi olabilirdi ki? Mr. Hyde, Dr. Jekyll'ın şehvetli yanını temsil ederken, genç kızlara tecavüz ederek ve sonra özür dileyerek yaşamına devam eder. Aydoğan 3 Mr. Hyde tıfıl olmasının yanı sıra, Dr. Jekyll'ın tersine genç olduğu için erkeklik hormonları yüksektir ve bu hormonların sonucu olarak cinselliğe düşkündür. Victoria döneminin İngiltere'sinde yazılan kitap, aslında o zamanın gerçeklerini de anlatmıştır. Victoria döneminde yazılan İngiliz ana dilli bütün kitaplar aslında o zaman artan cinayet ve hırsızlık vakalarını anlatır biçimde bence. Kitabın özgün dili İngilizcedir ve anlaması çok zor değildir ancak, Türkçeye çevrildiğinde hem aynı duyguları yaratmamakta, hem de cümle çevirilerinde yanlışlıklar bulunmaktadır. Bir edebiyat öğrencisi olarak aldığım çeviri derslerinde gördüğümüz teknikler, cümlenin aynısını çevirmek değil, ana dilde anlatılması istenen kelimelerin seçimleri üzerine ve cümlenin uzunluğuna bakılmamasının üzerineydi. Ki bence de, eğer bir eserin diller arası çevirmesi yapılıyorsa, dikkat edilmesi gereken en önemli şey aynı duyguları verebilmektir. Kitapta gerçekler yansıtılarak, aslında her insanın içinde bir iyi bir de kötü tarafı olduğu, ve insanların üstüne gidildiğinde kötü taraflarının ortaya çıkabileceği anlatılmış, bunun yanı sıra insanın doğa gereği olarak yaptığı tüm hareketlerin bir nedeni olduğu açıklanmıştır. Bence her insanın içinde olan iyilik ve kötülük mutlaka bir gün kendisini gösterecek ve ayrıca dünyada kıyamete kadar iyi ve kötü insanlar var olmaya devam edecektir. Ancak Müslüman bir ülkede yaşamamıza rağmen, din hala insanlara yeterince doğru aktarılmamış ve aşılanmamış. Bu yüzden de kötülük yapan insanlar, yaptıkları hareketlerin sonucuna aldanmadan, düşünmeden hareket ediyorlar.