Beni Kim Yarattı?

Biz kimiz? İnsanlar doğar, büyür ve ölür. Peki, arada ne vardır? Benim yanımdaki birisinden farkım var mıdır acaba? Fiziksel farklılıklar barizdir zaten fakat bunun dışında farklı mıyız? Eğer farklıysak öyle mi dünyaya geldik ya da sonradan mı değiştik? Ünlü Fransız filozof Jean-Paul Sartre'ın yazdığı Öznellik Nedir? adlı kitap tam da bu konu hakkındadır. "Öz" kelimesi bir şeyin kökünü anlatır, en saf ve gerçek halidir. Bir insanın özü nedir? Bence insanın öznelliği birey olmasıdır. Kendi varlığının farkında olup onunla neler yaptığıdır. Bu dünyadaki limitli zamanını ne yapmak için kullanmıştır? İşte o'dur öznellik. Doğuşta hepimiz birbirimize benzeyen küçük varlıklarız. Büyüdükçe vücutlarımız farklılaştığı gibi kişiliklerimiz de farklılaşır. Yani önce doğarız sonra da oluşuruz. Çünkü insan benliği olmayınca kimdir ki? Sartre bir soruya "nesnenin varlıktan önce gelmesi" ifadesiyle açıklar. Bu anlayış "Varoluşçuluk" olarak tanımlanır. Çoğu zaman yazılarında insanı bomboş bir kağıda benzetir. Bu boş kağıdı doldurmak kişinin kendi işidir. 1 kere yaşıyoruz şu hayatta. Bunu aklımızda tutarak hayatımızı nasıl geçireceğimize karar vermeliyiz. Bizi yaratan tek kişi biziz. Durumlara verdiğimiz tepkiler, duygu ve düşüncelerimiz, sevdiklerimiz ve korktuklarımız; bütün bunları çıkartınca geriye nesne olan vücudumuz kalıyor. Biz ona şekil vermezsek bir et parçasından farksızdır. İnsanın özü herkeste olan o vücudu çıkartınca geriye kalan her şeydir. O işte gerçek bizdir. Özümüzdür, gerçektir ve doğrudur. Düşünülmesi gereken başka bir nokta daha var. Eğer kendimizi biz yaratıyorsak bu insanı korkutmaz mı? Çıksan da batsan da suda sorumlusu sensin. Özünü kendin belirliyorsan sonuçta çıkacak olan her şey sensin. Bu insanlarda büyük bir sorumluluk duygusu oluşturabilir. Belki de böylelikle insanlık daha pozitif bir yöne doğru gidebilir. Eğer insanlar iyiyi görürlerse, onu örnek almak isterler. Sosyal norm olarak alınır iyi olmak. Başka bir etkisi de insanların ideallerine doğru ilerlemesine de yardımcı olabilir. "Zaten tek bir hayatım var, cidden istediğim şeyler yapayım." diye düşünerek insanları istemedikleri işler ve hayatlardan çekip çıkartmaya teşvik edebilir. Aynı zamanda korku da salabilir insanlara. Bu kadar büyük bir sorumluluk insanlara verilmiş büyük bir yüktür ve kendinden emin olmayan, çok güçlü olmayan kişiliklere zarar verebilir. Bunun toplum için ne kadar iyi olacağı tartışılır. Aynı tip insanların olduğu bir toplumda çeşit olamaz bu da Sartre'ın istediğinin tam tersidir. Fakat en ideal insan prototipinin oluşması da çoğunluk tarafından istenen bir şeydir. Böylelikle Plato' un ideasına da yaklaşılmış olur. Ama böyle olunca öznellik olmaz. Farklı olmak, özel olmak, özünce yaşamaktır en doğrusu olan. Sartre en başından beri bunu savunmuştur. Bunun yanında farklıklara saygı göstermenin önemini vurgulamıştır. Ona göre en ideal toplum çeşitliliğin olduğu toplumdur. Sonuç olarak özel olmak güzeldir. Toplum için sağlıklı ve ideal olan bireylerin özlerince hareket etmelidir. İçine doğduğumuz bu hayatı ve kendi benliğimizi kendimiz şekillendiririz ve her şeyden biz sorumluyuz. Bu bize hem kendi davranış ve duygularımızı kontrol etmede yardım eder hem de kendi varlığının farkında olan bireyler yaratır. Hem bireysel olarak hem de toplumsal olarak faydalıdır. İnsana kendi hayatının değerini hatırlatır ve kendisi için bir amaç vermeye sürükler. Böylelikle birey kendisini değerli hisseder ve özgüveni gelişir. Özgüveni gelişmiş ve kendinden emin bireyler kaliteli toplumlar oluşturur. Bu toplumlar da hayatın değerini bilen bir dünya yaratır. Yeşim Tırpan 21600801