KELEBEK ETKİSİ

İnsan merak etmeden duramıyor bazen, yaşadığımız ve de yaşayacağımız her şey planlı mı acaba diye. Her şey olacağına varır deriz mesela. Sanki ne yaparsak yapalım, olacaklardan kaçamazmışız gibi. Olması gerekenler ne olursa olsun olacakmış gibi. Değiştirmeye gücümüz yetmez diye düşünürüz, kimi zaman. Bu durum, bizim kadere olan inancımızla alakalı sanırım. Kültürümüze ve toplumumuza işlemiş, kadere bağlılık. Yaratıcının bizim için bir planı olduğuna inanmak sanırım, kader. Olacaklardan kaçış olmadığını simgeliyor. Eminim hepiniz, hayatınızda en az bir kere sorgulamışsınızdır bu durumu. Acaba kader var mıdır gerçekten, diye merak etmişsinizdir. Oldukça normal bu. Çünkü kader kavramına biraz detaylıca baktığımızda, insan kendisini deney hayvanı gibi hissetmeden duramıyor. Sanki bir labirente kapatılmış laboratuvar fareleriymişiz de, yaratıcı da bizi şartlandırdığı şeyleri yapmamızı izliyormuş gibi geliyor bana, kader üzerine düşününce. Hatırlarım mesela, İvana Bodrozic'in Hiçbir Yer Oteli diye bir kitabı vardı. Hristiyan mitolojisi üzerine bir şeyler zırvalıyordu. Orada kitabın ana karakteri, "Tanrı, karınca çiftliği olan küçük bir çocuk, hiçbir şey planladığı yok."(87) demişti. Sanırım yazar karakterin sözlerini kaleme alırken, kadere biraz benim baktığım gibi yaklaşmış. Sinir bozucu bir kısır döngü olarak yani... Haliyle insan, kader diye bir şeyin olmadığı, daha doğrusu olmaması gerektiği sonucuna varıyor. Yanlış geliyor çünkü, kader diye bir şeyin olması. Seçme hakkımızın elimizden alınması anlamına geliyor, benim için. Ben, hayatın kişinin kendi kararlarının sonucu olduğuna inanırım. Yani öyle olması gerekir. Eğer zamanda yolculuk diye bir şey olsa ve ben geriye gidip bazı şeyleri değiştirsem, şimdiki olduğum kişi olmam. Olamam. Bugünkü ben, yanlış ya da doğru olsun, tüm o kararların bir toplamı. En azından olması gereken bu. Diğer türlüsüne inanmak, Tanrı adını taktığımız kavramın oyuncağı olduğumuz anlamına geliyor. O, bizim için bir hikaye yazmış ve biz, bu hikayenin gönüllü ya da gönülsüz oyuncularıyız sanki. Ne hissettiğimizin, ne karar verdiğimizin ve ne istediğimizin bir önemi yok. Yazılmış olan senaryoya uymaya mecburuz. Uymasak da bir şey değişmiyor zaten. Hikaye biz olmasak da, kendini oynamaya devam ediyor. Böylesi sinir bozucu bir gücü elinde tutuyor Tanrı yani. Üstelik bu kadar güçlü bir varlık olarak Tanrı, tamamen de iyi sayılmaz. Daha çok dengesiz bir sosyopatı andırıyor. Kafası yerindeyse o an, güzel bir hikaye yazıyor. Şans ve mutluluk içeren, güzel bir sonu olan sevimli bir hikaye... Yok sinirlendiyse, kafası yerinde değilse ya da canı sıkılmışsa, sefalet ve sürünceme dolu bir yolun ortasına atıveriyor deneğini... İçinden çıkamayacağı bir kısır döngünün içinde verdiği sefil mücadelesini izliyor yukarıdan. Bizim şikayet etmeye hakkımız yok. Zaten şikayetimizi muhatap alacak kimse de yok. Melekler, Tanrı'yı şikayet kürsüsü açmış değiller yeryüzünde. Dilek ve istek kutusu tarzı bir şey de yok ortalıkta. Hakimiyet altında olmaktan başka bir şey değil kader. Çaresiz ve sıkışmış hayatlarımızı değersizce savuran bir rüzgar adeta. Çıkış yok. Kadere inanmak, tüm bu serzenişleri de beraberinde getiriyor benim için. O yüzden ben, kaderi reddediyorum. Kader yerine, kelebek etkisi dedikleri karar mekanizmasını tercih ederim. İsterse kanat çırpışım bir fırtınaya sebep olsun dünyanın bir ucunda. Hiç değilse, istediğim yöne doğru uçtuğumdan emin olurum. Çırptığım kanadın arkasında, irademden başka bir gücün olmadığını, istersem kanat çırpmayı bırakabileceğimi, bu kararla fırtınayı daha çıkmadan önleyebileceğimi bilirim. Zira kaçınılmazdan kaçmaya çalışmak kadar sinir bozucu bir şey daha yok.