MÜZİĞİN SESİNİ AÇALIM

İnternette ''en etkileyici otuz fotoğraf '' listesine bakarken, bu fotoğraf oldukça dikkatimi çekti. Fotoğrafı kimin çektiği bilinmemesine rağmen dünyada büyük bir yankı uyandırmışa benziyor. 1994 yılında Çeçenistan'da harap olmuş bir arazinin ortasındaki bu görüntü savaşın acımasızlığı ile çelişkilerini ne kadar da açık bir şekilde ortaya koymuş. Başka bir yönden hala bir umudun olduğunu düşünmekle beraber bence fotoğrafın en ilgi çekici tarafı ıssız ve yıkık dökük bir alanda hem piyano olması hem de savaşan bir askerin, askeri kıyafeti ve mühimmatıyla piyano çalmasıdır. Bir çift elin hem birini öldürebileceği hem de müzik yapabileceği ironik bir gerçektir. Savaşın ortasında bile hala insanların güzelliklere ilgilerinin kaybolmadığını ve askerlerin dahi insani taraflarını kaybetmemiş olduklarını görüyorum. Maalesef bir amaç uğruna savaşırken insanların gözü hiçbir şeyi görmeyerek, her şeyi yıkıp geçiyorlar. Fakat bu fotoğraf askerleri tek bir zalimlik kalıbına sokarak düşünmemi sağlayan görüşümü değiştirdi. Asker ve müzik kavramları bana çok zıt iki kelime olarak gelirdi, müziği daha çok sevinç ve keyif için yaptığımız bir sanat olarak görürdüm, bundan dolayı savaşan bir askeri piyano başında göreceğim hiç aklıma gelmezdi. Ama askerlerin de aynı bizim gibi, değişik durumlarda, bulundukları duruma uygun duygularla hareket eden insanlar oldukları kanısına vardım, çünkü müzikle daha doğrusu sanatla uğraşan insanlar bir başka insanı gözü kapalı nasıl öldürebilir ki ? Bu asker piyano çalmayı bırakıp, savaşmaya devam edecek mi ? Ben buna inanmak istemiyorum fakat gerçekçi olmak lazım, savaşın mantığı gereğince o askere verilen emir neyse onu yapacaktır. Burada bir başka dikkatimi çeken nokta ise ne kadar emir altında karşı tarafı öldürmek zorundaysa bile, kısa süreliğine olsa dahi kendini savaştan soyutlamış ve başka birine dönüşmüş olmasıdır. Bazen ben de yorgun olduğum günlerde müziği açıp düşüncelere dalarım ve kendimi rahatlamış hissederim, belki de askerin o kısıtlı zamanda yapmak istediğini ben her zaman hiçbir baskı olmadan yapabiliyorum. Farklı bir yönden konuyu ele aldığımda ise, savaşın insanların saf ve temiz duygularını ve hayatın bir döneminde edinilen yeteneklerini yok etmediğini, ama sadece ara vermesine neden olduğunu görüyorum. Bu yeteneklerin yok olmadan ilgili yöneticiler tarafından ülkeye yararlı olacak şekilde kullanılmasının, sanata o ülkede yeterli derecede değer verildiğinin göstergesi olduğunu düşünüyorum. Barış zamanlarında da askerlere ait olan müzik kurumlarını hepimiz biliyoruz. Bu kurumlar içinde bulundukları ordularına ve ülkenin sivillerine moral vermesi için oluşturulmuşlar. Osmanlı İmparatorluğunda bir kurum olarak bulunan Mehteran Takımı ve Rusya'nın ünlü Kızıl Ordu Orkestrası bu kurumlara verebileceğim örneklerden ikisidir. Şu anda etkinliklerini sürdüren Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nın ilk kuruluşunu öğrenince de çok şaşırdım. Padişah II. Mahmut döneminde Mehter Takımı yerine batılı örneklerinde olduğu gibi bir askeri bando oluşturmak amacı ile kurulan Mızıka-ı Hümayun* bugünkü CSO' nun temelini atmış. Müziğe her dönemde ve her koşulda bu kadar önem verilmesi çok hoşuma gitti. Bununla birlikte askerlerin içinde de farklı alanlarda yetenekleri olanlar olduğu gerçeğine varıyorum. Savaşan bir askerin enstrüman çalması zaten başlı başına ilginç bir durum, bir de çaldığı eseri duyabilseydim daha da şaşırırdım muhtelemen. Kafamdan ''acaba hangi bestecinin hangi eserini çaldı'' sorusu geçiyor. O anda düşman oldukları ülkenin bir bestecisinin eserlerini çalmış olabileceğini aklımdan geçirdim. Bir yandan çok değişik bir durum ama diğer taraftan da insanların aslında ne kadar iyimserliğe meyilli olduğunu anladım.