Doğa ile Yapay Dünya Arasındaki Gerilim

Biz insanlar, dünyadaki en eski ya da en güçlü canlılar değiliz belki ama ona hakim olduğumuz ve tüm olgularıyla ona şekil verdiğimiz bir gerçek. Doğa için evrimleşmek yerine, tüm bencilliğimiz ve hırslarımız sonucu, doğayı kendimiz için evrimleştirdik. Bu, doğa ile insan arasına aşılması güç duvarlar ördü. Geçtiğimiz hafta Ankara Salt Ulus'ta açılan Polonyalı fotoğraf sanatçısı Joanna Rajkowska'nın "Hata, Zayıflık, Gördüğümüz, Düz Çizgi" sergisi tam da bu noktaya değiniyordu. Bu sergi, biz insanoğlunun doğada bıraktığı derin izleri, düşünmeye ve sorgulamaya iten etkileyici karelerle, tüm insanlığın vicdanına sunmuştu. Yaşamın bu kadar kompleksleşmesi gerçekten gerekli miydi? Kesinlikle değildi. Ben her zaman insanlığın azla daha mutlu olabileceğini savunanlardanım. Günümüz literatüründe "minimalizm" olarak geçen bu kavramın yoksunluğu, bugün bizleri daha fazla tüketmeye, daha fazla zarar vermeye ve hep daha fazlasıyla mutlu olacağımız hissine itiyor. Fazlasını istedikçe bunu doğadan alıyoruz. Tükettikçe, sahip oldukça, daha mutlu olacağımıza inanıyoruz. Evet, mutluluğun kaynağı doğada, denklemin başlangıç Figure 1Eray İşinekoş noktasında ortak paydada buluşabiliyoruz ancak metotlarımız farklı. Ben mutluluğu, yemyeşil çimlerde, her katmanında ayrı hikayeler barındıran ağaçlarda, küçük bir kasabanın karanlık sokaklarında yapayalnız kalmış sıska bir köpeğin karşılıksız sevgisinde bulabiliyorum. Mutlu olmak için büyük bir eve, pahalı bir arabaya, daha büyük ekranlı bir televizyona veya daha fazla mobilyaya ihtiyacımız yok bunu görebiliyorum. Doğadan fazlasını beklemiyorum, sınırlarını ihlal etmeden onu anlamak, bana hissettirdiklerini yaşamak istiyorum. Hırslarımız, doğayla aramızdaki gerilimin temel sebeplerinden bir diğeri. İçinde bulunduğumuz ekonomik düzen ve aldığımız klasik eğitim bize bir fazlasının her zaman daha iyi olduğunu ve hep dahasına sahip olmamız gerektiğini öğretti. Binlerce ağaç kesilerek yapılan yollar, köprüler, Anadolu'nun her yerinde, bitmemiş, tamamlanamamış, tüm griliğiyle ve doğaya olan ahenksizliğiyle öylece duran binalar. Bu absürtlüğü biz yaptık. Bitmeyen isteklerimiz, bitmeyen ihtiyaçlarımız yaptı. Bugün doğanın bize düşman olmasını yadırgamıyorum. Kuraklığın başlamasını, havanın taptaze çiçekler yerine is kokmasını, mevsimlerin yer değiştirerek iklimin evrimleşmesini ya da doğanın ögelerinden birer birer bizleri yoksun kılmasını acımasız bulmuyorum. Bu sadece doğaya yabancılaşmamızın ve beşeri dünyaya kelepçelerle bağlanmışçasına bir yaşam tarzının tepkisi. Doğanın bizler için ne ifade ettiğini bilmemenin eksikliği biz insanları bu noktaya getirdi aslında. Bugün küçük bir çocuk için doğa, binlerce sokaktan, yükseldikçe gökyüzünün tüm renklerini elinden almış binaların arasındaki küçük bir parktan ibaret. Doğa, ailesinin o küçük çocuğa öğrettikleri sonucu, onun izahıyla tehlikeli. Toprak pis ve böcekler, hayvanlar korkulması gereken canlılar. Bu çocuklar çimlere çıplak ayakla basarak oyunlar oynamanın, kovanına polen götürmenin endişesiyle çiçekten çiçeğe gezen bir arıyı kovalamanın heyecanından yoksun. İşte bu yoksunluk ve doğayı tanımamak onlar için tüm bu doğal ögeleri, pahasız ve vazgeçilebilir bir konuma sürüklüyor. Özgürlüğün, mutluluğun ve tatminin Tanrının bir sanatçı gibi yaratıp, bizlere sunduğu doğada olduğundan habersiz. Ona muhtaç olduğundan habersiz. Zarar vermekten korkmuyor. Doğayı tanımak, onunla yaşamak, içinde olmak ve onun bir parçası olduğumuz gerçeğini benimsemek gerek. Yapay dünya böylesine sığ ve temelsizken, içimizdeki boşluğu onunla doldurmaya çalışmak büyük bir hata. Yüzyıllardır nice şairlere, ressamlara, gezginlere ilham olmuş tüm bu doğal güzelliklerin içinde olmanın, bu zincirde küçük bir halka olarak da olsa bulunmanın hazzını yaşamak gerek. Yapay dünyaya olan tüm bağımlılığımızdan sıyrılmak; mutluluğu, hevesi, umudu veya merhameti doğayla yaşamak gerek. En mühimi, doğanın bize verdiklerine minnet etmeyi öğrenmek gerek.