Bir İnsan Dört Maske

Bu hayatta herkesin üç tane yüzü olduğuna inanıyorum. Birincisi, etrafamıza gösterdiğimiz o yapmacık yüz, ikincisi sadece en yakınlarımızın bildiği ama asla en içten olmayan yüzümüz, üçüncü ve sonuncusu ise sadece kendimizin bildiği o en tehlikeli ve sadece kendi çıkarlarımız ön planda olduğu zaman gösterdiğimiz yüz. Her insan bunu kabul etmese bile aslında herkesin sakladığı bir yüzü vardır. Beynimizden geçen ama dışarıya aktarmaya korktuğumuz düşünceler, yada en yakın arkadaşımıza bile söylemeye çekindiğimiz bazı kirler... Peki bunları ne kadar çekinsek bile söyleyebileceğimiz ya da gösterebileceğimiz bir durum yok mu ? Elbette var sadece kendi çıkarlarımız kendi duygularımızın önüne geçtiği zaman o kimsenin bilmediği üçüncü yüzümüz ortaya çıkar. Bir şeyi gerçek anlamda saplantı haline getirirsem onu elde etmek ya da başarmak için yapamayacağım hiçbir şey yoktur. Javier Cercas'ın Saplantı adlı romanında da karakter elde etmek için uğruna vermeyeceği hiçbir şey olmayan edebiyat aşkı için adeta dördüncü bir yüz ortaya çıkarmış, kendisinin bile bilmediği o yüzü. Dördüncü yüz diyorum çünkü karakter istediği şeyi elde etmek için kendisine bile yalan söyleyen ve kendi düşüncelerini resmen dördüncü yüzüyle kendinden bile saklayan bir insandır. Bu yüz bu nedenden dolayı aralarında en tehlikelisi ve acımasızıdır. Bir insanın hayatta en çok istediği şeyi yapmak için göze alamayacağı hiçbir sıkıntı yoktur. Diyelim ki bir şirkette çalışmak için görüşmeye gideceksiniz, gitmeden önce en güzel kıyafetler seçilir, en güzel makyajlar, saçlar yapılır ve yüzlere o en tatlı, en kocaman gülümseme yerleştirilir. Görüşme boyunca gülümseme bir saniye bile yüzlerden düşmez. Masada dimdik bir şekilde oturulur ve sanki bir robotmuşcasına zayıf yanlarımız asla gösterilmez. Sonuç olarak işe bu sahte kişiliğini en iyi şekilde oynayan ''oyuncu'' alınır. Dünyadaki herkes bunun böyle olduğunun farkında olmasına rağmen kimsenin ağzından bu gerçek ortaya dökülmez ve bu gerçek milyarlarca insan arasında tutulan çok önemli bir sır gibi saklanır. Bana göre bu ciddi toplum baskısı değiştirilmeli ve insanların kendi kişiliğini yani kendi has yüzlerini her yerde hiç değiştirmeden kullanabilmeleri için gerekli önlemler alınmalıdır. Bir nevi içinde yaşadığımız bana göre yalandan ibaret olan bu ''mükemmel'' ütopyanın acilen değiştirilmesi şarttır. Kitapta karakterin saplantı haline getirdiği o romanı yazmak için etrafından karakter arayışına girmesi ve bulduğu karakterlerin hayatlarını izleyebilmek için onlarla numaracıktan samimiyet ortamı kurması toplum baskısından başka hiçbir şey değildir. Ben her insanın farklı yüzlerinin olduğunu ama herkesin bu baskıdan çıkıp gerçek yüzlerini kullanmaları gerektiğini savunsam bile maalesef içinde bulunduğumuz toplumdan dolayı bu benim için bile neredeyse imkansızdır. Çünkü en basitinden misa rliğe gittiğimi düşünelim ev sahibinin yaptığı yemekler asla hoşuma gitmese bile ''nasıl olmuş, beğendiniz mi ?'' sorusuna ''evet, çok güzel olmuş ellerinize sağlık'' cevabının verilmesi bir ''zorunluluktur''. Hayatta bazı şeyler artık sanki yapılması zorunlu olan kurallarmışçasına öyle basmakalıp hallere büründüler ki; o yemekte ''üzgünüm ama çorba benim damak tadıma hitap etmiyordu yine de ellerinize sağlık'' cevabı büyük bir terbiyesizlik olarak algılanıp sizi toplumun gözünde küçük düşürecektir. Peki hoca size sınavda kopya çektiğinizi söylediğinde eğer bu doğru değilse ve kendinizden eminseniz böyle bir baskının altında kalamayabiliriz. Toplumun basmakalıp kurallarını düşünmeye fırsat kalmadan kendi yüzümüzü gösterebiliriz. Hiçbir şeyi düşünmeden içimizden geldiğince hareket ederiz. Bana göre bu durum sadece gerçekten sinirlendiğimiz ve artık bize biçilen o rolü yapamayacağımız zamanlarda değil her zaman için olmalıdır. Kısacası ben sabah evden çıktığım zaman ''günaydın'' demek zorunda olduğum için değil gerçekten istediğim kişilere ''günaydın'' demek istiyorum. Yada herkes doktor ol, en güzel meslek, en prestijli meslek doktorluk dediği için doktor olmak istemiyorum. Gerçekten insanlara yardım etmek istediğim için doktor olmak istiyorum. Yazacağım romanıma komuşumun karakterini uygun gördüğümü ona söyleyebilmek ve ondan hayatının detaylarını duyabilmek istiyorum. Bence artık bende dahil olmak üzere, hepimiz ne kadar tehlikeli olursa olsun, o kimseye göstermediğimiz üçüncü yüzümüzü tek yüzümüz yapmalı ve bu gelip geçici dünyada içimizden geldiğince davranmalıyız. Javier, Cercas. Saplantı. Everest Yayınları, 2016. Baskı.