Fatma Betül Güreş

Mimarlık haftasına özel mimarlar odası tarafından hazırlanan atölyelere katılmayı kararlaştırmıştık arkadaşlarla. İnsanlara yaşayacak yer tasarlamak en önemli görevimiz olduğu için "Yersizlik" isimli atölye çok ilgimizi çekmişti. Bakış açımızı değiştirip, yerleştirmek yerine yersizliği incelemenin bizim için zıt bir tecrübe olacağını düşündük ve bunu, bakış açımızı genişletebilmek için kendimize bir fırsat bildik. Atölyedeki ilk buluşmamızdan itibaren bunun bizim için ne kadar faydalı olduğunu anladık. Özellikle ilk buluşmamızdaki fikir alışverişlerinin benim ufkumu açtığına inanıyorum. "Sizin için aidiyet nedir?" diye sormuştu koordinatörümüz Zoe Hanım. Bir tanımın her insan için bu kadar farklı olduğuna ilk defa tanıklık ediyordum. Katılımcı arkadaşların her birinin aidiyet anlayışı çok farklıydı. Kimimiz için Ankara'da olmak kendilerini evde hissettirirken, kimimiz kendini hiçbir yere ait hissetmediğini, her yerde mutlu olduğunu söyledi. Benim içinse durum çok farklıydı... Yıllarca ait olamamanın üzüntüsünü yalnızlığını yaşamış bir insanım ben. On dört yıl boyunca kendimi hiç ait hissetmediğim bir ortamda bulundum. Bunca uzun süre bir yere ait olamamanın kulağa pek inandırıcı gelmediğinin de farkındayım, hatta bu deneyimini birisi benimle paylaşsa inanmayabilirdim. Yine de gurbette yaşamanın verdiği burukluğu hayat bana öğretti. Ben onlara göre tuhaftım. Sokakta her yürüdüğümde beni tanımayan bakışlardaki şaşkınlığı, merakı ve bazen de önyargıları sezebiliyordum. "Hey, Arap kızı!" şeklinde alaycı laflar da işitmedim değil. Ama bunlar değildi üzüntümün sebebi. En çok arkadaş ortamlarında hissediyordum farkımı. Kimseyle dilediğimce kaynaşamadım. Belki bunun sebebi Türk insanının Avrupalılara oranla daha sıcakkanlı olmasıdır. Alaycı yönümü belli ettiğim zamanlarda istemeden arkadaşlarımı kırabiliyordum. Onlarda istemeden aşırı kibarlık ve mesafe ile beni bunaltabiliyorlardı. Bunları atölyede de paylaşınca "Hiç mi mutlu olamadın on dört sene?" diye sordular şaşkınlıkla. Öyle bir şey değil benimkisi. Elbette mutlu oldum, dünyanın her yerinde olduğu gibi Romanya'da da iyi insanlar vardı. Benim için çok özel olan arkadaşlıklar da kurdum, hatta aşık bile oldum ben bu ülkede. Fakat her şeye rağmen ben hep farklıydım ama kişiliğimden taviz de vermek istemiyordum, olduğumdan farklı biri gibi davranamazdım. Giyimim, inancım, eğlence anlayışım farkıydı. Çevremdekilerle kaynaşmamın bir sınırı vardı ve ben er ya da geç hep o duvara tosladım. Bundan dolayıdır ki aidiyet denildiği zaman benim aklıma Türkiye gelir. Her şeyin değeri onun yokluğunda anlaşılır bu yüzden vatan sevgisinin ne demek olduğunu en iyi gurbettekiler anlar. Güzel ülkemin her köşesine ait hissediyorum kendimi. Üniversiteden önce hiç Ankara'da bulunmamama rağmen çok mutluyum, aitim, toplumun bir parçasıyım. Çevremdeki insanlara daha çok benziyorum artık. Çirkin ördek yavrusunun kuğularla bir araya gelmesi gibi benim hikayem. Başta yersizlik atölyesinde neden aidiyet kavramının sorguladığını anlayamamıştım fakat bu iki kavramın zıtlığı kendi tecrübelerimden bile anlaşılıyordu. Yıllarca ait hissedememiştim ve bu beni yersizliğe sürüklemişti. Bunca uzun süredir yaşadığım şeyin ismi aslında bu kelimede gizliymiş. "Bu atölyede aslında yapmak istediğimiz, mültecilerin sorununu doğru bir şekilde anlayıp onlara mimari bir çözüm sunmak" dedi Zoe Hanım ve ben ancak o zaman anladım ne kadar empati yoksunu bir insan olduğumu. O ana kadar kendine yeni bir yaşam alanı bulan mültecilerin mutlu olduklarını düşünürdüm. Sonuçta ülkelerindeki kargaşadan canlı kurtulup yeni bir hayatın umuduyla yaşıyorlardı benim gözümde. Belki dışardan bakıldığında böyle bir tablo gözükse de onların psikolojisini hiç düşünmemiştim. Onların yaşadıkları benimkilerden çok daha ağırdı ve hayatta kalabilmek için sığındıkları yer onları yersiz hissettirecekti büyük bir ihtimalle. Tıpkı benim gibi, onlar da kendilerini farklı hissedeceklerdi kendilerine yeni bir hayat kurabilmelerine rağmen. Farklılıklar zenginliktir, fakat çevrelerinde hiç benzerlik olmadığı zaman, dört bir yanları farklılıklarla dolduğu zaman onlar da benim tosladığım duvarlara toslayacak, içten içe çökeceklerdi. Ben şanslıydım, nereye ait olduğumu biliyordum ve vatanım atlattığı tüm trajik olaylara rağmen sapasağlam duruyordu. Ya onlar?