Her Şeye Rağmen

Hiçliğin uçsuz bucaksız karanlığı size neyi çağrıştırır? Uykuya dalmadan önceki ansızın karıncalanan zihni mi yoksa bir türlü hatırlanamayan rüyanın bıraktığı boşluk hissini mi? Bence düşündüğümüzde, hayatımızın her anında karşılaşabileceğimiz, hiçliğe yaklaştığımız anlar vardır. Peki, bizler ne kadar umursarız, nasıl ifade ederiz bu hiçliği? İzlediğim Life Feels Good adlı film, zihnimde tanımlamayı ertelediğim bu kavramı anlamlandırdı. Gerçek yaşam öyküsüne dayandırılan, senaristliğini ve yönetmenliğini Maciej Pieprzyca'nın üstlendiği filmde doğuştan beyin felçli Mateusz, ebeveynlerinin ilgisi ve çabasına rağmen "bitki gibi bir varlık" tanısı konduğundan dolayı bir zihinsel engelliler kliniğine yatırılır. Genç adamın kendini bildiğinden beri süre gelen mücadelesi amansız bir hiçliğe karşıdır. Mateusz bedensel olarak yatağa bağımlı bir bebek olarak dünyaya gelir, anne ve babasının dışında sonsuz sevgiyi ve sahiplenilmeyi ne ablasından ne de arkadaşlarından görür. Fakat onun yüzleştiği hiçlik bunlar değil, daha da tarif edilemez bir çıkmazdır; anlaşılamamaktır. Mateusz' ün bedensel fonksiyonlarının engelli oluşu anlama kabileyetini etkilemez. Çocukluğundan beri dişlerini sıkarak, gözlerinden yaşlar akıtarak ve gücünün yettiğince homurdanarak çıkarmaya çalıştığı sesler onun yıllarca içinde biriktirdiği sözcüklerdir. Anlaşılmamak görünmez olmaktır, koca bir evrende gündüzün bitmesini beklemekir. Günün karmaşası, gürültüsü sona erdiğinde, gecenin dinleyen karanlığına teslim olmak ve yıldızların ışıltısından umutlar biriktirmektir. Gökyüzünün engin mavilikleri, Mateusz'e kaybolan çocukluğunu nasıl hiç usanmadan pencere ardından izlediğini hatırlatır. Babasını kaybettiğinde bütün isyanlarını yıldızsız bir geceye haykırır. Gecenin derin karanlığı onun yas ortağı olur. Genç adam için bir insanın yok oluşunu anlamak, ona daha çok yıldızlı geceler izleme şevki verir. Artık babasının sesini anımsayarak gördüğü yıldızların isimlerini homurdanır. Yaşamak başlı başına ne büyük bir anlaşılma çabasıdır. Mateusz yaşamına, varlığına karşı yapılan bütün saygısızlıklara rağmen anlaşılma çabasını hiç yitirmez. Hiçliğini ruhunun demir parmaklıkları yapar, fakat yıldızların eşsiz ışıltısı o soğuk parmaklıklar arasındanda sızmaya yetecek kudrettedir. Bitmek bilmeyen şikayetlerimiz vardır, öyle değil mi? Sahip olamadıklarımız için ne çok hırpalarız kendimizi. Sahip olduklarımızın hayatımızdaki anlamını sorgulamadan, gözlerimizi çok yükseklere dikeriz. Sahip olduklarımızı fark etmek için hayal gücümüze kemer vurmaya ya da bize bahşedilen varlığımıza dair duyduğumuz inanca küsmeye gerek yok. Kendi insanlığımızı taçlandırmak için sadece derin bir sorgulamaya ihtiyacımız var. Maddi zayıflıklardan ve zaaflardan arınmayan zihinler trajikomik hayat hikayelerinin altına imzalarını atar. Eksiklik olarak sıraladığımız, derin iç çekişlerle dillendirdiğimiz ufak isyanlarımız, bizi gündüzün karmaşasında sıradanlaştırır. Ve yaşarken kendimizi anlatmaktan vazgeçiriz. Yüksek değer biçilmiş maddelere, mevkilere sahip olabilmek için duyulan amansız arzu bizi kimliksizleştirir. Hatta bir gün bir başkasının hayatını düşlerken bile bulabiliriz kendimizi. Bütün bu arzuları dile dökerken yükseklere çıktığımızı sanarız, ötelenmiş benliğimiz bu zihinsel kurguya dur dediğinde, yere çakılışımızın acı gürültüsü yalnızca kalbimizde yankılanır. Varlığımızı işte böyle hiç farkında olmadan, gün içinde aşağılarız. Mühim olan benliğimize dair olan hayale inanmak ve onun için çabalamaktır. Kendimizi anlatabilme kabiliyetine sahipken, zayıflıklarımızın ve zaaflarımızın oluşturduğu engellere takılmak bir nevi hiçleşmektir. Yaşadığı her şeye rağmen, Mateusz varlığının sınırlarını zorlar. Klinikte geçirdiği uzun yalnızlığı kimi zaman ona yaşam umudu olurken, kimi zaman onu suskunlaştırır. Ama hayat, varlığına bu denli sahip çıkan, bedeninin ağır hastalığına düşünme ve anlama yetisini teslim etmeyen Mateusz' ü onurlandırır. Doktorlar "bitki gibi bir varlık" tanısını "üstün zekalı bir birey" olarak değiştirir. Hayatımızı anlamlandırabilmek için anlaşılmaya ihtiyacımız vardır. Kendi iç sesimizin tınısını unuttuğumuzda, bizden geriye ne kalır? Gündüz, bütün mavilikler gökyüzüne aynı tonda mı dağılmıştır? Gece, bütün yıldızlar parıldar mı gözlerimizin içine, kimisi bulutların arasından varlığını ispat etmeye çalışmaz mı? Bazı insanlar varlığının sınırları arasında hiçleşir fakat bazı insanlar varlığını bütün katı sınırlara rağmen yüceltmeyi başarır. Cansu Erdal