İçimizdeki Düşman

İnsanoğlu ilkel çağlardan beri hayatta kalmak için mücadele etmiş ve sonunda baş düşmanımız olan vahşi doğa keskin zekamızın karşısında yenik düşmüştür. Doğal seçilimden etkilenmeyi uzun süre önce bırakan modern insan toplumu ise, kendine yeni düşmanlar edinmek zorunda kalmıştır. Savaş, huzursuzluk, adaletsizlik, sefalet... Düşman diye bellediğimiz bu kavramlar bizleri kutsal bir amacın peşinde hissettirir. Ama maalesef biz o kutsal amaçların peşinden giderken dünyayı kısır bir döngüye sokarız. Savaşı düşman edinen barış için savaşmak zorundadır, adalet isteyen kendini intikam alırken bulur, sefalete düşman olan diğerlerinin üstüne basarken, huzur isteyen bencilleşir. Eksiklerimizi tamamlamaya çalışırken daha büyük boşluklar yaratırız. Bu amaç, bu kavga yaşamımızı sürdürmek için gerekli midir? Thomas Hobbes "İnsan insanın kurdudur." sözüyle bunu mu anlatmak istemiştir? Devletlerin yokluğunda ve sonsuz hürriyette birbirimize kurt kesilirken, devletlerin varlığında neden kesilmeyelim? Bizi hayvanlardan farklı kılan aklımızın ve bizi onlardan birisi yapan güdülerimizin kavgası, görmemiz gereken gerçeklerin etrafını sislerle kapladığında, gerçekten ne yapmak istiyoruz; ne yapmalıyız, ne amaçla yaşıyoruz; gibi soruların yanıtlarını veremeyiz. Bu belirsizliği ortadan kaldırmak, kavgaya bir son vermek için gurur, bencillik, güç istenci gibi insana özgü karakterimize mi dur demeliyiz yoksa cinsellik, hayatta kalmak, saldırganlık gibi temel içgüdülerimize mi? Neye dur dediğimizin pek de önemi yok aslında. Toplumsal yaşam, insanı bütün yönleriyle kabul etmiş ve tabularını ona göre oluşturmuştur. İlkel çağlarda hayatta kalmaya çalışırken artık toplumun bir bireyi olarak kalmaya çalışıyoruz. Bunu başarabilmek için örf adet, görgü, din, ahlak ve hukuk kurallarına bağlı yaşamaktan başka yapabileceğimiz bir şey yok. Çünkü toplumsal tabuları yıkmak veya ön yargılardan kurtulmaya çalışırken, kendimizi toplumdan uzakta ve soyutlanmış bir halde bulmaktan korkarız, korkmalıyız da. Hayatımızı kolaylaştırmak için var olan o ön yargılar ve düzeni sağlamak için oluşan o tabular gerçek düşmanlarımız değil, onlar toplumun temel taşları, başka bir deyişle; toplumun ta kendisidir. En büyük engelleri kendimiz koyarız gittiğimiz yollara. Kimi tembellikle tıkarken kendi yolunu, kimi rindanelikle yapar bunu. Kimi diğer insanları suçlarken ulaşamadığı amaçlar için, kimi kadere yükler bütün bu yükü. Kaldıramayacağımız sorumluluklardan ve yüklerden aynı bir sıcak hava balonunu hafifletircesine kurtulmanın peşindeyiz hep. Bu yöntem herkes tarafından uygulanmakta ve kabul edilmiş olduğundan kimse çıkıp da buna isyan edememektedir. Başına bir talihsizlik veya felaket gelen insanların, diğer insanlara karşı sorumluluklarını yerine getirmemesi gibi. Bu talihsizlik veya felaketi, yüklerimizden kaçmak için bir bahane olarak görüyoruz. Oysaki bir insanın başına ne gelirse gelsin, yaşanan hadiseler kimseye, diğer insanlara hak etmediği gibi davranma veya ona karşı olan sorumluluklarını yerine getirmeme lüksü tanımaz. Herkesin kendi yüklerini kendi omzunda taşıdığı ve sorumluluklarını tamamıyla yerine getirdiği hayali bir toplumda hiçbir kurala ihtiyaç yoktur. İşte bu yüzden insanın tek gerçek düşmanı, yine kendisidir. Güçlüyü güçsüzden ayırt etme yeteneği çocuk yaşta kazanılır. Bir durumda fiziksel güç baskın gelirken, başka bir durumda zihniyet üstün gelir. Bazen hırslı olan kazanırken bazen kıvrak zekası olan kazanır yarışları. Kazanmak veya kaybetmek gerçek gücün göstergesi değildir. Ne toplumdan ne kaderden ne de yaradılıştan ötürü yolumuza çıkacak engeller, kendi kendimize yarattıklarımıza denk olamazlar. Gerçek gücümüzü bu engelleri aşmada ne kadar başarılı olduğumuz gösterir. Kimsenin doğası bir başkasından üstün değildir ve her birey doygunluğa eşit uzaklıkta gelir dünyaya. Benliğimize yenik düşüp pes ettiğimizde, dertlerden köşe bucak kaçan bir kuzu yaratırız. "Kaplan! Kaplan! Kuzuyu yaratan mı yarattı seni?" (William Blake, Tyger Tyger) Eren Asan