KESTANE ŞEKERİ

Anlatmak istediği hikayeyi betimlemelere boğarak akıcılığı öldüren yazarların kitaplarını okumaktan pek zevk almıyorum; sayfalar boyu tek bir nesnenin detayları zihnime çizildiğinde, nesnenin içinde bulunduğu bağlamı kaybediyorum. Bu kitabı okurken ise kaybolan ben oldum. Yazarın kendi çocukluk anılarından gelen metaforlarla oluşturduğu bu yaz mevsimi tasvirinde, en çok eğlendiğim ve en dolu yaşadığım kendi çocukluk anılarımı buldum ve son sayfaya kadar onların içine dalıp gittim. İroniktir ki, kitabın bende canlandırdığı bu muhteşem anılar yaz anıları değil kış anıları oldu. İşte bu yüzden, şimdi yazara karşı çıkarak kendi kışımı anlatacağım. Türkiye'nin en sıcak kıyı şehirlerinden birinde yaşamış olmamın sonucunda, yazlar bana aşırı sıcakları ve yorgunluğu anlatıyor sadece. Şehrimdeki herkes çareyi denizde bulurdu. Ben ise, Douglas'ın koyakta bulduğu huzurun aksine nereden geldiği ve ne boyutta olduğu belirsiz su birikintilerini hep tedirgin edici, bazen korkutucu bulurdum. Belki benim görüp zihnime kazıdığım deniz, Bradbury'nin anlattığı koyak kadar ıssız ve sessiz olsaydı, bana sempatik gelirdi. Ama kalabalıklardan özellikle iğrenmem bana, benim şehrimdeki deniz konusunda pek yardımcı olmadı. Yazın sıcaklığına dayanamaz, yazın yapılan aktivitelerden de bu nedenle hiç hoşlanmazdım. Kış ise çok farklıydı. Kış, sokakların rahatladığı mevsimdi. İnsanlar gerekmediği sürece dışarı çıkmazdı ve soğuğa karşı boyun eğip kendi halinde esip gitmesini dilerdi. Etrafta denizden veya tatilden bahseden fazla insan görmezdiniz. Her üç elektrik direğinden birinde asılı duran tekne turu ilanlarını görmezdiniz ve en önemlisi hiçbir yerde o yazın boğucu kalabalığını hissetmezdiniz. Benim bildiğim kışlar etrafı koyu tonlara boyarken daha karasal bölgelerde insanlar beyazın en açık tonlarını, karlı gökyüzünü hissederdi. Mevsimlerin kişiliği olsaydı kışa içekapanık derlerdi. Karın ilk göründüğü günlerden itibaren gelen soğukluk insanlar için bir çeşit eve kapanma, korunma, kaçma çağrısıyken benim için mutluluk ve rahatlık kaynağıydı. Kış kadar içekapanık olup doğru çocukluk anılarının perspektifinden baktığınızda kış yıkıcı değil, son derece yapıcı bir dönemdi insan hayatı için. Etrafımda kendi kendine dönen, görüntü yansıtan, oradan oraya hareket eden eşyaların nasıl çalıştığının bana dünyanın en büyük gizemleriymiş gibi geldiği yaşlarımda; ailemle birlikte birkaç enteresan oda, ufak bir şömine ve sık sık asılı olduğu yerden düşerek çevresini siyaha boyayan koyu kahverengi borulardan oluşmuş bir kömür sobası dışında pek bir şey olmayan bir evde yaşardım. Soba ile ilgili bildiğim ve önemli olduğunu düşündüğüm tek şey yanan kısmına kağıt veya odun parçası attığınızda izlemenin çok eğlenceli olduğuydu. Saatlerce attıklarımın yavaş yavaş kömürleşmesini izlerdim. Sanırım, hayatım boyunca zamanı umursamadan sadece anı yaşayarak yaptığım çok az şeyden biri o oldu. O yaşlarda sorumluluk kelimesi çok bir anlam ifade etmiyordu bana ve ne yapıyorsam tamamen yaptığım şeyin içinde yaşayarak yapıyordum. Bence, çocukluğun herkes için çoğunlukla unutulmaz anılardan oluşmasının sebebi bu. Çocukken anlamsız neden-sonuç ilişkileri kurmaya yatkın oluruz. İşte bu yüzden, Douglas için karahindiba şarabı yapımı nasıl yazı başlatan bir ayinse benim için de o kahverengi sobanın üstünde çatırdayana kadar pişmeye bırakılan kestaneler de kışı başlatan, kışın geldiğini hissettiren bir ayindi. Kışı karla ilişkilendirenler, kar gelmeden mevsimi kış ilan etmeyenler vardır. Benim için o sobanın sabah akşam yanması ve benim de ailemle birlikte o sobanın önünde pişen kestaneleri izlemem kadar basitti kışı getirmek. Ritüelin doruk noktasıysa o pişen kestaneleri büyükanneme götürüp kestane şekerleri yapmasını izlemekti. Her kış orada oturup tatlının yapım aşamalarını izlemek ben de Douglas gibi, defter tutsaydım- her seferinde bir keşif sayılırdı benim için. Bu keşiflere genelde büyükannemin anlattığı hikayeler eşlik ederdi. Açıkçası, anlattığı hikayeler sürükleyici veya eğlenceli değildi ama yaşlıların nasıl konuşarak zamanda yolculuk yaptırabileceğinin çok güzel örnekleriydi. Büyükannem dışında kimsenin yaşamadığı zamandan hikayeler dinlemek ben çocukken gerçek bir zaman makinesi etkisi yaratıyordu ve kitap da aynı etkiyi benzer hikayeyi anlatıp değişik betimlemeler kullanarak oluşturdu benim üzerimde. Gecenin geç saatlerinde büyükannemin evinden çıkarken beni motive eden o kış soğukluğunu sonuna kadar hissederdim. Etrafım sadece mavi ve siyah kullanılarak boyanmış gibi duruyor kış geceleri kendi şehrimde dışarı çıktığımda; bunlar benim en sevdiğim renkler, motive etmeme şansları mı var? Yaz ise yeşilin ve kırmızının tonlarını hatırlatıyor bana daha çok. Bradbury de zaten kelimeleri de hep bu renkleri hissettirecek tonda kullanmış bu kitapta. Kelimelerin renkleri hissettirmesi ilginç bir şey, sinestezik bir izlenim bırakıyor. Kışları ailemle paketlenmiş kestane şekerlerimizle birlikte eve girdiğimizde paketi halının bir ucuna koyar, sobanın karşısına geçer ısınmaya çalışırdık. Mutluluğun tanımı o zamanlar oydu işte benim için; evde olmak, ailemle olmak. Kahverengi sobamız, Douglas'ın yaz boyu istediği mutluluk makinesiydi benim için işte. Yaşadığımı fark ettiren, hayatın sürüp gittiğini hissettiren şeylerden biri oydu ve yeni bir eve taşınmamızla her güzel şeyin sonu geleceğini öğreten de o oldu. Benim için tüm bu deneyimlerin bir tekrarıydı Karahindiba Şarabı.