CEHALET VE YOKSULLUK KOL KOLA GEZER

İnsanlık tarihi boyunca dünyanın her bir köşesinde yoksulluk varolmuştur ancak üç tarafı denizlerle kaplı Anodolu denen bu kara parçasında yoksulluk ve cehalet adeta birbirlerini Siyam ikizleri gibi tamamlayan mefhumlar olmuştur. Ülkemizin doğu ve güneydoğusunda ataerkil ve yoksul bir toplumsal yapı baskındır. Tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi Türkiyede'de zengin ve eğitimli insanlar ile yoksul ve eğitimsiz insanlar birarada yaşar. Ancak gelin görün ki, varlıklı ve okumuş insanlar sayıca azken yoksul ve eğitimsiz insanlar nüfusun çoğunluğunu oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu sosyal adaletsizlik durumu yozlaşmaya ve toplumsal çatışmalara yol açmaktadır. Bu konu edebiyata sinemaya ve sanatın diğer dallarına da yansımıştır. Bu gerçek Fakir Baykurt'un romanlarında, Neşet Günal'ın tablolarında, Ara Güler'in fotoğraflarında ve Yılmaz Güney'in filmlerinde bir tokat gibi yüzümüze çarpar. Sürü filmini izlerken aklıma hep büyüklerimizden dinlediğim Türkiye'nin 1980 öncesi sınıfsal çatışmaların yoğunlaştığı o dönem geldi. Türkiye tarihini merak edip, araştırıp, okuyan biriyimdir. Bu ülke özellikle Cumhuriyetin ilanından sonra gelen süreçte çok zor dönemler geçirdi. Bana soracak olursanız gerek ekonomik gerekse sosyal ve siyasal yönden en gelgitli yıllar 1978-1979 dönemidir. O yıllarda sosyal adaletsizlik ve gelir eşitsizliği toplumda hali hazırda varolan siyasal ayrımları daha da derinleştirmiştir. Halkımız o yıllarda büyük bir yoksulluk ve sefalet içerisindeydi. Ülkenin batısında fabrikalarda ve üniversitelerde yoksulluktan dolayı toplum siyasal açıdan bilinçlenmiş, örgütlenmiş ve hakları için mücadele etmekteydi. Türkiye'nin doğusunda ise yüzyıllardan beri süregelen ağalık ve aşiret sistemi kendini göstermekteydi. Ağalık sistemi insanların kanını emmekteydi adeta. Halihazırda buna fakirlik, eğitimsizlik ve kan davaları da eklenince ülkenin batısından daha berbat bir görüntü karşımıza çıkmaktadır. Şahsen ben Doğulu bir insan olarak kan davası denen kavrama daha aşinayım. Kendimi bildim bile bizim oralarda kan davaları hep ufak meseleleren başlar ancak kanun bile bununla baş edemez ve bitiremez. Kan davalarının fitili ateşleyen sebepler ise hakikaten incir çekirdeğini bile doldurmayacak niteliktedir. Örnek vermek gerekirse bunlar; küçük çocukların kavga etmesi, tarlaya karşı komşunun hayvanlarının girmesi, köpeklerin boğuşması gibi gülünüp geçilecek meselelerdir ve bunları Avrupalı dostlarıma anlattığım zaman gülmekten alıkoyamıyorlar kendilerini. Ancak gelin görün ki bu ağlanacak halimizdir. Aslında yabancıların güldüğü bu sebepler değildir belki de, belki de onlar Türkiyemizin içinde olduğu bu duruma gülüyorlar. Cehaletimize ve yoksulluğumuza gülüyorlar. Bir dönemler bu ülkede köy enstitüleri ve toprak reformu umudu vardı ancak ikisi de sadece birer umut olarak kaldı. Ne güzel diyordu köy enstitüleri marşında; "Görsün köyler bolluğu, rahatlığı, şenliği. Bizimdir o yenilmek bilmeyen Türk benliği." Fakat hiç de öyle olmadı. Ne biz bolluğu, rahatlığı, şenliği gördük ne de türk benliği bir zafer kazandı. Eğer bu projeler başarıya ulaşsaydı bugün yeryüzünde hiçbir ulus bize gülmeyecekti aksine örnek alıp yüceltecekti. Lakin milletin efendisi köylü özellikle bugün doğuda Sürü filminde anlatıldığındanda kötü bir vaziyette. Hiç değilse o dönem sadece yoksulluk, eğitim yetersizlikleri ve kan davaları vardı. Bugünün Türkiyesinde bu sorunların üstüne yeni sorunlar eklendi. Bugün ülkenin doğu ve güneydoğu kesiminde terör ve uyuşturucu trafiği var. Ben milletin efendisi köylü bu dertlerden muzdarip. Hepsini sırtında dolu bir saman çuvalı gibi taşıyor ve her geçen gün bu çuval daha da ağırlaşıyor. Cehalet ve yoksulluk kol kola geziyor. Peki bir çıkış yolu yokmu bu karanlık ve kirli dehlizden. Bence var herşeyden önce umut var. Bizler bugün okuyoruz ama sadece kendi geleceğimiz için değil ülkemizin geleceği için de okuyoruz aynı zamanda. Günün birinde doğduğum topraklara gidip oraların değişmesi için, dikenli arazilerin gül bahçesi olması için elimden gelenin en iyisini yapacağım. Sözüm sözdür! Film bittikten sonra hep bunu düşünüp durdum; bugün bile medyaya baktığımız zaman bu olayın türevleriyle hatta daha kötüleriyle karşı karşıya kalıyoruz. Bizler Anadolu topraklarında yüzyıllardır varlığını sürdüren toplumunun özgür fertleriyiz. Bir yanda yoksulluk var cehalet var ama bir yanda tarihten bize miras kalan bir bilimsel ve sanatsal birikim var. Paha biçilemez bir hazine var. O halde bizler bu hazineyi bu ulus ve yeryüzü var oldukça dolduracağız. Ülkemize has bu yoksuluk ve cehalet problemini aydınlar kuşağı yıllardır dile getiriyor ve eserlerine yansıtıyor. Ancak yeni yetişecek olan aydınlar kuşağı bunu tekrarlamamalı bu sorunu kökünden çözmek bir şeyler yapmalı. Onurcan BORAN