DOSTUNUZU YEMEK İSTER MİYDİNİZ?

Jonathan Safran Foer'ın "Hayvan Yemek" adlı kitabı küçüklüğümden beri sorgulamaya çalıştığım fakat çevrem tarafından bastırılmış olan düşüncelerimi geç de olsa gün yüzüne çıkardı ve adından da anlaşılacağı üzere hayvanları yemek düşüncesini bana tekrar sorgulattı. Hayatımızı devam ettirmemiz için aslında gerekli olmayan ve hatta bioyararlanım olarak çok daha fazla insan organizmasına uygun ve çeşitli alternati erde bitkisel kaynaklar varken, büyüklerimiz tarafından durmadan söylenen "sütte kalsiyum var bol bol iç boyun uzasın, ette protein var kas yapar güçlenirsin'' gibi cümleler yüzünden bu besinleri tüketmemiz gerektiğini küçük yaştan itibaren beynimize entegre ettiler ve bana göre aslında çok da insancıl olmayan bu olayı normalleştirdiler. Kitabı bitirdikten sonra internete ne zaman girsem kendimi vejetaryenlik veya veganlıkla ilgili yazılar okurken buldum ve böylelikle bu güzel dünyayı da deneyimlemeye karar verdim. Evet, bu yaşam tarzlarını insanlar kendileri seçiyorlar. Peki aslında et yemek bizim için içgüdüsel bir dürtü mü, yoksa sonradan kazanılan bir alışkanlık mı? Yine internette gezinirken, önüne konan tabaktaki eti yemeyi reddeden çünkü onların eskiden canlı olduğunu yeni öğrenen çocukların aileleriyle olan dialoglarını içeren videolarla karşılaştım ve bu da bir önceki soruma cevap olabilir nitelikte bence. Evet, biz bu şekilde doğmadık, bu şekilde yetiştirildik. Bunların hepsi alışkanlıklarımızdan ibaret. Bize öğretilen, sınai çiftliklerde yetiştirilen o hayvanların amacının bizi doyurmak olması ve bu da, onların öldürülmesini kabul edilebilir yapıyor. Ordaki çocukların ağlayarak verdiği bu tepkinin neden yaşımız ilerledikçe kaybolduğunu ve etin neden hayatımızın büyük bir parçası haline geldiğini sorgulamaya başladım. Cevap aslında çok basit: kültür. Her kültürün farklı bir hikayesi var. Bazı ülkelerde inek kutsaldır ama köpeği yiyebilirsin, bazı ülkelerde inek ve domuz yiyebilirsin ama köpeği yemen doğru değildir. Bazı yerlerde de hepsini yemek normal karşılanır. Peki alışık olduğumuz kültürde neden köpekler yere göğe sığdırılamıyor ve onları "insanların en iyi arkadaşı" olarak tanımlıyoruz? Hatta bununla da kalmayıp onlara karşı uygulanan olası bir şiddet veya tacize karşı kanun bile çıkarmışken aynı şey neden inek veya tavuk için geçerli değil? Ben bütün hayvanların gözünün içine baktığımda fark olmaksızın yaşamak isteyen bir canlı, bir arkadaş, bir ruh görüyorum. Hangi hayvanı yiyip hangisiyle oynaması gerektiğini ilkokul çağında bir çocuk bilemez ve bence eğer çocuk, köpek ve inekle aynı odaya konursa ikisiyle de oynama girişiminde bulunur. Bizim kafamıza küçüklüğümüzden beri sokulan, değiştirilmesi söz konusu bile olmayan ''onu besle-onu ye'' düşüncesi yüzünden ironik bir haldeyiz bence. Diyelim ki arkadaşlarınızla sokakta yürüyorsunuz ve aniden bir ses duydunuz, arkanızı dönüp baktığınızda da bir adamın köpeğe şiddet uyguladığını ve köpeğin var gücüyle bağırdığını fakat kaçamadığını görüyorsunuz, ne yapardınız? Müdahale etmeye, durdurmaya, çevreden yardım istemeye çalışırdınız büyük ihtimalle. Peki aynı senaryoda köpeğin yerinde inek veya tavuk olsaydı? -çünkü adam sonrasında onu yemeyi planlıyor- bu onu kabul edilebilir yapar mıydı? İşte sorun, bu olayların hepsinin kapalı kapılar ardında gerçekleşmesiyle ve önümüze çıkan, et fabrikalarının içinden çekilen videoları izlemeyi reddetmemizle -diğer bir deyişle yaptığımız şey at gözlüğü takmak- başlıyor ve ne olup bittiği hakkındaki farkındalığımız neredeyse hiç yok. Dolayısıyla bu olayların devamlılığını engelleyebilmek için yeterli tepkiyi maalesef toplayamıyoruz. Bunlara karşı olan kayıtsızlığımız, tepkisizliğimiz de bir tepki aslında. Deri ceket giyerken veya et yerken o canlıların öldürülmesindeki etkimizi farkında değiliz. Para vererek biz de bu sürece inanılmaz bir katkı sağlıyoruz ve hala izlemeye dayanamadığımız görüntülerdeki ürünleri tüketmeye inatla devam ediyoruz. Hepimiz yaşamak istiyoruz, her canlının içinde yaşama arzusu var, ki bu da beraberinde eşitliği getiriyor. Aynı zamanda da hepimizin içinde acıdan kaçma içgüdüsü var. Çevresinde olup biteni gözlere sahip olan her canlı algılayabilir, farkındalık denen şey bizde olduğu kadar hayvanlarda da var. Bizim kadar uçlarda yaşamıyor olabilirler duygularını fakat mutluluktan tutun korkuya kadar her hissi tadabiliyorlar. Onların da özgürce yaşamaya hakları var, fabrika içinde gün yüzü görmeden sabahtan akşama kadar makinalara bağlı ve sınırlı hareket edebildikleri bir alanda korku dolu ve amaçsız bir şekilde yaşıyor olmaları bana insanlığın ne kadar acımasız bir ırk olduğunu tekrar tekrar hatırlatıyor. Gözlerimizi bu gerçeklere kapatıyor olmamız onların bu süreç boyunca çektiği acıyı yok etmez. Gerçekten tavukların yumurta, ineklerin de süt makinaları olarak görülmediği bir dünyada yaşayabilmeyi dilerdim. Protein de dahil olmak üzere bütün vitaminler sebze ve meyvelerden karşılanabiliyorken hayatımızda sınai çiftliklerin hala bu kadar fazla ve etkin yer alıyor olması gerçekten üzücü. Sonuçta kimse inkar edemez ki insanoğlu fazlasıyla zeki. Evet, bu zekanın çoğunu gereksiz veya kötü şeylere harcıyor olabiliriz ama istediğimizde yapamadığımız neredeyse hiçbir şey yok ve bu fabrikalardan çıkan ürünlerin yerini kolaylıkla doldurabilecek ve belki de daha bizler için bile iyi olabilecek şeylerin üretilebileceğine inanıyorum. Hiçbir canlı acıyı tatmak istemez ve zorunda olmadığımız halde onlara bunu yaşatıyor olmanın mantıklı hiçbir yanı yok. Belki de dile getirdiğim düşünceler ve isteklerim fazla ütopik ama bence olması gerekenler bunlar. Bir takım şeyleri sorgulamaya başlamamız gerektiğini düşünüyorum ve bence işe bize aktarılan o kalıp bilgilerden başlayabiliriz. Bakış açımızı değiştirirsek eğer hikayeyi de değiştiririz ve unutmamalıyız ki bu hikayenin içerisinde sadece insanoğlu değil, bir sürü canlı var.