BİR SERÜVENİN SARHOŞLUĞU

Beyaz sayfalar üzerinde kurgulanan bir hikaye, okuyucuyu romanın içerisinde bulunan bir karaktermişçesine etkileyecek kadar derin olmalıdır. Benim için her yeni roman, yeni bir tecrübe anlamına gelir. Bu yüzden okuduğum romanların bana katabileceği yeni bakış açılarını ve düşünce tarzlarını mümkün olan en üst seviyede keşfetmeye çalışırım. Bana kalırsa, yazarın akılda kalır bir olay örgüsü yaratması, düşüncelerini başarılı bir şekilde hikayenin içine yedirmesiyle mümkün olur. Bu satır aralarında saklanmış olan düşünceler, okura ulaşmak için ilk defa uçacak bir kuş gibi çırpınırlar. Her kuşun ilk denemede uçamayacağı gibi, bazı yazarlarda vermek istedikleri mesajı aktarma becerisini ilk seferde yakalamakta zorlanır. Son yılların öne çıkan yazarlarından biri olan Zülfü Livaneli'nin ise bahsettiğim beceriyi yakalayan bir yazar olduğuna Huzursuzluk romanını okuduğumda tanıklık ettim. Yansıtmaya çalıştığı bütün sorunları, bir ayna gibi olduğu haliyle aktarması ve göstermek istediği gerçekleri tüm çıplaklığıyla romanına dahil etmesi sayesinde romanın büyüsüne kapılmam kaçınılmaz oldu. Bu büyülü hikaye, İbrahim'in aldığı ölüm haberinin, esen kızıl bir rüzgar gibi, onu Mardin'den Amerika'ya kadar savuran bir serüvene dönüşmesi üzerine kurgulanmıştı. Elimde sarı fosforlu kalemimle sayfaları çevirirken işaretlediğim bazı sözler, belki olaylara bakış açımla bağdaştıkları, belki de güncel olayları özetledikleri için, okuma sürecimin her aşamasında yanımdan ayrılmadılar. Livaneli'nin "Ben bir insandım" (Livaneli 19) ifadesini okuduğumda, geçmiş zaman ekiyle sunulmuş olma nedenini elimde olmadan düşünmeye başladım. Romanın belirli kısımlarına özenle yerleştirilen bu üç sözcük, sanki beni kurgu dünyasındaki olayların yanı sıra kendi gerçekliğimdeki olguları da sorgulamaya itiyormuş gibi hissettim. Her yeni sayfada, Yezidi kadın ve çocukları para denilen somut kavram için satan insan tacirlerinden, günah kavramı altına sığınarak bebekli bir kadını, Meleknaz'ı, evden atan Adviye Hanım'a kadar "insanım" değil, ancak "insandım" diyebilecek karakterlerle karşılaştım. Okunan hikayeden keyif almak için, olayların akışına kendimi bırakmam gerektiğine inanmışımdır hep. Huzursuzluk için ise durum biraz farklı oldu diyebilirim. Bu sefer kendimi çok soğuk ve hızlı akan bir derenin akışına bırakmış gibiydim. Livaneli olayları her okuyanın anlayabileceği basit bir dille aktarmayı tercih ettiği için, bahsedilen her yeni gelişme soğuk bir suya girilen ilk anki gibi irkilmeme sebep oldu. Böylece romanı okumaya başladığım anda huzur hissimi, romanı eline alan her okuru karşılamayı bekleyen hayali askerlere teslim ettiğimi fark ettim. Bu noktada, yazarın bahsettiği "Tam tersi sanılır ama zaten hayatta normal olan huzursuzluk durumudur, huzur ise çok ender yakalanan geçici anlardır olsa olsa." (Livaneli 99) sözünü hatırladım. Kurgunun baş karakteri İbrahim, huzur anını Meleknaz'ı bulduğunda yakaladığını düşünmüş, ama aslında ne öncesinde ne de o andan sonrasında "huzursuzluk" hissinden kurtulamamıştı. Ben ise roman boyunca içimde bir huzursuzlukla bir sonraki olacak olayı beklerken, son cümleyi okuduğumda bu duygudan kurtulabileceğimi sandım. Fakat roman, sabah doğan bir güneş gibi günümüzde yaşanan bozuklukları öyle bir titizlikle aydınlatmıştı ki, farkına vardığım gerçeklerin huzursuzluk hissini zihnimden çıkamayacak kadar derine gömdüğünü anladım. Yazarın kendi kelimeleriyle aktarmak gerekirse "kendi kanının tadından sarhoş olan" (Livaneli 46) bir kesimin öyküsü bu aslında. Birilerini öldürdükçe kendi içlerindeki insanlığı da öldürdüklerini anlamadan, daha iyi bir yaşam için bu eylemi gerçekleştirmeleri gerektiğini düşünenlerdir "sarhoş" olarak nitelendirilenler. Zihnen veya bedenen kaldıramayacak olmaları umurlarında olmayan kadın ve çocuk Yezidilere eziyet eden adamlar veya belirli bir dine inandığı için Hüseyin'i öldüren kişiler, hepsi bu kesimin insanlarıdır. İnsanları hiçbir şeyin söz kadar etkileyemeyeceği (Livaneli 85) düşüncesinde olan yazar, aktarmaya çalıştığı mesajı da bu sözlere gizlemiştir doğrusu. Livaneli ile çıktığım bu serüvenden öğrendiğime emin olduğum bir düşünce varsa, o da yaşam ve ölüm arasındaki o çizginin bazen bir okyanus kadar geniş, bazen de saplanan bir bıçak kadar dar oluşudur. Livaneli, Ömer Zülfü. Huzursuzluk. İstanbul: Doğan Kitap. Ocak 2017. Baskı. Elif Serim 21704098