BAKIŞLAR, RESİMLER, YAŞAMLAR

İnsanlar niçin resim yapar? Duyguları boyalar ve fırça darbeleri aracılığıyla ifade etme gereksiniminin kaynağı nedir? Bir tablo nasıl fark yaratır? Küçüklüğümden beri bu sorulara cevap arıyor, merakımı bastırmak için ressamların büyülü dünyasının derinliklerine iniyorum; fakat ben ilerledikçe resim ve ressamlar hakkındaki düşüncelerimi biçimlendirmem daha da zorlaşıyor. Fikirlerimi toplayamıyorum, belki de bütün bu renklilik beni kör ediyor. Bütün bunların aksine, fark ediyorum ki, 100 Koleksiyondan 100 Nuri İyem sergisi, gözlerimin önündeki silik şekilleri belirginleştiriyor, kafamda kurmaya çalıştığım bağlantıları görmemi engelleyen perdeyi çekip alıyor önümden, eski düşüncelerimi hızlı fırça darbeleriyle şekillendiriyor, yeni renklerle süslüyor. Bu sergi, resimlere bakış açımı sonsuza dek değiştiriyor. Sergiye girdiğim ilk anda tüm etkileyiciliğiyle beni sarsıyor İyem'in fırçasının tuvallerde bıraktığı izler; fakat her şeyden önemlisi, portrelerini gördüğüm Anadolu kadınları beni hayretler içinde bırakıyor. İlk bakışta bütün bu portrelerin, tek bir kadının değişik fonlardaki resimleri olduğu yanılgısına düşüyorum. Dikkatlice baktığımda küçük farklılıklar belirginleşmeye başlıyor, keşfediyorum ki tabloların odağındaki gözler yaratıyor bu illüzyonu. Peki, bu kadınların hepsinin ilk bakışta koca bir çift gözden ibaret görünmesinin Takmaz 2 sebebi ne? Endişeli, hüzünlü, bazen sorgulayıcı, kimi zaman da çaresiz bakan bu gözlerin yansıttıklarında Anadolu kadının yıllarca yaşadığı bütün duyguların sentezini görüyorum; belki de bu yüzden beni derinden etkiliyor bu gözler, bu yüzden odak noktam oluveriyor bir anda. Fark ediyorum ki bu kocaman gözler, bu anlamlı derin bakışlar Nuri İyem'in resimlerine attığı imzalar değil sadece; çok daha fazlası. Ömrünü resim yaparak geçirmiş olan bir sanatçıyı birbirlerine benzeyen ifadeler taşıyan, neredeyse birbirinin aynısı gibi görünen kadınların portrelerini yapmaya iten neydi acaba? Bu soruya cevap arıyorum. Benim henüz keşfedemediğim ince ayrıntılar mıydı bütün bu resimleri ve bu kadınları birbirinden ayıran? Yoksa İyem'in, zihnindeki Anadolu kadınları algısını kusursuzca yansıtabilme çabası mıydı bu kadınları birbirlerine benzer kılan? Resimlere yaklaştıkça, onların derinliklerine indikçe başlangıçta aralarında büyük benzerlikler taşımakla suçladığım bu resimlerde; küçümsediğim ve görmezden geldiğim farklılıkların büyük roller aldığını, portrelerdeki Anadolu kadınlarına kişilik kazandırdığını fark ediyorum. Birinin kaşındaki küçük bir kavis değiştiriyor yüzünü bir anda, hafif kısılmış gözleri birinin, belli belirsiz bir bakışla süslenmiş bir diğerinin sadeliği. Kadınların o anki ruh hallerini ve hayata karşı duruşlarını simgeliyor bütün bu farklılıklar; ve ortak kaderleri kadar birbirlerine benzeyen bu kadınların, ne kadar da ayrı bireyler olduğunu fark ettiriyor gizliden gizliye. Evet, Nuri İyem köy kadınlarını, Anadolu kadınlarını resmetmiş; ama resimlerin odağında bu kadınların ne yaptıkları, nerede yaşadıkları yok; aksine, sadece insan olarak beliriyor bu kadınlar İyem'in tablolarında; kadınlıkları ve duyguları çıkıyor ön plana, yaşanmışlıkları süslüyor sadeliklerini. Takmaz 3 Yıllarca yok sayılıp sosyal hayatın dışında bırakılan kadınların yeni yeni görünür olmaya, seslerinin duyulmaya başladığı dönemlerin eseri İyem'in bu çarpıcı tabloları. Belki de bu yüzden, tablolara baktığımda gözleniyor olmaktan tedirgin, ama beğenilme ve kabul edilme endişesiyle bakışlarına örtülü bir albeni saklayan kadınlar görüyorum. Üzgün, huzursuz, masum, çekingen bakışlarını, kimseye yakalanmamak kaygısıyla uzaklara yöneltmiş; ama aynı zamanda kendini izleyenlere dik dik baktığını cesurca hissettiren kadınlar... "Biz de varız, hayatın tam ortasındayız; evet çekingeniz, evet hüzünlüyüz; ama yine de varız." der gibiler. Belki de bu Anadolu kadınlarının varlıklarını gösterebildikleri tek yer tuvaller, belki de onlar için bu tablolarda yer almakla başlıyor her şey. Bu kadınlarla vedalaşırken fark ediyorum ki bu sergide sona doğru ilerledikçe küçüklüğümün sorularının cevaplarına yaklaşıyorum; tuvallerde var olmanın zihinlerde yer tutmaya başlamak olduğuna karar veriyorum. Resimde yer alan şey bir ağaçsa doğa, çevre yerleşir zihnimize; resmin konusu bir kadınsa annemiz, kız kardeşimiz, belki de kendimizizdir düşüncelerimizi şekillendiren. Önce zihinlerimizde yer almaya başlar her şey, sonra dünyamızda. Sergiyi terk ederken karar veriyorum; belki insanların resim yapma amacı bu, görmezden gelineni fark edilir kılmak; belki de, var olmayanı gerçeğe dönüştürmek.