Hiç bazı şeyleri unutmak istediniz mi?

Ortaokul aşkınızı, anaokulunda altınıza yaptığınız için sizinle dalga geçilen o utanç verici anıyı, yaşadığınız büyük acıları, ilk evcil hayvanınızın ölümünü... Ya da bir insanı mesela. Bir insana dair her anıyı, aklınıza düştüğü en küçük milisaniyeleri bile öylece unutmayı, geçtiğiniz yerlerin, birlikte dinlediğiniz şarkıların tamamen yabancılaşmasını istediniz mi? Bir insana tekrar yabancı olmak istediniz mi, hiç tanımamışçasına? Diyelim ki teknoloji çok süper ilerlemiş ve kafa derinize tuhaf kablolar bağlayıp sizi sıfır zararla istediğiniz anılardan ve hislerden kurtarabilecek duruma gelmiş. Bir sürü laboratuvar önlüklü insanlar size sadece anlamsız dalgalar olarak gelen o bilgisayar ekranındaki şekillerin sizin beyninizin içi olduğunu iddia etmişler ve size birkaç soru sorduktan sonra on yedinci sıradaki dalgayı gösterip diyorlar ki, bu o. Silmek istediğiniz o anı. Saatler, haftalar süren bu prosedürün ardından sıfırdan başlayabileceksiniz. Siz yarı bilinçliyken, bu insanlar bir koşuşturmaca içinde bir yandan kod falan yazacaklar, bir yandan on yedinci dalgayı silip yenilemeye çalışacaklar. Minimum acılı ve üstelik ucuz... Kimi açılardan bu fikir insanın kanını dondursa da cazip gelmiyor değil, biliyorum. Düşünsenize, rahatsızlık verici hislerin sonsuza dek gittiğini. Rahatsızlık verici insanların, sizi incitmekten biraz olsun çekinmemiş o korkusuz ve ruhsuz bireylerin pılını pırtını toplayıp aklınızda yerleşmiş olduğu o kirli köşeyi terk ettiğini düşünün. Şimdi size daha çekici bir formda soracağım aynı soruyu; o acı verici dakikalarınıza sebep olan insanların zihninizden yok olmasını ister miydiniz? Sil Baştan (Eternal Sunshine of the Spotless Mind) adlı filmdeki Joel Barish, bunu kabul ediyor. Yukarıda biraz fantezilerimle süslemiş olduğum ama ana fikri bu anlattıklarım şekilde olan bu operasyondan geçmeye razı, çünkü öyle bir acı ki yaşadığı, tek istediği şey yok olması. Aklıma şey geldi, lisede bir arkadaşım korku filmi izlemişti, amatör bir belgesel gibi çekilen bu Türk yapımı filmden (içeriği az çok tahmin ediyorsunuzdur) o kadar çok korkmuştu ki, "Yeter artık ne olacaksa olsun ben kurtulmak istiyorum korkmaktan" demişti. Tuhaf. Hiç teslim olacak kadar bıktınız mı? Lise arkadaşım bıkmış. Joel de bıkmış anlaşılan. Sevdiği ve bir zamanlar tarafından sevilmiş olduğu kadını, Clementine'ı, tanıyamayacak kadar unutmak istemiş. İşin ortasında pişman oluyor ama, bu konumuz değil. Zaten filmi anlatırsam keyfi kalmaz. Bana böyle bir seçim sunulsa, reddederdim sanırım. İronik, biliyorum, o kadar reklam yapıp ballandıra ballandıra anlattıktan sonra böyle demem sinir bozucu olabilir. Ama nasıl silerim ki anılarımı? Bir gün, bilişsel psikoloji dersinde hocam hafıza dediğimiz olgunun kişiliğimizi oluşturduğunu söylemişti. Yaşadığımız her saniye, tecrübe ettiğimiz her zerrecik bizi oluşturmak üzere şekilleniyor. Kimi tecrübeler bu fenomende bazılarından daha az etkiye sahip bile olsa dahi o kadar kıymetli ki, insan yok etmeye nasıl kıyabilir? Ben insan zihnini bu denli büyüleyici bulan biriyken, ondan ufak ufak kopararak ona zarar verirsem kendimle çelişirim. Acı olsun, korku olsun, mutluluk olsun, aşk olsun her biri kendine has ve mucizevi reaksiyonlar. Bu reaksiyonların en önemli ve büyük parçası ise insanlar, malum, sosyal yaratıklarız. O yüzden anıları ya da insanları silmek bizlerden kimliğimizi alıp götürür sadece. Clementine'ın aksine, Joel bunu geç de olsa fark etmişti. Sonuçlarına katlanmak zorunda kalsa da... O zaman şimdi sizlere, aynı soruyu, daha farklı bir formda tekrar soruyorum. Sizi siz yapan şeylerden vazgeçmek ve onları sonsuza dek yok etmek ister miydiniz?