Mucize

" - Mehmet Çavuş'u cephede görmeliydiniz komutanım. Düşmanın sayıca ve silahça üstünlüğünü hiçe saydı. Önce tüfeğiyle, tüfeğinin mekanizması bozulunca süngüsüyle saldırdı. Sonunda tüfeğini yere attı. Yerden aldığı taşlarla düşmana saldırdığını gördüm! Onun cesareti yanındakilere cesaret verdi komutanım. - Öyle mi Mehmet Çavuş? - Kaçmasalardı, daha devam edecektim komutanım!" (Mucize Mehmet Çavuş Sahnesi) Bigalı Mehmet Çavuş... Onun kahramanlığı sadece sahnelenen bir tiyatro oyununun ilk sahnesi olmakla kalmadı. Bugün askerimize "Mehmetçik" dememize ilham kaynağı olan onun bu kahramanlığıydı aslında. Oyunun yazarı olan İlker Başbuğ dahil, belki bu tiyatro oyunuyla Bigalı Mehmet Çavuş'u biraz daha tanıdı. Mehmetlerin kahramanlığına ve cesaretine esin kaynağı olan da belki bir mucizeydi: Keskin bir kararlılık, isabetli bir öngörü ve biraz da deha... Oyunu izleyenlerin bu mucize hakkında belki fikirleri vardı ama bu oyundan sonra bazı gerçeklerin biraz daha netlik kazandığına eminim. Mucize, temelde Atatürk'ün Milli Mücadele döneminde yaşadıkları ve Anadolu'nun genel durumu ile ilgili dram ve tarih yüklü bir tiyatro oyunu. Ancak bu oyun daha önceden oynanmış diğer tiyatro oyunlarından farklı olan bir çok önemli noktaya sahip. Ben oyunu izlemeye bu önemli noktaların farkında olmadan gittiğimi itiraf etmeliyim. Bunların başında belki de en dikkat çeken detay oyunun İlker Başbuğ'un "21. Yüzyılın En Büyük Lideri Atatürk" adlı kitabından uyarlama olmasıydı. Oyun sadece kitaptan uyarlanma olmakla kalmayıp, ayrıca hazırlık ve prova aşamasında da İlker Başbuğ tarafından yakından takip edilmiş. Öyle ki İlker Başbuğ İstanbul dışındaki ilk gösterimin olduğu Çanakkale'nin Biga ilçesine kadar hem bir söyleşiye katılmak için, hem de oyun hakkındaki tepkileri görmek adına Mehmet Çavuş'un memleketine kadar gelmiş. Kendisi de oyun burada sahnelendikten sonra Mehmet Çavuş'un Bigalı olduğunu öğrenmiş. Neticede ertesi sabah ilk iş olarak bu kahraman askerin mezarını ziyaret için Bahçeli Köyü'ne kadar gitmiş. Sadece bu tavrı bile böyle bir oyuna ve kendi yazdığı kitaba ne kadar içten bağlı olduğunun bir kanıtı olsa gerek. Bu güçlü duygusal bağ da oyunun her tarafına yansımış ki bu da oyunun yer yer coşkuyla dolmasını ve bu coşkunun seyircilere kadar taşmasını sağlamış. Oyunu gerçekten mucizevi yapan en önemli etken bu olsa gerek. Genel olayların ilerleyişi tarihi bir kronolojiyi izlese de yer yer olayların atlandığını görüyoruz. Bunun en büyük sebebi oyunun ana odağının (bir tarihi süreci gerçekçi bir biçimde göstermekten çok) Atatürk için önemli dönüm noktalarını oluşturan anların olması yatıyor. Öyle ki yer yer kendi kaderini etkileyecek önemli kararlar alıyor, daha ileri gidip ordusunu ve silah arkadaşlarını etkileyecek kararlar alıyor ve sonuçta aldığı kararlar bir anda Anadolu'nun kaderine bürünüyor. Öyle ki sahnelenen oyun, bir insanın böyle kararlar almasının ne kadar zor ve tehlikeli bir şey olduğunu daha ön plana koyuyor. Bir noktadan sonra bu kararlar kendi kişisel meselelerini etkilemeye başladığında kendi kaderinin de son ana kadar bu vatana hizmet etmek olduğuna karar veriyor. Benim için oyunun Atatürk'e bu açıdan bakması oldukça güzeldi. Genelde böyle yapımlarda anlık kahramanlıklar ön plana çıkarılmaya çalışılsa da, gerçekten çaba gösterip de kendini bu vatan uğruna feda eden gerçek kahramanların öyküleri dram açısından seviyeyi bambaşka bir boyuta sürüklüyor. Beni etkileyen ikinci nokta da oyunun, kahramanlarına karşı takındığı bu tutum oldu. Onları sadece güçlü ve korkusuz karakterler olarak değil, birer insan olarak göstermesi oldukça etkileyiciydi. Oyunun benim için dikkat çekici diğer bir noktası oyunculuğun sınırlarının zorlanmasıydı. Öyle ki sahnede (bugün hakkında söylenen her şeye rağmen) yeri geldiğinde alkol tüketip yeri geldiğinde sigara içen bir karakter vardı. Oyunun yönetmeni Ayşe Emel Mesci bu konuda hiç kimseden çekinmeden olabildiğince gerçekçi tutmaya çalışmış sahneleri. Her ne kadar oyunun başlarında İnönü ile Atatürk'ün sahnesinde sigara işin içine girince seyircilerde bir garipseme olsa da, oyunun sonlarında gerçek anlamda kurulan rakı masasıyla Atatürk'ün Çankaya'daki zorlu günleri yansıtılmaya çalışılmış. Öyle ki ülkesi adına yaptığı her fedakarlık, kendi hayatından çaldığı imkanlara bedel oluyor. Oyun bu anlamda seyirciyi (özellikle böyle sahnelerde) Atatürk'ün durumunu biraz daha anlamaya zorluyor. Tüm bunların yanında yine yer yer oyuna eşlik eden canlı müzik sizi o atmosferi daha iyi gözlemlemenizi sağlıyor. Müzik konusunda hiçbir şeyden çekinilmemiş ve hakkı verilmiş. Yer yer yaylı enstrümanlar, yer yer türkü ve ezgileriyle vokaller size Milli Mücadele yıllarının o havasını kısa anlarda da olsa tattırıyor. Oyunculuk konusunda ise fazla şey yazmaya gerek duymuyorum, Müjdat Gezen Tiyatrosu bu konuda oldukça iyi seçimler yapmış. Büyük çoğunluğu gençlerden oluşan bu kadro aslında biraz da tarihi onların oyunculuklarıyla tanımaya olanak sağlıyor. Normalde her ne kadar tecrübeli oyuncuları sahnelerde görmekten hoşnut olsak da tiyatro sahnesinde yeni kişiler görmek her zaman yeni tecrübeler edinmemize ve farklı oyunculuklar tanımamıza yol açacaktır. Mucize; başta yaptığı dışa vurumcu çağrışımlarla, oyunun aktarmaya çalıştığı karakter arka plan hikayeleriyle, gerçekçi ve içten oyunculuklarıyla, yenilikçi ve etkili tiyatro anlayışıyla muhteşem bir deneyim. Bu sahnelenen oyundan ayrılan her seyircinin yeni bir şeyler edinerek ayrıldığına inanıyorum. Çünkü günümüz Türkiye'sinin şartlarında duygusallığa hitap edip kitleleri kendine çekmektense onlara yeni bakış açıları katarak gerçekten bildiklerini düşündükleri şeyler hakkında yeni gerçekler eklemek herkesin yapabileceği bir şey değil. Tarih sadece kitaplarda yazanlardan ibaret değildir, içinde biraz duygu ve biraz da insanlık barındırır. Onur Mermer