İNSANDAN KORK

Bizi hayatta en çok korkutan şey nedir; ölüm, sevdiklerimizi kaybetmek, karanlık? Belki de en çok korkmamız gereken şey aslında insandır. Çünkü her birimiz bu türün bir üyesi olarak insanların ne kadar tehlikeli ve kötü olabileceklerinin farkındayız. Hem kişisel hem de toplumsal ilişkilerde bu kötülük bizi büyük olasılıkla başka hiçbir olayın incitemeyeceği kadar incitir. AMC kanalının dünyada en çok izlenen dizilerden biri olan yapımı The Walking Dead'in, yüzeysel olarak bakıldığında, ilk bakışta bir zombi dizisine benzemesine karşın aslında izleyiciyi bu kadar kendisine bağlamasının başlıca sebebi insan ilişkilerinin derinlikle incelenmesi ve yansıtılması. Hiçbir kontrolün olmadığı bir dünyada insanların gerçek kötülüklerinin ortaya çıkışı aynı William Golding'in Sineklerin Tanrısı romanında olduğu gibi. Burada da sadece hayatta kalmaları ve birbirlerine destek olmaları gereken de insan, birbirine insanın aklına gelmeyecek şeyleri yapan da. Günümüzde bizim içimizdeki, amacı üstün olmak olan, bu kötülük hem yakın çevremizi hem de daha tanımadığız ya da hiç tanımayacağımız insanların hayatını etkiliyor olabilir. Tabii ki burada bir genelleme yapmak yanlış olur ancak bir kısım için bunlar kesinlikle geçerli. [1] İnsanın içindeki kötülük günlük hayatımızdaki ikili ilişkilerde sürekli gözler önünde. Kıskançlıktan yapılan her dedikodu, hırs dolayısıyla engellenen her yardım, açgözlülük sebebiyle paylaşılmayan her şey aslında insanın içinde yatan bu büyük kötülüğün kırıntıları. Kendimizi her ne kadar haklı görsek de intikam için yapılan her davranış ve bunun gibi niceleri başkalarının bizden daha kötü durumda olmasını görünce duyduğumuz hazdan kaynaklı. Başkasından daha güçlü, daha yüksek mevkide, daha varlıklı olma fikri o kadar gözümüzü boyuyor ki yaptığımızın ne kadar yanlış olduğunun farkına varmıyoruz. Hani derler ya hayvandan ne farkımız kalıyor diye, aslında bizim bu yaptığımızı hiçbir hayvan yapmaz. Bizden başka hiçbir canlı karnı tokken başkasının yemeğine göz dikmez. Günlük hayatta bir toplumun parçası olduğumuz ve etik değerlere sahip olduğumuzdan dolayı belki de, içimizden gelen bu sesi, içgüdüyü ehlileştirebiliyoruz. Ancak The Walking Dead gibi yapımlarla bazı kısıtlamalar olmasa bu kırıntıların nasıl kartopu gibi büyüyeceğini görüyoruz ve yadırgamıyoruz, çünkü doğru. Aslında bu davranışların sebepsiz yere yapılanları bizim kötülüğümüzü daha da yüzeye çıkarıyor: tanınmayan bir kişiye genellemelerden dolayı duyulan nefret veya düşüncelerini dinlemeden bir kişiyi yabancılaştırmak gibi. Bunları bize yapılan bir şeye karşılık olarak değil de kendimizi ayrıcalıklı hissetmek için yapıyoruz. Bu hareketlerin aslında yaşamımıza nasıl birer potansiyel tehdit olduklarının da farkında mıyız? Olayın büyük kısmı aslında bu işin toplumsal boyutunda. Adalet ve yönetim sistemlerinin giderek daha da yozlaşması günümüzün büyük bir sorunu. İnsanların nasıl bu kadar suçluluk duygusu hissetmeden, vicdanları sızlamadan bu tür haksızlıklara ve ayrıcalıklara göz yumduğunu içinde böyle bir kötülük bulundurmayan bir kişinin anlaması mümkün değil. Ancak cevap yine aynı; çıkar. Belki de bu toplumsal boyuttaki kötülüğün en küçük örneklerinden biri. Özellikle de bir toplumun, ülkenin, ırkın, dinin çıkarı adına hayatını kaybeden ya da bir daha eski hayatına kavuşamayacak insanlar göz önünde bulundurulduğunda... Bir savaşta başkasının çıkarları uğruna hayatını kaybeden masumlar, toplama kamplarında inançları yüzünden hayatını vahşi yollarla kaybedenler hep savaş mağdurları. İnsanın nefretini ve kötülüğünü rahatça dışa vurup suçluluk hissetmeyi reddettiği savaşın mağdurları... Başkasının acısını kendine eğlence kabul edenlerin savaşlarının mağdurları... Ayrıca biz sadece çevremizdeki insanları değil bütün çevreyi; hayvanları, doğayı hatta gelecek nesilleri etkiliyoruz. İstemsizce de olsa ormana atılan bir cam şişeden çıkan yangında hayatını kaybeden her canlıdan, bu olayın etkileyeceği her doğal olay ve gelecek neslin yüzleşebileceği her sorundan sorumluyuz. Eğer hareketlerimizin sorumluluğunu almıyorsak da kişiliğimizin olması gerektiği gibi oturmadığı anlaşılır. Bizim başka ülkeleri yok etmek, onlara zarar vermek için attığımız bombaların çevreye verdiği tahribat, eğer nükleerse son verdiği yaşam içimizdeki bu kötülüğün mükemmel bir yansıması. Bunu yapanların vicdanı da oralar kadar cansız, çorak ve boş. Bunlar gibi yüzlerce, binlerce örnek verilebilir insanların kötülüğünün toplumsal etki ve yankılarına. Ancak sanıyorum ki bunlar yeterli olacaktır. En azından kendimizi biraz sorgulamamız, zaten farkında olduğumuz durumun düzelmesi ve elimizden geleni yapmamız için. Kısacası, The Walking Dead dizisinin ana fikrinde de olduğu gibi "Ölüyle savaş, canlıdan kork. ". Bize anlatılmak istenen şey bu, bir canavarın bizim için insandan daha büyük bir tehdit teşkil etmediği. Bizim ölümden, karanlıktan ya da olmayan ancak varlığından şüphe duyulan doğaüstü varlıklardan korkmamız çok yersiz. Hele ki dünyanın en tehlikeli ve en çok kötülük potansiyeline sahip canlısından 7 milyarıyla aynı yeryüzünü paylaşırken. Kendimize en büyük zararı verebilecek canlı yine kendimiziz. Bu büyük kötülükler her ne kadar geçmişte yaşanmış olsa da gelecekte de hala yaşanabileceği günlük hayatımızda karşılaştıklarımızla sürekli gözler önünde. [2] Bizim için en iyi seçenek ya da çözüm ise, bu olası olayları ahlaki değerler, bilinç ve vicdanımızla elimizden geldiğince kontrol altında tutmaya çalışıp iyi işlere odaklanmak olacaktır.