OBJEKTIF TARIH ILUZYONU

Bir yalanı tekrar ederek onu gerçek kılamazsınız. Ama o yalanı yeteri kadar tekrar ederseniz, yalanı sistematik olarak nesiller boyu söylerseniz yeterince insanı ona inanmaya ikna edebilirsiniz. İkna etmeyi başardığınız zaman da söylediğiniz şeyin gerçek ya da yalan olması çok önemli değildir çünkü inanan insanlar zaten o yalanı gerçeği bilenlere karşı sonuna kadar savunacaktır. Rönesanslar'ın yazarı Jack Goody'nin yaptığı da bu nesiller boyu gelen yalanlardan birine dur demek. Jack Goody kitabında kendi sözleriyle "Batı'nın kazanımlarındaki benzersizliği yadsımayı değil, bu kazanımları bağlamına oturtup açıklamayı" istiyor. Peki, bununla ne demek istiyor? Goody Rönesans'ın Avrupa tarihi açısından bir dönüm noktası olduğunu ve sadece Avrupa'yı değil tüm dünyayı etkilediği gerçeğini reddetmiyor. Goody Rönesans'ın okullarda anlatıldığı gibi eşsiz olmadığını, yani bir anda gökten indirilmediğini, söylüyor. Rönesans'ın bizlere bir anda oluşan bilimsel ve kültürel bir aydınlanma olmadığını, Doğu'nun yani Çin, Hindistan, Yunan ve Helen kültürlerinin etkisi ile oluşmuş bir yansıması olduğunu söylüyor. Goody bize aslında Rönesans'ın Avrupa ve Amerika'da derslerde Doğu'dan daha da farklı anlatıldığını gösteriyor. Batı'da Rönesans genel olarak Helenistik ve Yunan kültürlerinin yeniden keşfedilişi ve insanların özgürleşmeye ilk adımı olarak anlatılırken Doğu'da ve Goody'nin kitabında, Hint, Arap ve Çin kültürlerinin "Aydınlanma Çağını" nasıl başlattığı anlatılıyor. Modern Tarih biliminin geçmişte yapılan Tarih araştırmalarından en önemli farkı objektifliğidir, ya da bize böyle öğretildiği için bunu söylüyoruz. Tarih biliminin, objektif olduğunu ve olayları neden-sonuç bağlamında incelediğini düşünürsek dünya çapında tek ve kesin bir Tarih olması gerekmez mi? Teoride evet ama gerçek hayatta niye bunun örneklerini göremiyoruz. Türkiye Cumhuriyeti'nde tarih derslerinde Orta Çağ'ın bitişi İstanbul'un Fethi yani 1453 olarak alınırken neden Avrupa ve Amerika'da 1492 yani Yeni Dünya'nın bulunuşu olarak alınıyor? Aynı Avrupa ve Amerika onların şu anki gücüne ulaşmasının başlangıcı olan Rönesans'taki Doğu'nun katkısını nasıl reddedebiliyor. Çok basit bir açıklaması var aslında. Tarih kazananları yazar ve kazananlar da tarihi yazar. 2. Dünya Savaşı'nda Mihver Devletleri kazanan taraf olsaydı belki de şu an da Adolf Hitler'in hayvanseverliği veya Yahudilerin zayıflığı üzerine bir yazı yazıyor olacaktım. Ama onun yerine, oyunlar ve Hollywood sayesinde, Amerikalıların ve İngilizlerin kahramanlığını, Churchill'in kahramanlığını ve Hiroşima ile Nagazaki'ye atılan atom bombalarının haklılığını konuşuyoruz. Yaşadığımız olaylar ve tarih siyasi iktidarlar elinde bir yapboz gibi parçalanıp tekrardan yaratılabiliyor. Aşağıdaki tablo 4 farklı senelerde yapılmış bir anketin sonucunu gösteriyor. Fransa'da 1945, 1994, 2004 ve 2015 yıllarında yapılan tekrardan yapılan anket Fransız kamuoyuna göre kimin savaşın kazanılmasında en önemli rolü oynadığını gösteriyor. Aynı zamanda sistematik bir propagandayı da gün yüzüne çıkartıyor. Savaşın kazanılmasından hemen sonra halkın büyük bir kısmının savaşın kurtarıcısı olarak Sovyetler Birliği'ni gördüğünü ortaya koyuyor. Ama onların torunları, Amerikan yapımı oyunlar oynayan ve film izleyen çocuklar, Nazilerinin yenilgisinde en önemli payın ABD'de olduğunu düşünüyor. Bu çocuklar izlediği filmlerden ve oynadığı oyunlardan devamlı olarak propaganda altında kalıyorlar. Araştırma 2-3 nesil sonunda da genel kamuoyunun nasıl değiştirilebildiğini de gözler önüne seriyor. Bu duruma gelmemizin en önemli nedeni araştıran ve sorgulayan nesillerin gelişmemesidir. Böyle bir nesil araştırma ve başkaldırma ile oluşan, propagandayı yenebilecek tek düşünce akımı olan, Rönesans'ın gökten inme bir şekilde yaratıldığına inanabilir. Böyle bir nesil siyasilerin söylediklerine tamamen inanıp savunabilir. Böyle bir nesil oyunda duyduğuna, filmlerde gördüğüne inanarak fikirlerini onlara göre şekillendirebilir. Gerçek tarihe sahip çıkmak istiyorsak geçmişten değil, şimdiki nesli eğitmekten başlamalı ve geçmişi tekrar araştırmalıyız.