Anlamaktan Uzak Yeni Dünya

Bazen insanların konuşurken sadece bir şeyler söylemek için konuştuğunu düşünürüm. Birbirlerini anlamaktan ziyade sadece konuşma eylemi üzerine yoğunlaşırlar. Anlamaktan çok uzaktırlar sadece kendi egolarının boyundurluğu altında sadece bir şeyler söyleme yarışı içerisindelerdir. Birbirini anlamaktan çok uzak olan bu bireylerin hakiki konuşma sürecini yaşayabilmeleri imkansızdır. Anlamaktan kasıt sadece başkasının söylediklerini dinlemekle kısıtlı değil elbette. Anlatılanı anlatılmak istendiği gibi anlamak; onu özümsemek, onu yaşamaktır. Hani birden bir kelimeyi odağınıza alırsınız, o kelimenin ne kadar manasız olduğunu düşünürsünüz. O kelimenin vermek istediği anlam bir kenara kelime garipleşir gözünüzde, sürekli kullanmanıza rağmen yapısal olarak saçma gelir. Mesela soyut olmasına ragmen 'sevgi' kelimesi aklımızda önceden kayıtlı bir adresi varmışçasına bize anlam ifade eder. Fakat 'sevgi' kelimesi farklı bir şekilde de adlandırılabilirdi elma denilince sevgi denmiş gibi davranabilirdi zihnimiz. Kelimelerin farklı insanlarda farklı çağrışım yapması hatta aynı insanda farklı zamanlarda bile farklı hissettirmesi aslında insanların karşılıklı "gerçek" bir diyalog yaşayamayacagını gösterir nitelikte. İnsanlar arasında gerçek bir diyalog oluşabilmesi için konuşma taraflarının aynı dili konuşması ve anlaması gerekiyor. Aynı dilden kastım A kişisinin kurduğu cümlede anlatmak istediğini B kişisi A'nın anlatmak istediği anlamı çıkaracak şekilde dinlemeli ve anlamalı. A'nın kulandığı sözcükleri A'nın anlatmak istediği biçimde algılamalı. Gerçek bir diyalog kuramayacak olmamızın sebebi de bu aslında. Henüz birbirini dinleme nezaketini bile gösteremeyen insanlar gerçek bir konuşmanın tarafı olamazlar. Eminim çoğunuz yaşamışsınızdır arkadaşlarınızla muhabbet ederken egosunun esiri olmuş insanlar sizin sözlerinize aldırış etmemekle kalmaz aynı zamanda sürekli araya girip kendi eşsiz düşüncelerini dillendirirler. Sizi dinlememeleri aslında çok da önemsenecek bir şey değildir ama sizi sürekli bölüp sürekli kendi yorumlarını belirtmeleri, üstelik siz onların konuşması sırasında böyle bir şey yapmamışken insanı gerçekten -konuşmanın imkansızlığı üzerine- derin düşüncelere sevk eder. Böyle bir ortamda gerçek bir diyalog yaşamak imkansızdır. Aslında hayatımızın çoğu evresinde 'konuşma' imkansızdır. Fakat benim irdelemek istediğim spesifik zamanları vardır insanların; kendilerini bütünüyle başkasına bağladığı, onu her açıdan anladığını iddia ettiği zamanları, evet insanların aşık oldukları zamandan bahsediyorum. Aşık olmak, aşka düşmek insanlık tarihi boyunca insanların anlatmaya, yazmaya, çizmeye gereksinim duyduğu bir eylemdir. Böylesi bir eylemin içerisinde olan bireyler bile gerçek konuşmanın (diyalogun) tarafları olamazlar. Üstelik tek taraflı hissiyatlarda aşık olan taraf karşı tarafın ruh ikizi olduğunu falan düşünür. Anlatmak için anlamanın gücüne sahip olmak lazım. İdraklerimize anlamanın gücünü, bu yükü aşılamamız gerekir. Kişi kendisine bakmadan karşının ne olduğunu öğrenemez. Anlamanın bence en önemli koşulu anlamanın gücüne erişmektir. Ne dendiğini idrak eden kişi- ki bunun yükümlülüğüne girmek de zordur- bunu hayretle ve şüphe ile beslemeli ve ufuk açıcı araştırmalara doğru yol almalı. Bence bu bireysel bir özveriyle oluşmuşur. Sokrates'in kendini bil sözünde olduğu gibi kendini bilemeyen insan anlamanın güçsüzlüğüyle sözleri, kurulan cümleleri, hayata dair bağları kavrayamaz. İnsanın kendisine dönmesi lazım. Bazen bir kitapla bazen bir söz ile anlamanın kuvveti bunları idrakle devam eder. İdraki genişleyen zihnin tahayyülü de yükselir. Yükselen tahayyül anlamsızlğı getirir. Bir nevi anlatma karşılıklı olmaktan çıkıp bireyin iç dünyasıyla devam eder. Diyalog süreci azalıyor. Bu durum insanların birbirlerini anlayamamasına davet çıkarıyor. Bunun sonucunda gerçek konuşma imkansızlaşıyor ama bu imkansızlığı anlatmak için bile konuşmaya çalışmak gerekiyor. Konuşmanın imkansızlığının bilinci içerisinde olup denemeyi bırakmamalı güzel bir gelecek için.