O BÜYÜK SARHOŞLUK

Çoğu zaman günlük hayat, duygularımızın karmaşıklığı üzerine bir perde gibi örtülüyor. Bu bazen o kadar uzun süre kalıyor ve tekdüzeliği o kadar kanıksıyoruz ki bu perdenin altındakileri, duygularımızın çokluğunu unutuyoruz, hatta unuttuğumuzu bile unutarak yok, hiç var olmamış zannediyoruz. İşte böyle zamanlar için bir tavsiye: "Sarhoş olun... Şarapla, şiirle ya da erdemle; neyle isterseniz. Yeter ki sarhoş olun!" bu cümleyi okuyunca "Bu kadar ısrarla tavsiye edilen sarhoşluk nasıl bir şey acaba?" diye düşündüm. Kitapta anlatıldığı gibi bir şarap çeşidiyle diğerinin veya şarapla esrarın sarhoşluk hali bile farklıyken, şiirle erdemin nasıl ortak bir sarhoşluk hali olabilir diye düşündüm. Bunu anlamak için, bahsedilen duruma en yakın anlardaki hislerimi aklıma getirdim. Erdemle sarhoş olduğumda içimi bir gurur kaplar, hayattaki amacımı bulmuş, yönünü belirlemiş gibi hissederim. Kendimi güçlü hissettiren ve anı önemsiz kılan bir hisle dolar içim çünkü asıl önemli olan erdemimdir. Şiirle sarhoş olduğumda içimde bir kıpırdama hissederim, günlerce aynı dizeyi düşünüp, içimden tekrar ederim. Şiiri kapsayıcı anlamında, tüm sanatların yerine geçen haliyle düşündüm. Aynı şekilde sevdiğim bir müziği ilk dinlediğimde de uzun sure etkisinden çıkamayıp günlerce onu dinlerim. O dönemde diğer şarkılardan daha değerlidir o. Şarapla sarhoş olduğumda da rahatlamayla karışık bir sersemleme gelir ve çevremi daha az umursarım. Esrar sarhoşluğuysa, "oturmuş piponuzu içiyorsunuzdur; kendinizi piponun içinde sanırsınız, piponun içtiği şey sizsinizdir, mavimtırak bulutlar halinde verdiğiniz nefes yine sizsinizdir" diye anlatılıyor kitapta. Benlik algısında böyle bir bozulma nasıl gerçekleşebilir diye düşündüm. Bozulma denilen şey aslında dengenin bozulmasıydı. Bu durumda "dış" diye bir kavram olmadığını fark ettim. Her şey sen oluyorsun, senden bir parça. Ötekiyi, dışarıyı tümüyle yitiriyorsun. "Peki bu birbirinden bu kadar farklı duyguların ortak yönü ne olabilir?" diye merak ettim. Hayyam'ın günüm güneşim dediği şarap, uğruna şiirler bestelenen sarhoşluk nasıl bir şeydi? Ortak his, dış dünyadan uzaklaşıp şaraba, şiire ya da erdeme bir bağlılık duyma, onu ilk sıraya koyma, dışarıyı istememe, ona ihtiyaç duymama olabilirdi. Herhangi bir sarhoşluk durumunda yaşadığım şeyi daha "içsel" olarak tarif edebilirdim. Sanki uzun zamandır farkında olmadığım bir hissi uyarıyor bu sarhoşluk çeşitleri, tek farklarıysa farklı duyguları uyarıp ortaya çıkarmasıydı. Uyandırıyor da diyebilirdim, gerçekten uzun süre uyuyan bir his harekete geçiyordu ve şarap, şiir, erdem sadece bir uyarıcı, bir araçtı. Sanki bazı hisleri harekete geçirmek için bazı şeyler kapanmak zorundalardı ve dışarıyı kapatıp beni içsel bir şey haline getiriyorlardı. Uğruna bu büyük üçlü araç olan hissi daha iyi anlamak için şarap içip bana en zevk veren şarkıyı açtığımda yani sanatla ve alkolle sarhoş olmayı amaçladığımda bir şey hissetmediğimi fark ettim. Bunun sebebi hala dış dünyada olmam olabilirdi. Dış dünya için bir analiz yapmaya çalışıyordum. Peki sarhoşluk hislerinin ortak noktası dışa kapalı olmak ve bir duygunun harekete geçirilmesiyse, hepsinde bunlar gerçekleşiyor demekti ama her o anda bunlar gerçekleşen durum sarhoşluk muydu? Örneğin birini sevdiğimizde de içimizde bir his uyanıyordu ve günlük olaylardan, dışarıdan daha çok önemsiyorduk. Burada aklıma şiirlerdeki, şarkılardaki "bilmeden içilen aşkın şarabı" gibi benzetmeler geldi. Demek ki bunun da bir sarhoşluk çeşidi olduğu başkaları tarafından da düşünülmüş. Bu da demek oluyor ki bu düşüncem doğru olabilir. Kitapta da şarap ve esrar yani tıbben sarhoş edici iki madde, bireyselliği arttıran araçlar olarak tanımlanıyordu. Neydi buradaki bireysellik? Duygularımız mı? "Gruptan farklılıklarımız bizi bireysel yapan" diye düşündüm. Duygularımız aynı olabilir miydi peki? Sarhoşluğun yarattığı hisler... Ortak duygular olduğu söylense de bunu bilemeyecektik en azından miktarı bakımından hislerimiz, dolayısıyla biz farklılaşacaktık. Kimimiz piponun kendisi olacaktık kimimizse hem pipoyu elinde tutan kişi hem çıkan duman.