MAVİ GÖZLÜ DEV'İN AŞKI

"En fazla bir yıl sürer yirminci asırlarda ölüm acısı." Yirminci asırlarda ölüm acısı herkes için bir yıl mı sürer bilemeyiz ama bu dizeleri bizlere armağan eden, sadece bunları değil bunun gibi yüzlercesini, binlercesini heybemize katıp karıştırabilen Nazım'ın acısı yıllardır içimizde... Sevdiği ile uzunca, kısaca fark etmez, karşı karşıya konuşurcasına büyük ahenk ve dokunaklılıkla mektuplaşan bu adam, mektubuna son verirken yazdığı "Herkese selam, sana hasret." ile bir insan en fazla ne kadar sevebilirse o kadar sevebilmeyi bizlere sunabilmiştir. Piraye'ye Mektuplar birçok açıdan insan üzerinde birbirinden oldukça farklı ve bir o kadar da değişmesi güç hisler bırakabilmektedir. Bu hislerden başlıcası ise şahsıma göre tek bir cümlelik bir özet ile anlatılabilir: "Nazım'ın yaşadıkları aşk ise biz ne yaşıyoruz?" evet. Bu kadar net ve yalın bir biçimde kolayca tarif edebilmek mümkün Piraye'ye Mektuplar'ı. Nice yağız erkekler kendini Nazım'laştırıp alıntılamıştır şimdiye dek bu mektuplardan ya da nice güzel kadınlar, güzelliğinden ötede, kendinden bile ötede bir Piraye gibi hissedebilmişlerdir kendini. Nazım, her açıdan ufuk açıcı bir insan, unutulmaz bir "duygu önderi" idi. Piraye'ye Mektuplar'ında da, Piraye'yi sevişinde de, ondan uzak kalıp onu özleyişinde de hep bir duyguyu yoğurur durur, inceden inceye, öteden öteye dokundururdu insancıklara. Nazım Hikmet'in, bir insan olarak ama; ne şair, ne komünist, ne aşık, ne de serüvenci olarak değil; büsbütün bir insan olarak en iyi anlaşıldığı eserler, Piraye'ye Mektuplar'dır. Okunduğunda bu mektuplar, görülecektir nasıl acı çektiği, üzüldüğü, özlediği, kıskandığı, kızdığı, ağladığı, korktuğu, gözünü kararttığı ve nasıl da dolup dolup taştığı... Bu mektuplarda en duru, en samimi haliyle Nazım Hikmet'i bulmak mümkündür. Nazım, onu "Nazım" yapan her şeyi öyle ince ince "bilinçsiz ve tamamen ruhi bir planlama ile" anlatmış ki her mektubunda, onlara bakıp da anlamlandırılamayacak herhangi bir duygu yok dahi denilebilir. Bu mektuplardan aşk, özlem, öfke, sitem, mutluluk, hüzün ve hatta kıskançlık gibi duyguları çıkaramamak çıkarmaktan daha güç inanın. Her duyguyu olabilecek en yalın ve en orijinal şekilde anlatmak da tabi ki Nazım'a nasip olacaktı. Nazım, Piraye'nin karşısında ne tam bir başkaldırı ne bir boyun eğiş; Nazım, Piraye'nin karşısında ne bir isyankar ne bir sessiz siluet. O, Piraye'nin karşısında, hatta ona yazdığı mektuba gölgesi vururken sadece Nazım. Nazım, Piraye'yi bu denli sevmeseydi, ona bu mektupları ince ince, nakış nakış işlemeseydi Türkiye'de "aşk" tarifi daha farklı hatta daha eksik dahi olabilirdi. Hastalanan, seven, acı çeken, bekleyen, özleyen, çocuklar gibi sevinen hatta ve hatta çocuk gibi davranan kısacası sen gibi, ben gibi ''insan'' olan Nazım'ı anlatan bu eser, baştan aşağı bir gereklilik abidesi. Yalnızca kütüphanelerde değil insan dimağında yeri derin ve onulmaz olması gereken bu eser tepeden tırnağa bir farklılaşma hikayesi. "Mektubum kısa, çünkü bu bir mektup değil, senden habersiz kalmanın ıstırabı." diyen bir adam kısa olarak nitelediği mektubunda ne kadar "sonsuz" şeyler anlatabilmiş bunu yalnızca okuyarak ve anlayarak çözümleyebilir insan. Yazdığı bir kelime kimilerinin paragraflarca yazısına denk olan bu adam ne kadar devleşebilir kalemiyle? Bu adam, Nazım, devleşmekten de öte çok sevdiği Piraye'sini de alarak gökyüzüne, en büyük kalemliğe doğru uçuşunu yine Piraye'sine olan mektupları ile yapmıştır. Bir efsanenin en büyük eseri de onun en zor anlarında ortaya çıkan nağmeleri olacaktı tabi ki. 1933 yılından 1950'ye değin çeşitli cezaevlerinden, Nazım tarafından Piraye'ye yazılmış bu mektuplar, Piraye tarafından Nazım'ın Çankaya Cezaevi'ndeyken yaptığı 41x26x14 boyutlarındaki bir ceviz çantada özenle saklanmış ve hepsi sanki hala Nazım'ın elinin tüm izleri ordaymışçasına korunmuştur. Kendi esaretine ve yine kendi özgürlüğüne benzettiği, yaşadığı tüm durumlara onunla bir ad koyduğu Piraye'si, onun elinden, yüreğinden ve zihninden fışkıran bu mektuplar karşısında neler hissetmiştir, kim bilir... Tek bilebildiğimiz, hatta onu hiç görmeden kederimize, mutluluğumuza ortak ettiğimiz Nazım'ın Piraye'ye yazdığı tüm mektupların, Nazım'ın kaleminde, Piraye'nin şahsında tüm "aşıklara" ait olduğudur. Nazım Piraye'yi öyle güzel sevmişti ki Nazım'ı bilen herkes, Piraye'ye Mektuplar'ı okuyan herkes bir nebze Nazım gibi sevmişti birilerini. Hiç olmayacak bir şey bu. Nazım'ı unutmak. Ama gün olur da gaflete düşerse bir şiirsever, soğursa, bıkarsa mesela şiirden gideceği adreslerden biri, hatta ilki "Piraye'ye Mektuplar".