Fedakarlık Mümkün Mü?

İnsanların, sadece kendilerini geçindirebilmek için ya da sadece basit ve pek de iyi olarak nitelendirilmeyen insani duygular sebebiyle çılgınca şeyler yaptığı bir dünyada yaşıyoruz. Ve elbette bunun üzerine çeşitli romanlar, korku hikayeleri ve distopyalar yazılıyor. Çıkarlar için 'nde olduğu gibi domuzlar " Hepimiz eşitiz ama biz daha eşitiz." diyor. 'te insanlar yok ediliyor ya da tabiri caizse siliniyor. ' de ise yenebilecek tonlarca tahıl ürünü olmasına rağmen apartman sakinleri, delileri, gelen kiracıları akşam Hayvan Çiftliği yemeğinde servis ediyor. Verdiğim örnekler biraz aşırı gelebilir ancak sonuçta bu 1984 fikirler sadece bir insanın hayal gücünün ürünü. Yani neden olmasın? Kitap Delicatessen yazmak için bile eğer George Orwell bunları düşünebiliyorsa bu olayların yaşanmasının mümkün olduğunu söyleyebiliriz. Hatta dönemin gerçeğini baskıya maruz kalmadan geleceğe aktarmak adına kurgulanmış bir kitap. Eğer Orwell gelecekte bir gün insanların bir Büyük Birader'in her sözüne inanabilecekleri, daha dün verilen "haberleri" unuttuğu bir dünyayı yazabiliyorsa Hayvan Çiftliği belki distopyadaki her durum söz konusu olmaz ama bazı insan hakları ihlali, sosyal ve siyasi gerçeklerin olduğu gibi yansıtılmaması gerçekleşebilir. Neden olmasın? Peki ya neden? Neden insanlar kendi türüne bunları yapıyor, nasıl yapabiliyor? Nasıl 'deki Fransız asıllı aile kiracılarının kasabı olabiliyor? Binadaki diğer insanlar nasıl buna göz yumabiliyor ve hatta kıyımın yapılacağı günü bekleyebiliyor? Neden kiracıların korku hikayesi kasabın kızının bir kiracıya olan aşkı sebebiyle son buluyor? Olmuyor. Yakışmıyor. Jean Paul Delicatessen Jeunet' in de değindiği gibi filmde hava oldukça ağır, gerek ekonomik sıkıntıların gerekse yapılan kıyımların psikolojiye etkisiyle karakterlerin hareketlerinde depresif bir hava hakim. Eşi ile yaşayan orta yaşlı kadın türlü türlü yollarla kendini öldürmeye çalışıyor, çeşitli düzenekler kuruyor. Ölmek istiyor çünkü insanlığın geldiği bu noktaya katlanamıyor; ölemiyor, belki de bilerek düzenekleri engellenebilir bir şekilde kuruyor çünkü hala insanlıktan bir umudu var. Ya da insanların en basit duygularından olan bencillik öne çıkıyor ve kendi hayatı için kıyıma katlanmayı düşünebiliyor. Zaten hep aynı şey değil mi? 'te de, ' de , 'de de bir şekilde insanlar bencillikleri yüzünden başkalarının hayatını işkenceye, depresyon sancılarına dönüştürmeyi göze alıyor hatta bu eylemlerini şevkle gerçekleştiriyor. Ana problem de zaten bu 1984 bencilliklerine kılıf uydurabilmeleri daha doğrusu yaptıklarının kötü ve yanlış Hayvan Çiftliğinde Delicatessen olduğunu göz ardı edebilmeleri. Belki de bencilliklerimizden, yanlış olduğunu bildiğimiz huylarımızdan insanlık olarak sıyrılabilsek hem tarihte, hem günümüzde hem de gelecekte huzurlu ve sorunsuz bir yaşam ortamı oluşturulabilirdi. Ancak maalesef bu duygular sanırım kurtulabileceğimiz ya da vazgeçebileceğimiz gerçekler değil. Tarih boyunca da olduğu gibi hükümdarların, günümüz adıyla devlet başkanlarının, girdiği güç kavgaları, ego ve çıkar çatışmaları, halkı gözetmeksizin sadece kendi maksimum kırk yıllık refahı için yaptığı "yenilikler" devam edecek. İnsanlar intiharlara, depresyona sürüklenebilir ama topluluktaki mutlak güç sahibi kişi kendisini düşünmeye devam edecek. Ta ki topluluktaki sosyal döngü sekteye uğramaya başlayana kadar. Aynısı ya da çok benzeri sadece çok büyük paralardan ya da inanılması zor güçlerden bahsederken değil günlük hayatımızda da gerçekleşiyor. Domates çorbası örneği gibi. "Domates çorbası mı? Nasıl yani?" diyebilir hatta oldukça şaşırabilirsiniz ancak örnek son derece basite indirgenmiş bir şekilde neredeyse her gün yaşadığımız ve nezaketle hallettiğimiz ya da son derece sinirlendiğimiz olayları oldukça iyi anlatıyor. Diyelim eşiniz domates çorbasını naneli seviyor ama siz nanesiz seviyorsunuz. Çorbayı pişirirken nane koyar mısınız? Yoksa öyle güzel olmadığını düşünerek kendi sevdiğiniz gibi mi yaparsınız? Ya da alternatif yollar üretip çorba yapılacağında bir gün naneli, bir gün nanesiz mi yaparsınız? Konu kendi küçük zevklerimiz olduğunda fedakarlık etmek zor olabiliyor hatta karşımızdakinin isteklerini önemsemeyebiliyoruz. Durum çok basit hatta saçma denilebilecek örnekler için bile böyleyken büyük güçlere sahip olmak için ya da yaşamak için bencil olmak herhalde çok da anlaşılamayacak bir durum değildir.