OKUMAK UNUTMAK YAŞAMAK

"Gece gündüz okumak, ciltleri yutmak, uykusuzluk... Çünkü kimse öğrenmek için okumaz. Unutmak için okur insan." (sf. 85) Böyle yazıyor Rumen filozof Emil Michel Cioran, Gözyaşı ve Azizler adındaki aforizmalardan oluşan kitabında. Unutmak için okumak.. Kulağıma, benliğime, gözlerime o kadar tanıdık geliyor ki bu ifade. Okumak, okumak, onlarca kitap satın almak, okunacak kitaplar listesinin uzunluğu, okumak, daha çok okumak... Göz numaramın her altı ayda bir yarım derece artması. Uykusuz ve gergin geceler... Bu sözleri okuyunca kitabı kapattım, zira benimle aynı şeyleri düşünen birinin varlığı nedeniyle şükretmem gerekiyordu adeta. Beni biraz gerilere götürdü Cioran yani. Okumak üzerine beyin jimnastiği yapmamı sağladı. Bence okumak yeni dünyalara açılmayı sağlar ya da en azından böyle olmalı diye temenni ederiz. Ortalama 80 yıllık insan ömrüne binlerce mekanı, binlerce karakteri, binlerce olayı sokar okumak. Bu bakımdan özellikle şiir, roman ve öykünün yerini yadsıyamayız. Ancak okumak ne kadar önemliyse hayat ondan defalarca kez daha önemlidir. Esas olan hayattır hayat. Ne sanat ne siyaset ne de başka bir şey hayatın yerini tutabilir. Kendimden hareketle bu konuya biraz açıklık getirmek Funda Özdemir niyetindeyim. Şimdi ben dediğim gibi hayatımın uzun bir dönemini sadece okumaya ayırdım. Okumak adeta takıntıya dönüşmüştü, fetişleştirmiştim okumayı. Serbest zamanlarını okumaya ayıran kişilere acıyan bir gözle bakardım. Esasında ben de gayet bilincindeydim durumun. Durum ne miydi? Durum şuydu: Okuyarak kendimden kaçıyordum. Yüzleşmeye cesaretimin olmadığı meseleleri başka dünyalara, başka karakterlere sığınarak unutmaya çalışıyordum. Evet, ben de unutmak için okuyordum. Peki yüzleşemediğim şey veya şeyler nelerdi? Daha ergen denebilecek yaşlarda insan ömrünün kısalığını, dünyanın gelip geçiciliğini anlamaya başlamıştım. Bu nedenle bu kısacık ömrü olabildiğince zenginleştirme yarışına girmiştim. Kendimle yarışıyordum. Daha çok okumalı, daha çok bilmeli ve dünyayı daha çok tanımalıydım. Bunun tek yolunun da kitaplar olduğunu sanıyordum. Çok okuyarak hayata dair içimde fokurdayan anlam arayışlarının üstünü örtmeye çalışıyordum. O zamanlar şimdiki kadar net ifade edemiyordum bu durumu, zira bilinçaltımın en dip odalarına kilitlemiştim bu düşünceyi. Varoluşsal sıkıntılar içindeydim en açık tabirle. Ancak bunun sağlıklı bir yol olmadığını da alttan alta hissediyordum, ancak sancımı hissetmemek için gene tek ilacı kütüphanelerde buluyordum. Ancak ergenlikten yetişkinliğe doğru adım attıkça bu durumun patolojik olduğunu anlamaya başladım. Evet, insan ömrü gerçekten kısaydı; peki o zaman neden erik ağaçlarının çiçek açtığı mis kokulu bir bahar gününü kırlarda duyumsamak yerine odama kapanıp kitaplardaki bahar tasvirlerine bırakıyordum kendimi? Zamanla bu ve benzeri soruları sordukça üzerimdeki ağırlığın azaldığını, daha az kitap aldığımı fark ettim. Zira artık idrak etmiştim ki okumak bir kaçış yöntemi olarak benimsenirse o okumaların zihni beslemek gibi bir fonksiyonu kalmaz. Bence okumak, ferah bir zihinle yapıldığında verimli olur. 'Ferah' derken de mutluluğu kastetmediğimi belirtmeliyim. Demek istediğim, kişi ancak okumaktan ne elde etmek istediğini ve bağlamı bilirse kendine bir şeyler katabilir. Bağlamı bilerek okumak da ancak insanın kendisiyle ve zaafiyetleriyle barışık olmasıyla mümkündür. Varoluş sıkıntılarını samimi bir niyetle irdelemeden ve "Ben yaradılışım gereği kusurlu bir canlıyım." anlayışını kabul etmeden doğanın yasalarına meydan okuyarak okumak, bahsettiğim sıkıntıları görünüşte dindirse de aslında bu sıkıntıları derinleştirir. Bu durumu da "unutmak için okumak" diye tarif ediyor işte sevgili Cioran. Toparlarken altını bir kere daha çizmeliyim ki okumak bize ulaşamayacağımız hayatları en ince ayrıntısına kadar yaşatır. Evrenin, hayatın, insan olmanın en ince noktalarına kadar bilgi sahibi olmamızı sağlar. Fakat ancak okumak ve yaşamak arasındaki dengeyi bulduğumuz zaman rahat edebiliriz. Ne hayata at gözlükleriyle bakarak sadece kitaplardan medet ummalıyız ne de okumanın sunabileceği fırsatları kaçırmalıyız. Unutmak için değil; yaşamak için okumalıyız, okumak için de yaşamalıyız. Funda Özdemir