Kan Gövdeyi Götürdü...

Yakın zamanda izlemeye fırsat bulabildiğim Steven Spielberg tarafından yönetilen ve başrolünde çok sevdiğim bir oyuncu olan Tom Hanks'in bulunduğu "Er Ryan'ı Kurtarmak" filmi beni derin manada etkiledi. Özellikle manidar "Normandiya Çıkartması" sahneleriyle İkinci Dünya Savaşı'nın karanlık ruhunu hissetmemi sağladı. Er Ryan'ı Kurtarmak kahramanlıkların olmadığı bir film. İnsanların ansızın öldüğü savaşın dehşetini yansıtan bir başyapıt. Mermilerin kimseye iltiması yoktur bu filmde. Tek yanlış harekette hedefini bulan bir mermi kesin ölüm demektir. Zannımca gerçek savaş budur zaten. Filmin ilk yirmi dakikasındaki "Normandiya Çıkartması" sahneleri Amerikan filmlerinde gördüğüm belki de en kaliteli ve gerçekçi savaş sahnelerini ihtiva eder. İnsanın tüyleri diken diken eden sahneleriyle savaşın korkusunu ve dehşetini herkese hissettiren sahnelerdir bunlar... Deniz kan ile dolup taştığı için ölen balıklar gibi "Normandiya Çıkartması" detayları savaşın korkusunu ve ciddiyetini anlamam konusunda oldukça etkili oldu. Bazı kesimler filmin tarih kronolojisine uymadığından dem vursa da o tarihlerin hissiyatını yansıtma açısından bu filmin eşsiz bir yeri olduğunu aşikardır. Sadece basit bir savaş aksiyonu filmi değildir Er Ryan'ı Kurtarmak. Her gün yüzlerce arkadaşının ölümüne şahit olan askerlerin ruhsal durumunu gözler önüne serer. Yeri geldiğinde savaşın ortasında kalan umutsuz ebeveynleri görürüz. Çok zor kararlar vermek zorunda kalan komutanlar yansıtılır yer yer. Yani genel olarak insanların ruhsal buhranları ön plandadır aslında. Bu yönleri sayesinde zaten o dönemi etkileyici bir şekilde yansıttığını görülüyor. Ek olarak bu filmde yaşanan olayların insanların üstündeki etkilerinin çok başarılı bir biçimde resmedildiğini düşünüyorum. Başroldeki kaptan Miller geçirdiği onca savaştan sonra hissizleşmiş gibi görünse de filmin sonlarına doğru psikolojik olarak sorunlar yaşadığını gördüm. Ellerinin istemsiz titremesinin de bu sebepten olduğunu muhtemeldir. Bu bağlamda başka bir örnek olarak Onbaşı Upham verilebilir. En başta zorunluluktan acemi er olarak cepheye giden Upham bir makineli tüfek yuvasını ele geçirdikten sonra esir aldıkları Alman askerini bırakmaları konusunda ısrarcı olduğunu görüyoruz. Lakin filmin sonlarına doğru o Almanı tekrar karşı tarafta gördüğünde esir almış olmasına rağmen gözünü kırpmadan öldürüyor. Filmin başındaki ürkek ve korkak gencin yaşadığı olaylar neticesinde gözünü kırpmadan birini öldürebildiğini müşahede ediyoruz. Er Ryan'a baktığımızda ise üç kardeşini savaşlarda kaybetmiş ve evde onu bekleyen gözü yaşlı bir annesi olmasına rağmen eve dönüş izni geldiğinde bu teklifi reddettiğini görüyoruz. Bu şekilde birçok karakterin ruhsal durumları ve davranışlarının incelenmesi filmi benim açımdan daha da bir çekici kılıyor. Daha önce de bahsettiğim gibi basit bir aksiyon filminin ötesine bu tarz detaylar ile gidebilen bir yapım benim gözümde. Son olarak bahsetmeden geçemeyeceğim bir husus ise, filmi izlerken keşke bu kalitede bir film Türkiye'de de yapılsa diye düşündüm. Çünkü milletimizin bu filmde canlandırılan sahnelerden daha dramatik ve kahramanane savaşlar verdiğini düşünüyorum. Lakin sinemaya uyarlama konusunda ciddi anlamda görülen kalitesiz yapımlar ve sürekli olarak aynı klasikleşmiş olayların yansıtılması yüzünden ülkemizde geçmişi anlatma ve buna bağlı olarak anlama hususunda ciddi sıkıntılar olduğunu düşünüyorum. Ama gelişen Türk sinemacılığıyla birlikte kaliteli yapımlarında sayısının artacağını ümit ediyorum. Keşke bizim ülkemizden de Spielberg"ler, Tom Hanks"ler çıksa ve mesela Çanakkale harplerini bu bağlamda kaliteli bir şekilde izleyip istifade edebilsek. Milletimiz adına atılacak bu tarz ciddi adımların çok yararlı olabileceği düşüncesindeyim. Son olarak her şey bir yana, Er Ryan'ı Kurtarmak gerçekten başarılı bulduğum ve kalbimde her zaman ayrı bir yeri olacak olan bir yapım olduğunu gönül rahatlığı ile söyleyebilrim.