UĞUR GÜNDOĞDU

Haftasonu Şinasi Sahnesinde izlediğim "Şempanzeler" oyunu benim için bazı şeyleri tekrar düşünmeme yol açtı. Ayrıca bir ailede olması gereken kadın-erkek ilişkilerini yeniden inceleme fırsatı verdi bu oyun. Geçmişten bu yana süregelen,"erkek, ailenin geçimini sağlar;kadın ise bulaşık, çamaşır gibi günlük ev işlerini yapar" algısı değişmiş gözüküyor. Oyunda "Mark" adlı karakter son derece pasif ve kendi hayal dünyasında yaşayan zayıf bir kişiliği yansıtmaktayken,"Stevie" kocasının tüm bu olumsuz özelliklerine rağmen evin tüm işleriyle ilgilenen güçlü bir kadın olarak karşımıza çıkıyor. Uzun yıllar önce, hatta şimdi bile özellikle kırsal kesimlerde ve gelişmemiş bölgelerimizde insanlar, evde çoğunlukla erkeğin baskın bir karakter olup, kadının onun yanında "yardımcı" görevi üstlendiğini düşünmekteler. Bunun sebebi yaratılışımız gereği erkeklerin çoğunlukla güç gerektiren işlerde iyiyken, kadınların daha çok fiziksel temele dayanmayan alanlarda kendilerini gösterdiklerinden kaynaklıyor. Son yüzyılda kadınlar bilim ve sanat alanında inanılmaz işler yapmış, alanlarındaki pek çok erkeği sollamışlardır adeta. Güç gerektiren işlerde kadınlardan üstün olduğumuzu belirttim. Bunun yanı sıra erkek pek çok kesim tarafından "eve ekmek getiren kimse" olarak tanımlanmaktadır. Ben bu konu üzerinde biraz durmak istiyorum çünkü günümüzde dahi çoğu kadın eve maddi açıdan fayda sağlayan kişinin yalnızca erkekler olduğu kanaatinde. Bence son derece yanlış bir yaklaşım bu. Söylediğim gibi erkekler yalnızca fiziksel özellikler açısından kadınlardan üstündür , çoğu kadın bunu bilmesine rağmen işlerine gelmediği için her şeyi erkek tarafından beklemektedir. Son yıllarda bazı kadınlar büyük şirketlerde yönetici konumunda çalışabilmektedir örneğin, bu da demek oluyor ki iş hayatında da erkeklerden pek bir farkları yoktur açıkçası. İş hayatında kadınların da erkekler gibi aktif olabileceklerini , hatta yüksek mevkilerde çalışmakta olduklarına değindim . Evin maddi işlerinde de yalnızca erkeklerin değil kadınların da payı olduğunu tekrar belirtirken oyuna dönmek istiyorum. Bu konu Simon Beckett tarafından farklı bir şekilde yansıtılmış perdeye. Mark ve Stevie üniversite yıllarında tanışmış yeni evli genç bir çift. Güzel geçen birkaç yılın ardından Mark'ın işten ayrılmasıyla-ki zaten doğru dürüst bir işe sahip olduğu söylenemez-işin rengi değişmeye başlar. Stevie evin yönetimini eline geçirir ve bu nedenle Mark evde tamamen etkisiz bir eleman ve zayıf bir kişilik olarak karşımıza çıkar. Eve gelen iki uzman Mark'ı Stevie'ye karşı dolduruşa getirmiş, Mark da bu nedenle kendini ispat etmeye çalışmış fakat bunu yaparken de olayı fazla büyüttüğü için Stevie ile arasındaki ipler iyice gerilmiştir. Ben bu noktada Mark karakterinin fazlaca abartıldığı görüşündeyim, yer yer Stevie sert çıkışlar yapsa da bu konu hakkında ona katılmamak imkansız gibi bir şey. Ben bile oturduğum yerden Mark' ı izlerken Stevie'ye sabır diledim tanrıdan. Hayır, tabii ki de ben de evlilikte iki tarafında birbirine karşı anlayışlı olması gerektiği kanaatindeyim. Dünyanın bin bir türlü hali var, kimin başına ne zaman ne geleceği belli olmaz. Sonuçta iki taraf da bu yola girerken iyi günde kötü günde diyerek birbirlerine söz vermişlerdir. Ancak Mark'ın son derece duyarsız davranışları ve çocukluk zamanından kalma hayalleri ile yaşaması Stevie ile olan ilişkilerini hayli germiş ve kopartmıştır diyebilirim. Yüklü miktarda para verip eşi hamile olmasına rağmen içki alması karakterin son derece duyarsız olduğunun apaçık örneğidir. Üstelik kim olduklarını bile bilmediği iki işgüzarın söylediklerine kanıp , maddi anlamda sıkıntıda oldukları bir dönemde hayli gereksiz bir harcamaya girmelerine sebep olmuştur. Bunu yaparken de şu zamana kadar yapmadığı erkekliği, seneti imzalarken yapmıştır, bu da bence kendisinin ne kadar acınası bir erkek olduğunun göstergesidir. Buraya kadar yazdıklarımda çoğunlukla Stevie'ye hak verdim fakat onun da yanlış yaptığı bazı alanlar var. Tamam, şunu kabul etmek gerekir belki de:Her ne kadar evlilikte iki tarafın da birbirine karşı anlayışlı olması gerekse de eve ekmek getiren insan her zaman dominasyonu kurar. Ancak Stevie bu olayı fazla abartmış gözüküyor. Bütün sorumluluğu üstlendiğinden, her şeyi biraz fazla sahiplenmiş durumda. Evin taksitlerini ödediğinden "benim evim", karnında taşıdığı çocuk için "benim bebeğim" düşüncesinde. Stevie'nin bu otoriterliğinin sık sık adı geçen aikido dersleri ile bağdaştırılması ve oyunun sonunda da öğrendiği bu hareketleri Mark'a karşı uygulaması son derece yerinde olmuştur bence. İçerisinde sosyal mesajlar barındıran bu oyun, evlilikte para ile güven arasında ince bir bağ bulunduğunu, insanların yaşamlarında buna önem vermesi ve evliliklerini sağlam temellere oturtmaları gerektiğini göstermiştir. Yazımı oyunda geçen ve durumu özetleyen şu cümleyle bitirmek istiyorum: "Güven, ortalıkta sektirdiğimiz, sonra da sıkışınca koltuğumuzun altına aldığımız bir top değildir, güven kalıcı olmalıdır!"(Şempanzeler)