VİTRİNDE OLMAK

Mustafa Kutlu, Vitrinde Olmak deneme kitabında muhtelif önemli mevzuya değinse de konu ve anlam bütünlüğünden taviz vermeyerek kaleminin kuvvetini bir kez daha ispatlamış desek yanılıyor olmayız sanırım. Bu mevzuları özetle saymak gerekirse; zamanın kıymeti, yeni hayat stilleri, çılgın tüketim, benlik bilinci, adalet, yardımseverlik gibi pek çok başlık sayılabilir. Bu denemeler topluluğunun bana göre asli amacı kendimizi ve yaşayışımızı (ya da yaşayamayışımızı) sorgulamamızı sağlamak. Eylemlerini sahiplenmeyi, yaptıklarının sorumluluğunu üstlenmeyi ve muhakeme yapmayı bu denli unutmuş hatta belki de hiç öğrenememiş bir nesil için birkaç denemeden daha fazlası lazım belki ama içimizde bir kıpırtı uyandırdığına, bir kıvılcım düşürdüğüne hiç şüphe yok. Gelelim kendimizi, kimliğimizi ve hayatımızı son derece etkileyen zihniyetimizi sorgulama aşamasına gelmeden evvel aşmamız gereken sıkıntılara: Sorgulama dediğimiz eylem nedir, nasıl gerçekleştirilir, insan başkalarını eleştirdiği gibi kendi benliğini de eleştirebilir mi, kendine tarafsız bir göz ile bakabilir, gözlemleyebilir mi kendi kendini? Hatalarını objektif olarak fark edebilir, bunları düzeltmek adına yol alabilir mi kolayca? Öncelikle, "sorgulamak" eyleminin, kendimizi ve hayat tarzımızı sorgulamak bağlamındaki anlamının farkındalık ve duyarlılık kazanmak olduğu kanaatindeyim. Birey kendini, özelliklerini ve hayatını oluşturan fiillerini sorgularken bütün bunların sebeplerini, sonuçlarını ve anlamlarını arıyordur aslında. Bu akıl yürütmenin onu bir sona yahut sonuca olmasa bile çünkü bu oldukça zordur- bir hükme, neticeye götürmesini diliyordur. Zira kimse bilinçli olarak anlamsızlık içerisinde yaşamak istemez, bilincinin farkına varan kimse soru işaretlerinin peşinde koşar ve mutlaka bir veya birçok cevaba ulaşmayı arzular. Yıllarını verir belki de bu cevap uğruna... İnanıyorum ki şuurlu her insan, kalbine şunu inandırmaya çalışır: her şeyin bir sebebi var, hayır ya da şer her olayın hizmet ettiği bir bir amaç; ve her şey tek, mükemmel bir akışın parçası... Bu düşünceye inanan, bu bakış açısına sahip bir insan günlerini umutsuzluk içinde geçirmeyecek, kendisini değersiz veya manasız görmeyecek, bu da hayatının her alanına etki edecektir. Bir maksadının olduğunu bilen biri, hiçbir şeyin bir tesadüften ibaret olmadığı ideasıyla ömrünü daha verimli ve daha mutlu geçirecek, ruhsal boşluğunu bu şekilde doldurabilecektir. Öbür türlü, insanın kendini, kendi varlığının yokluğundan bir farkı olmadığına ikna etmesi işten bile değildir ve bu; içsel çöküntünün başlangıcı olacaktır. Kendini önemsiz, ehemmiyetsiz hisseden insan zorluklar ile baş edecek gücü ve motivasyonu hiçbir yerde bulamaz hatta aramak zahmetine bile girmez çünkü ona göre bu çabanın da bir anlamı yoktur, nasıl olsa yetersiz kalacak ve boşa gidecektir. İnsan böylesi bir mantalite, böylesi bir düşünüş ile ne kadar mutlu olabilir, yataktan nasıl duygularla kalkar, yaptığı işlerde ne kadar hevesli olabilir ki? Herhangi bir motivasyonu kalmamış biri, geleceğe ümit dolu gözlerle bakabilir mi? Heyecan, heves, sevinç, azim gibi duyguları tadabilir mi? Bu oldukça güç gözüküyor... Kim olursa olsun, her ferdin bir umuda, bir inanışa ihtiyacı vardır. Bu inançlar, değerler değişiklik gösterse de bu kritik ihtiyacın bütün insanlık için geçerli ve ortak olduğunu düşünmekteyim. Hepimizin bir şeylere inanmaya ihtiyacı var, bu dünyadaki varlığımızın ve tecrübe ettiklerimizin bir tesadüften veya rastlantıdan ibaret olmadığına, doldurduğumuz spesifik yerin bir önem arz ettiğine ve mevcudiyetimizin bu dünyada, etrafımızdakilerin hayatında bir değişikliğe sebebiyet verdiğine... İşte tam olarak bunlardır yaptığımız işi en iyi ve en güzel şekilde yapmamızı sağlayacak, güne gülücüklerle başlamamızı sağlayacak görüş tam da budur bana göre. Umarım bu fikir ile hayatımızı ve çevremizdekilerin de hayatını daha yaşanılır, daha güzel hale getirebilir, daha mutlu ve daha iyi insan olma yolunda ilerleyebiliriz.