RUHLARINI ÇALMAK

Hayaller yıkılıyor, ruhlar esir alınıyor. Herkes can derdine düşmüş, kaçışıyor. Kimse ne olacağını bilmiyor, kendilerine denileni yapıyor. 2. Dünya Savaşı'nda kaçmaya mahkum Yahudiler'den bahsediyorum. Bir anda hayatları değişiyor, kendilerini sokakta, hatta kendileri için ayrılan küçük bir gettoda buluyorlar. Sanki onlar insan değil de bir tavukmuş gibi küçücük kümese atılıyorlar ve üstlerine duvar örülüyor. Farklı hayatların kaderi bir anda aynı oluyor. Ellerinde kalan tek şey umut oluyor ancak onu da alıyor askerler. Şimdi kalan tek şey kendileri oluyor. Kendilerini ayakta tutmak, umutlarını değil. Ayrılıyorlar diğerlerinden. Etiketleniyorlar sağ kollarından, takıyorlar armalarını. Her gün saç renginiz sarı olduğu için etiketlenerek, herkesin size baktığı ve üstüne üstlük sarı saçlı olmak kötü bir şeymiş gibi görülen bir ülkede yaşadığınızı düşünün. Sizi kendinizden üstün gören insanlarla birlikte, aşağılanarak, hor görülerek yaşadığınızı düşünün. Ne yapacağınıza sizin yerinize başkalarının karar verdiğini düşünün. Hepsinin aynı anda yaşanmasıyla içine düştüğünüz durumu hayal edin. İşte bunların benzerlerini yaşayan bir adam Szpilman. O ve onun ailesi, arkadaşları, tüm kasabası... Sadece eşyalarını, paralarını değil ruhlarını, ailelerini de kaybetti tümü. Sadece Szpilman gibi şanslı olanları, tabi buna şans diyebilirsek, hayatta kalmayı başarabildi. Her köşesi onlar için cehennem olan yerlerden korkarak, aç bir şekilde, umutsuz ve güçsüzken kaçmak, her gün başka birinin ölümüne şahit olmak, bunların hepsi size ölümü tekrar tekrar hatırlatıyor ve her geçen dakika sizin de ölüme yaklaştığınızı düşündürüyor. Kolay değil Nazi Almanyası'nda bir Yahudi olmak. Bunun kolay olmadığını filmde çarpıcı bir şekilde görebiliyorsunuz. Her sahnesi ayrı bir şekilde iç sızlatıyor. Szpilman'ın piyanonun başında, çok istediği halde ses çıkarıp yerinin belli olmasından korktuğu için piyanoyu çalamaması, sadece paralarının ya da ailelerinin değil, ruhlarının da çalındığının en basit örneği. Birinin hayatını çalmak çok basit olmalı, ona zarar vermek, ailesinin, sevdiklerinin canını yakmak basit olmalı ancak kimsenin buna hakkı yok. Yaşamanın önüne engel konulmamalı. Kimse buna cüret edememeli. Ancak savaşlarda bunun umursanmaması, ardında bir sürü acı hikaye bırakıyor. Yıllar sonra kavuşan aile fertleri, tam bitti derken yeniden başlayan sıkıntılar, savaşta yıkılan sokağından yıllar sonra geçerkenki düşünceler, hisler... Bunların sorumluları insanlar olmamalı. 2. Dünya Savaşında yaşanılanlar tam olarak bunlara örnek. İnsan kaynaklı acı sonlar. Sırf bazılarının hırsları ve kendini tatmin etme istekleri yüzünden yaşanan bu acı sonların benzerleri her ne kadar günümüzde de mülteciler tarafından yaşansa da, dünya çapında yankı barındıran bir savaşın kurbanlarının, bunca filmlere, kitaplara konu olmuş bir olayın kurbanlarının çektiği acıların büyüklüğünün tartışılamaz olduğunu düşünüyorum. Szpilman tüm ailesini kaybedip Alman bir subay sayesinde hayatta kalmayı başaran bir piyanist. Feleğin çemberinden şansla olsa da geçmiş, hikayesini seksen sekiz yaşına kadar sürdürebilmiş bir piyanist hem de. Parçalarını tüm yaşadığı zorluklara inat çalan, insanları yaşadıklarına rağmen eğlendirebilen biri. Kimi zaman kuru bir ekmeğe muhtaç sürdürse de hayatını, kimi zaman ateşlerin ortasında kalsa da, kurtulduktan sonra o cehennemden eski hayatına dönmeyi başarabilen nadir insanlardan. Filmin etkileyici nitelikte olduğunu düşünüyorum. Hayatları bir çırpıda kararan insanların neler çekip, neler yaşadıklarını tüm çıplaklığıyla gösteren bir yapıt. İnsan ayrımının, rüşvetin ve savaşın yapıldığı bir ortamda hayatta kalmanın zorluğunun yüze vurulduğu bir canlandırma. İzlenmesi gereken filmler arasında olduğunu düşünüyorum.