Alışveriş mekanlarının oluşumu/kurgusu üzerine bir değerlendirme

'Alışveriş Mekanlarının Oluşumu / Kurgusu Üzerine bir Değerlendirme' adlı bu tez, alışveriş mekanlarının günümüz koşullarında nasıl algılandığı ve deneyimlendiğini belirtmek için yazılmıştır. Özel olarak bir tür kamusal alan olan alışveriş mekanlarında 'deneyim' olgusu, günümüz mimarlık ortamında insanın/toplumun kamusal alanlarla kurduğu ilişki için bazı ipuçları taşıdığından genellenebilir bir nitelik taşır. Bu nedenle geçmişşte alışveriş mekanlarının oluşumu yaşam ve mekan arasındaki ilişkiyi ortaya koyarken; bugün kurgulanan mekan, kullanıcıya aynı zamanda bir yaşam biçimi sunmaktadır. Bu olguya açıklık kazandırmak amacıyla tezin söylemi, alışveriş mekanlarının oluşumu ve kurgusu arasındaki farklılık üzerinden günümüz mimarlığını değerlendirmeye dayanır. Tez kapsamında giriş, alışveriş olgusu, alışveriş mekanlarının oluşumu, alışveriş mekanlarında kurgu / temsil, alışveriş mekanlarının oluşumu / kurgu üzerinden alan çalışması bölümleri yer almaktadır. Birinci bölüm giriş bölümünde tezin ortaya koyduğu fikir, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmiş, konuyla ilgili literatür incelemesine de yer verilmiştir. Tüm bölümlerin kısaca değerlendirilmesi de yapılmıştır. ikinci bölüm alışveriş olgusunu açıklamaktadır. Bu olgu başlığı altında alışveriş ve algılama, alışveriş olgusuna tarihsel bir bakış, mekansal deneyim, alışveriş ve tüketim mekanları alt başlıkları yer almaktadır. Alışveriş olgusunun algılanması, tarihsel gelişimi, deneyimi ve tüketimle ilişkisi bu bölümde irdelenmiştir. Üçüncü bölüm alışveriş mekanlarının oluşumu başlığını taşır. En ilkel mekansal olan oluşum pazarlardan alışveriş merkezlerine ve internet alışverişine kadar tarihsel, sosyal ve kültürel açılardan yaklaşımı irdeleyen konulan içerir. Günümüzün en kapsamlı alışveriş mekanları alışveriş merkezleri daha ayrıntılı olarak incelenmiş, hem batı toplumlarında hem toplumumuzda ortaya çıkmasına etken gelişmeler, planlama gereklilikleri, dolaşım alanları ve kullanım alanları arasındaki ilişkiyi açıklayan mekansal düzenlemeler, yapısall gereklilikler, sağladığı olanaklar ayrı ayrı belirtilmiştir. Dördüncü bölüm alışveriş mekanlarında kurgu / temsil konularına odaklanır. Postmodern kavramlar olan popüler kültür, simülakr ve fetişizm üzerinden mekansal değerlendirme yapılmıştır. Alışveriş mekanlarının kamusal alan özelliği ve mekansal deneyime etkileri de bu bölümde yer almıştır. Beşinci bölümde alışveriş mekanlarının oluşumu / kurgu üzerinden alan çalışması yapılmıştır. Yöntem olarak gözlem ve anket çalışmaları araştırma sonuçlarının ortaya çıkmasında yardımcı olmuştur. Farklı mekansal karakteri olan 3 ayrı alışveriş merkezi araştırma yöntemi kapsamında incelenmiştir. Son bölümde tüketim toplumu içinde alışveriş mekanlarının vazgeçilmezliğine, biçimlenişine, mekansal karakterine, satın alma güdüsünü tetiklediğine, deneyimlenmesine, değişik aşamalardan geçtiğine dair değerlendirmeler yapılmıştır. Bu tez alışveriş mekanlarını oluşum-kurgu arasındaki farka, postmodern kavramlarla nasıl tanımlanacağına, kamusal alan oluşuna göre ayrı ayrı ele almıştır. Alan çalışmasıyla da öznelnesnel bilgilerin mimariye yansıması araştırılmıştır. Bu tez disiplinler arası ölçekte, kullanıcılara sundukları, tasarıma nasıl bir veri oluşturacağı açılarından da yeni bir araştırma konusu olabilir.