Artırılmış gerçeklik teknolojisinin kullanımıyla mimarlık rehberi; Eindhoven kenti üzerinden değerlendirilmesi

Teknolojik gelişmeler, hayatın her alanında kendine yer edinmekle birlikte insan hayatı içerisinde de sanal bir yaşam alanı oluşturmuş durumdadır. Günümüzde sanallık yerini gerçeklik-sanallık karışımı şeklinde karma bir ortama bırakmaktadır. Bilişim teknolojilerinde gerçeklik-sanallık arasındaki bu bağ Artırılmış Gerçeklik adıyla insanlığa sunulmuştur. Günlük yaşantımızda bir süredir mobil uygulamalarla kullanmakta olduğumuz bu teknoloji, birçok insan tarafından kullanılmakta ama Artırılmış Gerçeklik adıyla bilinmemektedir. Kullanılan teknolojinin ne olduğunun insanlar tarafından benimsenmesi ve kavranması gelişmelerin sürekliliği açısından önemlidir. Artırılmış Gerçeklik teknolojisi üzerine hem donanım hem de yazılım alanında birçok çalışma yapılmaktadır. Tüm bu çalışmalara rağmen belirli sınırlamalar halen yer almakta, bunların zaman içerisinde aşılması beklenmektedir. Artırılmış Gerçeklik teknolojisindeki gelişmeler diğer alanlarda olduğu gibi mimarlık alanında da birçok uygulamanın ortaya çıkmasını sağlamıştır ve mimarlık alanıyla ilgili farklı özellikler taşıyan uygulamalar yer almaktadır. Bu çalışmada Artırılmış Gerçeklik teknolojisinin son gelişmelerini incelemek ve bunların yeni bir mimarlık rehberi oluşturulmasında kullanım olanaklarını araştırmak amaçlanmaktadır. Bunun için Artırılmış Gerçeklik alanındaki donanımsal ve yazılımsal son gelişmeler incelenmiş ve bunların mimarlık alanındaki yansımaları örnekler üzerinden değerlendirilmiştir. Mimarlık rehberlerinin de genel özellikleri referans alınarak Artırılmış Gerçeklik teknolojisi altında nasıl geliştirilebileceği üzerinde durulmuştur. Bütün bu araştırmalar ışığında ARc-G Mimarlık Rehberi öneri olarak oluşturulmuştur. Günümüzde mimarlık rehberlerinin basılı ve dijital olmak üzere iki farklı ortam üzerinden sunulduğu, birbirine paralel veriler içerdikleri görülmektedir. Dijital rehberlerin basılı rehberlere göre seçilen yapının konumuna nasıl gidileceğinin yönlendirmesini vermesi ve geniş tarama seçenekleri sunması sayesinde kolaylık sağladığı belirlenmiştir. Fakat bu yapılar için toplu bir rota sunulması, bu rotanın belirli bir zaman dilimi için tanımlanması veya kullanıcının ilgisine bağlı rota oluşturulması gibi işlevlerden yoksun oldukları saptanmıştır. Bu tür eksikliklerin giderilmesi için efektif çalışan bir interaktif uygulama oluşturulması gerekliliği görülmüştür. Ayrıca her ne kadar günümüzde kullanılan mimarlık rehberlerinin sunmuş oldukları veriler belirli kalıplara oturmuş olsa da bu verilerle yetinilmeli midir? Sisteme zaman içerisinde dahil olabilecek ve zenginleştirecek veriler de bulunmaktadır. Yapıların 3 boyutlu olarak oluşturulmuş sanal verilerinin sunumunun da ilerleyen zaman diliminde sistem içerisindeki vazgeçilmez verilerden birisi olacağı düşünülmektedir. ARc-G Mimarlık Rehberi genel olarak tüm kentlere uygulanabilecek bir şekilde kurgulanmış bir modeldir. Tez çalışması değerlendirilirken Eindhoven kenti üzerinden uygulamanın çalışma prensiplerine göre incelenmiştir. Kent taşıdığı potansiyellerle çok yönlü değerlendirmemize fırsat sunmasından dolayı tercih edilmiştir. Model, manuel olarak kentin ulaşım ve mimari yapı verilerine dayanarak incelenmiştir. Rota seçiminde, modelin sunmuş olduğu rota önerilerine kişisel ve tarama seçeneklerine bağlı olarak müdahale edilebileceği görülmektedir. Model rotasında yapıları ekleyip çıkarma, kullanıcının kendi rotasını baştan tarifleme, zamana bağlı rota kullanma ve ilgisine bağlı rota sunumu tarzında kullanıcının kişisel tercihleri odaklı rota sunumları oluşturulmuştur. Tarama seçeneklerine bağlı rota sunumunda ise birbirini bağlayan yapı tarzı, mimarı ve yapı kategorisi parametreleri üzerinden taramalar gerçekleştirilmiştir. Bu şekilde farklı tarama seçeneklerine bağlı olarak sınırlamalara gidilen taramaların veri tabanında mümkün olduğu gösterilmiştir. Devamında modelin kent içinde incelenmesine geçilmiş izlenilen rota üzerinden yapıların AG teknolojisi altında sunumu örneklendirilmiştir. Model üzerinde yapı ölçeğindeki standart bilgilendirmeler dışında işlevsel, strüktürel ve estetik özelliklerin sunumunda normal bir mimarlık rehberinde karşılaşılamayacak 3 boyutlu sunumların da gerçekleştirilebildiği gösterilmiştir. Model, kent dahilindeki mimari yapılaşmanın izlenmesi ve mimari yapıların veri tabanından 3 boyutlu verilerle desteklenmesi açısından anlık, konuma bağlı veri sağlanması konusunda kolaylık sunmaktadır. Ayrıca model üzerinden alınacak olan geri bildirimlerle veya kullanıcıların ziyaret ettikleri yapı verilerine dayanarak insanların mimari yönelimleri de ortaya konulabilecektir. Bu şekilde sistem kişisel olarak kullanıcının ilgi duyduğu mimari yapı profilini ortaya çıkarırken, genel olarak da yaygın ilginin olduğu mimari yapıları ve stilleri ortaya koyacaktır. ARc-G Mimarlık Rehberi modeli sadece mimarlık rehberlerinin günümüz teknolojisine göre yeniden oluşturulması olarak düşünülmemeli, son yıllarda özellikle mimarlık turizmi konusunda da oluşmakta olan ortamı da destekleyeceği göz önünde bulundurulmalıdır. Alternatif mimarlık tur güzergahlarının ve daha fazla verinin aynı anda interaktif bir ortamda sunumu bu noktada önem kazanmaktadır. Çalışma kapsamında incelenen ARc-G Mimarlık Rehberi önerisi ile uygulamanın gelişimine zemin yaratılmaya çalışılmıştır.