turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
5-6 yaş çocuklarının izlediği çizgi filmlerin gerçeklik durumlarının incelenmesi

Kitle iletişim araçlarının insanların zihinleri ve günlük yaşamları üzerindeki etkisi iletişim bilimciler tarafından ele alınmakta ve araştırmalara konu edilmektedir. Yaygınlığı ve ulaşılabilirliği nedeni ile televizyon, bu çalışmaların odağı halindedir. Özellikle, yaşları gereği kurgu ile gerçeğin tam ayrımına varamayan okul öncesi dönemdeki çocuklar açısından televizyonun etkileri geniş bir araştırma alanına karşılık gelmektedir. Okul öncesi dönemdeki çocuklar açısından sürekli olumsuz bir teknolojik ürün olarak algılanan televizyon ve televizyon programlarının çocuk üzerinde olumlu etkileri de bulunmaktadır. Televizyonun çocuklar üzerinde olumlu veya olumsuz etki yaratmasının temelinde anne-baba önemli rol oynamaktadır. Bu araştırmanın amacı 5-6 yaş çocuklarının izledikleri çizgi filmlere dair oluşturdukları gerçeklik algılarının incelemektir. Olgubilimsel desende kurgulanan bu araştırma, rastgele seçilen 101 okul öncesi öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında 101 öğrencinin en çok izledikleri çizgi film ile ilgili bir resim çizmeleri istenmiş ve devamında bu resimler ile ilgili çocuklar ile görüşmeler yapılmıştır. Çalışmadan okul öncesi dönem çocuklarının gerçekle fantastik durumu ayırt etmekte zorlandıkları, gerçekliği algılamaya meyilli olduklarını, medyada TV'den akıllı telefon ve tablete yönelerek mecra değiştirdikleri, mekanın gerçekliğinin çocukların algılarına olumlu yansıdığı, gerçekçi yapımların hem kızlar hem erkekler tarafından izlendiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu bulgular doğrultusunda okul öncesi dönem çocukları için hazırlanacak yapımlarda fantastik unsurlar kullanılacaksa bunların gerçeklik temeline dayalı olarak sunulması, gerçekçi mekanlar kullanılması, mobil araçlar yerine daha güvenli olan televizyondan çizgi filmlerin izlenmesi önerilmektedir.
Yeni iletişim teknolojileri bağlamında medya okuryazarlığı

Bu çalışmanın temel amacı, yeni iletişim teknolojileri bağlamında medya okuryazarlığı ve eğitiminin önemini belirtmek ve medya okuryazarlığını Türkiye ve dünyadaki uygulamalarıyla değerlendirmektir. Bu amaçla üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde; okuryazarlık ve medya okuryazarlığı kavramları açıklanmış, medya okuryazarlığının iletişim teknolojileri ve yeni medya düzlemindedeğerlendirilmeleri yapılarak, Türkiye ve dünyadaki gelişimiyle birlikte medya okuryazarlığı eğitiminin önemi vurgulanmıştır. İkinci bölümde; iletişim ve teknoloji kavramları tarihsel süreçleriyle birliktetanımlanarak iletişim teknolojilerinin önemi üzerinde durulmuş ve bu çalışma için önemli olan yeni medya ve konvansiyonel medya kavramları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; yeni iletişim teknolojileri ve medya ilişkisi açıklanarak, yeni iletişim teknolojilerinin sosyal ve kültürel etkileri üzerinde durulmuştur. Ayrıca yeni iletişim teknolojilerinin gelişimiyle birlikte dönüşen güncel birçok sorun ele alınmış, medya okuryazarlığı eğitimi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Tezde metodoloji olarak kapsamlı literatür taraması yapılmış ve güncel kaynaklara başvurulmuştur.
Rize yerel basınında Öteki'nin temsili

Toplumdaki birey veya gruplar, mevcut sisteme ters düşen; düşünce, inanç, davranış biçimi ve tutumlarından dolayı ya dışlanmakta ya da bir pota altında eritilerek mevcut sisteme uyumu sağlanmaktadır. Gündelik yaşamda sıkça karşılaşılan ötekileştirme eğilimleri medya metinlerinde de gözlemlenmektedir. Medya sektörü, egemen söylemin 'anormal' olarak nitelendirdiği bazı kimlikleri, nefret dilini kullanarak yeniden inşa eder ve topluma 'azınlık' olarak sunar böylelikle medya organları ötekileştirme eğiliminin pekiştirilmesinde önemli rol oynar. Rize yerel basınında ötekileştirme eğiliminin incelendiği bu çalışmada, Rize yerel basınında ötekileştirmeye ne ölçüde yer verildiği ve öteki'nin ne şekilde temsil edildiği gibi konular üzerinde tartışılmıştır. Bu çalışmada Rize yerel basınında ötekileştirme yoluna gidilmediği ancak gazetelerin görüşlerine ters düşen durumları ve Karadeniz bölgesi ile ilgili sorun teşkil eden olayları, kişileri ve kurumları eleştirdikleri ileri sürülmektedir. Bu bağlamda; Rize yerel basınında çıkan 2015 yılına ait 4 gazete, içerik analizi ve eleştirel söylem çözümlemesi metoduyla incelenecektir.
Bulgaristan'da Türklere yönelik politikalara ülke basınının yaklaşımı: 1989 Göçü örneği

Bulgaristan'da bu ülkenin vatandaşı olarak yaşayan Türklerin 1989 yılında, yönetimin değişen politika ve uygulamaları karşısında Türkiye'ye göç etmek zorunda kalmaları, bu süreçlerin Bulgar basını tarafından nasıl izlendiği ve konu edildiği analiz edilmiştir. Basının içerikleri, siyasi rejim ve medya sisteminin ilişkileri temel bağlamları içine yerleştirilerek değerlendirilmiş, Bulgaristan'da 1989 yılında yayın yapan en yüksek tiraja sahip üç büyük gazete taranarak söylem analizi yöntemiyle alt metinlerindeki söylem incelenmiş, basının bu süreçte nasıl konumlandığı, 'göç'e bakış açısı ortaya konmaya çalışılmıştır. Jivkov hükümetinin, basın yayın organlarını kapsamlı ve çok yönlü biçimde manipüle ettiği, basının asimilasyonu haklı gösterme yönünde söylemlerini inşa ettiği, yaşananları farklı çerçeveler içine yerleştirdiği sonucuna varılmıştır
Rizomatik yaklaşım bağlamında karşıt kamusallığın sesi olarak topluluk medyasına Türkiye'den bir uygulama örneği: Nor Radyo

Dünyada yaşanan küreselleşme olgusu ile birlikte medyanın giderek ticarileşmesi sonucu farklı radikal sesler kamusal alandan dışlanmışlardır. Ana akım medya güçlülerin ve zenginlerin sesi haline gelmiştir. Diğer yandan küreselleşmenin de etkisi çift yönlü olmuştur. Bir yandan dünya giderek ticarileşirken diğer yandan dünyanın her yerinde küreselleşme ile birlikte kamusal alandan dışlananların sayısı giderek artmıştır. Kamusal alandan dışlanan bu kitleler seslerini duyurabilmek için kendi medyalarını yaratmaya çalışmaktadırlar. Bu yeni toplumsal hareketler kendi medyalarını oluşturarak hakim kamusallığa karşı temsil edilemeyenlerin karşıt kamusunu yaratmaktadırlar. Bu karşıt kamusallığın sesi alternatif medya ile dile gelmektedir. Topluluk medyası alternatif medyanın bir alt grubudur. Bu çalışmada bir topluluk medyası örneği olarak Nor Radyo seçilmiş ve rizomatik yaklaşım bağlamında, topluluk medyası özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Diğer yandan Nor Radyo özelinde topluluk medyası, karşıt kamusallığın sesini dile getirip getirmediği açısından incelenmiştir.
Türkiye'de 1980 sonrası dönemde Patriyarka, vatandaşlık ve kitle medyası: Toplumsal cinsiyet eksenli bir değerlendirme

Bu çalışmada, Türkiye'de neoliberal dönemde kanunlarla ilgili tartışmaların kitle medyasında ele alınışının analizi, vatandaşlık hakları ve demokrasi eksenli bir okumayla feminist eleştirel söylem çözümlemesi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamına, 1980- 2015 yılları arasında geleneksel kitle medyasını temsilen Cumhuriyet, Milliyet, Türkiye ve Yeni Şafak basılı gazetelerinden seçtiğim, kanun değişikliği dönemlerindeki haberler ve köşe yazıları alınmıştır. Kavramsal arka planın sunulduğu bölümde, vatandaşlık, kamusal alan, demokrasi kavramlarına ilişkin teorik çerçeve sunulmuştur. Kavramsal arka planda sunulan teoriler ekseninde bu kavramların feminist içerimleri ele alınmıştır. Bir başka deyişle feminist perspektif, kavramsal arka planda ele alınan anahtar kavramlar çerçevesinde oluşturulmuştur. Oluşturulan bu çerçeve, analiz bölümünde işe koşulmuştur. Çalışma sonucunda, Türkiye'de 1980- 2015 yılları arasında kadınları doğrudan ilgilendiren kanun değişikliklerinin gerçekleştirildiği dönemlerde kitle medyasındaki ilgili tartışmaların seyrinin erkek aktörler tarafından belirlendiğini, bu eksende kadın bedeninin ve ahlakın öne çıkarıldığı gözlemlenmiştir. Çalışmanın gerçekleştirildiği periyodlarda kadınların vatandaşlığının müzakere edildiğine işaret eden tartışmaların analiz edilmesi yoluyla, muhafazakar, liberal ve sosyal demokrat/merkez sol perspektiflerden doğrudan kadınları ilgilendiren kanun değişikliklerinin eril bakışla tartışıldığını, dolayısıyla kitle medyasında eril vatandaşlık normlarının işletildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla, patriyarkanın salt toplumsal ve/ya da salt siyasal ve/ya da salt kurumsal bir mesele olmadığının, bütün bu eksenleri kesen iletişimsel bir mesele olduğuna dikkat çekilerek, bu alanlardaki konum alışların ve pratiklerin doğrudan iletişimsel bir hatta gerçekleştiğinin örnekleri sunulmuştur.
What a drag? Popular culture & the commodification of 'feminine' - other bodies

Bu tez, ataerkil ideolojiyi sürdüren neoliberal söylem vasıtasıyla ileri kapitalist toplumlarda özgürleştirici potansiyelin nasıl sahiplenilmesini ele alır. Çalışma, bu bağlamda 'kadınsı' öteki vücutların analizine başvurur. Tez, heteronormatiflik dışı duruşların uzun süredir bastırılmaya çalışıldığı bir bağlamda, drag queenlerin ve transgender kadınların Amerikan medyasındaki görünürlüğünün son beş yıl içinde yaptığı patlamaya odaklanır. Çalışma, 'kadınsı' vücutlar üzerindeki toplumsal kısıtlamaları araştırırken, onların popüler kültürde zahiren daha özgür bir konuma gelmesinin, güçsüzleştirilmiş bir kesimin tanınmasıyla 'katedilen mesafeyi' kutlamak için geçerli bir sebep olmaktan ziyade, post-feminizmde örneğinde olduğu gibi, tüketimciliğe dayalı bir kapitalist sistem içerisinde aslında başka değişim ve değerleri ön plana çıkarma teşebbüsünün bir göstergesi olup olmadığı konusunu irdeler. Araştırma; cinsellik ve temsillerine, toplumsal ve kişisel yaşamda sanatsal arayışların rolüne, medyanın tesirine ve titizlikle inşa edilmiş medya metinleri ve metalaştırma örnekleriyle aşırı doygunlaşmış bir kültürde anlam üretme çabalarına dair sorular sorar. Tezin sonuç bölümünde, yukarıda bahsedilen konuların anaakımlaştırılmış tasvirlerinin sistem tarafından özümsenmeye ne kadar müsait olduğuna vurgu yapılır. Bu noktada söz konusu sistemin, yıkıma uğratma ve özgürleştirme arzularını kanalize ederek güçlendiği ve büyüdüğünün altı çizilir. Çalışma aynı zamanda bu tasvirlerin, siyasetten uzak biçimde sunulmasına karşın özgürleştirici değerler şeklinde ortaya çıkarak meşruiyet zemini bulurken, gerçekte yüzeysel sembollere dönüşmesi tehlikesini vurgular. Bu sözde değerler, anti-ideolojik bir meydan okuma kisvesine bürünür; halbuki bu meydan okuma, bizzat kendisinin sisteme dahil oluşunu ve böylece baskın söylemlerin berkitilişini perdelemektedir.
Teknoloji ve toplumsal değişim ilişkisi: Toplumsal başkaldırı momentinde karşı-hegemonik iletişim platformları/medyaları

Günümüzde 'hızlı' toplumsal değişimlerle nitelendirilen teknoloji, tarihin itici gücü ve 'daha katılımcı ve demokratik' bir toplumun kilit unsuru olarak gösterilmektedir. Yeni iletişim teknolojilerine, özellikle de internet ve enformasyon ve iletişim teknolojilerine ilişkin tartışmalar, bugün hala büyük ölçüde daha demokratik bir toplum vaadi etrafında yinelenmektedir. 'Dijital devrim', 'dijital çağ' gibi kavramların eşlik ettiği söylemlerle birlikte, teknolojinin toplumsal yanlılıkları gizlenmekle kalınmıyor, aynı zamanda teknolojinin fetiş niteliği pekiştirilerek teknoloji ve toplumsal değişim ilişkisine dair sarih bir değerlendirme yapmanın önüne de geçilmiş olunuyor. Buna karşılık, toplumsal değişimi açıklamada teknolojiyi çözümleme dışı bırakmak ise, insan ve ürünü arasındaki diyalektik ilişkiselliğin yok sayılmasıyla bir başka açmaza neden olmakta. Bu çalışmada bu iki açmazı aşan, teknoloji ve toplumsal değişim ilişkisinde eleştirel ve bütüncül bir kavrayışı mümkün kılan diyalektik materyalist bir konumlanma ortaya koymak amaçlanmaktadır. Diyalektik materyalist konumlanmadan hareketle de Gezi'yi toplumsal değişimde bir moment olarak alıp, bu süreçte açığa çıkan karşı-hegemonik iletişim platformları/medyaları üzerine bir soruşturma yürütülecektir. Bu soruşturmayla da yeni iletişim teknolojilerinin özgürleşimci olanakları ve sınırlılıkları bağlamında ne gibi içerimlere sahip oldukları sorularına yanıt aranacaktır.
Milletin yeniden inşa edildiği bir alan olarak ana akım medya televizyon ana haber bültenleri: ?Demokratik açılım? haberlerinin milliyetçi söylemi

Modernist milliyetçilik kuramına göre milletler; kapitalizm, sanayileşme, merkezi devletlerin kurulması, kentleşme, laikleşme gibi modern gelişmelere paralel olarak milliyetçiliğin müdahalesiyle kurgulanarak inşa edilmiş topluluklardır ve bu nedenle sürekli yeniden üretilmesi gerekir. Bu yeniden üretim işlevini üstlenen en önemli kurumlardan biri ise yaygın medyadır. Medyanın milliyetçi söylemi, ulusal bütünlüğe karşı bir tehdit algısının oluştuğu dönemlerde ise Michael Billig'in ifadesiyle 'fısıldamaz, haykırır'. 2009 yılının Temmuz ayında başlayan demokratik açılım süreci de Kürt halkının kültürel ve yurttaşlık haklarıyla ilgili kitlesel tanınma taleplerinin daha kapsayıcı bir ifadeyle Kürt sorununun yoğun olarak gündeme taşındığı bir süreç olması itibariyle Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin bekası ve bütünlüğüne karşı bir tehdit algısı yaratarak Türk milliyetçiliğine yeniden ivme kazandırmış, siyasal ve toplumsal alanda milliyetçi reaksiyonların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ana akım televizyon haber medyası da sürece dair haberlerinde toplumsal önyargıları çözecek, sorumluluk temelinde, demokratik, barışa katkı sağlayacak bir dil kullanmaktan ziyade yükselen bu milliyetçi dalgaya paralel popülist bir yaklaşımla ve resmi görüş paralelinde milliyetçi bir söylem benimsemiştir. Bu çalışmada, 2009 yılı Temmuz ? Aralık ayları arasında ana akım televizyon kanallarının ana haber bültenlerinde yer alan demokratik açılım süreci haberlerinin söylemi Teun A. Van Dijk'ın söylem analizi modeli temel alınarak incelenmiş ve söz konusu haberlerde baskın olan söylemin milletin yeniden inşasında etkin bir rolü olduğu sonucuna varılmıştır.
Türkiye'de 2002 sonrası basında yaşanan dönüşüm: 2002-2015 seçim dönemlerindeki yayınların karşılaştırılması

Gazetecilik faaliyeti, kamuoyunun 'haberdar' olması, kitlelerin bilinçlenmesi, düşüncenin yayılması açısından önem taşımaktadır. Bu sebeple 'haber alıp verme','düşünce ve ifade özgürlüğü', 'bilgi edinme' uluslararası antlaşmalar, Anayasa ve kanunlarla güvence altına alınmıştır. Ancak 'gazetecilik' ve dolayısıyla 'haber'kavramları tartışma konusu olarak gündemdeki yerini korumaktadır. Bu çalışmada da 24 Ocak 1980 kararlarının ardından kabuk değiştirmeyebaşlayan Türk basınının AK Parti'nin iktidara geldiği 2002'den sonra yaşadığı dönüşümü ortaya koymak amaçlanmaktadır. 'Haber nedir?' sorusuna aranan yanıttanhareketle medya-siyaset ilişkisi ve tarihsel süreçte yaşanan ekonomi politik değişimlerin haber üzerindeki etkisi anlatılmaktadır. Çalışmanın araştırma bölümünde ise 3 Kasım 2002 ve 1 Kasım 2015 genel seçim dönemlerinde yazılı basında yer alan AK Parti ve CHP haberleri Hürriyet, Sabah ve Cumhuriyet gazetelerinin örnekleminde incelenmiştir. Örneklem grubundakigazetelerin birinci sayfaları içerik ve söylem analizi yöntemiyle taranmıştır.2002'den 2015'e kadar geçen sürede gazetelerin dolayısıyla toplumun politize olduğu görülmektedir. Hürriyet Gazetesi'nin içeriklerinde 'tarafsız' yayıncılıkkonusunda iyileşme görülürken Sabah'ın AK Parti odaklı yayıncılık yaptığı saptanmıştır. Cumhuriyet Gazetesi'nin ise muhalefetin temsilcisi olduğu ve günden güne fikir gazeteciliğinden merkez medyaya kaydığı belirlenmiştir.
İnsan hakları ve medya: ABD elit medyasında Türkiye'ye ilişkin insan hakları haberlerinde söylem inşası; The New York Times Gazetesi örneği

Çalışma New York Times gazetesinde yer alan Türkiye'ye ilişkin insan hakları haberlerinin söylemsel stratejilerini incelemektedir. Bu amaçla, içerik analizi ve eleştirel söylem analizine tabii tutulan haberlerin, anlamsal makro yapıları ve bölümsel anlamları ile söylemsel stratejileri analiz edilmiştir. Verilerin ışığında haberlerin anlamsal makro yapılarının ve bölümsel anlamlarının Avrupa merkezci zihinsel modelleri yansıttığı tartışılmaktadır. Yanı sıra, New York Times' da kullanılan söylemsel stratejilerin Türkiye'yi Avrupa dışı adlandırmalarla Orta Doğululaştırdığı ve insan haklarının ihlal edildiği bir ülke olarak inşa ve temsil ettiği, bu çerçevede haberlerde Türk kimliğinin Avrupalı kimliğinin 'öteki' olarak inşa edildiği üzerinde durulmaktadır. Öte yandan bu çalışma, bir ülkenin uluslararası insan hakları performans derecesi ile o ülkeye ilişkin insan hakları haberleri arasındaki bağıntıyı açığa çıkartmayı amaçlayan bir ölçek geliştirme girişimini içermektedir. Bu girişim kapsamında İnsan Hakları Performans-Haber Bağıntı Ölçeği geliştirilerek, ölçek New York Times gazetesinde yer alan Türkiye'ye ilişkin insan hakları haberlerine uygulanmaktadır. Bu ölçüm CIRI ve PTS Türkiye insan hakları performans ölçümü verileri ile ayrıştırılmış haklar bazında New York Times haberlerinde yer alan hak bahis sayısının bağıntı analizine tabi tutulması ile elde edilmiştir. Deneysel bir ölçümleme girişimi olan bu çaba öneri niteliğindedir ve New York Times gazetesinde inşa edilen gerçekliğin Türkiye'ye ilişkin deneyimlenen insan hakları gerçeğini yansıtma kapasitesini tanımlamak ve tartışımak için yararlı veriler sunmaktadır.
Geleneksel medyadan dijital medyaya geçiş sürecinde Türkiye'de medya ve reklam yatırımlarının değişen yapısı

Kapitalizmde bilgi ve iletişim alanında yaşanan teknolojik gelişmeler, medya alanında değişim ve dönüşümlere yol açmıştır. Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçilen bu süreçte 'yeni medya, internet ekonomisi' gibi kavramlar da hayatımıza girmiştir. Medya artık 'geleneksel medya' ve 'yeni medya' olarak ikiye ayrılmıştır. Aynı şekilde üretici odaklı 'inedya ekonomisi' de, ağ ve bilgi tabanlı, küresel boyutta faaliyet gösteren, tüketici odaklı 'yeni ekonomi' kavramıyla tanışmıştır. Enformasyon teknolojilerinin gelişimiyle birlikte ekonomik faaliyetlerin de işleyişi değişime uğramıştır. Yeni medya mecraları içinde ekonomik faaliyetlerin en çok kendini gösterdiği 'sosyal medya' ise yeni ekonominin temeline uygun ortama dönüşen en önemli ağ yapısı olmuştur. Yeni iletişim kanallarında sosyal medya, firmalar için kaçırılmayacak fırsatlar sunmaktadır. İnternet tabanlı bu sosyal ağlar, geleneksel medyada yer bulamayan firmaların bile kendilerini göstermeleri için en önemli medya mecraları olmuştur. Bu ağlar üzerinden yapılan yatırımlar, reklam ve tanıtımlar, firmaların hedef kitle ile etkileşime girebilmenin kapılarını aralamaktadır. Günümüzde yeni medya ne kadar popülaritesini arttırmış olsa da geleneksel medyanın konumu yerini korumaktadır. Hem geleneksel medyanın hem de yeni medyanın kendi mecralarına ait reklam işleme politikaları mevcuttur. Yakın geçmişşe kadar medya alanında tek başına lider konumunda olan geleneksel medya reklamcılığı, şimdilerde kendisine rakip olan yeni medya reklamcılığıyla karşı karşıya kalmıştır. Geleneksel medya tüm medya mecraları arasında liderliğini korusa da yıllar içerisinde yeni medya rekabeti dolayısıyla pazar payından kayba uğramıştır. Bu çalışmada, geleneksel ve dijital medya yatırımlarının 2010- 2017 yılları arasındaki tarihsel gelişimi Türkiye örneği üzerinden incelenecektir.
Haber aktarma sürecinde haber ve reklamın örtüşmesi: 'örtük reklam

Çağdaş ekonomik sistemin doğal bir sonucu olarak - varlıklarını tüketim toplumu kurallarına borçlu olan- medya kuruluşları, arz talep ilişkisinin ekseninde bulunmayı yeğlemektedirler. Medya kuruluşlarının bu konumda üstlendiği rollerden biri, reklam aracılığıyla ürün ile müşteriyi buluşturarak, sermaye sahibine satış olanağı sağlamaktır. Bu ise rekabeti doğurmakta ve enformasyon ekonomik bir değer gibi görülmektedir. Ancak Medya Kuruluşları yalnızca reklam yoluyla değil diğer formlarla da tüketimi yönlendirme de önemli rol ve işlevlere sahiptirler. Sponsorluk, takas ve ürün yerleştirme yöntemleri, ürün'ün dramatik yapılar içine yerleşmesine olanak vermekte ve belli yaşam biçimleri bu kez dramatik yapılar aracılığıyla daha kolay benimsetilmektedir. Çeşitli Avrupa ülkelerinde farklı bağlamlarda kullanılmaya olanak veren bu uygulama Türkiye'de çok daha farklı bir boyuta kavuşmakta ve ürün ve hizmet haberin içine kaynaştırılmaktadır. Farklı ticari mesajların, haber formatında yayınlanması, haberden ayrı bir şekilde değerlendirilmesini güçleştirmektedir. Buna haberin nesnel tarafsız ve gerçek olduğuna ilişkin bakış açısı neden olmaktadır. Ancak yansız ve değer yargısı taşımayan bir enformasyon düşünmek olasılığı çok azdır. Bu bağlamda nesnellik iddiası zayıflamakta ve medya'nın kamuoyunu aydınlatma bilgilendirme işlevi 'örtük reklam'la farklı bir boyut kazanmaktadır. Kamuoyunu bilgilendirmek için ayrılan zamana ticari bir mesaj eklemlenmektedir. Haberlerin inandırıcı olması daha doğrusu nesnel olduğuna ilişkin önyargı, reklam veren ve reklam ajanslarının işlerini kolaylaştırmakta ve izleyici ticari mesajlarla karşı karşıya kalmaktadır. Mal ve hizmetlerin ticari anlamdaki mesajlarının, haber formatında haber bülteninde yer alması, uygulanan reklam tarifelerini de gizlilik altında bırakmaktadır. Örtük reklam ile nesnel olması gereken haberler, medya sahibinin karı için biçimlenmektedir. Medya'nın geleneksel söylemi haline gelen iktidarın karşısında ancak reklam gelirleriyle ayakta kalınabileceği paradigması, bu bağlamda ortadan kalkmakta ve mülkiyet ve reklam süzgeçleri medyayı ekonomik iktidara bağımlı hale getirmektedir. Bu çalışmada yapılan örtük reklam metin analizlerinde, medya sahipliği ile finans kaynakları arasında, çıkar amaçlı bir ilişkinin yapılanmış olduğu ortaya çıkmakta ve medya sahipliğinin medya çıktıları üzerindeki denetimi belirginlik kazanmaktadır.
Türk medya sektöründe mülkiyet ve kontrol ilişkileri (1980-2003)

tarihinde açıklanan yeni ekonomi politikalarının, belirli bir yaşam tarzı ve ideoloji ile birlikte kitlelere empoze edilmesinde, bugün dev şirket yapılarının içine gömülen medyanın özgül bir rolü ye işlevi söz konusudur. Bu rol ve işlev, geleneksel sahiplik ilişkilerinden özsel olarak farklı bir yapıyı gündeme getirmese bile, mülkiyet ve kontrol kalıplarında bir değişimi işaret etmektedir. Sürecin önemli aktörlerinden biri olan medya profesyonellerinin giderek daha fazla işletmecilik ilkelerine bağlı olarak çalışmaları, değişimin anahtarlarından biridir. 1980'lerden itibaren yeniden yapılanma sürecine giren basının medya sektörüne dönüşmesi ve farklı sektörlerle bütünleşmesi, onun, bizatihi talep eğrisini belirleme yönünde bir değişimi de beraberinde getirmiştir. Bu durum; toplumun en önemli bilgi, eğlence, eğitim kaynaklarından biri olan hakim medyanın kamusal yarar adına bir tehdide dönüşmesinin de özünü oluşturmaktadır. Türkiye'de başlangıcından itibaren 'zanaat benzeri' üretim ilişkilerinin hakim olduğu basın sektöründe 1960'h yıllardan itibaren 'fabrika benzeri' üretim ilişkilerinin nüveleri oluşmaya başlamış, 1980'lerden sonra ise küresel vizyona uygun olarak endüstrileşme ve profesyonelleşme önem kazanmıştır. Batı dünyasının gelişkinliğine vurgu yapan modemizm ideolojileri ile sarmalanmış 'gelişme' konsepti, Türk medya sektörünün 1980'lerle birlikte farklılaşarak bir fenomene dönüşen köşe yazarları ve yöneticiler tarafından endüstrileşme ve profesyonelleşme ideallerini içerecek biçimde işlenmiştir. Türkiye'de medya sermayesi, kar maksimizasyonu ve buna bağlı olarak iç pazarın geliştirilmesi yönünde küresel medya sermayesinin takipçisidir ve bu takipte en önemli amaçlardan biri, çoğu aile şirketi olarak var olan medya holdinglerinin yönetim kademelerini güçlendirmek, standardizasyonu ve profesyonelleşmeyi artırmaktır. Yönetim kademelerini güçlendirmek, eğitim sermayesi gelişkin bir yönetici sınıfı gerektirmektedir. Günümüzde medya profesyonellerinin eğitim formasyonlarını giderek toplumcu ve bütünsel bakış açılarına daha fazla yer verebilen sosyal bilimler alanı yerine teknisizmi öne çıkaran işletme ve mühendislik bilimleri alanı belirlemeye başlamıştır. Ancak bugün için medya sektörü henüz aranan ölçüde teknisist kadrolarla çalışmamaktadır. Medyayı salt bir 'business' olarak algılayan ve böyle sunan basın sektöründen yetişme kadrolar, her şeye rağmen geleneksel algı düzleminden çok fazla uzaklaşamamış görünmektedirler. Bu olgunun gerisinde, Türkiye kapitalizmine özgü dinamikler yatmaktadır. 380