Beden eğitimi derslerinde güdüsel iklim ve güdülenmenin optimal performans duygu durumu üzerindeki etkisinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, beden eğitimi derslerinde güdüsel iklim ve güdülenmenin optimal performans duygu durumu belirlemedeki rolünün incelenmesidir. Bu çalışmanın ikincil amacı ise, beden eğitimine katılım güdüsü, beden eğitimi dersinde algılanan güdüsel iklim ve optimal performans duygu durumunun cinsiyete, spor yapıp yapmama, spora katılım türü ve sınıf düzeyine göre incelenmesidir. Çalışmaya 6., 7. ve 8. sınıflarında öğrenim gören yaşları 12 ile 15 arasında değişen 260 erkek ( =13. 39 ss=0. 94 ) ve 276 kız ( =13. 31 Ss=0.89) olmak üzere toplam 536 ( =13. 35 Ss=0.91) öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Beden Eğitimi Dersi Durumsal Güdülenme Ölçeği, Beden Eğitimi Derslerinde Öğrenme Ve Performans Yönelimi Ölçeği ve Beden Eğitimi Dersi Optimal Performans Duygu Durum Ölçeği- 2 tüm katılımcılara uygulanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik analizi, ikili karşılaştırmalar yapmak için bağımsız örneklerde t-test, ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Varyans analizi sonucunda anlamlı farklılığın kaynağını bulmak için Tukey post hoc analizi yapılmıştır. Ayrıca, beden eğitimi dersinde güdüsel iklim ve güdülenme düzeyinin optimal performans duygu durum üzerine etkisinin incelenmesi için, Çoklu Hiyerarşik Regresyon Analizi yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 15 programı kullanılmıştır. Yapılan analizler beden eğitimine katılım güdüsünde cinsiyet, spor yapıp yapmama ve sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık olduğunu ortaya koymuştur (p < 0 .05). Spora katılım türü açısından ise beden eğitimine katılım güdüsünde anlamlı bir farklılık elde edilmemiştir (p> 0 .05). Cinsiyet açısından, beden eğitimi dersine katılım güdüsünün içsel güdülenme, özdeşimle düzenleme ve güdülenmeme alt boyutlarında erkek öğrencilerin elde ettiği ortalama puanlar kızlardan daha yüksek bulunmuştur. Spor yapma açısından, özdeşimle düzenleme alt boyutunda spor yapanların elde ettikleri ortalama değerler, spor yapmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Sınıf düzeyi açısından, 6. sınıf öğrencilerinin içsel güdülenme alt boyutunda elde ettikleri ortalama değerler, 8. sınıf öğrencilerine göre daha yüksek bulunmuştur. Beden eğitiminde algılanan güdüsel iklimin ile ilgili sonuçlar ele alındığında, öğrenci öğrenme yönelimi ve öğrencilerin hataları hakkındaki endişeleri alt boyutlarında cinsiyete göre anlamlı fark ile kızların ortalama puanları erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur. Optimal performans duygu durum ile ilgili yapılan analiz sonuçlarına göre, optimal performans duygu durumunun alt boyutlarında cinsiyet, spor yapıp yapmama, spora katılım türü ve sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık vardır (p< 0 .05). Cinsiyet değişkeni ele alındığında, optimal performans duygu durumunun görev zorluğu-beceri dengesi, eylem farkındalık birleşimi ve kendilik farkındalığının azalması alt boyutlarında erkek öğrencilerin elde ettikleri ortalama değerler, kız öğrencilere göre daha yüksek bulunmuştur. Spor yapma açısından, göreve odaklanma, kontrol duygusu, zamanın dönüşümü ve amaca ulaşma alt boyutlarında spor yapanların elde ettiği puanlar spor yapmayanlardan daha yüksektir. Spora katılım türü açısından, görev zorluğu-beceri dengesi ve belirli geri bildirim alt boyutlarında takım sporu yapanların elde ettikleri ortalama değerler, bireysel spor yapanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Sınıf düzeyi açısından, görev zorluğu-beceri dengesi, açık hedefler, belirli geri bildirim ve amaca ulaşma alt boyutlarında 6. ve 7. sınıfların elde ettiği ortalama puanlar 8. sınıflardan daha yüksek bulunmuştur. Son olarak beden eğitimi derslerinde güdüsel iklim ve güdülenmenin optimal performans duygu durumu belirlemedeki rolü incelendiğinde, Optimal performans duygu durumunun Amaca Ulaşma Deneyimi alt boyutu beden eğitimine katılım güdüsü tarafından en çok açıklanan bağımlı değişken olarak bulunmuştur. Ayrıca beden eğitimine katılım güdüsünün optimal performans duygu durumunu belirlemedeki rolü algılanan güdüsel iklimden daha fazla bulunmuştur. Sonuç olarak, algılanan güdüsel iklim ve beden eğitimine katılım güdüsünün, optimal performans duygu durumunun orta düzeyde tahmin edicisi olduğu ortaya çıkmıştır. Öte yandan kişinin hür iradeli davranıyor olması, beden eğitimi dersine daha istekli katılıma, dersin zorluk düzeyinin öğrencinin beceri düzeyiyle optimal düzeyde algılanmasına ve beden eğitimi dersinden daha fazla haz alınmasına katkıda bulunduğu ortaya konmuş ve gelecekteki araştırma ve uygulamalar için önerilerde bulunulmuştur.