Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin motivasyonel durumlarının incelenmesi

Motivasyon, insan davranışlarının belirli amaçlar doğrulutusunda yönlendirilmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Motivasyon 2 yönlü olmaktadır. Birincisi, insanın gösterdiği davranışların nedenlerinin araştırılması, ikincisi ise nedenleri bilinen insan davranışlarının belirli amaçlar doğrultusunda yönlendirilmesidir. Hastane ortamında motivasyon çok önemlidir. Yeterli hasta bakımının sağlanması için etkin olarak görev yapan insana ihtiyaç vardır. Hemşirelerin vardiya sisteminde çalışması, uyku düzensizliği, fiziksel koşulların yetersizliği, mesleki riskler ve stress yaratıcı etmenlerle çok sık karşılaşılması, iş doyumsuzluğu yaratmakta, performansın düşmesine neden olmaktadır. Bu noktada yönetici moivasyon araçlarından faydalanmalıdır. Hemşirelerin motivasyonel durumlarını, motivasyon araçlarını kullanma durumu ve her bir motivasyon aracına ilişkin motivasyon düzeyleri, yönetici-işgören ilişkisini belirlemek amacı ile planlanan bu çalışmanın örneklemini Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesinde çalışan hemşirelerden ulaşılabilen 181 hemşire oluşturmaktadır. Tüm hemşirelerin sayısı 205 olup, evrene ulaşma oranı % 88 .72'dir. Bu araştırma, tanımlayıcı ve kısmen analitik bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırmanın verileri hemşirelerin sosyo-demografik öelliklerini, motivasyonel durumlarını ve yönetici-işgören ilişikilerine yönelik motivasyon düzeylerini içeren 3 bölümlük bir anket formu uygulanarak elde edilmiştir. Anket formunun motivasyon araçlarına ilişkin bölümünde bulunan araçların geçerlilik değerleri r=0.53-0.83, güvenirlilik katsayısı r=0.88, yönetici-işgören ilişkisine yönelik olan bölümün geçerlilik değerleri r=0.42-0.65, güvenirlilik katsayısı rs0.91'dir. Araştırmada veriler yüzdelik hesapları, varyans analizi ve t testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; hemşirelerin orta motivasyon düzeyinde (2.56) olduğu, yüz yüze haberleşme olanağına ilişkin yüksek (4.37) motivasyon düzeyinde, gelişme ve başarı olanağı (3.22) yetki ve sorumululuk (3.00), karara katılma (2.83) sosyal katılma (2.74), kontrol düzeyi (2.70), çevreye uyum (2.43) değer ve statü (2.39) ve fiziksel koşullara ilişkin (2.39) orta motivasyon düzeyinde, başarının ödüllendirilmesi (2.29), maaş (2.29), eğitim ve yükselme (2.00) amaç birliği (1.82) ve sosyal uğraşlara ilişkin (1.38) düşük motivasyon düzeyinde olduğu saptanmıştır. Evli hemşirelerin motivasyon düzeyi, bekar hemşirelere göre, devamlı gündüz çalışan hemşirelerin ise vardiya çalışan hemşirelere göre motivasyon düzeyi daha yüksek bulunmuştur. Hemşirelerin eğitim düzeyi yükseldikçe, kararlara katılma, değer ve statü, başarının ödüllendirilmesi, eğitimde ve yükselme ve kontrol düzeyine ilişkin motivasyon düzeyinin düştüğü saptanmıştır. Hemşirelerin kararlara katılma, sosyal katılma, kontrol düzeyi, değer ve statü ve başarının ödüllendirilmesine ilişkin motivasyon düzeyleri ile çalışma yılları arasında yapalın analizde grublar arasında fark önemli bulunmuştur. Hemşirelerin yönetici-işgönen ilişkisine yönelik orta motivasyon düzeyinde (2.85) olduğu saptanmıştır. Sorumlu hemşirelerin yönetici-işgören ilişkisinin, sosyo-demografik grafik özellikler ve çalışma durumlarına ilişkin bulgulara göre farklılık göstermediği saptanmıştır. Hemşirelerin yönetici-işgören ilişkisi, medeni durum, görev alanları, çalışma süreleri ve çalışma şekillerine göre farklılık göstermiştir. Bu bilgiler ışığında, başarının ödüllendirilmesi, eğitim ve yükselmede fırsat eşitliğinin sağlanması, bireysel ve örgütsel amaçların uyumlandırılması ve kararlara katılma olanaklarının sağlanmasına ilişkin motivasyon araçlarının kullanılması ve bu konularda yeniden düzenlemeler yapılması önerilmiştir.