Selçuk kent alanı içinde Bizans, Selçuklu ve Osmanlı yapıları koruma, onarım sorunları

Selçuk, Türkiye'nin batısında Ege Bölgesi'nde, İzmir İli'ne bağlı ve yerleşimin güneyinde yer alan ilçe merkezi kenttir. Kuzey ve doğudan İzmir, güney ve batıdan Aydın' in ilçeleri ile sınırlıdır. M. Ö. 2. binin ikinci yarısından itibaren kesintisiz yerleşim görmüş, İonya-Lidya, Hellenislik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı Medeniyetleri'nin merkezi olarak Anadolu coğrafyasında diğer kentlerin önünde kent kültürüne öncülük etmiştir. M. Ö. 2. binin ikinci yarısından M. S. 6. yüzyıla kadar, farklı yüzyıllarda, üç farklı noktada yerleşim yoğunluğu gören Selçuk'un tarihsel ve kültürel unsurlarının kökenini antik Efes Kenti oluşturmaktadır. Selçuk'un tarihi aynı zamanda Ephesos'un tarihinin devamıdır. Günümüzde Selçuk, sahip olduğu farklı medeniyetlerden kalan ve kent kültürünün temelini oluşturan yapısall zenginliği ile dünyada az rastlanan bir yerleşim dokusuna sahiptir. Kendi küçük coğrafyası içinde farklı ve önemli kültürlerin ürünleri olan eserlerin içiçeliğinin dikkat çekici olması ve halen kent yaşamının bu içiçelikle sürdürülmesi önem taşımaktadır. Selçuk kent merkezi sınırlan çerçevesinde, önemli derecede sayı ve niteliğe sahip mimari eserler Bizans, Selçuklu ve Osmanlı Dönemi olarak üç farklı uygarlığa ait birliktelik sergilemektedir. Yapılan tez çalışmasında, üç farklı dönemin içiçeliğini bozmama amacı güdülerek, kent içindeki anıtsal nitelikteki yapıların günümüzdeki korunmuşlukları, mimari kimlikleri ve daha önce yapılan restorasyon çalışmaları belgelenmektedir. Yapısal belgeleme, ileride olası bilimsel araştırmalara ve kent projelerine sağlıklı veri aktarımı sağlamayı hedeflemektedir. Bu yönde yapılan saha araştırmaları sonucunda, Bizans Dönemi'nden günümüze ulaşan yapıların Selçuk kent alanının kuzey ve batısında, Aydınoğulları Beyliği mirası yapıların, kentin batı ve güneyinde; genel yaklaşım olarak bu iki dönem yapıların İzmir-Aydın karayolunun batı kesiminde; Osmanlı yapılarının ise kent alanının doğusunda, İzmir-Aydın demiryolu hattına yakın alanlarda olduğu saptanmıştır. Saptama özellikle Efes'in ilk kurulduğu Ayasuluk Tepesi 'nden bugüne, kentin yerleşim değişimi ve gelişim odaklarını açıklayıcı niteliktedir. Her üç dönem yapılan ile ilgili kazı, onarım, restorasyon ve çevre düzenleme çalışmaları Kültür Bakanlığı, Efes Müzesi Müdürlüğü, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Selçuk Belediyesi, Efes 2000 Vakfı, Grand Circle Vakfı ve Avusturya Arkeoloji Enstitüsü tarafından eşit önem, hız ve ilgiyle sürdürülmektedir. Yerli-yabancı kurum, kuruluş ve bilim çevrelerince yapılan duyarlı ve koordineli çalışmalar, Selçuk'un geleceğe taşınmasını getirecek vizyonlara ulaşma yönünde ülkemizin sahip olduğu şanstır. Ulusların kimlik değerlerini oluşturan tarihten kalan değerleri koruma, geliştirme ve çağdaş gelişmenin getirdiği değerlere adapte etmenin ulusal düzeydeki başarılar için gerekli olduğu evrensel söylemine, ülkemiz adına, Selçuk'un geleceğe yönelik tasarılara olanak sağlayan bu yapısall zenginliğinin korunma ve sürekli kılınması bağlamında yapılacak düzenlemeler ve tez kapsamında geliştirilen öneriler ile örnek fikir projesi gibi projelerin hayata geçirilmesinin, geçmişşle gelecek arasındaki bağların kurulup güçlendirilmesine katkısı olacaktır.