21. yüzyılda üretilen çok katlı ahşap yapıların yapım sürecinin değerlendirilmesi

Ahşap, doğa tarafından hammaddesi üretilebilen ve yenilenebilen bir yapı malzemesidir. 19. yüzyıl sonlarına kadar, az katlı yapıların taşıyıcı sisteminde yaygın olarak kullanılmıştır. 20. yüzyılda, nüfusun artması ve arsa maliyetlerinin yükselmesi gibi birçok nedenle az katlı yapılar yerine, çok katlı yapılar inşa edilmeye başlanmıştır. Bu aşamada beton ve çelikle gelişen sistemler ve tekniklerin kullanımının yaygınlaşmasıyla ahşap malzemenin yapıda kullanımında azalma gözlenmiştir. 21. yüzyılda ise, ahşabın yeniden talep gördüğü, ahşap yapı sektöründe yaşanan gelişmelerin çok katlı yapı üretimine yansıdığı gözlenmektedir. Bu süreçte, ahşapta bulunan sorunlar iyileştirilerek endüstriyel ürünler üretilmiş, endüstriyel ahşap ürünlere ve ahşap yapı sistemlerine yönelik birçok araştırma yapılmış ve araştırmalar sonucunda da çok katlı ahşap yapı üretimine farklı bir boyut kazandıran tasarımlar gerçekleştirilmiştir. Bu ürünlerin kullanımı beton ve çelikle yarışır düzeyde olmasa da çok katlı ahşap yapılardaki uygulamalarında her geçen gün göz ardı edilmeyecek derecede gelişme kaydedilmektedir. Bu bağlamda ahşap yapıların her geçen gün önem kazandığı görülmekte ve birçok gelişmiş ülke tarafından ahşap sistemlerin kullanımı benimsenmektedir. Amerika, Avustralya, Kanada ve birçok Avrupa ülkesinde çok katlı ve karma kullanımlı ahşap binalar inşa edilmektedir. Ön yapımlı olarak üretilen çok katlı ahşap yapıların; yapım süresinin kısa olması, eleman üretiminin hızlı yapılabilmesi, uygulama sırasında az sayıda ekip ve ekipman kullanılması, detay çözümleri ve montajının kolay olması, elemanların hafif olması, fabrikada standart üretim sağlanması gibi önemli avantajlar bulunmaktadır. Ahşap sistemlerin bu olumlu özellikleri birçok farklı bölgede kolaylıkla ve hızlıca uygulanabilmesini sağlamaktadır. Bu tez çalışmasının amacı çok katlı ahşap yapılarda kullanılan farklı yapım sistemlerinin ve bu sistemleri oluşturan yapı elemanlarının kullanımının nasıl farklılaştığının belirlenmesi; yapıların toplam inşaat alanı, kullanılan ahşap miktarı ve yapı üretim sisteminin yapıların oluşturulma süresine etkisinin araştırılmasıdır. Çok katlı ahşap yapıların farklı elemanlarında endüstriyel ahşap malzemelerden hangilerinin çoğunlukla kullanıldığının saptanması tasarımcıların malzeme seçimini kolaylaştırmak açısından; bu sistemlerin oluşturulmasında seçilen taşıyıcı ve malzeme türünün, malzeme miktarının yapım süresine etkisinin 25 farklı yapı özellikleri karşılaştırılarak belirlenmesi, gerek dünyada gerekse ülkemizde ahşap çok katlı bina tasarımında yapılan tercihlerin inşaat süresini nasıl etkileyeceğini belirlemek açısından önemlidir. Bu çalışma ile endüstriyel ahşap malzemelerin çok katlı ahşap yüksek yapının hangi elemanlarında çoğunlukla kullanıldığının belirlenebileceği, inşaat sürecinin kullanılan ahşap miktarı, seçilen taşıyıcı ve malzeme türü değişkenlerine göre değişme miktarının saptanabileceği varsayılmaktadır. Buradan elde edilen sonuçlar çok katlı ahşap yapı uygulamaları konusunda ileride yapılacak çalışmalar için öncü olabilecek niteliktedir. Çok katlı ahşap yapılarla ilgili hazırlanan bu tez çalışmasının birinci bölümünde, önceki çalışmalar incelenerek literatür özeti yapılmış, çalışmanın amacı ve ortaya konulan hipotez açıklanmıştır. İkinci bölümünde ahşap yapıların yükseklik açısından sınıflandırması yapılarak geçmişşten günümüze çok katlı ahşap yapıların tarihçesi aktarılmıştır. Ahşap yapı üretiminin tasarım ve uygulama aşamaları ve gelişen ahşap teknolojisinin bu aşamalara sağladığı avantajlar aktarılmıştır. Üçüncü bölümde endüstriyel ahşap ürünlerin sınıflandırılması yapılarak, glulam, çapraz lamine ahşap, yapısall ahşap kompozitler ve daha yenilikçi endüstriyel ürünler ve bu ürünler ile üretilen yapım sistemleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde belirli ölçütlere göre seçilen binaların konum, kat adedi, yükseklik, tür, inşaat alanı, bitiş yılı, tasarımcısı, ahşap üreticisi, yapı üretim sistemi, ahşap taşıyıcı sistemi, duvar paneli, kiriş, kolon, döşeme ve çekirdekte kullanılan ahşap malzeme türü, çalışan sayısı, kullanılan ekipman ve toplan ahşap inşaat süresi verileri toplanmıştır. Elde edilen bu veriler toplu şekilde sunularak karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda inşaat alanı- yapım süresi, taşıyıcı sistem türü-yapım süresi ve ahşap malzeme türü ile miktarı-oluşturma süresi gibi bağıntılar kurularak bu değişkenlerin ahşap yüksek yapı yapım süresine etkileri araştırılmış ve genel değerlendirme yapılmıştır.