Hızlı servis restoranlarında kurumsal kimliğin mekan tasarımına etkileri ve değişimi

Kurumların sahip olduğu kimliği görünüşlerine yansıtma ihtiyacı, kurumsal kimlik tasarımının gerekliliğine işaret etmektedir. Bu çalışma, hızlı servis restoranlarında kurumsal kimlik ile mekan tasarımı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kurumsal kimliğin mekan tasarımına nasıl yansıdığı ve mekan içerisindeki görünürlüğünün nasıl sağlandığı ile ilgili McDonald's restoranları üzerine ayrıntılı bir araştırma yapılmıştır. Geçmişte ve günümüzde kurumlar sahip oldukları değerlerini mimari tasarımı aracı olarak kullanarak ve kendileriyle ilişkili olan çeşitli simge ve şekillerden yararlanarak çevrelerine ilettikleri görülmektedir. Kurum kültürü ile beslenen kimlik oluşumu ve bu kurum kimliğini yansıtacak olan kurum imajının mimari bütünlük içinde mekanlara aktarılması gerekir. Bu kapsamda, mekan ve kullanıcı arasındaki iletişimin mimari unsurlar aracılığıyla kurulması, kurum kimliğinin görünürlüğünü kolaylaştıran ve arttıran güçlü bir etmen olmuştur. Kurum kimliğinin mekan tasarımına etkilerinin temel olarak ele alındığı bu tez çalışmasının amacı, hızlı servis restoranlarında kurumsal kimlik ile mimari ve iç mekan tasarımı arasındaki ilişkiyi ilişkiyi incelemek ve kurumsal kimliğin mimari bileşenlere ve tasarımlarına nasıl yansıdığını McDonald's restoranları örneği ile ele almaktır. Kurumsal kimlik kavramının mekan tasarımına etkilerinin '' hızlı servis restoranları'' konusunda incelenmesi, küreselleşme sonrasında en çok sözü edilen ve ilk fast food restoranı olması açısından McDonald's markası tercih edilmiştir. Ayrıca 1998- 2014 yılları arasında araştırmacının McDonald's markası için restoran tasarımları yapmış olması önemli bir etmendir. Tez kapsamında, kimlik, kurumsal kimlik, küreselleşme ve kimlik etkileşimi, mekan ve algı kavramları ile hızlı servis restoranlardaki mimari ve iç mimari kriterler incelenmiştir. Beş bölümden oluşan oluşan bu tez çalışmasının giriş bölümünde; tezin amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmiştir. Kavramsal yapıyı ve tanımları içeren ikinci bölümde; öncelikli olarak kimlik kavramı ele alınmış, sonrasında kimlik ve kurum kimliği kavramı ile kurumsal kimlik çalışmasının etkileşim içinde olduğu alanlar incelenmiştir. Son yıllarda küreselleşme olgusu ile kimlik ve farklılaşma konusu yoğun bir şekilde önem kazanmıştır. Küreselleşmenin etkileri ekoloji, kültür, ekonomi, eğitim ve birçok alanda görülmektedir. Çeşitli alanlardaki bu etkilenmeler kurumsal kimlik kavramı açısından da önemli olduğundan çalışma içinde küreselleşme kavramı ve kimlik etkileşimine yer verilmiştir. Kurumsal kimlik kavramının mekan tasarımı ile olan ilişkisi konusunda; mekan kavramı çok önemlidir. Mekan bileşenlerinin anlamları ve algısal etkileri konusunda çalışmalar incelenerek mekan tasarımının, kurumsal tasarımının önemli parçalarından biri olduğu ve mekan bileşenlerinin her birinin yüklendiği anlamlarının mekan algısını değiştirdiği gözlemlenmiştir. Mekanı oluşturmak için kesin sınırlar yerine, duyularla algılanabilecek biçimde, desen ve doku ile de görsel olarak mekanın sınırlanması konusuna değinilmiştir. Algılamanın tüm duyular yoluyla oluştuğu ve mekan algısının da tüm duyuların etkisiyle geliştiği görülmektedir. Bu amaçla bilgi verme açısından algı ve mekan algısı konuları da çalışma içinde yer almaktadır. Üçüncü bölümde; hızlı servis restoranlarının tanımı, dünyadaki ve Türkiye'deki gelişimi konularına değinilmiş ve bu tür restoranlarda olması gereken mimari ve iç mimari bileşenler açıklanmıştır. Kurumsal kimlik kavramının hızlı servis restoranları iç mekan tasarımlarına yansıtılmasında yararlanılan başlıca tasarım bileşenleri; mekanı oluşturan mimari bileşenler ve kullanıcılara ilişkin kriterler olarak iki ana başlık altına toplanmıştır. Mimari ve iç mimari bileşenler olarak belirlenen konular, kurumsal kimlik kavramının hızlı servis restoranlarındaki mekan tasarımına etkileri, küreselleşme sonrasında en çok sözü edilen ve ilk fast food restoranı olması açısından McDonald's markası üzerinden bir örnek analiz olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda araştırmacının kurum için tasarladığı restoranlardan seçilen örnekler üzerinden yapılan tespitler, gözlemler ve planlamalar üzerinden yapılan değerlendirmelere ilave olarak inşaat departmanı müdürü, restoran müdürleri ve yöneticilerle yapılan görüşmeler ile yapılan anket çalışması sonuçlarından yararlanılmıştır. Sonuçta, kurumların kimlik ve vizyonlarını gösterdikleri olan olan mekanlarda iletişim içeren eylemler gerçekleşmektedir. Mimari ürünlerin bünyesinde barındırdığı simgesel anlamlar, mimari ürünün kimlik özelliklerinin, kurumun imajına göre ortaya çıktığı görülmektedir. Modern dünyanın, hızlı gelişmenin ve rekabet ortamının yarattığı kimlik edinme çalışmaları, mekan tasarımına etkileri belli simgesel anlamlarla iletilmektedir. Hizmet kalitesi yanında mekan kailtesinin de müşterilerin işletmeyi tercih kriterleri içinde olduğu yapılan araştmalar ile görülmektedir