Kullanıcı hareketlerine dayalı beliren kent davranışı için bir model

Günümüzde hızla gelişen bilgi teknolojileriyle beraber bilgisayar, tasarım için bir araç olmaktan çıkıp bir ortam, bir arayüz haline gelmiştir. Bilgisayar uygulamalarının kazandıkları bu özellikler sayesinde daha önceden yapılması mümkün olmayan tasarım problemleri artık mümkün hale gelmiştir. Bilgisayarın tasarım için bir araç olmaktan çıkıp ortam haline gelmesi aynı zamanda bir takım kavramların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bilgisayar destekli tasarım, bilgisayar destekli üretim, bilgisayar destekli mühendislik gibi birçok yeni anlayış tasarımın içine yerleşmiştir. Yapay zeka kavramının gelişmesiyle beraber artık yapay zeka disiplinler arası bir konum kazanmıştır. Yapay zeka kavramı çok geniş kapsamlı bir alan olmakla beraber içinde barındırdığı etmen tabanlı sistemler ile tasarım alanında birçok araştırma konusunun temelini oluşturmaktadır. Mimari problem çözümleme sürecinde, probleme yaklaşım açısı sürecin değerlendirilmesi kapsamında ele alınması gereken önemli bir noktadır. Bu kapsamda kullanıcı hareketleri mimari problem çözme sürecinde kritik bir yere sahiptir. Kullanıcı hareketleri göz ardı edilerek yapılan tasarımlarda istenmeyen sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Bu tez kapsamında da kent içindeki kullanıcı hareketleri ele alınarak kent parçacıklarının nasıl ortaya çıktığına dair ön bir çalışma yapılmıştır. Etmen tabanlı sistemler mimarlıkta mekan kavramı, temsil yöntemleri ve farklı sonuçlar üretebilme açısından çok önemli bir yere sahiptir. Etmen sistemlerin bu özelliğinden yararlanarak tez kapsamında ele alınan kullanıcı hareketleri değerlendirilerek Processing ortamında bir model geliştirilmeye çalışılmıştır. Kullanıcı hareketlerine bağlı kent davranışı üzerine bir model geliştirilmesindeki en önemli etken yine kent yaşamındaki en önemli eleman olan insandır. Kent kullanıcıları kent sistemi ve kent örüntüsü içindeki sosyal ve ekonomik sürecin kaynağını oluşturmalarının yanı sıra aynı zamanda kentin akışkanlığını meydana getirmektedirler. Bu akışkanlık tamamen kent kullanıcılarının meydana getirdikleri hareketlerden kaynaklanmaktadır. Kullanıcı hareketlerinin itici ve keşfedici bir güç özelliği taşıması kentsel gelişim sürecinin anlaşılmasında kullanılacak en önemli veriyi oluşturmaktadır. Özellikle günümüzdeki kent kavramının geçirdiği değişim ve kent kullanıcılarının yaşam tarzlarına dikkat edilirse gelecekteki kent oluşumlarının temelindeki en büyük değişkenin kullanıcı hareketleri olacağı göze çarpmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında beliren kent davranışının temsili üzerine geliştirilen bütünleşik model çalışması var olan kent yaşantısını ele alarak gelecekte belirebilecek kent yaşantısı için ara kesitte oluşabilecek durumları ve bu durumlar karşısında nasıl bir yöntem uygulanabileceğini önermektedir. Bu bakımdan modelin ara bir kesitte değerlendirilmesi, kesin sonuçlar üzerinden yola çıkılmaması beliren kent davranışının ele alınması açısından ve aynı zamanda kent kullanıcılarının kenti algılaması açısından önemli bir yere sahiptir. Kısacası bu çalışma kent yaşamına ve kentsel kapsamda ele alınacak etmen sistemlerin kullanımına yönelik bir ön çalışma olması, daha sonrası için değerlendirilebilecek tamamlayıcı bir sürecin ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Tezin birinci bölümünde yapay zekanın tanımı ve geçmişşi hakkında kısa bir açıklama yapılmaktadır. Etmen sistemler yapay zekanın önemli bir uygulama alanı olduğundan yapay zekanın incelenmesi ve nasıl bir gelişim gösterdiğini anlamak önemli bir noktadır. Tezin ikinci bölümünde tez kapsamında bahsedilen akıllı tasarım etmenlerinin genel özelliklerine yer verilmiştir. Öncelikle etmen kavramı için geliştirilmiş tanımlamalara yer verilip, akıllı tasarım etmenleriyle normal etmen sistemler arasındaki farklılıklardan bahsedilmiştir. Daha sonra akıllı tasarım etmenlerinin türleri ve sahip oldukları özellikler ele alınmıştır. Akıllı tasarım etmenlerinin içinde bulundukları çevre incelenmiş ve çevre türleriyle, bu çevre türlerinin akıllı tasarım etmenleriyle olan ilişkileri incelenmiştir. Daha sonra çoklu etmen sistemler ve akıllı tasarım etmenlerinin evrimselleşme sürecinden bahsedilerek etmenlerin kent içinde nasıl kullanıldıklarına geçilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde belirme kavramı farklı perspektiflerden ele alınarak etmen sistemlerle olan ilişkileri incelenmiştir. Belirme kavramı birçok bilimsel alanda ve disiplinde geniş bir kapsamda kullanılmaktadır. Kavramın birçok alanda kullanılması ve her seferinde farklı bir şekilde ele alınması ortaya belirme hakkında çeşitli perspektiflerin oluşmasına imkan vermiştir. Belirme birden çok disiplinle alakalı bir çalışma alanı olduğundan genel bir alt yapıya sahip olmak uygun mekanizmayı oluşturabilmek açısından kritik bir önem taşımaktadır. Tezin dördüncü bölümünde kent bağlamındaki belirme incelenmektedir. Bu kapsamda kent kullanıcılarının hareketleri, değişen algıları belirme kapsamı içersinde değerlendirilmektedir. Kentin algılanması çerçevesinde farklı yaklaşımlara değinilerek, kullanıcıların hareketlerinin meydana getirdiği değişimler incelenmiştir. Kent kullanıcılarının seçimleri, deneyimleri sürekli değişiklik gösterdiğinden farklı durumlar ortaya çıkmakta ve elde edilen bu veriler değişen kent kullanımı ve belirme açısından önemli bir yere sahip olmaktadır. Tezin son bölümünde kullanıcı hareketleri doğrultusunda geliştirilen model tanıtılmaktadır. Etmen sistemlerin belirme açısından incelenmesi ve gelişen kent yaşamı içerisinde nasıl değerlendirilebileceği üzerine bir çalışma yapılmıştır. Geliştirilmeye çalışılan bu model yardımıyla etmen sistemlerden yararlanarak kent yaşamı içerisinde kullanıcı hareketleriyle beraber kent parçacıklarının nasıl bir değişim göstereceğini gözlemlemek amaçlanmıştır. Asıl amaçlanan durum kentin var olduğu durumun, etmen sistemler ile ele alınarak kullanıcı hareketlerine bağlı olarak meydana gelecek değişimini öngörerek, gelecekteki kent oluşumu için tahminde bulunabilecek bir kent modeli geliştirebilmektir