Sınır ve eşik olarak duvar

Çağ, olaylara adapte olma hızı, tüketim, üretim mekanizmaları, sosyal, dini, ekonomik, teknolojik, politik değişimlerle dönüşmektedir. Dönüşümle, nesneler ve taşıdıkları anlamları da dönüşmektedir. İçinde bulunduğu zamana, mekana ve onun çevresel faktörlerine göre nesne yaşam içindeki konumunu belirler. Bu konum nesnenin kazandığı anlamların fiziksel ve algısal olarak varoluşunu etkiler. Her nesnede olduğu gibi mimari nesnelerde de var oluşu/olmayışıyla kazandığı anlamlarını o nesnenin sadece kendisinin değil bağlamıyla bir bütün olarak okumanın zenginliği ve nesneden mimarlığa doğru sağladığı potansiyelleri ile bir bütündür. Bir bütün ve onun her nesnesi kendine bir nesne okuması içinde yer bulacaktır. Amaç bir nesneye indirgemek değil, nesneden bütüne her öğenin bağlamıyla zenginleştirmektir. Bu tez 'duvar'dan yola çıkarak bir nesnenin çözünmesiyle ilgilenir. Bu çözünme bir nesnenin altının kazınması, 'duvarın' okunmasıdır. Değişen, dönüşen dünya ile anlamlar değişmekte, yeniden tanımlanmaktadır. Küreselleşen dünya bir ağ sistemi olsa da sınırlar hala vardır. Bu sınırlar, görünür ya da görünmez duvarlardır. Bu duvarlar, mimari, kentsel, toplumsal duvarlar olarak karşımıza çıkar. İktidar duvarla, beden, kent, mekan, zaman üzerinden sınırlar çizer. Siyasi güç, etnik kimlik, din, toplum yapılaşması sınır çizilmesine neden olur. Çizilen sınırlar bir grubu içeri alırken diğerini ötekileştirir. Sınırlar kayboldukça nesnenin özneyle olan konumu da değişecektir. Konumundaki bu değişim nesneyle kurulan ilişkiyi de değiştirir. Duvar, mülkiyet, bellek, iç-dış ilişkisi, savunma, korunma, yaşam şekli, yönetim şekli, güç, iktidar, norm, toplum yapılaşması, yönetim, engel, yasak, ötekileştirme, ayrıştırma, birleştirme, özgürlük, gibi kavramlarla ilişki kuran hem mimari hem kentsel, toplumsal, siyasal, sanal anlamlarıyla değer kazanan güçlü bir elemandır. Mekanla ilgili ne varsa, her ölçekte duvarla kurduğu ilişki üzerinden bir form tanımlar. Duvarın uzamsal formunun sağladığı iktidar alanı sayesinde duvar ideolojik her türlü yaklaşıma referans verir. Duvar, gücün mimarideki sembolü olmaya adaydır. Duvar Foucault'nun iktidar kavramına uygun olarak güçler dengesini sağlayan her ölçekte karşımıza çıkabilecek bir iktidar nesnesidir. Yani duvar hem ideoloji hem de direniş üzerinden varlık kazanır. Bu anlamlar ile kurduğu ilişkiler tezde mimari ve kentsel örneklerle incelenmiş, Foucault, Buttler, Nietzche, Brown, Lefebvre ve Benjamin başta olmak üzere, sosyolog, antropolog ve filozofların görüşleriyle nesnenin kazandığı mimari ve kentsel durum irdelenmiştir. Siyasi, toplumsal, sanal, kamusal, özel her türlü mekanda somut veya soyut olarak var olur. Bu tezde mimari bir eleman olan duvarın fiziksel ve algısal durumuyla kazandığı anlamlar, yaşamın içindeki konumu incelenmiş; gücü ve çelişkileriyle ele alınarak temelde iki kavram üzerine gidilmiştir: duvarın 'sınır' ve 'eşik' olma durumları. Duvarın gücü ve çelişkili hali duvarın potansiyeli olarak görülmüştür. Eşik, sınırın değme noktasındaki gerilimin potansiyellerini barındıran, farklılıkların birlikte var olabileceği ve canlılığın artacağı 'kenar etkisi' ile birlikte ele alınmıştır. Tez boyunca duvarın hikayesi oluşmuş, nesne okumasının sonucu incelenmiş ve potansiyel olarak duvar ortaya konulmuştur. Böylece 'duvar' üzerinden çok yönlü bir okuma yapılmıştır. Tez kapsamında 'duvar'dan yola çıkılarak üretilen kavramlarla duvarın fiziksel ve algısal durumu örneklerle incelenmiş, sınır olarak duvarın kent içinde nasıl bir etki yarattığı gözlem ve deneyimden faydalanılarak yapılan haritalara işlenmiştir. Tezin bütününü duvarın performansı olarak okumak/sunmak mümkündür.