Sürdürülebilir konut cephelerinin tasarım kriterleri üzerine bir inceleme: İngiltere örneği

Mimaride çevreye duyarlı ve sürdürülebilir olma kaygıları son yılların güncel konularından biridir. Yapım faaliyetlerinin dünya üzerinde ciddi tahribata yol açtığının fark edilmesi ile gelecek nesillere miras bırakılacak olanın düşünülmeye başlanması, sürdürülebilirliğin mimariye entegre edilmesi gerekliliğini doğurmuştur. Yapım faaliyetleri arasında sayıca çokluğuyla ön plana çıkan konutlar ise, bu özellikleriyle sektörde etkisi yoğun olan mimari birimlerdir. Yapı sektöründeki profesyonellerde, öğrencilerde ve alan ile ilgili bireylerde sürdürülebilirlik bilinci oluşturmanın yollarından biri olan sürdürülebilir bina sertifikaları gelişmiş ülkelerde oldukça erken yaygınlaşmış ve literatüre girmiştir. Çalışma kapsamında İngiltere alanda öncü ülke olarak ele alınmış, İngiltere kaynaklı bir sürdürülebilir konut değerlendirme yönetmeliğinin maddeleri incelenip, Londra'daki bir konut projesinin cephesi üzerinde değerlendirilmiştir. Cephe, kullanıcı konforu ile en ilişkili ve enerji tüketiminde ciddi paya sahip bir mimari eleman olarak ele alınmış ve analizlerde belirleyici olarak görülmüştür. Çalışmaya yol gösterici nitelikteki verilerin anlatıldığı ve belirlenen problemlerin tanımlandığı, amaç ve hedeflerin belirlendiği, çalışmanın yöntemi ile kullanılan araçlara dair bilgilerin verildiği giriş bölümünden sonra ikinci bölümde sürdürülebilir kalkınma kavramına yer verilmiş, mimari ile ilişkisi üzerinde durularak sürdürülebilir mimarlık kapsamındaki bazı tanımlara yer verilmiştir. Çalışma kapsamında ele alınacak bina türü konut olduğundan konutun sürdürülebilirlik ile ilişkisi sosyal, ekonomik ve çevresel boyutundan incelenmiş ve bazı örnekler verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü, sürdürülebilir bina değerlendirme yöntemlerine ayrılmıştır. Öncelikle dünya genelinde yaygın olarak kullanılan sürdürülebilir bina sertifika sistemleri anlatılmış, daha sonra İngiliz kaynaklı sürdürülebilir konut yönetmeliği 'The Code for Sustainable Homes' ve dokuz kategorisine yer verilmiştir. Bölüm sonunda sürdürülebilir konut yönetmeliği kapsamında bütünsel olarak değerlendirilen ve belirli şartları sağlamaları ile puan ve seviye elde eden örnek konut projeleri bulunmaktadır. Dördüncü bölüm, sürdürülebilir konut yönetmeliği 'The Code for Sustainable Homes' aracılığıyla Londra'da tasarım aşaması tamamlanmış bir konut projesinin cephesindeki değerlendirmeleri içermektedir. Bu değerlendirmelerde yönetmeliğin sağlık ve konfor, malzeme ve yönetim kategorileri yönlendirici olmuş, iç mekandaki kullanıcı konforu, bitirme malzemeleri ve tasarım yapım sürecinin planlanması ile ilişkilendirilmiştir. Cephe bu bölümde kullanıcı konforunu sağlamak adına karşılaması gereken gereksinimler ile ele alınmış, bu gereksinimlerin konut cephelerini nasıl etkileyeceği üzerinde durulmuştur. İngiltere'de yapım sürecindeki sürdürülebilirlik ilkeleri anlatılmış ve bu bölümdeki analiz süreci ile ilişkisi vurgulanmıştır. Mimari projenin incelenmesi ile başlayan değerlendirme süreci, İngiltere ve Londra iklimsel verilerinin, güneşi gün sayısının, güneşi alış açılarının tespiti ile devam etmiştir. Bu veriler ışığında cephede var olan mevcut pencere boyutları ve güneş kontrol elemanlarının yeri, sayısı ve yönlere göre oryantasyonu simülasyon programları ile test edilmiştir. Sonuçlar ışığında iç mekanda aşırı ısınma olup olmaması ve optimum gün ışığı değerlerini sağlaması koşullarına göre en uygun güneş kontrol elemanı oryantasyonuna karar verilmiştir. Son olarak cephedeki bitirme malzemelerinin değişiminin iç mekandaki kullanıcı konforuna etkisi araştırılmıştır. Sonuç bölümünde analizler sonucu konut gereksinimleri dikkate alınarak cephede kullanılacak, iç mekandaki kullanıcı konforunu sağlayan en uygun güneş kontrol elemanı alternatifi belirtilmiştir. İngiltere ada ülkesi olması nedeniyle tek tip okyanus ikliminin gözlendiği bir ülke olarak ele alınarak Türkiye'de farklı iklim bölgelerine göre bu analizlerin aynı değişkenlerle yapılması ve bu sayede sürdürülebilir konut cephelerinin tasarımında bir rehber oluşturulabileceği önerilmiştir. Türkiye'de mimarlık eğitim sisteminde cephenin öneminin vurgulanması gerekliliği, Türkiye'de yalnızca konutlara yönelik değerlendirme sunan sistemlerin oldukça yeni olduğu ve bu alandaki çalışmalara hız kazandırmak açısıyla çalışmada önemli görülüp değerlendirme kriteri olarak seçilen maddelerin belediyelerce yönetmeliklerle yürürlüğe konulmasının faydalı olacağı belirtilmiştir.