Geleneksel mimarlıkta mekansal yapı

Sanayi devrimiyle birlikte ortaya çıkan hızlı kentleşme sonucu, dünya nüfusundaki hızlı artış, beraberinde konut sorununu da getirmiştir. Gelişen endüstri ile birlikte, ekonomik dengelerdeki değişim, nüfustaki dengenin de bozulmasına neden olmuştur. Kentsel alanlardaki nüfusun artmasına karşın, kırsal bölgeler hızla nüfus kaybetmiştir. Bunun sonucunda, nüfusu hızla artan bu kentlerde konut gereksinimi artmıştır. Bunun karşılanamaması da, konut açığım doğurmuştur. Hızlı kentleşme sonucunda yoğun kentleşme etkisi altonda kalan diğer büyük kentler gibi izmir kentinde, ülkenin hemen her yerinden yoğun bir nüfusu kendine çekmiştir. Bunun sonucunda hızla artan nüfusun barınma ihtiyacım karşılayabilmek amacıyla diğer konut sunum biçimlerinin yam sıra çok sayıda toplu konut üretilmiştir. Geldikleri yerleşmelerden bu toplu konut çevrelerine yerleşen bireyler, bu yaşantıya ayak uyduramamışlar, kendileri için başkaları tarafından inşa edilen bu toplu konut yerleşmelerine uyum sağlayamamışlardır. Çünkü, geldikleri yerleşmelere dair birçok özelliği, bu yerleşim mekanlarında bulamamışlardır. Oysa ki sağlıklı yerleşmeler olarak nitelendirebileceğimiz doğal olarak gelişen yerleşme dokularında böyle bir sorun bulunmamaktadır. Bu nedenle bu dokuların mekansal yapılan hakkında edinilecek bilgi, yeni konut çevrelerinin tasarımı sırasında kullanılabilecek en önemli kaynak olacaktır. Toplu konut çevrelerini tasarlayan mimarın hayal gücü, hep biçimsel ya da geometrik açıdan belli bir düzeye ulaşmak için eğitilmektedir. Oysa ki, sosyal boyutları çok yoğun olan böyle bir konuda oluşturulacak bilgi birikimi, sağlıklı toplu konut çevrelerinin oluşumunda önemlidir. Bu çalışmada, izmir çevresinden derlenen, kültürel farklılıklar ve tarihsel etkiler sonucu oluşmuş çeşitli yerleşim örneklerinin farklılık ve benzerlikleri incelenerek, toplu konut yerleşmeleriyle karşılaştırılması amaçlanmaktadır. IV Çalışma 7 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümü giriş oluşturmaktadır. Bu bölümde problem tanımlanarak, ulaşılmak istenen nokta belirlenmekte, yöntemle ilgili genel bilgi verilmektedir. ikinci bölümde, sırasıyla dünyada, Türkiye'de ve izmir'de kentleşme ve göç hareketleri anlatılmakta, Türkiye ve İzmir'deki toplu konut gelişimleri hakkında bilgi verilmektedir. Üçüncü bölümde, önce kentsel mekan analiz yaklaşımları hakkında bilgi verilmektedir. Daha sonra, araştırmada kullanılan Mekan Dizimi yöntemi tanıtılmakta, yöntemde kullanılan tanımlamalar açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde, araştırmada örneklem olarak seçilen Ege Bölgesi yerleşmelerinin tarihleri, coğrafyaları, nüfus bilgileri, etnik yapılan ve mimarileri hakkında genel bilgiler verilerek, yerleşmeler tanıtılmaktadır. Beşinci bölümde, Mekan Dizimi yönteminden yararlanılarak yerleşmelerin mekansal analizleri yapılmaktadır. Ege Bölgesi yerleşmelerinin önce, aynı yöntemden yararlanarak Türkiye genelinde araştırma yapan Ayşe Kubat' m örneklemi içerisinde nerede yer aldığına bakılmaktadır. Daha sonra bu yerleşmeler, kendi içerisinde analiz edilmektedir. Son olarak örneklem içerisinden seçilen iki yerleşmenin kent çekirdekleri analiz edilerek, yerleşmelerin bütüncül yapısı ile karşılaştırılmaktadır. Altıncı bölümde, analiz edilen örnekleme, seçilen toplu konut yerleşmeleri de dahil edilerek, Ege Bölgesi yerleşmeleri ile toplu konut yerleşmeleri arasında genel bir karşılaştırma yapılmaktadır. Yedinci bölümde ise, genel bir değerlendirme yapılarak, hızlı kentleşme sonucu ortaya çıkan konut sorununa bir çözüm olarak getirilen toplu konut yerleşmelerinin tasarımında kullanılacak bilgi birikimini oluşturmak amaçlanmıştır.