Hedef maliyet tipi sözleşmeler ve Türk inşaat sektörü için değerlendirilmesi

İnşaat sektörü tüm dünya ve dolayısıyla ülkemizde, ekonomilere en önemli katkı yapan sektörlerin başında gelir. İnşaat sektörünün diğer sektörlerle olan yakın bağları, diğer sektörlerde iş hacmi ve istihdam yaratma kapasitesi sayesinde, bu sektörün faaliyet sahası toplumun bütün ekonomik ve sosyal çevrelerine rahatlıkla ulaşır. Dünyada ve ülkemizde lokomotif sektör olarak gösterilen inşaat sektörünün gelişimi ise hiç durmadan devam etmektedir. Her geçen gün, teknolojinin de gelişmesiyle inşaat sektöründe farklı düşünceler ve projeler ortaya çıkmaktadır. İnşaat sektörünün başarılı olabilmesi projelerin, kalite, zaman ve maliyet hedefleri içerisinde tamamlanmasına bağlıdır. Bu noktada farklı proje tiplerine ve farklı isteklere cevap verebilecek şekilde hazırlanmış farklı tipteki inşaat sözleşmeleri devreye girer. Her geçen gün sektörde değişen istekler, farklılaşan projeler için farklı tipte inşaat sözleşmeleri ortaya çıkmaktadır. Bu sözleşmelerin inşaat sektörü tarafından anlaşılması, benimsenmesi ve efektif bir şekilde kullanılması, sektörün başarı kıstaslarını yakalayabilmesi açısından büyük bir önem teşkil etmektedir. Geleneksel sözleşme tiplerinden farklı bir sözleşme ruhuna sahip olan hedef maliyet tipi sözleşmeler, son dönemlerde ortaya çıkan ve inşaat sektöründe taraf olarak nitelendirilen mal sahibi ve yüklenicinin beraber çalışarak maliyetten kazanım yapmasını amaçlayan yeni bir sözleşme tipidir. Bu sözleşme tipinin anlaşılması, benimsenmesi ve kullanılması, sürekli gelişen inşaat sektöründe yer edinebilmek adına önemli bir durumdur. Bu çalışmada, hedef maliyet tipi sözleşmelerin tanıtılarak ve Türk inşaat sektörü uzmanlarının bu sözleşme tipine bakış açıları değerlendirilerek, Türkiye'de kullanılabilirliğinin araştırılması ele alınmaktadır. Birinci bölüm olan giriş bölümünde, böyle bir çalışma yapılmasının amacı, bu çalışma yapılırken uygulanacak yöntem ve çalışmanın kapsam ve sınırları ele alınmıştır. İkinci bölümde hedef maliyetin ilk nerede ortaya çıktığı ele alınmış ve felsefesi incelenmiştir. Daha sonra bu felsefenin gerekliliği ve ilkelerine bakılmış ve ürün gelişim sürecinde bu felsefenin ne şekilde kullanıldığı incelenmiştir. Bundan sonra ise hedef maliyet sisteminin inşaat sektöründeki yeri, literatür kapsamında incelenmiş ve inşaat sektöründe, hedef maliyet kapsamında yapılan çalışmalar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde inşaat sözleşmelerinde, hedef maliyet uygulamalarının bir sonucu olan hedef maliyet tipi sözleşmeler ele alınmıştır. Hedef maliyet tipi sözleşmeler genel yapısı ve bileşenleri itibariyle, literatür kapsamında derinlemesine incelenmiş ve geleneksel sözleşme tiplerinden farklı bir yapıya sahip olan bu sözleşmelerin, diğer benzer sözleşmelerle parasal risk ve kapsam açısından kıyaslaması yapılmıştır. Dördüncü bölümde hedef maliyet tipi sözleşmelere Türk inşaat sektörünün bakış açısını görmek amacıyla, Türk inşaat sektörü uzmanlarıyla söyleşiler yapılmış ve bu tip sözleşmelerin Türk uzmanların bakış açısı beraberinde kullanılabilirliği ele alınmıştır. Son bölümde ise önceki üç bölümden elde edilen bilgiler araya getirilerek, bir değerlendirme yapılmış ve çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır.