Sille geleneksel mimarisi bağlamında sille mescitleri ve koruma uygulamaları

Sille Kenti geleneksel mimari yapısı ve anıtsal mescit yapılarını inceleyen bu çalışmada; Sille'nin tarihi, coğrafi konumu mimari özellikleri bağlamında irdelenmiş ve tarih içindeki değişimleri tanımlanmaya çalışılmıştır. Sille genelinde devam etmekte olan ve devam edecek olan koruma uygulamalarına yöntem geliştirmek için önerilerde bulunulan çalışmada, koruma uygulamasını yapan idarelerle temas edilerek saha çalışmaları yapılmış ve çalışmaların sonuçlarında yine ilgili kuruma geri dönüş yapılarak koruma çalışmalarına yardımcı olunmuştur. Çalışma başlangıcında Sille'nin tarihi değişimleri incelenmiş ve mimari değişimlerinin kültürel ve sosyal değişimler ile paralelliği de gözlemlenmiştir. Tez altı ana bölümden ve bir laboratuvar sonucunun içerdiği ekten oluşmaktadır. Birinci bölümde; tez çalışmasının genel omurgası çalışma amacı olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda incelenmesi ve irdelenmesi gereken konular başlıklar halinde Sille'nin genel sorunları üzerine belirlenmiştir. Çalışmaların yöntemleri de yine birinci bölümde kısaca anlatılmıştır. İkinci bölümde; Sille'nin coğrafi konumu ve yer şekillerinin fiziksel özellikleri ile birlikte tarihi gelişimi incelenmiştir. Bir vadi içinde yer alan kentin çevresindeki coğrafi oluşumlar kentin mimari planlanışını doğrudan etkilemiştir. Vadinin her iki yakasında Giret Çayı boyunca mahalleler doğal olarak konumlanmışlardır. Yine bu bölümde net olarak bilinmemekle birlikte yaklaşık beş bin yıllık bir geçmişşi olan kentin tarihi gelişimi ele alınmıştır. Henüz kent ölçeğinde kapsamlı arkeolojik çalışma yapılmamış olan kent, erken Hıristiyanlık dönemlerinden itibaren yoğun nüfusa sahip yerleşim yeri olmuştur. Bu bölümde kentin isminin kökeni de kısmen ele alınmıştır. Üçüncü bölümde; Sille'nin mimari özellikleri incelenmiştir. Kentin yerleşim yapısı, tarih içinde bu yapının değişimlerini, cumhuriyet ile birlikte terk edilmesinin sonucunda yıkımlara uğraması ve çoğu mahallesinin neredeyse tümüyle yıkılmış olması durumu incelenmiştir. Değişikliğin açığa çıkarılabilmesi için arşivlerdeki fotoğraflar ile günümüzdeki durumun kıyaslanmıştır. Bu bölümde ayrıca yapısall anlamda da geleneksel mimari yapılar incelenmiştir. Yapıların yapım teknikleri ve özgün plan şemaları yerinde yapılan gözlemler ile alınan rölövelerin doğrultusunda belirlenmiştir. Konut yapılarının plan şemalarını örneklemek için yine bu bölümde birbirinden farklı restorasyon çalışması tamamlanmış iki konut projeleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde; Sille mescitleri tespit edilmiş ve genel olarak tanımlanmıştır. Genel tanımlamanın ardından yapılar teker teker incelenmiştir. Her mescidin tescil durumu, tarihi özellikleri ile birlikte mimari özellikleri yerinde yapılan gözlemler ile incelenmiş ve rölöve çalışması yapılarak çizimleri hazırlanmıştır. Bunun ardından yapıların restorasyon çalışmaları ve restorasyon sonrasındaki durumu hakkında genel değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirme yapının mevcut durumunda oluşan bozulmaları içerdiği gibi yapının çevresinde yapılacak olan koruma çalışmalarına da yön verecek bulgular içermiştir. Beşinci bölümde; Sille mescitlerinde koruma süreçleri mimari uygulama ve koruma süreci yaklaşımı kapsamında bütün halinde değerlendirilmiştir. Koruma süreçlerinin restorasyon uygulamaları ardından sürdürülebilirliğinin ele alındığı bölümde, koruma yaklaşımları koruma ilkeleri kapsamında değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde; kentin koruma çalışmaları dördüncü ve beşinci bölümde kapsamlı olarak incelenen mescit koruma çalışmaları üzerinden değerlendirilmiş ve Sille'nin kentsel olarak korunması için önerilerde bulunulmuştur. Tespit edilen sorunların belirtildiği bu bölüm devam eden çalışmalarda koruma yaklaşımlarının yeniden değerlendirilmesinin gerekliliğini belirtmektedir. Ek bölümünde; yedinci bölüm olarak da nitelenebilecek olan bu bölümde özgün Sille derzine ait son numunelerden birinin bulunduğu ve henüz numune alındığı tarihte restorasyon çalışmaları başlamamış olan Subaşı Hamamı'ndan alınan derz numuneleri içerik malzeme analizi için Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Kültür Varlıkları Ve Sanat Eserleri Malzeme Uygulama Ve Araştırma Merkezi laboratuvarında incelenmiş ve kapsamlı raporu hazırlanmıştır. Bu rapor doğrultusunda Subaşı Hamamı derzinin malzemeleri yeniden belirlenmiş ve çalışmalar bu doğrultuda devam etmiştir.