Mimari tasarımda detayların performans değerlendirmesine yönelik bir analiz aracı önerisi

Teknoloji alanındaki gelişmeler, piyasaya arz edilen yeni malzemeler, çeşitlenerek artan kullanıcı gereksinimleri mimari detay oluşturmada tasarımcıyı daha karmaşık sorunlarla karşı karşıya bırakmaktadır. Mimarlıkta teknoloji eğitiminde de hazır detay çözümleri ile birlikte uyarlama ve özgün tasarım becerisinin kazandırılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda 'hazır' detaylara ilişkin bilgi aktarımı ile birlikte değişik problemlerin çözümüne olanak verebilecek yaklaşımlar gerekmektedir. Hızla değişen koşullara uygun tasarımlara güncel teknolojiyi entegre edebilecek ve temel bilgilerin detay geliştirmede kullanılmasını sağlayacak 'sistematik' yaklaşımların kullanılması bir çözüm olarak ortaya çıkmaktadır. Bu amaçla, gerek mimarlık pratiğinde, gerekse mimarlık eğitiminde kullanılabilecek, çeşitli kaynaklardan yararlanılarak ve elde edilen veriler ile mimari tasarımda kullanılabilecek mimari detayların performans değerlendirmesine yönelik bir analiz aracı geliştirilmiştir. Önerilen araç ile mimarlık öğrencilerinin, yapı elemanlarının tipik bölge detaylarının ve birleşim detaylarının tasarım ilkelerini öğrenmeleri; mimarlık pratiğinde ise tasarımcıların tasarlanan yapı elemanı tipik bölge detaylarında ve birleşim detaylarında bulunan eksik ve hataları tespit edip, detayı iyleştirmede bireysel tasarım yaklaşımları geliştirmeleri hedeflenmiştir. Entegrasyon teorisine temellenen analiz aracında, bina alt-sistemler arasındaki ilişkilerin kurulması ile detay ve binanın parça-bütün ilişkisinin farkındalığının arttırılması amaçlanmıştır. Araç sistemler yaklaşımıyla bina, servis sistemi, taşıyıcı sistem, kabuk sistemi ve detay ölçeklerinden oluşmuş olup; detay ölçeğinde performans yaklaşımıyla hem tipik bölge detaylarının, hem de birleşim detaylarının performans değerlendirmesini kapsamaktadır. Bina, servis sistemi, taşıyıcı sistem ve kabuk sistemi ölçeklerinde 'fiziksel' ve 'görsel' analiz alt-modüllerinden; tipik bölge detayı ile birleşim detayı ölçeklerinde 'fiziksel' ve 'performans' analiz alt-modüllerinden oluşturulabilecek akış şemaları ile esnek kullanım olanağı sunan analiz aracının çeşitli alt-modüllerinde, verilen destek yan-araçlar ile değerlendirmeyi güvenilir sonuçlara ulaştırıcı özelliği sayesinde, deneyim düzeyi düşük olan değerlendiricilerin aracı kolay kullanabileceği gibi; bu destek yan-araçlarına başvurmaya ihtiyaç duymayan, bilgi ve deneyim düzeyi yüksek değerlendiriciler de 'uzman görüşü' ile değerlendirme sonuçlarına ulaşabilmektedir. Araca bu özelliği sağlayan, destek yan-araçlarından başka; performans değerlendirmesinde basitleştirilmiş bir hesap ve/veya 'benzeterek' karşılaştırma olanağı sağlayan bir yöntem önerilmiş olmasıdır. Bu araç, literatürde bulunan yaklaşımların derlenip analiz edilmesiyle ve uyarlanmasıyla oluşturulmuş; lisans ve yüksek lisans eğitiminde seçme derslerde kullanılarak, yapılan gözlemler ve çeşitli ölçütlerle değerlendirmeler ile geliştirilmiştir. Araç; mimari detay tasarımı eğitiminin ilk aşamasında; mimarlık pratiğinde ise mimari detay tasarım sürecinde ve uygulama projesi ile detay projesinde kontrol amaçlı kullanılabilmektedir.