20. yüzyıl mimarlık birikiminin denemeler tarihi olarak yeniden değerlendirilmesi

İnsanlık tarihi ve onun bütün üretimleri açısından bakıldığında özel bir yere sahip olduğu görülen son yüzyılın, tarih yazımlarında yeterince bütün bir analizinin yapılamadığı ve yapılanların da anlayıp yeni sonuçlar çıkarmak yerine insanlar için anlaşılabilir yutulabilir bir bilgi birikimi haline getirmek için sınıflandırmakla kaldığı izlenmiştir. Ayrıca bu incelemeler ele aldıkları üretimleri, diğer üretim alanları ve insanlık tarihinin insanın içinden geçtiği süreçteki diğer olaylar ile ilişkilendirmeyi denememişlerdir. Oysa bu ilişkilendirme yeni bir sürü açılım yaratabilecek potansiyelde görülmektedir. Bu sebeple de yüzyıla ve üretimlerine teknik olanaklar dahilinde yeniden bakılması denenmiştir. Ayrıca diğer incelemelerde eksik bir yön olarak ortaya çıkan, ele alınan üretimlerin içinde mimarsız -sanatçısız gündelik yaşama dair olan çözümlerin yer alması düşüncesi gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Yüzyıla yeniden bakarken insanlık tarihini etkilediği düşünülen her tür üretime bir arada ve denemeler olarak bakılmaya çalışılmıştır. Araştırma sırasında ulaşılan bilgilerle ilgili birçok noktasal yorum ve genel yorumlar yapılmıştır. Bu ulaşılanların aynı zihinlerde ve farklı zihinlerde yeniden yorumlanabilmesi amacıyla bir harita ve ona uygun sistem tasarlanmıştır. Bu harita ilerletildikçe yeni birçok sonucun çıkabileceği sonsuz bir eylem alanı oluşturmaktadir. Bu heyecan verici düşünsel eylem alanının inceleyenler tarafından da yeniden değerlendirilmesi beklenmektedir. Haritanın üzerinden yeni başka sonuçları ortaya koyabilecek yeni haritalar da yapılmıştır ve çoğaltılabilir. Genel olarak güçler dengeleri etkiler, sonra insan bu yeni karşılaştığı duruma özel denemeler yapar, yeni güçler oluşur., Bu güçler ;politik kişilerin, büyük para sahiplerinin oluşturduğu güçler tekil ama büyük.... tek tek zayıf görünen ama birlikte hareket eden kendi geleceklerini değiştirmeyi hedeflerken ya da sadece var olan hayatlarından kurtulmayı umarken, bütün şehirlerin geleceğini ülke ekonomilerinin yönünü değiştiren insanların oluşturduğu güç... göç hareketleri_kontrollü, planlı yerleşim modeli olan şehirlere plansızlık boyutunu ekleyen hareketinsanların kontrolü dışındaki doğal ve etkisi gerçekten çok büyük ve beklenmedik güçler de üretimleri doğal olarak çok etkilemiştir., v. b. Ama genel tarih yazımında yine bunlardan da hiç söz edilmemektedir. Mesela 1500- 1850 yılları arasında kuzey yarımkurede buzul yılları yaşanmıştır. Bu durum acaba yapılara, giysilere nasıl yansımıştır diye araştırıldığını göremiyoruz. Bu güçlerin uyguladıkları şeyler ve etkileri paralel olarak değil üst üste ve yan yana pek çok şekilde etkileşimlidir. Öncekini yok etmeyi planlayan güçler, olduğu gibi planlamadığı halde bilinçsizce yok eden güçler, ya da öncekinden faydalanmaya çalışanlar, korumaya saklamaya bugünü feda ederek de olsa sarılanlar, öncekini içermediği anlamlarla sunanlar, sürdürmeye çalışanlar da vardır. Büyük, kücük, yoğun, seyrek, tekrar eden, tekil, benzer, eş zamanlı birçok çeşit güç var ve bu güçler esas olarak her şeyi yönlendiren konumundadır. Mimarlı mimarlıklarda mimarın zihninde çevrilen bu olayların yansıması olarak güçlerin etkisi varken,. mimarsız plansız mimarlıklarda da zaten gücü oluşturan sebeplerinin kendileridir. Bu güçlerin nerelerde nasıl ve ne niyetlerle toplanabileceğini varsaymak olası olabilir ama kesin olarak bilmek imkansızdır. Bu sebeple, geleceği yönlendirecek hareketlerin de neler olabileceğini varsaymak zor görünüyor. Belki bazı başlamış olan hareketlerin nasıl bir çizgide gideceği söylenebilir. Büyük karışıklıklar yaratan durumların arkasından insanların statik konumlarından daha kolay sıyrılıp başka önerilere açık hale geldikleri kesin. Bütünü karmaşık bir sistem olarak ortaya koymak; kara delik olduğunu fark ettirmek, hem insan zihninin, hem de onun kurduğu yaşamın tümünün bir kara delik; kara delik içinde kara delikler olduğunu hissettirmek tezin amaçlarından biridir. Insan zihninin karmaşık yapısı ile tüm üretim ve ilişkilerin karmaşık yapısı arasında benzerlikler bulup ortaya koymak ve bütüne bakıldığında esas amacın insan zihnini harekete geçirmek, motive etmek olduğunu göstermek ise tezin esas hareket noktasıdır. Sonuç olarak, daha önce oluşmuş olan tarihin içindeki güçler ilişkileri ve denemeler sistemine bu gözle bakabilmek ve bu yapıyı sınıflandırmak amacıyla değil de anlamak amacıyla ve karmaşık bir zihinle bakmak her bakımdan önemli katkılar yapabilir düşüncesiyle çalışılmıştır. Bu yaklaşımın eğitim ve uygulama alanlarındaki zihinleri etkileyebileceği ve üretimleri cesaretlendirebileceği düşünülmüştür.