Okul müdürlerinin iletişim becerileri ile öğretmenlerin motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada Bitlis ili Mutki İlçesine bağlı resmi okullarda görev yapan müdürlerin iletişim becerileri ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Ayrıca çeşitli değişkenlere göre öğretmen görüşlerinde anlamlı bir farklılığın olup olmadığı test edilmiştir. Araştırma, genel tarama modelinde yapılmış betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Mutki ilçesine bağlı okullarda görev yapan 255 öğretmen oluşturmaktadır. Evrenin tamamı ulaşılabilir olduğu için, ayrıca örneklem alma yoluna gidilmemiştir. İlçe merkezi ve bağlı köy okullarında görev yapan 255 öğretmene anket dağıtılmış, dağıtılan anketlerden 219'u doldurularak geri gönderilmiştir. Geri gönderilen 219 anketin tamamı analize dahil edilmiş ve geçerli sayılmıştır. Böylece araştırmanın evrinini farklı branşlardan 219 öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Şimşek (2003) tarafından geliştirilen 'Öğretmenlerin Okul Müdürlerinin İletişim Becerilerine Yönelik Görüşleri' adlı ölçeği ile Bektaş (2010) tarafından geliştirilen 'Sınıf Öğretmenlerinin Motivasyonu Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin demografik özelliklerinin verildiği Tablo 4.1. incelendiğinde, cinsiyete göre, kadın öğretmenler grubun %52.1'ini (f=114) oluştururken, erkek öğretmenler grubun %47.9'unu (f=105) oluşturmaktadır. Branş değişkenine göre, öğretmenlerin %56,6'sı (f=124) Sosyal Bilimler branşında iken, %18.3'ü (f=40) Fen-Matematik Bilimleri branşında ve %25,1'inin (f=55) ise Güzel Sanatlar/Özel Yetenek branşında oldukları görülmektedir. Öğretmenlerin görev yaptıkları okul türü değişkenine göre dağılımlarına bakıldığında, öğretmenlerin %30.1'i (f=66) ilkokulda görev yaparken, %58.0'i (f=127) ortaokulda ve %11.9'u (f=26) ise lisede görev yapmaktadır. Öğretmenlerin mesleki kıdem değişkenine göre dağılımına bakıldığında, %93.6'sı (f=205) 5 yıl ve daha az mesleki kıdeme sahipken, %6.4'ü (f=78) ise 6 yıl ve üzeri mesleki kıdeme sahiptir. Araştırmaya iştirak eden öğretmenlerin görüşlerine göre okul müdürlerinin tüm ileşitim alt boyutları açısından ve genel anlamda yüksek düzeyde yeterli gördükleri sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin görüşlerine göre, okul müdürlerinin iletişim becerilerine ilişkin görüşlerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna varılmıştır. Kadın ve erkek öğretmenlerin görüşleri birbirine yakın olduğu neticesine ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan farklı üç branş grubundaki öğretmenlerin analiz sonuçları önyargı boyutunda öğretmen görüşleri arasında branşları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Başka bir ifadeyle eğitim-öğretimin aktif uygulayıcısı konumunda olan öğretmenlerin okullarda görev yapan müdürlerin önyargı boyutuna ilişkin görüşleri, branşlarına bağlı olarak anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Okul türüne göre yapılan araştırma sonucunda öğretmenlerin empatik düşünme, planlama ve olumlu tutumlar boyutlarına ilişkin görüşleri okul türüne göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığını göstermektedir. Okul müdürlerinin iletişim becerilerine ilişkin öğretmenlerin mesleki kıdamlerine göre görüşleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını ortaya çıkarmak için yapılan araştırmada, öğretmen görüşleri arasında mesleki kıdemlerine göre anlamlı bir farklılık olmadığını göstermiştir. Ancak, gruplara ait sıra ortalamaları incelendiğinde 5 yıl ve daha az mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin 'empatik düşünme', 'önyargı' ve 'olumlu tutumlar' boyutlarına ilişkin sıra ortalamaları daha yüksek iken, 6 yıl ve üzeri mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin ise 'bilgi aktarımı' ve 'planlama' boyutlarındaki sıra ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmektedir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin motivasyon düzeylerine ait betimsel istatistikler incelendiğinde, öğretmenlerin en çok yönetici saygısı boyutundaki motivasyonlarını yüksek görürken, en az ise yönetici-bireysel ihtiyaç ilişkisi boyutundaki motivasyonlarını yüksek gördüklerini ifade ettikleri anlaşılmaktadır. Öğretmenlerin, motivasyon düzeylerine ilişkin görüşlerinin cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için yapılan bağımsız örneklemler t-sınamasına ilişkin analiz sonuçlarına göre, yöneticiyle çalışma, yönetici saygısı, yönetici-bireysel ihtiyaç ilişkisi ve yönetici tutum ve davranışları boyutlarında kadın öğretmenlerin test puan ortalamaları ile erkek öğretmenlerin test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığını göstermiştir. Bu bulgu öğretmenlerin, motivasyon düzeylerine ilişkin görüşleri ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığını göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, 'yöneticiyle çalışma' boyutunda öğretmen görüşleri arasında branşları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Başka bir deyişle, öğretmenlerin yöneticiyle çalışma boyutundaki motivasyon düzeylerine ilişkin görüşleri, branşlarına bağlı olarak anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Analiz sonuçları, araştırmaya katılan öğretmenlerin 'yöneticiyle çalışma' boyutuna ilişkin görüşlerinin, görev yaptıkları okul türüne göre anlamlı bir şekilde farklılaştığını göstermektedir. Bu bulgu, öğretmenlerin görev yaptıkları okul türünün yöneticiyle çalışma boyutundaki motivasyonlarına ilişkin görüşlerinde etkili olduğunu göstermektedir. Motivasyon düzeylerine ilişkin öğretmenlerin mesleki kıdemlerine göre görüşleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını ortaya koymak için yapılan araştırmada, yöneticiyle çalışma, yönetici saygısı, yönetici-bireysel ihtiyaç ilişkisi ve yönetici tutum ve davranışları boyutlarında öğretmen görüşleri arasında mesleki kıdemlerine göre anlamlı bir farklılık olmadığını göstermiştir. İletişim becerileri alt boyutlarının kendi aralarındaki korelasyon katsayıları incelendiğinde, empati düşünme ile bilgi aktarımı, önyargı, planlama ve olumlu tutumlar arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki vardır. Bilgi aktarımı ile önyargı, planlama ve olumlu tutumlar arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki vardır. Önyargı ile planlama ve olumlu tutumlar arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki vardır. Planlama ile olumlu tutumlar arasında da pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki vardır.