Keskin-Cankurtaran Köyü camisi koruma projesi

Tez kapsamında, Kırıkkale ili, Keskin ilçesi, Cankurtaran Köyü, Köyiçi Mevki 1840 parselde konumlanan Cankurtaran Köyü Camisi incelenmiştir. Bu çalışmada caminin tarihi ve mimari özellikleri araştırılarak, yapının mevcut durumu ayrıntılı olarak belgelenmiştir. Çeşitli yazılı ve sözlü kaynak araştırmaları, geçmişş dönem onarım belgeleri, yapıdaki veriler göz önünde bulundurularak yapının restitüsyon projesi hazırlanmış, önerilen koruma projesi ışığında gerekli müdahaleler yapılarak yapının varlığını sürdürebilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanmıştır. Tez konusu caminin yapım tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte mimari üslubundan 19. yy'da yapılmış olduğu tahmin edilemektedir. Bölgede civar köylerde bu nitelikte bir cami bulunmamaktadır. 1996 yılında kültür varlığı olarak tescillenen caminin mülkiyeti köy tüzel kişiliğinde olsa da yapının her türlü bakım ve onarımının sorumluluğu 2863 sayılı koruma kanunu gereği Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne aittir. Cankurtaran Köyü Camisi arazisinde hazire ve günümüzde kullanılmayan çeşmesi de mevcuttur. Tez çalışması yedi ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, tezin amacı, kapsamı ve tez süresince faydalanılan çalışma yöntemleri ele anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, Kırıkkale ili Keskin ilçesi ve Cankurtaran Köyü'nün coğrafi konumu ve tarihsel süreçte gelişimi, sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı irdelenmiş, bölgede yer alan anıtsal ve sivil mimarlık örnekleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde Cankurtaran Köyü Camisi'nin mevcut durumuna ilişkin ayrıntılı tanımı yapılmıştır. Caminin konumu, tarihçesi anlatılmıştır. Yapının mimari özelllikleri, sırasıyla; plan özellikleri, cephe özellikleri, yapım tekniği, strüktür ve malzeme özellikleri, yapıda tespit edilen bozulmalar ve nedenleri başlıkları altında incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde İç Anadolu kırsalında dini yapı örnekleri camiler ve mescitler adlı başlıklar altında incelenmiştir. Bu yapıların mekansal düzenleri, cephe düzenleri, yapım tekniği, strüktür ve malzeme özelliklerine değinilmiştir. Çalışmanın beşinci bölümünde caminin restitüsyon çalışmalarına yer verilmiştir. Bu kapsamda yapının farklı dönemlerine tarihlenen ekleri ve onarımlarına değinilmiş, kronolojik bir analiz yapılmıştır. Sonrasında, restitüsyon kararlarına veri oluşturan bilgi ve belgeler incelenmiştir. Bu çalışmalar ışığında restitüsyon sorunları başlığında mekansal sorunlar, yapı elemanı ölçeğindeki sorunlar ve malzeme ölçeğindeki sorunlara değinilmiştir. Altıncı bölümde caminin restorasyon projesine yer verilmiştir. Proje kapsamında yapının onarımı ve korunmasına ilişkin müdahale ve öneriler anlatılmıştır. Kullanımına ilişkin öneriler kısmında ise caminin kalabalık bir cemaati olmamasına karşın, köyde bulunan tek ibadet yapısı olması, köyde yaşayan müslüman halk ve civar bölgelerden ibadet için gelen insanların varlığı göz önünde bulundurularak özgün işlevinin korunması gerekliliği üzerinde durulmuştur. Çalışmanın sonuç bölümünde caminin köy ve bölge açısından önemi ve anlamına değinilmiş, iç anadolu kırsalında tez konusu yapı gibi nitelikli kültür varlıklarının korunması gerekliliği üzerinde durulmuştur. Yapılan araştırmalar, analitik belgeleme çalışmaları, literatür araştırmaları doğrultusunda elde edilen veriler ışığında bir değerlendirme yapılarak, yapının korunması, yaşatılması için önerilen uygulamalar açıklanmıştır.