Kentsel dönüşüm uygulamalarında proje yönetimi, İstanbul'da Karanfilköy örneği

Kentler; sanayi, göç, olağandışı gerçekleşen doğal afet, yangın veya savaş gibi farklı nedenlerle dönüşüme uğramakta ve zaman içerisinde tahrip olup, tarihi dokusunu ya da sosyal ve ekonomik özelliklerini önemli bir ölçüde kaybetmektedir. Dolayısıyla kentsel dönüşüm uygulamaları; yukarıda bahsedilen kentler için çözüm önerileri getiren müdahaleler olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle tarihi dokusu, mimarisi, estetik nitelikleri ve yaşam biçimi ile özgünlüğünü koruyan ancak gelişmekte olan kent ile bütünleşemeyen kentsel sit alanları, kentin mevcut planlamaları dışında kalmış ve yaşam kalite standartlarının çok düşük olduğu gecekondu bölgeleri, ekonomik devingenliğini kaybetmiş eski merkezi iş alanları bu müdahalelere konu olması açısından önem kazanmaktadır. Kentlerdeki yukarıda bahsedilen değişim sürecine ilişkin olarak bu çalışmada; Kentsel Dönüşüm kavramı ile ilişkili olarak kentsel dönüşüm uygulamaları araştırılmış ve dönüşüm politikaları, müdahale ve proje yönetim biçimleri irdelenmiştir. Ancak ülkemizde, özellikle yönetim açısından sınırlı bir çerçevede uygulamalar yapıldığı görülmüştür. Buna istinaden proje yönetimi ve bu yönetimin metodolojisi incelenmiş ve kentsel dönüşüm uygulamalarına yönelik bir yönetim sistematiğinin gerekleri tespit edilmiştir. Bu kapsamda İstanbul'da; kentsel dönüşüm ile ilgili olarak bir alan çalışması yapılması planlanmış ve Kentsel Dönüşüm talebinde bulunan Beşiktaş ilçesi Akat Mahallesi'nde yer alan Karanfilköy bölgesi seçilmiştir. Bölgenin, İstanbul'daki konumu nedeniyle önem teşkil eden tarihi gelişim süreci araştırılmış ve buna ilişkin olarak analiz ve değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca Karanfilköy'deki kentsel dönüşüm planlamasının etkileyen ya da tetikleyen yasal düzenlemeler irdelenmiştir. Alanı tanımlayan ve sınırlayan yapıların mevcut fiziksel özelliklerinin tespit edildiği, fonksiyon analizlerinin yapıldığı ve arazi mülkiyeti değerlerine göre nüfusun mekansal dağılımının gösterildiği çalışmalar incelenmiş ve bölgede yaşayan halkın sosyo-ekonomik özelliklerinin açıklanabilmesi için anket çalışması yapılmıştır. Bu tez çalışmasının literatüre katkısı günümüze kadar yapılması planlanan kentsel dönüşüm uygulamalarına ilişkin gerçekleştirilen müdahalelerin ele alınmasında yatmaktadır. En önemli bulgu yaşayan halkın sosyolojik ve ekonomik özellikleri gibi niteliklerinin dikkate alınmadan uygulamaların gerçekleştirilmesi çabasıdır. Bölgenin 1984 yılından 1997 yılına kadar yaşadığı bu müdahaleler ve sonrasında planlanan dönüşüm çalışmalarındaki en önemli özellik; planlanan çalışmaların halk özelinde tanımlanmaya çalışılmamasına ve bölge halkının planlanan uygulamalarda önemli bir paydaş olarak değerlendirilmemesine bağlı olarak bölge halkının müthiş direnişi ile karşı karşıya kalınmasıdır. Yukarıda bahsedilen tespit, analiz ve değerlendirmeler sonucunda Karanfilköy'de; dönüşüm ile ilgili yasal düzenlemelerin dikkate alındığı ve özellikle dönüşüm planlaması konusunda ihtisaslaşmış farklı meslek gruplarının bir araya geldiği ve özellikle yaşayan halkın katılımının sağlandığı ortamlarda dönüşüm uygulamaları yapılması gerektiği ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla dönüşümün, proje yönetimi metodolojisinin bu gereklilikler dikkate alınarak sistematiğinin oluşturulması önemli bir mecburiyet haline gelmiş ve yapılan çalışmada, buna ilişkin öneriler sunulmuştur.