Mimarlık bürolarında sanal ortamda iletişim ve işbirliği uygulama olanakları

Hızla gelişen enformasyon teknolojileri tüm dünyayı değiştirdiği gibi Türkiye'yi de değiştirmektedir. Bu değişimler toplumsal, bireysel ve örgütsel değişimlerdir. Tasarım karmaşık ve işbirliğine dayanan bir süreçtir. Aynı zamanda tasanm farklı insanlann kendi geçmişşlerini ve bundan dolayı da tasanm ihtiyaçlarına farklı bakış açılarını kattıkları sosyal bir eylemdir. içinde bulunduğumuz döneme bu bağlamda bakıldığında enformasyon teknolojilerindeki gelişmelerin mimarlık alanı üzerindeki etkilerinin incelenmesinin, sunduğu olanakların belirlenmesinin ve anlaşılmasının büyük önem taşıdığı düşünülmüştür. Buradan yola çıkarak tez çalışmasının başlangıç kısmını oluşturan 'Bölüm 2' de enformasyon teknolojilerindeki gelişmeler anlatılmaktadır. Enformasyon teknolojilerindeki gelişmeler bilgisayar sistemlerindeki gelişmelerle başlamaktadır. Bilgisayar sistemlerinin gelişmesi, ucuzlaması ve daha esnek hale gelmesiyle işyeri içindeki farklı bölümlerin birbirine erişimi sağlamıştır ve bu da kurulmuş olan veri sistemlerinin faydalılığını ortaya çıkaran bir yönelme oluşturmuştur. Enformasyon teknolojilerinin etkileri genel olarak beş ana başlık altında incelenebilmektedin odağın bireye kayışı, verinin enformasyona dönüşümü, insan - bilgisayar ortaklığının gelişimi, merkezi kontrol uygulamalannın geçerliliğini yitirmesi ve bilgi tabanlı organizasyonlann gelişimi. Bölüm 3'de enformasyon teknolojilerinin mimarlık alanındaki etkileri ve katkıları anlatılmaktadır. Bu etkiler genel olarak dörde aynlmaktadın mimari mekana etkileri, mimari tasanma etkileri, mimari çalışma ortamına etkileri, mimari örgütlere etkileri. Enformasyon teknolojilerinin mimari mekan üzerindeki etkileri, geleneksel yöntemlerin yerini enformasyon teknolojilerinin desteklediği yeni yöntemlerin alması sonucu değişen mekansal ihtiyaçlardan oluşmaktadır. Mimari tasanm üzerindeki etkileri, yeni teknolojilerin kullanılmasının sağladığı olanakları ve bunların kullanılması sırasında karşılaşılabilcek zorluklardan bahsetmektedir. Çalışma ortamı üzerindeki etkileri ise ofis ortamı içerisinde gerek örgütsel gerekse bireysel alandakideğişikleri incelemektedir. Mimari örgütlere etkileri ise firma içerisinde karar verme süreçlerindeki değişimleri temel almaktadır. Bölüm 4'te sanal tasanm stüdyosu kavramı detaylı olarak açıklanmaktadır. Tasanm karmaşık ve işbirliğine dayanan bir süreçtir. Çok nadiren bir tasarımcı müşteri, yatırımcı, üretici ya da diğer tasarımcılarla etkileşime geçmeden bir tasarım problemine çözüm üretebilir. Geleneksel tasanm stüdyoları tasarımcıların bireysel veya bir takımın parçası olarak çalıştığı, proje sürecinde tasarımcıların ihtiyaç duydukları bütün araçları ve kaynaklan içeren yerlerdir. Sanal tasanm stüdyoları temel olarak geleneksel tasanm stüdyolanna çok benzerler. Tasanm stüdyosu tanımlamasının başına gelen 'sanal' kelimesi eylemin 'gerçek olmayan' elektronik ortamda geçtiğini ifade etmektedir. Geleneksel tasanm stüdyolannda olduğu gibi sanal tasanm stüdyolan da bir 'alan'a veya 'ortam gereksinim duyar ancak bu 'ortam'a bilgisayarla ulaşılabilir ve ağ üzerinde bir yerlerdedir. Daha da önemlisi gerekli ağ yeterliliklerine sahip herhangi bir bilgisayarla bu ortama ulaşılabilinir, bulunulmakta olan konum önemli değildir. Bunlara bağlı olarak, sanal tasarım stüdyolan 'tasarımcıların küresel konumlanndan bağımsız olarak bireysel veya bir takımın parçası olarak çalıştıktan yer' olarak tanımlanabilir. Sanal tasanm stüdyoları, yaygın sanal tasanm stüdyolan ve merkezi sanal tasarım stüdyolan olarak genelde ikiye ayrılmaktadırlar. Yaygın sanal tasarım stüdyolannda ağdaki her nokta tümüyle nokta içinde çalışacak bir dizi araç içerir. Bütünleşme bir noktadan diğerine enformasyon akışı sağlayacak bir grup uyumlu aracın belirlenmesine bağlıdır. Bütünleşme açısından ikiye ayrılırlar: bütünleşik olmayan sanal tasanm stüdyolan ve bütünleşik sanal tasarım stüdyoları. Merkezi sanal tasarım stüdyolan ise Ağdaki her nokta verilerin desteklenmesi ve tüm noktaların iletişim ihtiyacının karşılanması için merkezi sunucunun eşgüdümüyle çalışacak bir dizi araca sahiptir. Bu tip ortamlar kullanıcı/sunucu paradigmasıyla çalışırlar ve platformlardan bağımsızdırlar. Bu yeni gelişmekte olan ortamın fonksiyonelliği internet protokolleriyle ve sanal doku metaforuyla sınırlanmaktadır. Teknolojik altyapısı sanal tasanm stüdyosu ortamlarında yüksek derecede özelleştirilehilmeye ve kolayca uyum sağlamaya olanak verir. Merkezi ortamlar, masaüstü metaforu ve alan metaforu olmak üzere iki şekilde oluşturulabilir. Bölüm 5'te bütünleşik sanal tasanmstüdyolanndan bahsedilmektedir. Tasarımda, yazı ve resim işlemede, iletişimde, çizelgelerde ve enformasyon yönetiminde bütünleşik uygulamalar içerir. Bu ortamlardaki nesneler ve bu nesnelere karşılık gelen uygulamalar arasındaki büyük uyum işbirliğine dayanan enformasyon yönetiminde otomatikleşmeyi ciddi bir biçimde artırır. Teknolojik altyapısı genellikle platformlara bağımlıdır. Bu sebeple mevcut sistemlere uygulanmasında zorluklar vardır. Bu problem dikkatli bir seçim ve bileşenlerin düzenlenmesiyle aşılabilir. Bütünleşik sanal tasarım stüdyolan, bu bölüm kapsamında, bütünleşme koşullan ve arayüz tasarımı, yönetim ve işbirliği, iletişim ve işbiriiği ve proje enformasyonunun sağlanması, depolanması ve güncelleştirilmesi başlıktan altında incelencelenmektedir. Bölüm 6'ün konusu mimadik bürolarinda sanal tasarim stüdyosu uygulama olanaklar ve kısıtlamalardır. Ortaklaşa tasarım için bilgisayar desteğinin kullanılması henüz gelişiminin ilk evrelerindedir. Enformasyonun ve iletişimin birbirinden farklı özelliklere sahip olan bilgisayar, yazılım ve donanımlardan oluşmuş sistemler arasında bütünleşmesi için alınması gerekli uzun bir yol vardır. Sanal tasanm stüdyolarındaki iletişim kısıtlamalan genel olarak iki ana başlık altında incelenebilmektedin ortamdan kaynaklanan kısıtlamalar, sosyal kısıtlamalar. Bölüm 7 ise anket çalışmasını temel alan bir alan çalışmasından ve bunun değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Anket çalışması özellikle enformasyon teknolojilerini kullanmaya meyilli firmaların yöneticileri arasında yapılmıştır. Bu ankette katılımcılardan hangi aşamalarda, hangi yazılımı, ne amaçla kullandıktan sorulmuştur. Bölüm 8 sonuç kısmını oluşturmaktadır ve genel olarak yapılan çalışmanın ve Türkiye'deki durumun değerlendirmesini içermektedir.