Kamusal alanda kullanıcı hareketlerinin benzetimi için etmen tabanlı bir model önerisi : İzmir Konak Meydanı

Günümüz kentlerinin en büyük sorunlarından nüfus artışı ve buna bağlı düzensiz kentleşme, kamusal alanların yok olmasına, bu sebeple de sosyal hayatın ve hayat kalitesinin zarar görmesine sebep olmaktadır. Bu durum özellikle büyük şehirlerde kamusal alanların önemini arttırmış ve yenilerinin tasarlanması ihtiyacını doğurmuştur. Kentsel mekanların tasarlanmasındaki temel odak insan iken, kullanımındaki temel durum ise harekettir. Bu bağlamda kullanıcı hareketlerinin analiz edilmesi, tasarım problemlerinin doğru tanımlanması açısından önem taşımaktadır. Buna bağlı olarak kullanıcı, tasarım parametrelerinin en önemlilerinden biri haline gelmektedir. Kullanıcı hareketleri, tasarımın erken evrelerinde tasarım problemlerinin doğru tanımlanması açısından önem taşımaktadır. Kentlinin kamusal alan kullanımı tasarımı doğrudan etkileyecek önemli bir girdi iken aslında çoğunlukla tasarımı şekillendiren bir kısıttır. Kullanıcı hareketlerine etki eden birçok faktör sıralanabilir: insan faktörü, fiziksel yapı faktörleri, doğal yapı faktörleri ve zaman faktörü. Kullanıcı hareketleri açısından insan faktörüne iki farklı açıdan bakmak gereklidir. Bunlar çevrede yürüyen insanların varlığı ve duran insanların varlığıdır. Bu iki durum da değişken bir şekilde zaman zaman hareketi olumlu ya da olumsuz etkiler. Fiziksel faktörler de ise zemin kat kullanımı, kot farkı, aydınlatma miktarı gibi alt unsurlar yer alır. Bu unsurların kalitesi ve zenginliği, kullanıcı hareketlerini doğrudan etkilemektedir. Doğal yapı faktörleri ise kentsel mekanın sıcaklık, rüzgar, yağmur gibi hava durumları ile peyzaj, manzara gibi etkenleri barındırır. Sıcaklık ve rüzgar gibi dinamik değişkenler de kullanıcı hareketlerini mevsime bağlı olarak etkiler. Bu tez kapsamında kamusal alanların sahip oldukları fiziksel, çevresel ve işlevsel özelliklerine bağlı olarak kullanıcı hareketlerinin oluşturulabileceği etmen tabanlı bir benzetim modeli önerisi geliştirilmiştir. Tezin giriş bölümünde problem tanımı yapılarak tezin amacı, kapsamı ve izlenen yöntem tanımlanmıştır. İkinci bölümde ise, kamusal alanda kullanıcı hareketleri incelenirken öncelikle kamusal alanlardan ve kamusallık tanımından bahsedilmiş tezin alan çalışmasına konu olan meydanların özellikleri irdelenmiştir. Ayrıca kullanıcı hareketlerini etkileyen faktörler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Üçüncü bölümde, benzetim modelinin geliştirilmesi sürecinde rol oynayan karar verme yöntemleri incelenmiştir. Bunlar öncelikle elde edilen gözlem verilerinin yorumlanması için kullanılan bulanık mantık yöntemidir. Diğeri ise benzetim modelinin dayandığı temel olan etmen tabanlı sistemlerdir. Bu bölümde kullanıcı hareketlerinin benzetimi için kullanılan etmen tabanlı model yazılımları ile bu yazılımlar kullanılarak gerçekleştirilmiş alan çalışmaları birlikte incelenmiştir. Dördüncü bölümde, modelin geliştirilmesinde kullanılan etmen sistemlerin hareket yöntemleri açıklanmıştır. Sonrasında, geliştirilen modelin uygulanması için gerekli verilerin toplanması ve yorumlanması süreçleri açıklanmış, modelin uygulanması ile beraber sonuçları irdelenmiştir. Son bölümde ise, geliştirilen model ile ilgili varılan sonuçlar açıklanmış ve değerlendirilmiştir. Benzetim modeli çıktıları ile gözlem sonuçlarının büyük oranda paralellik gösterdiği sonucuna varılmıştır. Bunun yanında modelin kısıtları ile birlikte gelecek çalışma hedefleri aktarılmıştır.