Isı izolasyonu ve dış duvarlarının enerji etkin yenilenmesi

Yirminci yüzyılın ortalarından itibaren enerjinin etkin kullanımı ve korunumu, taş kömürü, linyit, petrol, doğal gaz ve hidrolik enerji kaynaklan gibi mevcut birincil enerji kaynaklarının giderek azalması ve hava kirliliği artışına paralel olarak özellikle sanayileşmiş ülkelerde önem kazanmaya başlamıştır. Günümüzde ise Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler de dahil olmak üzere bütün dünyada, aşın enerji tüketiminin azaltılması ve giderilmesi amacına yönelik çalışmalar ön plana çıkmaktadır. Aşın enerji tüketiminin büyük bir bölümünün binaların ısıtma ihtiyaçlan sebebiyle gerçekleşmesi sonucunda, bu çalışmalar, binaların ısı izolasyon seviyeleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bir başka deyişle, ısı izolasyon kavramı ve binaların sahip olmalan gereken ısı izolasyon seviyesi, ısıtma amacıyla kullanılan birincil enerji kaynaklarının aşın ti&etimine bir çözüm olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak ülkemizde ısı izolasyonuna verilmesi gereken önem oldukça geç anlaşılmış olup, bugün bile ulaşması gereken düzeye getirilememiştir. Bu durum ülkemizdeki binaların ısı izolasyon seviyeleri ve ısı izolasyon malzemeleri tüketimleri dikkate alınıp Avrupa ülkeleriyle bir kıyaslama yapıldığında açıkça görülebilmektedir. Bir ısı izolasyon malzemesinin sağlaması istenen pek çok özellik olmasına rağmen, beklenen bütün bu özelliklerin tek bir ısı izolasyon malzemesinde toplanması mümkün değildir. Dolayısıyla kullanılan ısı izolasyon malzemesinden en iyi performansı alabilmek için, kullanım yeri ve özelliklerine en uygun olan yalıtımın seçilmesi önem kazanmaktadır. Bu nedenle, ısı izolasyon malzemelerinin genel özellikleri ve yapılan bilinmelidir. Malzemeler hakkındaki bu bilgileri elde etmenin en kolay yolu ise, sınıflamalardan yararlanmaktır. Isı izolasyon malzemesi kullanımı ile, bina ve ısıtma sistemi üzerinde, yakıt ve enerji tasarrufu, ekonomik kazanç, kullanım alanında kazanç, hava kirliliğinde azalma, kalorifer tesisatı maliyetinde ve toplam bina maliyetinde düşüşler gibi çeşitli konularda pek çok olumlu sonuç elde edilebilir. Binaların iç hacimlerini dış ortamdan ayıran düşey elemanlar olarak yapı kabuğunun bir parçası olan dış duvarlar, istenilen iç ortam konfor koşullarının sağlanması ve sürdürülmesinde önemli rol oynamaktadırlar. Bu açıdan bakıldığında dış duvarlar, iç ve dış ortam arasındaki bir ayıncı eleman olarak; ısı, su, ses, yangın gibi olaylara karşı gereken direnci göstermelidirler. Bununla birlikte bir dış duvarın, rijitlik, mukaveet ve estetik gibi çeşitli gereksinmeleri de karşılaması gerekmektedir. Ancak günümüzde yaşanan aşın enerji tüketimi sonucunda mevcut birincil enerji kaynaklannın giderek azalması dikkate alındığında, dış duvarların ısıl performansının diğer gereksinmelerin önünde yer aldığı görülmektedir. Dış duvarların ısıl performansının değerlendirilmesinde ise, buhar difuzyonu sonucunda oluşan malzeme nemliliği önem kazanmaktadır. Nem problemlerinin ve malzeme nemliliğinin duvar bünyesinin ısı iletkenlik değerinin artmasına neden olması sebebiyle, enerji etkin yenileme sonrasında oluşan yeni duvar konstrüksiyonunun nem performansı da incelenmelidir. Binalarda ortaya çıkan ısı kayıplarının büyük bir bölümü bina yüksekliklerine paralel olarak duvar elemanlarından kaynaklanmaktadır. Bu sebeple, binaların dış duvarlarının yalıtımı büyük önem kazanmaktadır. Binaların dış duvarlarına ısı izolasyon uygulaması;. Dış yüzeyden yalıtım uygulaması,. İç yüzeyden yalıtım uygulaması,. İki duvar arası yalıtım uygulaması olmak üzere üç şekilde gerçekleşmektedir. Binaların sahip oldukları yetersiz ısı izolasyonları sonucu, ısıtma ihtiyacını karşılamak üzere oluşan aşın enerji tüketimi; ısı yaktım uygulamaları sayesinde büyük ölçüde azaltılabilir. Ancak bu azalmayı, sadece yeni yapılmakta olan binalarda ısı izolasyon uygulaması ile elde etmek yeterli değildir. Aynı zamanda mevcut binaların ya eksik olan ya da hiç olmayan ısı izolasyon uygulamaları da göz önüne alınarak, eksiklikler giderilmeli ve bu yapıların enerji etkin yenilenmeleri yoluna gidilmelidir. Mevcut binaların dış duvarlarının enerji etkin yenilenme uygulamaları;. Dış duvar opak bileşeninin iç yüzeyden bir ısı izolasyon tabakası eklenerek enerji etkin yenilenme uygulamalarını,. Dış duvar opak bileşeninin dış yüzeyden bir ısı izolasyon tabakası eklenerek enerji etkin yenilenme uygulamalarını,. Saydam ısı izolasyon uygulamalarını,. Dış duvarın saydam bileşenlerinin yenilenmesi uygulamalarını kapsamaktadır. Mevcut binaların dış duvar opak bileşenlerinin enerji etkin yenilenmesi, saydam bileşenlerinin enerji etkin yenilenmesinden çok daha ekonomik olup, yenileme amacıyla yapılan harcamalar kendisini 1-2 sene gibi kısa bir sürede amorti etmektedir. Tarihi binalar söz konusu olduğunda enerji etkin yenileme çalışmaları, mevcut binaların enerji etkin yenileme çalışmalarından farklılaşmaktadır. Ayrıca yine tarihi binalar sahip oldukları iyi geliştirilmiş fiziksel özellikleri sebebiyle de, diğer mevcut binalara oranla daha az enerji tüketmektedirler. Genellikle bu tip binalarda, enerji etkin yenileme uygulamalarına geçilmeden önce; mevcut binada ve özelliklerde herhangi bir değişime gidilmeden ve yeni bir malzeme eklenmeden, alınacak pasif önlemler ile binanın ve mevcut bileşenlerinin işlevlerinin olabildiğince etkin kılınmasına çalışılmalıdır. Tarihi binalarda alınan pasif önlemlere ek olarak koruyucu enerji etkin yenileme çalışmaları da gerçekleştirilebilmektedir. Duvarların ve çatı katının yalıtılması, hava sızdırmazlığın sağlanması, boruların izolasyonu gibi çeşitli uygulamaları içeren bu koruyucu enerji etkin yenileme çalışmalarından tarihi karakteristikleri bozmayacak en ekonomik olan uygulamaya karar verilmelidir. Bununla birlikte tarihi binalar için, mevcut dış duvarlarının bir ısı izolasyon malzemesi ile iç ya da dış yüzeyden enerji etkin yenilenme uygulamaları; binanın tarihi ve dekoratif özelliklerine zarar vermesi veya değişimlere sebep olması nedeniyle tavsiye edilen uygulamalar değildirler. Dolayısıyla tarihi binalarda enerji korunumuna yönelik çalışmalar, daha çok mevcut durumun herhangi bir yeni malzeme kullanılmadan iyileştirilmesinde odaklanmaktadır. xıBu çalışmada, farklı iç ve dış sıvalara sahip gazbeton, düşey delikli ve yatay delikli tuğladan, olası dış duvar konstrüksiyonlan oluşturulmuş ve söz konusu bütün duvar konstrüksiyonlannın TS 825 standardına göre yapılan hesaplar sonucunda; İstanbul'un da dahil olduğu ikinci bölge için yeterli ısıl dirence sahip olmadıkları görülmüştür. Yetersiz ısıl dirençleri sebebiyle enerji etkin yenilenmeye ihtiyaç duyan bu duvar konstrüksiyonlan için, iç ya da dış yüzeyden yenileme uygulamalarında kullanılabilecek çeşitli ısı izolasyon malzemeleri minimum kalınlıkları hesaplanmıştır. Bu ısı izolasyon malzemelerinin piyasadaki kalınlıkları göz önüne alınarak, İstanbul'da söz konusu mevcut duvar konstrüksiyonlannm iç ve dış yüzeyden enerji etkin yenilenme uygulamalarında kullanılabilecek minimum yalıtım kalınlıkları önerilmiştir. Sonuç olarak Türkiye gibi birincil enerji kaynaklarının sağlanması açısından dışa bağımlı bir ülke için enerjinin etkin kullanımı ve korunumu son derece önemli bir konudur. Bu konu üzerinde hızla, gereken önlemler alınmalıdır. Bu amaçla, özellikle binaların ısı izolasyon uygulamalarına ağırlık verilmeli, gerekli olan destek daha kapsamlı ve eksiklikleri giderilmiş yönetmeliklerle sağlanmalı ve ısı yalıtımı uygulamalarına daha sıkı bir denetim getirilmelidir. Bütün bu işlemler yapılırken, mevcut binaların ısı izolasyon eksiklikleri giderilmeli ve ısı izolasyonuna sahip olmayan mevcut binalara da mutlaka ısı izolasyonu eklenmelidir.