Integrated systems for quality in building design process: Quality-environment-safety management

Günümüzde, uluslararası standartların önemi, rekabetçi dünya piyasasında gittikçe ivme kazanmaktadır. Özellikle 1900'lerin ilk çeyreğinde muayene ile başlayan ve günümüze kadar gelişerek gelen, toplam kalite yönetiminin son durağı olan ISO 9000 serisi Kalite Yönetim Sistemleri standartları, inşaat sektörünü de içine alan geniş bir endüstri yelpazesinde yıllardır kullanılmaktadır. Son yıllarda inşaat sektöründe yurt dışı işlerde rekabetin üst seviyelere tırmanması, müşteri odaklı üretimin benimsenmesi ve dünya sektöründeki pazar paylarının artış göstermesi, firmalar arasında kaliteyi baz alan hedeflerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Çeşitli ileri düzeyde yönetim sistem konseptlerinin geliştirilmesi, teknolojik imkanların artması ve kalite bazlı müşteri memnuniyetine dayalı sistemlerinin ortaya çıkarılmasıyla, kaliteyi doğrudan etkileyecek başka etkenlerin de olması gerektiği üzerinde durulmuştur. Bu faktörler, özellikle inşaat sektöründe çok önem taşıyan çevre ve güvenlik tanımlamalarıdır. Bundan yola çıkarak, son yıllarda kalite sistemleri ile bütünleştirilebilecek ISO 14001: 1996 Çevre Yönetimi ve OHSAS 18001: 1999 Güvenlik Yönetimi sistemleri gündeme gelmiştir. Özellikle 2000'li yıllardan sonra hem ikili hem de üçlü olarak standartlar arasında bütünleme sağlanmaya başlanmıştır. Bu kapsamda çalışmada, standartların inşaat sektöründe gelişimine yönelik literatür çalışmasının yapıldığı ve her bir sistemin hem ayrı ayrı, hem de bütünleşik olarak ele alındığı bir anlatım metodu izlenmiştir. Çalışmada asıl amaç, bütünleşik sistemlerin inşaat firmalarında tasarım sürecinde kullanılmasının getirdiği yararları belirlemek; bu sistemlerin tasarım sürecine yansımalarını incelemek ve bu süreçte sistemlerin ne kadar etkili kullanılabileceğini araştırmaktır. Tezin ilk bölümünde, çalışmanın amacına ve önemine yönelik olarak kalitenin geçmişşten günümüze bütünleşik sistemlerdeki rolüne değinilmekte ve diğer sistemlerle olan ilişkisi tanıtılmaya çalışılmaktadır. İkinci bölümde ise, kalite kavramı ve son zamanlarda bu kavramdan türeyen tanımlara yer verilmektedir. Üçüncü ve dördüncü bölümlerde, uluslararası standartlar hakkında genel bilgi verilerek, bu standartların ikili, üçlü kullanılmalarının inşaat sektöründe sağlayacağı yararlar üzerinde durulmaktadır. Bu kapsamda, sırasıyla ISO 9001: 2000 Kalite Yönetim Sistemi, ISO 14001: 1996 Çevre Yönetim Sistemi ve son olarak da OHSAS 1 8001: 1 999 Güvenlik Yönetimi Sistemi tanımlanmaktadır. Beşinci bölüm, araştırmanın bütünleşik sistemlerin tasarım aşamasında kullanılmasına zemin hazırlayacak kavramlardan bahsedilen bölümdür. Bu bölümde tasarım süreci, tasarım yönetimi ve bu süreçte ortaya çıkabilecek problemler ve sınırlamalar tanımlanmıştır. Daha sonra bu problemlerin minimize edilmesinde büyük paya sahip xıolacak olan bütünleşik sistemleri oluşturacak kavramlar -kalite, çevre, güvenlik- ayrı ayrı tasarım bağlamında ele alınmıştır. Literatürden yapılan bu teorik araştırmanın pratikte nasıl işlediğini görmek için altıncı bölümde bir saha çalışmasına yer verilmektedir. Bu saha çalışmasında, Türk Müteahhitler Birliği'ne üye firmalardan, her üç standarda da sahip olanların arasından en büyük 10 firma seçilerek anket uygulaması yapılmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde bütünleşik sistemlerin kullanılmasının yararlarına yönelik iki soru ve alt başlıkları yer almaktadır. İkinci bölümde ise amaca yönelik olarak bütünleşik sistemlerin pratikte tasarım aşamasında kullanılmasına yönelik sorulara yer verilmiştir. Bu bölümde bu anket çalışmasının cevapları tablolar ve çubuk diyagramlarla görsel leştirilmiştir. Son bölüm, ilk bölümlerde irdelenen içeriğin, altıncı bölümde yapılan anket bulgularının ışığında tartışılmasına ayrılmaktadır. Bu tartışmada, Türk inşaat firmalarının bütünleşik sistemler ve standartlar hakkındaki temel fikirleri, ankette verilen cevaplar doğrultusunda değerlendirilmekte, ve genel olarak öneriler sunulmaktadır. xn