Ülkemizde şehiriçi yaya köprülerinde malzeme kullanımı ve detay sorunları

İnsanoğlu, ilk çağlarda öncelikle basit suyollarını, ırmakları ve nehirleri aşmak amacı ile ilk olarak doğal oluşumlardan faydalanmışlardır. Ancak zamanla daha geniş açıklıkları geçme ihtiyacının doğması ve doğadaki mevcut malzemelerin bu ihtiyaçlara cevap verememesi sonucu, insanoğlu yeni strüktür ve yapım sistemlerini keşfetmeye başlamıştır. Önceleri basit olan ve aynı zamanda doğada fazlaca bulunan taş ve ahşabı kullanarak oluşturulan ayaklar üzerine yine, ahşap kiriş kullanarak köprüler kurmuştur. Zamanla daha geniş açıklıklarda halatlar ve ahşap elemanlar yardımı ile basit ve ilkel asma köprüler oluşturulmuştur. İlkel köprü örneklerinde mimari bir öğe olan kemer ilk defa Sümerler tarafından kullanmış, ancak yine bu dönemde fazla açıklık geçilememiş ve yeni arayışlar devam etmiştir. Bu arayışlar ve statik problemler yüzünden, insanoğlu farklı strüktür sistemlerini denemeye başlamıştır. İlk olarak, kemerlerden oluşan taş köprüler yapmış, zamanla taşın yerine teknolojinin de gelişmesi ile betonarme ve çelik gibi yeni yapı malzeme kullanılmaya başlanmıştır. Teknolojinin gelişmesi köprü strüktür sistemini etkilediği gibi, aynı zamanda işlevi de etkilemiştir. Yani, insanoğlu ilk zamanlarda köprüleri hem yaya hem de araç geçişi için kullanırken, zaman içerisinde her gereksinime ayrı bir köprü yapma yoluna gitmiştir. Böylece yaya ve taşıt köprüsü gibi, ihtiyaç gereği farklı köprü çeşitleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Yaya köprüleri günümüzde işlev bakımından olduğu gibi sembolik bakımdan bir değer taşımaktadır. Gelişmiş ülkelerde yoğun taşıt trafiği, kent içine sokulmayarak trafik sinyalizasyon ile çözümlenmektedir. Ülkemizde ise artan taşıt trafiği kent içine girmekte ve yaya aksları ile kesişmektedir. Bunun sonucunda, ülkemizde şehir merkezlerinde çok sayıda yaya üst geçitleri inşa etmek zorunluluğu çıkmıştır. Bu geçitler, yayalar için taşıt trafiğine karışmadan konforlu bir geçiş sağlamak amacıyla inşa edilmektedir. Yaya üst geçitleri, ülkemizin birçok şehrinde çeşitli örnekleri ile bulunmaktadır. Fakat bu köprülerin birçoğunda planlama, teknik uyguluma ve görsel sorunların var olduğu bu çalışmada ortaya konmaya çalışılmaktadır. Bu genel başlıklar altında ortaya konan yaya köprülerine ilişkin sorunlar, kullanılan malzeme ve detay sorunları ile birlikte bu çalışmada kapsamlı olarak ele alınmakta ve çözüm önerileri sunulmaktadır. Çalışmanın birinci, yani giriş bölümünde konunun amacı önemi ve kapsamı ortaya konularak çalışmanın yöntemine ilişkin bilgi verilmektedir. İkinci bölümde köprüler genel olarak ele alınarak, tanımı, tarihsel gelişimi ve fonksiyonlarına göre çeşitleri incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise, şehir içi yaya köprülerinin tanımı, tarihsel gelişimleri ile birlikte çeşitleri, konumları, strüktürleri, formları ve fonksiyonları bakımından detaylı olarak incelenmektedir. Dördüncü bölümde bu çalışmanın da ana teması olan ülkemizdeki şehir içi yaya köprülerinde karşılaşılan sorunlar çeşitli şehirlerdeki yaya köprü örnekleri ile genelde planlama, tasarım, teknik uygulama ve görsellik bakımdan sınıflandırılmış ve bunlara çözüm önerileri sunulmaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise, ortaya konan bu bilgiler ışığında genel sonuç değerlendirmeler yapılarak ülkemizde şehir içi yaya köprülerinde görülen malzeme kullanımı ve detay sorunlarının çözümüne ilişkin çözüm önerileri ortaya konulmaktadır.