Mekan tasarlama, temsil, deneyimleme yöntemi olarak sinematografik kavramlar

Bu çalışmada, mimarlık üretilmesinde ve mimarlığın konusu olan mekanın deneyimlenmesinde; insan, mekan, zaman etkileşimi içerisinde sinematografik kavramların tasarım aracı olarak kullanılırken dönüştüğü yazılı ve görsel biçimlerin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışmanın amacı; filmlerde mimarlığın ve mimari çevrenin nasıl sunulduğu değildir. Genel manada sinematografik kavramlardan mimarlığın temsilinde ne şekillerde yararlanıldığı sorularına yanıtlar aranmıştır. Onların kapsamlı tanımları ve yorumları ortaya çıkarılırken, bu etkileşimlerle yaratılan, deneyimlenen mekanlar ve bu mekanların sunduğu mekansal deneyimler incelenecektir. Mimarlığın sinematografik kavramlarla ilgisinden bahsederken, enstalasyon ve interaktif mimarlığın, mekanın oluşumunda, yeni mekansal ilişkiler yaratmada ve fiziksel mekanın deneyiminde etkin birer araç oldukları, görünenin ardındaki gerçekliği ortaya çıkarmak bağlamında gösterilmeye çalışılacaktır. Öncelikle sinematografik kavramlar, bu kavramların mimaride karşılık bulması ve bu kavramları kullanma yöntemleri, nasıl kullanıldıkları, birbirleriyle ilişkileri, incelenecektir. Daha sonra bu kavramlar ve yöntemlerin, mimarlıkta dönüştüğü biçimler, mimarlığın üretiminde ne şekillerde kullanıldığı ise bu çalışmanın temellerini oluşturacaktır. Bu amaçlar doğrultusunda gerçekleştirilen çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın amacı ve kullanılan yöntemlere değinilmiştir. Daha sonra, sinema ve mimarlık disiplinlerinin terminolojileri incelenerek ortak noktalar araştırılmıştır. Mimarlıkla ilişkili olduğu düşünülen sinematografik kavramlar ve tanımları gruplanmış, bu gruplama yapılırken de yöntem olarak dil üzerinden gidilmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise, mekanı anlamlandırmada paradigma olarak sinematografik kavramlar konu edilmiştir. Konu farklı açılımları ile ele alınırken; mimari senaryo, ışık, gölge, renk, doku, ritim, ses ve zaman, mimarların benimsediği fikirler doğrultusunda incelenmiştir. Daha sonra üçüncü bölümde mekanın iletişim kurma aracı olarak sinematografik kavramlar; atmosfer oluşturma ve onun bir parçası olma, bakış açısı değişimi, çerçeve, hikaye anlatma, mesaj iletme, mekana ve yüzeye derinlik katma, mekanı hareket yoluyla deneyimleme gibi kavramların mimarlık üretimi sürecinde paradigma olarak kullanılmaları mimari temsil, tasarlanan, yaşanan, deneyimlenen mekan bağlamında araştırılmıştır. Tezin dördüncü bölümünde, deneyimi yapılandırma aracı olarak sinematografik kavramların mimari mekanın 'gerçek' olarak tasarlanmasına ve sunumuna katkıları, hareketli görüntüyle kazanılan potansiyel; kurgu ve montaj ilişkisi gibi kavramların mimarlığı nasıl dönüştürdüğü ve tüm bunların tasarım pratiği ve tasarımın sunum biçimleriyle ilişkilendirilmesi hedeflenmiştir. Son olarak beşinci bölümde, sinematografik kavramların mekanın algısını dönüştürmesi; dijital medyayı mekan yaratmada kullanan enstalasyonlar ve interaktif mimarlığın, mekanın oluşumunda, yeni mekansal ilişkiler yaratmada ve fiziksel mekanın deneyiminde etkin birer araç oldukları düşüncesi araştırılmıştır. Mekanın, duyulan, içinde hareket edilen bir yer olarak temsil edilmesi, tecrübe edilmesi, insanların hareket ettikleri yol, nereden bakılacağı, mekanın bir sahne gibi nasıl kullanılacağı, mekanla kurulan ilişkiler, organizasyonu, fonksiyonunun temsili ile iki boyutlu olarak görülen mekan, yaşanılan, dokunulan mekan halini almıştır. İzleyici, katılımıyla birlikte enstalasyonun öznesi ve nesnesi olurken gerçekleştirdiği aktiviteyle, mekanı etkileşim mekanı olarak tekrardan tanımlamıştır. Bu başlıkta bu etkileşimlerle yaratılan, deneyimlenen mekanlar ve bu mekanların sunduğu mekansal deneyimler incelenmiştir.