Akseki, Hacıgüzeller evi

Türkiye'nin içinde bulunduğu hızlı kentleşme süreci ve korumaya ayrılan ekonomik kaynakların yetersizliği nedeniyle tarihi ve doğal güzellikler hızla yok olmaktadır. Tarihi dokunun yoğun olduğu yerleşimlerde, kültür varlığı niteliğindeki yapılarda, insanlar yaşamlarını zor koşullarda sürdürmektedir. Tarihi değer taşıyan yapıların günümüz koşullarına uyarlanabilmesi için kullanıcılara teknik ve mali yardım uygulaması gerekmektedir. Bu yapılmadığında, kimi kullanıcılar evlerim terk etmekte, kimi gelişigüzel müdahaleler yapmakta; kimi de evini yıkarak yerine betonarme yapılar yapmaktadır. Akseki, Batı Toroslann güney yönünde kurulmuş, Alanya'dan sonra, Antalya'nın en eski ilçesidir. Kuzeyinde Göller Bölgesi bulunur. Akseki doğuda Gündoğmuş ve Bozkır, banda Manavgat, kuzeyde Seydişehir, güneyde ise yine Gündoğmuş ve Manavgat ilçeleriyle çevrilidir. Burada çeşitli uygarlıkların izleri bulunmaktadır. Akseki Antik Melas Irmağı'nın çıkışma yakın dağlık kısmındadır. Pisidya sınırlan buraya kadar uzanırdı. Bademli, Cevizli, Ormana, Unulla, Gödene, Minareli, Sinanhoca, Mahmutlu, Güzelsu köylerindeki kalıntılar burada gelişen uygarlıkların belirgin örnekleridir. Akseki yöresi 13. yüzyıhn ilk yansında Selçuklu egemenliğine girmiştir. Zengin bir dokuya sahip olmasına karşın, Osmanlı topraklarına katıldığı zaman Akseki sadece bir köydü. 1290 yıllarına doğru Akseki'nin köy sayısı 154 olmuştur. Akseki yöresinin tarihi dokusunu oluşturan yapılar konusunda yeterli araştırma yapılmamış olması dikkati çekmektedir. Yöredeki tarihi dokuyu oluşturan yapıların plan ve cephe özellikleri, yapım sistemi, ahşap işçiliği de göz önünde bulundurularak, önemli bir geçmişşi olabileceği tahmin edilen bir yapı seçilerek belgelenmesi amacı ile üzerinde çalışılmasına karar verilmiştir. Çalışma kapsamında ilk olarak Akseki ilçesinin tarihsel ve fiziksel gelişimi ile ilgili ulaşılabilen bütün kaynaklar araştırılmış ve araştırma konusu ile ilgili bazı bilgilere ulaşılmıştır. Bunun yanında Türk evinin gelişimi ve mimari özellikleri ile ilgili kaynaklar da taranmış, bulunan bütün veriler düzenlenmiştir. İlçenin anıtsal yapılan ve sivil mimarlık örnekleri incelenmiş ve gerekli belgeleme çalışmalarının yapılması amacıyla, fotoğraflarla ve çizimlerle desteklenmesine karar verilmiştir. Seçilen yapı Akseki üçesi'nin merkezinde bulunmaktadır. Akseki ilçesi, Hacı Üyas Man. 30 ada 18 parselde bulunan ; haçvari sofalı plan şemasına sahip, avlulu, içinde bezemeleri olan ve yöredeki tarihi dokunun özelliklerim barındıran bir konuttur. Türkiye Diyanet İşleri'nin mülkiyetinde olan yapı arada sırada lojman olarak kullanılmakta, bunun dışındaki zamanlarda ise kendi haline bırakılmaktadır. Lojman olarak kullananlar yapıya zarar vermektedir. Kullanılmadığı zamanlarda ise; yapı kaderine terk edilmektedir, bütün bunlar yapıya gerekli özenin gösterilmediğinin bir kanıtıdır. Tarihi yapının özgünlüğünü bozan niteliksiz ekler ve müdahaleler yapılmıştır. Konağın dahafazla zarar görmeden yapının belgelenmesi ve durumunun iyileştirilmesi önem taşımaktadır. Yapınm belgelenmesi ve restorasyonuna yönelik olarak, 1/50 ölçekli, rölövesi çıkarılmıştır. Detaylar 1/5, 1 /10, 1/20 gibi ölçeklerde çizilerek, yazı ve fotoğraflarla bu çizimler desteklenmiştir. Dönem analizi ve hasar tespitlerinin yapılmasından sonra, elde edilen veriler en doğru şekilde değerlendirilerek, yapınm korunmasına ve yaşatılmasına yönelik, yine 1/50 ölçekli restitüsyon ve restorasyon ve yemden kullanım projelerinin hazırlanmasına çalışılmıştır. Bu belgeleme ve restorasyon projesinin hazırlanmasından sonra Çekül Vakfi ile Antalya Mimarlar odası tararından yapılacak maddi ve manevi destekle yapınm yaşatılması mümkün olacaktır. u