Kayseri meydanının Cumhuriyet dönemi modernizm yaklaşımı bağlamında değişimi: Eski hükümet konağı örneği

Cumhuriyetin ilanından sonra devletin resmi politikası olan çağdaşlaşma kentler üzerinde de etkisini göstermiştir. Başkent Ankara başta olmak üzere birçok Anadolu şehri için imar planı çalışması yapılmıştır. Cumhuriyet Döneminin önemli merkezlerinden olan Kayseri'de imar çalışmaları yapılan kentler arasında yer almıştır. İmar çalışmalarıyla kent ortaçağ karakterini kaybetmiş, ulus-devlet anlayışıyla yeniden düzenlenmiştir. Birçok şehirde kentleşme çalışmalarında Cumhuriyet Meydanı düzenlemesi ayrıca önemsenmiştir. Şehir merkezlerinde Atatürk heykeli ve Hükümet Konağının bulunduğu idari binalarla çevrili modern Cumhuriyet Meydanları çağdaş kenti simgeleyen unsur olmuştur. İmar çalışmaları doğrultusunda Kayseri'de çağdaş bir kent çehresi oluşturmak gayesiyle yeni kamu binaları, modern yaşam mekanları içeren sanayi yerleşkeleri, halkın eğitimini ve çağdaşlaşmasını hedefleyen eğitim yapıları gibi pek çok yapı inşa edilmiştir. Söz konusu yapılarda Erken Cumhuriyet Dönemi etkileri görünmüştür. Geçmişi MÖ 4. yüzyıla kadar giden yüzyıllar boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Kayseri şehrinde Roma Döneminden Cumhuriyet Dönemine kadar birçok döneme ait tarihi eser yer almıştır. Ancak 20. yüzyılda hızlı bir dönüşüm geçiren Kayseri kentinde Erken Cumhuriyet Dönemi yapıları kısa süre ayakta kalabilmiştir. Cumhuriyet Meydanında yer alan Hükümet Konağı, Tan Sineması, Alemdar Sineması, PTT, Tekel Binası, Sait Azmi İş Hanı, Turizm Tanıtma Binası, Şehir Kulübü, Belediye Oteli gibi yapılar modern anlayışta tasarlanmıştır. Yeni bir dönemin ilk ürünlerinden olan bu yapılar daha sonraları meydan genişletme çalışmaları kapsamında yıkılmıştır. Bu nedenle bu tez çalışmasında, Kayseri kentinde kent merkezi çevresinde Cumhuriyet Döneminde yapılan ve günümüzde var olmayan kamu yapılarını incelemek amaçlanmıştır. İnceleme yapılırken Kayseri'nin kentsel gelişimi ve dönemin mimari anlayışı göz önünde bulundurularak değerlendirme yapılmıştır. Söz konusu yapılar hakkında erişilen tarihi bilgiler ile birlikte yapıların mimari betimlemelerine yer verilmiştir. Bu tez kapsamında, öncelikle Kayseri'nin kentsel gelişim sürecini incelemek açısından kentin ilk haritası olan 1881 tarihli haritadan başlayarak 1933 yılında hazırlanan ilk imar planı, 1945 Kemal Ahmet Aru planı, 1975 Yavuz Taşçı planı ele alınmıştır. Ardından çağın eğilimlerini anlamak açısından Ankara ve Kayseri'deki bazı örnek yapılarla Erken Cumhuriyet Dönemi mimarlığının özellikleri irdelenmiştir. Kayseri imar planları ve Cumhuriyet dönemi mimarlığı bağlamında kent meydanı çevresindeki Cumhuriyet Dönemi yapılarının değişimi araştırılmıştır. Yıkılmış olan yapılara dair bilgiler resmi kurumların arşiv dosyalarından ve dönemin gazete haberlerinden faydalanılarak edinilmiştir. Son olarak Cumhuriyet Döneminde kentlerde yeni rejimi yansıtan hükümet konaklarından Kayseri şehrinde yer alan örnek incelenmiştir. 54 yıl kullanılmış taş yapı hakkında kaynaklarda sadece yapım ve yıkım yılları yazılmıştır. Bu çalışma ile yapının planları ortaya çıkarılmış, mimari özellikleri çağdaşı yapılarla kıyaslanarak incelenmiştir.