Kamusal mekanlarda kalite: Yıldız Teknik Üniversitesi Kampüsü'nde kullanıcı görüşlerine dayalı kalite değerlendirmesi

Kentler içinde yer alan binalar arasında kalan açık alanlar olarak tanımlanabilen kamusal mekanlar, kentlerin yaşanan birer mekan olmalarını sağlayan en önemli unsurdur. Kent içinde insanların bir araya geldikleri bu mekanlar ve sundukları tüm özellikler, kullanıcı gereksinimlerinin karşılanmasında ve çevre kalitesinin değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda çevrenin kullanıcıların gereksinimlerini karşılayabilecek tüm olanaklarla donatılmış olması, fizyolojik ve psikolojik yaşamın sağlıklı bir biçimde devam etmesi açısından önemlidir. Özellikle son yıllarda tasarlanan kamusal çevrelerin çok azının kullanıcı gereksinimlerini karşıladığını görmekteyiz. Bunun sonucu olarak, insanlar çevrelerinden hoşnut kalamamakta ve çevrelerine sahiplenmemektedirler. Çevrede kalite, bu anlamda, kamusal mekanların kullanımını etkileyen önemli bir göstergedir. İnsanların, en basit düzeyde gereksinimlerinin karşılanmasının ötesinde, kamusal mekanlarda zaman geçirmeleri, büyük oranda o çevrenin sunduğu fiziki, mekansal ve sembolik özelliklere, yani çevrenin 'kalite'sine bağlıdır. Bu tezde de bu amaçla, kamusal mekanların kullanıcı gereksinimlerine cevap verebilmesi için gerekli kalite göstergelerinin geliştirilmesine yönelik, çevre kalitesine bağlı bazı bulgular ortaya konmaktadır. Bu çalışmanın birinci bölümünde, genel bir giriş ve çalışmanın amacı ve kapsamına ilişkin bilgiler sunulmaktadır. Bu bölümde ayrıca, alan çalışmasının sürdürülebilmesi ve sonuçlandırılabilmesi için alan çalışmasının yöntemi ve özellikleri de aktarılmaktadır. İkinci bölümde ise, çalışmanın düşünsel tabanının sunulmasına yönelik olarak, kent ve kamusal mekan kavramları üzerinde durulmaktadır. Kamusal mekanların gelişimi, özellikleri, türleri, kamusal mekanlarda aktiviteler ve kalite bu bölümde incelenmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, kamusal mekanları kullanan insan ve çevre ilişkilerinin yapısı incelenmektedir. Bu bölümde, kişilerin çevresel değerlendirmelerinde Önemli bir etkisi olan algılama, kavrama ve mekansal davranış konularına ait ön bilgiler sunulmaktadır. Böylelikle, alan çalışmasının sonuçlarının değerlendirilmesine yönelik algısal tabanın özelliklerinin neler olduğu açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde, öncelikle, kamusal mekanlarda kullanıcı gereksinimlerinin farklı kaynaklardan derlenen sınıflandırmaları sunulmaktadır. Bu bilgilerin ışığında oluşturulan kamusal mekanda kullanıcı gereksinimleri, altı ayrı başlık altında incelenmektedir. Bu bölümde, kullanıcı gereksinimleri incelenirken, ilgili gereksinim başlığı altında, çeşitli kalite göstergeleri de detaylı bir biçimde incelenmektedir. Böylelikle, beşinci bölümde yer alan alan çalışmasına ve sonuçlarına yönelik kuramsal taban oluşturulmaktadır. Çalışmanın beşinci bölümünde öncelikle, genel anlamda kampüsler ve planlama ilkeleri aktarılmış, daha sonra ise Yıldız Teknik Üniversitesi kampusu, gelişmesi ve tarihçesi hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümde, Yıldız Teknik Üniversitesi kampüsünde kalite göstergelerinin ve kullanıcı gereksinimlerinin neler olduğunun araştırılmasına yönelik bilişsel haritalama ve anket çalışması ve bulgular yer almaktadır. Sonuç bölümünde ise, alan çalışmasının bulguları ve daha önceki bölümlerde aktarılan verilerin ışığında, kamusal mekan tasarımına ilişkin kalite göstergelerinin ve tasarım ilkelerinin neler olduğu açıklanmaktadır.