Döşeme kaplamalarının işlevsellik açısından incelenmesi

Dünyada bina endüstrisinde, son yüzyılda bilim ve teknikteki hızlı ilerlemeye bağlı olarak büyük gelişmeler olmuştur. Sayısı her geçen gün artan yeni malzemeler, endüstriyel yöntemler ve teknoloji, enerji krizi, hava ve çevre kirliliği, küresel ısınma, akıllı binalara taleplerin artması, kullanıcı gereksinimlerinin faklılaşması ve değişmesine bağlı olarak tasarım ve üretim sürecindeki farklı yaklaşımlar mimarlık mesleğinin günümüzde daha karmaşık bir hale gelmesine neden olmuştur. Son iki yüzyıldaki dünyadaki büyük gelişmelere paralel olarak ekonomik ve sosyal değişimlerin sonucu malzeme teknolojisi fazlasıyla önem kazanmış ve büyük bir ivme kazanarak; tüm tasarımlarda, tek bir malzeme yerine farklı alternatifler üretilerek, yeni çözümler kendini göstermeye başlamıştır. Yapı malzemesi alternatif ve olanaklarının çok fazla artmasına rağmen doğru olarak kullanılması ve uygulanmasındaki kaygılar henüz giderilebilmiş değildir. Bu bağlamda mimari ve yapısall tasarım yapabilmek, gereksinmelerle olanaklar arasında iyi bir denge kurmaya bağlıdır. Mimari tasarımda, pratikte malzeme seçimi bu sürecin içinde çok ufak bir bölümü oluşturuyor olsa da mimari projenin ilk aşamasından itibaren, tasarımla beraber düşünülerek mekanlara ve fiziki şartlara uygun malzeme alternatifleri oluşturulmalıdır. Mimari tasarım, mekanları çevreleyen kaplama malzemelerinin işleve uygunluğu ile anlamlı hale gelir. Çünkü her malzemenin dokusu, görünüşü ve özellikleri farklı olduğu için hatalı malzeme kullanımı, mimarın mekanda yaratmak istediği konsepti de yok edecektir. Binalarda işleve uygun malzeme seçiminin önem kazandığı yapı elemanlarından birisi de döşemelerin son yüzeyini oluşturan döşeme kaplamalarıdır. Bir mekanın yatay yüzeyini oluşturan bu malzemeler, mekanın kullanış amaçlan doğrultusunda, amacına uygun malzeme ile kaplanmalıdır. Bunun için bu malzemeleri tanımak, hangi malzemenin hangi işlevleri nasıl karşılayacağını doğru olarak karar vermeyi gerektirir. Döşeme kaplamaları bir mekandaki en önemli yüzey bitirici malzemelerdir. Çünkü kullanıcılar gereksinmelerinin büyük bir çoğunluğunu döşeme kaplamaları üzerinde gerçekleştirir. Kullanıcı-yapı malzemesi etkileşiminin en fazla olduğu yapı malzemeleridir. Kullanıcıların üzerinde yürümeleri ve eylemlerini bu malzemeler üzerinde gerçekleştirmelerinden dolayı malzemeyle olan teması ve direkt ilişkisi, binadaki diğer malzemelerden daha çok önem verilmesini gerektirmektedir. Döşemelerin konforlu bir şekilde donatılması, kullanıcının istekleri doğrultusunda iç mimari tasarıma bağlı kalınarak doku, renk ve görünüş etkilerini de dikkate alarak şleve uygun bir malzeme ile kaplanması binadan beklenen performanslar açısından büyük önemi vardır. Bu aynı zamanda mekanın işleve uygun döşeme kaplaması uygulaması, binanın görevini tam anlamıyla yapmasına da büyük katkı sağlayacaktır. Bu şekilde bina için gerekli yapısall gereksinimlere de cevap verilmiş olacaktır. Yapı teknolojisi ve malzemesindeki gelişmelere paralel olarak döşeme kaplaması malzeme alternatifleri de artmıştır. Bu kadar çeşitlilik içinde doğru döşeme kaplamasını bulmak, bilmek, tanımak ve doğru bir şekilde kullanmak, uygulamak en başta mimarlara düşen bir görev olmaktadır. Malzemelerin böylesine çeşitlenmesi, bunların bir bütünlük içinde ele alınarak irdelenmesini zorunluluğunu da beraberinde getirmiştir. Bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünden sonra genel olarak döşemelerin bir irdelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde döşeme kaplamaları malzeme türüne göre sınıflandırılmış, her malzemenin özellikleri ve uygulama detayları geniş bir şekilde ele alınmıştır. Dördüncü bölümde döşeme kaplamalarının seçim ölçüt kriterleri irdelenmiştir. Bir başka ifadeyle döşeme kaplamalarının kullanıcı ve yapısall gereksinmelere cevap verebilmesi için sahip olması gereken özellikler açıklanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise bazı bina ve mekanlarda döşeme kaplamalarının işlevsellik açısından bir irdelemesi yapılmıştır.