İnsan-çevre diyalektiğinin duyusal-zihinsel-duyusal süreçleri: Çevresel algı-bilişim-anlam

Konusu insan-çevre diyalektiğinin algısal-bilişsel-anlamsal süreçleri ve bu süreçlerin oluşumundaki bireysel farklılıklar olan bu çalışma kapsamında, izlenen ana yöntem, kuramsal kurgu ile alan çalışması arasında sürekli birbiri ile etkileşen, birbirini yönlendirici ve pekiştirici ikili bir etkileşim sağlayarak, literatür araştırması üzerine temellenen düşünceleri alan çalışması doğrultusunda şekillendirmek ve buna koşut olarak, yine kuramsal kurguda ortaya konan varsayımları ise alan çalışması ile sınamak olup, bu sayede, çalışmaya tanı koyucu ve bütüncül bir yapı kazandırmaktır. Bu ikili etkileşim sonucunda elde edilen tüm veri ve bulgular doğrultusunda ortaya konan sonuçlar, kullanılabilir özellikler taşıyan önerileri de beraberinde getirecektir. Bu amaçlar doğrultusunda, çalışmanın 1. Bölümünde çalışmanın konu alanı ve kapsamı tanımlanmıştır. 2. bölümde, insan-çevre etkileşimi bir öznenesne diyalektiği içinde sorgulanarak, mimari ve toplum bilimleri arasında kurulan etkileşimin mimarinin bir iletişim dili olarak işlerliğinin sağlanmasında ve kimlikli, öznesi ile uyumlu, okunabilen mekanların örgütlenmesinde ne denli etken olduğu tartışılacaktır. 3. bölüm, mekan kavramı üzerine oluşturulmuş teoriler üzerine temellenmiş olup, amacı fiziksel mekanın, mekanda geçen zaman ve deneyimle öznenin kendi bakış açısına göre yeniden şekillendiği savım öne süren fenomenolojik yaklaşımda etkin olan öznenin algısal-bilişsel-anlamsal süreçlerini irdeleyen dördüncü bölüme geçiş yapmaktır. 4. bölümde, algı-bilişim-anlam birbiri ile etkileşen bir süreklilik şeması halinde kuramsal olarak irdelenmiş, literatür araştırması ile elde edilmiş çeşitli tanımlamalar, süreçler ve yaklaşımlar alan çalışmasına veri olmak üzere çeşitli boyutları ile ele alınmıştır. 5. bölümde, bu süreçleri etkileyen hareket-zaman-insan kaynaklı faktörler ve özellikle bireyi diğerlerinden farklı yapan fizyolojik, sosyo-kültürel, psikolojik özellikleri ve buna koşut olarak süreçleri metotlaştırmadaki farklılıkları irdelenmiştir. Alan çalışmasında sorgulanan öznenin algılamasında bireysel farklılaşmaların özellikle eğitimin etken olduğu varsayımı bu kuramsal çerçeve üzerine temellendirilmiştir.6. bölümde, insan-çevre araştırmalarının özellik ve yöntemleri, araştırmalarda kullanılan strateji, tasarım ve yaklaşım türleri irdelenerek, alan çalışmasına veri olmak üzere, bu araştırmalar içinden, alan çalışmasında daha etkin olan bilişsel harita ve semantik farklılaşma yöntemlerinin kullanıldığı örnek araştırmalar amaç, yöntem ve değerlendirme teknikleri ölçüt alınarak analiz edilmiştir. 7. bölümü, kuramsal kurguya yön vermenin yam sıra, bu kurgu içinde ortaya konan varsayımları sınamak üzere şekillendirilen alan çalışması oluşturmaktadır. Bu çerçevede, Kuzguncuk örneklem bölgesinde, algısal-bilişsel-anlamsal süreçleri etkileyen bireysel faktörlerin ve özellikle eğitimin etkinlik derecesini sorgulamak üzere, yöre halkı ve profesyonel eğitim almış mimarlardan oluşmak üzere iki tür örneklem grup belirlenmiş, alan çalışması, çevresel bilişim ve çevresel anlam kapsamında iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Çeşitli yardımcı tekniklerin yanı sıra, özellikle çevresel bilişim kapsamında, Bilişsel Harita tekniğinin ve çevresel anlam kapsamında, Semantik Ayrım ölçeğinin kullanıldığı bu çalışmada, öncelikle, aşamalarda elde edilen bulgular ayrı ayrı analiz edilmiş, ardından, iki aşama için genel bir değerlendirme yapılarak, kuramsal kurguda öne sürülen varsayımlar ile aşamalarda elde edilen bulguların örtüşür olduğu kanısına varılmıştır. Son bölümde ise, çalışmanın sonuçlan ve bu sonuçlar doğrultusunda geliştirilmiş olan öneriler ortaya konmuştur. XI