Betonarme prefabrike sistemlerinde dış cephe panelleri arasındaki derzlerin yalıtımı

Yapı derzleri gerek geleneksel, gerekse endüstrileşmiş yapım tekniklerinde sıkça kullanılır. Geleneksel yapım sistemlerinde derz dizaynı önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaz. Bunun nedeni olarak, kullanılan bileşenlerin küçük boyutlarda olması, malzemelerin hata gizleme özelliklerinin olması ye yapı cephesinde koruyucu bir takım elemanların kullanılmasıdır. Oysa beton hazır bileşenlerden oluşan endüstrileşmiş yapım sistemlerinde, birleştirilecek elemanlar, nispeten daha büyük, ağır ve tolerans değerleri fazla olduğundan derz yapımı daha da önem kazanmıştır. Bu çalışma betonarme prefabrike sistemlerde dış cephe panelleri arasındaki derzlerin doğru bir şekilde yapılması ve yalıtılmasına bir kaynak oluşturmak amacıyla hazırlanmıştır. Tezin 1. bölümünde bu amaç doğrultusunda tezin kapsamı ve izlenen yöntemler anlatılmıştır. Tezin 2. bölümünde yapımda endüstrileşme ve prefabrikasyon tanımlan yapılarak prefabrikasyon sınıflandırılmıştır. Ayrıca bu bölümde betonarme prefabrike sistemler tanıtılmıştır. Betonarme prefabrike sistemler yapım sektöründeki endüstrileşmenin bir sonucu olarak ortaya çıkmış bir yapım türüdür. Prefabrikasyonda amaç daha az işgücü ile daha kısa sürede, daha çok, daha kaliteli ve daha ucuz bir yapı üretimi gerçekleştirmektir. Betonarme prefabrike sistemlerde yapılar; yapı bileşenlerinin büyük bir kısmının veya tamamının fabrika ve atölyelerde üretildikten sonra şantiyelere taşınıp burada yapıyı meydana getirecek şekilde monte edilmesi ilkesine dayanır. Betonarme prefabrike sistemler; panel sistemler, iskelet sistemler, hücre sistemler ve bu sistemlerin bir arada kullanılabildiği karma sistemler olmak üzere sınıflandırılabilir. Tezin 3. bölümünde dış duvar kuruluş nitelikleriyle birlikte dış cephe panelleri özelliklerine göre sınıflandırılarak incelenmiştir. Betonarme prefabrike sistemlerde yapının dış kabuğunu oluşturan elemanlar dış cephe panelleridir. Dış etkiler altında kendilerinden beklenen görevleri yerine getirmesi beklenen cephe panelleri; kesit özelliklerine, boyutlarına ve statik niteliklerine göre farklı türlerde olabilirler. Bu çalışmada üzerinde duracağımız dış cephe panelleri beton esaslı olanlardır. Dış cephe panellerinin farklı karakterdeki özellikleri, panellerin kendi aralarındaki ve taşıyıcı sisteme birleşme detaylarında çeşitlilik göstermesine neden olur. XI3. bölümde derz tanımı da yapılarak derz türleri, derzlerden beklenen nitelikler ve derz tasarımından söz edilmiştir. Derz; yapı bileşenlerinin veya yapının, doğal, yapısall ve mekanik etkiler karşısındaki hareketlerinde, yapı ve yapı bileşenlerine zarar vermemesi için bırakılan boşluk veya aralıklardır. Derzler yapım nedenlerine göre hareket, iş ve birleşim derzleri olarak ayrılırlar. İki veya daha fazla prefabrike yapı elemanının birleşimlerinde bırakılan aralıklara birleşim derzi denir. Birleşim derzlerinin göstereceği performans, yapıdaki kritik işlemlerden biri olan derz yapımı için büyük önem taşımaktadır. Derz yapımında bırakılacak derz genişliğinin belirlenmesi için birleşen yapı elemanlarının boyut hataları ve gerekli tolerans değerleri hesaplanmalıdır. Dış cephe panelleri arasındaki birleşmelerdeki boyut hataları derzin görevini yerine getirememesine neden olacaktır. Tezin 4. bölümünde dış cepheleri etkileyen faktörler sıralanarak cephe panelleri yapı fiziği açısından incelenmiştir. Dış cephe panelleri ve aralarındaki birleşim derzleri sürekli doğal ve mekanik etkiler altındadırlar. Bu dış faktörler doğrultusunda gösterecekleri davranışların tanımlanması ve çözümlerinin belirlenmesi yapının ve kullanıcısının konforunun sağlanmasında önemli bir rol oynar. Tezin S. bölümünde prefabrike elemanlar arasındaki birleşim tekniklerine ve dış cephe panellerinin taşıyıcı sisteme bağlantılarına yer verilmiştir. Prefabrike elemanlar arasındaki birleşimler her biri farklı özellikteki ıslak, yan ıslak ve kuru birleşimler olmak üzere 3 şekilde yapılmaktadır. Dış cephe panelleri taşıyıcı sisteme bu birleşim teknikleriyle bağlanmaktadırlar. Birleşim derzleri hem taşıyıcı hem de koruyucu özellikte olmak zorundadır. Cephe panelleri arasındaki derzlerin koruyuculuk nitelikleri su, rüzgar ve yağmur geçişinin önlenmesi şeklinde olmaktadır. Tezin ö. bölümünde derz yapım teknikleri, derz yalıtım malzemeleri ve özellikleri tanıtılarak derz yalıtımı hakkında bilgiler verilmiştir. Prefabrike yapılarda dış cephe panelleri arasındaki derzlerin yalıtımı yapının kritik işlemlerinden biridir. Derz yalıtımının doğru yapılabilmesi için birleşen cephe panellerinin ve birleşim tekniğinin özellikleri, hangi derz tekniğinin yapılması gerektiği ve kullanılacak derz yalıtım malzemesinin özellikleri bilinmesi gerekmektedir. Ancak bu şekilde sağlıklı, kaliteli ve uzun ömürlü bir derz yapılır. Tezin 7. bölümünde Türkiye'den örneklerde incelenerek, dış cephe panelleri arasındaki birleşim derzlerindeki sorunlar tespit edilmiştir. Bu sorunların belirlenerek alınması gereken önlemlerin neler olabileceği konusuna ise tezin son bölümünde yer verilmiştir. XII