Yüklenici inşaat firmalarında hakediş düzenlemeleri ve yapı enformasyonu modellemesi uygulamaları

İnşaat sektörü, geçtiğimiz yüzyılın son çeyreği de dahil olmak üzere, gelişimine artan ivme ile hızla devam etmektedir. Dünya piyasasında büyük ölçekli firmalarla rekabet edebilecek yetkinliğe sahip Türk inşaat firmaları, bu yarışta geri kalmamak için teknolojik gelişmeleri yakından takip etmek durumundadır. Günümüz dünyasında yavaş gelişmenin, aslında geriye gitmek olduğunun bilincinde olan bu firmalar, fark yaratabilme adına kendilerini bir adım öne taşıyacak her yeniliğe açık olmak ve gerekli durumlarda alışkanlıklarını değiştirmek zorundadır. İnşaat sektörü, sadece tasarlanan bir projenin hayata geçirilmesinin ötesinde, farklı disiplinleri bünyesinde barındıran büyük ölçekli bir ekonomik sistemdir. Bu sistemin en önemli dinamiklerinden biri de, alışverişin tarafları arasında gerçekleşen ödeme düzenidir. İşveren tarafından bir projenin başarılı sayılabilmesi için projenin, tasarıma uygun olarak, öngörülen sürede ve ayrılan bütçe sınırları içerisinde tamamlanmış olması gerekmektedir. İşverenin tüm bu beklentilerini doğrudan etkileyecek en önemli etkenlerden biri, yapım sürecinde işveren ile yüklenici arasındaki ödeme sistemini temsil eden hakediş uygulamasıdır. Bir prosedür ve evrak yükü olarak görülen hakediş, yapım sürecinin sağlıklı ilerlemesinde önemli bir role sahiptir ve tasarım-yapım alanında görülen teknolojik gelişmelere aynı hızda uyum sağlaması gerekmektedir. Günümüz proje üretim ve yönetim araçları arasında en çok tercih edilen sistemlerden biri BIM teknolojisidir. BIM, tasarım ve yapım dünyasının büyük bir kısmında düşünüldüğü gibi yalnızca üç boyutlu bir modelleme aracı değil, proje yaşam döngüsünü tümüyle kapsayan bütüncül bir yaklaşımdır. Yapının fikir ile yıkım arasındaki bütün evreleri ile alakalı söyleyecek bir sözü bulunan BIM, halihazırda gelişmekte olan bir teknoloji olması sebebiyle, inşaat sektöründe potansiyelinin altında performans göstermektedir. Bu gelişim sürecinde, BIM'in mevcut kullanım alanlarında karşılaşılan sorunlara çözüm aranması ile birlikte, yeni kullanım alanları ile ilgili yaratıcı fikirlerin de ortaya konulması gerekmektedir. Bu çalışmada, inşaat sektöründe faaliyet gösteren yüklenici inşaat firmalarında hakediş uygulamaları ve BIM teknolojisi kullanımı incelenmiştir. Hakediş düzenleme sürecinde BIM kullanımının tespiti için büyük ölçekli firmalar ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilerek sonuçları paylaşılmıştır. Hakediş düzenleme sürecinin, çalışmanın ana başlıklarından birisi olması sebebiyle, tasarım ve yapım sonrası evreler kapsam dışı bırakılmıştır. Hakediş uygulaması ile doğrudan ilişki içerisinde olan ve yapım sürecinin en önemli aktörlerinden biri olarak görülen yüklenici firmalar ile gerçekleştirilecek görüşmelerin, çalışmanın hedefine uygun sonuçlar üreteceği öngörülmüştür. Görüşme yapılacak firmaların seçimi, zorlu rekabet şartlarında yeniliklere daha hızlı adapte olabilecekleri düşüncesiyle, büyük ölçekli yüklenici firmalardan yana olmuştur. Kapsamlı, büyük ölçekli ve nitelikli yapılar üzerinde yürütülecek bir çalışmada, sağlıklı ve tutarlı sonuçlar elde edileceği düşünülmüştür. İrtibat kurulan firmaların bir kısmı BIM teknolojisi ile ilgilenmemesi, bir kısmı da BIM teknolojisini primitif düzeyde kullanması sebebiyle görüşmeyi kabul etmemiştir. Fakat görüşme yapılan firmaların tecrübesi, yetkinliği ve konu ile ilgili paylaşımları, çalışmada sağlıklı veriler elde edilmesini sağlamıştır.