İnşaat sektöründe BIM ve dijital üretim kavramlarının birlikte çalışabilirliği üzerine bir araştırma

İnşaat sektöründe yapılan verimlilik üzerine yapılan araştırmalarda ekonomide en büyük paylardan birine sahip olmasına karşın verimliliğin giderek düştüğü görülmektedir. Verimliliğin düşük olması, projenin yaşam döngüsü içerisinde başlangıç aşamasından kapanış aşamasına kadar tüm süreçler üzerinden değerlendirilmelidir. İnşaat sektörünün üretim sürecinde ideal koşullara ulaşabilmesi için inşaat malzemeleri ve ürünleri üretiminde, tasarım ve uygulama yöntemlerinde, inşaat teknolojileri ve makinaların kullanımında revizyonlar yapılması gerekmektedir. Tüm süreçlerde inovatif teknolojilerin adaptasyonuyla inşaat sektöründe verimlilik artırılabilir. İnşaat sektöründe Dijital Üretim kavramı, verimliliği artırmaya yönelik inovatif gelişmelerin geleneksel üretim yöntemlerine adaptasyonuyla inşaat sektöründe sanayileşmeyi kapsamaktadır. İnşaat sektörü kendine has özellikleri ve davranışı olan bir sektör olduğundan inovatif gelişmelerin adaptasyonu uzun sürmektedir. Buna bağlı olarak, dijitalize ve otomotize olmuş üretim süreçlerini öneren Endüstri 4.0 kavramı inşaat sektöründe yeterince dikkat çekmemiştir. Bunda inşaat projelerinin yerine özgü ve tekrarı olmayan projeler olması, ayrışık ve çok bilgi alanından paydaşı olması önemli bir etkendir. İnşaat sektörünün karakteristik zorluklarına yönelik tüm sektör paydaşlarını kapsayan iki adet yaklaşım sunulmuştur. Bunlardan biri modularizasyon ve prefabrikasyon diğer ise BIM'dir. Bir projenin, üretkenliği, verimi, değerini, kalitesini ve sürdürülebilirliğini artırmak ve projenin yaşam maliyetlerini, gecikmeler, teslim süreleri, tekrarları azaltmakla performansını artırmak hedeflenir. BIM modeli bu kriterleri etkili iletişim ve işbirliği ile sağlamayı amaçlar. BIM teknolojisini kullanıldığı projelerde olgunluk seviyelerinde 2. Seviyeden sonra geçilecek 3. Seviye, BIM'i merkeze alan entegre ağ sistemlerini hedefler. 3. Seviyedeki BIM teknolojisi ile yürütülen projeler, tamamen entegre olduğundan 'iBIM' bir başka deyişle, Integrated BIM olarak adlandırılır. BIM teknolojisi ile yürütülen projelerin öngörülen son seviyesi olan bu seviyede, BIM, tüm boyutlarıyla işbirliğine olanak tanıyan bir model sunucusunda, IFC standartlarıyla uyumlu bir web servisinden etkin kullanılan, açık üretim süreci ve veri entegrasyonuyla kullanılır. BIM'in diğer dijital üretim teknolojileriyle entegrasyonu, verimli ve doğru bir şekilde iş birlikteliği sağlaması, BIM 3. Olgunluk seviyesine geçiş çalışmaları arasında değerlendirilmesi gereken bir konudur. Endüstri 4.0 konsepti kapsamında değerlendirilen ve inşaat sektöründe kullanılabileceği öngörülen teknolojilerin tamamı, çağın gereği olarak 'dijitalleşme' üzerinedir. BIM teknolojisi, proje süreçlerinin en başından itibaren aktif olarak devreye girebildiğinden ve dijital veri üretme mantığına dayalı olduğundan tüm teknolojiler için veri kaynağı durumundadır. BIM projesi, tüm teknolojilerin inşaat sektöründe proje yaşam döngüsü süreçlerinde kullanılabilmesi için anahtar teknoloji konumundadır. Proje yaşam döngüsünün devamlılığı için dijital proje enformasyonunun kaynağını oluşturur. Bu sebeple BIM teknolojisinin diğer tüm teknolojilerle iletişim içerisinde bulunması çok önemlidir. İletişimle birlikte kesintisiz karşılıklı alışveriş devam edecektir. BIM sistemlerinin dijital üretim teknolojileriyle uyumluluğu ve iş birlikteliği yetkinliği önemlidir. Yapılan çalışmada, inşaat sektöründe verimliliği artırmaya yönelik, BIM sistemleri ve dijital üretim teknolojilerinin birlikte çalışabilirliğinin altı çizilmektir. İşbirlikteliğinde BIM projesi özellikleri üzerinden avantajlar ve dezavantajlar belirlenmiştir. Yapılan çalışmanın ileride yapılacak çalışmalara ve araştırmalara altlık olması hedeflenmiştir.