Yerinde yaşlanma olgusunun konut kullanımı açısından irdelenmesi

Bu çalışma, yerinde yaşlanma olgusunu, genç ve yaşlı bireylerin konut kullanımı açısından irdelemeyi amaçlamıştır. Çalışmanın birinci bölümünü giriş oluşturmuştur. Tezin amacının, 65 yaş ve üstü, kendi kendine yetebilen kullanıcıların alışık olduğu çevrede ve konutta yaşlanabilmesi için gereksinimlerine karşılık gelen kriterlerin belirlenmesi gerektiği açıklanmıştır. Yerinde yaşlanmanın ilgilendiği asıl hedef kitleyi yaşlıların oluşturması sebebiyle, bireyin yaşlanmadan ötürü geçirdiği fizyolojik değişimin, konutta mekan kullanımına nasıl yansıdığı ele alınması gereken başlıca meseledir. Konutun kullanıcılarının genç ve yaşlı bireylerden oluşması sebebiyle, yerinde yaşlanma olgusu kuşak farklılığına bağlı olarak sorgulanması gerektiği de belirtilmiştir. İkinci bölümde; aile, yaşlılık, barınma ve yaşlıların barınma gereksinimi ile ilgili mevzuat genel bir açıklama çerçevesinde yapılmıştır. Yaşlının aile içindeki konumunu ve durumunu tespit edebilmek için, aile yapısının geçirdiği değişim süreci anlatılmıştır. Yaşlının ve yaşlılığın tanımı yapılarak, yaşlılık bilimi gerontoloji/geriatri kavramları açıklanmıştır. Buna ek olarak yaşlanmadan ileri gelen başlıca sağlık sorunları belirtilmiştir. Yaşlıların Türkiye'deki ve Avrupa'daki demografik gelişiminden bahsedilmiş ve edinilen bilgiler ışığında var olan ve oluşabilecek barınma sorunları irdelenmiştir. Yaşlıların şartlar doğrultusunda sahip oldukları barınma seçenekleri sıralanmış ve yerinde yaşlanma kavramı açıklanmıştır. Yaşlıların barınma gereksinimi ile ilgili mevzuat incelenmiş ve uluslararası kabul edilen bildirgeler ve kriterler açıklanmıştır. Devletin yaşlılar ile ilgili politikaları, bu konu ile ilgili kanun, hüküm, yasa ve yönetmelikler belirtilmiştir. Bu kuralların uygulanabilir olmasını sağlayan norm ve standartlar sıralanmıştır. Türkiye'deki yaşlıların durumunun anlaşılabilmesi için, ilgili kurum ve kuruluşlar, ve geliştirilen politikalar ulusal yaşlanma eylem planı ışığında açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; yerinde yaşlanma olgusunun konut mekan kullanımı açısından irdelenebilmesi için gerçekleştirilmiş olan tezin alan çalışması ve değerlendirmesi yer almıştır. Alan çalışması için belirlenmiş olan sitedeki apartman daireleri değerlendirmeye alınmıştır. Çalışma 4 farklı konut tipi üzerinden, 50 genç ve 50 yaşlı birey ile yapılmıştır. Gençler ve yaşlılar, yaş grubu kategorilerine uygun gruplandırılmış ve konut birimleri üzerinden sistematik bir şekilde açıklanmıştır. Çalışmaya katılan bireylere konutlarını nasıl kullandıklarını irdeleyebilmek için, konut birimlerinde ne kadar vakit geçirdikleri, bu hacimlerde ne gibi eylemlerde bulundukları, mekanların hangi özelliklerinden ötürü bu birimlerde çok fazla vakit geçirdikleri sorulmuştur. Konuta dair memnuniyet değerlerini elde edebilmek için, konut birimlerinin büyüklüklerini nasıl bulduklarını, birimlerin kullanışlı olup olmadığını ve bahsi geçen birimlerin ne büyüklüklerde olması gerektiği soruları yöneltilmiştir. Elde edilen bulgular konut birimleri ve yaş grupları üzerinden değerlendirilmiştir. Tanımlanmış yaş gruplarının hangi mekanları daha çok kullanmayı tercih ettiği saptanmıştır. Bu doğrultuda çalışmadan elde edilen sonuçlar da bu bölümde yer almaktadır. Tezin sonuçları kısmında; elde edilen tüm veriler değerlendirilmiş, yaşlı nüfusun toplumdaki sayısal ve oransal artışının yarattığı barınma probleminden bahsedilmiş, ve bu nüfusa ait gereksinimlerin öneminin artmakta olduğu tekrar vurgulanmıştır. Yaşlı nüfus için uygun olabilecek en iyi seçeneğin geniş aile olduğu ve barınma şeklinin kendi konutları olduğu belirtilmiştir. Yerinde yaşlanma olgusunun, devlet politikaları tarafından da desteklendiği anlatılmış ve yerinde yaşlanmanın sağlanması için gerekli unsurlar belirtilmiştir. Tüm bu değerlendirmeler ve bulgular ışında alan çalışmasında değerlendirilen sitenin, yaşlı dostu bir yerleşke olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, benzer çevrelerde gelecekte yürütülecek araştırmalar için önerilerle sona ermektedir. Sonuçların sonuna ek olarak yerinde yaşlanmak için gerekli olan hususların kontrol edilebilmesi için bir değerlendirme listesi sunulmuştur.