Açık kamusal kent mekanlarının tasarımında katılım: Bursa Atatürk Stadyumu ve Çevresi Kentsel Tasarım Projesi'nin irdelenmesi

Tezin kavramsal çerçevesini oluşturan katılım kavramı, sosyal bilimler, kamu yönetimi, çevre ve davranış bilimleri gibi birçok farklı disiplinin çalışma alanında yer almıştır. Bu sebeple çalışmada izlenen ilk yöntem katılım kavramının araştırılması ve bunun çalışmanın ana konusu olan ''Açık Kamusal Kent Mekanlarının Tasarımında Katılım'' bağlamında incelenmesidir. Açık kamusal kent mekanlarının tasarımında katılım, kentin aktörlerinden olan yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının, planlama, tasarım ve uygulama uzmanlarının, meslek odalarının ve üniversitelerin işbirliğinde bulunmasını; tasarım ve karar aşamalarının bu işbirliği ve kentlilerin katılımı sonucunda şekillendirilmesini öngörmektedir. Dolayısı ile ideal katılımcı bir tasarım ve karar sürecinde bu aktörlerin taşıdıkları roller ve katılıma yaklaşımları incelenmiştir. Aynı zamanda, açık kamusal kent mekanlarının tasarım sürecinde benimsenen katılım yaklaşımlarının başarılı olmasını sağlamak için farklı yöntemlerin uygulandığı görülmüş, bu yöntemlerin, kentlileri farklı katılım düzeyleri ile sürece dahil ettikleri tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında bu yöntemler de araştırılmış ve sorgulanmıştır. Tezin kavramsal çerçevesinin tamamlanması amacıyla, aktörler arasındaki ilişkileri düzenleyen ve katılımcı bir yönetim biçimi olan yönetişim kavramına da değinilmiştir. Katılım, Avrupa'nın ve dünyanın birçok ülkesinin vatandaşlarına daha nitelikli bir kentsel ve kırsal yaşam oluşturmak için uluslararası platformlarda tartışılmıştır. Bu tartışmaların yoğunlaştığı konunun yerel yönetimlerin özerkliğinin sağlanması, sivil toplum kuruluşlarının işlevlerinin artırılması ve kentlilerin karar verme sürecine katılımlarının desteklenmesi olduğu görülmüştür. Türkiye'nin katılım konusuna yaklaşımı, ilk olarak bu uluslararası yasal düzenlemelere yaklaşım bağlamında sorgulanmış ve ülkemizin bu düzenlemeler konusunda çekimser kaldığı görülmüştür. Ülkemizin Avrupa Birliği'ne üye olma sürecinde ise bu düzenlemeleri kabul etme gerekliliği üzerinde durulmuştur. İkincil olarak, ülkemizdeki yasal düzenlemeler katılım bağlamında incelenmiştir. Açık kamusal kent mekanlarının tasarımında katılımcı süreçlerin planlanması, yürütülmesi ve uygulanması konusunda örnek teşkil eden projelerin ele alınması, çalışmanın bir diğer çerçevesini oluşturmaktadır. Alan çalışması kapsamında ele alınan konu, Bursa Atatürk Stadyumu ve Çevresi Kentsel Tasarım Projesi'nin katılım bağlamında incelenmesidir. Söz konusu proje, kent merkezinde bulunan Bursa Atatürk Stadyumu'nun, Kapalı Spor Salonu'nun ve Lisesi'nin yıkılarak meydan olarak düzenlenmesini içermektedir. Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından projenin kamuoyuyla paylaşılmasının ardından başta TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi olmak üzere meslek odaları ve bazı sivil toplum kuruluşları bu yıkım kararını eleştirmiş; çeşitli basın açıklamaları ve eylemler gerçekleştirmiştir. Alan çalışması kapsamında projeye yönelik görüş ve eleştiriler bir araya getirilmiş, kentlilerin görüşleri irdelenmiş ve kentlilerin karar ve tasarım aşamalarında söz sahibi olmalarına yönelik bir çerçeve oluşturulmuştur.