Yerleşme birimlerinin enerji korunumu açısından değerlendirilmesi:Halkalı örneği

Dünyadaki enerji kaynaklarının azalması ve buna karşın enerji ihtiyacının artması sonucunda mevcut enerjinin verimli kullanılması ve yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanılması önem kazanmıştır. Son yıllarda atmosferde insan faaliyetlerinden kaynaklanan hızlı bir ısınma görülmektedir. Bunun nedeni sera gazlarının atmosferdeki birikimlerinin hızlı bir şekilde artmasıdır. Önemli bir sera gazı olan karbondioksitin salımının büyük bir kısmı binalardan kaynaklanmaktadır. Bina içerisinde kullanıcıların gereksinmeleri karşılanırken çevrenin sürdürülebilirliği sağlanmalıdır. İnsan aktivitelerinin çevreye olumsuz etkisinin azaltılmasında enerji açısından sürdürülebilirlik oldukça etkilidir. Bu konuda yapılabileceklerden biri de binalarda enerji tüketiminin azaltılmasıdır. Tüketilen enerjinin miktarı binanın kullanıcı gereksinmelerinin ne kadarını pasif olarak karşılayabildiğine bağlı olarak değişir. Pasif olarak mimarın kontrolü altında olan binaya ilişkin değişkenler; binanın bulunduğu yer, yönlendiriliş durumu, bina aralıkları, bina formu, hacim organizasyonu, bina kabuğu optik ve termofiziksel özellikleri olarak sıralanabilir. Pasif olarak doğru tasarlanmış bir binada iklimsel konfor koşullarına ulaşabilmek, dolayısıyla enerji kullanımını da azaltmak olanaklıdır. Türkiye genelinde ve İstanbul'da özellikle kapalı yerleşim şeklindeki yerleşme birimlerinin son yıllarda arttığı görülmektedir. İstanbul'da hızlı nüfus artışı ve buna bağlı olarak konut ihtiyacının artması ile çoğunlukla kent çeperinde bu tür yerleşimler hızlı bir şekilde çoğalmaktadır. Ancak, bu konutlar hızlı üretime bağlı olarak, inşa edildikleri yerin iklimsel ve fiziksel özelliklerine bakılmaksızın tip proje yöntemi ile yapılmaktadır. Sadece sayısal üretime dayalı bu uygulama, konutların işletim sürecinde birçok soruna neden olarak hem enerji maliyeti hem de kullanıcı sağlığı açısından olumsuz koşullar yaratabilmektedir. Günümüz teknolojisi sayesinde iklim koşullarını ve bina özelliklerini bilgisayar programları aracılığıyla simüle ederek enerji tüketimi ve harcamalarını azaltan enerji verimli binalar inşa etmek mümkün olmaktadır. Bu çalışmada İstanbul Halkalı'da inşa edilmiş iki etaplı bir yerleşim birimi ele alınmış ve ısıtma-soğutma enerjisi harcamaları Autodesk Ecotect Analysis simülasyon programı ile değerlendirilmiştir. Öncelikle yerleşme biriminde yer alan binaların ısıtma-soğutma enerjisi harcamaları simülasyon programı ile hesaplanmıştır. Çalışmanın devamında ise yerleşim birimi için farklı tasarım senaryoları geliştirilerek her senaryonun mevcut durum ile karşılaştırması yapılmıştır. Söz konusu senaryolar üzerinden enerji korunumu açısından optimum duruma ulaşılmaya çalışılmış ve son olarak optimum durum ve mevcut durum için ısıtma ve soğutme enerjisi maliyetleri hesaplanarak karşılaştırmalar yapılmıştır. Sonuç olarak; yerleşme birimi tasarımında bina aralıkları, bina formu, bina kabuğunun optik ve termofiziksel özellikleri gibi tasarım değişkenlerinin ısıtma ve soğutma enerjisi korunumu açısından önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Yerleşme biriminin mevcut durumuna ve geliştirilen senaryolara ait ısıtma ve soğutma enerjisi harcamalarına bakıldığında, tasarım aşamasında binalarda pasif önlemler alınarak enerji korunumunun sağlanabileceği görülmektedir.