Mülkiyet ve müşterekler arasında bir 'tolerans aralığı' olarak mekan

Tez çalışmasının amacı 'mekan' kavramının 'sahiplenme' ve 'ortaklaşma' ile ilişkisini sorgulamaktır. Bu sorgulama ile sahiplenme ve ortaklaşmanın mekansal karşılıklarını tartışmak hedeflenmiştir. Tezin temel sorusu 'insan mekansallaşır? sorusudur. Bu soru üzerinden 'özne-mekan' ilişkileri açılmış; sahiplenmenin mekansal açılımı olarak 'mülkiyet'; ortaklaşmanın mekansal açılımı olarak 'müşterekler' tartışmaya katılmıştır. Mülkiyet, sahiplenme üzerinden sahip ve sahip-olmayanı ayıran ve bu ayrım ile mekansal ilişkileri düzenleyen, ötekileştirici ve dışlayıcı bir mekanizmadır. Müşterekler ise, eşitlik, işbirliği, üretim ve paylaşıma dayanan bir ortaklaşma pratiği; her türlü katılıma açık bir ilişki biçimidir. Tez çalışması, 'insanın mekansallaşmasına' odaklanmıştır. İnsan toplumsal bir varlık olduğu için, insanların birlikte-varoluşunun açıldığı ve kapandığı mekansal durumlar tartışmaya açılmıştır. Bu durumlar, insanın doğasında var olan 'mekansal eğilimler' ; mülkiyet ve müştereklere dair düşünce, teori, bilgi, pratik üreten ve üretimlerini kurumsallaştıran 'kuramsal yapı' ; mülkiyet ilişkilerini ve müşterekler pratiğini sorgulatan 'eylemsellik' durumlarıdır. Tez çalışmasının, 'insanın mekansallaşmasını' sorgulaması ile bu sorgulamanın hangi yöntem ile yapılacağının araştırılması eş zamanlı gelişmiştir. Mülkiyet ve müşterekler arasındaki birlikte-varoluşun açıldığı ve kapandığı durumları karşıt mekansal ilişkiler olarak tartışmanın ötesine geçebilmek ve hem potansiyellerini hem de sorunlarını birlikte inceleyebilmek araştırmanın temel 'yöntem sorunu' olarak belirlenmiştir. Bu sorunu aşmak için, iki kutuplu bakış yerine bir 'aralık' üzerinden tartışma yaklaşımı geliştirilmiştir. Bu aralığa, farklı görüş, inanış ve yaşam pratiklerinin birlikte varolabilmeleri, iletişim kurabilmeleri ve ilişkilerini sürdürebilmeleri prensibi olan 'tolerans' kavramından hareketle 'tolerans aralığı' adı verilmiştir. Tezin, tolerans aralığı kavramı ile çözmeye çalıştığı 'yöntem sorunu', mekansal ilişkilerin tartışılma yöntemi kadar tartışma araçlarını da sorunsallaştırmıştır. Bu amaçla mülkiyet ve müşterekler arasındaki mekansal durumların, bir 'aralık' üzerinden tartışılması amacıyla, ilişki ağı haritalanmıştır. Ortaya çıkan ağ haritasına 'tolerans aralığı grafiği' adı verilmiştir. Tolerans aralığı grafiğinde, mülkiyet ve müşterekler arasındaki mekansal durumlar bağlantı noktaları olarak; bağlantı noktaları arasında oluşan ilişki ağları ise 'tolerans aralığı' olarak değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, bağlantıların varlığının farklılıklar ile temasın kurulduğu ve ilişkiselliğin sağlandığı bir tolerans ortamı olarak görülmesine dayanmaktadır. Dolayısıyla, ilişki ağının genişlemesi tolerans aralığının genişlemesi; ilişki ağının daralması ise tolerans aralığının daralması şeklinde okunmuştur. Grafiğe göre tolerans aralığı müşterekler tarafına doğru genişlemektedir. Mülkiyet ve müşterekler arasındaki mekansal durumların bir tolerans aralığı içinde incelendiği tez çalışması dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, tezin sahiplenme, ortaklaşma ve mekansallaşmaya dair temel soruları; tezin yöntem sorunu ve önerdiği 'aralık' kavramı açıklanmıştır. İkinci bölümde, 'insan mekansallaşır? sorusu sorulmuştur. Bu soru üzerinden 'özne-şey' ve 'özne-mekan' ilişkilerine bakılmış; 'sahiplenme ve ortaklaşma' ile 'mülkiyet ve müşterekler' kavramsal olarak incelenmiş ve mekansal açılımları tartışılmıştır. Üçüncü bölümde, önce 'tolerans' kavramı irdelenmiştir. Daha sonra 'insanın mekansallaşması' tolerans aralığı içinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeye dayanarak mülkiyet ve müşterekler arasındaki mekansal durumlar açılmış ve tolerans aralığının oluşum ve gelişim süreci olarak görülen 'tolerans aralığının oluşumu, genişlemesi, katlanması ve ekseni' başlıkları altında tartışılmıştır. Bu bölümdeki mülkiyet ve müşterekler tartışmaları, tolerans aralığı grafiği üzerinden yapılmıştır. Son bölümde ise, mülkiyet ve müştereklerin 'tolerans aralığı' içindeki tartışmalarına dair sonuçlar değerlendirilmiştir. Tez çalışması, karşıt durumlar olarak kuramsallaştırılan mülkiyet ve müştereklerin bir aralık içinde incelendiğinde, doğrudan ya da dolaylı olarak ilişki halinde olduğunu göstermiştir. Fakat bu ilişkiler tolerans aralığını dengelecek ölçüde olmayıp, tolerans aralığı bir mekansal ortaklaşma pratiği olarak müşterekler tarafına doğru genişlemektedir.