Twitter usage practices of journalists and the possible changes Twitter usage practices can cause on journalism: With the approach of cyberanthropology

Jack Dorsey tarafından, arkadaşları ve ailesi ne yaptığını nerede bulunduğunu bilebilsinler diye, 2006 yılında Web 2.0 aplikasyonlarının bir meyvesi olarak yaratılan Twitter, mikroblog formunda bir sosyal ağ sitesidir. Twitter, web sitesi www. twitter. com aracılığıyla, tweet adı verilen 140 karakterlik kısa anlık mesajlara fotoğraflar, videolar ve linkler eklenerek yollanmasına ve okunmasına olanak tanır. Ve iki tarihi yörüngeyi yoğunlaştırılmışuzamında yakınlaştırır: bilgisayar ve medya teknolojileri. Açıkladığımız çıkış noktasına rağmen, bugün Twitter dünya üzerinde milyonlarca kişi tarafından birbirinden çok farklı amaçlar için kullanılmaktadır. Örneğin, politikacılar mesajlarını halka bu medyum aracılığıyla iletirler. Veya pazarlama organizasyonları, ürünlerini müşterilerine Twitter aracılığıyla tanıtırlar. İşte bu yüzden birçok sosyal medya uzmanı ve araştırmacı Twitter'ın ticari değeri olduğuna inanmaktadır. Twitter'ın sınırlı uzamında, bilgi ve haber almak aynı zamanda iletmek bir diğer kullanım amacı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda Alfred Hermida Twitter'a haber ve enformasyon alma ve iletme şekillerine yeni anlamlar kazandıran, gazetecilik mesleği için kullanışlı gerçek zamanlı ağlarla kurulmuş bir dijital teknoloji olarak yaklaşır. Günümüzde dünyanın en büyük medya kuruluşları bile Twitter'ı gazete, televizyon, radyo vb. konvensiyonel medya araçlarının bir parçası olarak kullanmakta ve bu medyum aracılığıyla milyonlarca insana ulaşmaktadır. Aynı şekilde, gazeteciler de bu yeni platformu, en yeni haberleri edinmek ve dağıtmak, haberler üzerindeki fikirlerini, çalıştıkları medya kuruluşlarının Twitter kullanım kuralları kılavuzları ile getirdikleri kısıtlamalara rağmen, daha demokratik ve sansürlenmemiş bir alanda okuyucularına iletebilmek için kişisel Twitter hesaplarıaçarak kullanmaktadırlar. Tüm bu yaklaşımları göz önünde bulunduran araştırmamız; 'Gazetecilerin Twitter kullanım pratikleri gazetecilik mesleğinde değişimlere yol açar' hipotezini şu sorulara aranacak cevaplarla doğrulamaya yöneliktir: Gazeteciler neden ve nasıl Twitter kullanıyorlar? Gazeteciler zamanının benzersiz iletişim araçlarından bir tanesi olan Twitter'ı kullanırken ne gibi pratikler geliştiriyorlar? Gazetecilerin Twitter kullanım pratikleri doğrultusunda gazetecilik mesleğinde değişimler meydana geliyor mu? Hipotezimizi doğrulamak amacıyla, tüm bu sorulara yanıt aradığımız tez çalışmamızda; e-posta üzerinden mülakat ve araştırmacının göze çarpmadığı internet üzerinden katılımcı gözlem gibi sosyal bilimlerde göreceli olarak yeni sayılabilecek, çevrimiçi yönetilen siber antropolojik araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma konumuz Twitter'ı etkin bir biçimde kullanan 50 Türk gazeteciyle eposta aracılığıyla çevrimiçi gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlar ve yine Twitter üzerinden yürütülen, araştırmacının adı ve soyadı ile açılan Twitter hesabıüzerinden, gazetecilerin Twitter hesapları gece ve gündüz takip edilerek yürütülen gözlemler doğrultusunda aydınlatılmaya çalışılmıştır. Araştırma örneklemimiz, 22 erkek - 28 kadın, ortalama olarak lisans ve yüksek lisans eğitim derecelerine sahip, 25 - 49 yaş aralığındaki gazete, televizyon ve haber ajanslarında muhabir, editör ve haber müdürü gibi pozisyonlarda görev alan gazetecilerden oluşmaktadır. Bu yüksek lisans tezi, siber antropoloji disiplini ile şekillenmiştir. Sosyal antropolojinin bir alt dalı olarak 1990'larda ortaya çıkan siber antropoloji, siber uzayıyeni bir etnografik araştırma sahası olarak işaret eder. Arturo Escobar'a göre ise siber antropoloji, özellikle siber kültür anlayışını inceler. Yeni teknolojilerle, siber uzayda şekillenen kültürel yapılanmaları ve bu uzay dışında var olan yapıların, siber uzay içerisinde yeniden yapılanmaları, siber antropolojinin araştırma konuları arasında yer almaktadır. Bu bakış açısıyla yola çıkan tezimiz ilk bölümünde siber antropoloji disiplinini tanımlar. Siber antropolojinin çıkış noktasını ve gelişimini gözler önüne serer. Bu yaklaşım bizi Norbert Wiener'in Sibernetik Teorisi'ne götürür. Sibernetik Teorisi, hayvanda ve makinede kontrol ve iletişim yaklaşımıyla, bilim insanlarına ilk tohumları 1942 yılında gerçekleştirilen 'Macy Konferanları'nda atılan, siber uzayda antropoloji yapma fikrini vermiştir. Tez çalışmamızın ilk bölümünde yer alan diğer başlıklar; siber antropolojinin araştırma alanlarını öğrenmeye ayrıca Arturo Escobar, Bryan Pfaffenberger, David Hakken ve Philipp Budka gibi önemli siber antropologların teorileriyle alanıaydınlatmaya yöneliktir. Tüm bu adımlar tezimizin ikinci bölümünde, Web 1.0 ve Web 2.0 gibi internet araçlarıyla şekillenmiş bilgisayar merkezli yeni medyayıincelememize olanak sağlamaktadır. Tez çalışmamızın ikinci bölümünde, antropolojik araştırma sahamız olarak kabul ettiğimiz, Twitter ve Twitter gibi sosyal ağlara hayat veren sosyal medya fenomeni derinlemesine incelenmiştir. Ayrıca Twitter, bir haber medyası olarak tanımlanmıştır. Tüm bu adımlar araştırmamızı yönetmemizi sağlarken, Twitter kullanan gazetecilerin araştırmacının gözünde birer ötekiye dönüşüp araştırma konusu olması fikrine zemin hazırlamıştır. Yeni teknolojiler eşliğinde üretilen kültürel yapıları veya var olan yapıların yeniden inşa edilişini temsil eden, gazetecilerin Twitter kullanım pratiklerinin çözümlenmesi ise bu pratiklerin gazetecilik mesleğinde neden olabileceği olası değişimlerin farkına varılmasını sağlamıştır. Bu çerçevede, gazetecilerle gerçekleştirdiğimiz çevrimiçi mülakatlar sırasında gazetecilerin değişimi farklı biçimlerde işaret ettiklerine tanık olunmuştur: Twitter üzerinde birbirinden farklı kaynaklardan enformasyon edinmek Zamansız ve mekansız haber alışverişi Gazeteci ve okuru arasında ilişki kurulması Twitter alanını çalışılan medya kuruluşunun gündeminden sıyrılarak kişiselleştirmek, bir gazeteci olarak ön plana çıkıp, görünür olmak Gazeteciler tarafından belirtilen dört değişim arasında, gözlem bulgularımızda en fazla belirginleşen son madde olmuştur; 'Twitter alanını özelleştirmek, bu alanda haber iletmek ve iletilen haberleri kişiselleştirmek ayrıca bir gazeteci olarak ön plana çıkıp, görünür olmak.' Bu son madde araştırmamızın sonunda bulmak istediğimiz değişimin niteliğini gözler önüne sermektedir. Gazeteciler tarafından ad ve soyadlarıyla bir takma isme gerek duyulmadan 2007 yılından bu yana kullanılan Twitter, kendini en fazla bir dakika içinde yenileyen, tüm gün boyunca canlı, haber iletimi ve alımı açısından mobil kullanım biçimleri ile zaman ve mekan özgürlüğü sağlayan, gazeteciler açısından yararlı ve etkin bir araç, aracıdır. Binlerle ifade edilebilen takipçi sayısı ve yine binlerle ifade edilen gönderilip alınan kısa mesajlarla şekillenen Twitter'ın içyapısı, gazeteciler arasında kurulmuş bir iç ağ ile ilgi guruplarının aynı kutupta toplanması ve enformasyon edinme amacıyla kullanıldığı gerçeğini açığa çıkartmaktadır. Ancak Twitter, tüm bu özelliklerle sınırlı kalmayıp, gazetecileri çalıştıkları medya kuruluşunda bir imza, bir yüz olmaktan da kurtarmaktadır. Twitter ile birlikte gazeteciler, işini iyi yapan birer profesyonel olmanın ötesine geçmektedirler. Nerdeyse günün 24 saati gönderip aldıkları kısa mesajlarla aktüel haberleri takipçilerine duyurup, yeni enformasyonlar edinirken, haberler üzerindeki kişisel görüşlerini Twitter aracılığıyla dünyaya duyuran gazeteciler, inceleme konumuz olan sosyal ağ sitesi üzerinde kişisel yaşamlarıyla da var olmaktadırlar. Gözlem sonuçlarımıza dayanarak bu durumun gazetecilerin kendilerini Twitter üzerinden takip eden okuyucularının/izleyicilerinin gözünde insanlaştırdığını ifade edebiliriz. Bulgularımıza göre, gazetecileri Twitter üzerinden takip eden kişiler gazetecilerin okudukları kitapları, dinledikleri müzikleri, seyrettikleri filmleri/dizileri öğrenebilmektedirler. Kısacası gazetecilerin kişisel zevkleri hakkında fikir sahibi olmaktadırlar. Dahası profesyonel kişinin çalışma alanına veya aile yaşamına, gazetecilerin Twitter aracılığıyla yolladıkları fotoğraflı iletilerle ortak olmaktadırlar. Twitter, gazetecilere mesleki varoluşlarını daha yerel, hatta daha kişisel bir yolla sürdürmelerine olanak sağlamaktadır. Bu durum Twitter'ı gazetecilerin mesleki ve kişisel yaşamlarının kesişme noktası haline getirmektedir. Mülakat ve gözlem sonuçlarımıza dayanarak, gazetecilerin Twitter kullanım pratiklerinin gazetecilik mesleği üzerinde bir takım değişimlere neden olduğunu belirtebiliriz. Ve hipotezin çalışmanın sınırlılıklar içinde doğrulandığınısöyleyebiliriz. Ancak, gazetecililerin Twitter kullanım pratiklerinin gazetecilik mesleğinde derin yapısall değişimlere neden olduğunu iddia edemeyiz. Burada vurgulanmak istenen değişim ve dönüşüm gazetecinin imajı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Ve bize David Hakken'in ileri sürdüğü siber uzayda 'yeniden insanlaşmak' ya da 'insan olmanın olası yeni yolu' fenomenini, dijital medyada bir profesyonel, bir gazeteci olmak gerçeğiyle açıklama fırsatı vermektedir. Bu bağlamda tez çalışmamız doğa/kültür ve insan/makine gibi kategoriler arasındaki sınırları kaldıran, internet odaklı pratiklerin ortaya çıkarttığı etkileşimli alanlar üzerinde gönül rahatlığıyla çalışılabileceğini bir kez daha göstermiştir.7Umarız ki araştırmamız gazetecilerin Twitter kullanım pratiklerini, siber antropoloji yaklaşımıyla değerlendirmek açısından yararlı bir kaynak olur. Siber antropoloji alanındaki düşünceleri genişletir ve araştırmacıları bu alanda derinleşmeye çağırır