Afet sonrası barınakların ve geçici konutların analizi ve değerlendirilmesi

Bu tez çalışmasında, felaketten sonra karşılaştığımız en büyük sorunlardan biri olan 'barınma' ele alınacaktır. Afet sonrası barınma için öncelikle, afet sonrası barınma süreçleri incelenmiştir. Sunulan süreçler içinde, acil yardım aşaması ve rehabilitasyon aşamaları için barınak uygulamaları ele alınmıştır. Bu uygulamaları daha tanımlı bir çerçevede değerlendirebilmek amacıyla; barınakların hangi amaçları sağlamaları gerekliliği, hangi gereksinmeleri karşılayacakları tespit edilmiş ve bu özelliklere göre kriterler belirlenmiştir. Belirlenen kriterlere göre bir inceleme modeli oluşturulmuş ve örnekler bu modele göre sunulup değerlendirilmiştir. Çalışma 6 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, yaşadığımız deprem felaketi hatırlatılmış ve çalışmanın amacı açıklanmıştır. İkinci bölümde, 'Afet' hakkında genel bir tanımlama yapılmış, afet sonrası ortaya çıkan tablo gözler önüne serilmiş ve depremin en sık ve en tehlikeli afet olduğu açıklanmıştır. Afet sonrası ortaya çıkan en önemli sorunun, 'barınma' olduğu ve barınmanın geçici veya kalıcı olarak düşünülebileceği önerilmiştir. Çalışmada, afet sonrası barınma sorunu, 3 aşamada ele alınmıştır. Acil Yardım Aşaması, Rehabilitasyon Aşaması ve Yeniden Yapım Aşaması için barınma sorunu değerlendirilmiştir. Yeniden yapım aşamasında önerilen çözümler, ucuz konut yapım çalışmalarıyla yapıldığından, çalışmanın dışında tutulmuş; acil yardım barınak önerisi ve geçici konut seçenekleri üzerinde odaklanılmıştır. Üçüncü bölümde, acil yardım barınakları için 'Amaçlar' tespit edilmiştir. Kısa zamanda kurulması, taşıyıcı sistemin sağlamlığı, yeniden kullanım, kullanımda performans ve güvenlik amaçlarını karşılaması için gerekli olan 'Kriterler' ve kriterlerin saptanabilmesi için 'Seçenekler ve özellikleri' sunulmuştur. 'Acil YardımAşaması' nda kullanılan çadırlar işlenmiş, çadırların içinden en dayanıklı ve işlevsel olması bakımından, germe sistem prensiplerini kullanarak uygulanan 'Kubbe Çadırlar' in değerlendirilmesi yapılmıştır. Kriterlere göre, değerlendirme modeli oluşturulmuştur. Bu modelde, kubbe çadırların; işlevsel bilgileri ve yapısall bilgileri yer almıştır. Dördüncü bölümde, barınma sorunu teknik boyutta ele alındığında, bu aşamalar içinde, en ilginç aşamanın 'Rehabilitasyon Aşaması' olduğu savunulmuştur. Çalışmanın 2. odak noktası olan rehabilitasyon aşaması için geçici konut uygulamalarını değerlendirmek amacıyla, 'Amaç', 'Seçenek ve özellikleri' ve 'Kriterler' tespit edilmiştir. Geçici konutların işlevsel ve yapısall amaçları belirlenmiş, bu amaçlara göre zorunluluklar saptanmıştır. Beşinci bölümde, ülkemizden ve dünyadan, afet sonrası geçici barınma için uygulamalar değerlendirilmiştir. Bu uygulamaların, belirtilen amaçları sağladıkları kabul edilmiştir. Değerlendirmeyi belirli bir çerçevede toplayabilmek için yine bir model oluşturulmuştur. Geleneksel barınaklara örnek olan 'Iglolar' hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Diğer uygulamalar, Ibex Internasyonel Konut Sistemleri, Barınak Kitleri, Dünya Konutları, Çelik Portal Konutlar, Mekano Barınaklar, Ekonomik Yapı Sistemleri, Japon Çelik Prefabrik Konutları, Hosby Konutları, Ahşap Prefabrik Evler, Ytong Konut Sistemi, Prefabrik Yapı Sistemleri, Geçici Deprem Konutu Önerisi ve Afet Sonrası Geçici Barınma Birimleri önerisi olmak üzere 18 uygulama değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde, değerlendirme kriterleri, geçici konutların fonksiyonel amaçları ve yapısall amaçları için belirlenmiştir. Geçici konut uygulamalarının 'Değerlendirme Birimlerini' karşılaştıran bir inceleme tablosu oluşturulmuştur. Değerlendirme birimleri olarak; alan, kişi sayısı, kişi başına düşen alan, mekan sayısı vb. konut özellikleri verilmiştir. Bu tablonun sonunda, tüm değerlerin maksimumu, minimumu, aritmetik ortalaması, standart sapma ve değişim katsayıları hesaplanmıştır. 40 m2 den küçük alanlı uygulamalar, 40 m2 den büyük alanlı uygulamalar, yaşama ve yatma mekanları bir arada olan uygulamalar, yaşama ve yatma mekanları bir arada XIolan yaşama ve yatma mekanları ayrı olan uygulamalar olmak üzere gruplandırılmıştır. Yapısal amaçlar için belirlenen değerlendirme kriterleri grafiksel bir anlatıma dökülmüştür. Kriter olarak; yapım tekniği, birleşim tekniği, taşıyıcı sistemin konstrüksiyonu ve malzemesi, yapım yaklaşımı, yalıtım tekniği seçilmiştir. Bu başlıklar altında, tüm uygulamaların nitelikleri toparlanmıştır. Grafikte ortaya çıkan yoğunlaşma noktası, çalışmanın bir sonucu olma özelliğini göstermektedir. Sonuç olarak 'Geçici Konut' kavramını tanımlayan sınır değerler ve özellikler belirtilmiştir. XII