Ayna önü aydınlatmasının incelenmesi

Ayna, insanların kendilerini görebildikleri ve günlük bakımları için yararlandıkları önemli bir iç mimari elemandır. İşlevsel özelliklerinden dolayı aynalar, konut ve çeşitli konaklama yapılarının ıslak hacimlerinde, yatak odalarında ve giriş hollerinde; restoran, otel, sinema, kültür merkezi, alışveriş merkezi vb. yapıların ıslak hacimlerinde; mağazaların içinde ve soyunma kabinlerinde; kuaför ve güzellik salonları ile gösteri sanatlarına ilişkin yapıların sahne arkası hacimlerinde yaygın olarak kullanılır. İşlevsel yönleri göz önünde bulundurulduğunda ayna önü aydınlatması önemli bir aydınlatma tasarımı konusudur. Buna karşın, aydınlatma aygıtı konumu, ayna önünde sağlanması gereken aydınlık düzeyi ve aydınlık gereksiniminin yaşa göre değişimi konularında literatürde yer alan bilgiler sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, ayna önü aydınlatmasına yönelik yapılmış uygulamaları incelemek, bilgisayar aydınlatma programında modellemek, görsel konfor açısından değerlendirmek ve tercih edilen aygıt konumu ile düşey/yarı silindirsel aydınlık düzeylerini deneysel yolla saptamaktır. Söz konusu amaca yönelik çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada, ayna önü aydınlatmasına yönelik uygulama örnekleri literatür araştırması ve alan çalışması ile saptanmıştır. Lamba türü, aydınlatma aygıtı türü ve aygıt konumu açısından birbirinden farklı yaklaşımlar bilgisayar aydınlatma programında modellenmiş, elde edilen sonuçlar, ayna önündeki düşey ve yarı silindirsel aydınlık düzey ve dağılımları, kamaşma değerleri açısından değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler sonunda, en olumlu sonucu veren aygıt tipi ve aygıt yerleşim düzenine karar verilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, ilk aşamada karar verilen aydınlatma aygıtı tipleri ele alınmış ve 2011-03-01-DOP 01 numaralı araştırma projesi kapsamında oluşturulmuş olan deney hacminden yararlanılmıştır. Bu deney hacmi bilgisayar aydınlatma programında modellenmiş, model hacmin bir duvarına ayna tespit edilmiştir. Aynanın iki yanına ve üstüne olmak üzere üç adet aydınlatma aygıtı yerleştirilmiştir. Aynanın çevresindeki üç aydınlatma aygıtı ve deney hacminde var olan dolaylı aydınlatma aygıtlarının birlikte ve ayrı ayrı kullanımına dayanan ve belirli aydınlık düzeylerinin elde edildiği yirmi yedi aydınlatma senaryosu oluşturulmuştur. Söz konusu senaryolar için, ayna önündeki düşey ve yarı silindirsel aydınlık düzey ve dağılımları, kamaşma değerleri hesaplanmıştır. Deney hacminin modellenmesi ve aydınlatma senaryolarının oluşturulmasının ardından, bilgisayar ortamında oluşturulmuş olan senaryolar 1/1 ölçekli deney hacminde uygulanmıştır. Bu senaryolarda farklı düzeydeki ortalama aydınlıklar, mevcut deney hacmindeki aydınlatma aygıtlarının otomasyon sistemi ile kontrolü ve ayna önü aydınlatması için hacme eklenmiş olan aydınlatma aygıtlarının dimmerlenmesi ile sağlanmıştır. Çalışmanın son aşamasında, deney hacmindeki ayna önü aydınlatmasına ilişkin oluşturulmuş olan yirmi yedi farklı senaryo denekler tarafından test edilmiş, deneklerin farklı senaryolardaki gerek aydınlatma düzeni gerekse aydınlık düzeyi konularındaki yargılarını ve tercihlerini belirlemeye yönelik anketler yapılmıştır. Bu aşamada ulaşılan bulgular aydınlık düzeyi, kamaşma ve gölge oluşumu açısından değerlendirilerek ayna önü aydınlatma tasarımında yol gösterici veriler ortaya konulmaya çalışılmıştır.