İnşaat planlama teknikleri ve yeni yaklaşımlar-Türk yüklenici firmaları alan çalışması

İnşaat sektöründe, diğer sektörler gibi, dünyadaki teknolojik ve bilimsel alanlardaki gelişmeler, globalleşme, ulusal sınırların kaldırılması çabalan, ulusal firmaların ülke sınırları dışında yoğun faaliyet göstermeye başlamaları gibi değişimlerin etkisinden payım alan önemli bir sektör konumundadır. Bu durum, inşaat firmalarının çağın gerektirdiği koşullar altında, başarılı bir proje gerçekleştirmeleri ve uluslararası ortamda diğer firmalarla rekabet edebilmeleri için teknolojik gelişimlere açık ve proje planlama konusunda uluslararası donamıma sahip olmalarım gerektirmektedir. Bu çalışma, Türkiye inşaat sektöründe faaliyet gösteren firmaların yaptıkları inşaat projelerinde kullandığı planlama tekniklerinin nitelik ve nicelik açısından ölçülmesini amaçlanmaktadır. Bu amaçta hazırlanan tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümü olan giriş bölümünde, inşaat sektöründe proje planlamasının ihtiyacı anlatılmakta ve sürekli geliştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Tezin ve tez kapsamındaki alan araştırmasının hazırlanış mantığı, düşünce sistemi ve amaçları bu bölümde ortaya konulmaktadır. İkinci bölüm, genel olarak inşaat projesi planlamasından ve bunun firmalara sağladığı faydalardan bahsedilmiştir. Ayrıca geleneksel proje planlama tekniklerinin hepsi incelenmiş ve bu tekniklerin firmalara sağladığı faydalar ve kısıtlar ortaya konmuştur. Bölümün sonuç kısmında geleneksel planlama tekniklerinin eksiklerinden bahsedilmiş ve yeni planlama tekniklerine ihtiyaç duyulduğundan bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde, geleneksel planlama tekniklerinin inşaat firmaları için yetersiz olmasından dolayı yeni nesil proje planlama tekniklerinin geliştirildiği anlatılmaktadır. Yeni nesil proje planlama teknikleri tek tek incelenmiş ve bu tekniklerin avantaj ve dezavantajları açıklanmaya çalışılmıştır. Bölümün sonunda bu tekniklerin inşaat firmaları için öneminden bahsedilmiş ve inşa firmalarının rekabet gücünü bu teknikler sayesinde arttırabileceği ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde alan araştırması yapılmıştır. Alan araştırmasında kullanılan anket sorulan yurtdışında yapılan bir çalışmadan alınmıştır. Yapılan alan araştırmasının yöntemi, amacı, elde edilen bulguları ve bu bulguların analizi olmak üzere dört kısımda açıklanmaktadır. Bu bölümün amacı, Türk inşaat sektöründe proje planlama tekniklerinin uygulanmasının firmalar için önemi, maliyeti, faydalan, dezavantajları ve basan oranlarını araştırarak, Türk inşaat firmalarındaki durumu ve bu firmaların konuyla ilgili yaklaşımlarını açıklamaktır. Sonuç bölümünde, Türk inşaat sektöründeki konu ile ilgili durumu açıklamak üzere tez kapsamında gerçekleştirilen alan araştırmasından elde edilen çarpıcı bulgulara yer verilmekte ve bu bulguların genel değerlendirilmesi yapılmaktadır. Ayrıca yapılan alan araştırmasının sonucu yurtdışında yapılan araştırmaların (Kelleher, 2003) ' An Investigation of The Expanding Role of The Critical Path Method By ENR'S Top 400 Contractors' ve (Liberatore, 1998) 'Project Management in Construction: Software Use and Research Directions' sonucuyla karşılaştırılmıştır. Böylece Türk inşaat sektöründeki firmalarla yurt dışındaki inşaat firmalarının proje planlama tekniklerine bakış açışı karşılaştırılmıştır. Alan çalışması inşaat sektöründe faaliyet gösteren 30 inşaat firması ile yüz yüze görüşmeler sonucunda oluşmuştur. Otuz inşaat firması ile yapılan anketlerde sorular direk olarak firmanın planlama departmanında çalışan kişilere yaptırılmıştır. Ankete katılan inşaat firmalarının faaliyet alanları çok geniş olan büyük firmalar olduğu görülmüştür. Bu firmaların ortak özelliklerinden biri yurtdışında iş yapmaları ve bu konuya önem vermeleridir. Türk inşaat firmalarının proje planlama tekniklerinin uygulamalarının temel nedenleri sırasıyla, proje yönetiminin isteği ve desteği, süre kazancı ve gecikmelerin azaltılması, belirsizlik ortamında kontrolü sağlama ve uluslararası inşaat projelerinde rekabet gücünü arttırmasıdır. İnşaat firmaları yurt içindeki projelerinde planlamayı her projelerinde uygulamazken, yurt dışındaki tüm projelerinde uyguladıkları görünmektedir. Türkiye inşaat sektöründeki firmalar proje planlamasını iyi bir yönetim aracı olarak görmektedir. İnşaat firmaları proje planlaması sonucunda uygulamalarında süre kazancı, gecikmelerin azalması, belirsizlik ve risk ortamında kontrolü sağlamak, sorunlara çabuk çözüm getirmek, ihale süreci ve maliyet tahminindeki gelişmeler gibi birçok avantaj sağlamaktadır. Bunun yanında inşaat sektöründeki firmaların proje planlaması ile ilgili uygulama sorunları, bu konunun uzmanlarına bağlılık, üst yönetimin ve sahada çalışanların isteklerine yeterince cevap verememesi, maliyetlerin düşürülmesi açısından sonuç alamamaları olarak ortaya konmuştur. Sonuç olarak proje planlaması inşaat firmaları için orta düzeyde önemlidir ve firmalar kendilerini bu konuda orta derecede başarılı görmektedir. Bunun sebebi olarak teknik altyapıyı, eğitim düzeyini, planlamada çalışanların bilgisini ve proje yönetiminin desteğini göstermektedir. Proje planlaması alanındaki teknolojik gelişmelerden inşaat firmaları çok uzaktadır. Firmaların yönetimi yenilikleri yeterince takip etmemekte ve çalışanların da bu konuda motive etmemektedir. Analiz sonucunda birçok inşaat firması yeni nesil planlama tekniklerinden ve bu tekniklerin sağladığı avantajlardan haberdar değildir. Yurt dışındaki inşaat firmaları ise yeniliklere çok önem vermekte ve firmalar, planlamayla ilgili araştırmalar için ekbütçeler ayırmaktadır. Ayrıca firmaların yönetimi çalışanlarım yenilikler konusunda teşvik etmekte ve çalışanlarda bu teknolojik gelişmeler karşısında kendilerini sürekli eğitmektedirler. Bu da inşaat firmalarının uluslararası ortamda rekabet gücünü arttırmaktadır. xı