Kültürün mimarlık üzerindeki etkisinin incelenmesi: Japon kültürü ve ando örneği

Kültür- mimarlık ilişkisi insanoğlunun yaşadığı tarihsel evrim süreci içerisinde yapay çevrede yarattığı sembollerle ve sembollere yüklediği anlamlarla etkisini her dönemde göstermiştir. Mimari çevrede karşılaştığımız ürünlerdeki simgesel anlamların irdelendiği 'Kültürün mimarlık üzerindeki etkisinin incelenmesi: Japon kültürü ve Ando örneği' adlı çalışmada göstergebilime dayalı yöntemler kullanılmaktadır. Bu kapsamda tezin biçimlenmesinde izlenilen yöntem, konunun belirlenmesiyle kaynak ve literatür araştırmasının yapılması, göstergebilim-mimarlık- kültür ilişkisinin örneklerle somutlaştırılarak irdelenmesi, Japon kültürü ve Japon mimarlığına damgasını vurmuş bir mimar olan Tadao Ando'nun binalarının simgesel anlam taşıyan değişkenlere bağlı olarak incelendiği örnek çalışmanın incelenmesi ve sonucun tartışılmasından oluşmaktadır. İnsanoğlunun çevresiyle iletişim kurmaya başladığı dönemden bugüne gelen süreçte, toplumların değerlerini çeşitli sembollerle çevrelerine ilettiği görülmektedir. Kültür her topluma özgü soyut bir kavram olduğundan insan-çevre iletişiminde farklılıkların olması kaçınılmazdır. Çalışmada bu farklılıkların yapay çevreye yansımasının incelenmesi, kültürün simgelerle iletişim kurduğu boyutu inceleyen bir bilim olan göstergebilime dayalı yöntemlerle gerçekleştirilmektedir. Kuramsal ve örnek çalışma bölümleri tezin genel yapısını oluşturan iki bölümdür. Kuramsal bölümde, mimarlık sanatının iletişimde kullandığı ve göstergebilimin temel kavramları olan dil, anlam ve simge kavramları açıklanarak mimariyle ilişkisi örneklerle somutlaştırılmıştır. Mimari alanda simgesel anlam taşıyan ve yorumcunun algılayabilmesi açısından göze yönelik göstergelerin irdelendiği yapı biçimlenişi, mekansal biçimleniş, malzeme kullanımı, ışık kullanımı ve renk kullanımı olan beş değişken açıklanmaktadır. Bunun yanı sıra kültür kavramı ve özellikleri, göstergebilim-kültür ilişkisi, kültürün mimari çevreye simgesel anlamlar ileterek yansıması açıklanmaktadır. Örnek çalışma bölümünün anlaşılabilirliğini sağlamak için kuramsal çalışma bölümünde açıklanan kavramlar, farklı kültürlerde mimarlık alanında somut olarak görülen eserlerle irdelenmektedir. DCÖrnek çalışma bölümünde ise kuramsal bölümde bahsedilen kültür kavramını somut olarak görebileceğimiz bir toplum irdelenmektedir. Japon kültürü geleneksel yaklaşımı ve süreklilik özellikleri ile doğu kültürünün genel karakteristiğini oluşturan en önemli temsilcilerindendir. Japon kültürünü oluşturan toplumsal, sosyal, coğrafi ve sanatsal özellikler açısından irdelenerek geleneksel mekanlarda kullanılan kriterlerin oluşumu gözlenmektedir. Japon mimarlığında son yüzyıllarda geleneksel yaklaşımı kullandığı teknoloji ile biçimlendiren tavrıyla meslektaşlarından farklı bir kategoride konumlandırılan Tadao Ando ve simgesel anlam taşıyan değişkenlere bağlı olarak dört grupta incelenen yapıları örnek olarak belirlenmektedir. Mimarın yapılarında kültürel göstergeleri ne sıklıkta kullandığı incelenerek kültür-mimari mekan iletişiminin vurgulanması amaçlanmaktadır. Binalarda gözlemlenen göze yönelik göstergeler, simgesel anlam taşıyan beş değişkene bağlı olarak incelenmektedir. Mimarın yapı biçimlenişinden renk kullanımına binalarında kullandığı öğelerin geleneksel mekan kriterlerinde incelediğimiz kültürel göstergeleri ne derecede çağrıştırdığı analiz edilmekte ve tablolar halinde gösterilmektedir. Çalışmada mimarın kendi kültürüne özgü elemanları sıklıkla kullandığı görülmektedir. Toplumlar yarattıkları semboller var olduğu sürece devamlılıklarını sürdürmektedirler. Semboller ve simgesel anlam taşıyan yapay çevre elemanlarının tümü kültürün gelecek sürekliliği ve korunabilmesi açısından önemli faktörler arasında bulunmaktadır. Bireyin doğayla iletişiminde araç olarak kullandığı toplumsal kültür, zaman ve teknoloji ilerledikçe uygarlığın devamlılığı açısından önem kazanmaktadır. Çalışma kapsamında mimari çevrede kültür etkisinin öneminin vurgulanmasının gerekli olduğu düşünülmektedir. Ayrıca yapay çevredeki ürünlerin şekillenmesinde rolü olan mimar, şehir plancısı, peyzaj mimarı ve grafik tasarımcısı gibi yaratıcılar açısından kültür malzemesinin önemi vurgulanmak istenmektedir. X