Genel hastane planlamasında radyoloji bölümü tasarım kriterleri ve esneklik

Sağlık sektörünün hızla değişen ve yenilenen ihtiyaç ve hizmetleri sektörün tüm dallarının da yenilenmesini gerekli kılmaktadır. Karmaşık fonksiyonlu yapı grubuna giren hastane binaları sağlık sistemindeki değişiklikler, teknolojik ve bilimsel gelişmeler, organizasyon değişiklikleri, kapasite artışı, standartların yenilenmesi gibi değişiklikleri karşılamak zorundadır. Bu değişen dinamiklerin içinde en fazla yeniliğe ihtiyaç duyan teşhise yönelik teknolojiler, doğrudan mimari yapılandırmayı da etkilemektedir. Bu bakış açısıyla radyoloji bölümlerinin değişen ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik eklenen ve çıkartılan her cihaz mimari yapıyı da yenilenmeye zorlamaktadır. Yeniden mimari yapılandırma da yüksek 'para' ve 'zaman' maliyetlerini beraberinde getirmektedir. Bu maliyetlerin azaltılması ve değişimlere beklenilen hızla yanıt verilebilmesi için mimaride esneklik anlayışı günümüz koşullarında bir zorunluluğa dönüşmüştür. Ancak daha da önemlisi;Gelecekte tüm bu değişkenlerin ne yönde ve nasıl gelişeceği konusunun bilinmesi ve saptanması mümkün değildir. Planlama, programlama, ve tasarım hatta uygulama aşamasında bile tasarımda önemli rol oynayacak birçok veri çeşitli nedenlerden netleştirilememektedir. Sözgelimi, teknolojik gelişmelerin hızı düşünüldüğünde radyoloji bölümü için alınacak cihazların (2-5 yıl arasında 'eskimesi' nedeniyle) hastane henüz yapım aşamasındayken gelişmiş modellerinin üretiliyor olmasından dolayı, çoğu zaman cihaz seçimi ve alımı ile ilgili kararların uygulama süreci sonuna bırakılması gerçeğiyle karşı karşıya kalmaktayız. Bu durum yapının kendi iç bünyesinde karmaşık işlevsel ilişkilerinin doğru çözümlenebilmesi zorluğunun yanı sıra; hastane planlamacılarının ve tasarımcıların en önemli sorunlarından biri olarak; bütün bir süreci de karmaşık hale getirmektedir. Hastaneler bu sebeple hem karmaşık fonksiyonlu yapı grubuna giren, hem de karmaşık tasarım süreci olan yapılardır. Hastane yapılarının tasarımı dışında tasarım sürecinin de tasarlanması zorunluluğu konuyu, çözümü daha da zor bir problem haline dönüştürmektedir. Tüm bu gerekçelerle;'Bilinmeyenin tahminine yönelik yaklaşımlarla' tasarlamak yerine;yapıların değişimlere uyum sağlayabilmesi için'ESNEK PLANLAMA'temel tasarım ilkesi olmalıdır. Bu düşünce doğrultusunda;hastane bölümleri içinde değişimlerin en fazla olduğuradyoloji bölümü bir model olarak ele alınmış ve genel hastane planlamasında radyoloji tasarım ilkeleri ve esneklik kavramı olarak belirlenmiştir. Çalışmamızda radyoloji ve alt dalları ile radyasyonla tanı ve tedavi yapan ve görüntüleme yöntemlerini kullanan bölümler olması sebebiyle nükleer tıp ve radyasyon onkolojisi bölümlerinde tasarım kriterleri ile birlikte esneklik kavramı da aynı önemlilikte incelenmiştir. Radyoloji bölümlerinin esnek planlaması mevcut/güncel tasarım esasları ve yaygın kullanılan standart ve yönetmelikler incelenmiştir. Öncelikle konuya ilişkin literatür incelemesi yapılmış, konuyu inceleyen tüm akademik çalışmalara ulaşılmaya özen gösterilmiştir. Daha sonra büyüklük, planlama stratejileri, çevre koşulları, arazi, bölgeleri farklı hastane projeleri incelenmeye alınmıştır. Farklı özelliklere sahip örneklerin seçilmesindeki amaç bölümün her farklı özellikteki yapılarda nasıl şekillendiğini görebilmektir. Bu yöntem ile farklı ölçütlerdeki hastane yapılarında radyoloji bölümlerinin esnek tasarımının çok yönlü ele alınması sağlanmaya çalışılmıştır. Günümüzde kullanılan esnek planlama yaklaşımına dair sistemlerin yeterliliği sorgulanmıştır. Teknoloji yoğun bir birim olan radyoloji bölümlerinin gelecekteki araç ve gereçlerinin sektör taleplerinin ve sektör içindeki yerinin öngörülememesi nedeniyle de gelecek senaryoları kesin hatlarla belirlenmemiştir. Ancak esnekliğin tanımını ve radyoloji bölümü tasarım ilkelerini etkileyebilecek önemli bir konu olması sebebiyle de radyoloji bölümü, hastane yapıları ve radyoloji bölümlerinin sağlık sistemindeki yerine dair öngörülerde bulunulmuş ve daha sonraki çalışmalara yön verebilecek ve incelenmesi gereken bir araştırma sorusu olarak da ortaya konulmuştur.