L modül tabanlı yapılarda rastlantısal üretim için bir model önerisi

Rastlantısallık doğada ve dolayısıyla insan yaşamında sıklıkla karşılaşılan olan bir olgudur. Evrende ve onun bir parçası olan doğada kendiliğinden var olan oluşumlar incelendiğinde, çoğu zaman bunların belirli oranlarda rastlantısallık içerdikleri düşünülmektedir. Ancak rastlantısal olduğu düşünülen bu oluşumlar incelendiğinde, aslında bunların gerçekten rastlantısal olmadıkları, arkasında bir hesap ve kurallar bütünlüğü içeren sistemli rastlantısallıklar oldukları fark edilmektedir. Bu sistem ve kurallar ise, doğadaki rastlantısal işleyişin temel parçalarını oluşturmaktadır. Rastlantısallık, özünde bir belirsizlik ve tahmin edilemezlik içermektedir. Bu durum, rastlantısallığı çözümlenemez ve ölçümlenemez kılmaktadır. Rastlantısallığı çözmeye ve sistematize ederek kontrol etmeye çalışmak, rastlantısallığın doğasını ve doğallığını bozmaktadır. Bu da rastlantısallığın doğal/gerçek ve dolaylı/yapay olarak ikiye ayırılmasına sebep olmaktadır. Gerçek rastlantısallık, görsel sanatlarda, müzikte ve mimarlıkta, yüzyıllardır farklı biçimlerde kullanılmaktadır. Bu, bazen bir ressamın tablosuna rastgele boyalar dökmesiyle, bazen de bir müzisyenin nota kağıtlarını rastgele karıştırmasıyla olmaktadır. Bilişim sektörünün gelişmesiyle yükselişe geçen hesaplamalı tasarım, birçok sanat dalının ve mimarlığın yaratıcı üretim süreçleri için yeni bir yol açmıştır. Tasarımcılar tarafından belirli kurallar dahilinde hazırlanan algoritmalar, başlangıçta tanımlanan parametrelere göre sonuçlar üretmektedir. Bu algoritmalarda aynı girdiler, daima aynı sonucu vermektedir. Bu da, hesaplamalı tasarım süreçlerini, sonu belli ve monoton bir hale getirmektedir. Ancak bu olumsuz durum, algoritmalara rastlantısal parametreler tanımlanarak, tersine çevrilebilmektedir. Rastlantısallığın belirsiz ve öngörülemez yapısı, hesaplamalı tasarım süreçleri için önemli bir yaratıcı potansiyel oluşturmaktadır. Diğer taraftan rastlantısallığın, belirli kurallar ve sınırlar ile kontrol altına alınarak kullanılması gerekmektedir. Aksi durumda tasarımda bir kaos sonucu doğabilmektedir. Hesaplamalı tasarım süreçlerinde rastlantısallık, her zaman bir ressamın tablosuna rastgele boyalar dökmesi gibi doğal şekilde kullanılamamaktadır. Burada rastlantısallığı kullanabilmek için, önceden hazırlanmış, hızlı ve kolay kullanılabilen rastlantısal sonuçlara ihtiyaç duyulmaktadır. Genellikle çeşitli fiziksel durumlarla ve matematik hesaplarıyla oluşturulan bu hazır rastlantısal listeler, her ne kadar yapay bir rastlantısallık oluştursa da, kullanım kolaylığı açısından tercih edilmektedir. Bu yapay rastlantısallık, gerçek rastlantısallıkta olduğu gibi görsel sanatlarda, müzikte, mimarlıkta ve daha pek çok sanat dalında kullanılmaktadır. Mimarlıkta rastlantısallığın kullanımıyla ilgili önemli bir örnek, Moshe Safdie'nin Habitat 67 projesidir. Projede tasarlanan tek tip modüller, rastlantısal şekilde birbirlerinin üzerlerine adeta serpiştirilmiş görünmektedir. Safdie'nin izlediği geleneksel mimari tasarım sürecinde olduğu gibi, hesaplamalı tasarım ile de rastlantısal modüler projelerin yapılması mümkündür. Burada rastlantısallığın kullanımı, oldukça dinamik, belirsiz, değişken ve yaratıcı tasarım alternatifleri üretilmesini sağlamaktadır. Aynı zamanda hesaplamalı tasarım süreçleri, bu alternatiflerin çok hızlı ve kolay şekilde, yüzlerce farklı biçimde üretilebilmesine imkan tanımaktadır. Bunların sonucunda çalışmada, hesaplamalı tasarım ile L modül tabanlı yapılar için rastlantısal üretimler yapan bir model önerisi geliştirilmiştir. Hazırlanan model, tek tip olarak oluşturulan L modülleri, tanımlanan arazi ve yapı özelliklerini gözeterek, tamamen rastlantısal şekilde yerleştirmekte, fazlasıyla dinamik ve yaratıcı sonuçlar üretmektedir. Çalışma, modelin sunduğu potansiyel ile olumlu ve olumsuz yanları değerlendirilerek tamamlanmıştır.