Bipolar affektif bozukluğu olan hastaların aile işlevlerinin değerlendirilmesi

Bugün artık teşhis ve tedavisinde önemli adımlar atılan ve tedavisi mümkün kronik bir hastalık olarak görünen bipolar affektif bozukluk; hastayı ve ailesini önemli ölçüde etkilemektedir. Uzun süren teşhis ve tedavi sürecinin olumsuz yanlarının hasta üzerindeki etkilerinin en aza indirgenmesinde aile bireylerine önemli görevler düşmekte ve onların sorumluluklarını yerine getirebilmelerinde daha güçlü kılınmaları ve zaman zaman ortaya çıkan sorun alanları açısından profesyonel mesleki yardımlar almaları gerekmektedir. Bipolar affektif bozukluğu olan hasta ve ailelerinin, hastalığın teşhis ve tedavi sürecinden nasıl etkilendikleri hangi işlevlerini sağlıklı olarak yerine getiremedikleri, ne derece sosyal destek algıladıkları ayrıca aileden algılanan sosyal desteğin aile işlevlerinden etkilenip etkilenmediği incelenerek, sonuçlar ruh hastalığı olmayan aileleri ile karşılaştırılmıştır. Araştırma; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, 9 Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Atatürk Devlet Hastanesi'ne bağlı psikiyatri klinik ve polikliniklerde yatarak ya da ayaktan tedavi gören 54 hasta ailesi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama bölümünde, hasta ve eşlerle ilgili tanıtıcı bilgi sağlamak ve eşlerin aile işlevlerini ne şekilde yerine getirdiklerini belirlemek amaçlı 2 anket formu kullanılmıştır. Tanıtıcı bilgi formu, hasta ve eşleri hakkında bilgi sağlamak üzere oluşturulan 22 sorudan oluşmaktadır. Hasta eşlerinin aile işlevleri hakkında bilgi veren A. D. Ö. ise 60 sorudan oluşmaktadır. Formlar, hasta eşlerine, bulundukları hastanelerde araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Verilerin analizinde, yüzde dağılımları, aritmetik ortalamalar ve standart sapmalar gösterilerek, varyans analizi, ki-kare önemlilik testi, iki ortalama arasındaki farkın önem kontrolü kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre sonuçlar; Bipolar affektif bozukluğu olan hasta eşlerinin %85.2'si 30 yaş üzerindedir, %48'i ilkokul mezunudur, %68.5'i şehir merkezinden gelmektedir. Hasta ailelerinin %79.6'sı çekirdek aile tipindedir. Eşlerin %63'ünün yaşamlarında göç öyküsü vardır ve %25.9'unun sağlık güvencesi yoktur. Araştırma kapsamına alınan bipoler affektif bozukluğu olan hasta eşlerinin %46.3'ünün fiziksel bir hastalığı vardır. Bu hastalıklar genellikle eşin hastalığından sonra ortaya çıkmıştır. Aile içi yaşamlarını değerlendirme biçimlerine bakıldığında; %66.7'si aile yaşamını sağlıksız ya da kısmen sağlıklı olarak nitelendirmişlerdir, %70.4'ü hastalarına bakım verirlerken, sosyal destek ve psikolojik yardıma ihtiyaç duyduklarını belirtmişlerdir. Bipolar affektif bozukluğu olan hastaların %88.9'u 30 yaş üzerindedir, %44.4'ü ilkokul mezunu, %38.8'i memur olarak çalışmaktadır. Hastaların %57.4'ü tedavilerini poliklinik yolu ile ayaktan yürütürlerken, %42.6'sı serviste yatarak tedavi olmuşlardır. Araştırmada yer alan bipolar affektif bozukluğu olan hasta eşleri, ruh hastalığı olmayan hasta eşlerinin problem çözme, iletişim, roller, gereken ilgiyi gösterme, genel işlevler, davranış kontrolü işlevlerinde farklılık göstermektedirler. Fakat bu fark; duygusal tepki verebilme alt boyutunda görülmektedir. Sosyodemografik özelliklere göre, aile işlevleri değerlendirildiğinde; bipolar affektif bozukluğu olan hasta eşleri meslek gruplarına göre davranış kontrolü ve iletişim alt boyutunda, gelir durumlarına göre roller ve gereken ilgiyi gösterme alt boyutunda; eşlerin kendilerini uygun gördükleri sosyal tabakalara göre roller alt boyutunda, yaşadıkları göç olayına göre gereken ilgiyi gösterme alt boyutunda, sahip oldukları çocuk sayılarına göre problem çözme, iletişim, roller, duygusal tepki verebilme, davranış kontrolü ve genel işlevler alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar göstermişlerdir. Eşlerin, aile içi yaşamlarım değerlendirme biçimlerine göre; A. D. Ö.'nün problem çözme, iletişim, roller, gereken ilgiyi gösterme, davranış kontrolü, genel işlevler, duygusal tepki verebilme alt boyutlarında farklılık gösterdikleri saptanmıştır.