Mimari detay oluşturma sürecinde firma internet sitelerindeki detayların kullanılabilirliğinin analizi

Endüstri devrimi öncesinde birçok kültürde ve gelenekte, mimarlar, bina ustası ve yapım zanaatının uzmanı olarak görülmekteydi. Günümüzde ise bu durum geçerliliğini çok korumamakta ve yapı teknolojilerinin hızlı gelişimi, mimarın hem toplumsal konularla ilgili olmasını hem mimari projeden sorumlu olmasını hem de yapım teknolojileri konusunda uzman olmasını güçleştirmektedir. Mimari tasarım; hazırlık ve araştırma, konsept tasarım, hacim organizasyon, taşıyıcı sistem tasarımı, malzeme seçimi gibi birçok alt süreci içeren bir bütün olarak düşünüldüğünde, detay tasarımı, bu bütünün küçük bir parçasını oluşturmaktadır. Bütün bu sürecin içerisinde ise detay tasarım süreci, diğer tasarım süreçlerine göre daha az zaman ve işgücü ile uygulanmaya çalışılan bir alt süreç olarak görülmektedir. Diğer taraftan modern yapım tekniklerinin hızlı gelişimi, detay tasarım sürecini, tasarımcılar için daha karmaşık, malzeme ve sistem bilgisi gerektiren bir süreç haline getirmektedir. Bu nedenle kopyalama ya da uyarlama yöntemi ile detay oluşturma yaklaşımı, özellikle az deneyimli tasarımcıların tercih ettiği detay tasarım yöntemini oluşturmaktadır. Az deneyimli tasarımcıların kopyalama ya da uyarlama yöntemi ile mimari detay oluşturma sürecinde yararlandığı ve mimari detayların bulunduğu; kitaplar, standartlar, yönetmelikler, dergiler, yayınlanmış mimari projeler gibi birçok kaynak vardır. Kaynakların içerisinden ise malzeme ve sistem üreten veya ithal eden firmaların geliştirildikleri detaylar, internet üzerinden kolaylıkla ve ücretsiz ulaşılabilen ve en güncel bilgileri içeren kaynaklar olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmada amaç, az deneyimli tasarımcılar için malzeme ve sistem üreten veya ithal eden firmalar tarafından üretilen ve internet sayfası üzerinden yayınlanan mimari detayların, detay tasarım sürecinde kullanılabilirliğinin deneysel olarak ortaya koyulmasıdır. Bu amaca yönelik olarak, ilk aşamada çatı ile ilgili bileşen ve sistem üreten firmaların internet sitesi ve internet sitesi üzerinden yayınlanan detayları analiz edilmiş ve firma internet sitelerinde hangi nitelikte detaylar olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, tasarım çalışmaları sonucunda oluşturulan mimari detayların, hem içerik hem de anlatım tekniği yönünden değerlendirilmesinde kullanılan bir mimari detay kontrol aracı oluşturmuştur. Kontrol aracı oluşturulması aşamasında mimari detayların yer aldığı kitaplardan, standartlardan, yönetmeliklerden ve firma detaylarından yararlanılmıştır. Çalışmanın üçüncü aşamasında ise, firma internet sitesindeki detayların, detay tasarım sürecinde az deneyimli tasarımcılar tarafından kullanılabilirliğinin belirlenmesine yönelik tasarım çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Araştırma az deneyimli tasarımcılara yönelik olduğu için tasarımcılar, yüksek lisans öğrencisi ve profesyonel deneyimi az olan mimarlardan seçilmiştir. Tasarım çalışması, bütünsel tasarım, kişisel yaklaşım ile detay oluşturma ve firma internet sitesindeki detaylardan yararlanarak detay oluşturma süreçlerini kapsamaktadır. Tüm bu süreçler sonucunda elde edilen veriler ile 'kişisel yaklaşım ile detay tasarlama' ve 'firma internet sitesindeki detaylardan yararlanarak detay oluşturma' yönteminin olumlu ve olumsuz yönleri ortaya koyularak, yöntemler arasında bir karşılaştırma yapılmaya çalışılmış ve firma internet sitesindeki detayların kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu araştırmalar sırasında tasarım çalışmaları sonucu elde edilen çizimlerden, tasarımcılar tarafından tutulan tasarım günlüklerinden ve kamera kayıtlarından faydalanılmıştır. Tasarımcıların detay oluştururken ulaştığı firma detayları, kullanılan kaynaklar ve oluşturulan detaylardaki bilgi miktarı ve düzeyi ile ilgili analizler yapılmış, tasarım süreçlerinde kullanılan süreler değerlendirilmiş ve tasarım çalışması sonucunda yapılan anketlerden elde edilen sonuçlar ortaya konmuştur.