Toplu konutların günışığı ile aydınlanma ve dış ortamla görsel bağlantı açısından incelenmesine bir örnek: Suadiye sitesi

Kapalı mekanların gün ışığı ile aydınlatılması, kullanıcıların kendini fizyolojik ve psikolojik olarak iyi hissetmesi, dış ortam ile görsel bağlantının kurulması, güneşlenme ve lamba ışığı için tüketilen enerjinin azaltılması bakımından önemlidir. Öte yandan, gün ışığı ile aydınlatmada güneş ışığının kamaşmaya yol açması ve hacim içinde yüksek ışıklılık karşıtlıkları oluşturması önlenmelidir. Hacimleri aydınlatan doğal ışığın nicelik ve dağılımı, yapının bulunduğu bölgenin iklimsel koşulları, yapı dışındaki yapay ve/ya da doğal engeller, yapıdaki yatay ve/ya da düşey girinti çıkıntılar, hacmin baktığı yön ve biçim, boyut gibi özelikleri, iç yüzeylerin renkleri, pencerelerin boyut, sayı ve duvar içindeki konumu, camın ışık geçirme çarpanı gibi birçok etkene bağlıdır. Yapıların gün ışığı ile aydınlatılmasına yönelik Avrupa Standardı EN 17037'de gün ışığından yararlanmanın ölçütleri; gün ışığı aydınlık düzeyi, güneşlenme, dış ortamla görsel bağlantı ve kamaşmanın sınırlanması olarak belirtilmiş ve her ölçüt ile ilgili kabul edilebilir minimum değerler verilmiştir. Yeni yapılacak bir yapının arazi içindeki yeri ve yönü, yapıdaki hacimlerin boyut ve biçimi ile pencerelerin çeşitli özellikleri belirlenirken bu ölçütlere ilişkin gereksinimlerin karşılanması beklenmektedir. Benzer biçimde, mevcut bir yapıdaki çeşitli hacimlerin gün ışığı açısından değerlendirmesinde de söz konusu ölçütlerin ne ölçüde karşılandığının saptanması gereklidir. Bu çalışmada, bir toplu konut yerleşiminin gün ışığı standardında belirtilmiş ölçütlerden ikisine, gün ışığını aydınlığının ve dış ortam ile görsel bağlantının sağlanmasına göre incelenmesi amaçlanmıştır. Belirtilen amaca yönelik olarak, kentsel dönüşüm kapsamında 2017 yılında tamamlanmış olan Kadıköy ilçesindeki Suadiye Sitesi ele alınmıştır. Üç blok ve 134 daireden oluşan yerleşimin çevresinde çok katlı yapılar mevcuttur. Çalışmanın ilk aşamasında, yapıları ve açık alanları ile tüm yerleşim DIALux evo aydınlatma programında üç boyutlu olarak modellenmiştir. Yerleşimin çevresindeki, dış engel özelliği taşıyan yapılar da kütlesel olarak model yerleşime eklenmiştir. Ardından, üç blokta yer alan toplam 496 hacim ilk aşamada gün ışığı aydınlığının sağlanması açısından incelenmiştir. Bu incelemede aydınlık düzeyi bakımından 'en az' koşulu referans alınmıştır. Aydınlık düzeyi açısından minimum koşul hacmin çalışma düzleminin en az yarısında 300 lx ve en az %95'inde 100 lx aydınlığın sağlanmasıdır. Çalışmanın ikinci aşamasındaki inceleme yerleşimdeki tüm hacimler için dış ortam ile görsel bağlantının sağlanması bakımından yapılmıştır. Bu ölçüte göre yapılan inceleme, yatay görüş açısı, engel uzaklığı ve görünen katman sayısı olmak üzere üç alt başlık altında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın son aşamasında, ulaşılan sonuçlar yerleşim ve blok ölçeklerinde önce her bir ölçüt açısından ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Daha sonra tüm ölçütlerin göz önüne alındığı bir genel değerlendirme yapılmıştır. Bir başka deyişle, ele alınan her hacimde tüm ölçütlerin ne ölçüde karşılandığı saptanmıştır. Çalışmanın sonunda, yeni yapılacak bir yapının ya da yapı grubunun arazi içindeki konumu ve yapıdaki hacimlerinin özellikleri belirlenirken gün ışığı ölçütlerine ilişkin gereksinimlerin karşılanmasına verilmesi gereken önem vurgulanmıştır.