Mekan tasarımında geleneksel yöntemlerle yapılmış bir diorama kurgusu: Tarihsel bir modelin dijital yöntemlerle tasarlanma süreci ve model önerisi

Bu tezde diorama / maket olgusunun, tasarımcının mekan oluşturma çalışmaları ve anlatımındaki yeri ile diorama kurgusundaki modellerin dijital yöntemlerle tasarlanması ve üretilmesi çalışma konusu olarak ele alınmıştır. Tez çalışmasında tasarımcının mekan oluşturma çabaları, mimari projenin konusuna ait fikirlerin ortaya çıkması ve konsept oluşumuna kadar devam eden süreç ile sonundaki amaca ulaşma yolları irdelendi. Mekan oluşturulurken kullanıcıların algısına ve ihtiyaçlarının karşılanması amacına yönelik, coşkulu görsel izlenimlerin yaratıldığı bir hacmin oluşturulması hedefine uygun, çalışma yöntem ve gereklilikleri anlatıldı. Mimarlık bir disiplindir ve onun en temel olgusu mekandır. Mekanı yaratan bileşenler, yeni çevre faktörleri, sanat, kültür, kullanıcı ihtiyaçları ile zamanın getirdiği yapısall teknolojik imkanların nasıl işlev yüklenmiş bir alan yaratmada etken oldukları gösterildi. İnsanlığın varoluşunun ilk zamanlarından itibaren yaşama biçimlerini oluşturan, güvenlik kaygıları, iklim şartları, çevresel malzeme olanakları, kullanabildikleri/sahip oldukları alet ve imkanlarla yarattıkları korunaklı mekanların oluşturulma süreçleri, buna etki eden faktörler incelendi. Mimarlıkta tasarım sürecine çalışma ve sunum maketlerinin etkisi araştırıldı. Maketi geleneksel tasarım süreci içinde gözlem yapabilmeye olanak sağlayarak ve üç boyutlu bir iletişim dili oluşturarak günümüzde de kullanılması gereken bir çalışma metodu olduğu anlatıldı. Geleneksel ve çağdaş teknikler kullanılarak, amaca uygun seçilen malzemelerle, tecrübeli maket yapım uzamanlarıyla hedef kitlelere ulaşabilen estetik ürünlerin oluşturulmasındaki çalışmalar ile sunum maketinin gerekliliği anlatıldı. Mimari projesi bitmiş, uygulama alanına henüz geçmemiş, birçok defa tekrar edilecek olan birim mekanın kullanım ve görselliğinin test edilmesi veya sunuma yönelik modeli olan 'prototip' ele alındı. 'Tasarımcının ilk fikri düşüncelerinin sonlandığı andaki projeye attığı imza' olarak ifade edilen prototip tanımından yola çıkılarak kavram açıklandı. Maket olgusunun önemi vurgulanarak tasarım ve uygulanacak eser arasındaki bir şölen olduğu, çağdaş dijital yöntemlere yenilmemesi, aksine günümüz imkanlarıyla donanmış olarak mimarlık ve sanat alanlarında var olmasının gerektiği anlatıldı. Dijital ortamın sağladığı imkanlarla gelişen yeni tasarlama yazılımlarının, maket ve diorama olgularının hayata geçmesindeki kolaylaştırıcı ve hız kazandırıcı rolü üzerinde duruldu. Geleneksel yöntem ve malzemelerle yapılmış mevcut diorama kurgusunun mekanla ilişkilendirilmesi, tasarım ve uygulama süreci anlatıldı. Kullanılan bir konutta, yaşam mekanını boydan boya geçen demiryolu hattının oluşturduğu dioramanın projelendirilmesinde, mekanla ilişkisinin doğru kurgulanması ve yaşam mekanına görsel coşku katacak estetik bir tavrın oluşturulması hedeflendi. Diorama içinde hareket edebilen, 1934- 1941 yılları arasında Almanya'da üretilen 56569 seri numaralı buharlı tip lokomotif modelinin, farklı dijital programlar kullanılarak tasarlanması, teknolojik sistemler yardımıyla üretime hazırlanma aşamaları, el emeği ile montaj ve üretim süreci; yani modelin hayata geçirilme aşamaları açıklandı.