Köprülü Külliyesi restorasyon projesi (2 cilt)

Tarihi boyunca Divanyolu İstanbul'un ana caddesi olması özelliğiyle önem kazanmıştır. Divan'a giderken bu yolu kullanan sadrazam ve üst düzey devlet erkanı, Divanyolu üzerinde çeşitli dönemlerde külliyeler yaptırmışlardır. Köprülü Mehmet Paşa Külliyesi de 17. yüzyıl külliyelerinin önemlilerindendir. Çemberlitaş semtinde, Divanyolu ile Peykhane sokağının kesiştiği noktada yer alan Köprülü Külliyesi kuzey ve doğu yönlerinde sıralanan dershane-mescid, türbe, medrese odaları, dükkanlar ve çeşmeden ve oluşmaktadır. Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa tarafindan 1661 yılında yaptırılan külliyeye, daha sonra bir kütüphane ve Vezir Hanı eklenmiştir. 19. yüzyılın ikinci yarısında Divanyolu'nun genişletilmesi sırasında külliyeye ait sebil, türbe, dershane-mescid'in girişi ve medrese odalarının bir kısmı yıkılmıştır. Türbe 19. yüzyıl dönem üslubuna uygun bir biçimde yenilenmiştir. Medrese odalarının cadde üzerine taşan kısımları kesilmiş ve dönem üslubuna uygun bir cephe giydirilmiştir. Mülkiyeti Vakıflara ait olan külliye binalarından medrese, 1924 yılında Tevhid-i Tedrisat kanununun yürürlüğe girmesiyle diğer bütün medreseler gibi eğitime kapatılmıştır. Yapı 1978 yılma kadar belediyenin yayın deposu olarak kullanılmıştır. Taş-tuğla almaşık örgülü yığma bir yapı olan medrese, 1984 yılında restore edilmesi şartıyla Kubbealtı Akademisi Kültür ve Sanat Vakfina kiralanmıştır. Yeni kullanıcılar yapıya birçok müdahalede bulunmuşlardır. Revaklar ahşap doğramalarla kapatılarak, avlu ve revak ilişkisi koparılmıştır. Bütün duvarlar ve kubbeler sıvanmış ve boyanmıştır. Kömürle ısıtma merkezi yaptırılmıştır, daha sonra bu ısıtma sistemi doğalgaza dönüştürülmüştür. Elektrik, ısıtma ve telefon tesisatları medrese hücrelerinin revaklara bakan duvarlarının üzerinden geçmektedir. Özgün tuğla zemin kaplamasının üzerine hah kaplanmıştır. Kuzeye bakan hücrelerden bir tanesi mutfak ikisi de depo olarak kullanılmaktadır. Doğuya bakan revak kısmı ise yüksek metal raflarla bölünerek kitap deposu olarak kullanılmaktadır. Beş hücrenin içine ahşap ara kat eklenmiştir. Bütün bu müdahaleler sonucunda mekanlar özgün halleriyle algılanamamaktadır. 1999 Marmara depreminden sonra medresenin batı ucundaki hücrenin kubbesinden büyük bir sıva parçası düşmüş, kemer ve pandantiflerinde çatlaklar oluşturmuştur. Türbenin cephelerinde yer alan dendanlardan bazıları düşmüştür. Köprülü Külliyesi'nde yapılan ve yapılması planlanan çalışmalar Yapının mevcut durumunun ayrıntılı ölçüm ve fotoğraflarla belgelenmesi ve 1/50 ölçekli çizime aktarılması,. Yapının onarımı için gerekli müdahalelere kaynaklık etmesi açısından mevcut hasarların rölöve paftalarına işlenmesi,. Yapının yüzyıllar boyunca kullanımı ve yol genişletilmesi sırasında uğradığı değişikliklerin belirlenmesi ve restitüsyon projesinin hazırlanması, rölöve ve vurestitüsyon çalışmalarının bir arada değerlendirilerek, müdahale kararlarının belirlenmesi ve yapıya uygun bir işlev kazandırmak amacı ile restorasyon projesinin hazırlanmasıdır. Yapımından günümüze kadar birçok fiziksel müdahale geçiren külliye, tümü sit olan Tarihi Yanmada'nın kentsel dokusunun bir parçası olması nedeniyle büyük önem taşımaktadır. Yapım tekniği ve malzemesi ile dönemin külliye yapılarının özelliklerini yansıtması açısından bir belge olarak korunmalı ve bir dönemin tarihini yansıtması açısından gelecek kuşaklara aktarılmalıdır. vm