Mimarlıkta bütünleştirici esnek yapı modelinin araştırılması

Bütünleştirici esnek yapı modelinin araştırılması amacıyla yapılan tez çalışması, yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tezin problemi tanımlanarak tezin amacı ve hipotezi ortaya konulmaktadır. İkinci bölümde; değişim kavramı ve değişimin en ön önemli dinamikleri olarak ele alınan teknolojik, çevresel ve toplumsal değişimlerin mimari tasarım ve üretim stratejilerine etkileri araştırılmıştır. Yapılarda esneklik gereksiniminin oluşmasına yol açan, gerek çevresel ve teknolojik gerekse sosyo-kültürel değişimlerin sonucu mekanlarda da ortaya çıkan değişimler ve yapılarda adapte edilebilirliği, dönüştürülebilirliği, hareket edebilirliği, etkileşimliliği sağlayan ve yapıların yaşam ömrünü uzatan esnek yapı modeline geçişi zorunlu kılan esneklik gereksinimi bu bölümde ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, esneklik kavramının bütününe yönelik bir araştırma yapılmıştır. Tasarımda ve mimarlıkta esneklik, esnek yapıların tarihsel süreci içinde ve mimarlıkta yaşam döngülerilerin belirlediği esneklik türleri ile ele alınmaktadır. Dördüncü bölümde, esnek yapı modeli kavramları olarak ele alınan sürdürülebilirlik, bütünleştirilmişlik ve akıllılık kavramları araştırılmıştır. Ekolojik mimarlık, biyolojik mimarlık ve yaşam döngüsü tasarımı olarak sınıflandırılan sürdürülebilir mimarlık ilkeleri, disiplinler arası çalışmanın özünü oluşturduğu bütünleştirilmiş tasarım ve yapıyı oluşturan sistemlerin entegrasyonunu sağlayan akıllı tasarım yaklaşımları örnekler üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, yapının sistemler bütünü olduğu, tasarımının da onu oluşturan alt sistemlerin tasarımına dönüşerek disiplinler arası çalışmanın gerekliliği sonucu beliren mimarın yeni rolü, bu bölümde tanımlanmaktadır. Beşinci bölümde, esnek yapının alt modelleri olarak ele alınan adapte edilebilir, hareket edebilir, etkileşimli ve dönüştürülebilir yapı modelleri, modellerin alt bileşenleri ve hedefleri araştırılmış ve seçilen örneklerle incelenmiştir. Altıncı bölümde, beşinci bölümde incelenmiş olan esnek yapı alt modelleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerin sonucuna göre bu alt modellerin birbirlerini tamamladığı görülmüş ve yeni bir bütünleştirici yapı modeli önerisinde bulunulmuştur. Bu modelin yapı sektöründeki kişilerce uygulanabilirliğini sağlamak için değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Geliştirilen modelin uygulamada işlerliğini değerlendirmek amacıyla, incelenen projeler bu değerlendirme kriterlerine göre karşılaştırılmış ve her birinin esneklik düzeyleri belirlenmiştir. Yedinci bölümde, 5. ve 6. bölümlerde yapılan analiz ve irdelemelerin sonuçları göz önünde tutularak, sürdürülebilir gelişme için gerekli olan esnek yapı modelinin tasarım parametreleri için önerilerde bulunulmuştur. Günümüz yapı modellerinin eksik ve yetersiz kalan yönleri açıklanarak, ileriye dönük yapılması gerekenler belirtilmiş, önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışmada esnek yapı modeli; alt modelleri, hedefleri ve tasarım stratejileri ile ortaya konulmuş, seçilen örneklerle uygulanabilirliği ölçülmüştür. Amaç; esnek yapı tasarım ve üretim kararlarına yönelik hedef, kriter ve stratejileri önermek; mimarları ve sektörde yer alan diğer kişileri esnek yapı modeline geçişe yönlendirmek amacıyla bilgilendirmektir.