turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kentsel çöküntü bölgelerinin iklim değişikliği çerçevesinde irdelenmesi

İklim değişikliğinin olumsuz etkileri günümüzde birçok kentin yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Coğrafi olarak genelde dezavantajlı bölgelerde yer seçen, fiziksel ve jeolojik açıdan yerleşime uygun olmayan kentsel çöküntü alanları iklim değişikliğinin başta taşkın ve sel olmak üzere, hava sıcaklığındaki artış, kuraklık, fırtına ve kasırgalar ile deniz seviyesindeki artış gibi etkilerine karşı hassas alanlar olarak görülmektedir. Kentsel çöküntü alanları sosyal yıpranmanın yanında, fiziksel yıpranmayı da içinde barındıran alanlar bütününü oluştururlar. Bu alanların dönüşümünde yerli halkın aktif rol oynaması; hem tasarım hem de uygulama sürecinde ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulması yerinde yerlisi ile dönüşüm yaklaşımının en belirgin özellikleridir. İklim değişikliğe uyum çerçevesinde geliştirilen tasarım ve uygulamalar zaten eğimli arazilerde, heyelan bölgelerinde, okyanus kıyısı veya taşkın alanları gibi coğrafi ve jeolojik açıdan yerleşime uygun olmayan koşullara sahip olan bu alanların iyileştirilmesine önemli fayda sağlayacaktır. İklim değişikliğinin etkilerine karşı dönüşüm sürecinde alınacak mekansal önlemler, stratejiler ve uygulamalar iklim değişikliğinin etkilerinin yarattığı veya yaratabileceği hassasiyetleri azaltacak niteliktedir. Tezin ana çerçevesi tez kapsamında belirlenen kentsel ölçekte iklim değişikliğine uyumlu mekansal uygulamaları içeren kriterler çerçevesinde; Türkiye ve Dünyadaki yerinde yerlisi ile dönüşen çöküntü alanlarının mekansal olarak iklim değişikliğine ne kadar uyum sağladığının belirlenmesi üzerine yapılmaya çalışılmıştır.
Makrokozmos/mikrokozmos arayüzünde mimari tasarımın imge/atmosfer etkilerinin 'mesken tutma' kavrayışı üzerinden okunması

Yirminci yüzyıl mimarlık kuramında önemli izler bırakan Alman filozof Martin Heidegger'in (1889-1976) mesken tutma kavramını ortaya koyduğu dönemin koşullarından günümüze değin hızla artan bir ivmeyle gelişen teknoloji ve değişen dünya algısı insanın yer, zaman, mekan, hız gibi kavramları algılayış biçimini de sürekli olarak değiştirmiştir. Söz konusu dönüşümlerden hareketle bu çalışmada, Heidegger'in yirminci yüzyılda mimarlığa ilişkin olarak geliştirdiği tartışmaların ve vurguladığı kavramların erken yirmi birinci yüzyıl koşullarındaki süreklilikleri ve karşılıkları incelenmekte ve güncel girdiler çerçevesinde mimarlığın insanın mesken tutmasına aracılık edebilmesini sağlayan koşullar tartışılmaktadır. Mesken sözcüğü doğrudan barınma işlevi ile ilişkilendirilse de barınma haricindeki işlevlere sahip olanlar dahil olmak üzere tüm mimari yapılar insanın mesken tutma, başka bir deyişle mekansal deneyim üzerinden çevresini anlamlandırma ve varoluşunu temellendirme süreçlerini etkiler. Makrokozmos-mikrokozmos arayüzünde kurgulanan her türlü mimari yapı, insanın yapılı çevre ile farklı ölçeklerde karşılaşmalarının gerçekleştiği, gündelik hayatı örgütleyen yaşantı ve deneyim hallerini içeren kendi arayüzlerini üretir. Çeşitli işlevlere sahip yapılarda mimari tasarım aracılığıyla mesken tutmanın gerçekleşebilmesi için insanın yapı ile kurduğu ilişkinin fiziksel, zihinsel, duyusal ve algısal deneyim zenginliğini içermesi ve bu çok boyutlu deneyime sahne olan arayüzlerin yere ve zamana referans verecek şekilde kurgulanması gerekir. Bu tezde yer ve mesken kavramlarına ilişkin olarak yukarıda açıklanan bağlamda geliştirilen tartışmalar ışığında insanın mimari yapı ile karşılaştığı farklı ölçekler makrokozmos ve mikrokozmos kavramlarına başvurularak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede mesken tutma kavrayışının makrokozmos ölçeğindeki karşılaşma arayüzleri imge, mikrokozmos ölçeğindeki karşılaşma arayüzleri ise atmosfer kavramlarına değinilerek açıklanmaktadır. Makrokozmos-mikrokozmos ölçeklerinde insanın mimari yapı ile karşılaşma arayüzlerinde mesken tutma kavrayışının gelişmesini sağlayan tasarım ölçütleri tez kapsamında, fiziksel çevre duyarlılığı, kültürel bellek duyarlılığı, kütle-mekan kurgusunun deneyimselliği, tektonik farkındalık ve duyusal temas potansiyelleri olarak tanımlanmıştır. Güncel mimarlık örneklerinin bu kuramsal çerçevede tanımlanan tasarım ölçütleri açısından incelenmesi ile yirmi birinci yüzyıl koşullarında mesken tutmanın gerçekleşebilmesi için insanın mimari tasarım ile karşılaşma arayüzlerinin sahip olması gereken nitelikler irdelenmektedir.
İstanbul endüstri yapılarının 'loft' kavramı çerçevesinde yeniden işlevlendirilmesi

Loft kavramı 20. yüzyıl ikinci yarısından itibaren Manhattan Soho Bölgesi'nde ortaya çıkmıştır. Kısa süre içerisinde bütün Dünyada etkisini gösteren bu yapı tipi Türkiye'de de 21. Yüzyıldan itibaren tekil yapılarda görülmeye başlanmaktadır. Bu tez kapsamında ilk olarak loft yapılarının incelenmesi yapılmış daha sonra da loft kavramının İstanbul işlevini yitirmiş endüstri yapılarında uygulanabilirliğini tartışılmıştır. 1923 yılına kadar İstanbul'da yapılmış endüstri yapılarının günümüzdeki durumunun ortaya konmasından sonra bunlar arasından konum ve mimari açıdan elverişli olduğu saptanan iki adedi ileride yapılabilecek dönüşümlere örnek olabilmesi için incelenmiştir. Detaylı olarak incelenen Kasımpaşa Un Fabrikası ve Büyükdere Tekel Kibrit Fabrikası yapının loft kavramını desteklediği gözlemlenmiştir. Türkiye'de günümüze ulaşan endüstriyel yapılar sayıca azdır ve incelenen bütün yapılar mimari ve tarihsel önem taşımaktadırlar. Bu açıdan araştırma mimari bir inceleme niteliği taşımaktadır.
Altınoluk Çam Mahallesi kentsel sit alanında geleneksel doku ve sıraodalar sokakları için koruma yaklaşımı

Bu çalışmanın kapsamı, Altınoluk Kentsel Sit Alanında, geleneksel kent dokusunda yer alan yapıların tarihi ve mimari açıdan incelenerek mevcut durumlarının tespiti, belgelenmesi ile geçirdikleri değişim ve bozulmalar doğrultusunda koruma yaklaşımlarının belirlenmesidir. İAltınoluk Çam Mahallesi Kentsel Sit Alanında Geleneksel Doku Ve Sıraodalar Sokakları İçin Koruma Yaklaşımı? adını taşıyan bu tez çalışmasında Çam Mahallesi'nin ve Sıraodalar Sokakları'nın günümüzdeki durumları incelenmiş, koruma sorunları ortaya konmuş ve bu sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir. Altınoluk, tarihi, coğrafyası, iklim ve topografya bilgileri ve sosyal, kültürel ve ekonomik durumları ile tanıtılmıştır. Çalışma alanının günümüzdeki fiziksel yapısını ortaya koyan analizler ve değerlendirmeleri yapılarak geleneksel kent dokusunun ayrıntılı olarak belgelenmesi sağlanmıştır. Genel mimari özellikler; yapı malzemeleri, plan ve cephe tipleri ele alınmış, bölgede genel olarak görülen iki plan tipi örnek rölövelerle tanıtılmıştır. Altınoluk Çam Mahallesi'nin, yapısall ve çevresel ölçekte karşılaşılan sorunları değerlendirilmiş, her biri için müdahale önerileri getirilirken, bölgenin sürekliliğini sağlayacak yaklaşımların seçilmesine özen gösterilmiştir. Tüm çalışma alanı içerisinde özgünlük ve mevcut sorunlar bakımından ilgi çeken bölge olan Sıraodalar Sokakları'na ait fiziksel durum analizleri, sosyal ve fiziksel yapıdaki değişimler ile bunların plan ve cepheye yansımaları incelenmiştir. Sağlıklaştırma önerileri, çevresel ve yapısall ölçekte ele alınmıştır. Getirilen önerilerin uluslararası tarihi çevre koruma ilkeleri doğrultusunda, kent dokusuna uyumlu ve uygulanabilir olması amaçlanmıştır. Çalışma süresince, alan çalışması ile yapılan gözlemler sonucu çıkarılan analiz paftaları; rölöve ve yerinde tespit çalışmaları, literatürden elde edilen bilgi ve belgeler, eski ve yeni fotoğraflar, envanter fişleri ve elde edilen tüm veriler doğrultusunda değerlendirmeler yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı; Altınoluk'un kültür varlığına dikkat çekmek, bilimsel çalışmalara temel oluşturmak, var olan ve oluşabilecek tahribatı belirlemek ve önlenebilmesi için öneriler getirerek, belge ve bilgileri bir arada sunmaktır.
Trabzon'daki Bizans dönemi kiliselerinin yeniden işlevlendirilerek korunması

Bin yıldan fazla Anadolu topraklarına hakim olmuş Bizans İmparatorluğu, Hıristiyanlığı öncelikli din olarak kabul etmiş ve Bizans dini mimarisi, Hıristiyanlığın ibadet ve tapınma mekanı olan kiliselerde kendisini göstermiştir. Bizans mimarisi genel olarak; Erken Bizans dönemi, Orta Bizans dönemi ve Geç Bizans dönemi olarak üç ana başlıkta incelenmiştir. Trabzon'da Bizans mimarisinin en güzel örnekleri kiliseler üzerinden incelenebilmektedir. Tezimiz kapsamında cami işlevinde kullanılarak günümüze kadar ulaşabilmiş Trabzon'daki Bizans dönemi kiliselerinin, yeniden işlevlendirme ve kullanım sürecinde maruz kaldığı müdahalelerin olumlu ve olumsuz yönleri çeşitli parametreler ışığında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme ışığında kiliselerin cami olarak yeniden işlevlendirilmesi ve kullanımı sürecinde nasıl bir yol takip edilmesi gerektiği, dikkat edilmesi gereken hususlar belirlenerek müdahalenin sınırları çizilmeye çalışılmıştır. Kiliselerin cami olarak işlevlendirilmesinde yeni işlevin yapısall müdahaleyi en aza indirgeyecek şekilde, daha sınırlı bir yeni işlev alanı tanımlanarak, yapının tarihi dokusu, mekansal ve kentsel algısına zarar vermeyecek şekilde uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
XIX. yüzyıl Mardin barınma kültürü 1837-1866

çalışma, tarihi belgeler üzerinden bir kenti okuma denemesidir. Mardin kenti özelinde, 19. yüzyıl şer'iye sicillerinde yer alan mülk satış hüccetleri, bir dönemi okuma aracı olarak, barınma kültürü bağlamında değerlendirilmiştir. Belge eksenli kent, dönem ve mekan okumalarında, 'metinsellik' ve 'görsellik' kavramlarının dikotomisi kaçınılmazdır. Başka bir ifadeyle, değerlendirildiği dönemin kentsel strüktürü veya mekanları günümüze kadar ulaşmamış olan yerleri tarihi vesikalar aracılığıyla yorumlamak bahsi geçen karşıtlığa örnek olabilir. Toplumsallığın vücuda getirdiği mekanı, tarihi donduran mahkeme kayıtları üzerinden görselliğe temas etmeden okumak, kaçınılmaz olarak mekanı ıskalamak demektir. Bu çalışmada ise metinsellik ve görsellik ile birlikte kurulabilecek bir anlatı mümkündür. En azından metinsel olan ile görsel olan arasında oluşacak gerilimler daha açık bir biçimde tartışılmak istenmektedir. Bu anlatının oluşumunda, mülk satış belgelerinin tanımladığı imkanlar ve imkansızlıklar tartışma güzergahlarını oluşturmak için anlamlıdır. Bu bağlamda oluşturulan kurgu, 'belge kutsallığı' sorunsalıyla pozisyonel bir biçimde yüzleşmeye niyet etmiştir. Dolayısıyla bu çalışma, imkan ve imkansızlık güzergahları arasında gelgitler üretmektedir. Özetle bu çalışma, tartışmalar ve yeniden inşa denemelerinden elde edilen metodolojik strüktürle, belge eksenli yapılacak çalışmalar için yeni bir tartışma güzergahı açma niyetindedir.
A Proposal for the repair and conservation of Haraçoğlu Konak in Bursa

öz BURSA'DA HARAÇOĞLU KONAĞI'NIN ONARIMI VE KORUNMASI İÇİN BİR ÖNERİ Akyazı, Meltem Yüksek Lisans, Restorasyon Ana Bilim Dalı, Mimarlık Bölümü Tez Yöneticisi: Y. Doç. Dr. Neriman Şahin Güçhan Ortak Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Emine N. Caner Saltık Mayıs 1998, 364 sayfa Anadolu geleneksel konut mimarisinin bir örneği olan Haraçoğlu Konağı (Bursa, İnebey mahallesi Bükük Sokak No: 3-4) bu tezin konusu olarak seçilmiştir. Çalışmanın amacı, yapı grubunu tanımak, kullanılan malzemeleri, yapı ve malzeme bozulmalarının durumunu ve derecesini anlamak ve bu bilgiler ışığında yapı grubunun acil onarımı ve korunması için detaylı bir öneri sunmaktır. Çalışma kapsamında, Haraçoğlu Konağı 'nm tarihi ve mimari değerleri açısından da tanımlanması gerekliydi. Bu nedenle, yapı yalan çevresi ile birlikte çalışılmış ve öncelikle bugünkü durumu belgelenmiştir. Yapının özgün durumu tarihsel araştırma, yapının kendi içinde ve benzer örneklerle karşılaştırılması yoluyla araştırılmıştır. Bunların yam sıra, yapı grubunda kullanılan malzeme ve yapım teknikleri, yapının fiziksel durumu gözlem yoluyla detaylı olarak çalışılmış ve yapının rölöve çizimleri üzerine işlenmiştir. Yapıda kullanılan malzemeler, özellikle sıvalar, fiziksel özellikleri, bağlayıcı ve agrega oranlan ve tuz içerikleri açısından laboratuvar deneyleri yoluyla incelenmiştir. Sonuç olarak, değerlendirilen bilgilere dayanarak belirli bir işleve gidilmeden Haraçoğlu Konağı'nın acil onarımı ve korunması için bir yönlendirme yapılmaktadır. Yapı grubunun mevcut mimari özelliklerinin korunması için gerekli minimum müdahalelerle birlikte konut ve konut türevi işlevlerle sınırlı kalmak koşulu ile mekan analizleri yapılarak kullanıma ilişkin potansiyeller tanımlanmıştır.
Burdur Altınyayla kırsal dokusunu koruma önerisi

Altınyayla, gerek doğal güzellikleri ile gerekse topografyaya saygılı yapılı çevresi ile Anadolu'nun bakir sayılabilecek kırsal bir yerleşkesidir. Çalışma alanı içinde daha çok 1930'lu yıllarda ve sonrasında, geleneksel teknikler ve malzeme ile inşa edilmiş korunmaya değer özgün yapılar bulunmaktadır. 'Cumayeri' denen meydandan şekillenen yerleşimin merkezinde bitişik nizamlı yapılar, çeperlerinde ise müstakil konutlar gözlemlenir. İç ve dış sofalı plan tipine ait örneklerin bulunduğu bölgede, yapıların konumlanmasında yön, eğim ve yol faktörleri etkili olmuştur. Bu yapılar dış karakterlerinin yanı sıra iç bezeme detayları ile de oldukça zengindir. Bölgede yapılan araştırmalar sonucu sosyal ve kültürel yapıda değişmeler, çevresel ve yapısall ölçekte bozulmalar tespit edilmiştir. Ekonomik faaliyetlerin gerilemesi ile bölge göçler vermektedir. Nüfusun azalmasıyla boş kalan konutlar bölgenin özgün mimarisini tehdit eder hale gelmiştir. Konut ve işyeri olarak inşa edilen yapılar bir yandan yerine yapıldıkları ve herhangi bir koruma altında olmayan geleneksel konutu yok ederken, bir yandan da bölgeye uyumsuzluğu ile ilçenin siluetini etkilemektedir. Bunun yanı sıra kullanıcılar güncel gereksinimleri için yapıların cepheleri gibi iç mekanlarına ve plan şemalarına da zarar vermektedir. Bunlara karşılık istihdama ve yapılı çevreyi korumaya yönelik bir takım kararlar alınmış, konfor ihtiyaçlarına cevap vermek için sıhhileştirme önerilmiştir.
Korunmaya muhtaç çocuklara yönelik kurumsal bakımevlerinde iç/dış mekan düzenleme ilkelerinin belirlenmesi

Korunmaya muhtaç çocuklara yönelik kurumsal bakım evlerinde mimari açıdan mekan koşullarının incelenmesi, - Çocukların bakım evlerinde iç ve dış mekan düzenleme ilkelerinin belirlenmesi - Bakımevlerinin bulundukları alanların eğitim, sağlık, sosyal servislerle ilişkileri bakımından incelenmesi amaçlan ile yapılmıştır. Bu amaçlarla, Konya, Aksaray, Karaman illerinde farklı yaş gruplarındaki çocukların himaye edildiği beş bakımevinde mekan ilişkilerine ve mekanların fiziki koşullarına ilişkin çeşitli inceleme ve tespitler yapılmıştır. Çocukların mekan kullanım problemlerinin ve mekanlardan beklentilerinin belirlenmesi amacı ile Konya'da bulunan kız ve erkek yetiştirme yurtlarında yazdı anket uygulamaları yapılmıştır. 6-12 yaş gurubundaki çocukların yaşadıkları yuva binasının çocuk tarafından tanımlanabilme, mekanların ve mekan ilişkilerinin algılanabilme düzeylerinin anlaşılması amacı ile sözlü-görsel anket uygulaması yapılmıştır. Konya, Karaman ve Aksaray'da bulunan çocuk bakımevlerinin yerleşim planlan ve çevreleri, bakımevlerinin yerleşim durumlarının bakım evleri için uygun olup olmadıklarının öğrenebilmesi bakımından incelenmiştir. Sonuçlar göstermektedir ki; Çocukların mekanlardan şikayet ve beklentileri yaş, cinsiyet ve banndıklan yurt değişkenlerine bağlı olarak farklılıklar göstermektedir. Mekansal problemlerin Konya Kız Yetiştirme Yurdunda alan darlığı nedeni üe Konya Erkek Yetiştirme Yurduna göre daha fazla olduğu görülmektedir. Çocuk yuvalarında çok sayıda mekanın, kanşık ve tesadüfi olarak oluşturulan mekan kurgulan, 6-12 yaş grubundaki çocuklarda mekansal algılama güçlüklerine neden olmaktadır. Bu durum aynı zamanda çocuğun yuvaya adaptasyonunu da zorlaştırmaktadır. Çocuk yuvası ve yetiştirme yurtlarında mekanlarda kullanılan bazı elemanların, çocukların bu elemanlan kullanımını zorlaştıracak biçimde bulunduğu, bazı mekanların sıkışık ve yetersiz düzenlendiği anlaşılmaktadır Çocuk bakımevlerinin bulunduklan bölgeleri genellikle tesadüfi olarak seçilmektedir. Bu sebeple, bazı çocuk bakım evlerinde, eğitim sağlık ve sosyal servislere çocuklann ulaşımı büyük problemler olarak ortaya çıkmaktadır.
Küçük ve orta boy inşaat firmalarının girişimcilik yönelimi

Gerek yerel gerekse küresel pazarlardaki rekabetin her geçen gün yoğunlaşması, bireysel girişimcilik kadar kurumsal girişimciliğin de önemini artırmıştır. Firmaların büyüklüğü arttıkça ve örgütsel yapıları karmaşıklaştıkça, girişimcilik bireysel bir çaba olmaktan çıkıp firma özelliği haline gelmektedir. İşletmelerin kurumsal girişimcilik becerilerini artırmaları, hızla değişen pazarlarda ortaya çıkan fırsatlardan yararlanabilmeleri, rekabet ortamına ayak uydurabilmelerini sağlayacak esnek ve yenilikçi örgüt yapıları geliştirebilmeleri bakımından önemlidir. Gelişmiş ekonomilerde küçük ve orta boy işletmelere ekonomik kalkınmada daha etkin roller biçilmeye başlandığı dikkate alındığında, KOBİ'lerin girişimcilik yönelimlerinin geliştirilmesi öncelikli bir prolem alanı haline gelmektedir. Bu çalışmada, yüklenici inşaat KOBİ'lerinin girişimcilik olgusunu nasıl algıladıkları ve hangi ölçüde girişimcilik yönelimine sahip oldukları araştırılmıştır. Çalışma kapsamında iki aşamalı bir saha araştırması tasarlanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, firmaların girişimcilik algılamalarını ve girişimcilik yönelimlerini ölçen bir veri toplama bir anket formu tasarlanarak 28 firmaya uygulanmıştır. İkinci aşamada, örneklem içinden seçilen beş firma ile derinlemesine görüşme yapılarak firma sahiplerinin 'girişimcilik' ve 'girişimcilik yönelimi' kavramlarını ve alt boyutlarını nasıl algıladıkları ve birinci aşamada elde edilen verileri nasıl değerlendirdikleri ele alınmıştır. Çalışmanın bulguları, yüklenici inşaat KOBİ'lerinin girişimcilik yöneliminin yenilikçilik ve ileriye etkililik boyutlarını, risk alma, saldırgan rekabetçilik ve özerklik boyutlarına göre daha fazla ön plana çıkardığını; KOBİ'lerde bireysel ve kurumsal girişimcilik olgularının iç içe geçtiklerini ve girişimcilik yönelimlerinin 'muhafazakar-girişimci' ekseninin ortalarında yer aldığını ortaya koymaktadır. Bu profil, Türkiye'nin uluslararası girişimcilik sıralamalarındaki konumu ile uyumlu olmakla birlikte tıpkı onun gibi yetersizdir. KOBİ'lerin girişimcilik yönelimini artıracak yolların aranması, geleceğin bu büyük firmalarının varlıklarını sürdürebilmeleri, büyüyebilmeleri ve ulusal ekonomiler içinde kendilerinden beklenen yaratıcı ve yenilikçi rolleri yerine getirebilmeleri bakımından önemlidir.
Kentsel ölçekte gürültünün denetlenmesinde engel etkinliğinin incelenmesi

Gürültü engelleri, günümüzde önemli bir sorun haline gelen kent gürültüsünün, kaynak ile alıcı arasındaki ortamda denetlenmesinde, büyük yararlar sağlamaktadır. Gürültü rahatsızlığının giderilmesi ya da azaltılmasında oldukça önem taşıyan gürültü engelleri, Bağdat Caddesi Şaşkınbakkal Bölgesi ve İstanbul - Ankara Asfaltı D-100 (E-5) Karayolu Küçükyalı Bölgesi'nin bir bölümü ile Yıldız Teknik Üniversitesi Hisar Sosyal Tesisi çevresinde gerçekleştirilen çalışmalarla örneklenmiştir. Seçilen çalışma alanlarında, mevcut durumun belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen gözlemlerin ve anket çalışmalarının ardından, gürültü düzeyi ölçmeleri yapılmış, gündüz ve gece zaman dilimine yönelik gürültü haritaları oluşturulmuştur. Bu öznel ve nesnel değerlendirmelerin sonucunda bölgelerdeki mevcut durumuna ilişkin olarak getirilen engel önerileri ile, çevreye yayılan gürültünün, kabul edilebilir sınırlara yaklaştığı, yine oluşturulan gürültü haritaları yardımıyla ortaya konmuştur.
Geleneksel yaşam alanlarından öğrenilen sürdürülebilir dersler: Şanlıurfa'nın geleneksel rüzgar yakalayıcıları

Rüzgar yakalayıcı özellikle yaz mevsiminde Orta Doğu'nun geleneksel yaşam alanlarının ısısal konforuna katkı sağlayan bir bina bileşenidir. Rüzgar yakalayıcıların örnekleri Kuzey Afrika'dan Hindistan'a kadar geniş bir alana yayılmıştır. Türkiye'nin güneydoğusundaki Şanlıurfa şehrinde de onların uygulamalarını görmek mümkündür. Ancak ilgili alanyazın bu konunun tam olarak bilinmediğini göstermektedir. Şanlıurfa'nın geleneksel yaşam alanları ile ilgili doğrudan yapılan çalışmalar dahi konuyu aydınlatmaktan uzaktır. Bu çalışma kalan örnekleri belgeleme ve tanıtma girişimi ile konuyu detaylı bir şekilde incelemeyi amaç edinmektedir. Ayrıca Şanlıurfa'daki rüzgar yakalayıcıları ile dünyadaki diğer örnekleri arasında biçimsel ve işlevsel benzerlikler ya da farklılıkları ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Çalışmanın diğer amacı ise modern rüzgar yakalayıcıları araştırmaktır. Rüzgar yakalayıcıların hem geleneksel hem de modern örneklerinin incelenmesinden elde edilen bilgiler ışığında gelecek tasarımlara ilham kaynağı olabilecek biçim ve çalışma yöntemleri açığa çıkarılmıştır.
Yapay ahşap malzeme ve yapı içi havanın niteliğine etkisi üzerine bir araştırma

Doğal ahşaba alternatif olarak yapı içindeki kullanım alanı geçtiğimiz yüzyıldan beri oldukça genişleyen yapay ahşap malzemenin fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri dikkate alındığında, yapı içi hava niteliği açısından önemli ölçüde kirleticilik potansiyeline sahip olduğu görülmektedir. Bu araştırma öncelikle, polimer bağlayıcılı yapay ahşap levhalardan kaynaklanan kirleticilerin yapı içi havarim niteliğine nasıl etki ettiğinin anlaşılmasmı amaçlamaktadır. Araştırmanın nihai hedefi, yapay ahşap levhaların tasarım ve uygulama sürecinde yapı içi hava niteliği açısından nasıl ele alınması gerektiğini ortaya koymaktır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, çalışma üç ana bölümden oluşmuştur. İlk bölümde yapay ahşap malzemelere kısaca değinilmiş, bunların içinde polimer bağlayıcılı levhalar günümüzdeki yaygın çeşitleri ve yapı içindeki kullanım alanları açısından smıflandırılarak incelenmişlerdir. Bu bölümde ayrıca yapay ahşap levhaların yapısına giren ve ağırlıklı olarak kimyasal kirletici kaynağı olmalarına yol açan başlıca malzemeler incelenmiştir. İkinci bölümde yapı içi hava niteliği kapsamında kirleticiler ve kirletici kaynağı olan başlıca yapı malzemeleri tanıtılmıştır. Bu bölümde gelişmiş ülkelerdeki belli başı kuruluşlar tarafından saptanmış olan yapı içi havadaki kirletici eşik değerlerine ve yapı malzemelerinin emisyon standartlarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde yapay ahşap levhalarda kaynaklanan kimyasal ve biyolojik kirleticiler incelenmiş, yapay ahşap levhaların bu kirleticilere bağlı mevcut standartları yer almıştır. Araştırmanın sonuçlan, yapay ahşap malzemenin yapı içi hava niteliğine etkisi dolayısıyla önemle ele alınması gerektiğini ortaya koymuştur. Bunun için hem yapay ahşap levha teknolojisinde hem de yapı içi hava kirliliği konusunda daha çok araştırmaya ihtiyaç olmakla birlikte, eldeki olanaklarla ve bilgilerle bazı yaklaşımların geliştirilebileceği görülmüştür. Bu sonuç doğrultusunda yapay ahşaplevhaları tasarım ve uygulama sürecinde yapı içi hava niteliği açısından beş aşamalı bir yaklaşımla ele alan bir öneri sunulmuştur. Sonuç bölümünde, yapay ahşap malzemenin, kullanıcı sağlığı hususunu da içine alan ekolojik mimarlığın yapı malzemesi olup olamayacağı hakkında bir yorum getirilmiştir. II