Bir yalın inşaat yöntemi olarak Son Planlayıcı Sistem yaklaşımlarına yönelik meta analizi

İnşaat sektörü günümüz ekonomisini yönlendiren birincil sektörlerden biri olsa da üretim sürecinde kendi içinde birçok problemi barındırmaktadır. Zaman ve maliyet kayıpları, israflar, müşteri tarafından beklenen kalite ve değerin nihai üründe sağlanamaması bu problemlerden bazılarıdır. İnşaat projelerinin her birinin kendine özel ve tek oluşu, sektörün çok aktörlü yapısı ve dış etmenlere bağlı oluşu problemlerin altında yatan nedenlerden bazılarıdır. Bu bağlamda projelerin 'zaman, maliyet ve kalite' dengesinde iyi yönetilmesini sağlamak ve bu dengeyi sürekli kılmak, projelerin başarısındaki en önemli kıstaslardan biri olacaktır. Son yıllarda, seri üretime karşılık üretimde esnekliği esas alan 'yalın üretim' felsefesinin ortaya çıkışı ile birlikte, otomotiv ve tekstil gibi birçok sektör bu akımdan etkilenmiştir. İnşaat sektörü geç de olsa özellikle 1990'lı yıllardan sonra bu akıma ayak uydurmaya başlamış ve 'yalın inşaat' yaklaşımları ortaya çıkmıştır. Yalın inşaat kısaca, Toyota otomobil fabrikasında temelleri atılan 'yalın üretim' felsefesinin inşaat sektörüne uyarlanması olup; inşaat sürecindeki tüm israflardan arınmak, varyasyonların azaltılması ve müşteri tarafından beklenen kalitenin arttırılmasını esas almaktadır. Yalın inşaat yöntemlerinden biri olan ve Türkçe'ye 'Son Planlayıcı Sistem' olarak çevrilebilen 'Last Planner System' , yapım sürecinde üretimin kontrolünü sağlayarak; iş programlarının güvenilirliğini arttırmak, iş akışının sürekliliğini sağlamak ve yapım süreci aktörleri arası işbirliği ve koordinasyonu güçlendirmek gibi faydalar sağlamaktadır. Son yıllarda özellikle Amerika ve İngiltere gibi gelişmiş ülkelerde, yalın inşaat ve Last Planner sistemi hem projelerde uygulamalı olarak sıkça kullanılmaya başlamış, hem de akademisyenler için ilgi çekici bir konu başlığı olup, araştırmalarda da sıkça yer almaya başlamıştır. Fakat Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde, Last Planner sistemi konusunda farkındalık eksikliği olup, sistemin örneklerine gerek inşaat uygulamalarında, gerekse akademik çalışmalarda rastlanmamaktadır. Bu noktada, araştırmanın iki temel amacından ilki, dünyada Last Planner sistem ile ilgili yapılmış çalışmalar üzerinden yapılacak meta analizi ile konu hakkında Türkiye için teorik bir altyapı oluşturarak bu boşluğu doldurmaya çalışmaktır. Meta analizi kapsamında 98 adet bildiri ve makaleye ek olarak konuyla ilgili yazılmış tezler incelenmiş ve meta analizi çerçevesindeki kategoriler üzerinden bir takım bulgular elde edilmiştir. Araştırmanın ikinci amacı ise, Türk inşaat sektöründen farklı kademelerdeki 10 uzman ile yapılan uzman panel değerlendirmesi yardımıyla, Türk inşaat sektörü için 'yalın yaklaşımlar ve Last Planner sistem' konusunda uzman algılarının değerlendirilmesi ve sistemin Türk inşaat sektöründe kullanılabilirliğinin irdelenmesidir. Araştırmanın sonuç bölümünde meta analizinden elde edilen bulgular ile uzman panel değerlendirmelerinden elde edilen bulgular karşılaştırılarak bir değerlendirmeye varılmıştır. Bu çalışma ile Türk inşaat sektörü için yalın yaklaşımlar ve LPS yöntemi kullanımı konusunda bir farkındalık yaratmak ve gelecek çalışmalar için de bir başlangıç noktası oluşturmak hedeflenmektedir.