Mimari imgelerin sinema filmlerinde yarattığı etkiler: Semih Kaplanoğlu'nun yusuf üçlemesi üzerinden inceleme

Sanat dallarının birbirleri ile etkileşimi kaçınılmazdır. Mimarlık sanatı ise doğası gereği doğrudan ya da dolaylı olarak birçok sanat dalına temel oluşturmuş, anlatılacak duyguları en etkin biçimde verebilmek için birçok sanatçı mimariden yararlanmıştır. Bu çalışmada, mimarlığın sinema sanatıyla ilişkisi incelenmiştir. Sinema filmlerindeki anlatılarda mimari öğeler irdelenmiş, mekan ve zaman temelinde mimari imgelerin sinematik anlatım teknikleriyle izleyiciye ulaştırdığı duygular araştırılmıştır. Teknolojinin avantajlarını en çok kullanan sanatların başında yer alan sinema, popülerliği ve ulaşılabilme kolaylığı ile birçok sanattan daha yaygın bir kitleye ulaşmaktadır. Sinemanın bu yaygınlığı arkasında oldukça büyük bir ekonomiyi de doğurmakta, bu sebeple birçok kişinin de iştahını kabartmaktadır. Sinemada zaman ve mekan algısını inceleyebilmek için sanat değeri taşıyan filmler önemlidir. Sinemanın anlatışındaki tutarlılık sayesinde sahnelerdeki mekanlar ve zamanlar incelenebilir; şimdiki ve gelecek zamanla kıyas yapılabilir. Mekanın kullanım biçimi sinemayı diğer sanatlardan ayırmaktadır. Sinema filminin akışına en uygun mekanı kullanmak veya oluşturmak yönetmenlerin marifetiyle bazen senaryonun, ışığın, hatta oyuncuların önüne geçebilmektedir. Mekanı zamandan ayırmak imkansızdır. Gerçekte var olan her obje belirli bir mekan ve zamanda yer teşkil eder. Sinema sanatının işleyişi ve gösterimi nedeniyle sahne sanatı olarak değerlendirildiği çalışmada sinemaya gidenekadarki süreçte sahne kavramı kornolojik olarak incelenmiştir. İnsanlık tarihinde sahne kavramının ortaya çıkışından itibaren sahne, farklı anlatılar ve vurgulamalar için kullanılagelmiştir. Sahnenin binlerce yılda oluşturduğu toplumsal etkileri, farklı amaç ve doğrultularda kullanılmaları yönünden kullanım ve anlatım farklılıklarına da bu çalışmada yer verilmiştir. Türk ve dünya sinemasındaki seçilen sahneler, dönemin mimari anlayışı, kent dokusu, sosyo-kültürel etkiler açısından incelenmiştir. Sinemasal mekan ve zamanın mimari analizi yapılmış; mimari mekan ile sinemasal mekanın ilişkisi, zaman boyutu da değerlendirilerek bu çalışmada irdelenmiştir. İncelemeler yapılırken dünyada farklı dönemlerdeki mimari anlayış ve uygulamalarla ülkemiz kıyaslanmış, bunların olumlu ve olumsuz etkileri vurgulanmıştır. Tez çalışmasında sinemanın evrimleşmesi, dünya sinemasının mimariyi kullanış ve anlatış biçimlerinden başlayarak mimari öğelerin Türk Sineması'ndaki rolü incelenmiş, mimari imgelerin filmlere etkileri araştırılmıştır. Günümüz Türk Sineması'nın önemli yönetmenlerinden Semih Kaplanoğlu'nun Yusuf Üçlemesi olarak bilinen Yumurta (2007), Süt (2008) ve Bal (2010) filmleri, sinema ve mimarlık etkleşimi açısından bu çalışma için seçilmiştir. Farklı zaman aralıklarında ve Anadolu'nun üç farklı noktasında yaşayan Yusuf'un karakterinin oluşumundaki mimari imgelerin rolü, açık ve kapalı mekanların karakter üzerindeki etkisi, zaman algısı ve dönemin mimarisi çalışmaya kılavuz olmuştur. Bu çalışma, literatür taraması ve örnek filmlerin mimari mekan ve zaman imgeleri ve sinematik anlatım analizi üzerinden çalışılmıştır.