Gedikpaşa Çilavcı sokak ve çevresinde sıhhileştirme çalışması

Tarihi Bizans dönemine kadar uzanan Gedikpaşa; Ermeni, Rum ve Müslüman halkın yıllar boyu bir arada yaşadığı ve bu grupların kendi kültürel özellikleri ve yaşam tarzlarıyla özgün bir mimari biçim yarattıkları kozmopolit bir yerleşmedir. 15. yy'dan başlayarak İstanbul için önemli bir bölge olan semt, esas gelişimini, 19. yy'da tamamlayarak en canlı ve parlak dönemini yaşamıştır. 1960'lardan sonra bölgeye yerleşen atölye işleviyle birlikte fiziksel ve sosyal yapıda değişim başlamıştır. Günümüzde ise semt tarihi özelliklerini giderek kaybetmektedir. 'Gedikpaşa, Çilavcı Sokak ve Çevresinde Sıhhileştirme Çalışması' konulu tez kapsamında, bölgenin giderek yok olan tarihi özelliklerinin saptanması ve bu özellikleri koruyan bir sıhhileştirme projesinin hazırlanması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, bölgenin taşıdığı kültürel ve tarihi özellikler günümüz koşullan ve yörenin gereksinimleri çerçevesinde değerlendirilerek, bölgenin çağdaş bir görüntüye kavuşması için öneriler hazırlanmıştır. Tezin birinci bölümünü oluşturan girişte; çalışmanın amacı belirtilmekte ve tezi oluşturan bölümlerin içerikleri hakkında kısa bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde ise, Gedikpaşa'nın İstanbul içindeki yeri, konumu ve coğrafi özellikleri anlatılmaktadır. Üçüncü bölümde, bölgenin çeşitli alt başlıklarda toplanan özelliklerine yer verilmektedir. Gedikpaşa'nın tarihsel gelişimiyle birlikte, sosyal ve fiziksel yapısındaki değişimler de Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine bağlı olarak anlatılmaktadır. Dördüncü bölümde semt içinde yer alan çalışma alanının sınırları ve seçim nedenleri belirtildikten sonra, buradaki anıtsal değerler ve sivil mimarlık örnekleri plan ve cephe özellikleri, yapım tekniği ve malzeme kullanımı açısından incelenmekte, çeşitli alt başlıklarda gruplandınlan tipolojik özellikler irdelenmektedir. Söz konusu fiziksel yapı özelliklerinin yanı sıra, çalışma alanının sosyal ve ekonomik yapısında, anket sonuçlan ve işlevsel analizlerin değerlendirilmesi yoluyla ortaya konulmaktadır. Beşinci bölümde ise, çalışmaya başlarken semt içinde en az değişime uğrayan kesimlerinden biri olarak saptanan Çilavcı Sokak tespit, çizim ve gözlemlere dayalı olarak incelenmektedir. Bölgeye özgü nitelikleri bünyesinde barındıran tarihi yapılan, son zamanlarda yapılan betonarme binaları ve aralarındaki boş alanlarıyla sokak, bölgenin bugünkü durumunu bütünüyle yansıtan bir örnek niteliğindedir. Bu nedenle de daha ayrıntılı bir biçimde incelenmesi ve bölge geneli için geçerli olabilecek önerilerin bu sokak üzerinde gerçekleştirilmesi düşünülmüştür. Bu amaçla xısokaktaki konutların her birinin tipolojik özellikleri belirtilip, binalarda meydana gelen değişimler ve bunların fiziksel mekan üzerinde yarattığı sorunlar saptanmış ve bunlara yönelik çözümler üretilmiştir. Altıncı bölüm ise, bölgeyle ilgili kurul tarafından alınan koruma kararlarının irdelenmesini, yapılan tespit ve gözlemlerin değerlendirilmesini ve yöre için geliştirilen özel yapılaşma koşullarını kapsamaktadır. Yedinci bölümde ise çalışmanın sonucu üzerinde durulmaktadır. Tez, çalışma alanının analiz ve öneri paftaları, Çilavcı Sokak'ta yapılan mevcut durum ve öneri siluetlerin yer aldığı çizimlerle desteklenmektedir. xu