Çevresel konfor özelinde işitsel ve mekansal algının değerlendirilmesi

optimum stres, rahatlık ve durağanlığın hüküm sürdüğü evre olarak tanımlanırken, çevresel konfor yaşadığımız alanda fizyolojik ve psikolojik olarak rahat hissedebilme durumu olarak tanımlanabilir. Bu tez kapsamında, çevresel konforun sağlanabilmesi için, mekansal ve işitsel algının önemi üzerinde çalışılmıştır. Nüfus, sanayileşme, kırsaldan kente göçün artması ile beraber işitsel ortam bozulmuş, kentsel ısı adaları oluşmuş, iklim değişmiş ve gün ışığı kullanımının zorlaşması görsel konforun da bozulmasına neden olmaya başlamıştır. Buradan hareketle, tezin ilk bölümünde giriş ve literatür çalışması, ikinci bölümünde ise konfor tanımından yola çıkarak çevresel konfor parametreleriyle, ısısal, görsel ve işitsel konfor kavramlarından bahsedilmiştir. Görsel konfor, binanın hem içinde hem de dışında, malzeme, renk ve görünüm açısından uyumlu bir estetik algı yaratılmasıyla, gün ışığının ve aydınlatmaların etkin kullanılmasıyla; akustik konfor, istenmeyen ses olarak tanımlanan gürültünün azaltılmasıyla, rahatsız etmeyen ve ortama ait seslerin korunmasıyla; ısısal konfor ise optimum ortam sıcaklığı ile ilişkilidir. Konfor, tamamen duyularımızla yani algılarımızla ilgilidir. Tezin üçüncü bölümünde mekanın çok duyululuğu, duyum, algı ve algısal süreç, mekansal algıyı etkileyen faktörler ile belli başlı algı teorilerinden bahsedilmiştir. Duyum, duyu organlarıyla gerçekleşen bir sinir sistemi olayı iken algı beynin derinliklerinde gerçekleşen ve geçmişş deneyimlerle desteklenen bir süreçtir. Bu durum, algının kişiden kişiye, yaşam şekilleri ve yaşanan bölgenin kültürüne, yaşa göre değişebileceğini gösterir. Bütün duyularımız makine gibi çalışarak algılamamızı sağlar. Görme, işitme, dokunma, tatsal, koklama duyusu hepsi beraber algısal süreçte iş başındadır. Mekan, sadece içinde hayati faaliyetlerimizi sürdürdüğümüz dört duvardan oluşan bir alan olmamakla birlikte içinde konforlu hissedebileceğimiz, kendimizden bir parça bulacağımız, duyusal etkilere sahip, çok duyulu bir alandır. Mekanın bileşenleri olan renk, doku, biçim, ölçü-oran, ses, ışık, koku mekansal algıyı etkilemektedir. Günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte mimaride görsellik işlevin önüne geçmeye başlasa da tek başına asla yeterli değildir. Görsel algının, baskın görünmesi diğer algıların mekansal algıya etkisinin neler olduğu sorusunu akıllara getirmektedir. Mekansal konforun sağlanabilmesi için görsel, işitsel, tatsal, dokunsal ve kokusal algı bir bütün olarak çalışarak mekanın algılanmasını sağlamaktadır. Tezin son bölümünde günümüzün en büyük sorunlarından biri olan gürültü problemi, bu problemi önleme yolları ve sesin mekansal algıya etkisinin neler olduğu sorularına yanıt aranmıştır. İnsan göz merkezli bir canlı olabilir ama işitme duyusu da en az görme duyusu kadar önemlidir. Yaşadığımız çevrede, her mekanın kendisine özgü sesi vardır ve bizler o mekanları sesleriyle tanırız. Gürültü ise istenmeyen ses olarak tanımlanabilir. Gürültünün artmasıyla birlikte işitsel ortam bozulmaya başlamış ve bu durum işitsel peyzaj çalışmalarının başlamasına neden olmuştur. Bu işitsel peyzaj çalışmalarının belli başlıları tez kapsamında incelenerek, değerlendirilmiştir. İşitsel peyzaj çalışmalarında çok farklı yöntemler kullanılmakla birlikte, sonuçta nesnel ve öznel değerlendirmenin birlikte yapılmasının gerekliliği, genel bir sonuca varılamayacağı ve her bölge için ayrı çalışmalar yapılmasının gerekliliği dikkat çekicidir. Bu durum işitsel konforun da diğer konfor parametreleri gibi algıya bağlı olduğunun göstergesidir. Yine aynı bölümün sonunda, birey için bu denli önemli olan görsel ve işitsel duyuların eksikliğinde hangi algıların devreye girdiği üzerinde durulmuştur.