Artırılmış gerçeklik ile yapı bileşenlerine yönelik yapı bilgi modelleme destekli uygulama önerisi

Artırılmış Gerçeklik, sanal ortamlarla fiziksel ortamları kesiştirerek, görüntü, grafik, ses gibi dijital nesneleri, gerçek mekan içinde deneyimlemeye olanak sağlar. Yazılım ve donanımlardaki teknolojik gelişmelerle sadece bir kavram olmaktan çıkarak gündelik hayatta sıkça kullanılan bir sistem haline dönüşmüştür. Çalışmanın ilk bölümünde tezin temel konularını oluşturan AG teknolojisinin, mimari yapı bileşenlerinin ve Yapı Bilgi Modelleme sistemlerinin geçmişşten günümüze literatürdeki yeri ve üzerinde çalışılan tezin amacı, hipotezi ve kapsamı sunulmuştur. Sunduğu geniş olanaklar ile askeriyeden tıpa kadar birçok alanda kullanılmakta olan AG, gerçek dünyayı sanal ögelerle zenginleştirdiği için eğitim alanında kullanımı artan bir sistemdir. Teorik bilgiyi pratiğe dönüştürerek, teknolojiyle iç içe olan yeni neslin konuya olan ilgi ve motivasyonunu artırması mümkündür. AG'nin 3 boyutlu (3B) modellerle olan etkileşimi nedeniyle mimarlık alanında da sıklıkla kullanılan bir teknoloji olduğu görülmektedir. Bu alanda yapılan çalışmalar incelendiğinde, tasarım, görselleştirme, koruma, uygulama ve yönetim süreçlerinin yanı sıra mimarlık eğitiminde de tercih edildiği gözlemlenmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın ikinci kısmında AG kavramı, teknolojisi ve kullanım alanları incelenmiş, mimarlık eğitimi hususunda yapılmış AG çalışmaları araştırılmıştır. Tezin üçüncü kısmında ise mimari yapı bileşeni kavramı ve temsili üzerinde çalışılmıştır. Bileşenlerin eskiz gibi geleneksel ortamlarda ve Bilgisayar Destekli Tasarım gibi sayısal ortamlarda temsil biçimleri ortaya koyulmuştur. Bu ortamlara ek olarak, mimari alanda kullanımı her geçen gün yaygınlaşan, 3B modeller ile bilgi sistemlerini birleştiren Yapı Bilgi Modelleme sistemlerinde bileşenlerin temsili incelenmiştir. Obje bazlı modelleme mantığıyla kapı ve pencere gibi mimari yapı bileşenlerinin geometrik olarak tanımlanmasına ve haklarında bilgi depolanmasına imkan sağladığı için YBM sistemleri çalışma kapsamına dahil edilmiştir. Ayrıca tezin temel dayanak noktalarından birini oluşturan AG ve AG'nin ilişkili olduğu Sanal Gerçeklik ortamında mimari yapı bileşenlerini içeren çalışmalar araştırılmıştır. Böylelikle bileşenlerin Karma Gerçeklik ortamlarında temsil edilme biçimleri sunulmuştur. Çalışmanın dördüncü kısmında ise önceki bölümlerden elde edilen veriler ışığında AG tabanlı YBM sistemlerinden destek alan bir uygulama önerisi yapılmıştır. İki sistemin sağladığı olanaklardan faydalanılarak, mimarlık öğrencileri için, kapı ve pencere mimari bileşenlerinin YBM modellerini barındıran mobil cihazlarda kullanılmak üzere modüller oluşturulmuştur. İlk modül kullanıcı tarafından plan çizimi yapılan bileşenin AG ortamı içinde 3B sanal modelini sunmaktadır. Farklı mimari bileşen modellerini barındıran ikinci modül ise gerçek ortamdaki bileşenleri tanıyarak, yerlerine gelebilecek sanal model seçenekleri önermektedir. Çalışmada bileşenlerin AG modellerinin yanı sıra, menteşe kanat gibi mimari karmaşık alt elemanları, açılıp kapanma animasyonları, çeşitli ölçeklerde 2B çizimleri, YBM modelleri ve bileşenler hakkında bilgiler sunulmaktadır. Modüller yardımıyla mimarlık öğrencilerinin mimari yapı bileşenlerini tanıması, algılaması ve kavraması, gerek duyduğunda bileşenlerin çeşitli ölçeklerdeki temsil biçimlerine kolayca ulaşması amaçlanmaktadır. Bu amaçla üretilen prototipler, mimarlık öğrencilerinden oluşan gruplar üzerinde test edilerek, kullanıcı deneyimleri elde edilmiş, çalışmanın istenilen amaca hizmet edip etmediği araştırılmıştır. Çalışmanın son kısmında ise uygulamanın oluşturulması ve test edilmesi süreçlerinden elde bulgular ve sonuçlar değerlendirilmiş, teknolojik gelişmelerle gelecekte uygulamanın gidebileceği yönler hakkında fikirler beyan edilmiştir.