Relativity of rales and relational responses

İnşaat sektörü, bazı nitelikleri ile diğer sektörlerden farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar, inşaat sektöründeki örgütsel yapılanmayı da etkilemekte ve inşaat, sektörü birçok sektörden daha farklı bir örgüt yapısını yaşatmaktadır. Bu farklı çevresel niteliklerin başta gelenleri şunlardır. - yerinde üretim inşaat sektöründe, birçok diğer sektörden farklı olarak ürün üretimin yapıldığı yerde değil, üretim ürünün yapılacağı yerde gerçekleşir. - talep düzensizliği: inşaat işleri genel itibarı ile dana yoğun olarak yaz aylarında yapılan işlerdir. Üretimin yapılabilmesindeki bu mevsime bağımlılık durumu, yılın farklı kesitlerinde iş miktarı ve talepte dalgalanmalara yol açmaktadır. - çok farklı iş kalemlerini barındırabilir olması: inşaat sektöründe yapılacak olan üretimin tamamlanması gereken işler, bir projeden diğerine çok büyük farklılıklar gösterebilir. Buna ek olarak, en küçük imalatta bile çok farklı kalem iş bir arada götürülmek durumundadır. - rutinleştirilebilmeye uygunluğu düşük işleri barındırması: projeler arasında çok büyük coğrafya farklılıkları ve içerik farklılıkları bulunduğundan, her proje kendine özel bir üretim içermekte ve farklı iş programlarını zorunlu kılmaktadır. Bu zorunluluk inşaat işlerinde rutinleşmiş üretim yapılmasını neredeyse imkansız kılmaktadır. Bu çevresel özelliklerin ortak noktası, inşaat sektöründe iş yapan firmalar için yarattığı kaynak planlaması ve kaynak konuşlandırması sorunlarıdır. Bu sorunlar, inşaat sektöründe iş yapan firmaların örgütsel yapılanmalarını etkilemekte ve inşaat sektörü ile diğer sektörler arasında yapılanma farklılıkları oluşmaktadır. Bu yapılanma farklılıklarının en belirgin olanı, inşaat sektörü bünyesinde alt-yüklenici kullanımına olan yoğun eğilimdir. Firmalar örgütsel sınırlarını entegrasyon düzeyi açısından dört ana kategoriye ayırmışlardır. Kullanılan entegrasyon düzeyleri şunlardır Bir işi bünye dahilinde yapmak Bir işi sanki-firma kullanarak yapmak VIBir işi pazarda bulunan herhangi bir alt-yüklenici ile yapmak Bir işi yapmamak Bu dört muhtemel entegrasyon düzeylerinin, ileride açıklanacağı gibi, farklı işlem maliyeti avantaj ve dezavantajları ile farklı kaynak bağımlılığı avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Firmalar işin niteliklerini ve kendi koşullarını göz önüne alarak, kendilerine teklif edilen her işin işlem maliyetlerini ve kaynak bağımlılığı avantaj ve dezavantajları değerlendirmekte ve kendi stratejik seçimlerini de göz önüne alarak çıkan optimizasyon düzeyine uygun entegrasyon düzeyini belirlemektedirler. Dört farklı entegrasyon düzeyinin avantaj ve dezavantajları şöyledir, Bir işi bünye dahilinde yapmak Dezavantajlar, - bir işin bünye dahilinde yapılması halinde, o işin firma için sabit maliyetleri yüksektir. Bu durum talebin ve buna bağlı olarak cironun ve karın büyük dalgalanmalara sahne olduğu inşaat sektöründe, düşük talep dönemlerinde büyük sıkıntılar yaratabilir. - bir işin bünye dahilinde yapılması, firma yapısında bir rijitleşme anlamına gelir. Gelebilecek talebin cinsinin ne olabileceğini kestirmenin, yukarıda açıklandığı gibi, çok zor olduğu inşaat sektöründe, rijit örgüt bünyeleri, bünye dahilinde olmayan işlerden çok bünye dahilinde olan işlere eğilim gösterebileceklerdir. Bu, bazı işlerin reddi anlamına gelir. - bazı işlerin bünye dahilinde yapılması halinde, herhangi bir projede o işlerin kullanımına gerek duyulmayabilinir. Bu durumda firma kullanmadığı işlerin finansmanım yapmaktadır. Avantajlar Bazı işlerin bünye dahilinde yapılması halinde, her ihtiyaç duyulduğunda alt-yüklenici aramak alt-yüklenicinin niteliklerini bilmemek gibi işlem maliyetleri tamamen yokedilmis olunur. Bir isi sanki-firma kullanarak yapmak Sanki-firma, firma bünyesinde olmayan fakat yapılan işe dair bir talep oluştuğu zaman her defasında firma tarafından kullanılan bir alt-yüklenici türüdür. VIIDezavantajlar Sanki-firma kullanımı firma bünyesinde sanki-firmanın yaptığı işi barındırma maliyetlerini yok etmektedir fakat buna karşılık firma pazardan alt-yüklenici kullanma alışkanlığını kaybetmekte ve sanki-firma ile problem çıkması durumunda pazardan alt-yüklenici aramanın işlem maliyetleri daha da artmaktadır. Sanki-firma kullanma durumunun kaynak bağımlılığı alt-yüklenici kullanma durumundan daha yüksektir. Avantajlar Sanki-firma kullanımı ile hem firma bünyesinde çözmenin kaynak bağımlılığı problemleri çözülmekte, hem de alt-yüklenici kullanmanın işlem maliyetleri minimize edilmektedir. Bir isi pazarda bulunan herhangi bir alt-yüklenici ile yapmak Avantajlar - sabit giderler düşüktür ve bu düşük talep dönemlerinde firmaya büyük rahatlık sağlar - firma bünyesinde getirdiği esneklik ile talep cinsinin ve türünün kestirilmesinin zor olduğu inbaat sektöründe firmaya adaptasyon avantajı sağlar - farklı coğrafyalarda iş yapma ihtimalinin bulunduğu inşaat sektöründe firmaya, her defasında iş yaptığı coğrafyanın koşullarına göre organize olma avantajını verir. Dezavantajlar - alt-yüklenici bulma ve bulunan alt-yüklenici her defasında farklı olduğu için alt-yükleniciyi tanımama gibi işlem maliyetleri çok fazladır - firma işi her defasında firma bünyesi dışında halletmek zorunda olduğu için, firmanın dışarıya olan kaynak bağımlılığı çok yüksektir. Bu tez inşaat sektöründe firmaların - bir işi kabul etme veya reddetme kararını verirken ve - kabul edilen işi hangi entegrasyon düzeyini kullanarak yapacağı kararını verirken işin kendilerine özel koşullarını ve firmanın kendine özel koşullarını göz önünde tuttuklarını, esas amaçlarının da bu koşullar çerçevesinde göreceli olarak değerlendirdikleri iplerde, kaynak bağımlılığı ve işlem maliyetleri arasında bir optimizasyon yapmaya çalıştıklarına dair bulguları bir araştırma çerçevesinde toplamaktadır. Fakat bu değerlendirme dahiline işin kendine özel koşullan ve firmanın kendine özel koşullan girdiğinden, her iş ve her firma tarafından, bu kararlan verirken kullanılan tüm kriterleri tespit etmek mümkün değildir. Bu sebeple, bu tez çalışması, yoğunluğunu yalnızca Kemer Country yerleşiminin inşaatı sırasında, 3 sene boyunca, orada çalışan farklı firmalarla yapılan söyleşiler çerçevesinde, genel kullanımı bulunan ve genel kabul gören aşağıdaki ilişkilere verilmiştir. Önerilen ilişkiler böyledir, 1 - Firmalar bir işi kabul veya reddetme kararını verirken - işin karlılık düzeyi - isin parasal olmayan getiri ve maliyetleri - işin muhtemel frekansım göz önüne alırlar. - Firmalar kabul ettikleri isi hangi entegrasyon düzeyi ile yapacaklarının karanın verirken - isin bünyede çözülme maliyeti - pazarda o işi yapan alt yüklenici bulma kolaylığı kriterlerini göz önünde bulundururlar. Bu iddiaları matematiksel verilere dönüştürmek ve konu üzerindeki yorumlan daha sağlıklı kılmak amacıyla, Kemer Country' de iş yapan farklı büyüklükteki 24 firma ile ekler kısmında sunulan anket gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar şunlardır, -firmalar koşullarının ve stratejilerinin sonucunda kendilerine gelen işleri 5 ana kategoride değerlendirirler. Aynı koşullar altında bile olsa, farklı kategorilerdeki işler için farklı yapıp yapmama kararlan ve farklı entegrasyon düzeyinde yapma- kararlan çıkabilir. Bu 3 kategori şunlardır -firmanın halihazırda kendi bünyesi dahilinde olan işler -firmanın yapma eğilimi ve isteği ipler -firmanın yapma eğilimi ve isteği göstermediği ipler Genelde entegrasyon düzeyi kullanımı kararlan dair olarak, önemi yüksek, muhtemel frekansı yüksek, bünyeye dahil etme maliyeti düşük ve pazardan alt-yüklenici bulması zor olarak algılanan işlerin firma bünyesinde çözülme eğilimi gösterdiği, önemi düşük, IXmuhtemel frekansı düşük, bünyeye dahil etme maliyeti yüksek ve pazardan alt-yüklenici bulması kolay olarak algılanan işlerin alt-yüklenici kullanımı ile yapılma eğilimi gösterdiği ortaya çıktı. Bir işi yapıp yapmama kararlarına dair olarak, maliyeti kurtaran, kar düzeyi yüksek olan, parasal olmayan gerilileri parasal olmayan maliyetlerinden yüksek olan ve muhtemel frekansı yüksek olan işlerin kabul edilme ihtimalinin daha yüksek olduğu, buna karşın maliyeti kurtaramayan, kar düzeyi düşük olan, parasal olmayan gerilileri parasal olmayan maliyetlerinden düşük olan ve muhtemel frekansı düşük olan işlerin reddedilme ihtimalinin daha yüksek olduğu ortaya çıktı.