Konut tasarımında yeni kavramlar ve tek ev mimarisindeki biçimsel yansımaları

Bu tez çalışmasında, toplumların yaşam biçimlerini yansıtan ve yüzyılların deneyim ve birikimi ile şekillenen konut tipolojilerinden biri olan 'tek ev' olgusunun biçimsel gelişimi ele alınmaktadır. Yaşamın kaçınılmaz bir özelliği olan değişim faktörünün sürekliliği mimari tasarımlardaki değişimi de sürekli kılmaktadır. Araştırma kapsamında, yirminci yüzyıl başından itibaren süregelen değişim kavramının etken olduğu mimari eğilimler paralelinde tek evin biçimsel ifadesinde etkili olan tasarım kavramlarına değinilmektedir. Tek ev olgusunun biçimsel gelişimi incelenirken 'biçim' kavramı; mekan, yüzey ve kütle kurgulan ile tanımlanmaktadır. Tez çalışmasını oluşturan bölümler ve içerikleri şu şekildedir: . Birinci bölümde, çalışmanın amacı belirtilerek tez çalışmasının kavramsal strüktürünün netleştirilmesi sağlanmıştır. Tez çalışmasında ele alınacak yöntem belirlenmiştir.. İkinci bölümde, öncelikle tek ev kavramına, bu kavramın tarihsel süreklilik içinde kazandığı ifadelere ve biçimsel niteliklerine değinilmiştir. Bu bağlamda yirminci yüzyılda biçimde etkili olan değişim parametreleri belirlenmiş ve bu parametrelerin davranışsal ve mekansal etkileşimleri üzerinde durulmuştur.. Üçüncü bölüm, yirminci yüzyıldaki mimari eğilimlere paralel olarak oluşan tasarım kavramlarının tek ev mimarisindeki etkilerinin incelenmesini içermektedir. Bölümün akışı içinde dünyadaki ve ülkemizdeki tek ev mimarisindeki gelişimler örneklenmiştir. Bu gelişimlere paralel olarak her bir dönemin kendine ait mimari eğilimleri belirlenmiş ve bu eğilimler yine örneklemelerle tanıtılmıştır. Tasarım kavramlarının, biçimi oluşturan elemanlar olarak kabul edilen 'kütle, mekan ve yüzey' kurgulanndaki etkileri ortaya konmuştur.. Dördüncü bölümde, tek ev tasanmlannda biçime etki eden tasarım kavramlarının mekan-yüzey-kütle kurgusuyla etkileşim sisteminin oluşturulmasında izlenilen yöntemler belirlenmiştir. Etkileşim sisteminde ülkemizdeki tek ev örnekleri dönemsel bir sınıflama içinde analiz edilmiştir.. Beşinci bölümde analizin uygulamasıyla elde edilen bulgular özetlenmekte ve değerlendirilmektedir. Ülkemizdeki tek ev örneklerinin görsel belgelerinin incelenmesinden çıkan sonuçlar, dönemlere göre karşılaştırmalı olarak irdelenmekte ve söz konusu dönemlerde etkili olan tasarım kavramlarının biçime etkileri özetlenmektedir. vuıTez kapsamında Türkiye'de tek ev olgusunun mimari gelişiminin incelenmesi, görsel veriler ışığında gerçeMeştirilmiştir. Toplumların çok yönlü etkileşimleri sosyal yaşamda ve buna paralel olarak mimari tasarımda çok farklı eğilimlerin söz konusu olmasını gerektirmiştir. Bu nedenle tek ev oluşumunda günümüzde etkili olan tasarım kavramları bu çok yönlü mimari eğilimler çerçevesinde oluşmaktadır. Bu inceleme sonucunda görülmüştür ki, aynı dönemde farklı mimari eğilimler bir arada bulunabilmektedir. Türkiye'de tek ev biçimsel gelişim sürecinde uluslararası yaygınlık kazanmış modern özellikler çoğunlukla etkisini sürdürmektedir. Birinci dönemde ortak bir ulusal dil yaratma çabalarının yanında Modern eğilimler de etkili olmaktadır, ikinci dönemde ise Modern eğilimler oldukça kendini hissettirmektedir. Üçüncü dönemde ise artık çoğulcu bir ortama girilmiştir. Bu dönemin başlarında geleneksel biçim özelliklerine tekrar dönme çabaları göze çarpmaktadır. Dönemin sonlarına doğru ise bu yaklaşımların yanında günün her türlü yenilik ve gelişimlerinden etkilenen, teknolojik imkanları değerlendiren ve globalleşen kentlerin yaşam tarzlarına ayak uyduran örnekler yerini almaktadır.