Gayrimenkul geliştirme açısından eğitim yatırımlarının çoklu durum analizi ile değerlendirilmesi

Temel amacı sermayenin içine girdiği bunalımı aşabilmek olan 'neo-liberalizm' 1980'lerden sonra neredeyse tüm dünyada etkili olmaya başlamıştır. Bu yıllardan sonra Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu gibi uluslararası kuruluşların neo-liberal politikaları kullanma amaçlarından birisi de 'özelleştirme' olmuştur. Türkiye'de ise 24 Ocak 1980 Kararları'ndan sonra neo-liberal politikalar uygulanmaya başlanmıştır. Devletin eğitim hizmetlerinden kademeli olarak desteğini azaltmasıyla birlikte, eğitim finansmanının İl Özel İdareleri ve özel sektör tarafından karşılanması beklenmektedir. Neo-liberal politikalar ile birlikte 'eğitim sektörü' de yatırım aracı olarak ön plana çıkmıştır. Bunun neticesinde eğitimin de dahil olduğu kamu hizmetlerinde metalaşma süreci başlamıştır. Eğitimin özelleştirilmesi ile beraber özel okulların sayısında ve eğitim sektöründeki payında dikkate değer bir artış yaşanmıştır. Buna göre, 2002- 03 eğitim yılında özel okulların tüm okullara oranı yüzde 2,97 iken, 2015- 16 eğitim yılında bu oran yüzde 15 ,65'e yükselmiştir. Dershanelerin de özel okula dönüştürülmesiyle özel ortaöğretim kurumlarının sayısı tarihin en yüksek seviyesine çıkmış ve özel okullaşma oranında yüzde 45 artış görülmüştür. Türkiye ekonomisi üzerindeki olumlu etkisi fazlaca hissedilen gayrimenkul sektörü, yarattığı katma değer ve istihdam açısından yerli ve yabancıların gözünde yıldızı parlayan bir yatırım alanı olarak son yıllarda ön plana çıkmaktadır. Gayrimenkul geliştirme kavramının ve süreçlerinin açıklandığı çalışmada, eğitim yatırımlarının Türkiye'deki gelişimi ve gelecekteki eğilimleri konu edilmiştir. Tez kapsamında, Türkiye'de bir gayrimenkul geliştirme projesi özelinde eğitim yatırımlarının hangi ölçütler üzerinden yapıldığı ve bu yatırımlarda hangi sorunlarla karşılaşıldığı anlatılmıştır. Tezin amacı; gayrimenkul geliştirme projesi olarak eğitim yatırımlarının ne ölçüde bilinçli yapıldığını ortaya koymak, bu yatırımların daha net ve nesnel kararlar üzerine yapılabilmesi için öneri sunmaktır. Gayrimenkul geliştirme açısından eğitim yatırımlarını, mevcut yatırımlardan ayıran temel farklar pazar, teknik, yasal-yönetsel ve finansal ölçütler üzerinden ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda, Türkiye'de şimdiye kadar eğitim yatırımlarını, bu açıdan konu alan bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışma ile artan rekabet koşulları nedeniyle, son yıllarda en belirgin yatırım araçlarından biri haline gelen gayrimenkulün, eğitim sektörü yatırımlarındaki önemine dikkat çekilmesi hedeflenmiştir. Tez çalışmasının ilk bölümünde, literatür özetine, tezin amacına ve hipoteze yer verilmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde sırası ile gayrimenkul geliştirme sektörü, gayrimenkul geliştirme ve yatırım ilişkisi anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, eğitim sektörü yatırımları ile Türkiye'deki eğitim yatırımları incelenmiştir. Beşinci bölümde ise, çoklu durum araştırması yapılarak, Türkiye'deki eğitim yatırımlarının hangi ölçütler üzerinden yapıldığı, eğitim kurumları ve gayrimenkul geliştiriciler açısından ele alınmıştır. Eğitim yatırımı geliştirme süreçleri detaylı olarak incelenmiş, bu yatırımların eğitim sektörü oyuncuları bakımından değerlendirmesi yapılmış, çoklu durum araştırmasının analiz ve bulguları anlatılmıştır. Son bölümde ise çoklu durum araştırması sonucunda yapılan analizler ışığında tezin konusu ile ilgili bir değerlendirme yapılmıştır. Bu tez, ileride yapılacak olan gayrimenkul geliştirme sektöründeki eğitim yatırımları özelinde gerçekleştirilebilecek olan bir model için altlık oluşturacaktır.