Sıcak kuru ve sıcak nemli iklim bölgelerinde enerji etkin yerleşme ve bina tasarım ilkelerinin belirlenmesine yönelik yaklaşım

İklimsel karakteristiklerle ilişkili olarak yerleşme ve bina tasarımına girdi olacak ilkelerin ısıtma, iklimlendirme ve aydınlatma enerjisi korunumu açısından değerlendirmenin ve bu bilinçle mimarların tasarımlarını şekillendirmesinin önemi üzerinde dikkatle durmak gerekmektedir. Bu çalışmada sıcak kuru ve sıcak nemli iklim bölgelerinde enerji etkin bina tasarım sürecine iklim etkisinin yansıtılmasına ve ilkelerin belirlenmesine ilişkin yaklaşım araştırması yapılmış ve bu iki bölgedeki enerji etkin tasarım ilkeleri, mevcut kaynaklar araştırılıp, konuyla ilgili veriler derlenerek karşılaştırılmıştır. Çalışma 5 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; enerji korunumunun zorunluluğu ve çalışmanın amacı açıklanmıştır. İkinci bölümde; iklime dayalı enerji etkin tasarımda, kullanıcı konforunu sağlarken tüketilen enerji miktarının en aza indirilmesinde iklimin sahip olduğu negatif faktörlere karşı önlem alıp pozitif faktörlerden mümkün olduğunca yararlanmanın önemi vurgulanarak, iklim bileşenleri anlatılmıştır. Türkiye'deki başlıca iklim bölgeleri ve geleneksel yapıların iklim ile kurdukları ilişkiler, sonucundaki yansımaları örneklerle gösterilmiştir. Üçüncü bölümde; mimari tasarım kapsamında enerji tüketimini gerektiren kullanıcı profili, kullanım süresi gibi kullanıcı iklimsel gereksinimleri ve tezin amacına bağlı kalınarak kullanıcı görsel konfor gereksinimlerine değinilmiştir. Kullanıcıların yaşamsal aktivitelerini konfor koşullan içerisinde gerçekleştireceği yerleşme ve bina tasarımında önemle üzerinde durulması gereken nokta, enerji tüketiminin en aza indirildiği çözümlere başvurmaktır. Enerji tüketimini dolayısıyla enerji etkin tasarımı etkileyen iklim, topografya ve bitki örtüsü gibi dış fiziksel çevreye ilişkin tasarım parametreleri ve yer seçimi, bina aralıkları, yön, form, bina kabuğu optik ve termofiziksel özellikleri, doğal vantilasyon güneş ve nem kontrolü gibi yapma çevreye ilişkin tasarım parametreleri yine bu bölümde incelenmiştir. Dördüncü bölümde; sıcak kuru ve sıcak nemli iklim bölgelerinde enerji etkin tasarım ilkeleri yerleşme ve bina ölçeğinde mevcut çalışmaların derlenmesiyle irdelenmiştir. Nem oranın farklılaştığı bu sıcak iklim bölgelerinde, özellikle bina kabuğu optik ve termofiziksel özelliklere ilişkin kararlar önem kazanmaktadır. Bu bağlamda sıcak kuru iklim bölgesinde bina kabuğunu oluşturan malzemelerin ısı depolama xıkapasiteleri ve zaman geciktirme özellikleri dikkate alınarak, oluşacak ısı kayıp ve kazançları zamana bağlı rejimde hesaplanması gerektiği vurgulanmaktadır. Sıcak nemli iklim bölgesinde ise bina kabuğunun ısı depolama kapasiteleri az, hafif malzemelerden oluştuğu ve sıcaklık değişimlerine anında cevap verebilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. iklimin tasarım sürecine yansıtılması aşamasında; iklimsel verilerin analizi yapılarak tasarım parametre kararlarının alınmasına ve bu kararların etkilediği ilkelere yönelik hesaplamalarla olan ilişkisine dair bir yaklaşım geliştirilmeye çalışılmış ve proje hazırlık, ön proje ve kesin proje aşamalarındaki etkisi irdelenmiştir. Sonuçlar bölümünde; iklimsel karakteristiklerin bu iki bölgedeki yerleşme ve bina tasarım ilkelerini farklılaştırdığı ve bina kabuğu optik ve termofiziksel özelliklerine ilişkin kararlar üzerindeki önemi vurgulanmıştır.