Türkiye'deki yapım firmalarında kurumsal sosyal sorumluluk stratejileri

Kurumsal Sosyal Sorumluluğun oldukça eskiye dayanan bir tarihi olmasına rağmen konu, özellikle son yıllarda şirket yönetiminin önemli bileşenlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bağlamsal altyapısı Antik döneme kadar uzanan ve temelde işletmelerin ticari faaliyetlerini gerçekleştirirken topluma karşı sorumlu olması olarak tanımlanabilecek kavramın kapsamı günümüzde topluma karşı ekonomik ve yasal olarak sorumlu davranmasının da ötesine geçmişştir. Günümüzde KSS'nin kapsamı, şirketlerin finansal sürdürülebilirlik sağlaması ve kanunlara uymanın ötesinde; hissedar olmayan tüm paydaşların ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Bu geniş kapsam, şirketler için karlı olmak ve sosyal sorumlu olmak arasında bir ikilem yaratmaktadır. Çünkü KSS faaliyetlerinin şirkete maliyeti, yararları, ne kadar verim alındığı konuları henüz belirsizdir ve şirketler stratejik KSS faaliyetleri ile karşılıklı fayda sağlamaya çalışmaktadır. İnşaat sektörü, ekonomi için kritik öneme sahip olan, lokomotif sektörlerden biridir. Fakat kendine has karakteristik özellikleri nedeniyle KSS uygulamaları diğer sektörlere göre daha geç başlamıştır KSS faaliyetlerinin daha erken başladığı sektörlerde bile stratejik KSS uygulama süreçleri, yararları ve sonuçları henüz belirsizken inşaat sektörü için bu boşluk özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde daha fazladır. KSS faaliyetlerinin inşaat sektöründe stratejik boyutta uygulanmasıyla ilgili bu boşluktan yola çıkılarak çalışmada, Türk inşaat sektörü bağlamında Stratejik Kurumsal Sosyal Sorumluluk araştırılmıştır. Tezde Türk inşaat firmalarının stratejik anlamda KSS'yi nasıl ele aldıkları, stratejik anlamda KSS varsa nasıl uyguladıkları, firma stratejisiyle KSS uygulamalarını ne ölçüde birbiriyle uyumlu hale getirdikleri ve tüm bunların sonuçlarının şirkete etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Tez çalışmasının ilk basamağında konu ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. KSS kavramı incelendikten sonra, Stratejik Yönetim ve İnşaat Sektörü bağlamında KSS ile ilgili çalışmalar taranmıştır. KSS'nin stratejik olarak ele alınması konusu çok yeni bir konu olmakla birlikte, inşaat sektöründe KSS faaliyetleri diğer sektörlere göre daha geç başladığı için ülkemizde stratejik KSS faaliyetleriyle ilgili sınırlı sayıda çalışma olduğu gözlenmiştir. Araştırma konusunun örneklemi olarak ENR 2015 En İyi 250 Uluslararası Yüklenici listesindeki 43 Türk firma seçilmiştir. Örneklemin uluslararası boyutta faaliyet gösteren firmalar olmasının sebebi KSS bilincinin daha yüksek olacağının beklenmesidir. Çünkü bu firmalar; farklı coğrafyalarda, farklı sektörlerden büyük şirketlerle ve farklı paydaşların olduğu projeler üretmekte, uluslararası boyutta faaliyet gösterebilmek için uluslararası normları yerine getirmektedir. Veriler, çalışılmaya katılan on firmadan üst düzey yöneticilerle ayrı ayrı yapılan görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Tez çalışmasının giriş bölümünde Kurumsal Sosyal Sorumluluk kavramıyla ilgili genel bir literatür özeti paylaşılmış; problemin tanımı, çalışmanın amacı ve tezin hipotezi ortaya konulmuştur. Tez çalışmasının ikinci bölümünde, KSS kavramının bağlamsal alt yapısı, konunun ortaya çıkış süreci, literatürdeki KSS modelleri, stratejik yönetim teması ve KSS ilişkisi ile Stratejik KSS modelleri incelenmiştir. Tez çalışmasının üçüncü bölümünde, inşaat sektörünün özellikleri ve bu özelliklerin KSS faaliyetlerine olan etkisi, inşaat sektöründe stratejik yönetim ile inşaat sektöründe KSS bağlamında literatürdeki çalışmalar ele alınmıştır. Tez çalışmasının dördüncü bölümünde, çalışmanın metodolojisi, araştırma ve verilerin analiz yöntemleri açıklanarak katılımcıların araştırma modeli çerçevesinde verdiği cevaplar ortaya konulmaktadır. Çalışmanın son bölümünde ise, çalışma sonuçları değerlendirilerek gelecek çalışmalar için öneriler paylaşılmaktadır.