Mimari mekan organizasyon sürecinde mekansal hemyüzey birleşim ve entegrasyon kavramlarının analizi

Mimari tasarım süreci, bir mekan organizasyon sürecidir. Mimarlık disiplininin temelini oluşturan mekan tasarlama ve yaratma eylemi de, aslında bir organizasyon eylemidir. Tasarımcının düşünce dünyasındaki dağınık tekil düşüncelerin bir araya getirilmesinden başlayarak, mekanın diğer insanlarla paylaşılan bir fikir ütünü olarak somut ifadesinin yaratılması ve daha sonra kullanıcılar tarafindan deneyimlenecek şekilde inşa edilmesine kadar geçen her aşama, bir organizasyonun sonucudur. Mekan organizasyon süreci boyunca tasarımcı mimarlar için en önemli konu, mekanın istenen özelliklerini yaratmak adına, genel kurguyu ve ilişkileri oluşturma aşamasında, kullanılabilecek araç ve yöntemlerin neler olduğudur. Düşünsel anlamda tasarımcının imgesel dünyasında oluşturulan mekansal organizasyonlar için böyle bir araca gerek yoktur. Ancak konu, tasarım eyleminin doğasına uygun olarak, düşüncelerin imgesel dünyadan gerçek ve yaşanan dünyaya aktarılma noktasına geldiğinde, bir takım araçların gerekliliği kaçınılmazdır. Söz konusu araçlardan en önemlisi, mekanın algılanır ve yaşanır bir ürün haline dönüşmesini sağlayan geometridir. Geometrinin, mekan organizasyon süreci içerisindeki etkisini daha iyi anlamak için, mimari mekan kavramının farklı boyutlarını açıklamak yararlı olacaktır. Mimarlıkta mekan kavramı, ilk akla getirdiği çağrışımlardan daha derin bir anlam içermektedir. Literatürdeki mekan kavramına yönelik tanımlamalar incelendiğinde, bir mimari mekanın 'yaşam mekanı' ve 'geometrik mekan' olmak üzere iki farklı boyutundan söz etmek mümkündür. 'Yaşam mekanı'nda esas olan mekanın kullanıcısı üzerinde bıraktığı duygusal izlenimlerdir. 'Geometrik mekan' ise, 'yaşam mekanı'nın aksine homojen, türdeş ve evrensel bir yapıyı ifade etmek için kullanılmaktadır. ivÖzetle, bir mimari tasarım ürünü olarak tanımlandığında, 'geometrik mekan' mimari mekamn tasarlanmış durumu iken, 'yaşam mekanı' onun yaşanan ve tüketilen boyutunu ifade etmektedir. Bu farklı mekan tanımlamalarından anlaşılacağı gibi tasarımcı mimarların çalışma konusunu oluşturan mekan biçimi 'geometrik mekan' dır. Dolayısıyla mekan organizasyon süreci, söz konusu 'geometrik mekan' in özelliklerine göre gelişmekte ve değerlendirilmektedir. İnsan ihtiyaçlarına yönelik mekanları bir takım geometrik formlar içerisinde yaratmaya çalışan mimarlık disiplini, çoğu zaman gerek fonksiyon gerek estetik açıdan farklı gereksinmelerden kaynaklanan formların birlikteliklerinden doğan kompozisyonlarla uğraşmaktadır. Özetle mimar, tasarım sürecinde, kavramsal boyutta tasarladığı mekana somut ifadeler kazandırmak için, belirlediği uygun geometrik formları mekansallaştırarak, onların birbirleriyle olan ideal birlikteliklerinden oluşan ideal formsal organizasyonları kurmaya çalışır. Bu tez çalışması özünde, literatürde yer alan ve mimarlık tarihi boyunca uygulanan geometrik biçimsel ve mekansal ilişkilendirme yöntemlerinden 'inekansal hem yüzey birleşim' ve 'inekansal entegrasyon' kavramlarının açıklanmasını, tartışılmasını ve mimari tasarım problemine getirdikleri çözümler ve mimari mekam oluşturan temel kriterler açısından birbirleriyle karşılaştırılmasını kapsamaktadır. Çalışmanın temel konusunu oluşturan 'inekansal hem yüzey birleşim' ve 'inekansal entegrasyon' kavramları, farklı mekan ve bu mekanları temsil eden biçimlerin bir arada kurgulanması açısından farklılıklar göstermektedir. Söz konusu iki farklı mekansal ve biçimsel ilişkilendirme yöntemi, bir araya getirilen formların geometrik özelliklerine ve bu özelliklerin belirlediği hacimsel ve mekansal ifade şekillerine göre farklı mekansal kurgular oluşturmaktadırlar. Mekansal kurgudaki bu farklılıkların en büyük nedeni, bir araya gelen formların, 'geometrik mekan' kavramının özünü oluşturan biçim -mekan ilişkileri açısından göstermiş olduğu özelliklerdir. Geometrinin kuralcı ve parçalardan oluşan sistematik yapısı, mimari tasarımda biçim ve mekan arasındaki ilişkilerin kurulmasında ve açıklanmasında son derece etkilidir. Özellikle 'inimari mekan'ın bir 'bütün' ifade etmesi koşulunun sağlanmasında ve kavramsal mekanın kullanıcı tarafindan 'yaşanan' bir mekan haline dönüştürülmesinde, geometri kavramı oldukça büyük bir önem kazanmaktadır.