Yapım sektöründe tasarım yönetiminin stratejik değeri ve spekülatif konut pazarı

Tasarım yönetimi, 20. yüzyılın ilk yarısında imalat sektöründe, tasarımın yönetilmesi fikri ile ortaya çıkmıştır. Ancak bu kavramın kapsamı ve önemi, tasarım faaliyetinin firmalar için önemi ile doğru orantılı biçimde artmış, günümüzde tasarım faaliyetlerini kapsayan her pazar ve her firma için stratejik düzeyde ele alınması gereken bir hal almıştır. Firmaya pazarda rekabet gücü kazandırmayı amaçlayan tasarım yönetimi faaliyetlerinin stratejik değeri, gelişen pazar koşulları ve tüketici eğilimleri karşısında önemini giderek arttırmaktadır. Bu kavram, imalat sektörü sınırlarının dışına taşmış ve geniş çevrelerce kabul görmeye başlamıştır. Teknolojinin hızla geliştiği, ekonomik ve sosyal koşulların değiştiği pazar ortamlarında yeni rekabet koşulları ortaya çıkmış, tasarım, firmanın özgün rekabet gücü kazanmasında tek yol haline gelmiştir. Firmanın rekabet stratejilerini destekleyecek, bu stratejileri geliştirecek tasarım stratejilerinin hazırlanması, hayata geçirilmesi ve tüm sürece bütüncül yaklaşımın sağlanması, diğer bir değişle tasarım yönetimi, pazarı yönlendirecek güce sahip olmak isteyen firmaların stratejik yönetimlerinin ayrılmaz parçası haline gelmiştir, özellikle, endüstriyel üretim alanındaki akademik çalışmaların, kavramın ortaya çıkışından bugüne kadar artan bir ilgi ile tasarım yönetiminin, firmalara kattığı stratejik değere yoğunlaştığı görülür. Yapım sektörüne bakıldığında ise tasarım yönetiminin proje düzeyinde ele alındığı görülmektedir. Hem akademik hem de sektörel çevrelerde hakim olan bu görüş, yapı üretiminin proje tipi üretim özelliğine bağlı tasarım sorunlarının üstesinden gelinmesi şeklinde kendini göstermektedir. Bununla birlikte, özellikle spekülatif konut pazarında görülen değişimler, tasarımın stratejik olarak ele alınması zorunluluğunu doğurmaya başlamıştır. Tasarım yönetiminin, tüm tasarım alanlarını içeren genel kavramsal çerçevesinden bakılarak, yapım sektöründe, özellikle de spekülatif konut pazarında yer alan firmaların tasarım yönetimi ile elde edebilecekleri stratejik değerlerin potansiyelini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada aynı zamanda, tasarım yönetimi kavramının yapım sektöründeki kapsamını değerlendirerek geliştirilmesi gereken alanlar belirlemeye çalışılmıştır. Bu bağlamda birinci bölümde, çalışmanın kapsamı ve amacı açıklanmıştır. İkinci bölümde, tasarım yönetimi kavramı tanıtılmış, gelişimi ve kapsamı incelenmiştir. Bu çalışmada yer alan yapı tasarımı yönetimi alanında yapılmış araştırmaların daha iyi anlaşılması adına öncelikle, yapı tasarımı ve yapı tasarımı sürecinin özellikleri incelenmiş, sonrasında yapı tasarımı yönetiminin akademik çevrelerce hangi düzeyde ele alındığı değerlendirilmiştir. Akademik çalışmaların yoğunlaştığı sözleşmeli pazarda, tasarım yönetiminin stratejik, organizasyonel ve operasyonel düzeylerdeki kapsamı ve potansiyeli değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde, rekabet ve tasarım yönetimi arasındaki sıkı ilişki ortaya konmaya çalışılmıştır. Genel rekabet stratejileri ve değişen rekabet koşulları çerçevesinde, tasarım yönetiminin firmaya kazandırabileceği rekabet gücü değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde, yapım sektöründe rekabetin en yoğun olduğu spekülatif konut pazarında tasarım yönetiminin öneminin arttığına işaret eden gelişmeler bağlamında, tasarım yönetiminin stratejik değeri ve firmalara kazandırabileceği rekabet gücü değerlendirilmiştir. Yapım sektöründe, tasarım yönetimi alanında araştırılması ve geliştirilmesi gereken alanlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde araştırma kapsamında incelenen akademik ve sektörel örneklerden yola çıkılarak tasarım yönetiminin, tasarımın söz konusu olduğu her pazarda gerekliliğine işaret eden önerilerle çalışma sonlandırılmıştır.