Senirkent'de afet sonrası kalıcı uygulamalarının değerlendirilmesi

Gelişmekte olan ülkeler içerisinde bulunan Türkiye'nin gelişmiş bir ülke olma ve Avrupa Birliği'ne girme hedefi uzun yıllardır sürdürülmektedir. Coğrafi yeri itibari ile dünyanın en hareketli sismik bölgelerinden birisi üzerinde bulunan ülkemizin taşıdığı deprem riski yanında pek çok doğal ve insan yapımı afete de maruz kalabildiği bilinmektedir. Ülkenin yapı standardının ve yanlış politikalarının yol açtığı tehdit insanları büyük bir risk altında bulundurmaktadır. Bu riskin tabi sonucu olan afetlerde hemen hemen her yıl ülke insanına ve ekonomisine büyük darbeler indirmektedir. Dolayısıyla, mevcut konut politikaları ve yapı stoku ile ülkenin gelişmiş bir ülke statüsü elde etmesi mümkün görünmemektedir. Elbette bu konuda bir şans yakalamak için yapılabilecekler bulunmaktadır. Önemli olan bu şansı zamanında ve yerinde yakalayabilmektir. Bu çalışmanın yapılmasındaki asıl amaç, ülkemizde afetler sonrasında ortaya çıkan acil konut ihtiyacının kısa vadede ve uzun vadede nasıl çözüldüğünü incelemek, bu konuda uygulanan politikalar ışığında gerek afet öncesi gerekse de afet sonrası uygulamaların farklılık ve benzerliklerini araştırmak, afet sonrası konutların çevreye ve kullanıcılara uyumunu incelemek ve bu konuda yapılan uygulamaları değerlendirerek gelecekte yapılması muhtemel benzer örneklere ışık tutacak bir kaynak oluşturmaya çalışmaktır. Tezin ilk bölümünde araştırmanın önemine ve amacına yönelik olarak Türkiye'de afet sonrasında ortaya çıkan acil konut ihtiyacının nasıl karşılandığı konusuna kısaca değinerek, uygulamalarda insanın sosyokültürel değerlerinin ne kadar göz önünde bulundurulduğundan ve buna bağlı olarak afetten etkilenen toplum için yapılan konutlara afetzedelerin uyum sürecinin öneminden bahsedilmektedir. İkinci bölümde ise afetten etkilenen insanların yeni yaşam alanlarına ve konutlarına uyum sürecinde karşılaştıkları durumları daha iyi irdeleyebilmek için gerekli olan bir takım kavramlar üzerinde durulmaktadır. Uyum ve adaptasyon kavramlarından bahsedilmekte, bu kavramlarla insanın ilişkisi anlatılmakta, insanın uyum ve adaptasyon yeteneğinden bahsedilmekte, bu kavramların kültür ile olan ilişkisinden söz edilmekte ve son olarak da uyum sürecini etkileyen stres kavramından ve stresin insan davranışları ile olan doğrudan ilişkisinden bahsedilmektedir. Üçüncü bölümde, gelişmekte olan ülkelerde uygulanan konut politikalarına değinilerek, bu ülkelerde uygulanan ve uygulanması düşünülen konut ihtiyacını karşılamaya yönelik sistemler incelenmektedir. Prefabrikasyon ve kendi konutunu kendin yap modelleri üzerinde durularak aynı zamanda bu modellerin afet sonrası ortaya çıkan acil konut ihtiyacının çözülmesinde de önemli rol oynayabileceği ifade edilmektedir. Bununla birlikte, halkın konut ihtiyacının sağlanmasında gerek afet öncesinde gerekse de afet sonrasında sivil topluma ve sivil toplum kuruluşlarına düşen roller ve bu kuruluşların konut sağlamada yol gösterici ve destekleyici olarak sahip olabilecekleri potansiyel aktarılmaya çalışılmaktadır. Daha sonra ise afet sonrası uygulanan konut politikalarına değinilmekte ve afetin tanımının yanında, karşımıza çok çıkacak olan ve çalışma ile son derece ilgili olan etkilenebilirlik kavramı üzerinde durulmaktadır. Bu kavramı takiben, afet sonrası uygulamalar ve deneyimlerin aktarıldığı yurt dışından ve yurt içinden çeşitli örnekler verilmekte ve bu örneklerle ilgili görüşler tartışılmaktadır. Dördüncü bölümde, saha araştırmasına yer verilmiştir. İncelenmek üzere, 1995 yılında bireysel felaketi yaşayan İsparta'nın Senirkent ilçesi seçilmiş ve bu afetin getirdiği kalıcı konutların durumu değerlendirme konusu yapılmıştır. Öncelikle, bölge ile ilgili özellikler anlatılmakta ve bölge tanıtılmaktadır. Ardından, afeti oluşturan nedenlerden ve afetin sonuçlarından kısaca bahsedilmektedir. Bunları takiben, bölgede afet sonrası yapılan rehabilitasyon çalışmaları ve kalıcı konut inşaatları ile ilgili bilgiler verilmektedir. Bundan sonra ise alan çalışmasının yöntemi tanıtılacak ve çalışma sonucunda elde edilen veriler aktarılacaktır. Bu verilerin toparlanarak özetlendiği bir sonuç bölümü ile dördüncü bölüm bitirilecektir. Son bölümde ise araştırma sonucu ortaya çıkan bulguların irdelendiği sonuç, tartışma ve araştırma amacına yönelik olarak çıkan sonuçlardan derlenerek düzenlenen ve Türkiye'de bundan sonra afet sonrası konut uygulamalarının başarılı olabilmesi için yapılabilecek çalışmaların ifade edildiği bir model üzerine tartışma yapılarak, bu modelin oluşturulmasına çalışılacaktır.