Yapı üretiminde sözleşme yönetimi ve uluslararası bir inşaat projesinin sözleşme yönetimi sürecinin incelenmesi

inşaat sektörü hemen hemen her ülkede istihdam açısından diğer sektörler içinde en önemli sektörlerden biridir. Farklı üretim tiplerinin eş zamanlı uygulandığı bir sektör olan inşaat sektörü, seri üretim, piyasa için üretim, mal sahibi için üretim gibi, proje tipi üretimin söz konusu olduğu bir sektördür. Ayrıca karmaşık yapılı heterojen bir sektör olan inşaat sektöründe risk faktörü çok yüksektir. Projelerin beklenen maliyet, süre ve kalite standartlarında tamamlanabilmesi için yüksek olan risk faktörünü en aza indirgemek gerekir. Belirli bir bedel karşılığında, iş yaptıran taraf ile bu işi gerçekleştirecek en az iki veya daha fazla taraf arasında, söz konusu işin gerçekleştirilmesi konusunda yapılan anlaşma olan sözleşmeler inşaat sektöründe riskleri en aza indirgeyebilmek için kullanılabilecek en iyi belgelerdir. Hazırlanan sözleşmeler kadar sözleşmelerin idareleri de çok önemlidir. İyi hazırlanmış bir sözleşme belgesi iyi bir şekilde idare edilemezse, taraflara beklenenden daha fazla yükümlülük getirebilir. Bu sebeple, inşaat projeleri yönetiminde çok önemli bir yeri olan sözleşme idaresi kavramının incelendiği bu tez çalışmasında, sözleşme idaresi iyi yapılan bir projedeki proje gelişim sürecinin daha iyi izlenebilmesi için bir vaka analizi çalışması yapılmıştır. Sözleşme idaresi sürecinde farklı belge tipleri kullanılabilir. Bunlar Dünyada yaygın olarak kullanılan AIA ve dünya bankası kredili işlerde ön koşul olan FIDIC sözleşmeleri olabilir. Ya da firmaların kendi deneyimleri doğrultusunda oluşturdukları firmaya özel sözleşme belgeleri de olabilmektedir. Bu tip özel belgeler büyük işler yapan firmaların uzun zaman zarfında oluşturdukları bir arşiv niteliği taşımaktadır. Fakat küçük şirketler için bu tip arşiv oluşturmak söz konusu değildir. Bu tip firmalar daha çok yayınlanan tip sözleşmeleri kullanmaktadır. Türkiye'de yaygın olarak kullanılan tip sözleşmeler KİK tarafından yayınlanmaktadır. Sözleşme idaresi, proje yönetim sürecindeki en önemli adımdır. Sözleşme idaresi sürecinde yapılan işin sözleşmeye uygun olarak yapılıp yapılmadığının takibi yapılmaktadır. Bu görevi mal sahibi adına mimar, mühendis, proje yönetici ya da bir proje yönetim firması üstlenebilmektedir. Sözleşme idaresi sürecinin iyi takip edilebilmesi için sözleşmenin iyi analiz edilmesi ve sözleşmeye uymayan durumlarda sözleşmede tanımlanan süre limitlerini aşmadan harekete geçilmelidir. Proje yapım aşamasında öngörülememiş bir takım riskler olabilmektedir. Değişen koşullar doğrultusunda sözleşme idaresi sürecinin iyi bir şekilde ilerlemesi tarafların bu risklerden en az zarar görmesini sağlamaktadır. Sözleşme idaresi sürecinde taraflar arasında anlaşmazlık ve hak talebi olabilmektir. Bu anlaşmazlık süreci yargı yoluna gitmeden halledilmeye çalışılmalıdır. Anlaşmazlıkların yargıya intikal etmesi tarafların hem zaman hem de para kaybetmesine sebep olmaktadır. Yargı süresinin uzaması proje bitiş tarihini de etkileyeceği için taraflarca istenmeyen bir durumdur. Sözleşme idaresi süreci hakkında bütün teorik bilgileri verdikten sonra, bütün bu bilgiler uygulanmış uluslararası bir inşaat projesinin sözleşme idaresi süreci incelenerek desteklenmiştir. Bu şekilde teorik ve pratik bilgilerin karşılaştırılması da mümkün olacaktır. Sonuç olarak, sözleşme idaresi sürecinin, proje yapım ve yönetiminde en önemli aşama olduğunu söyleyebiliriz. Sözleşmede tanımlanandan daha fazla yükümlülük altına girmemek için sözleşmelerin her zaman çok iyi analiz edilmesi ve doğru idare edilmesi gerektiğini bilmeliyiz.