An Evaluation of the contemporary museums with the emphasis on planning design and management problems. Cax of the Turkish museums

olmak üzere; 198 şekil,, 14 tablo, ve 2 adet ekten oluşmaktadır. Bu bölümler aşağıdaki şekilde özetlenmektedir: Birinci bölümde; müzelerin anlamı, amacı ve kapsamı, Türkiye'deki Müzeler hakkında yapılmış araştırmaların saptanması, problemlerin tanımı, çalışma yöntemi hakkında detaylı bilgilendirme yapılmaktadır. Daha sonra Sanat Gderüerinin genel durumu, İzmir kentindeki örnekler ağırlıkli olmak üzere bu tesislerin yaşadığı problemler belirtilmektedir. İkinci bölüm; İlk müze kavramının tanımı, tarihçesi, müzelerin organizasyonu, sınıflandırılmaları ile, sergilenen objelerin çeşitine ve kurumsal özelliklerine göre tanımlanmaktadır. Üçüncü bölümde; Günümüz Müzelerinin yönetim ve işletme koşullarının ortaya çıkarılması, çağdaş kabullerin ve yaklaşımların belirlenmesi, gelir kaynaklannın temini, müzyolojik çalışmalar, kültürel hizmetler, kolleksiyonlann işletimi, bakımı gibi konuların üzerinde durulmakta ve genel bir bilgilendirme sağlanmaktadır. Dördüncü bölümde; Çağdaş müzelerin planlama, mimari tasarım, yer seçimi ve çevresel özellikleri, programlan belirlenmesi ve bu ilkelerin birlikte ele alınması, aydınlatma, sergileme, emniyet ve kiimatizasyon koşullarının müzelerin konumlandınlmalanna ve tasarımlarına nasıl yansıdığı tartışılmaktadır. Beşinci bölümde; gelişmiş ülkelerdeki çağdaş müze yapılarının tasarım ilkeleri ve kriterleri, hakkında değerlendirmeler yer almaktadır. Bu bölüm çağdaş müzeleri; (1) Çağdaş müze yapılan ve kültürel kompleksler, (2) eski yapıların müzeye dönüştürülmesi (3) Müze yapılarının modernizasyonu ve yeni ekler olmak üzere üç bölümde incelemektedir. Altıncı bölümde, Türkiye'deki müzelerin tarihsel gelişimi ve müzecilik çalışmalarında izlenen politikalar, hukuksal düzenlemelerin mevcut tarihi dokudaki taşınmaz ve taşınır eski eserler ile ilgili bölümleri tartışılarak yeni öneriler getirilmektedir. Ayr ca Türkiye'deki müzelerin sınıflandırılmaları ile ilgili bilgiler de bu bölümde sunulmaktadır. Yedinci bölümde; Türk müzelerinin genel durumu örneklerle ele alınmakta, Istanbul Ankara ve İzmir müzelerinin çağdaş ölçütlere göre, yer seçimi, planlama, mimari tasarım ve yönetimsel, ekonomik işletme özellikleri açılarından değerlendirilmeleri yapılmaktadır. Bu arada ülkemiz sanat galerilerinin kurulmasında etkin olan düşüncelerin saptanması, önemli bazı galerilerin niteliklerine göre araştırılması gerçekleşmektedir. Sekizinci ve son bölümde ise, kent merkezinde yer alan arkeoloji ve sanat müzeleri ile ilgi çekici diğer örnekler değerlendirildikten sonra, bunların verimli çalışmalarını engelleyen nedenler saptanmakta ve bu kültür kuruluşlarının toplumun kültürel yaşamına olumlu katkıda bulunabilmesi için öneriler geliştirilmektedir. VIÖZET Toplama ve biriktirme içgüdüsü insanlığın oluşumu kadar eski olup. ilk çağlarda, büyük sağlık, para ve süs eşyaları ile ilgili objelerle başlayan koleksiyonculuk: zamanla güç ve paranın da sembolü haline gelmiş. devlet büyüklerinin kütüphanelerini süsledikten sonra kilise ve saraylarda bir araya gelme olanağını bulan, koleksiyonlarla gelişmiştir. 18. /1ızyılda ilk modern müzeler kurulduğunda müzede ana işlev sanat eserlerini sergilemekti ve bu amaçla yapılmış müze binaları dikdörtgen planlı tepe ışıklikiı tüm duvarlarının sergileme amaçlı kullanıldığı mekanlardı. 20. yy'ın başlarında ise sergileme ve ana fonksiyonlarına ek olarak eğitimsel ağırlıklı çalışmalara da yoğun bir şekilde yer verilmiştir. Özellikle Amerika Birleşik Devletlerinde Müzelerin eğitim yanında sosyo-kültürel yaşantının da eksikliği fark edilerek bu alanda programlar ve tasarımlar üretilmeye başlandı. Bugün gelişen teknolojik bulguların ışığında toplumsal yaşamın ağır koşullarından kurtulmayı isteyen insanlara yönelik çok daha katılımcı ve aktif kültürel mekanlar düşünülmektedir. Müzelere insanların ilgisini arttırıcı yardımcı ünitelerin kullanıldığı batı toplumunda bugün; Müze yapılan her türlü teknolojik yapım sistemlerinin ve özgür uç tasarım felsefelerinin uygulandığı, mimari tasarımın dinienme+eğlenme mekanları üzerinde yoğunlaştınldığı sergileme mekanlarında teknik aynnülann hassas ölçülerde kullanıldığı, insanların direkt kontrol edilmediği bir müze ortamı oluşturulmaktadır. Çağdaş programlar geliştirilerek, her yaşta izleyiciye yönelik objelere dokunarak iletişim kurma zihinsel oyun ve becerilerin gelişmesi doğrultusunda çalışmalar gerçekleşmektedir. Yeni sorumluluklar yüklenen çağdaş müzeler, kendi kendine gelir getiren bağımsız yapıda, araştırma üreten rant getirici kuruluşlar olup, devlet desteğinin yanı sıra bireylerin ve özel kuruluşların yardım ve katkıları ile varlıklarını sürdürmektedirler. Ülkemizde ise müzeciliğin tarihi çok yenidir. İlk müzemiz Osman Hamdi Bey'in katkı ve çalışmalarıyla 1891 de tasannu Mimar Valaury tarafından yapılan İstanbul Arkeoloji Müzesidir. Cumhuriyet sonrası dönemde Atatürk Müzelere büyük önem vermiş, M. S. Ü. Resim ve Heykel müzesinin açılışında bizzat bulunmuştur. Fakat daha sonraki iktidarlann politikalarında müzecilik konusunda dikkate değer yeterli çalışmalan olmamıştır. Bugün, ülkemizde bulunan mevcut müzelerin durumu araştırıldığında, genel ilgisizlikle birlikte, konumlandırma, tasanm, işletim ve yönetim alanlarında da kendini geliştirememiş rant getirici olmayan kurumlar olarak pasif bir şekilde işlevini sürdürmekte olduklan görülür. İnsanların müzelere karşı olan ilgisinin çoğalmasını sağlamak için, çağdaş müze yapısı ve müze işletmeciliğinin araştınlması, böyle bir çalışma yapmanın gerekliliğini ortaya koymuştur. Öte yandan çalışmalar sırasında önemli bir sorun da, Türkiye Müzelerinin genel durumu hakkında kapsamlı bir araştırmanın bulunmaması nedeniyle insanların müzelerden beklentileri, müze yöneticilerinin genel durumu, sergiyi açan sanatçıların beklenti ve istekleri; eserlerin durumu, müzelerin konumlanma ve tasanm kriterleri konulan üzerinde detaylı incelemelerin olmaması bu konunun çok ihmal edildiğini göstermektedir. Bu araştırmada müze türleri arasında bir aynmına gidilmeden genellikle kent merkezlerinde yer alan Sanat ve Arkeoloji müzelerinin değerlendirilmesi yapılmış, yönetimsel olarak V