Öğrenme stratejileri öğretiminin öğretmen adaylarının akademik başarılarına, öğrenme güdülerine, kullandıkları öğrenme stratejilerine ve yürütücü bilişlerine olan etkisinin belirlenmesi

Bu araştırma, doğrudan öğretim yaklaşımıyla öğrenme stratejilerinin öğretiminin yapılmasının öğretmen adaylarının akademik başarılarına, öğrenme güdülerine, kullandıkları öğrenme stratejilerine ve yürütücü bilişlerine olan etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Bu doğrultuda, öğretim ilke ve yöntemleri dersini almakta olan ikinci sınıf öğrencilerinden kura yoluyla üç deney ve bir kontrol grubu belirlenmiştir. Deney 1 (Gd1) grubu fen bilgisi öğretmenliği, Deney 2 (Gd2) grubu ilköğretim matematik öğretmenliği, Deney 3 (Gd3) grubu okul öncesi öğretmenliği, kontrol grubu ise sosyal bilgiler öğretmenliğinde öğrenim görmekte olan ikinci sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Deneysel müdahale 2014- 2015 öğretim yılı güz döneminde gerçekleştirilmiştir. Önce tüm gruplara Güdülenme ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği, Yürütücü Biliş Ölçeği ve Başarı Testi uygulanmıştır. Ölçeklerin uygulanmasından sonra deneysel müdahaleye geçilmiştir. Deney gruplarından biriyle görüşme, biriyle strateji öğretimi ve biriyle de hem görüşme hem strateji öğretimi gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubunda herhangi bir deneysel işlem gerçekleştirilmemiştir. Strateji öğretimi doğrudan öğretim yöntemi ile uygulanmıştır. Bu süreç dönem başlamadan önce hazırlanan ders planları doğrultusunda yürütülmüş ve toplamda üç hafta sürmüştür. Dönem sonunda yine tüm gruplara Güdülenme ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği, Yürütücü Biliş Ölçeği ve Başarı Testi uygulanmıştır. Deney gruplarından ikisi (Gd2 ve Gd3) ile dönem sonunda yeniden görüşme gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi sonucunda ulaşılan sonuçlar aşağıda özetlenmiştir:1) Deney 2 (Gd2) grubunda yer alan öğretmen adaylarının öğrenme sürecinde yaşadıkları zorluklar; yüksek düzeyde kaygı, dikkat dağınıklığı, odaklanma sorunu, sözel derslere karşı olumsuz tutum, zaman yönetiminde sıkıntı, ders çalışamama, nasıl özet çıkaracağını bilememe olarak belirlenmiştir. Deney 3 (Gd3) grubunda yer alan öğretmen adaylarının yaşadıkları sorunlar; dikkat dağınıklığı, zaman yönetiminde sıkıntı, özgüven düşüklüğü, odaklanma problemi, öğretim elemanına karşı önyargılı olma, yüksek kaygı, bilgilerin akılda kalmaması, nasıl özet çıkaracağını bilmeme, ders çalışma stratejisini bilmeme olarak belirlenmiştir. 2) Görüşmeler sonucunda deney 2 (Gd2) ve deney 3 (Gd3) grubunda yer alan öğretmen adaylarının ifadelerinden en çok kullandıkları stratejilerin yineleme stratejileri olduğu ortaya çıkmıştır. Güdülenme ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği'nden elde edilen verilere göre, deney ve kontrol gruplarında yer alan öğretmen adayları en çok açımlama, en az örgütleme ve yardım arama stratejilerini kullandıklarını belirtmişlerdir. 3) Deneysel müdahale öncesinde öğretmen adaylarının kullandıkları öğrenme stratejilerinin deney ya da kontrol grubunda olmalarına göre birbirinden anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Uygulanan ölçeklerden ve başarı testinden elde edilen puanların aritmetik ortalamasına göre öğretmen adaylarının öğrenme güdüleri düzeyi orta, yürütücü biliş düzeyleri orta, akademik başarıları düşük olarak bulunmuştur. 4) Deneysel müdahaleden önce, öğretmen adaylarının öğrenme güdüleri ve yürütücü biliş düzeyleri bölümlerine göre anlamlı bir farklılık göstermezken, akademik başarıları arasında tüm gruplar arasından ilköğretim matematik öğretmenliği lehine anlamlı fark bulunmuştur. 5) Deneysel müdahale öncesi ve sonrasında deney ya da kontrol grubu ayrımı yapılmaksızın tüm öğretmen adaylarının başarı puanları arasında anlamlı fark bulunmaktadır. Ancak başarı puanları deney ya da kontrol grubunda olmaya göre anlamlı bir fark göstermemektedir. Deneysel müdahale öncesi ve sonrasında deney ya da kontrol grubu ayrımı yapılmaksızın tüm öğretmen adaylarının yürütücü biliş puanları arasında anlamlı fark bulunmaktadır. Ancak deney ve kontrol gruplarının yürütücü biliş puanları arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Deneysel müdahale öncesi ve sonrasında deney ya da kontrol gruplarının güdülenme düzeyi ve öğrenme stratejileri toplam puanlarında herhangi bir farklılaşma olmamıştır. Öğretmen adaylarının yürütücü biliş düzeylerinde meydana gelen farkın, öğretmen adaylarının başarı puanları üzerinde etkisi olduğu belirlenmiştir.6) Deney 2 (Gd2) grubunda yer alan öğretmen adayları dönem başında yapılan ön görüşmeden dönem sonunda yapılan son görüşmeye kadar öğrenme süreçlerinde meydana gelen değişimle ilgili olarak öğrenme isteklerinde ve notlarında azalma/artma, odaklanma sorunlarında azalma/artma, derslere olan ilginin artması/azalması, çalışma isteğinde artma/azalma, sınavlara düzenli ve etkili çalışma gibi bazı süreçler olduğundan bahsetmişlerdir. Deney 3 (Gd3) grubunda yer alan öğretmen adayları dönem sonunda yapılan görüşmelerde öğrenme süreçlerinde meydana gelen değişikliklerle ilgili olarak öğrenme isteklerinin artması/azalması/aynı kalması, not ortalamalarının yükselmesi/düşmesi, zaman yönetimini gerçekleştirme, ödev yapmada isteklilik olduğundan bahsetmişlerdir.