Medya okuryazarlığı dersinin Türkçe öğretimiyle birleştirilmesi sürecinde medya okuryazarlığı dersi öğretmenlerinde bulunması gereken yeterlikler

Bu çalışmanın amacı; medya okuryazarlığı dersinin Türkçe öğretimiyle birleştirilmesi sürecinde, medya okuryazarlığı dersi öğretmenlerinde bulunması gereken yeterliklerin tespit edilmesidir. Araştırmada, nitel ve nicel verileri bir arada barındıran karma yöntem kullanılmıştır. İlgili alan yazının incelenmesinin ardından alan uzmanlarıyla görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler bir havuzda toplanmış ve tespit edilen ortak maddeler hakkında alan uzmanlarıyla ikinci kez görüşülmüştür. Görüşmeler sonucunda elde edilen maddeler geçerlik ve güvenirlik testleri için pilot uygulamaya tabi tutulmuştur. Bu kapsamda elde edilen ölçek maddeleri anket formunda 223 öğretmene uygulanmış ve ölçek maddelerine son şekli verilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü'nden alınan yazılı izinden sonra Türkiye'nin yedi farklı bölgesinden MEB'e bağlı ortaokullarda görev yapan öğretmenlere bu anket uygulanmıştır. Anketlerin sayısı, tabakalı örneklem gereği bölgelerin nüfus yoğunluğuna göre belirlenmiştir. Anket sonuçlarından elde edilen verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, medya okuryazarlığı dersi öğretmenlerinde bulunması gereken yeterlikler 'kişisel' ve 'mesleki' olmak üzere iki boyuta ayrılmıştır. Buna göre medya okuryazarlığı öğretmenlerinde bulunması gereken kişisel yeterlikler şunlardır: Farklı görüşlere saygılı olmak, medya okuryazarlığıyla ilgili konferans, seminer vb. etkinliklere katılmaya istekli olmak, doğru ve etkili iletişim tekniklerini bilmek, medyanın etik ilkeleri hakkında bilgi sahibi olmak, sosyal medyanın kullanım ilkelerini ve sorumluluklarını bilmek, internetteki güvenilir bilgi kaynaklarını bilmek, medyadaki doğru ve hatalı dil kullanımına karşı duyarlı olmak, medyadaki akıllı işaretler uygulamasının öneminin ve kullanım amaçlarının bilincinde olmak, medyadaki gerçek ve kurgu ayrımının farkında olmak, medyanın yararlı ve zararlı yönlerinin bilincinde olmak, medyanın izleyicilerin düşüncelerini ve davranışlarını etkilediğinin farkında olmak, medyanın izleyiciyi etkilemek amacıyla kullandığı ikna tekniklerinin farkında olmak, medyadaki şiddet ögelerinin izleyiciyi nasıl etkilediği konusunda bilgi sahibi olmak, medyadaki tüketime özendirici ögelerin izleyiciyi nasıl etkilediği konusunda bilgi sahibi olmak, medyadaki uygunsuz içeriğin izleyiciyi nasıl etkilediği konusunda bilgi sahibi olmak, çocuk haklarına saygılı bir medya anlayışının nasıl geliştirilmesi gerektiği konusunda bilgi sahibi olmak, çocuk haklarına saygılı bir medya anlayışının geliştirilmesi konusunda çevresindekileri bilgilendirmek, medya okuryazarlığıyla ilgili güncel gelişmeleri takip etmek, medyada sunulan bilginin kaynağını eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmek, farklı bakış açılarına göre hazırlanan günlük gazeteleri okumak, farklı bakış açılarını yansıtan televizyon kanallarını takip etmek, medyada fark ettiği sorunlara karşı ilgili kurum ve kuruluşlara başvurmak, medyadaki hatalı dil kullanımlarının düzeltilmesi amacıyla RTÜK, TRT gibi ilgili kurumlarla iletişime geçmek. Analiz sonuçlarına göre medya okuryazarlığı dersi öğretmenlerinde bulunması gereken mesleki yeterlikler ise şunlardır: Medyanın doğru kullanımı konusunda öğrenci velileriyle ve diğer branş öğretmenleriyle işbirliği yapmak, sosyal medyanın kullanım ilkeleri ve sorumlulukları konusunda öğrencilerini bilinçlendirmek, öğrencilerine, sosyal medyayı doğru kullanmaya teşvik edecek etkinlikler yaptırmak, öğrencilerini, kitle iletişim araçlarını doğru kullanmaları konusunda yönlendirmek, öğrencilerinin internetteki güvenilir bilgi kaynaklarına erişmelerini teşvik etmek, öğrencilerinin medyayı öğrenme ihtiyaçlarına uygun olarak kullanmalarını teşvik etmek, medyadaki akıllı işaretler uygulamasının önemi ve kullanım amaçları konusunda öğrencilerini bilgilendirmek, medyanın sadece zararlı yönleri olmadığını, doğru kullanıldığında hayatı kolaylaştırıcı yönleri de olduğunu öğrencilerine fark ettirmek, öğrencilerine televizyon karşısında ve internette harcadıkları zamanı kendi kendilerine nasıl kontrol edebileceklerini öğretmek, çocuk haklarına saygılı bir medya anlayışının geliştirilmesi konusunda öğrencilerini ve çevresindekileri bilgilendirmek, medya okuryazarlığı bilinci oluşturmak için görev yaptığı yerde sosyal etkinlikler düzenlenmesine öncülük etmek, öğrencilerinin medya iletilerini eleştirel bakış açısıyla incelemelerini sağlamak, medyadaki şiddet ögelerinin izleyiciyi nasıl etkilediği konusunda öğrencilerini bilgilendirmek, medyadaki tüketime özendirici ögelerin izleyiciyi nasıl etkilediği konusunda öğrencilerini bilgilendirmek, medyadaki uygunsuz içeriğin izleyiciyi nasıl etkilediği konusunda öğrencilerini bilgilendirmek, medyanın izleyiciyi etkilemek amacıyla kullandığı ikna tekniklerini öğrencilerine fark ettirmek, reklamlarda ürün satışlarının arttırılması amacıyla kullanılan yöntemleri öğrencileriyle birlikte çözümlemek, bir haberin değişik gazete ve televizyon kanallarındaki farklı sunumlarının nedenlerini öğrencileriyle birlikte tartışmak, medyadaki gerçek ve kurgu ayrımı konusunda öğrencilerini bilinçlendirmek, medya metinlerini etik açıdan öğrencileriyle tartışmak, sınıf içinde medyayla ilgili örnek olayları çözümleyerek 'Siz olsaydınız ne yapardınız? sorusu etrafında öğrencilerin katılımlarını sağlamak, öğrenciler üzerinde olumlu ve olumsuz etkileri olan medya iletilerini derslerde örnek olarak kullanmak, ders içi etkinliklerde öğrencilerin düzeyine uygun, medyayla ilgili güncel örneklere yer vermek, medyadaki doğru ve hatalı dil kullanımları konusunda öğrencilerinin duyarlı olmalarını sağlamak, medyadaki doğru ve hatalı iletişim örneklerini sınıfta öğrencileriyle birlikte tartışmak, hem medyayı eleştirmeye hem de medya metinleri oluşturmaya yönelik etkinlikler yaptırmak, öğrencilerinin güncel olaylarla ilgili bir haber metni yazmalarını teşvik etmek, öğrencilerinin örnek bir reklam metni oluşturmalarını teşvik etmek, öğrencilerinin basılı veya online okul gazetesi çıkarmalarına öncülük etmek, öğrencilerinin medya metinleri oluştururken Türkçe yazım kurallarına uymalarını sağlamak, öğrencilerinin medya metinleri oluştururken yabancı kelimelerin yerine Türkçe karşılıklarını kullanmalarını teşvik etmek, fikirlerini özgür bir biçimde ifade edebilmeleri konusunda öğrencilerini teşvik etmek, medya okuryazarlığı konularını Türkçe dersi etkinlikleriyle ilişkilendirmek. Araştırmada bu iki boyut arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.