İlköğretim okulu yöneticilerini yönetici olmaya güdüleyen gereksinimlerinin önem derecesi ve karşılanma düzeyi

Eğitim sisteminin etkili işleyişi ile okul yöneticilerinin başarılı olmaları; okul yöneticilerinin başarılarıyla onları yöneticiliğe güdüleyen gereksinimlerin önem dereceleri ve karşılanma düzeyi birbiriyle yakından ilgilidir. Bu nedenle okul yöneticilerini hangi gereksinimlerin yönetici olmaya güdülediği, bu gereksininmlere ne derece önem verildiği ve ne düzeyde karşılanabildiği soruları bu çalışmanın hareket noktasıdır. Bu araştırmada, Maslow'un Gereksinim Hiyerarşisi Kuramı'na dayandırılıp özel olarak geliştirilen anket yoluyla; İlköğretim okullarında yöneticileri yönetici olmaya ve bu göreve sürdürmeye güdüleyen gereksinimlerin önem dereceleri ile gereksinimlerin karşılanma düzeyleri, belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, cinsiyet, kıdem, hizmet içi eğitim, bulunulan yönetsel konum, öğrenim durumu gibi değişkenlerin ve okul müdürleri için daha önce müdür yardımcılığı yapmış olmanın gereksinimlerin önem derecelerini ve karşılanma düzeylerini farklılaştırıp farklılaştırmadıkları saptanmıştır. Araştırmanın evreni Ankara iline bağlı 8 merkez ilçenin İlköğretim okullarında görev yapan müdür ve müdür yardımcıları, örneklemi ise, örneklem genişliği tablolarından yararlanılarak sayıları belirlenen ve random yöntemiyle seçilen 80 okul müdürü 272 müdür yardımcısıdır. Verilerin çözümlenmesinde, SPSS paket programından yer alanılarak; aritmetik ortalama, 't' testi, ikiden fazla grupların karşılaştırılmasına 'F' testi ve Tukey's HSD Çoklu Karşılaştırma Test Teknikleri uygulanmıştır. Çözümlemeler sonucunda ulaşılan bulgular şöyledir: 1. Okul müdürlerini yönetici olmaya ve bu görevi sürdürmeye güdüleyen en önemli ve karşılanma düzeyi en yüksek gereksinimlerin sosyal, en az önemli ve karşılanma düzeyi en düşük gereksinimlerin maddi gereksinimler olduğu, müdür yardımcılarını ise, yöneticiliğe güdüleyen en121 önemli gereksinimlerin kendini gerçekleştirme olmasına karşın, maddi gereksinimlerden sonra, en az kendini gerçekleştirme gereksiniminin karşılandığı saptanmıştır. 2. Cinsiyetin, kıdemin, hizmet içi eğitimin. daha önce müdür yardımcılığı yapmış olmanın, öğrenim düzeyinin gereksinimlerin önem derecelerinin ve karşılanma düzeylerinin belirlenmesini etkileyen değişkenler olduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda; a) Kadın yöneticiler Maslow'un Gereksinim Hiyararşisi Kuramında üst basamaklarda bulunan, saygı ve kendini gerçekleştirme gibi gereksinimleri düşük düzeyde karşılanmasına karşın, söz konusu gereksinimleri daha önemli buldukları b) Hizmet içi eğitim kursuna katılan okul yöneticileri maddi, güvenlik, saygı ve kendini gerçekleştirme gereksinimlerinin daha önemli olduğunu belirtmelerine karşın güvenlik ve saygı gereksinimlerinin daha düşük düzeyde karşılandığı, c) Kıdemi az olan yöneticiler Maslow'un Gereksinim Hiyararşisi kuramında orta ve üst basamaklarda bulunan sosyal, saygı ve kendini gerçekleştirme gibi gereksinimleri daha önemli bulmalarına karşın, söz konusu gereksinimlerin daha düşük düzeyde karşılandığı, d) öğrenim düzeyi yüksek müdür ve yardımcılarının üst basamaklarda bulunan saygı ve kendini gerçekleştirme gereksinimlerinin diğer yöneticilere göre daha düşük düzeyde karşılandığı saptanmıştır. 3) Okul müdürlerinin, güvenlik, sosyal ve saygı gereksinimlerini yönetici olmak ve bu görevi sürdürmekte yardımcılarından daha önemli buldukları belirlenmiştir. Ayrıca, müdürlerin maddi gereksinimlerinin yardımcılarından daha düşük düzeyde karşılandığı anlaşılmıştır. Bu sonuçlara dayalı olarak; a) okul yöneticilerini daha üst gereksinimlere güdüleyecek ve ekonomik yaşam standartlarını yükselticek b) kadınların ve kıdemi az olanların yönetimde daha çok görev almalarını sağlayacak ve müdür yardımcılarının yönetimde daha etkin olmalarını kolaylaştıracak düzenlemelerin yapılması ve işlevselleştirilmesi önerileri getirilmiştir.