Alternatif bir mekan olarak mimarlıkta eşik mekanlar

Çalışma kapsamında, mekanın deneyimselliği bağlamında sınırsız mekan arayışında, 'alternatif bir mekan olarak mimarlıkta eşik mekanlar' irdelenmektedir. Eşik mekanlar üzerinden farkındalık oluşturularak, bütüncül tasarım yaklaşımının ve mekan anlayışının 'çok boyutluluğu' ortaya konulmaktadır. Günümüz teknolojik yaşantısının neden olduğu hızlı yaşayış biçimleri, insani bağların giderek zayıflamasına yol açmakta ve 'bütünlük' olgusunu zedelemektedir. Bu anlamda parçalanan/ ayrıştırılan mekan zorunlu bir fiziksel ya da psikolojik sınırlandırmaya neden olmaktadır. Bu mekanları sınırsızlığa dönüştüren bir mekanın tanımlanabileceği /tasarlanabileceği vurgulanarak mekanın sınırsızlık deneyiminin eşik mekanlar üzerinden aktarılması tezin amacını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, tarihler boyu var olan ancak yeterince irdelenmeyen eşik mekan; insanoğlunun kendini her yönden sınırlandırdığı, katı kurallara bağladığı günümüz teknolojik çağında, fiziksel olanın ötesinde bir yaşayış olduğunu mekansallık üzerinden aktarmanın bir yolu, bir sınırsızlık arayışıdır. Mekansal bir bağdan/ bağlantıdan söz edebilmek için ana mekana bağlanan farklı eleman ya da durumların oluşması/ oluşturulması gerekmektedir. Her mekan, kendine özgü iç bağlamıyla bu mekana bağlanan daha geniş anlamdaki bir dış mekana ve bu dış mekanda doğaya ve belki de başka dünyalara bağlanma gereksinimi duyar. Birbirine görünür ve görünmez bağlar ile bağlanan oluşumlar bütüncül mekanı oluşturarak, mekana çok boyutluluk kazandırmakta ve onu sınırsızlık mekanına dönüştürmektedir. Fiziksel ve algısal yayılım/büyüme sonucu mekan kendi sınırsızlık mekanını yaratırken sınırsızlık deneyimi oluşturan ve bağlantıyı sağlayan eşik mekanların potansiyeli ortaya çıkmaktadır. İç ile dış, açık ile kapalı mekan arasındaki sınırı ortadan kaldırarak bir sınırsızlık mekanı sunan eşik; iç ve dış dünyanın birleştiği, özel ve kamusalın karşılaştığı, bilinenle bilinmeyenin birbirine katıldığı mekanı oluşturup, kişiye bir deneyim, bir an/anı sunar, bir anda bir olaya ya da bir mekana dahil ederek anın keşfedilmesini sağlamaktadır. Eşik mekanlar; arada ve bir arada olan muğlak bir mekan ve algıda sınırsızlık durumu oluşturmaktadır. Bu anlamda, sonsuz mekanı deneyimleme duygusunu ve algısal farkındalığı arttırarak gündelik hayatın bir parçası olan eşik mekanlar tarafından, bilinçli ve bilinçdışı sınırlar eritilmektedir. Eşik mekanlar; geçit, kapı, avlu, bina çevresi ve etki alanları, açık merdivenler, rampalar, sokaklar, topografyanın ya da peyzajın oluşturduğu buluşma, seyretme - karşılaşma tanışma - mekanı gibi eylemenin yoğun olduğu melez mekanlardır. Herkes için farklı bir deneyim, özgün bir bağlantı sağlayarak bir sezgisel güç oluşturur ve ana mekana hazırlarlar. Mekana süreklilik kazandırarak fiziksel ve algısal olan bütüncül bir mekan deneyimi sunan eşik, sınırsızlık mekanını oluşturur. Çalışmada, eşik mekanların oluşumunu etkileyen tasarım kavramları, tasarım elemanları ve organizasyon kurucuları üzerinden, eşik mekanlarının içinde barındırdığı çok boyutlu durum, çok yönlü olarak soyut ve somut örneklem üzerinden aktarılmaktadır. Sosyal medya üzerinden yapılan örnek çalışma ile de, kullanıcının gözünde 'eşik'in ne anlama geldiği, 'eşik mekanı' ne olarak değerlendirdiği üzerinden bir sorgulamaya gidilmektedir. Bu bağlamda, tezin özünde ve genel anlamda hedeflenen; insanoğlunun yaşantısına derinden etki eden mekanı, salt görünür olandan kurtararak tüm yaşantının ve kainatın birbirine görünmez bağlar ile bağlı olduğunu mimari disiplin üzerinden 'eşik mekanlar' aracılığıyla irdelemektir.