Birgi geleneksel yerleşim dokusunun koruma ilkeleri açısından değerlendirilmesi

Bu tezin amacı; Ege Bölgesi'nde, İzmir İlinin Ödemiş İlçesi'ne bağlı olan Birgi Bucağı'nın sahip olduğu geleneksel yerleşim dokusunun incelenmesi ve bu dokunun çevreden gelen bütün etkileri de dikkate alan bir koruma yaklaşımı ile korunması için kentsel ve yapı ölçeğinde öneriler getirmektir. Tez beş bölümden oluşmaktadır. 1. Bölümde; Birgi'nin genel olarak tanıtımı yapılmış, tarihçesi, doğal yapısı, topoğrafik özellikleri, bitki örtüsü, su kaynakları ve iklimsel özellikleri incelenmiştir. Yukarıda açıklanan özellikler incelenirken, bu etkenlerin, tezin ileriki bölümlerinde ele alman kentsel ve yapı ölçeğine yönelik koruma önerilerine etki edebilecek yönleri ortaya çıkarılmıştır. 2. Bölümde; Birgi'nin sahip olduğu sosyal ve fiziksel yapının analizi yapılmıştır. Bu bölümde Birgi'nin demografik yapısı, sosyal yapısı, ekonomik yapısı alt başlıklar açılarak incelenmiştir. Birgi geleneksel yerleşim dokusunun fiziksel özellikleri, kentsel ve yapı ölçeğinde olmak üzere iki ana başlık altında değerlendirilmiş, bu konularda yapılan tesbitler ve analiz çalışmaları sunulmuştur. Yapılan bu çalışmalar kentsel ölçekte arazi kullanımım, kentsel doku analizini, sokak oluşumu ve karakteristiğini, yapı ölçeğinde ise mülkiyet durumunu, fonksiyonel analizi, strüktürel tipolojiyi, yapıların fiziksel durumlarını ve geleneksel yerleşim dokusu içerisinde yer alan yapıların katsayılarının tesbiti ve incelenmesini içermektedir. 3. Bölümde; Birgi geleneksel yerleşim dokusunu oluşturan yapı türleri, başlıklar altında incelenmiştir. Birgi'nin sahip olduğu anıtsal yapıların envanteri çıkarılmış ve erişilebilen kaynaklardan elde edilen veriler ışığında, bu yapılar ile ilgili tanıtıcı bilgiler verilmiştir. Bu bölümün devamında, Birgi geleneksel konut mimarisinin detaylı bir şekilde çözümlenmesi yapılarak, elde edilen tipolojik veriler planlama, cephe kurgusu ve strüktürel olarak ortaya konulmuştur. 4. Bölümde; Çağdaş anlamdaki koruma olgusunun gelişimi ve geçirmiş olduğu evreler, dünyada ve Türkiye'de olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir. Çağdaş koruma olgusunun gelişimini etkileyen uluslararası kuruluş ve toplantılar kronolojik bir sıra içerisinde anlatılmıştır. Bu bölümde ayrıca Birgi geleneksel yerleşim dokusunun koruma kavramı içerisinde karşılaştığı sorunlar ortaya konulmuştur. Bu sorunlar sosyal, yasal, ekonomik ve teknik içerikli olmak üzere toplam üç ana başlık altında Iincelenerek, nedenleri araştırılmıştır. 5. Bölümde; Sonuç olarak, Birgi geleneksel yerleşim dokusunun korunması için uygulanması gerekli görülen çözümler, kentsel ve yapı ölçeğinde olmak üzere iki ana başlık altında ortaya konulmuştur. Kentsel ölçekte bir önceki bölümde ortaya konulan sorunlara yönelik olmak üzere, sosyo-kültürel, yasal, teknik ve ekonomik alanlarda çözüm önerileri sunulmuştur. Bu bölümde, dünyanın diğer bölgelerinde sıkça rastlanılan ve geleneksel yerleşim dokularının yaşatılıp korunması konusunda olumlu çalışmalardan bir tanesi olarak nitelendirilen, ancak günümüze değin Türkiye'de uygulaması yapılmayan açık hava müzesi kavramı incelenmiş, dünyadaki örnekler hakkında tanıtıcı bilgiler verilmiştir. Birgi'nin de bu tür bir açık hava müzesi olabilecek özelliklere sahip bulunduğu belirtilerek, bu amaçla hangi çalışmaların yapılması gerektiği, ana hatları ile ortaya konulmuştur. Ayrıca yapısall ölçekte, geleneksel konut mimarisinin korunması konusunda, bir önceki bölümde açıklanan sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuştur. II