Yapım yönetimi tipi proje teslim sisteminde sözleşme özellikleri ve yapım yöneticisinin görevleri

Uzun yıllar boyunca insanoğlu yeryüzündeki yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli yapılar inşa etmiştir. Şimdi olduğu gibi o dönemlerde de her projenin planlanması ve yapımı birçok farklı yeteneğin ve çeşitli uzmanlaşmış bilginin ortak çabasını gerektirmiştir. Modern teknolojinin eskilerin yerini almasından dolayı artık kullanılmayan ilk yapım araçları, yapım teknikleri ve bir projeyi tamamlamak için ihtiyaç duyulan uzmanlaşmış bilginin ve ustalığın türü ileriye adım atmak için değişmek zorunda kalmıştır. Hizmetlerdeki uzmanlaşmanın arttığı bu dönemlerde tasarım ve yapımın özünün, bilginin sadece tasarımın sonunda ve yapım sırasında paylaşılmasına dayandığı görülmektedir. Özellikle tasarım aşaması sırasında karşılıklı etkileşimin oldukça düşük olması yetersiz tasarımlarla, artan hatalarla ve tartışmalarla, daha yüksek proje maliyetleri ve daha uzun programlarla sonuçlanmıştır. Zaman içinde geleneksel yaklaşım çoğu mal sahibi tarafından kabul edilemez hale gelmiş ve bunun bir sonucu olarak yapım yönetimi kavramı geliştirilmiştir. Yapım yönetimi kavramı tanımlanırken yapım yönetimi sisteminin mimarlık ve mühendislik hizmetlerinden farklı, bir grup yönetim hizmetinden oluşan ve bir yapım programıyla bağlantı kuran bir disiplin olduğunu söylemek mümkündür. Bununla birlikte yapım yöneticisi yapımın her aşamasında mal sahibi ile yaptığı farklı sözleşmeyle özel yönetim hizmetini yerine getiren şirket, firma ya da ortaklık olarak tanımlanabilmektedir. ABD'de uzun yıllardır başarılı bir şekilde kullanılmasının ardından dahi yapım yönetimi hakkında hala bazı tartışmalar mevcuttur. Sistemin tam olarak tanımlanması için iyi niyetli gayretlere rağmen yöntem yanlış anlaşılmakta ve yapım yönetimi sistemi konusunda yanlış tanımlar yapılmaktadır. Doğal olarak mal sahibi tarafından yapım yöneticisine verilen görev ve sorumluluklarda da varyasyonlar görülmektedir. Türkiye'ye bakıldığında ise batıdaki bu yeni proje teslim sistemi ile ilgili olarak hiçbir gelişme görülmemektedir. Türkiye'deki yapım endüstrisinin Avrupa'da olduğu kadar hızlı gelişmesine rağmen yapım yönetimi sisteminin uygulanması hakkında herhangi bir atılım bulunmamaktadır. Bu bağlamda yapılan tez çalışmasının amacı yapım yönetimi proje teslim sistemi ile ilgili mevcut bilgileri, yapım yönetimi kavramının tam olarak açıklanmasına katkıda bulunmak için bir araya getirmektir. Çalışma kapsamında birinci bölümde, çalışmanın arka planı, problemin kaynakları üzerinde durulmuş; problemin tanımı yapılarak araştırmanın amacı ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, farklı proje teslim sistemleri tanımlanmış ve bu sistemlerin avantajları ve dezavantajları üzerinde durulmuştur. Ayrıca yapım yönetimi siteminin farklı yönleri saptanmıştır. Üçüncü bölümde, yapım yönetimi sistemi daha detaylı olarak analiz edilmiş ve katılımcılar arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Dördüncü bölümde, yapım yönetimi sözleşme düzenlemeleri ele alınmış ve ABD' de bazı organizasyonlar tarafından yayımlanan farklı yapım yönetimi sözleşmeleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca bu bölümde profesyonel yapım yönetimi sözleşmelerinin temel unsurları saptanmıştır. Beşinci bölümde yapım yöneticisinin görevleri değerlendirilmiş ve yapım yöneticisinin sorumlulukları genel yüklenicinin sorumlulukları ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca yapım yöneticisinin seçilmesi konusundaki temel prensipler incelenmiştir. Tez çalışmasının sonuç bölümünü oluşturan altıncı bölümde ise, diğer bölümlerde elde edilen bulgular ışığında yapım yönetimi kavramının tüm yönleri değerlendirilmiş ve Türkiye'de yapım yönetimi sistemine duyulan kesin ihtiyaç vurgulanmıştır. Ayrıca yeni ihale yasasında yapım yönetimi sistemine yer verilmesi ve Türkiye'deki uygulamaları kolaylaştırmak amacıyla yeni sözleşme düzenlemelerinin geliştirilmesi konusunda önerilerde bulunulmuştur.