Akıllı binalar ve alt sistemlerinin değerlendirilmesi için bir model

Toplumlarda nüfus artışına paralel olarak insan ihtiyaçları da artmaktadır. Bu ihtiyaçları karşılamak, teknolojik ilerleme içerisindeki dünyamızda baza değerlerinde kaybolmasına neden olmaktadır. İnsanlara konforlu binalar yapma ihtiyacım gerçekleştirmek için kullandığımız yöntemlerin yanlış olduğunun fark edilmesiyle çevreye duyarlı tasanmlann ve teknolojik sistemlerin geliştirilmesi temel düşüncelerden birisi haline gelmiştir. Bu düşünceyle son yüzyılın hızla gelişen toplumlarmda, doğal enerji kaynaklarının tüketilmesi sonucunda mimaride ekoloji ve sürdürülebilirlik kavramları öne çıkmaya başlamıştır. Ekolojik ve sürdürülebilirlik ilkelerine göre mimari tasarımlar üç ana başlık altında toplanmaktadır.. Yeniden işlevlendirme,. Çevreye duyarlı tasarımlar,. Akıllı binalar. Akıllı binalar, sürdürülebilir ilkelere uygun olarak tasarlanmış, binanın kullanımmı ve kullanıcısını yüksek teknoloji ürünlerinin desteği ile denetleyen gelişmiş ekolojik mimari ürünler olarak tanımlanmaktadır. Akıllı binalardaki ortak özelliklerden birisi malzeme seçiminde, imalatında ve kullanımında her türlü yoldan çevreye etkilerinin en aza indirilmiş malzemelere öncelik verilmesidir. Bu bağlamda yapıların birçok bölümünde geri dönüştürülmüş veya geri dönüştürülebilen malzemeler kullamlmaktadır. Akıllı yapılarda kullanılan teknolojilerin bir organizasyonun iş alanındaki hedeflerinin gerçekleştirmesi için bir araç olarak görüldüğü saptanmıştır. Bu yüzden bina otomasyonu, bilgisayar destekli tesis yönetimi ve bina sistemlerinin hepsi kulanıcı gereksinmelerine uygun bir seviyeye indirgenmektedir. İstenmeyen ve kullanılmayan teknolojilerin gereksiz tedarikleri bir binayı hiçbir zaman olduğundan daha fazla akıllı kılmamaktadır. Akıllı binalarla birlikte bilgi teknolojileri, aydınlatma, güvenlik ve yapay iklimlendirme sistemleri hızla mimari tasarımlara etkilerde bulunmaktadır. xıKullanıcı isteklerine ve değişen çevre koşullarına tepki veren ve bilgisayarlarla entegrasyonlu akıllı cam cepheler geleceğin yüzeylerini oluşturacaktır. Çift yüzeyli olan bu cepheler akıllı olarak nitelendirilmektedir ve doğal havalandırma ihtiyacına katkıda bulunmaktadırlar. Son yıllarda akıllı yapıların merkezi denetim sistemlerinde de büyük gelişmeler yaşanmaktadır. Çeşitli elektronik denetim sistemlerinin birbirleri arasında iletişim kurabilmeleri için ortak diller oluşturulmuştur. Bacnet, Echelon protokollerinin dünyada yayılması ile, akıllı binalarda kullanılan sistemlerin entegrasyon sorununun çözüleceği savunulmaktadır. Mimarlık cfeiplininde diğer bir tartışma konusu binaların akıllılık düzeyleridir. Bu konuda dünyada birçok araştırma vardır. Bina değerlendirme metodolojileri, bina aklının seviyesinin belirlenmesinde somut sonuçlar vermelidir. Bu değerlendirmelerin sonucunda bir akıllı binayı başarmak için müşteriler, geliştiriciler, damşmanlar ve sistem tedarikçilerine yeni yaklaşrmlarda sunulmaktadır. Akıllı binalar gelişimi ile birlikte mimari yaklaşma ve yapıların kullanım anlayışı değişim göstermektedir. Akıllı binalarda bilimsel ve teknolojik gelişimler, doğayla dost çevreler yaratmak için kullamlmalıdır. Konfor, tüketim ve sağlıklı çevre gereksinmelerimizi ekolojik kriterlerle çelişmeden gerçekleştirebilmek, gelecek nesillere temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakabilmek için çok önemlidir. Bu görüşlerden hareketle geleceğin bina uygulamalarının bilinçli, aklı başmda ve 'ekolojik, enerji etkin ve akıllı binalar' bağlanımda gelişeceği göz ardı edilmemelidir. Bu bağlamda sunulan bu çalışmada birinci bölümde çalışma konusuna bir giriş yapılmıştır. İkinci bölümde ise sürdürülebilirlik ve ekoloji kavramlarımn mimari tasarıma etkileri tartışılmıştır. Üçüncü bölümde, akıllı binaların tanımı yapılıp, akıllı binaların tarihi ve çalışma organizasyonların akıllı binalara etkileri irdelenmiştir. Dördüncü bölümde ise, akıllı binalarda kullanılan teknolojiler üzerine yoğunlaşılmıştır. Beşinci bölümde, mimaride sürekli tartışılan bina akıllılık düzeyinin belirlenmesi amacıyla ortaya atılan metodolojilerden bazıları incelenmiş olup, akıllı bir binanın nasıl oluşturulabileceği konusunda öneriler sunulmaktadır. Altıncı bölümün içeriği, akıllı bina sistemlerinin mimari planlamaya etkileri ve akıllı bina uygulama örneklerinin irdelenmesidir. Bunlara ek olarak altıncı bölümde akıllı binaların ve alt sistemlerinin değerlendirilmesine yönelik bir modelde ortaya konmuştur. Yedinci bölümde ise, bu çalışmanın sonucunda ortaya çıkan sonuçlar ve akıllı binaların geleceği tartışılmakta, gelecekte mimarın rolüne yönelik tahminlerde bulunulmaktadır.