Ailelerin ev üretimine ilişkin davranış ve tercihlerinin belirlenmesi

Araştırma farklı sosyo-ekonomik özellikteki ailelerin evin tamir işlerine yönelik ev üretimi faaliyetleri ile ilgili davranış ve tercihlerini incelemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma bölgesi olarak, Ankara ili belediye sınırları içindeki farklı semtler alınmıştır. Örnek aile grubunun seçilmesinde, önce her üç sosyo-ekonomik düzeyden seçilen semtlerde bulunan sokak sayısı ve isimleri belirlenerek, daha sonra tabakalı rasgele örnekleme yöntemi ile her semtten seçilen aile sayısı, o semtte bulunan sokak sayısına göre belirlenmiş ve her sosyo-ekonomik düzeyden 60'ar aile seçilerek 180 sayısına ulaşılmıştır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen anket formuna bağlı kalınarak aile adına cevap vermek üzere eşlerden kadın veya erkekle yüz yüze yapılan mülakatlar sonucu toplanmıştır. Araştırma kapsamına alınan aileler arasında %30. 0 ile '4 kişilik' aileler önde gelmekte olup bunu eşit oranlarla 88 (%27.2) '3 kişilik' ve '5 ve daha fazla kişilik' aileler izlemektedir. Araştırma kapsamına alınan ailelerde eşlerden kadınların %36.1'i ilkokul ve daha az, erkeklerin %37.2'si yükseköğretim düzeyindedir. Düşük sosyo-ekonomik düzeyde ilkokul ve daha az öğrenim düzeyine sahip kadın (%76.7) ve erkeklerin (%55.0), orta sosyo-ekonomik düzeyde orta öğrenime sahip kadınların (%45.0), eşit oranlarla (%38.3) orta ve yüksek öğrenime sahip erkeklerin, yüksek sosyo-ekonomik düzeyde ise yüksek öğrenime sahip kadın (%54.8) ve erkeklerin (%73.3) önde geldiği bulunmuştur. Ailelerin sosyo-ekonomik düzeylerinin artmasına paralel - olarak eşlerin öğrenim düzeyleri de artmaktadır (p<0.05). Araştırma kapsamına giren ailelerin %52.8'inde kadın çalışmamakta, %47. 2'sinde çalışmaktadır. Orta (%55.0) ve yüksek (%71.7) sosyo-ekonomik düzeyde kadınların yarıdan fazlası çalışırken, düşük sosyo-ekonomik düzeyde (%15.0) çalışan kadın oranı çok düşüktür (p<0.05). Araştırma kapsamına alman ailelerde ev araçlarına ilişkin küçük tamirleri (her zaman aile üyeleri %87.3, her zaman veya bazen aile üyeleri ve evden ayrı yaşayan çocuk veya akrabalar %2.9, her zaman aile üyeleri ve eş dost %0.6) 89 su tesisatının tamirini (her zaman aile üyeleri %74.2, her zaman veya bazen aile üyeleri ve evden ayrı yaşayan çocuk veya akrabalar %4.0, her zaman aile üyeleri ve eş dost %1.7) mobilya tamirini (her zaman aile üyeleri, %52. 3 her zaman veya bazen aile üyeleri evden ayrı yaşayan çocuk veya akrabalar %2.9, her zaman aile üyeleri ve eş-dost %1.2), duvarların badanasını (her zaman aile üyeleri %32.2, her zaman veya bazen aile üyeleri ve evden ayrı yaşayan çocuk veya akrabalar %7.5, her zaman aile üyeleri ve eş-dost %2.3) kapı-pencerelerin boyanmasını (her zaman aile üyeleri %33.3, her zaman veya bazen aile üyeleri ve evden ayrı yaşayan çocuk veya akrabalar %6.9, her zaman aile üyeleri ve eş-dost %1.2) her zaman ev üretimi biçiminde, ev araçlarına ilişkin büyük tamirleri (%77.0) ise 'her zaman ücret ödeyerek' gerçekleştirildiğini belirtenler ağırlık taşımaktadır. Ailelerin evle ilgili tamir işlerini gerçekleştirme şekli sosyo-ekonomik düzeylerine göre incelendiğinde, her üç sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin çoğunluğunda ev araçlarına ilişkin küçük tamir işleri (düşük %93.3, orta %93.3, yüksek %74.1) ile su tesisatının onarımı (düşük %80.0, orta %81.7, yüksek %59.3) 'her zaman aile üyeleri' tarafından ev araçlarına ilişkin büyük tamir işleri ise (düşük %68. 4 orta %76.6, yüksek %87.0) 'her zaman ücret ödenerek' gerçekleştirilmektedir. Duvarların badanası ile 90 kapı-pencerelerin boyanması düşük sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin yarısından fazlasında, (duvarların badanası %63.3, kapı-pencerelerin boyanması %60.0) 'her zaman aile üyeleri'nce, orta sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerde de birbirine yakın oranlarla 'her zaman ücret ödenerek' (duvarların badanası %35.0, kapı-pencerelerin boyanması %30.0) veya 'her zaman aile üyeleri' tarafından, (duvarların badanası %26.7, kapı-pencerelerin boyanması %31.7) yüksek sosyo-ekonomik düzeydekilerin ise çoğunluğunda (duvarların badanası %83.3, kapı-pencerelerin boyanması %75.9) 'her zaman ücret ödenerek' gerçekleştirilmektedir. Mobilyaların tamir işlerinin ise düşük ve orta sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin yarıdan fazlasında (düşük %66.7, orta %60.0) 'her zaman aile üyeleri' tarafından yapıldığı, yüksek sosyo-ekonomik düzeydekilerin ise %35.2'sinde 'bazen aile üyeleri tarafından bazen ücret ödenerek' %29.6'sında 'her zaman ücret ödenerek' gerçekleştirildiği bulunmuştur. Evle ilgili tamir işlerini ücret ödeyerek yaptıran ailelerin çoğunluğu yeterli bilgi ve beceriye sahip olmama (%98.9) nedeniyle evle ilgili tamir işlerini ücret ödeyerek yaptırmaktadır. Yüksek sosyo-ekonomik düzeydekilerin tamamı (%100.0) düşük ve orta sosyo-ekonomik düzeydekilerin eşit oranlarla (%98.3) tamamına yakını yeterli bilgi ve beceriye sahip 91 olmamayı ücret ödeyerek yaptırma nedeni olarak belirtmektedir. Evle ilgili tamir işlerinden bazılarını ev üretimi biçiminde gerçekleştiren 174 ailenin %87.4'ü yeterli bilgi ve beceriye sahip olma, %84.5'i piyasadakine göre ucuz olması nedeniyle tamir işlerini ev üretimi biçiminde gerçekleştirmektedir. Ailelerin evle ilgili tamir işlerini ev üretimi biçiminde gerçekleştirme nedenleri sosyo-ekonomik düzeylerine göre incelendiğinde, piyasadakine göre ucuz olması nedeniyle tamir işlerini ev üretimi biçiminde gerçekleştiren ailelerin oranı düşük (%98.3) ve orta (%88.3) sosyo-ekonomik düzeyde yüksek sosyo-ekonomik düzeydekileden (%64.8) yüksektir (p<0.05). Yeterli bilgi ve beceriye sahip olma (düşük %90.0, orta %81.7, yüksek %90.7) nedeniyle sosyo-ekonomik düzeyler arasındaki farklılığın ise önemsiz (p>0.05) olduğu bulunmuştur. Evle ilgili tamir işlerini ev üretimi biçiminde gerçekleştiren ailelerin oranı (ev araçlarına ilişkin küçük tamirler %99.4, su tesisatının tamiri %96.0, mobilyaların tamiri %85.1, kapı-pencerelerin boyanması %63.2, duvarların badanası %59.2, ev araçlarına ilişkin büyük tamirler %23.0) ev üretimi biçiminde gerçekleştirilmesini tercih edenlerin oranından yüksektir (ev araçlarına ilişkin küçük tamirler 92 %90.4, su tesisatının tamiri %89.3, mobilyaların tamiri %78.0, kapı-pencerelerin boyanması %61. 0 duvarların badanası %52. 0 ev araçlarına ilişkin büyük tamirler %18.1). Konu, ailelerin sosyo-ekonomik düzeylerine göre incelendiğinde düşük ve orta sosyo-ekonomik düzeyde duvarların badanası (düşük %91.7, orta %65.0) ile kapı-pencerelerin boyanmasını (düşük %91.7, orta %70.0) orta ve yüksek sosyo-ekonomik düzeyde, su tesisatının tamirini (orta %91.7, yüksek %96.3) her üç sosyo-ekonomik düzeyde ise mobilyaların tamir işlerini (düşük %96.7, orta %86.7, yüksek %70.4) ev araçlarına ilişkin küçük (düşük %100.0, orta %100. 0 yüksek %98.1) ve büyük tamirleri (düşük %31.7, orta %23.3, yüksek %13.0) ev üretimi biçiminde gerçekleştirenlerin oranı, bu işlerin ev üretimi biçiminde gerçekleştirilmesini tercih edenlerin oranından (duvarların badanası düşük %83.3, orta %50.0, kapı-pencerelerin boyanması, düşük %86.7, orta %66.7, su tesisatının tamiri orta %86.7, yüksek %80. 7 mobilyaların tamiri düşük %93.3, orta %78.3, yüksek %61.4, ev araçlarına ilişkin küçük tamirler, düşük %95.0, orta %%88.3, yüksek %87. 7 büyük tamirler, düşük %23.3, orta %20. 0 yüksek %10.5) yüksektir. Düşük sosyo-ekonomik düzeyde, su tesisatının tamirini ev üretimi biçiminde gerçekleştirenlerle, gerçekleştirilmesini tercih edenlerin oranı (%100.0) aynı olup, ailelerin tümünü 93 kapsamaktadır. Yüksek sosyo-ekonomik düzeyde ise, duvarların badanası (%21.1) ile kapı-pencerelerin boyanmasının (%28.1) ev üretimi biçiminde gerçekleştirilmesini tercih edenlerin oranı, bu işleri ev üretimi biçiminde gerçekleştirenlerin oranından (duvarların badanası %16.7, kapı-pencerelerin boyanması %24.1) yüksektir. Evle ilgili tamir işlerini ev üretimi biçiminde gerçekleştirmeyi tercih eden ailelerin çoğunluğu 'piyasadakine göre ucuz olması' (%90.4) ile 'yeterli bilgi ve beceriye sahip olma'yı (%89.3) tercih nedeni olarak belirtmektedir. Evle ilgili tamir işlerinin piyasadakine göre ucuz olması nedeniyle ev üretimi biçiminde gerçekleştirilmesini tercih edenlerin oranı, düşük (%100.0) ve orta (%98.3) sosyo-ekonomik düzeyde yüksek sosyo-ekonomik düzeydekilerden (%71.9) yüksektir (p<0.05). Yeterli bilgi ve beceriye sahip olmasınedeniyle, tamir işlerinin ev üretimi biçiminde gerçekleştirilmesini tercih edenlerin oranı, her üç sosyo-ekonomik düzeyde de (düşük %90.0, orta %83. 3 yüksek %94.7) birbirine yakındır (p>0.05). Evle ilgili tamir işlerinin ev üretimi biçiminde gerçekleştirilmesini ailelerin % 60 .9'unda kadın ve erkek birlikte tercih etmektedir. 94 Evle ilgili tamir işlerinin ev üretimi biçiminde gerçekleştirilmesini kadın ve erkeğin birlikte tercih ettiği ailelerin oranı yüksek (%75.9) sosyo-ekonomik düzeyde düşük (%53.3) ve orta (%55.0) sosyo-ekonomik düzeydekilerden yüksektir (p<0.05). Evle ilgili tamir işlerinin bazen aile üyeleri bazen evden ayrı yaşayan çocuk, akraba veya eş-dost tarafından yapıldığını belirten aileler arasında duvarların badanası (%46.9) ile kapı-pencerelerin boyanmasını (%45.7) kadın-erkek birlikte, su tesisatının (%74.4) mobilyaların tamiri (%67.6), ev araçlarına ilişkin küçük (%55.8) ve büyük (%81.5) tamirlerin ise erkek tarafından yapıldığı aileler önde gelmektedir. Her üç sosyo-ekonomik düzeyde de, duvarların badanası (düşük %46.3, orta %42.9, yüksek %71.4) ile kapı-pencerelerin boyanmasını (düşük %40.7, orta %44.8, yüksek %72.7) kadın-erkek birlikte gerçekleştiren aileler önde gelmektedir. Su tesisatının tamiri (düşük %67.9, orta %58.8, yüksek %80.0) ev araçlarına ilişkin küçük (düşük %48.3, orta %52.5, yüksek %67.9) ve büyük (düşük %72.5, orta %91.7, yüksek %75.0) tamirlerin ise her üç sosyo-ekonomik düzeyde de erkek tarafından yapıldığı aileler önde gelmektedir. 95 Evle ilgili tamir işlerini yapmaya başlamadan önce ev üretiminin fayda ve sakıncaları konusunda değerlendirme yapan ailelerin oranı (her zaman %46.0, bazen %25.3) değerlendirme yapmayanlardan (%28.7) yüksektir. Konu, ailelerin sosyo-ekonomik düzeylerine göre incelendiğinde düşük (%58.4) ve orta (%45.0) sosyo-ekonomik düzeyde her zaman değerlendirme yapan, yüksek sosyo-ekonomik düzeyde (%44.4) hiçbir zaman değerlendirme yapmayan ailelerin oranı yüksektir (p<0.05). Evle ilgili tamir işlerini yapmaya başlamadan önce ev üretiminin fayda ve sakıncaları konusunda değerlendirme yaptıklarını belirten ailelerin %94.4'ü maliyeti göz önünde bulundurmaktadır. Düşük (%100.0) ve orta (%95.6) sosyo-ekonomik düzeyde maliyeti göz önünde bulunduran ailelerin oranı yüksek sosyo-ekonomik düzeydekilerden (%83.3) yüksektir (p<0.05). Evle ilgili tamir 'işlerini ev üretimi biçiminde gerçekleştiren ailelerin %56.9'unda tamir işlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak hiçbir zaman anlaşmazlık çıkmamakta %31.6'sında ise bazen anlaşmazlık çıkmaktadır. 96 Evle ilgili tamir işlerinin yürütülmesi sırasında her zaman anlaşmazlık çıkan ailelerin oranı düşük (%13.3) ve orta (%15.0) sosyo-ekonomik düzeyde birbirine yakın oranlarda olup yüksek sosyo-ekonomik düzeydekilerden (%5.5) hiçbir zaman anlaşmazlık çıkmayan ailelerin oranı yüksek (%63.0) sosyo-ekonomik düzeyde düşük (%50.0) ve orta (%58.3) sosyo-ekonomik düzeydekilerden yüksektir. Ancak bu ilişkinin istatistiksel açıdan önemli olmadığı bulunmuştur (p>0.05). Ev üretimi biçiminde gerçekleştirilen evle ilgili tamir işlerinin yürütülmesi sırasında aile bireyleri arasında bazen veya her zaman anlaşmazlık meydana gelen ailelerden işin zamanında yapılmaması (%74.7) ile iş yapılırken dağınık çalışılmasını (%48.0) belirtenler önde gelmektedir. Her üç sosyo-ekonomik düzeyde de işin zamanında yapılmamasını belirtenler (düşük %76.7, orta %76.0, yüksek %70.0) ilk sırada yer almakta bunu iş yapılırken dağınık çalışılmasını belirtenler (düşük %43.3, orta %56.0, yüksek %45.0) izlemektedir (p>0.05).