Sustainable building assesment systems and aplications in Turkey

Günümüzde küresel ısınma konusunun gündeme gelmesi ile dünyada küresel ısınmanın yol açtığı iklim değişikliğine çok büyük etkisi olan sera gazı salımlarını düşürmek için çeşitli girişimlerde bulunulmaktadır. Küresel ısınmanın dışında endüstri ve teknolojinin gelişimi ile birlikte dünya üzerindeki doğal kaynakların da hızla tükendiği görülmektedir. Bu etkileri en aza indirmek için sürdürülebilirlik adı altında bir takım girişimlere başlanmış olup inşaat sektörü de bu girişimlere duyarsız kalmamıştır. Sera gazı salımında ve tükenen doğal kaynakların üzerinde inşaat endüstrisinin payı hissedilir derecede fazladır. Son zamanlarda yapı sektörü de sürdürülebilir mimarlık üzerine bazı girişimlerde bulunmaya başlamıştır. Sürdürülebilir mimarlık başlığında tasarlanan projelerde enerji, su ve malzeme verimliliği düşünülerek çalışmalara başlanmıştır. Her işletme kendi imkanları ve bilgisi doğrultusunda çevresel ve sosyal bilinci göz önünde bulundurarak sürdürülebilir mimarlık çerçevesinde çalışmalarını sürdürürken, bu durumu daha verimli hale getirmek üzere başta Amerika ve İngiltere olmak üzere çeşitli yeşil bina sertifika sistemleri geliştirilmeye başlanmıştır. Sertifikalar tamamen gönüllü olarak kullanılmak üzere yapılanmıştır. BREEAM CASBEE ECO-QUANTUM, ECOPROFILE, GBC, GREENSTAR, LCAid, LEED, SBtool ve DGNB gibi tamamen gönüllü olarak kullanılmak üzere sertifika sistemleri oluşturulmuştur. Ancak bu örneklerde malzeme çeşitliliğine, iklim farklılıklarına, coğrafi farklılıklara, enerji üretimine, kültürel adaptasyona ve hukuki alt yapıya uyumlu bir sistem tam anlamda geliştirilemediği için bir sertifika diğer bölge veya ülkelerce kullanılması yeterince verimli olmamaktadır. Türkiye'de sertifika sahibi olmak isteyen inşaat firmaları şu aşamada dünyaca kabul gören LEED ve BREEAM sertifikaları üzerinde yoğunlaşmıştır. Hali hazırda Türkiye'de bu sertifikaları almış binalar ve bu sürecin içinde inşası süren yapılar bulunmaktadır. Türkiye'de daha çok yeni olarak talep gören bu sistemleri mevcut sistemler içinde uygulamak, çeşitli adaptasyon zorluklarına ve revizyonlara neden olmaktadır. Geleneksel mimari projelerle karşılaştırıldığında sürdürülebilir mimarlık sistemi, sürdürülebilir mimari projelerinde rol alan aktörlere ek yükler getirmektedir. Bu kapsamda sürdürülebilir mimarlık işleyişi süreci ve yönetiminde alınan bu yeni sorumluluk ve görevlerin ne kadar ve ne şekilde yerine getirildiği tartışma konusudur. Türkiye'nin kendisine özgü bir sertifika sistemi henüz bulunmamaktadır. Sürdürülebilir bina yapımında dünya genelinde kabul gören dünya genelinde kabul gören LEED ve BREEAM sertifika sistemleri temel alınmaktadır. Bununla birlikte ekolojik değerler göz önünde bulundurularak çevreye duyarlı, ekonomik, sosyokültürel iklim farklılıklarına duyarlı bir sertifika sistemi üzerinde çeşitli dernek ve kuruluşlar tarafından çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmada öncelikle tasarım ve yapımda sürdürülebilirlik konuları incelenmiştir. Daha sonra mevcut sürdürülebilir bina değerlendirme sistemleri irdelenmiş, Türkiye'de bu alanda yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Son olarak Türkiye'de uygulanmış sürdürülebilir projelerin sertifika danışmanlarıyla görüşerek elde edilen veriler değerlendirilmiş ve rol alan aktörlerin karşılaştığı zorluklar, sürdürülebilir proje yönetimi kapsamındaki ihtiyaçlar vurgulanmıştır.