Organ transplantasyonu bekleme sürecindeki hasta ve yakınlarının belirsizliğe tahammülsüzlük, umutsuzluk ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Bu çalışma organ transplantasyonu bekleme sürecindeki hasta ve yakınlarının belirsizliğe tahammülsüzlük, umutsuzluk ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın evrenini 15/09/ 2014 - 15/03/ 2015 tarihleri arasında İstanbul ili Avrupa bölgesinde yer alan bir özel üniversite hastanesinin organ nakli merkezine organ transplantasyonu için başvuran hasta ve hastaların yakınları oluşturmuştur. Çalışmaya katılmayı kabul eden 49 hasta ve 49 hasta yakını çalışma örneklemini oluşturmuştur. Çalışmada veriler; hasta ve hasta yakınlarının sosyodemografik özelliklerini ve hastaların hastalıkları ile ilgili özellikleri içeren; anket formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; IBM SPSS Statistics 20 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Verilerin tanımlayıcı istatistikleri olarak yüzde değerler, aritmetik ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerleri verilmiştir. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğine Shapiro-Wilk normallik testi ile bakılmıştır. Verilerin analizinde Kruskal Wallis H, Mann Whitney U ve Spearman Korelasyon testleri kullanılmıştır. Çalışmamızın sonucunda; organ transplantasyonu bekleme sürecindeki hastaların %65.4'ünün 51 yaş ve üzeri, %55.1'inin erkek, %87.8'inin evli ve %61.2'sinin ilköğretim mezunu olduğu, %32.7'sinin mesleğinin serbest meslek, %79.6'sının çekirdek ailede yaşadığı ve %77.6'sının gelir düzeyinin orta olduğu tespit edilmiştir. Hasta yakınlarının ise %38.8'inin 51 yaş ve üzeri, %51'inin kadın, %87.8'inin evli ve %63.3'ünün ilköğretim mezunu ve %42.9'sinin ev hanımı olduğu belirlenmiştir. Çalışmada organ transplantasyonu bekleme sürecindeki hastaların belirsizliğe tahammülsüzlük, umutsuzluk ve depresyon ölçeklerinden aldıkları puan ortalamaları incelendiğinde; hastaların umutsuzluk ölçeği puan ortalamalarının 8.14 5. 20 (min-max:1-20), depresyon ölçeği puan ortalamalarının 31.42 16. 09 (min-max:0-63), belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği puan ortalamalarının ise 105 .24 29.51(min-max:27-135) olduğu bulunmuştur. Yani hastaların çoğunun şiddetli düzey depresif belirtiler, umutsuzluk duygusu ve yoğun şekilde belirsizliğe karşı tahammülsüzlük duygusu yaşadığı belirlenmiştir. Hasta yakınlarının ise umutsuzluk ölçeği puan ortalamalarının 6.93 4. 68 (min-max:1-20), depresyon ölçeği puan ortalamalarının 20.85 14. 76 (min-max:0-63), belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği puan ortalamalarının ise 96 .14 27.31(min-max:27-135) olduğu bulunmuştur. Yani hasta yakınlarının çoğunun orta düzey depresif belirtiler, yoğun olmamakla birlikte umutsuzluk duygusu ve yoğun şekilde belirsizliğe karşı tahammülsüzlük yaşadığı belirlenmiştir. Hem hastaların ve hem de hasta yakınlarının depresyon, umutsuzluk ve belirsizliğe tahammülsüzlük ölçek puanları arasında pozitif yönlü ilişki olduğu, birbirine paralel olarak depresyon, umutsuzluk ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün arttığı belirlenmiştir (p>0.05). Elde edilen bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.