Toplu konut cephelerindeki değişimin görsel etki açısından değerlendirilmesi

İnsanlar var oluşundan itibaren dış ortam şartlarından korunabilmek amacıyla mevcut koşullara göre farklılık gösteren barınaklara ihtiyaç duymuşlardır. Yapılı çevrenin oluşmasında ilk yapı türlerinden olan konut süreç olarak teknolojik gelişimi ile paralellik göstermektedir. Bunun yanı sıra söz konusu gelişim sürecinde kültürel etkinin de önemli bir katkısı bulunmaktadır. Mağara duvarlarına yapılan resimlerle başlayan insanların yaşadıkları yere estetik bir katkı sağlama çabası günümüzde mimarinin önemli bir parçası olarak cephe kavramını beraberinde getirmiştir. Cepheler sadece binaların görünen yüzeyleri değil aynı zamanda bir toplumun sahip olduğu değerlerin de ifade biçimidir. Yapı ve çevresi arasında bir arayüz olarak cepheler; iç mekanda kullanıcı konforunu sağlayan bir bileşenken aynı zamanda dış mekanda bir kentsel alan sınırı olarak kentin görsel algısında önemli bir etkendir. Yaşam standartları değiştikçe konut ve konut cephelerinden beklenen nitelikler de değişmektedir. İşlevsel, çevresel, teknolojik, sosyal farklılıklar, renk, doku, malzeme, maliyet, yasalar vb. pek çok etken cephelerin değişimine etki etmektedir. Bu bağlamda kentin büyük bir kısmını oluşturan toplu konut projelerinde de cephelerinin kente katacağı mimari kimlik ve üzerinde taşıyacağı değer büyük önem taşımaktadır. Kentsel kimliğin oluşmasında da önemli bir etkiye sahip olan cepheler iç mekan ve dış mekan kullanıcıları için farklı anlam taşırken aynı zamanda görsel algıda bir birikim oluşturur. Bu çalışma kapsamında Toplu Konut cephelerindeki değişimin görsel etkisi analiz edilmiştir. Bu kapsamda 1990 -2000, 2000- 2010 ve 2010- 2020 yılları arasına üç farklı dönemde üretilmiş toplu konut örnekleri seçilerek cephelerinin görsel değerlendirmesi yapılmıştır. Bu çalışma giriş bölümünün ardından üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde insan yaşamında görsel algının öneminden bahsedilerek, problem belirlenmesi, tezin önemi, konusu ve kapsamı açıklanmıştır. İkinci bölümünde önce konut tanımından bahsedilerek toplu konutların tarihsel sürecine değinilmiştir. Bu tarihsel süreçte konutların dönemsel örnekleriyle, konut gelişimine etki eden kendi dönemlerine ait mimari akımlardan bahsedilmiştir. Ayrıca son dönemlerde cephelerin oluşumunda büyük bir payı olan yasa ve yönetmeliklerin cephedeki doluluk boşluk oranlarının değişiminde nasıl bir rol oynadığı da vurgulanmıştır. Cephelerdeki yapı fiziği açısından gelişmelere yer verildikten sonra toplu konutların günümüze ait Dünya'dan ve Türkiye'den güncel örneklere yer verilmiştir. Üçüncü bölümünde bir cephenin çevreye görsel etkisinin değerlendirilebilmesi için çeşitli gereksinimlerden bahsedilmiştir. Konuyla ilgili literatür verilerinden faydalanarak konut cephesinde görsel algıyı oluşturan geometrik formlar, renk uyumu, doku çalışması, ışık düzeyi, bitki kullanımı, doluluk boşluk oranı, kat yüksekliği ve ışığın etki özellikleri gibi unsurlara incelenmiştir. Dördüncü bölümünde ise İstanbul'un Anadolu ve Avrupa yakasından seçilmiş sekiz ayrı toplu konut projesinin (Göztepe Soyak Sitesi, Fibalife Rahat Yaşam Konutları, AtaşehirŞerifali Konutları, Esenyurt'ta Toplu Konut Projesi, Koşuyolu Koru Evleri, Erenköy Apartman 18, Andromeda Gold Kulesi ve Batışehir Projesi) cephelerinde görsel analiz yapılmıştır. Yerinde yapılan gözlem ve projelerden elde edilen verilerin tablolaştırılması ile toplu konutların cephe özellikleri incelenmiştir. Öncelikle her bir proje kendi içinde analiz edilmiş, daha sonra karşılaştırma tabloları oluşturulmuştur. Sonuç bölümünde cephelerdeki değişimin nedenleri tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.