Alkol ve madde kullanım bozukluğu tanısı ile yatan hastalarda tedavi ortamının tedavi motivasyonuna etkisi

Bu araştırmanın amacı alkol ve madde kullanım bozukluğu tanısı ile yatan hastalarda tedavi ortamının tedavi motivasyonu üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma İstanbul il sınırları içindeki bir özel hastanede yapılmıştır. Çalışma kapsamına, 2017 yılında Ocak-Mart aylarını kapsayan üç aylık süre içinde yatan ve çalışmaya katılmayı kabul eden toplam 150 hasta alınmıştır. Veriler, Tedavi Motivasyonu Anketi, Servis Ortamı Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu yoluyla toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, Kruskal Wallis-H testi ve Mann Whitney-U testleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; hastaların %78.7'si erkek, % 60'ı 25 yaş ve altı, %76'sı bekar, %56'sı lise ve üzeri eğitimli olup %78.7'si ailesi ile birlikte yaşamaktadır. Hastaların %15.3'ü alkol bağımlılığı tanısı ile tedavi olurken, %2.3'ü bonzai, diğerleri ise esrar, eroin bağımlılığı nedeniyle tedavi olmaktadır. Diğer yandan hastaların %56'sı 1-5 yıldır, % 27 .3'ü ise bir yıldan kısa süredir madde kullanmakta olup %35'i ilk kez tedavi olmaktadır. Hastaların %24.6'sı daha önce yatarak tedavi görmüştür. Ayrıca hastaların %5.3'ü ilaç tedavisi ile birlikte ÇİP tedavisi almaktadır. Hastaların Tedavi Motivasyonu Anketi genel ve alt grup puanları incelendiğinde; TMA toplam puan ortalaması 100. 86 (en yüksek=130) iken ölçek alt gruplarından içsel motivasyon X.46. 52 (en yüksek x: 55), dışsal motivasyon x: 15.39 (en yüksek x: 20), kişilerarası yardım 23.55 (en yüksek x: 30) ve tedaviye güven puan ortalaması x: 14 .54(en yüksek x:25) olarak bulunmuştur. Servis Ortamı Ölçeği puanları incelendiğinde ise, ölçeğin tüm alt gruplarında hastaların servis ortamı algıları orta düzeyde bulunmuştur. Buna göre; katılım, x: 4 .86, destek x: 5 .56, spontanlık x: 4 .93, otonomi x: 4 .16, pratik yönelim x:5.18, kişisel sorun yönelimi x: 4 .83, öfke-saldırganlık x: 4 .88, düzen-organizasyon x: 6 .06, program açıklığı puan ortalaması x: 5.96 ve çalışan kontrolü x: 5.93 olarak bulunmuştur. Hastaların TMÖ ile SOÖ puanları karşılaştırıldığında; SOÖ destek alt grubu ile TMÖ içsel motivasyon, dışsal motivasyon, kişilerarası yardım arama ve ölçeğin toplam puanları arasında ters yönde zayıf bir ilişki saptanmıştır. Tedaviye güven alt boyutunda ise anlamlı düzeyde doğrusal ilişki bulunmuştur. SOÖ ise program açıklığı alt grubu ile TMÖ kişilerarası yardım ve genel puanları arasında yine ters yönde zayıf ilişki, tedaviye güven alt grubu ile de anlamlı düzeyde doğrusal ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca SOÖ çalışan kontrolü alt grubu ile TMÖ karşılaştırıldığında, TMÖ geneli ve içsel motivasyon alt grubu ile arasında ters yönde zayıf ilişki bulunmuştur. Diğer gruplar arasında anlamlı düzeyde bir ilişki belirlenmemiştir (p<0.05). Hastaların Tedavi Motivasyonu Ölçeği puanları bireysel ve hastalık özelliklerine göre değerlendirildiğinde; cinsiyet dışındaki diğer değişkenler yönünden tedavi motivasyonunda anlamlı fark bulunmamıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda, araştırmanın yapıldığı kurumda alkol ve madde kullanım bozukluğu nedeniyle tedavi olan hastaların tedavi motivasyonlarının genel olarak yüksek olduğu, bununla birlikte tedavi ortamının hastaların tedavi motivasyonları üzerinde genel olarak etkili olmadığı görülmektedir.