Çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamında e - portfolyo uygulamasının akademik başarıya, tutumlara, motivasyona ve kalıcılığa etkisi

Eğitim-öğretimde bireyselliğin ve öğrencinin merkeze alındığı, yeni teknolojilerin eğitim-öğretimin her aşamasına dahil edilmesi ile hem yüz yüze hem de çevrimiçi öğrenme ortamları oluşmuştur. Zamandan ve mekandan bağımsız ortamlarda ve etkileşimli bir şekilde öğrenmenin gerçekleşmesi sağlanmıştır. Çevrimiçi ortamların yaygınlaşması ile öğrenme-öğretme yöntem ve teknikleri de değişkenlik göstermektedir. Öğretmenin öğreten kişiliğinden rehber kişiliğine dönüşmesi, öğrencinin dinleyiciden aktif, soru soran, tartışan, araştıran, gerekli bilgiyi bulan, onu kullanabilen ve yorumlayabilen bireyler olmaları istenen özellikler olduğundan bunu çevrimiçi ortamlarda sağlayacak teknikler arasında işbirlikli öğrenme sayılabilir. Çevrimiçi teknolojilerle destekli ortamlar, grup üyelerinin iş birliklerini, paylaşımlarını, iletişimlerini başarılı bir şekilde gerçekleştirmelerini sağlayacak, işbirlikli öğrenmeyi destekleyecek niteliktedir. Bu teknikler doğrultusunda hazırlanan öğrenme-öğretme ortamında, elektronik ortamda yapılan portfolyo uygulaması ile öğrenmenin değerlendirilmesi de sistemi tamamlayan başka bir öğedir. Çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamında e-portfolyo uygulamasının gerçekleştirilmesi öğrenmenin meydana gelmesinde kullanılabilir bir yöntemdir. Bu araştırmanın amacı, çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamında e-portfolyo uygulamasının işletim sistemleri dersinde öğrencilerin akademik başarılarına, tutumlarına, motivasyonlarına ve kalıcılığa olan etkisini belirlemektir. Ayrıca, uygulamaya yönelik öğrenci görüşlerinin de belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırmada hem nicel hem de nitel veriler kullanıldığından karma araştırma yöntemi seçilmiştir. Uygulamanın çalışma grubunu, 2012- 2013 akademik yılında, Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümünde öğrenim gören İşletim Sistemleri ve Uygulamaları dersini alan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu model kullanılmıştır. Deney grubuna çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamında e-portfolyo uygulaması, kontrol grubuna ise; dersin öğretim üyesinin kontrolünde belirlenen plan doğrultusunda bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise uygulanan yönteme ilişkin öğrencilerin görüşleri görüşme formuyla alınmıştır. Araştırma, uygulama için hazırlanan web sayfası ve sanal sınıf ortamından yürütülmüştür. Web sayfası aracılığıyla hem öğrencilerle iletişim gerçekleştirilmiş hem de dersin içeriğine ve etkinliklerine yer verilerek e-portfolyo uygulaması gerçekleştirilmiştir. Sanal sınıf ortamında ise çevrimiçi işbirlikli öğrenme gerçekleşmiştir. Uygulama için başarı testi, tutum ve motivasyon ölçekleri hazırlanmış, kontrol ve deney gruplarına uygulanmıştır. Ayrıca, deney grubuna çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamına yönelik tutumlarını belirlemek için bir ölçek daha uygulanmıştır. Araştırmanın sonunda, deney ve kontrol gruplarının uygulama sonrası başarı puanlarının uygulama öncesine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu farklılığın son test puanları lehine olduğu görülmüştür. Kalıcılık testi sonucunda grupların puanları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Deney grubunda yer alan öğrencilerin kalıcılık testi sonuçlarının kontrol grubu öğrencilerine göre yüksek olduğu belirlenmiştir. Deney ve kontrol gruplarının derse ilişkin tutumlarının ve motivasyonlarının uygulama öncesi ve sonrasında anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Ancak, her iki grubun uygulama sonrası tutumlarının uygulama öncesine göre olumlu yönde bir değişim gösterdiği, grupların uygulama sonrası motivasyonlarının ise uygulama öncesine göre düşüş gösterdiği saptanmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamına yönelik tutum puanları arasında anlamlı farklılık belirlenmemiştir. Uygulanan öğrenme ortamına yönelik öğrenci görüşlerinden elde edilen nitel bulgular doğrultusunda avantajlar, dezavantajlar, katkılar, yaşanan sorunlar, karşılaştırma, başka derslerde kullanma ve dersi öğrenmeye yönelik görüşler temaları oluşturulmuştur. Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen sonuçlar ile nicel boyutundan elde edilen sonuçların birbirini desteklediği görülmüştür. Teknik alt yapının sağlamlaştırılması ile sorunların aza indirgenmesi ve kalitenin artması gerçekleştirilmelidir. Sanal ve çevrimiçi sistemlerde yüz yüze eğitimin olanakları kullanılarak birbirini bütünleştiren ortamların tasarlanması sağlanmalıdır.