Architectural design thought between heritage and contemporary Arab architecture

Yaşadığımız an, yarın için geçmişştir ve şimdi modern olarak gördüklerimiz ise yarına miras kalacaktır. Bu, gelecekte ele alınacak önemli bir meseledir. Bu araştırmada, mimarinin gelecek vizyonunu anlamak amacıyla bize miras kalan ile modern Arap mimarisi arasındaki ilişkinin ana hatları belirlenmeye çalışılmaktadır. Modern ile miras arasındaki ilişki tartışmalı bir konu olmakla birlikte, genelde kültürel düzeyde özelde ise mimari meseleler açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu tez çalışmasının temel hedefi, sürdürülebilir bir mimariyi gerçekleştirmek adına mimari deneyimlerden yararlanmak için doğa ve kültür açısından yerel verileri kullanmanın önemini araştırmaktır. Bu tez çalışması, hızlı kentsel dönüşümleri ve değişmekte olan sosyal yapı tarafından etkilenen 'Doha/Katar' canlı örneğini kullanarak meseleyi açıklamaktadır. Bu araştırma, gelecek vizyonu için mimari tasarım konusunu değerlendirmek amacıyla mimari mirasın sürdürülebilirliğini nasıl sağlayabileceğimizi sorgulamaktadır. Çalışma ayrıca, Doha/Katar'daki mimarinin, hızlı kentsel dönüşümden nasıl etkilendiğini araştırmaktadır. Bu mütevazı çalışma, modern Arap mimarisi, mevcut ihtiyaçları karşılamadığından dolayı gerçekleştirilmektedir. Miras kalan mimariyi analiz etmek ve bileşenlerini modern mimaride çalışır duruma getirmek suretiyle amaçladığımız modern bir mimari meydana getirmek mümkün olacaktır. Bununla birlikte, mimari deneyimlerinden yararlanmak için doğa ve kültür açısından yerel verileri kullanmak, sürdürülebilir bir mimariyi gerçekleştirmek açısından çok önemlidir. Bu çalışma, Doha kentindeki modern mimari ve konut tasarımı için en iyi ve uygun standartları geliştirmeye çalışan bazı çıkarımları, sonuçları ve önerileri ortaya koymaktadır. Bu ayrıca, günümüz ve gelecekteki mesleki uygulamalarımızda yararlı olabilecek dersler çıkarmamızı sağlayacaktır. Mimari, her devrin vesikası olarak kabul edilmektedir. Onu araştırmak, mimarların bu etkileme unsurlarıyla nasıl başa çıkacağı ve çeşitli faktörlerin etkileri ile ilgili net bir fotoğraf görmemizi sağlamaktadır. Mimari ayrıca, sosyal yaşamları ve bireylerin istekleri ile birlikte toplumları yansıtmakta ve bir mirası ifade etmektedir. Mimarın çalışmalarını ve üslubunu doğrudan etkileyen bu değerler, onu oluşturan şartlara göre uygun ve arzu edilen bir mimariyi meydana getirmektedir. Günümüzde, en son mimari gelişmeleri ve dünyadaki ilerlemeyi yansıttıkları için batı mimari motiflerini benimsemekle temsil edilen küresel mimariye doğru güçlü bir yakınlaşma bulunmaktadır. Bu yakınlaşma, yerel mimarimizin kendine özgü karakteristik özelliklerinin kaybolmasına ve bizim için hem doğal hem de kültürel düzeyde uygun olmayan ithal bir mimari şekille değiştirilmesine neden olmaktadır. Arap Körfezi, yaratıcı ve köklerine bağlı olmayı teşvik eden çok sayıda tarihi başarının yaşandığı yüzyıllar boyunca süregelen miras ve medeniyetin bulunduğu yerdir. Modern mimari uygulamalarda miras ikilemi, göz ardı edilemeyecek derecede kendini göstermektedir. Diğer taraftan modern, bütün teknoloji ve felsefeleriyle dünyada gerçekleşen yeni değişimlere ayak uydurmak anlamına gelmektedir. Bütün Arap ülkeleri ve özellikle günümüzde Katar, bu sorunla karşı karşıya kalmaktadır. Miras kalan ve modern mimari birlikte, her alandaki yaratıcıların karşılaştığı bir soruna işaret etmek için düşünür ve bilim adamlarının sürekli kullandığı bir tür belirsizliği açık ve kesin bir şekilde ifade etmektedir. Bu araştırma, mimari ile ilgili sorunu ele almayı amaçlamaktadır. Ayrıca küreselleşmeden dolayı bu sorun çok büyük gibi görünmekte ve bilinmeyen trendlerin yerel mimaride ortaya çıkmasına neden olmak suretiyle Arap mimarisi üzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadır. Bu güçlü küresel akımın karşısında duramayız ancak ulusal ve bölgesel bazda işleyerek onu zenginleştirebiliriz. İşte bundan dolayı biz bunun sahte değil gerçek bir sorun olduğunu iddia etmekteyiz. Ve eğer gelişme ve restorasyon, gelişmekte olan herhangi bir medeniyet için kaçınılmazsa, mirasla ilgilenmek, bu medeniyetin günü ve geçmişşine yönelik hassas bir özelliktir. Böylece miras kalan ve modern, kültür için entelektüel bir ölçüt teşkil etmektedir. Bu sorun, birçok Arap ülkesinde ve genel anlamda batı ülkelerinde görülmesine rağmen, kendini bu Katar örnek olay incelemesinde daha açık bir şekilde göstermektedir; bunun sebebi de özellikle petrol üretiminden sonra gerçekleşen hızlı mimari değişimler ve ekonomik gelişmelerdir. Ayrıca, Katar'da düzenlenecek olan 2022 Olimpiyatlarının insanların yaşam şekillerini değiştirdiği ve dünyanın her yerinden Doha'ya göç edenlerin, yabancı nüfusu %80 oranında arttırdığının da belirtilmesi gerekmektedir. Bu, sırasıyla, mimari açıdan uluslararası anlamda en gelişmiş şehir olan Doha'da, yapılaşmanın artmasına yol açmaktadır. Örnek olay çalışması için seçilmesi de bundan kaynaklanmaktadır. Mimari miras, Doha'daki en temel sorunlardan birisi olduğu halde, hem olumlu hem de olumsuz etkileri ile ilgili çalışmalar yapılmaya devam etmektedir. Bu çalışma, mimari mirasın modern olana aykırı olmadığını, sadece bu devirdeki toplumların olgunluk göstergesi olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu bölgelerde mimarinin geleceğini tehdit eden tehlikeye karşı uyarmakta ve miras kalan mimari yöntemlerin günümüzde ve gelecekte kullanımı üzerinde önemle durmaktadır. Varsayım nedir: modern Arap mimarisinin, mevcut ihtiyacı karşılamadığını görmekteyiz, ve bu da, miras kalan mimariyi analiz etmek ve bileşenlerini modern mimaride çalışabilir kılmak varsayımıyla eşleşmektedir. Bunun üzerine, isteklerimizi karşılayan, daha etkileyici ve modern bir mimari şekli meydana getirmek mümkün olacaktır. Bu araştırmanın varsayımından hareketle, çalışmanın amacı, hem miras kalan hem de modern mimariyi analiz etmek ve süreklilik arz eden bir mimari şekli oluşturmak için miras kalan mimari tasarımlarını modern mimarimize uygulamada kullanılacak en iyi yöntemleri keşfetmeye çalışmaktır. Bu tez çalışmasının temel hedefi, sürdürülebilir bir mimariyi gerçekleştirmek adına mimari deneyimlerden yararlanmak için doğa ve kültür açısından yerel verileri kullanmanın önemini araştırmaktır. Bu çalışma, geleneksel mimari değerler, teknoloji kullanımı ve modern tasarım yöntemlerin etkileri arasında bir bağlantı oluşturmayı amaçlamaktadır. Bununla birlikte, Doha şehrinde, modern mimari ve konut tasarımı için en iyi ve uygun standartları geliştirmeye çalışmaktadır. Burada izlenen metodoloji üç temel aşamaya dayanmaktadır: analiz etme, karşılaştırma ve sentez. Bu bağlamda, mimari tasarımları etkileyen faktörlerin yanında mimari unsurlar, materyaller ve yapı yöntemleri analiz edilerek modern mimari ile geleneksel mimari arasında bir karşılaştırma yapıldı. Son aşama ise, mimari düşünceyi şekillendirmekte ve kullanılabilen ve kullanılamayan faktörleri tanımlamaktadır. Bunun yanında, daha iyi mimari performans ve insan, kültür ve sosyal değerlerle uyumlu olan Katar evlerinin tasarlanmasına yönelik önerilerde bulunulmaktadır. Bu çalışma dört bölüme ayrılmaktadır. Birinci bölümde, tezin konusu, kapsamı, amaçları, yöntem ve yapısının açıklandığı 'Giriş' bölümüdür. İkinci bölüm olan 'Arap Mimari Mirasının Kavramları ve Modern Mimari', genel olarak Arap dünyasındaki eski ve modern mimari, ve ayrıca, genel tutumlar, teorik yaklaşımlar ve uygulamalar ele alınmak suretiyle, bu çalışmada kullanılan mimari mirasa modern bir bakış açısı sağlamak ile ilgilenmektedir. Üçüncü bölüm olan 'Katar'ın Başkenti Doha Örnek Olay Çalışması' daha çok, 'Doha/Katar'ın modern ve geleneksel mimarisiyle ilgilenmektedir. Geleneksel ve modern yapıların tasarımını, doğa ve kültür ilişkisini etkileyen faktörlerin anlaşılması sağlanmaktadır. Son olarak, yapı sorunlarına ilişkin geleneksel ve modern mimarisi arasında bir karşılaştırma yapılmaktadır. Bu karşılaştırmanın arkasındaki amaç, her iki çeşidin avantajlarının gelecekte gerçekleştirilecek herhangi bir tasarım için temel bir materyal olarak kullanılabilmesidir. Dikkate değer başka bir noktada, geçmişşten çok şeyin öğrenildiğidir. Geçmişi araştırmak, sabit ve değişen unsurları teyit etmektedir. Dolayısıyla, bütün bir geçmişşin aniden kesintiye uğramasını kabul edemeyiz. Diğer taraftan hiç kimse, kendimiz ve sorunlarımızın çok farklı olduğunu ve geçmişşten ders çıkaracak bir şeylerin olmadığını söyleyemez. Teknoloji gelişirken, mimari her zaman bunu sergilemez. Son bölüm olan 'Sonuç' bölümü, Doha kentindeki gelecek mimarisi adına uygun tasarım parametreleri oluşturmak için bir yöntem geliştirmeyi ileri sürmektedir. Bu daha çok, hükümet yetkileri ve aynı zamanda uygulayıcı konumundaki mimar ve tasarımcıların karşılaştıkları meselelerle de uyumluluk göstermektedir. Sonuç bölümünde, bu ve benzeri fikirlerin uygulanması ve yaygınlaştırılması için önemli olarak görülen sonuç ve öneriler kısaca belirtilmektedir. Bu çalışma, Doha kentindeki modern mimari ve konut tasarımı için en iyi ve uygun standartları geliştirmeye çalışan bazı çıkarımları, sonuçları ve önerileri ortaya koymaktadır. Bu ayrıca, günümüz ve gelecekteki mesleki uygulamalarımızda yararlı olabilecek dersler çıkarmamızı sağlayacaktır. Bu çalışmada belirtilen her bir tasarım parametresi, Doha'nın geleneksel ve modern mimarisi arasındaki karşılaştırma tarafından sağlanan bilgiler ışığında geliştirildi. Bu süreç, bir tasarım temeli olarak her bir değer sisteminin avantajlarını seçmek ve dezavantajları reddetmek suretiyle geliştirildi. Doha'daki mimari miras, uzun dönemler boyunca süren deneme ve yanılma sonucu tekamül etti. Mekan ve çevre kalitesini kademeli olarak geliştirmek ve iyileştirmek, yüzlerce yıl sürmektedir. Gelecek beş yıl içerisinde, inşaat alanında yoğun bir seri üretime geçilmesi ve özellikle 2022 Olimpiyatları hazırlıklarından sonra Doha'daki kentleşmede büyük bir artışın meydana gelmesiyle birlikte, ortaya konan mimari eserler Batının alakasız kopyaları olacaktır. Yeni mekanlar, bulundukları bölgeye ait orijinal mimari hassasiyetten yoksun olacaktır. Hiç şüphe yok ki bu yapılar etkili olacak ancak kesinlikle insancıl olmayacaktır. Mimari mirasın temel ilkelerini ve değerlerini anlamak belki kolay olabilmekte ancak yeni kentler planlamak ve günümüzün yeni binalarını tasarlamak için doğru ve uygun çözümler bulmak kolay olmamaktadır. Bu araştırma şu sonuçları ortaya koymaktadır; Arap mimarisi günümüzde, gelecekte onu sosyo-görsel bir kültür olarak yansıtmada başarılı olabilen bir mimari nesilden yoksun durumdadır. Arap kentlerindeki miras kalan mimari, ayırt edici özelliklere sahip mevcut etkili bir mimari meydana getirmek için zaruri parametreler olan yer, çevre ve iklim koşullarıyla uyum sağlamasından kaynaklanan mimari ilkeler yönünden zengindir. Miras ve çağdaşlık birbirine zıt unsurlar değildir; her ikisi arasında, sosyal değerlerden miras kalan yerel kimlik yönünden geniş bir yenilik ve modern düşünce alanı bulunmaktadır. Miras kalan mimariden söz ederken bunun sadece unsurların bir mimarisi olarak düşünmememiz gerekmektedir. Bu aynı zamanda, ihtiyaçlarımızı karşılayacak bir mimari ortaya koyabilen kavram ve değerler açısından bir zenginliğe sahiptir. Zihnin miras alınan ilkeleri, gelişmiş teknoloji ile birlikte kullanılabilmeli ve mimari programa ekonomi de dahil edilmelidir. Yüksek bina, avlu kullanılarak engellenmemeli ve modern mimaride bu olanağın kullanımına bağlı olan akıllıca fikirler ve geleneksel olmayan çözümler bulunmalıdır. Miras alınan mimari fikirlerden yararlanmak mümkündür çünkü bu fikirler bizi zaman ve mekana uyum sağlayan gerçek ve sürdürülebilir Arap mimarisine yönlendirebilecektir. Son olarak fakat bir o kadar da önemlisi, geçmişşte muhteşem bir mimariye sahip olan Arap mimarların, modern ve gelecek tasarımlarını ortaya koyarken Geleneksel Arap Mimari ruhunu örnek almaları gerektiğini hiçbir zaman unutmamalıdır.