Modulor ölçü dizisinin parametrik temsili

6 Ekim 1887 yılında İsviçre'de, Art-Nouveau tarzında üretimleriyle bilinen La Chaux- de-Fonds kasabasında, saat tamircisi bir baba ve müzik öğretmeni bir annenin çocuğu olarak dünyaya gelen Charles-Edouard Jeanneret, yani daha çok bilinen adıyla Le Corbusier; ressam, heykeltraş, mimar, şehir plancısı, araştırmacı ve teorisyen kimlikleri ile dünya çapında etkili bir isim olarak literatürde yerini alır. Güzel sanatlar eğitimi kökenli; mesleki pratiğe baba mesleği olan saat oymacılığı alanında başlayan Le Corbusier henüz 20 yaşındayken, 1907'de ilk evini tasarlar ve ardından Roma, Viyana, Münih, Paris, Atina ve İstanbul da dahil olmak üzere orta Avrupa ve Akdeniz'de birçok şehri ziyaret ederek mimari alanda gelişimine katkı sağlayacak geziler yapar. Gezdiği ülkelerdeki yapılardan çok etkilenen ve onları çizimlerle çalışan Le Corbusier bu seyahatler sayesinde Rönesans mimarisindeki klasik oranları inceleme fırsatı bulur. Bu seyahatlerinde Auguste Perret, Peter Behrens gibi ünlü isimlere de çıraklık yapma olanağı bulan Le Corbusier, tüm bunlarla mimarlık pratiğini geliştirir ve ona kavramsal bir çerçeve inşa eder. Belki de tüm bu deneyimlerinin de etkisiyle Le Corbusier; İkinci Dünya Savaşı yıllarında, insan vücudu ölçüleri temel alınarak altın orana dayalı bir ölçüler dizisi olan Modulor'ü ortaya çıkarır. Ona göre, bu sistem önerisine dayandırılan mimarlık pratiğiyle çok daha hızlı ve doğru yol alınabilir. Yine bu sistem sayesinde, inşa sürecindeki olası hatalar en aza indirgenebilir. Mimar'ın 1945'ten sonraki tüm projeleri de bu oranlar sistemine dayanır. Mimarlık kuramında pek çok örneğine rastlanabilen 'ideal' arayışlarından biri olarak tanımlanabilecek Modulor ölçü sistemini; Le Corbusier, Vitrivius ve Leon Batista Alberti'nin klasik mimaride oranlarla ilgili çalışmaları üzerine temellendirir. Vitruvius'a göre zamansız güzellik kavramı doğadan öğrenilebilir; doğanın tasarımları evrensel orantı ve simetri yasalarına dayanır. Aynı şekilde bir doğal tasarım olan vücut oranları da doğal orantıyı içeren mükemmellik için bir model ve cetvel olarak kullanılabilir. Vitrivius, ideal insan vücudunun hem bir çembere hem de bir kareye tam olarak oturduğunu gösterir ve böylece mükemmel geometrik formlar ve mükemmel beden arasında var olduğuna inandığı bağlantıyı kanıtlar. Alberti'nin insan ölçüsündeki oranları da Vitrivius'a dayanır. Güzelliğin temeli denge, simetri ve ahenktir. Benzer şekilde mimarideki denge, simetri ve ahengin arayışında olan Le Corbusier; daha önce yürüttüğü 'düzenli çizgiler' adını verdiği, mimaride oranları ölçme ve düzenleme sistemini geliştirir ve ortalama bir insan vücuduna en uygun ölçüleri derleyip bunu özellikle mimaride ve tasarımın diğer alanlarında da kullanılacak bir 'ölçüler gamı'na dönüştürür. Ait olduğu dönemin ruhuna uygun olarak evrensel normlar ortaya sürme çabasındadır. Le Corbusier'ye göre, standartlara oturmuş bir mimari pratik, çok daha hızlı ve 'doğru' sonuçlar verecektir. Bu durumun gerçekliği ve böyle bir ideale ulaşmanın mümkün olup olmadığı çok kez tartışılmış ve sert eleştirilere maruz kalmıştır, halen de kalmaktadır; fakat bu tartışmalar bu çalışmanın kapsamı dışındadır. Bu çalışmanın odaklandığı nokta; Modulor'un parametrik ortamda temsil edilmesi ve bu ölçüler gamının, günümüzde yükselen 'dijital mimarlık' çağına uyarlanabilmesinin mümkün olup olmadığının araştırılmasıdır. Çalışmada yöntem olarak; üç boyutlu modelleme programı Rhinoceros, onun parametrik arayüzü Grasshopper ve içindeki evrimsel algoritma temelli eklenti Galapagos yazılımları aracılığıyla, Modulor dizisini temel alan algoritmalar kurulmuş ve kullanıcıların, tasarım süreçlerine Modulor'u kolaylıkla dahil ederek, görsel sonuca etkisini deneyimleyebilecekleri tasarım aracı modelleri üretilmiştir. Kurulan algoritmalar aracılığıyla farklı mimari ölçeklerde çeşitli kompozisyon denemeleri yapılmış ve okuyucuya sunulmuştur. Bu algoritma modelleri geliştirilip, çeşitli sonuç alternatifleri üretildikten sonra; kurulan arayüzün kullanıcı deneyimini ölçmek için, mimarlık öğrencilerinden oluşan bir katılımcı grubuyla bir atölye çalışması yürütülmüş; bu atölye çalışmasında üretilen görsel sonuçlar ve karşılaşılan sorunlar, olası çözümleriyle birlikte anlatılmıştır. Atölye çalışmasının yanı sıra; Modulor'un görsel sonuca etkisinin algılanabilirliğini araştırmak için, LC'nin tanımladığı kullanım alanlarından biri doğrultusunda bir anket çalışması yapılmış ve görsel algının farklı kullanıcı grupları arasındaki etkisi araştırılmıştır. Yükselen dijital çağda, teknolojide yaşanan; yapay zeka, evrimsel algoritmalar, yapı bilgi sistemleri ve bunun gibi birçok gelişme, tasarım yaklaşımının giderek başkalaşmasına ve sürecin hızla bu yöne evrilmesine vesile olmuştur. Sadece insan eliyle çözülmesi imkansız görünen birçok karmaşık tasarım problemi, algoritmalar aracılığıyla artık çok kısa sürelerde çözümlenebilmektedir. Tüm bu gelişmeler sürecinde, yeni dijital araçların kullanım alanının genişlemesi; mimari ve tasarımın diğer alanlarında kendi görsel dilini oluşturmaktadır. Her dönemin, kendinden önceki dönemleri yok saymak yerine onlardan beslenebilmesinin, gelişime olumlu yönde katkıda bulunacağı düşüncesinden hareketle; mimarlık tarihinin en başından beri var olan 'oranlar' konusu, Modulor örneği üzerinden, dijital çağa uyarlanmaya çalışılmıştır.