Sağlık örgütlenmesi yaklaşımları ve Türkiye'de hastane binalarını prefabrikasyon teknolojilerine göre planlama sorunu üzerinde bir araştırma

Bu tezde, birinci bölüm olan giriş bölümünde, Türkiye'de tutarlı bir sağlık örgütlenmesinin planlanması ve uygulanmasında ihtiyaç duyulan hastane binası açığının, eldeki kaynakları etkin kullanarak, hastane ihtiyaç programı özelliklerine uyumlu prefabrikasyon teknolojileri ile hızla karşılanabilmesi sorunları şeklindeki tez konusu kısaca tanıtılmaktadır. İkinci bölümde, hastane binaları konusunda genellikler ele alınmaktadır. Hastane binalarının tarihsel gelişimi kapsamında, hastane binalarının plan şemalarının tipolojik analizi incelenmektedir. Sağlık örgütlenmeleri içinde hastanenin yeri belirtilmekte ve tanımlanmaktadır. Yurtdışında mevcut sağlık örgütlenmeleri kısaca özetlenmektedir. Çağdaş sağlık örgütlenmesinin temel ilkeleri ışığında çağdaş hastane tanımlanmaktadır. Üçüncü bölümde, hastane tipleri ve ihtiyaç programı özellikleri ele alınmaktadır. Hastane tipleri araştırması kapsamında, hastane sınıflandırmaları, plan kuruluş düzeni ve hastane mekan biçimi özellikleri konuları üzerinde çalışılmaktadır. Dördüncü bölümde, hastane ihtiyacı ve hastane açığı sorunları ele alınmaktadır. Hastane ihtiyacının belirlenmesinde çağdaş ölçütler kapsamında, hastanelerde yer seçimi, hastane kullanıcıları ve kullanımı, hastane kullanımını etkileyen kuruluşsal ve kullanıcıya ilişkin etkenler ve sağlık sistemi kavramı konuları incelenmektedir. Türkiye'de mevcut sağlık örgütlenmesi ve planlanmasının niteliksel boyutları kapsamında, sosyal strüktür ve maddi strüktür çalışılmaktadır. Türkiye'de mevcut sağlık örgütlenmesi ve planlanmasının niceliksel boyutları kapsamında, Türkiye'de yataklı ve yataksız sağlık kurumları, kamu ve özel yataklı sağlık kurumları, sağlık personelinin sayısal gelişimi üzerine DİE ve DPT'nin tablo ve grafiklerden yararlanılmaktadır. Türkiye'de tutarlı bir sağlık örgütlenmesi araştırması ve önerileri kapsamında Parrows, Schultz ve Johnson'in sağlık sistemi-hükümetler ilişkilendirmesi, hastanelerde kullanılan bilgi teknolojileri, hastanede insan kaynakları yönetiminin elemanları, sağlık eğitimi ve kentsel sağlık örgütlenmesi modeli yaklaşımı ele alınmaktadır. Yurtdışında mevcut sağlık örgütlenmeleri kapsamında, Avrupa ülkelerindeki sağlık reform stratejilerinden: temel reform stratejileri, kaynak kıtlığına karşı koyma stratejileri, kaynakların etkili bir şekilde finanse edilme stratejileri, yaşam şekli sağlık sistemi ilişkisi ele alınmakta, Almanya Sosyal Güvenlik Sistemi Örneği verilmekte, Herkes için sağlık politikası, NATO sağlık hizmetleri çalışması, ekonomik seviye, sağlık sistemi strüktürü üzerinde çalışılmaktadır. Yabancı ülkelerden sağlık örgütlenmeleri örnekleri, Amerika, Avrupa ülkeleri ve Asya'dan ülkelerden örnekler verilmektedir. Türkiye'de hastane ihtiyacının niteliksel ve niceliksel boyutlarının saptanması kapsamında, DİE'nin 1998 istatistik tablolarından, Ertürk İ.'nin doktora tezinde pratik hastane ihtiyacı hesaplanması yönteminden (1998 nüfus sayımı esas alınarak nüfus / hizmet ettiği nüfus şeklinde) ve Karataş B.'nin katlı regrasyon örneği ile 1990 nüfus verilerinden yararlanılarak 2000 senesine ait tahmini hesaplamalar yapılmaktadır. Karataş B.'nin katlı regrasyon örneğine dayanılarak yapılan hesaplamalar sonucunda çok fazla hastaneye yani Türkiye genelinde yaklaşık 2,285 yeni hastaneye ihtiyaç olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu duruma göre yeterince hastane binası inşa edilememiş olduğu ve ancak İstanbul, İzmir, Ankara gibi metropoliten şehirlerde büyük hastaneler inşa edildiği, köy ve kasabalardan büyükşehir hastanelerine hasta yığılması oluştuğu anlaşılmaktadır. O halde Türkiye genelinde ancak büyük hastane açığının karşılanması ile her bölgede eşit ve kaliteli sağlık örgütlenmesi ve sağlık hizmeti sağlanabilecektir. Bu açığın hızla kapatılması ve bu suretle tutarlı bir sağlık örgütlenmesinin işleyebilmesi için prefabrikasyon teknolojilerinin kullanılması kaçınılmaz olmaktadır. Fazlaca olan hastane binası ihtiyacı önümüzdeki birkaç yıl içinde kapatılabilirse Türkiye'nin her bölgesinde eşit ve kaliteli bir sağlık hizmeti verilebilecektir. Beşinci bölümde, uyumlu prefabrikasyon teknolojileri ile hastane planlaması sorunları ve ilkeler ele alınmaktadır. Hastane binaları plan düzeni ve uyumlu teknoloji sorunu kapsamında, öncelikle teknoloji kavramının tanımı yapılarak prefabrikasyon teknolojilerinin hastanelerde kullanım koşulları araştırılmaktadır. Prefabrikasyonun yapımda hız ve kalite getirmesi, planlamada büyümeye izin vermesi, iç planda esnekliye uygun olması gibi avantajları anlatılmaktadır. Prefabrikasyon teknolojisi konusu çalışılmakta, bu teknolojilerin Türkiye'de kullanımı üzerinde durulmaktadır. Hastane planlamasında uyumlu teknolojiler araştırmasında uyumlu prefabrike sistemler, geliştirilmiş geleneksel sitemler ve özellikleri analiz edilmektedir. Ayaydın Y., Tapan M. ve Sey Y.'nin araştırmalarından alman hastane planlamasına uyumlu yapım sistemleri ve alt başlık olarak yapı sistemleri seçenekleri çizelgeler aracılığıyla anlatılmaktadır. Altıncı bölümde, prefabrikasyon teknolojilerine dayalı hastane planlaması araştırması ele alınmaktadır. Bu kapsamda, planlamanın bağlı olacağı kuramlar araştırılmakta ve plan örnekleri araştırmasına gidilmektedir. Türkiye ve yurt dışından prefabrikasyon teknolojilerinin kullanıldığı bina örnekleri verilmektedir. En son bina teknolojilerinin kullanıldığı örnekler genelde İstanbul'dan seçilerek, tez konusu ile ilgili belirli kriterlere göre sistematik incelemelerde bulunulmakta, endüstrileşme düzeyi tespit tablosu başlığında prefabrikasyon teknolojilerine yer verme durumları araştırılmaktadır. Bu örnekler: Acıbadem Kadıköy, İstanbul Memorial Şişli, Acıbadem Carousel Bakırköy hastaneleridir. Bu hastanelerde akıllı bina özelliği vardır. Bu özellik bina servis sistemleri ve bina otomasyon sistemlerinin bilgisayar kontrollü olarak çalıştırılmasını sağlamaktadır. Yedinci bölümde, sonuç olarak, düzenli işleyen bir sağlık örgütlenmesi amaçlandığında, Türkiye için belirlenen hastane ihtiyacının önümüzdeki birkaç senede hızlı bir şekilde ve eldeki kaynakların ekonomik kullanımı doğrultusunda kapatılabilmesi hedefinin gerçekleştirilebilmesinde gerek taşıyıcı sistem gerekse iç plan düzeni olarak veya giydirme cephe olarak başvurulabilecek prefabrikayon teknolojilerine ilişkin seçenekler sunulabilmektedir.