BİLSEM'de öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin akademik motivasyonlarının incelenmesi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, özel yetenekli tanısı konulmuş ve BİLSEM'de öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin akademik motivasyonlarını çeşitli değişkenler bağlamında incelemektir. Yöntem: Bu araştırma 2019- 2020 eğitim-öğretim yılının birinci döneminde Eskişehir ili merkez ilçelerinde bulunan bir eğitim-öğretim kurumunda yürütülmüştür. Araştırma karma yöntem araştırma desenlerinden yakınsayan paralel desen yaklaşımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, BİLSEM'de öğrenim gören özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin akademik motivasyon düzeyleri hem nitel hem de nicel araçlar kullanılarak ele alınmıştır. Araştırmanın nicel kısmında betimsel tarama modeli, nitel kısmında ise olgubilim deseni kullanılmıştır. Nitel bölümde hem öğrenciler hem de öğretmenler için amaçlı örneklem uygulanırken, nicel bölümde evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmış fakat gönüllü olmama ve devamsızlık gibi nedenlerle 202 öğrenciye ulaşılabilmiştir. Nicel verilerin toplanmasında, 'Akademik Motivasyon Ölçeği', nitel verilerin toplanmasında ise, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda 202 öğrenciden, nitel boyutunda ise, 8 öğrenci ve 4 öğretmen olmak üzere toplam 12 kişiden veri toplanmıştır. Nitel bölümde, 8 özel yetenekli ortaokul öğrencisi ve aynı kurumda çalışan 4 öğretmen olmak üzere toplam 12 görüşme yapılmıştır. Uzman görüşü alınmasının ardından gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler Nvivo 9 programıyla kod, kategori ve temalara ayrılarak içerik analiz yöntemi ile incelenmiştir. Nicel veriler SPSS 26 istatistiksel analiz programında kayıt altına alınıp çözümlenmiştir. Bulgular: Ulaşılan bulgulara dayalı olarak; araştırmaya katılan BİLSEM öğrencilerinin akademik motivasyon düzeylerinin genel olarak yükseğe yakın olduğu, içsel ve dışsal motivasyon düzeylerinin yüksek, motivasyonsuzluk düzeylerinin ise düşük düzeyde olduğu, akademik motivasyon düzeylerinin cinsiyetlerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmadığı gözlenmiştir. BİLSEM öğrencilerinin genel olarak akademik motivasyonlarının okudukları okulun devlet ya da özel okul olmasından etkilenmediği fakat özel okul öğrencilerinin motivasyonsuzluklarının daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Sınıf düzeyi yükseldikçe, BİLSEM öğrencilerinin Bilmeye Yönelik İçsel Motivasyonlarının, Başarıya Yönelik İçsel Motivasyonlarının, İçe Yansıyan Dışsal Motivasyonlarının ve Motivasyonsuzluk düzeylerinin sınıf düzeylerine göre istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklılaştığı gözlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin, öğrencilerin motivasyon seviyelerini genel olarak yüksek buldukları, BİLSEM'in öğrencilerin akademik motivasyon düzeylerini yükselttiği, yüksek beklentilerin, yüksek akademik motivasyona neden olduğu, proje odaklı öğretimin motivasyonu artırdığı, öğrencilerin ilgi alanına girmeyen, başkasının koyduğu hedeflerin motivasyonu düşürdüğü, uç hedeflerin başarısızlık hissine ve motivasyon düşüşüne yol açtığı ifade edilmiştir. Sonuç ve Öneriler: BİLSEM'de öğrenim gören özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin akademik motivasyonları çeşitli değişkenler bakımından ortaya konmuştur. Araştırma sonuçlarına dayanarak araştırmacılara, uygulayıcılara ve program geliştirme uzmanlarına dönük öneriler geliştirilmiştir. Araştırmacılar tarafından BİLSEM'de öğrenim gören farklı kademelerdeki öğrencilerin akademik motivasyonları ele alınabilir veya aynı çalışma daha büyük bir grup ile bölgesel veya ulusal çapta yürütülebilir, özel okul öğrencilerinin motivasyonsuzluklarının neden daha yüksek olduğu üzerinde araştırma yürütebilir. Uygulayıcılar öğrencilerin ve öğretmenlerin görüşlerini göz önünde bulundurarak, eğitim öğretim sürecine yön verebilir, proje odaklı eğitim yaklaşımını kullanabilir, öğrencilerin ilgi alanlarına öncelik verebilir, öğrencilerin kendi hedeflerini koymalarını teşvik edebilir. Program geliştiriciler tarafından, BİLSEM öğretim programı öğrenci ve öğretmen görüşleri bağlamında yeniden değerlendirilebilir, BİLSEM öğretim programında, öğrencilerin akademik motivasyonunu artıracak kazanımlara ağırlık verilebilir.