Adana'nın sıcak-nemli ikliminde dış duvarlarda oluşan hasarların irdelenmesi ve yapısal çözüm önerileri

Dış duvarlar, iç ortamı dış ortamdan ayıran, her türlü çevresel etkiye maruz kalan en önemli yapı elemanlarından birisidir. Farklı bileşenlerden oluşan dış duvarlar özellikle, uygulanacakları bölgelerin iklimsel şartlan ve oluşumlarını belirleyen diğer çevresel etmenler ve gereksinmeler göz önünde bulundurularak tasarlanmalı ve kompozisyon olanakları belirlenmelidir. Aksi taktirde, binanın yaşam sürecinde meydana gelen hasarlar, duvarın kendinden beklenen işlevleri tam olarak yerine getirmesini engelleyecektir. Hasarların bakım-onarım masraftan bir yana; hasarlı bölgeler, istenmeyen enerji kayıp ve kazançlarına, sağlıksız, insan konfor şartlarından uzak mekanların oluşmasına ve çevre kirliliğine yol açacaktır. Gerek tasarım evresinde gerekse uygulama evresinde hasar olasılığı yüksek olan bölgelere gereken önemin gösterilmemesi hasarların oluşmasında en önemli nedendir. Yatırım maliyeti göreli olarak ucuz olduğu gerekçesiyle, çevresel etmenler ve malzeme özellikleri dikkate alınmadan oluşturulan duvar kompozisyonları, düşünülenin aksine ekonomik olmayan sonuçlar doğuracaktır. Tezin 1. Bölüm'ünde konu genel hatlarıyla çizilerek giriş yapıldıktan sonra tezin amacı, kapsamı ve konuyu irdelerken kullanılacak yöntem belirtilmiştir. 2. Bölüm'de 'Dış Duvarların Tanımı, Sınıflandırılması, Oluşumlarını Belirleyen Çevresel Etmenler ve Gereksinmeler' ana başlığıyla, dış duvarlar anlatılmıştır. Bu anlatım sırasında dış duvarlar, Adana'da bulunan dış duvar kompozisyonları; DİE tarafından 1999 depremi sonrasında yapılmış olan 2000 yılı' Adana'da Bulunan Konutların Taşıyıcı Sistemleri ve Kullanılan Yapı Malzemesi Cinsleri' adlı istatistik çalışması ışığında, sadece 'Taşıyıcı Olan ve Taşıcı Olmayan Dış Duvarlar' olarak sınıflandırılmıştır. Analitik olarak kaplama-gövde-kaplama olarak ele alman dış duvar bileşenleri, yine DİE'nin bahsedilen belirlemesinden ve yapı üretim sürecine dair yapılmış gözlemlerden, '2.2. Dış Duvar Bileşenleri' bölümünde oluğu şekliyle alt başlıklarla sımrlandırılmıştır. 2.3. bölümde ise dış duvarların oluşumunu belirleyen 'Çevresel Etmenler ve Gereksinimler' tablo halinde gösterildikten sonra bu çalışma kapsamında Adananın sıcak ve nemli ikliminde dış duvar tasarımında önemle üzerinde durulması gereken ısı, su ve nem ile ilgili etmen ve gereksinmeler ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Tez'in 3. bölümünde, Adana'da bulunan binaların dış duvarlarında oluşan hasar türlerini ve nedenlerini tam olarak ortaya koyabilmek için dış duvar hasarlarına yol açan etkenler genel olarak ele alınmıştır. Hasar oluşumunu etkileyen etkenler irdelenirken konu dört ayrı alt başlıkta 'Atmosferik Etkiler', 'İç Ortamdan Gelen Etkiler', 'Mikroorganizmalar, Bitkiler ve Rüzgarla Gelen Partiküllerin Etkisi' ve 'Duvar Özelliklerine Bağlı Etkiler ' incelenmiştir. Tez'in 4. bölümünde ise Adana'nın sıcaknemli ikliminde, dış duvar hasarlarının oluşumunda büyük etkisi olan; su, nem, güneş gibi iklim değişkenleri Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden temin edilen 1990- 2001 yılan arası, ortalama ve ekstrem değerler, tablo şeklinde belirtilmiştir. Bu değerler dikkate alınarak Adana'da uygulanan sekiz farklı duvar kompozisyonu ısı-buhar gradyanı hesap ve çizim yöntemi de kullanılarak, 'Isıl Sorunlar Yönünden', 'Nem ve Yoğuşma Yönünden', irdelenerek birbirleriyle karşılaştınlmıştır. Yine, aynı bölümde Adana'daki binaların dış duvarlarında oluşan hasar türleri, oluşum nedenleri, bölgede bulunan çeşitli binalardan alınmış fotoğraflarla desteklenerek ortaya konulmuştur. Bölümün sonunda, alan çalışmasında tespit edilmiş olan dış duvar hasarlarına ilişkin yapısall çözüm önerilerinde bulunulmuştur (Tablo 4 .11). Uzun süre bakım-onarım masrafı gerektirmeyen, kalıcı, sağlıklı, optimumda fayda sağlayan binalarda yaşamak için belirtilen önerilere uyulması, faydalı olacaktır.. Hasar oluşumunda etkenler; özellikle bölgelere göre değişen atmosferik etkenler tasarım evresinde iyi bir şekilde analiz edilmeli, uygun dış duvar kesitleri belirlenmelidir. Ayrıca, hasar olasılığı yüksek noktalar uygun şekilde ayrıntılandırılmalı.. İmalatların, proje, ilgili şartname ve yönetmeliklere uygun olarak yapılıp yapılmadığının denetlenmesi gerekmektedir. Konusunda uzman işçilerle, teknik adamlarla çalışılmasına özen gösterilmelidir.. Kullanılan malzemelerin depolanma koşullarının uygunluğu, kullanım sürelerinin geçmemesi ve standart dışı kullanılması engellenmelidir.. Kullanıcıların belirli periyotlarda bakım yapması; yüzeysel olarak oluşan, yenilenmesi durumunda düşük maliyetlerle çözümlenebilecek bazı basit bozulmaların daha ciddi hasarlara dönüşmesini önleyecektir. XU1