Kütüphanelerde doğal aydınlatma sistemi ve tasarım kararlarına etkisi

Enerji tüketimini ve bina kullanım maliyetlerini minimum değerlere indirgemek için binalar, doğal aydınlatma, ısıtma ve havalandırma sistemlerinin optimum düzeyde kullanımı düşünülerek tasarlanmalıdır. Doğal aydınlatma sistemi, görsel performans ve konfor koşullan doğrultusunda, ihtiyaç programına uygun, istenilen mekanda istenilen miktarda ışık sağlamayı amaçlar. Doğal aydınlatma sistemi, doğal aydınlatmayı bir çevre sistemi olarak ele alan tüm etkenleri içerir. Bu etkenler aşağıdaki gibi listelenebilir:. Fizyolojik ve psikolojik gereksinimler. Doğal aydınlatma sisteminin bitkiler, sanat eserleri, özel arşivler, mobilyalar dahil olmak üzere tüm malzemelere etkisi. Doğrudan güneş ışığının kontrol edilerek binaya alınması. Yaygın gün ışığının kontrol edilerek binaya alınması. Arazi koşullan, çevre düzenlemesi ve çevredeki binalann doğal aydınlatma sistemine etkileri. Doğal aydınlatma sistemi açıklıklan, cam, gölgeleme ve güneş kontrolü, yapma aydınlatma sistemi kontrolü, manuel ve otomatik kontrol sistemleri ile aktif iklim kontrol sistemleri gibi bina sistemlerinin birbirleri ile entegrasyonu. Kütüphanelerde doğal aydınlatma sistemi ve tasanma etkisinin incelenmesi olarak ele alman çalışmanın ilk bölümünde tezin kapsamı, ele almış yöntemleri ile ulaşılmak istenen hedef kısaca anlatılmıştır. İkinci bölümde, temel kütüphane türleri ile her biri için önemli tasarım kriterleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde bina formu, katsayısı, kat yüksekliği, kitap raflarının yerleşme düzeni, doğal aydınlatma, ısıtma ve havalandırma sistemleri gibi genel tasarım kararlan ele alındıktan sonra, kütüphanede verilen hizmetler ve gerekli bölümler ile gerekli donatılar ve diğer alanlar hakkında bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde, kütüphanelerde görsel konfor koşullarım koşullarını sağlamada etkili olan değişkenler, kütüphane aydınlatmasına ilişkin standartlar ve öneriler ve kütüphanelerde uygulanabilecek doğal aydınlatma sistemleri ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Beşinci bölüm, doğal ışık kaynaklan ve doğal ışığın kullanılmasına ilişkin tasanm ilkeleri olmak üzere iki ayn bölümde ele alınmıştır. İlk bölümde, doğal ışık kaynaklan olan güneş ve gök hakkında bilgi verilip, güneş ışınımı türleri, yeryüzüne ulaşan güneş ışınımını etkileyen değişkenler, gök koşullan ve hesap yöntemleri ele alınarak incelenmiştir. Beşinci bölümün ikinci kısmında oluşturan çalışmada - iptal ise, çatıdan aydınlatma, cepheden aydınlatma, çatıdan aydınlanan merkezi alanlar, yansımış güneş ışığının kullanımı, gölgeleme/yönlendirme elemanlannın kullanımı konu başlıklan altında doğal aydınlatma sistemi elemanlan ele alınmıştır. Altıncı bölümde ise, tasanmlan ve doğal aydınlatma sistemleri açısından mimarlık tarihinde önemli, güncel, kimisi ödül almış on beş kütüphane, önceki bölümlerde açıklanan tasanm kriterleri ve doğal aydınlatma sistemi elemanlan kullanımı açısından ele alınmıştır. Kütüphaneler incelenirken bilgiler, binaya ait vaziyet planı, kat planlan, kesit ve görünüşler, detaylar, perspektifler ile desteklenerek ele alınmıştır. Bölüm sonunda ise incelenen on beş kütüphanenin doğal aydınlatma sistemlerine ilişkin bilgiler tablolar halinde sunulmuştur. Bu tablolar aracılığıyla, örnek binalarda uygulanan doğal aydınlatma sistemlerinin yöre, yön, iklimsel özellikler gibi değişkenlere bağlı olarak incelenmesi ve sonuca yönelik olarak derlenmesi amaçlanmıştır. Sonuç bölümünde, kütüphane binalan için uygun görsel konfor koşullannı sağlamaya yönelik doğal aydınlatma sistemlerinin özellikleri, önceki bölümlerde yer verilen teorik bilgilerin ışığında derlenerek genel sonuçlara varılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın, kütüphane binalannda uygulanabilecek doğal aydınlatma sistemlerini xmderlemesi ve bu sistemlerin binanın tasarım kararlan üzerindeki etkisini ortaya koyması açısından daha sonra yapılacak çalışmalar için bir kaynak oluşturacağı düşünülmektedir. xıv