Yüksek binalarda cephe sistemlerinin tasarım süreci: İstanbul örneği

Mimarinin değişim süreci içinde günümüz mimarlığına gelinceye kadar, bu gelişim ve değişimden en çok etkilenen ögelerden ikisi yapıların yükseklikleri ve cepheleri olmuştur. Endüstrideki gelişmelerle iskelet sistem ortaya çıkınca cephe ve taşıyıcı sistem iki ayrı bina elemanı olarak farklılaşmıştır. Endüstri Devrimi ve 2. Dünya Savaşı'ndan sonra değişen koşullar, teknoloji ve malzemeler sebebiyle yüksek binaların inşası ve giydirme cephelerin kullanımı yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu değişimler sonucunda binalar karmaşıklaştıkça mimarın iş tanımında da değişim yaşanması kaçınılmaz olmuştur. 15 milyonluk nüfusu ile dünyanın en kalabalık 20 şehri arasında yer alan ve ülke bütçesinin neredeyse yarısına sahip olan İstanbul'un nüfus yoğunluğu, yapılaşmanın orantısız büyümesi, arsaların az ve pahalı olması; kültür, eğlence turizmi, endüstri ve ekonominin merkezi olması sebebiyle yapılan yüksek binaların sayısı hızla artmaya devam etmektedir. İstanbul'un yüksek ofis ve konut binaları, Avrupa Yakası' nda, Zincirlikuyu-Maslak arasındaki Büyükdere Caddesi aksına ek olarak Şişli, Bomonti bölgesine de sıçramış durumdadır. Esenyurt bölgesinde de yüksek yapıların sayısı günümüzde oldukça artmış bulunmaktadır. Anadolu Yakası'nda ise Kozyatağı'na ek olarak Ataşehir, Ümraniye ve Kartal gibi bölgelerde de yüksek yapılar yaygınlaşmıştır. Günümüzde her ne kadar halk, profesyoneller ve siyasiler tarafından eleştiriliyor olsa da yüksek binalar, özellikle kalabalıklaşan ve arazi sıkıntısı yaşanan İstanbul gibi büyük kentlerin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Yatay mimari ve dikey mimari söylemleri ile dikey mimariden uzaklaşma çabası başlasa bile inşa edilen yüksek binalar boş kalmamaktadır. Türkiye gelişmekte olan bir ekonomiye sahiptir ve en büyük yatırımların bulunduğu şehir İstanbul'dur. Büyük şirketler arasındaki rekabette yüksek ofis binaları prestij haline gelmiştir ve yüksek konut binalarında da talep yaratılarak satış yapılabilmesi istenmektedir. Bu nedenle firmalar farklılaşmak ve isimlerini duyurma isteği ile yüksek yapıların tasarımına ve ilk göze çarpan cephelerine de büyük önem vermeye başlamışlardır. Tasarım süreci yaratıcı bir süreçtir, iç ortam ve dış ortamı birbirinden ayıran cephe, mimari tasarım sürecinde özellikle yüksek yapılarda mimarın en zorlanacağı yapı elemanlarının başında gelmektedir. Yukarıda da açıklandığı gibi yüksek yapılar talep oldukça inşa edilmeye devam edecektir. Yüksek yapılarla ilgili araştırmalar tasarım ve yapım süreçlerinin anlaşılabilmesi, olumlu yönlerinin geliştirilmesi ve olumsuz yönlerinin iyileştirilmesi için önemlidir. Bu nedenle yüksek yapılarla ilgili çalışmalara devam edilmelidir. Bu tez kapsamında yüksek binaların ve kullanılan cephe sistemlerinin araştırılması ve bunların tasarım sürecinin 'kavramsal'dan 'uygulama'ya kadar geçirdiği aşamaların mimarlık pratiğindeki karşılığının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmada cephelerin tasarım süreci ile ilgili yeni bir yöntem veya iyileştirmeden ziyade mimarlık ofisleri ile yapılan görüşmelerle sürecin mevcut durumu resmedilmiştir. Pratik mimarlık ortamında karmaşık olan yüksek binaların mimari tasarımının ve cephe tasarımının ne şekilde ele alındığı konusunda mimarlara yol gösterici bir kaynak elde edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma giriş, üç ana bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. İlk bölümde tezin konusuna giriş yapılarak tezin amacı, kapsamı ve yönteminden bahsedilmektedir. Tezin ana amacı yüksek yapılarda mimari tasarım sürecinin nasıl olduğu ve cephenin bu süreçte ne şekilde ele alındığının incelenmesidir. Yüksek yapılarda cephe sistemleri ile ilgili çok geniş bir çalışma alanı mevcuttur. Tezin daha kontrol edilebilir olması açısından çeşitli kapsamlarda daraltılması gerekmektedir. İstanbul'da yüksek yapıların yoğunlaştığı akslardan Büyükdere Caddesi inceleme alanı olarak seçilmiştir. Çalışmanın yöntemi ise sırasıyla