Değişen çalışma biçimlerinin çalışma mekanlarına yansımalarının bilişim sektörü üzerinden irdelenmesi

Çalışma eylemi uzun bir geçmişşe sahip olmakla birlikte, zamanla daha fazla önem kazanarak yönetilmesi ve planlanması gereken bir olgu halini almıştır ve bugün modern insanın günlük yaşamının önemli çoğunluğunu kaplamaktadır. Çalışma eylemi zaman içinde kapsamını arttırarak farklı kalıplara büründükçe, belirli bir mekanın içine sığmaya başladıkça, içinde icra edilen mekanı da kendi beraberinde dönüştürmüştür ve bunun sonucunda farklı çalışma mekanları ortaya çıkmıştır. Çalışma mekanlarına yön veren bir unsur olarak, kendi değişime uğradıkça çalışma mekanlarını da değiştirmiştir. Çalışma eylemi devingendir, dolayısıyla bu eylemin gerçekleştirildiği çalışma mekanlarından değişmez ve durağan kalmaları beklenmemelidir. Ofis yapıları çalışma mekanlarından, çalışma mekanları çalışma biçimlerinden etkilenmektedir. Çalışma biçimlerini etkileyen pek çok sosyolojik, politik, ideolojik, ekonomik, bilimsel ve çevresel faktör vardır ve bu faktörlerin etkileri tezin kapsamı üzerinden incelenmiştir. Tezde en genel çerçeveyle; geçmişşten bugüne çalışma eyleminin tarihsel süreci ile değişen çalışma biçimlerinin ofislere yansımaları işlenmiştir. Tezde öncelikle amaçlanan; bilişim teknolojileri sektöründeki şirketler tarafından yönlendirilen özgün ve esnek çalışma biçimlerinin yarattığı dönüşümlerin belirlenmesi doğrultusunda, bu sektördeki ofis anlayışını ve çalışma mekanlarında meydana gelen değişimleri incelemektir. Ayrıca, çalışma eyleminin geçmişşini, değişen koşullara göre şekillenen çalışma biçimlerini ve bu çalışma biçimlerinin çalışma mekanlarına yansımalarını ofisin tarihsel sürecinde önemli role sahip Avrupa ve Kuzey Amerika kıtaları üzerinden kronolojik bir örüntüyle incelemek amaçlanmaktadır. Teze, ofisin tüm belgelenmiş geçmişşi hakkında ve çalışma mekanları ile ofisleri konu almış akademik çalışmalar hakkında literatür taraması yapılarak başlanmıştır. Tezin ikinci bölümünde; çalışma eyleminin tarihsel süreci, çalışma eylemini etkileyen faktörler, ilk çalışma mekanları, ofis kavramının insan hayatına girişi, ilk ofis kullanımları, çalışma biçimlerini etkileyen olaylar ve olgular, çalışma mekanları ile ofis yapılarının oluşum ve biçimlenme etkenleri incelenmiştir. Teknolojik icatların ofislere girişi dolayısıyla ofislerin geçirmiş oldukları sistematik, işlevsel, yönetimsel, organizasyonel, mekansal farklılıkların hem çalışma kalıplarını hem iş akışlarını nasıl değiştirdiği incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde; seçilmiş bilişim teknolojileri şirketlerinin farklı mekansal tipolojiler barındıran merkez ofisleri, bu sektörde icra edilen işin akışkan doğası gereği farklı olan esnek çalışma biçimleri üzerinden incelenmiştir. Yirmi birinci yüzyılda ofis kelimesinin karşılığının genişlemesi ve ofisin mekansal anlamda belirli bir kalıbın dışına çıkarak bağımsızlaşması üzerine, bilişim teknolojileri sektöründe faaliyet gösteren öncü şirketler tarafından geleneksel normlardan farklı bir işyeri anlayışı oluşturulmaktadır. Bu yenilikçi anlayış doğrultusunda; şirketlerin birer yerleşke olan merkez ofislerinde çalışma mekanları özgün bir tasarım dili kullanılarak şekillendirilmektedir. Tezin dördüncü bölümünde; sonuç ve değerlendirmeler sunulmuştur.