Membranların malzeme ve konstrüksiyon özellikleri açısından mimari formun oluşumundaki yeri ve konvansiyonel yapım sistemi ile yapılmış kagir malzemeli yapı örneği ile karşılaştırılması

Dünyada her alandaki hızlı gelişim, hep yeniyi arama, daha iyiye ve etki ne ulaşma çabaları, keşifler, icatlar, endüstri devrimi gibi olaylar, mühendislik ve mimarlık alanında çeşitli gelişmelere yol açmıştır. Bu gelişmeler beton, betonarme ve çelik gibi yeni yapı malzemelerini ve bunlara paralel gelişmiş, iskelet sistem gibi taşıyıcı sistemleri ortaya çıkarmıştır. XX. yüzyılda yapım alanındaki gelişmelere, uzay çağının getirdiği malzeme ve taşıyıcı sistem bilgilerinin, mimariye ve mühendisliğe yansıtılması ; sürekli yeni yapı malzeme, teori ve yöntemlerinin araştırılması ile geniş bir açınım kazandırılmıştır. Çağdaş mimaride, mühendislerin ve mimarların yorulmak bilmeyen çalışmaları, yeni malzemelerin ve statiğin ilerici metotlarının bir neticesi olarak kablo sistemler, asma-germe membran sistemler, pnömatik membran sistemler gibi çekmeye çalışan sistemlerin ortaya çıkması sağlanmıştır. Modern yapım sistemlerinden biri olan çekmeye çalışan membran üst örtüler; malzemeleri esnek ve bükülebilir olan ve eğilme rijitliği göstermeyen, hem taşıma hem örtme görevi gören, çekmeye çalışan yüzeysel taşıyıcı elemanlardır. Membran üst örtülerin sağlamlıkları geometrik formlarının sahip olduğu zıt yönlü çift eğriliklerden ileri gelmektedir. Geometrik yapıları neredeyse sınırsız şekil özelliklerine olanak vermektedir. Yüzeysel çekme gerilmelerinin hakim olduğu ters eğrilikli asma-germe membran strüktürler modern anlamda geleneksel çadır sistemlerin tekrar mimariye dönüşü olarak yorumlanabilir. Yüzyıllar önce Kuzey Almanya' da hayvan derileri ve mamut kemMerinin barınak yapmak amacıyla kullanıldığı bilinmektedir. Yerleşik düzene geçiş ve daha sağlam yapı malzemelerinin bulunuşu çadıra verilen önemi azaltmıştır, örgü dokumam malzemenin veya hayvan derilerinin kullanıldığı bu tip barınaklar ve örtüler hafif ve kolay kurulup-sökülebilen, iklim değişikliklerine kolay uyum sağlayabilen yapılara ihtiyaç duyan göçebe kavimlerde kullanılmaya devam edilmiştir. İngiltere'de başlayıp, daha sonra Avrupa ve Kuzey Amerika'ya yayılan Endüstri Evrimi, iplik eğirme, pamuk, yün ve keten ürünlerini dokumada, makineleşmeyi getirmiştir. Daha dayanıklı kabloların ve membran malzemelerinin üretilebilmesi, seri üretim sonucu maliyetlerin azalması, sergi, sirk amaçlı yeni kullanımlara yönelik geniş alanları örtme ihtiyacı gibi nedenler çekmeye çalışan membran malzemeli üst örtülerin yapımında gelişmelere yol açmıştır Endüstri Devrimi ile II. Dünya Savaşı arasındaki süreçte örgü dokuma membran malzemeli örtüler ve yapılar; sirklerde, havacılık alanında; balon, zeplin ve hangarlarda, küçük çaplı hastane ve depo işlevli yapılarda kullanım bulmuştur. n. Dünya Savaşı'ndan sonra asma-germe membran üst örtülerin kullanımı askeri alanda; karargahlarda, radar ve haberleşme merkezlerinde, üniversite kampüslerinde, spor tesislerinde, uluslararası bina sergilerinde, turizm tesislerinde, yani kısa süreli- geçici üst örtülerin ya da açık sistemlerde gölgeleme amaçlı kullanımın gerektiği alanlarda çok yaygınlaşmıştır. Bu yenilikçi yapıların kamuoyu önünde ilk ortaya çıkışı, 1955 yılında Almanya'nın Kassel Şehri'nde düzenlenen Federal Bahçe Sergisi'ndeki geçici Müzik Pavyonu ile olmuştur. Müzik Pavyonu Federal Bahçe Sergisi, Kassel - 1955IV Çoğu geçici olan veya gölgeleme amaçlı, asma-germe ile şekil alan dokuma membran malzemeli üst örtülerin, mimarinin gelişimi üzerinde kuvvetli ve çarpıcı bir etkisi olmuştur, öngerilmeli antüclastik membran üst örtülerin kullanımı, kapalı hacimler yerine; ticaret fuarları, uluslararası sergiler ve çadır yapılarındaki; geçici kullanım alanları ile stadyumlarda gölgeleme amacına yönelik kullanımlarla özdeşleşmiştir. Bunun temel nedeni, bu yapıların doğal peyzaja kurulmalarındaki kolaylık ve mimarları bu üst örtülerin kullanımına yönelik daha ileri araştırmalar yapmaktan alıkoyan, membran üst örtülerin geçici görünmesi durumudur. Düz çizgilere sahip betonarme yapıların ve eğri yüzeylere sahip membran üst örtülerin birleşmelerindeki zorluklar ve teknolojik eksiklikler de diğer önemli faktörler olmuştur. Membran üst örtülerin kapalı hacimlerin üzerinin örtülmesinde kullanımı, politetrafloretilen kaplı cam lifi örgü dokuya sahip örgü dokuma membran yüzeylerin kullanılmaya başlaması ile ağırlık kazanmıştır. Bunda membran statiğinin, membran geometrisinin ve membran örtülerin strüktürel etkinliklerinin daha iyi anlaşılması da kuşkusuz çok önemli bir rol oynamıştır. 1980'li yılların sonuna doğru membran üst örtülerin açık ve kapalı sistemlerde kullanımında gerek yurtdışında gerekse ülkemizde artış gözlenmektedir. öğrenci Merkezi, La Verne Üniversitesi, 1973 - P. T. F. R kaplı membranın ilk kutlanmaBu tezde sadece membran üst örtülerden; eğri yüzeysel, antiklastik, asma-germe ile şekil alan, yüzeysel taşıyıcı ve örtücü 'örgü dokuma membranlar' ele alınacaktır. Metal ve plastik malzemeli membranlara ise kısaca değinilecektir. Tezin kapsamında geleneksel çadır sistemlerden başlanılarak dokuma membran üst örtülerin günümüze kadar gelişimi ele alınacak; örgü dokuma membranlann, yapı öğelerine, birleşim şekillerine ve detaylarına, geometrisine, strüktür sistemini oluşturan yapısall elemanlara değinilerek çeşitli kullanım alanları ile ilgili özgün mimari örnekler sunulacaktır. Tezin m. Bölümü'nde örgü dokuma membran malzemenin kullanıldığı çekmeye çalışan bir üst örtü ve geliştirilmiş konvansiyonel yapım sistemi ile inşa edilmiş betonarme bir üst örtünün karşılaştırılması düşünülmüştür. Bu şekilde membranlann açık veya kapalı sistemlerde kullanımının getirdiği avantajlar hakkında bazı fikirler verebileceği düşünülmüştür. İnceleme ölçütleri olarak maliyet ve yapım özellikleri başlıkları belirlenmiştir. Maliyet başlığı dahilinde betonarme kabuk ve membran üst örtüde kullanılan malzeme miktarı gideri, toplam ağırlık, işçilik ve uygulama süresi dikkate alınarak bir karşılaştırılmanın yapılmasına; yapım özellikleri başlığı kapsamında işin mühendislik yönünün ve şantiyede bulunan mevcut üretim teknikleri ile üst örtünün karar verilen son hali ile imalatının maliyet ve inşası açısından getirdiği avantajların belirlenmesine çalışılacaktır. Tezin genelinde yapılan sunum ile, örgü dokuma membranlar ile ilgili teknik bilgilere Türkçe Literatür olarak katkıda bulunabilmek, bu malzeme ve taşıyıcı sistemler ile üst örtü tasarımında bulunacak mimarlara örgü dokuma membran malzemelerin kullanımında statik, geometrik ve malzeme özellikleri açısından dikkat etmeleri gereken noktaları belirterek yol gösterebilmek, ayrıca bu tür taşıyıcı sistem ve üst örtüye sahip yapıların örnek ve çeşitliliğini artırmak, gelişimine katkıda bulunabilmek amaçlanmaktadır.