Analysis and site planning proposals for Kemeraltı mosques of historical valve

Bu çalışmada Kemeraltı Camileri çevre düzenlemesine ait öneriler geliştirilmiştir. Camiler üzerine yoğunlaşan ilgi, işlevsel ve simgesel özelliklerine bağlı olduğu kadar, mimarlık ve mühendislik eylem en yüksek düzeyini işgal etemeleri sonucudur. Bunun dışında camilerin bezemeleri de ilgi toplamıştır. Osmanlı camilerinde minare ve kubbe güçlü görsel öğeler olarak cami simgesi niteliğini kazanmıştır. Yüzyıllar boyunca bu siluet pek değişmemiştir. Camilerde dış görünüş ile ilgili bu simgesel nitelikten başka iç ve dış mekanla ilgili işlevsel ve yaşantısal özellikler önem taşımışlardır. Birinci bölümde camilerle ilgili tanımlara yer verilmiştir. İkinci bölümde başlangıç döneminden itibaren tarihsel süreçte camilerin mekansal gelişimi anlatılmıştır. Osmanlı mimarisinde tipolojik sınıflamaya esas alınan sitrüktür sorunlarında yanlış anlamalar olduğu için ve elimizde Karahanlı ve Gazneli sanatına ait yeterli kaynak bulunmadığından, Büyük Selçuklu İmparatorluğu ile başlatabildiğimiz camiler tipolojik sınıflandırma yerine, tarihsel süreç göz önünde tutularak iç mekansal gelişmeleri anlatılmıştır. Anadolu Selçuklu Devleti, Anadolu Beylikler Devri camilerin iç mekan gelişmeleri anlatıldıktan sonra İzmir Kemeraltı Camileri mekan özelliklerine ışık tutması açısından Batı Anadolu'daki gelişmeler incelenmiştir. Daha sonra Erken Devir Osmanlı Üslubundan başlayarak merkezi mekana gidiş safha safha anlatılmıştır. Osmanlı Klasik dönemine ait bilgi verildikten sonra Avrupa etkisi altındaki dönem ve Yeni Klasik Üslup incelenmiştir. Bu çalışmada camilerin dış mekansal gelişimi üzerinde de durulmuştur Üçüncü bölümde Aiol, İyon, Helenistik Bizans, Roma, Selçuklu ve Osmanlı kültür dönemlerinin yaşadığı İzmir Kentinin tarihi anlatılmış, bu uygarlıkların İzmir Kentine yaptığı mimarlık, şehircilik, kültür kalkıları ve tahriplerinden söz edilmiştir. Ardından başlangıç döneminden itibaren günümüze ulaşamayan İzmir Camilerinin tarihçeleri hakkında bilgi verilmiştir. Bugüne ulaşabilen İzmir Camilerinin tarihçeleri anlatıldıktan sonra anıtsal cami mimarisinin en güzel örneklerinin verildiği ülkemizde tasarımlarıyla, dış mimarideki görünüşleriyle öğeleri arasındaki biçimsel uyumsuzluklarıyla günümüzde yapılan camilerin eleştirisi yapılmış, bu sorunun nedenleri araştırılmıştır. Dördüncü bölümde, vaktiyle deniz kıyısında bulunan Kemeraltı Caddesinin çevrelediği küçük ve sığ bir limanın zaman içinde dolması ve doldurulmasıyla gelişen, çarşı bölgesi olarak 19. yy. sonlan ve 20. yy. başlarında hala geçmişş yılların lonca sisteminin izlerini taşıyan, burada çeşitli kullanış tipleri belirli yerlerde gruplanmış olarak bir mekanda yer alnış, izleri günümüzde de sürülebilen geleneksel Kemeraltı Çarşısının, tarihsel, mekansal gelişimi ve yapısall dağılımından söz edilmiştir. Daha sonra yay biçimindeki Kemeraltında yer alan Kemeraltı Camileri olarak adlandırılan, Kemeraltı Cami, Başdurak Cami, Kestane pazarı Cami, Şadırvanaltı Cami ve Hisar Cami'nin dış ve iç mekan özellikleri ve bezemelerinden söz edilmiştir. Beşinci bölümde ise Kemeraltı Camilerinin dış mekan özellikleri göz önünde tutularak, çağdaş düzenleme ilkelerine ve koruma kapsamına uygun olarak, çevre düzenlemesine ilişkin belirgin öneriler yer almıştır. Altıncı bölümde ise çalışmanın amacı üzerinde durulmuş, tarihi çevre korumasında önemi olan sistem metodolojisiyle tez sonuçlandırılmıştır. III