Diyabetik ayak gelişen bireylerin bağımlılık durumu ve aileye olan bakım yükünün belirlenmesi

Araştırma; diyabetik ayak gelişen bireylerin bağımlılık durumu ve aileye olan bakım yükünün belirlenmesi, bu doğrultuda hasta ve aileye yönelik destek programlarının geliştirilmesinde rehber olması amacıyla tanımlayıcı olarak planlandı ve gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini, Haziran 2016- Kasım 2016 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı F Servisi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı Servisi'nde diyabetik ayak yarası nedeniyle yatarak tedavi gören hasta ve aileleri; örneklemini ise, araştırmanın amacı açıklanarak, bilgilendirme sonrası araştırmaya katılım izni alınan ve kriterleri karşılayan 75 hasta ve bu hastalara bakım veren 75 hasta yakını oluşturdu. Verilerin toplanmasında 'Bakım Veren ve Hasta Tanılama Formu', 'Zarit Bakım Yükü Ölçeği' ve 'Bakım Bağımlılığı Ölçeği' kullanıldı. Veriler, SPSS 17,0 programı ile uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirildi. Araştırmaya katılan bakım verenlerin, yaş ortalamasının 47 ,67 13,34; çoğunlukla kadın, evli, ilkokul mezunu, sosyal güvenceye sahip, geliri giderinden az ve çalışmayan bireyler olduğu saptandı. Bakım verenlerin %38,7'si hastanın eşi ya da çocuğu idi. Araştırmaya dahil olan hastaların yaş ortalamasının 63 ,28 11,61; %64'ünün erkek, %81,3'ünün evli, %41,3'ünün ilkokul mezunu, %70,7'sinin çalışmayan, %66,7'sinin gelirinin giderinden az ve tamamına yakınının sosyal güvencesinin olduğu belirlendi. Araştırmada, bakım verenlerin bakım yükü puan ortalaması 37,12 16, 42 olarak bulundu. Bakım verenlerden, yaşı 50 ve üzerinde olan, evli, eğitim almayan ve çalışmayanların daha çok bakım yükü deneyimledikleri saptandı. Bakım verenlerin hastalara en çok yardım ettikleri günlük yaşam aktivitelerinin, güvenli çevrenin sağlanması ve sürdürülmesi aktivitesi (%98,7), kişisel temizlik ve giyinme aktivitesi (%98,7) ile hareket aktivitesi (%98,7) olduğu bulundu. Araştırmaya alınan hastaların, Bakım Bağımlılığı Ölçeği'nden aldıkları puan ortalaması 47,68 16, 40 iken; 65 ve üzeri yaşta olan hastaların, Bakım Bağımlılığı Ölçeği puan ortalaması istatistiksel olarak anlamlı ölçüde düşük bulundu (p<0.05). Bakım Bağımlılığı Ölçeği'nin, 'eğlence aktiviteleri, tehlikelerden kaçınma, vücut temizliği ve beden duruşu' alt boyutlarında daha yüksek bağımlılık düzeyine sahip oldukları saptandı. Zarit Bakım Yükü Ölçeği ile Bakım Bağımlılığı Ölçek puanları arasında ise, istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0.05). Sonuç olarak; diyabetik ayak tanısı olan hastaların orta derecede bakım bağımlılığı olduğu ve eğlence aktiviteleri, tehlikelerden kaçınma, vücut temizliği ile beden duruşu alt boyutlarında bağımlılık düzeylerinin daha fazla olduğu belirlendi. Diyabetik ayağı olan bireylere bakım veren aile üyelerinin ise, orta düzeyde bakım yükü deneyimlediği saptandı. Sonuçlar doğrultusunda, diyabetik ayak gelişen hastaların yanı sıra, yeni duruma uyum sağlamada yük algısıyla yüzleşen bakım veren aile üyelerinin, profesyonel destek, danışmanlık ve eğitime gereksiniminin olduğu söylenebilir.