Çocukların dijital oyun bağımlılığında ailelerin bazı değişkenler açısından incelenmesi

Teknolojiyi oldukça aktif kullanan günümüz çocukları arasında dijital oyun bağımlılığı yaygın olarak görülen bir durumdur. Özellikle teknolojik cihazlara daha kolay ulaşabilen, sosyo-ekonomik düzeyi iyi olan çocuklardaki artan dijital oyun bağımlılık oranları da dikkat çekmektedir. Ailelerin dijital oyun bağımlılığını önleme ya da tedavi etme noktasında önemli bir faktör olduğu bilinmektedir. Bu bağlamda dijital oyun bağımlısı olan çocuklar ile dijital oyun bağımlısı olmayan çocukların aile yaşantılarının bilinmesi önemli görülmektedir. Bu tez çalışmasının öncelikli amacı; çocukların dijital oyun bağımlılığında ailelerin bazı değişkenler açısından incelenmesidir. Bu amaçla ilk olarak çocuklara dijital oyun bağımlılığı ölçeği uygulanmış, çocukların dijital oyun bağımlılık düzeyleri belirlenmiştir. Ayrıca dijital oyun bağımlılığı ölçeği sonucuna göre; oyun bağımlılık puanları en yüksek olan çocukların ebeveynleri ile oyun bağımlılık puanları en düşük olan çocukların ebeveynlerinden yarı yapılandırılmış görüşme yoluyla nitel veriler toplanmıştır. Çalışmanın örneklemini; 2015- 2016 Eğitim Öğretim yılının 2. döneminde Van ili Merkez ilçesinde bulunan özel bir kolejin ortaokul kısmında (5., 6., 7. ve 8. sınıflar ) eğitim gören öğrenciler ile bu öğrencilerin ebeveynleri oluşturmaktadır. Bu çalışmada hem nicel hem de nitel yöntemler kullanılmıştır. Öğrencilerin dijital oyun bağımlılık düzeylerini betimlemeye yönelik toplanan veriler araştırmanın nicel boyutunu; çocukları dijital oyun bağımlısı olduğu düşünülen ebeveynler ile çocukları dijital oyun bağımlısı olmadığı düşünülen ebeveynlerle yapılan görüşmeler ise araştırmanın nitel boyutunu oluşturmaktadır. Çalışmada ilk olarak çocukların dijital oyun bağımlılık düzeyleri belirlenmiş ardından dijital oyun bağımlısı olduğu düşünülen çocuklar ile dijital oyun bağımlısı olmadığı düşünülen çocukların aile yaşantıları incelenmiştir. Yarı-yapılandırılmış görüşmeler sonucu metne aktarılan ses kayıtları içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. İlk olarak alt temalar ortaya çıkartılmış, ardından ana temalar oluşturulmuştur. Sonuçlar bu bağlamda analiz edilip yorumlanmıştır. Çocukları dijital oyun bağımlısı olan ailelerin; çocuklarına daha az ilgi gösterdiği, teknolojinin olumsuz yönlerine karşı kendilerini çaresiz hissettikleri ve bu konuda çocuklarına teknolojiyi tamamen yasaklayabildikleri görülmektedir. Ebeveynlerin çocukları ile olan iletişimlerinde bazı problemler yaşadığı, çocuklarına hafif veya ağır şiddet uygulayabildiği ortaya çıkmıştır. Ebeveynlerin teknolojinin olumsuz yönleri hakkında bilinçli olduğu fakat bu konuda çocuklarını yönlendirmede sıkıntılar yaşadığı, teknolojiyi tamamen yasaklama yoluna gittikleri görülmektedir. Ayrıca bu ebeveynlerin çocuklarının dijital oyun bağımlısı olmaları hakkında suçu çocuklarının arkadaş çevresinde ya da okudukları okulda gördükleri ortaya çıkmıştır. Dijital oyun bağımlısı olmayan çocukların aile yaşantıları incelendiğinde ise; ailelerin geniş olduğu, aile içinde bir huzur ortamının hakim olduğu, aile içerisinde kesin yasakların değil de daha çok belli kuralların olduğu, çocukların her istediği teknolojik cihazın hemen alınmadığı, çocukların oynadığı dijital oyunları sınırlandırdığı görülmektedir. Ayrıca ebeveynlerin çocuklarla beraber etkinlikler yaptığı, aile bireylerinin çocuğa yakın ilgi gösterdiği, özellikle annenin çocuğuyla olumlu bir iletişim kurduğu da görülmektedir