Distopik bilim - kurgu filmlerindeki mekan çözümlemeleri, 1980 - 2000

Çalışmanın konusu, teknolojik değişimin, mimarlık ile ilgili gelecek senaryolarını nasıl etkilediğini distopik bilim-kurgu filmleri aracılığıyla ortaya koymaya çalışmaktır. iletişim teknolojilerinin şekillendirdiği günümüz dünyasında her şey birbiri ile iletişim ve etkileşim içindedir. Mimarlık ve sinemanın da tüm sanatların birbiri içine girdiği bu ortamda birbirlerinden etkilenmemeleri imkansızdır. Hem mimarlar hem sinema sanatçıları, çevre ve insan ilişkilerini anlamlandırmak sorunuyla ilgilenirler, iki disiplinde düşüncelerini aktarmak için mekanı kullanırlar. Sinemanın zaman ve mekan kurgusunu değiştirerek yarattığı gerçeklik, sinema perdesinde kalmaz. Mimarlar filmler tarafından simüle edilmiş gerçekleri imgelemleyerek tasarımlarına yansıtırlar. Sinema, mimari gerçekliği kendi dünyasında yeniden üretir. Film yapmada kullanılan teknikler, mimarlık için farklı düşünme ve yapma olanakları sağlamıştır. Endüstri devrimiyle birlikte gelişen bilim ve teknik, maddenin üretiminde ve temsilinde köklü değişimler oluşturmuştur. Bu dönemdeki teknolojik değişimler hem yapım tekniği açısından hem de düşünsel alt yapı açısından sinemanın ve mimarlığın üretimini derinden etkilemiştir. Teknolojik değişimler geleceğin mekan kurgusunu oluşturmada en önemli etkenlerden biridir. Bu değişim, aydınlanma ile başlamış, gelişen teknoloji bilinmeyenleri cevapladıkça geleceğin dünyasında bilinmeyen, karanlık, çözümsüz olan hiçbir şeyin kalmayacağı inancı güçlenmiştir. Teknolojik gelişmelerin hızlanmasıyla bilimin ortaya çıkaracağı mükemmel hayat beklentisi artmıştır. Cennetin alternatifi olan ütopyalar, ulaşılabilir olarak görülmüş, ütopyalardaki 'olmayan yer', 'iyi yer' haline gelmiştir. Mimarlık bu noktada gerçeklik ile ütopyayı buluşturmuştur. Ütopyalarda, sosyal ve fiziksel hayattaki mutluluğa teknolojinin olanaklarıyla oluşturulmuş makine gibi işleyen mimariyle ulaşılacağı düşünülmektedir. Teknolojinin savaş sanayinde kullanılması, teknolojinin ortaya çıkardığı tüketim kültürüyle çevrenin daha çok kirlenmesi, dünyanın yaşanmaz hale gelmeye başlamasıyla gelecekle ilgili umut kaybolmaya başlamıştı. 2. Dünya savaşı, Hiroşima ve Auschwitz'den sonra genel düşünce ütopyaların saçmalık olduğuydu. idealler ile gerçekler arasındaki çelişkilerin farkına varılmış, umudun yerini karamsarlık, alaycılık ve hayal kırıklığı almıştı. Bu dönemde insanlığın bütün çevresini baştan aşağı yıkıp sil baştan ideal bir dünya oluşturma düşüncesi ortadan kalkmıştı. Kentle ilgili bütüncül projeler ortadan kalkmış yerlerini noktasal çözümler üreten projeler almıştı. Kentlerde düzenin yerini kaos, bütüncüllüğün yerini kolaj almıştır. Distopyalar ütopyaların tahtına oturmuştur. Teknolojinin etkisiyle ortaya çıkan tüketim kültürünün bir ürünü olan sinema, geniş kitlelere ulaşabilme ve kitleleri etkileme gücüyle, toplumun gelecekle ilgili beklentilerini ve dünya görüşlerini etkiler. Hayalle gerçek içice geçerek, geleceğin teknolojisi ile ilgili resimler bilim-kurgu sineması aracılığıyla sunulur. Bilim-kurgu sinemasının kente etkisi; kentin imajının oluşturulmasında ve yeni kent yaşantısının değerlendirilmesindedir. 1980'lerden sonra üretilen bilim-kurgu filmleri, teknolojik gelişmeler karşısında olumlu fikirlere sahip olmayan distopyalar üretmişlerdir. iletişim teknolojilerinin gelişmesi ile ortaya çıkan siberuzay yeni bir mimari gerçeklik sunar. Sınırların bulanıklaşması, orijinalden kopma, zamanın tanımının değişmesi mekanda değişimlere sebep olur. Değişimler yeni mekan tanımlarının ortaya çıkmasına sebep olur. Siberuzay kavramı kamusal-özel alanı değiştirir, dönüştürür, iletişim teknolojilerinin insan hayatının önemli bir kısmını kaplamasıyla teknoloji bedenle bütünleşir, beden sınırlarından kurtulur. Bu değişimlerin birçok olumlu ve olumsuz yönleri vardır. Genel olarak bilim-kurgu sinemasında bu yeni çevrenin insan algılarını bütünüyle değiştireceği savunulmakla beraber geleceğin dünyası karamsar tasvir edilir. Yeni bir kavram olan siber uzayın geleceğinin karamsar olarak algılanmasının sebebi 'yeni' olanın doğurduğu korkudur. Muhafazakar düşünceler ucu kapalı görüşlerini, teknofobik ve distopik bilim-kurgu filmleri aracılığıyla ortaya koyarlar. Geleceğin dünyaları ile ilgili bu görüşler bugünün dünyasının yorumlarıdır.