Huzurevinde kalan ve aile ortamında yaşayan yaşlıların yaşam doyumlarının incelenmesi

Bu çalışma, huzurevinde ve aile ortamında yaşamanın ve bazı sosyo-demografik değişkenlerin yaşlıların yaşam doyumunu etkileyip etkilemediğini araştırmak amacıyla düzenlenen bir alan araştırmasıdır. Yaşlıların yaşam doyumları ile onu etkilediği varsayılan sosyo-demografik değişkenler ortaya konularak ilişkisel değerlendirmeler yapılmış, yaşlıların daha sağlıklı ve doyumlu bir yaşlılık geçirmeleri için öneriler sunulmuştur. Araştırmanın evrenini 2011- 2012 yıllarında Türk Kızılay Derneğine bağlı Akçakoca Huzurevi'nde kalan yaşlılar ile huzurevinin bulunduğu yerleşim yerindeki mahallede ailelerinin yanında ikamet eden yaşlılar oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan yaşlılarda zihinsel yetilerin korunmuş olması gereği ile huzurevinde sorulara cevap verebilecek durumda otuz beş katılımcı bulunması münasebetiyle aile ortamında yaşayan alt, orta ve üst sosyo-kültürel kesimden otuz beş yaşlı rastgele yöntemle belirlenmiştir. Araştırma verileri anket yöntemiyle toplanmıştır. Verileri toplamada, yaşlılarla ilgili sosyodemografik özellikleri içeren 'Sosyodemografik Veri Formu' ile birlikte 'Yaşam Doyumu Ölçeği' kullanılmıştır. Var olan durum olarak olarak meydana gelen değişimler hesaplandığı sürede 21. Yüzyılda tüm dünyada olacağı gibi ülkemizde de demografik anlamda değişimler yaşanacak bu çerçevede yaşlı nüfusu etkin şekilde artacaktır. Değişen ekonomik ve sosyal koşulların yanı sıra genel anlamda yaşlı nüfusu ülkemizde 21. Yüzyılın ikinci yarılarında oldukça öneme sahip bir topluluk olacağı söylenmektedir. Özellikle 65 yaş üstü olan nüfusun oranının gelecek olan yıllarda sürekli olarak katlanıp artacağı söylenmektedirÇalışma sonucunda, huzurevinde kalan yaşlıların yaşam doyumu düzeyi (15.31 2.99) aile ortamında yaşayan yaşlıların yaşam doyumu düzeyinden (12.11 3.9) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte bazı sosyodemografik değişkenler ile yaşam doyumu arasında ilişki olduğu, bazı sosyodemografik değişkenler ile yaşam doyumu arasında ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Yaş ve eğitim değişkenleri ile yaşam doyumu arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. Yaş ve eğitim süresi yaşam doyumunun da arttığını izlenmiştir. Çalışmada yaşam doyumu ile anlamlı ilişkisi bulunan bir diğer faktörün ibadet etme ritüeli olduğu, ibadet etmeyen yaşlıların yaşam doyumu düzeyinin günlük ibadetlerini gerçekleştiren yaşlıların yaşam doyumu düzeyinden anlamlı şekilde daha yüksek olduğu izlenmiştir. Çalışmada fiziksel, sosyal ve hobi etkinliklerinde bulunan yaşlıların yaşam doyumu düzeyinin bu tür etkinliklerde bulunmayan yaşlıların yaşam doyumu düzeyinden anlamlı şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yaşam doyumu ile kendine ait odası bulunup bulunmama faktörü arasındaki ilişkinin anlamlılık sınırında olduğu, kendine ait odası bulunmayan yaşlıların yaşam doyumu düzeylerinin kendine ait odası bulunan yaşlıların yaşam doyumu düzeyinden yüksek olduğu da çalışma bulguları arasında yer almaktadır. Elde edilen bulgular doğrultusunda; yaşlının sosyal yaşama aktif katılımının sağlanması, yaşamı olumlu yönleriyle görmesi ve işe yaradığı duygusunun kazandırılmasının önemine dikkat çekilmiş; özellikle kurumsal bakım veren yerlerde fiziksel, sosyal ve hobi etkinlikleri düzenlenerek yaşlının bu etkinliklere aktif katılımı desteklenmesi, yaşlının günlük yaşam aktivitelerini sürdürmeye cesaretlendirilmesi, etkinliklere katılmayan yaşlıların belirlenerek onların da katılımını sağlayacak farklı aktivitelerin planlanması önerilmiştir. Kurumsal bakım veren kuruluşlar açısından yaşlılara hizmet verecek olan personellerin yaşlılık dönemi, sorunları ve psikolojisi konularında bir eğitimden geçmişş olması koşulu aranmalı ve/veya hizmet içi eğitim programları ile personellerin desteklenmesi önerilmiştir.