Toplam kalite yönetiminin, bina tasarım, yapım ve yapım sonrası süreçlerinde uygulanmasına ilişkin bütünleşik model önerisi

Kaliteli bina elde edilebilmesine yönelik, yönetsel içerikli yeni bir yaklaşım önerisi tezin konusunu oluşturmaktadır. Bu çerçevede yapılan çalışma, 7 bölüm halinde aşağıdaki kapsamda ortaya konmuştur. Bölüm 1: Araştırmanın amacı, Toplam Kalite Yönetimi'nin bina gerçekleşme sürecine uygulanması ve bu sayede kaliteli bina elde edilmesi konusunda, yeni bir yönetsel yaklaşım önermektir. Bu bağlamda, kaynağını Toplam Kalite Yönetimi felsefesinden alan yönetim modellerinin bütünleşik olarak kullanılması hedeflenmiştir. Tezde 'kalite' kavramının içeriğine sıkça başvurulduğundan, kavramın çeşitli tanımlarına ve mimarlık alanında kullanımına da değinilmiş, çeşitli uzmanların konu ile ilgili açıklamalarına yer verilmiştir. Ayrıca 'kaliteli bina' kavramının tanımlaması yapılmıştır. Bölüm 2: Bu bölümde bina gerçekleşme süreci incelenmiş ve süreçte yer alan aktörlerden söz edilmeye çalışılmıştır. Çünkü Toplam Kalite Yönetimi süreç yönetimini ve bu süreçte yer alan tüm çalışanların ortak katılımını öngörmektedir. Bu süreç planlama, programlama, tasarlama ve uygulama adımlarından oluşmaktadır. Ayrıca bina işletme aşaması da bina gerçekleştirme süreci ile ilintili bir alt süreç olarak ele alınmıştır. Bölüm 3: Bu bölümde TKY'nin tarihsel gelişiminden ve onu oluşturan öğelerden söz edilmiştir. TKY kavramı, ikinci dünya savaşından sonra Japonya'da uygulanmaya başlayan ve günümüze kadar gelişerek tüm dünyada kabul gören, kaliteli yönetim sistemlerini destekleyen bir felsefeyi ifade eder. Ürünün değil, onu oluşturan sürecin kontrol edilmesini önerirken sıfır hatayı hedefler. Bunu sağlarken tüm çalışanların katılımını öngörür. Personelin eğitimi ve öngörülen hedeflere motive edilmesine önem verir. Bölüm 4: Toplam Kalite Yönetimi'nin uygulanması konusunda uluslararası bir standart olan ve ISO tarafından yayınlanan ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi, en yaygın kullanıma sahip olup sektörlerden bağımsız bir yapıya sahiptir. TKY kaynaklı diğer birçok yönetim sistemi sektörel amaçlı olarak kullanılmaktadır. Kuruluşlar kendi organizasyonel yapılarını gözden geçirerek, çalışmalarını ISO 9000 normlarına uygun hale getirdiklerinde, akredite edilmiş belgelendirme kuruluşlarının herhangi birinden kalite belgesi alabilmektedirler. Kalite belgesine sahip olmak, periyodik olarak denetlenmeyi de gerektirdiği için kuruluşlar kalite sistemlerinin sürekliliğini sağlamak için gerekli kuralları uygulamak durumundadırlar. Bu da TKY'nin 'sürekli gelişme' ilkesinin uygulanması anlamına gelmektedir. TKY'nin modası geçecek bir kavram olmadığı, onun her türlü yenilik ve gelişmeye açık olduğundan anlaşılabilir. Dolayısı ile ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi de buna paralel olarak varlığını gerekli revizyonlarla sürdürecektir. Bölüm 5: Bu tezde, kaliteli bina elde etmenin yolu olarak TKY gösterilirken, bunun sağlanması için kaynağını TKY'nden alan ve bina gerçekleşme süreci ile ilintili olan yönetim modellerinin bütünleşik olarak kullanılması önerilmiştir. Bina üreten organizasyonların çevre odaklı olmaları gerektiği düşünülmüştür. Bundan başka iş sağlığı ve güvenliği de yine inşaat firmaları için vazgeçilemez bir unsur olarak kabul edilmiştir. Bunlara karşılık gelen yönetim modelleri; ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi, ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi ve OHSAS 18000 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Yapılan araştırmalar sonucu adı geçen yönetim sistemlerinin bütünleşmesi; ISO 9000 KYS bünyesine, diğerlerinin dokümantasyon gereksiniminin dahil edilmesi ile sağlanabileceği görülmüştür. Bölüm 6: Bu bölümde, ISO 9000 kapsamına ISO 14000 ve OHSAS 18000 gereksinimlerini dahil ederek oluşturulan yönetsel yapıdan ve bütünleşmenin nasıl sağlanacağından söz edilmiştir. Adı geçen kaliteli yönetim sistemlerinden ikisi ISO kaynaklıdır. Diğer yönetim sistemi olan OHSAS 18000 ise ülkemizde TSE tarafından kabul edilmiş ve VIİSO tarafından da incelenmekte olan bir İSG yönetim sistemi olduğu için eşdeğerlerine tercih edilmiştir. Bu üç sistemin birlikte harmonize olarak kullanılması bu tezde yeni bir yönetsel yaklaşım olarak önerilmektedir. Bu yönetim sisteminin bina üreten firmalar tarafından kullanılmalarının bir gereksinim olduğu tezde vurgulanmaktadır. Ayrıca Bütünleşik KYS'nin nasıl kurulacağı, dokümantasyon gereksiniminin neler olabileceği ve kalite el kitabı içeriği konularının örneklendiği bir çalışma sunulmuştur. Bölüm 7: Tezin genelinden çıkan sonuçlar ve bu sonuçlara ilişkin tartışma Bölüm 7'de sunulmuştur. Bunlardan ana başlıklarla söz etmek gerekirse: Ülkemiz için, her alanda kaliteye ulaşma amacı taşıyan bir kalite seferberliğinin zamanı gelmiştir. Bu tezde önerilen bütünleşik kalite yönetim sistemi bu bağlamda önemli bir araç olacaktır. Organizasyonlar, gelişmelere paralel olarak ortaya çıkan ve kendi sektörleri ile ilintili olan TKY esaslı yönetim modellerini bütünleşik olarak kullanmalıdırlar. Bu sayede TKY uygulaması en üst düzeyde gerçekleşmiş olacaktır. Tezde önerilen bütünleşik kalite yönetim sistemi sayesinde organizasyonlar kalite yönetim sistemi belgesi alabileceği gibi, bu organizasyonlarca üretilen binalara kalite belgesi verilmesinin olanaklı olabileceği düşünülmektedir. Kısacası gerçekleşme süreci, burada önerilen yönetim sistemi ile sonuçlanmış bina da kaliteli olacaktır. vu