Silifke Aya Tekla Bazilikası Sarnıcı restorasyon projesi

Aya Tekla Bazilikası Sarnıcı, Silifke'nin yaklaşık 2 km. güneyinde bulunan ve Erken Hristiyanlık Dönemi'nin önde gelen hac merkezlerinden biri olan Aya Tekla Sit Alanı'nda yer almaktadır. Silifke, Güney Anadolu kıyılarında sıralanan tarihi ve arkeolojik merkezlerin en önemlilerindendir. Silifke'yi Aya Tekla Sit Alanı'na bağlayan antik yolun kalıntılarına günümüzde de rastlanmaktadır. Yerleşim 5. yy'a tarihlendirilmektedir. Alanda yer alan Yeraltı Kilisesi, Aya Tekla Bazilikası' nın günümüze kadar ayakta kalabilmiş tek parçası olan apsis duvarı ve hemen bu duvarın kuzeyinde yer alan sarnıç en önemli kalıntılardır. Bunlardan başka bölgede çok sayıda sarnıç, su haznesi, kilise, hamam ve kent surlarının izlerine rastlanmaktadır. Tez konusu olarak seçilen sarnıç, bölgede iyi durumda ayakta kalabilmiş nadir yapılardan biridir. Dikdörtgen planlı yapı 12.16 m x 14.1 Om boyutlarındadır. Mekanın yüksekliği özgün zemini kaplayan toprak dolgu zeminden tonozların tepe noktasına kadar 4 .60m dir. Mekanı çevreleyen duvarların dış yüzü kesme taş bloklarla kaplıdır. Kesme taş örgünün gerisinde moloz taş ve harçtan oluşan bir dolgu yer alır. İçeride tuğladan ve üzeri horasan sıvalı iç cidar vardır. Mekan, beşer sütundan oluşan iki sütun sırası ile üç nefe bölünmüştür. Bugün tonozları taşıyan sütunların yarısından fazlası toprağa gömülüdür. Sütunlar netler arasındaki kemerleri ve tonoz örtüyü taşımaktadır. Kesme taş kemerler üzerinde, tonozların başladığı seviyede korniş yer almaktadır. Kesme taş tonozlar duvarlara ve kemerlere oturmaktadır. Sarnıcın içine inen merdiven kısmı güney duvarına bitişik olarak kalmıştır. Etrafındaki birçok yapıya göre iyi durumda olmasına rağmen, sarnıcın tonoz ve duvarlarında malzeme kayıpları görülmektedir. Sütunların kesitleri incelmiş ve bütün bunlar yapıyı statik olarak tehlikeye sokmuştur. Bu tez çalışmasında, öncelikle kütüphane araştırması yapılmıştır. Kilikya bölgesi ve Silifke kenti tarihçesi araştırılmış, Aya Tekla Sit Alanı'nın yerleşimi, alanda yer alan kalıntılara ait tarihi bilgiler ve çizimlere ulaşılmıştır. Çok sayıda Bizans sarnıcının bulunduğu İstanbul'daki örnekler üzerine yapılan araştırma, Bizans dönemi sarnıçlarının plan şemaları, malzeme ve yapım tekniklerinin anlaşılmasına yardımcı olmuştur. Yapının mevcut durumu ayrıntılı olarak ölçüm ve fotoğrafla belgelenmiş, veriler 1/50 ölçekli çizimlere aktarılmış ve yapının analitik rölövesi hazırlanmıştır. Çizimler üzerinde yapı hasarları ve malzeme farklılıkları gösterilmiştir. Yapıda kullanılan taş ve harçların analizleri yapılmış, sarnıçta kullanılan yapım teknikleri ayrıntılı olarak tanımlanmıştır. Aya Tekla Bazilikası Sarnıcı ile benzer yapılar arasında yapılan tipolojik karşılaştırmadan elde edilen veriler, yapının yıllar boyunca yitirdiği elemanlarının ve mimari özelliklerinin saptanmasını sağlamıştır. Bu bilgiler ve yapının kendisinden elde edilen veriler ışığında bir restitüsyon önerisi hazırlanmıştır. Rölöve ve restitüsyon projesi değerlendirilerek, yapının korunması için müdahale kararlan geliştirilmiştir. Bu kapsamda, yapıya ait bilgileri arttıracağına inanılan bir kazı yapılması, mevcut durumu korumaya yönelik strüktürel sağlamlaştırmalar ve bütünlemeler, yapıya uymayan önceki yenilemelerin düzeltilmesi, bozulmalara neden olan bitki oluşumlarının temizliği ve yapının sürekli bakımının sağlanması önerilmektedir. Restorasyon aşamasında yapının işlevlendirilmesi de ele alınmıştır. Yapının bir sit alanı sınırları içinde olması, yeniden kullanım önerisi için yönlendirici olmuştur. Aya Tekla Sit Alanı'nın etrafında herhangi bir koruma çizgisinin olmaması, alan içinde ziyaretçiler için yönlendirici elemanların eksikliği gibi konular göz önüne alınarak, alanın düzenlenmesi ve sunumu için öneriler getirilmiştir. Aya Tekla Bazilikası Sarnıcı'nın, içinde yer aldığı sit alanının ihtiyacını karşılayacak şekilde bir 'bilgilendirme noktası' olarak işlevlendirilmesi uygun görülmüştür. xı