Kamu-özel sektör ortaklığı projesinde taraflar arası ihtilaflar: Örnek olay incelmesi ve öneriler

İnşaat işi birçok disiplini ve çok sayıda firmayı barındıran bir iş koludur. Her inşaat işinde benzer süreçlerden geçmekte olduğu düşünülse de her iş kendine özgü koşulları da beraberinde getirmektedir. Çevresel faktörlerin, ülkenin ekonomik ve sosyal koşullarının, tarafların çıkar beklentileri düşünüldüğünde, projenin beklenen süre, maliyet ve kalite ile tamamlanması taraflar arasında yapılan sözleşmenin niteliği önem kazanmaktadır. İnşaat işindeki tarafların bir araya gelme türü işin koşullarına ve tarafların beklentilerine göre değişiklik göstermektedir. Yurt içinde düşük gelir seviyeli kesim için üretilen toplu konut projeleri gibi sosyal sorumluluk projeleri için kamu yararına yapılan ve öncelikli kamu faydası öngörülen işler ülkemizde hasılat paylaşımı usulü ile yapılabilmektedir. Hasılat paylaşımı usulü yurt içi kamu-özel sektör birlikteliklerinde toplu konut üretiminde çokça kullanılan usul olmuştur. Bu usulün kullanımında, örnek olay incelemesinde olduğu üzere sözleşmenin taraflarında kamu ve özel sektör yer almaktadır. Kamu tarafı toplum yararına yapı işi üretmekte, özel sektör de amaçladığı karı elde etmektedir. Yurtiçi ve yurtdışı örneklerinde de görülebileceği üzere kamu kendi kaynaklarından çıkış olmadan kamu yarına işler yaparken diğer projelere kaynak açmakta, özel sektörde yapılan satışlardan beklediği karı elde etmektedir. Bu birlikteliklerde kamu politik kolaylıkları sağlarken, özel sektör de teknik bilgi ve deneyimlerini kullanarak tarafların güçlü yönlerini kullanarak bir araya gelmektedir. Yurt dışı işlerde hasılat paylaşımı usulü görülmemekte, kamu özel sektör birliktelikleri farklı tip sözleşmelerle yapılmakta ve genel anlamda kamu-özel ortaklığı adını almaktadır. Kamu-özel sektör birlikteliklerinde beklentileri karşılamak adına önem teşkil eden husus iki tarafında fayda göreceği şekilde birliktelik kurarak win- win koşulunu oluşturmaktır. İnşaat işinin doğası gereği belirsizlik ortamındadır ve riskleri barındırmaktadır. Risklerin belirlenmesi ve risklere karşı tarafların tutum belirlemesi iş süreci ve sonrasında çıkabilecek ihtilafların önüne geçmekte önemli bir adım olacaktır. Hasılat paylaşımı usulü risklerin büyük kısmını yüklenici tarafına aktardığından teklif aşamasında risklerin belirlenip tutum alınmaması ile yüklenicinin ve tutum alınmadığı veya teklifler içinde yer almadığı koşullarda işin beklenen süre, maliyet ve kalitede bitirilememesi durumunu oluşturabileceğinden işverenin de zararına durum oluşturacaktır. Tez konusunu oluşturan örnek olay incelemesinde, bir kamu-özel sektör ortaklığı ile yapılan yapım işinin süreçleri, sözleşmesi ve taraflar arası ihtilaflar irdelenmiştir. Sözleşme ve süreç bölümlere ayrılarak incelenmiş ihtilafların sebepleri yöneticiler ile yapılan görüşmelerce incelenmiş ve öneriler alınmıştır. Sözleşme ve ek dokümanlarının yetersizliği, maddeler arası çelişmeler, ihtilafların çözümlerinin belirlenememesi, idarenin iş değişiklik emirlerindeki sözleşmeye aykırı tutumları ihtilafların başta gelen sebepleri olmuştur. Projenin beklenen maliyet, süre ve kalitede bitirilmesi sözleşmesel koşullarının ve çıkan ihtilafların iki tarafın da faydası düşünülerek çözümlenmesinin önem taşıdığı anlaşılmıştır.