Toplu bir direniş ve sivil itaatsizlik eylemi olarak Bergama çevre hareketi

Altunok, Çetin, Toplu Bir Direniş ve Sivil İtaatsizlik Evlemi Olarak Bergama CevTe Hareketi. Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Oya Tokgöz, 266 s Bu çalışmada, Türkiye'de sınırlı olarak görülen sivil itaatsizlik, yeni toplumsal hareket w etioloji siyasasını içinde barındıran Bergama Çevre Hareketi (1989-1999) ele alınmaktadır. Çalışmada Bergama Çevre Hareketi'nin hangi yönlerinin sözü edilen kavramların nitelikleri içinde tartışılabileceği işlenmektedir. Ayrıca Bergama Çevre Hareketi'nin kendisini kamusal alanda var edebilmek için yürüttüğü eylemler, aktörler nitelik açısından çözümlenmektedir. Hukuki mücadele platformlarını kullanması, eylemlerde var olan sisteme toptan bir karşı çıkışın bulunmaması nedeniyle sivil itaatsiz, eylemler ve eylem biçimleriyle yeni toplumsal hareket amaç olarak da ekoloji hareketi olan Bergama Çevre Hareketi, Türkiye'de görülen kitlesel eylemlerin bir tür sentezini de ortaya koyabilmiştir. Çalışmada, Bergama Çevre Hareketi'nin hangi süreçlerden geçtiği, belgesel inceleme, yerinde gözlem ve derinlemesine görüşme yöntemleriyle çözümlenmektedir. Harekette, sivil toplum örgütlerinin çabaları ve hareketin ortaya koyduğu alternatif medyanın Bergama Çevre Hareketi ve eylemlerini ve eylem formlarını nasıl dönüştürdüğü de ele alınmaktadır. Bergama Çevre Hareketi eylemlerinin çözümlenmesi ve etkili aktörlerle yapılan derinlemesine görüşmeler şimdiye değin yapılan ve konunun ağırlıklı teknik olarak yönlerinin işlendiği çalışmalara tamamlayıcı olmayı amaçlamıştır. Çalışmanın sözü edilen teknik rapor ve belgelerin dışına çıkarak, aktörlerle yapılan derinlemesine görüşmelere ve yerinden gözlemlere dayanması, tamamlanmamış bir sürecin sözlü tarih çalışmasını da oluşturmaktadır. Çalışmada Bergama Çevre Hareketi'nin kendi içinde dönemleştirilerek işlenmesi önerilmektedir. Bu dönemleştirme, mücadelenin eylem biçimlerinin değişmesiyle ilgilidir. Bilinçlendirme ve kamuoyu oluşturmaya dayalı olan birinci dönemde Bergama Belediye Eski Başkanı Sefa Taşkın etkili olurken, ikinci dönemde daha çok tabana indirgenmiş kitlesel eylemleri organize eden Çevre Yürütme Kurulu ve onun başkanı Oktay Konyar etkili olmuştur. Yapılan görüşmeler ve gözlemler sonucu Bergama Çevre Hareketi'nin örgütlenme modeli ortaya konmaktadır. Bu modelde eylemlerin etkili aktörleri ve etkili oldukları örgütlenmeler hiyerarşik bir düzen içinde verilmektedir. Bergama Çevre Hareketi sonucu oluşan çevre bilincinin tabana indirgenmesini sağlayan da bu örgütlenme modeli olmuştur. Çalışmada, Bergama Çevre Hareketi'nin içinde hem tavan hem de taban çevre bilincini barındıran örgütlü, hiyerarşik ama gönüllülüğü esas alan, uzun dönemli kendine özgü bir çevre hareketi olduğu ortaya konmuştur. Bu çevre hareketi Türk siyasal sisteminde tartışılan bazı kavramları da yeniden gündeme getiren bir platform olmuştur. Bergama Çevre Hareketi bağlamında kamunun çevre politikalarının değerlendirilmesi ve sivil toplum örgütlerinin Bergama Çevre Hareketi'ne yaptığı katkılar, hareketin sonuçlarının Bergama sınırları içinde kalmasına da engel olmuştur. Bergama Çevre Hareketi sadece bir çevre hareketi değil, Türkiye'de son dönemlerde görülen sivil itaatsizlik hareketi olarak da değerlendirilmelidir. Aynı zamanda yeni toplumsal hareketlerin kullandığı platformlar ve araçlar nedeniyle sivil itaatsizlik ve yeni toplumsal hareketlerin bir sentezi görünümündedir. Dolayısıyla bu çalışmada, Bergama Çevre Hareketi, sivil itaatsizlik, yeni toplumsal hareket ve yeşil siyaset içinde boyutları bulunan uzun dönemli kendine özgü özellikleri olan bir hareket olarak ele alınmıştır.