Joint ventures and their applications in Turkish construction sector

arası alanda uygulama örnekleri daha önceki yıllara dayanan JointVenture'ların ülkemizdeki uygulamaları son dönemlerde yaygınlaşmaya başlamıştır. Joint Venture ile ilgili literatür dikkate alındığında, oldukça kısıtlı incelenmiş olan bu konu hakkında fazla bir kaynağa da rastlanamamaktadır. Yapılan çalışma genel hatları itibariyle, Türkiye'de yeni yaygınlaşmaya başlamış ve az işlenmiş olan joint venture konusunu, ulusal ve uluslararası boyutta tüm uygulama alanları ile ilgili genel anlamda inceledikten sonra, özellikle inşaat sektöründeki uygulama örnekleri ele alınarak, dünyadaki gelişmeler ile birlikte ülkemizdeki uygulamalar, uygulamalarda karşılaşılan güçlükler ve sorunları ortaya koymak ve çözümü için önerilerde bulunmakla ilgili değerlendirmeleri kapsamaktadır. Çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan giriş bölümünde, ortaklıklar ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır. Özellikle inşaat sektöründe, firmaları ortaklık kurmaya yönlendiren, projenin kapsamında özel teknik isteyen işlerin olması, proje hacminin tek şirket için büyük olması, işverenin ihaleye giriş şartı olarak ortaklık şartının öne sürmesi, diğer firmalara karşı rekabet gücünün artırılması ve finansman yetersizliği, risk paylaşımı, teknoloji transferi, işin yapılacağı ülkede yeterlilik alınması, firma ilişkileri gibi sebepler ayrıntılı olarak incelenmiştir. Daha sonra ortaklar arasındaki ilişkilerin niteliğine değinilmiştir. Giriş bölümünde son olarak, çalışmanın amacı ortaya konmuş ve bu amaca yönelik yapılan çalışmada izlenen yöntem belirtilmiştir. İkinci bölümde, ulusal ve uluslararası boyutuyla, hemen hemen tüm uygulama alanları göz önünde bulundurularak, joint venture'lar incelenmiştir. Joint ventureanlaşmaları ile ilgili, hemen her ülke mevzuatında farklı tanımlar ile karşılaşılmaktadır. Joint venture'ın tanımlanması konusunda, ülkemizdeki modele en uygun tanımlamayı ortaya koyabilmek için dünya literatürü incelenmiş ve örnekVtanımlar ortaya konmuştur. Ardından joint venture'ların kurulmasındaki amaçlara değinilmiştir. Etkin bir ortaklık yapısı kurabilmek için, ortak yönetim ilkeleri, ortaklığın yapısı, ortaklıkta uygulanacak sistemler, kültür ve kültür farkları, uygulamalar ve operasyonlar, yetkiler ve yetki dağıtımı, liderlik ve yönetim hususlarının ele alınmasında yarar vardır. Bu nedenle joint venture'lar kurgusal ve yapısall olarak analiz edilmiş, bu konular ile ilgili önemli noktalar detaylı olarak incelenmiştir. Ortaklar arasında oluşabilecek büyüklük kompleksi, yönetimdeki kişilerin kendi firmalarının çıkarlarını gözetmesi gibi durumlar, incelenen örnek joint ventureuygulamalarında da karşımıza çıkmış olup, bu durum son derece ciddi zaman ve para kayıplarına sebep olmaktadır. Bu nedenle, Joint venture'ın başarılı olmasındaki en önemli faktörlerden birisi, ortakların yöneticilerinin anlayışlı, deneyimli, ortaklıkamaçlarını bilen ve ortaklığın yararlarını birinci planda tutan kişilerden seçilmesidir. Öneminden dolayı, bu bölüm içerisinde joint venture'larda yönetim süreci konusuna ayrıntılı olarak değinilmiştir. Joint venture'larda vergilendirme ve vergiler gibi finansal konular yine son derece önemli yer tutmaktadır. Bu bölümde vergilendirme ve vergiler ile ilgili konular, ulusal ve uluslararası boyutta konu ile ilgili yapılmış olan yasal düzenlemeler ve bu düzenlemelerin getirdiği olumlu ve olumsuz durumlar incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca, risk faktörleri incelenmiş ve joint ventur'ların uygulaması sırasında karşılaşılabilecek bu risk faktörlerinin yaratabileceği olumsuz etkileri azaltabilmek için kullanılabilecek yaklaşımlar ortaya konmuştur. Bölümün sonunda joint venture'lar ile ilgili yapılan değerlendirmelerin ardından, joint venture kurmak yolu ile sağlanabilecek faydalar ve bu ortaklık tipiningetirebileceği olumsuz durumlar belirtilmiştir. Üçüncü bölümde, Joint venture sözleşmelerine yönelik inceleme ve değerlendirmelere yer verilmiştir. Joint vneture'larda, bazı temel konularda, özellikleVIsözleşme tekniği ve içeriği bakımından önemli benzerlikler olduğu görülmektedir. Bunun en önemli sebebi ise, özellikle uluslararası inşaat projelerinin kredilendirmeşartlarının temel şartının uluslararası nitelikte bir FIDIC Sözleşmesi'nin varlığındangeçmekte olduğudur. Uluslararası standartlara uygun olarak düzenlenmiş bir sözleşmenin özellikle iş sahibi, müteahhit ve kredi kurumunun birbirleri arasındakiilşiki açısından önem arz edeceği açıktır. Bu bölümde, joint venture sözleşmeleri, içerik açısından, hukuki açıdan ve mali açıdan incelenmiştir. Bu inceleme sırasında, özellikle hukuki açıdan ülkemizdeki ve ABD'deki durum değerlendirilmiştir. Joint venture sözleşmesinin unsurları detaylı olarak belirtildikten sonra, joint venturesözleşmesi ile benzeri sözleşmelerin farkları ortaya konmuştur. Joint venutresözleşmesinin, faaliyet sahaları itibariyle ve ortaklığın niteliğine bağlı olmak itibariyle yapılan ayrımı konusunda bilgi verilmiştir. Joint venture sözleşmesinin kuruluşu, sözleşmede tarafların borçları ve hakları, joint venture'ın yönetimi ve kontrolü, uyuşmazlıkların çözümü ile ilgili sözleşmedebulunması muhtemel başlıklar değerlendirilmiştir. Bir ortak girişimin, sağlıklı kurulabilmesi ve sağlıklı işlemesi için zengin bir çalışma içeren bir sözleşmeler temelini içermesi şarttır. Bu nedenle nasıl bir sözleşme hazırlığı gerektiği ve bu sözleşmelerin hazırlanması ve hayata geçirilmesi aşamasında dikkate alınması gereken hususlar detaylı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölüm içerisinde, ağırlıklı olarak JV'ı kuran iki veya daha fazla ortak arasında yapılacak olan sözleşme ve kapsamı ile ilgili bilgi verilmiştir. Bununla birlikte, JV ile işveren arasında yapılan sözleşmenin kapsamına da kısaca değinilmiştir. Konuya bu perspektiften bakılması sebebi ile, bölümün sonunda, örnekJV sözleşmelerinin kapsamı incelenmiş, hem JV ile işveren arasındaki, hem de JVortaklarının kendi aralarında yaptıkları sözleşme ile ilgili sonuçlar ortaya konmuş veVIIbölüm içerisindeki bilgiler ile uygulamada karşılaşılan örnekler arasında gereklibağlantılar kurularak bir takım değerlendirmeler yapılmıştır. Tez çalışmasının konusunu oluşturan, inşaat sektöründe uygulanmış olan örnekJV'lar üzerinde, önceki bölümlerde incelenmiş olan konular ile ilgili, gerçekleştirilmiş olan uygulamalara dönük, bir değerlendirme yapılmasının faydalı olacağı düşünülmüştür. Bu nedenle, dördüncü bölümde, uygulaması gerçekleştirilmiş ve tamamlanmış olan Joint Venture örnekleri incelenmiştir. Beşinci, sonuç bölümünde, tezin ana konusunu oluşturan inşaat sektöründe, uygulaması gerçekleştirilmiş ve tamamlanmış olan Joint Venture'larınincelenmesinin ardından elde edilen veriler ile, tez çalışmasının önceki bölümlerinde yapılan tüm incelemelerden elde edilen bilgilerin sentezi yapılmış, sonuçlar ve geleceğe yönelik öneriler ortaya konmuştur. VIII