Kent içinde konumlanan mimarlık fakültelerinin fiziksel ve performans bileşenleri açısından incelenmesi

Kentlerin geçirdikleri değişim ve dönüşüm süreçlerinin sonucunda nüfusları artmış, sorunlar ile yerleşim problemleri yoğunlaşmıştır. Nüfus yoğunluğu artışının sürmesi ile kent içi yerleşim alanlarının değeri de yükselmiştir. Kentlerin merkezinde yer alan eğitim kurumlarının, bu değer dönüşümü sürecinde yerleri sorgulanmaya başlanmıştır. Kentsel ihtiyaç öğesi olarak kent içinde önemli bir eleman olan eğitim kurumları bir bir kent merkezlerinden uzaklaşmaktadır. Bu çalışmanın amacı, mimarlık eğitiminin verildiği mimarlık fakültelerinin kent içindeki yerinin, Kevin Lynch'in belirlediği kriterlerden yararlanılarak sorgulanmasıdır. Mimarlık mesleği için bir laboratuvar olarak görülen kentlerde, kent içinde yer alan tüm bileşenlerin; yollar, bölgeler, sınır ve kenarlar, işaret öğeleri, düğüm noktaları birikiminin mimarlık eğitimindeki yeri irdelenmiştir. Bu irdelemenin de katkısı ile mimarlık eğitiminde kentsel konumun sorgulanması ve kentsel konumun mimarlık eğitimine nasıl yansıdığının anlaşılması amaçlanmıştır. Çalışmanın yöntemi, görüşme yapılan ve kentsel algı haritası oluşturulan deneklerin kent içinde yer alan üç mimarlık fakültesinin çevresini ve Kevin Lynch'in belirlediği beş kentsel imge kriterini nasıl algıladığı, kent ile nasıl bir algı bağı kurduğu, elde edilen haritalar üzerinden irdelenmesidir. Ayrıca mimarlık eğitimi içerisinde aktif olarak yer alan öğretim elemanları ile yapılmış söyleşi verileri ışığında mimari eğitimde, fakültelerin kent içindeki konumlarının eğitime yansımaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu süreç sonucunda elde edilen bulgular ışığında, deneklerin oluşturdukları kentsel imge haritaları belirlenen her bir kriter ışığında kent ile kurulan yakın bağı göstermiştir. Kent merkezine yakınlık, kentsel öğelere de yakınlık olarak sonuca yansımıştır. Kent merkezinde konumlanmış üç mimarlık fakültesinin kentin performans kriterleri bakımından da güçlü algısal sonuçları bulunmaktadır. Kentin temel bileşenleri ile kurulan yakın imgesel bağ, mimarlık eğitiminin kentten aldığı verimi olumlu yönde etkilemektedir. Kenti tanımak ve algılamak noktasında kent içinde konumlanmak mimarlık öğrencilerine kentsel deneyim avantajı sağlamaktadır. Bu sonuçları da destekler nitelikte, 2014 yılında gerçekleştirilmiş bir söyleşi serisi olan, Arkitera Kampüste Projesi'nin sonuçları incelenmiştir. Türkiye'deki mimarlık bölümlerinin idari görevli öğretim üyelerinin söylemlerinden elde edilen eğitim politikası verileri göstermektedir ki; kent içinde yer alan mimarlık fakülteleri kentten olabildiğince yüksek verimlilikte faydalanmayı amaçlamaktadır. Kent dışında yer alan mimarlık fakülteleri ise bulundukları dezavantajlı konumu, kent içinde proje alanları belirleyerek ve kente daha çok yaklaştıracak ders içerikleri yaratarak gidermeye çalışmaktadır. Mimarlık ve kent arasında birbirini doğuran, birbirinden beslenen bir ilişki vardır. İlişkinin devinimi ve sürekliliği için iki olgunun bağının güçlü kurulması gerekmektedir. Mimarlık mesleğinin eğitimini veren fakültelerin kent içindeki konumları, kurulan ilişkinin doğru işlemesi açısından oldukça önemlidir. Kent merkezinin mimarlık eğitimine, mimarlığın da kentin dinamiklerine yakın olmaya ihtiyacı vardır.