The ambiguous dialogue: Spaces of being and the being of spaces

insanın nesnelerle kurduğu ilişki prensipte insanlarla kurduğu ilişkiyle aynıdır, iki insan nasıl karşı karşıya gelip bir diyalog kurup anlam alışverişinde bulunuyorsa, insan ve nesne, veya insan ve mekan karşı karşıya geldiklerinde farklı ölçüler ve niteliklerde kesişip, belirli bir anlam ilişkisi kuruyorlar. Örneğin bir insanin deniz altındaki varlığı ve mekan ile kurduğu ilişki, diyelim ki bir dağın tepesinde kurduğu ve deneyimlediğinden çok farklıdır. Aynı şekilde ormanda veya metropolde, mağarada veya bir alışveriş merkezinde, toprak veya asfalt üzerinde, karanlıkta veya aydınlıkta var olmak, varlık açısından birbirinden farklı durumlar teşkil etmektedir. Varlık mekanın içinde barındırdığı gerçekliğe göre mekanla diyaloga girer, o gerçeği paylaştığı ve kendini eşleştirdiği ölçüde mekanla 'yakınlık' veya 'uzaklık' ilişkisi kurar. Eğer ki var olmak tek başına var olmak yerine bir mekan örüntüsü içerisinde gerçekleşen bir olgu ise, diğer bir deyişle, insan ve mekan birbirlerinin ayrılmaz birer parçaları ise, aralarındaki diyalog 'uzaklık' ile nitelendiğinde, insan mekanla anlamlı bir ilişki kuramayıp, mekanı duyumsamayıp ondan yabancılaştığında, ilksel bir durum olan insan-mekan bütünlüğü parçalanıp geriye yarım bir varlık, mekanda kaybolmuş natamam bir varlık bırakmaktadır. Bu tezin de asil sorunu budur. 21. yy'da üretilen mekan, varoluştan çok ekono-politik ve fonksiyonel girdilerin bir ürünü olduğu ve işin etik boyutu buharlaştığı için, varlık anlamlı bir çevre yerine, anlamı tüketime indirgenmiş bir çevreyi deneyimlemekte, ve dahası var olmanın bütünsel hazzını yaşayamamaktadır. Bu anlamda, mimarlığın bir mekan üreticisi olarak insan-mekan diyalogunun hangi şekillerde olabileceğinin bilgisi, varlığın bilgisi ve nesnenin bilgisi önem kazanmaktadır. Çok geniş kapsamlı bir konu olmakla beraber, varlığa ve mekana bakış, onları anlama, daima varoluş açısından değerlendirilip sınırlandırılmıştır. Pratik nedenlerden dolayı aslen beraber olan varlık ve mekan iki bölüme ayrılıp, her bölümde birine ağırlık vererek ve / ama ötekiyle ilişki içerisinde incelenmektedir. Böylece, birinci bölüm olan 'varlık' ve ikinci bölüm olan 'inekan' aslında birbirlerinden farklı olmayan, ayni olguya değişik açılardan bakan bir bütünü oluşturmakta. Bu bütün ise, toparlamak ve mimarlık açısından yorumlamak için, üçüncü ve sonuncu bölüm olan 'inimarlık' ile desteklenmiştir. Buradaki görsel anlatım, insan-mekan ilişkisinin somut olarak hangi şekillere ve ne anlama gelebileceğinin öyküsüdür. Tartışmanın sonunda hissedilen, insanin bir nesneyle kurduğu ilişkiyi şekillendirenin nesnenin içinde barındırdığı özü olduğudur, ilk bakışta, doğal nesne ve kültürel nesne kendiliklerinden sırasıyla 'yakınlık' ve 'uzaklık' barındırırlar; doğal olanı birincil ve tanıdık, kültürel olanı ise ikincil ve yabancıdır. Bu bağlamda doğal mekanda varoluş diyalogun bütünlüğüne işaret ederken, kültürel mekanda varoluş diyalogun kopuşuna işaret eder. İkinci bir bakışta ise, bu ayrımın her zaman doğru olmadığı da açıktır. Bir heykel de örneğin kültürel bir nesnedir ve insana doğada bulunan herhangi bir taş parçasından çok daha yakın gelebilir. Burada altı çizilmek istenilen, diyalogun doğa / kültür diyalektiğinden öte bir güç tarafından şekillendiğidir. Bir yandan kişisel merak, özdeşleştirme, ve bilinç aradaki diyalogu etkilerken, diğer açıdan bakıldığında, nesnenin kendi içinde barındırdığı öz diyalogun en güçlü etkenlerinden biri olarak öne çıkmakta. Dolayısıyla eğer mimarlık bilgisi mekanın insani boyutunu içerirse, ve dahası, nesnenin/ mekanın fenomenolojik bilincinden yararlanıp öze az da olsa yaklaşabilirce, bu bilinçle üretilen mekan varlık için bir 'ev' oluşturabilir.