Çok uluslu inşaat projelerinde kültürlerarası iletişimin etkisi

ÇOK ULUSLU İNŞAAT PROJELERİNDE KÜLTÜRLERARASI İLETİŞİMİN ETKİSİGeçtiğimiz yüzyılda yaşanan ulaşım ve bilişim teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak iş dünyasının pek çok alanı gibi inşaat sektörü de küreselleşmiştir. Bu yeni küresel dünyada ulusal sınırların ötesinde iş yapmak yerel sektöre kıyasla hem daha riskli hem de daha ödüllendirici bir boyut kazanmıştır. Bu nedenle inşaat şirketleri de çok uluslu projeler gerçekleştirme konusunda daha girişimci bir tavır sergilemektedirler. Ancak bu girişimleri başarıyla gerçekleştirmek doğru iletişim yöntemlerini kullanmak, kültürlere karşı duyarlı ve nitelikli stratejiler geliştirmekle mümkündür. Burada söz konusu olan iletişim kavramı, farklı bir ulusa mensup mal sahibi ile kurulacak etkileşimleri kapsadığı gibi, projenin diğer paydaşları olan ana yüklenicileri, alt yüklenicileri, tedarikçileri, danışmanları, hatta firmanın istihdam edeceği kendi çalışanlarını kapsamaktadır. Bütün paydaşların etkili iletişim kurabileceği ortamı, bu ortamın değişkenlerini ve kullanılacak araçları kurgulamak, proje yönetimi sürecinin en önemli görevlerindendir. Çünkü iletişim yönetiminin şekillenme biçimi kuşkusuz ki, proje süresince karşılaşılacak diğer konuları da etkileyecektir. Farklı kültürlerin yer aldığı bir projede, bu kültürler arasındaki iletişimin niteliği tarafların her türlü bilgi alışverişini etkilemekte; bu iletişimin şekli ve hassasiyeti ise tarafların birbirlerine karşı duydukları güven ve saygıyı oluşturan en önemli unsurlar olacaktır. Bu sebeple bu çalışmada kültürlerarası iletişim konusu incelenmiştir. Başlangıçta kültür ve iletişim kavramları ve bu kavramlar ile ilgili teorik çalışmalar birbirlerinden bağımsız olarak incelenmiş, daha sonra kültürlerarası iletişim konusu detaylandırılmaya çalışılmıştır. Bu bölüm kültürlerarası iletişim ile ilgili literatür, kültürlerarası iletişimin değişkenleri, iletişim davranışının kaynakları ve öz yansıma şeklinde alt başlıklarına ayrılarak sistemli şekilde kategorize edilmiştir. Daha sonra tezin asıl konusu olan inşaat sektörü ve proje yönetimi alanında yapılan bazı çalışmalara yer verilmiştir. Ayrıca literatürden faydalanılarak iletişimin planlanması ile ilgili örnek bir model oluşturulmaya çalışılmıştır. Daha sonraki bölümde ise yapılan özgün alan çalışması için kavramsal altyapıyı oluşturacak olan iletişim engelleri ve iletişim stratejileri anlatılmıştır. Alan çalışması ile ilgili veriler anket formları yoluyla elde edilmiş ve örneklem olarak çok uluslu inşaat projelerinde yer alan, Türk inşaat firmalarında yönetim pozisyonlarında çalışan profesyoneller seçilmiştir. Anket üç bölüm şeklinde hazırlanmış, ilk bölümde bu profesyonellerin genel görüşleri sorgulanırken, ikinci bölümde katılımcıların gerçekleştirdikleri ya da gerçekleştirmekte oldukları bir proje ile ilgili sorular yönlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise gerekli analizleri yapabilmek amacıyla katılımcıların demografik bilgileri istenmiştir. Anket soru grupları birbiri ile ilişkili olacak şekilde tasarlanmıştır, örneğin ikinci bölümde, ilk bölümde katılımcıların genel görüşlerinin sorgulandığı ifadelerin çalışmakta oldukları projede gerçekleşip gerçekleşmediği sorulmaktadır. Benzer bir ilişki ile anketin bir bölümünde, karşılaşılan iletişim engellerinin projeyi ne ölçüde etkilediği sorulurken, bir diğerinde bu engellerin aşılıp aşılamadığı da sorgulanmaktadır. Bu yöntemle ilk önce bu alandaki profesyonellerin kültürlerarası iletişim için uygun gördükleri 'tedavi yöntemleri' havuzu oluşturulmuş, sonrasında ise çeşitli analizler uygulanarak çok uluslu alanda faaliyet gösteren inşaat sektörüne 'tanı ve teşhis' konulması amaçlanmıştır. Anket verilerine tanımlayıcı ve çözümleyici istatistiksel analizler uygulanarak bir takım sonuçlara ulaşılmış ve ilerleyen bölümlerde bu sonuçlar tartışılmıştır. Ayrıca analizlerden elde edilen bazı veriler, kültür çalışmalarıyla pek çok araştırmacı tarafından kabul görmüş olan, Hofstede'in kültürel boyutları kapsamında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme örneklemdeki çok uluslu inşaat projeleri'nin uygulandığı yer ile Hofstede'in o ülkelere ilişkin kültürel karakter tanımlamaları arasında sürdürülmüştür. Hofstede'in bulgularıyla zaman zaman ortak noktalarla karşılaşılmasına ragmen, çalışmanın bütünü ile anlamlı bir bağlılık bulunamamıştır.