İnşaat sektöründe partnering

daha kaliteli ekip yaratır. Birleşme daha fazla yatırım demektir. Birleşme daha güçlü kaynak sahibi olmaktır.' Son yıllarda yoğun biçimde yaşanan teknoloji devrimi beraberinde küreselleşmeyi getirmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler, dünyadaki üretim ve ticaret yapma terzini değiştirmektedir. Finansal piyasalar, birleşen şirketler ve teknoloji ile dünya çapında benzersiz bir bütünleşme yaşanmaktadır. Globalleşme ile birlikte firmalar dünya ekonomisini bütün bir pazar olarak görmekte ve rekabet stratejilerini buna göre oluşturmaktadırlar. Firmalar rekabet etme güçlerini korumak için, yerel düzeyde üretim yapmaktan rakip firmalarla stratejik işbirliğine kadar birçok stratejiyi göz önünde bulundurmaktadırlar. Günümüzde büyük etkinlik taşıyan stratejik işbirlikleri birçok şirketi kendi güçlerinin çok üzerinde güçlü yapmış ve ortakların tek tek katkılarının toplamından çok daha fazlasını sağlamıştır. Tüm bu gelişmeler ışığında, ekonomide anahtar sektör olma özelliği gösteren inşaat sektörünün de stratejik işbirliklerine yönelmesi gerekeceğini görüyoruz. Yapı sektörü geleneksel dağınık yapısından dolayı diğer sektörlerle karşılaştırıldığı zaman, yeni gelişmelere daha fazla direnç göstermektedir. Uluslararası inşaat pazarlarındaki açık rekabet ve yapılarda istenen yüksek teknoloji seviyesinin artması Türk yapı sektörünü ciddi bir şekilde değişmeye itmektedir. Yapı sektörünün tüm bu gelişmelere ayak uydurabilmesi, müteahhidler, girişimciler tasarımcılar ve çeşitli finans kurumlan arasında gerçekleştirilecek bir seri birleşme ve işbirliği politikalarının geliştirilmesine bağlı olacaktır. Bu birleşme ve işbirliklerinin önemli ve stratejik bir kısmı uluslararası seviyede gerçekleştirilecek olup, işverene yapı projesi ile ilgili bütün bir servis paketi sunabilecek süper inşaat firmalan ortaya çıkacaktır. Stratejik işbirliği veya ortaklığı, işletmeler arasında çeşitli şekillerde ortaya çıkan dayanışma ve kaynak birleştirme faaliyetlerinin genel adı olmaktadır. Bu çerçeve içinde, işletmelerin aynı dağıtım kanalını kullanmaya karar vermeleri, joint-venture oluşturmalan, araştırma ve geliştirme birimlerini birleştirmeleri, piyasa paylaşımları, ortak bilgi bankası oluşturmalan, vb. hepsi birer stratejik işbirliği oluşturma örnekleridir. Tezin giriş bölümünde konu anahatlan ile anlatılmış, stratejik işbirliklerinin global süreçte firmalar için doğal bir seçenek olarak ortaya çıkması vurgulanmıştır. Çalışmanın amacı; stratejik işbirliklerinin bir türü olan 'Partnering' , Türk İnşaat Sektörü'ne tanıtmak; amaçlanndan, faydalanndan ve özelliklerinden bahsederek, bu konuda yapılacak yeni çalışmaların başlamasına yardımcı olmak olarak belirlenmiştir. Son olarak bu çalışmada izlenecek yöntem ana hatları ile anlatılmıştır. Dipnot : Fransa'nın çimento ve yapı malzemesi alanında uluslararası devi olan Lafarge'ın başkanı Bertrand Collomb ; The Gate June 2000 TAV aylık dergisi İkinci bölümde stratejik işbirliği kavramı detaylı bir biçimde ele alınmış; işbirliklerinin yapılma sebepleri, getirdiği faydalar, işbirliği türleri, işbirliklerinin oluşturulması süreci, dikkat edilmesi gereken hususlar ve işbirliklerinin yönetimi literatür araştırmalan yoluyla incelenmiştir. Aynca, stratejik işbirliklerinin dünyadaki gelişme çizgisi ele alınmış; ekonomik açıdan getireceği faydalar ve bölgesel kalkınma politikalan incelenmiştir. İkinci bölümün devamında, stratejik işbirliklerinin bir türü olan ve bu tez çalışmasının esas çalışma alanı olarak belirlenen Partnering ele alınmıştır. Partnering, bina takım üyeleri arasındaki geleneksel engelleri ortadan kaldıran ve onları ortak amaçlar doğrultusunda çalışmaya teşvik eden bir yönetim metodunu tarif etmektedir. Partnering için gerekli olan tüm tarafların bireysel amaçlan bir yana koyup proje yaranna problemleri çözmeye çalışmalandır. Bazılan için partnering, tek bir projeyi yönetmek için yaratılmış geçici ve resmi bir ilişki tipidir. Başkalan içinse müşteri, mimar, yüklenici ve tedarikçiler arasında pek çok projeyi yönetmek adına oluşturulmuş uzun süreli bir iş ilişkisidir. Partnering'in ilkeleri uygulandığında yapım ekibi arasında çatışma çıkmayacaktır. Bu partnering'in ana temasıdır. Partnering, son on beş yıldır inşaat sektöründe karşılaşılan davranışlarda temelden değişim gerektirmektedir. Partnering, Türk inşaat sektörünün kemikleşmiş problemlerine akılcı ve köklü çözümler getirebilecek ve global yarışta yer almasını sağlayabilecek bir yönetim metodudur. Partnering için kesin bir tanım yapılmış olmasa da, literatürde geçen tüm tanımlamalar bu kavrama ışık tutması amacıyla taranmıştır. Daha sonra partnering kavramının çıkış noktası, amaçlan, faydalan, özellikleri, bir fesefe olarak başlayıp gelişimi ve geçmişşi, çatışma çözümünde etkin bir metod olarak kullanılışı, başansı için gerekli kritik faktörler, sınıflandırmaları, partnering workshoplannm özellikleri ve konu ile ilgili yasal hususlar detaylı bir biçimde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, inşaat sektörü ele alınmış; sektörün parçalı yapısı, buna neden olan faktörler, diğer sektörlerden aynlan özellikleri, problemleri incelenmeye çalışılmıştır. Türkiye'de inşaat sektörünün ekonomi içindeki yeri, istatistiksel verilerle anlatılmaya çalışılmış; Türkiye'de inşaat sektörünün gelişimi ve geleceğe dönük beklentileri ortaya konulmuştur. Daha sonra, inşaat sektörü için yeni gelişmekte olan bir felsefe, kavram olarak partnering'den bahsedilmiş ve onun hakkında çeşitli yabancı kuruluşlann hazırlamış oldukları çalışma raporlarından örnekler verilmiştir. Bu çalışma raporlannda, partnering tanımlamalan yapılmış, amaçlarından kısaca söz edilmiş ve istatistiksel veriler sunularak partnering'in getirdiği faydalar somutlaştırmıştır. Bu raporların incelenmesi, literatürde partneringin yerini anlamak ve dünya çapında onunla ilgili yapılan çalışmaları bütünüyle gözden geçirmek açısından son derece gereklidir. Raporlann devamında yurt dışında yapılmış olan partnering uygulama vakalanna ait örnekler verilmiştir. Bu 7 örnek, çeşitli firmalann yaşam dönemleri içinde partneringi neden, nasıl kullanmaya başladıklannın sorgulandığı ve sonuçta bu tecrübenin somut getirilerinin basan yüzdeleriyle verildiği hikayeleri anlatmaktadır. Bu örneklerde, bir firmayı partnering uygulamasına iten sebepler, çözüm olarak partnering'in seçilmesi, uygulama aşamasında karşılaşılan sorunlar ve sonuçta maliyet, süre, kalite konularında elde edilen kazançlar çarpıcı biçimde ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde, bir partnering uygulama vakasına ait yapılan araştırma tanıtılmaktadır. Araştırmada analiz birimi olarak, partnering konusunda yeterli tecrübeye sahip, Türk inşaat sektöründe prestij sahibi olan büyük ölçekli bir firma seçilmiştir. Bu firmanın yapmış olduğu çeşitli ortaklıklar incelenerek içlerinden IX 1 HBMK partnering kavramına uygun olan bir tanesi vaka çalışması için seçilmiştir. Araştırmanın yürütülmesi için, yirmi beş sorudan oluşan ve taraflara partnering tecrübelerini anlatmalarını kolaylaştıracak bir onsunum hazırlanmıştır. Bu sorular mümkün olduğunca açık uçlu olarak tasarlanarak, katılımcıların tecrübelerini anlatmalannda herhangi bir kısıtlama veya yönlendirme ile karşılaşmalan önlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada izlenen yöntemin tanıtılmış olduğu bu bölümde, her sorunun hangi amaçla sorulduğu ve alınan cevaplarla nereye vanlmak istenildiği anlatılmıştır. Beşinci bölümde pilot vakaya ait, görüşme tekniği içinde yapılan görüşmelerle elde edilmiş araştırma bulgulan sunulmaktadır. Bu görüşmelerden elde edilen bulgular sınıflandınlmış, analiz edilmiş ve çalışmanın sonucunu teşkil edecek biçimde yorumlanmıştır. Sahip olduğu özellikler açısından bu ortaklığın, her ne kadar partnering adı konulmamış olsa da, literatürde tarif edilen partnering kavramına birebir uymuş olduğu görülmüştür. Sonuç bölümünde ise, bu tez çalışmasında cevaplanmaya çalışılan sorular tekrar gözden geçirilerek, araştırmalar yoluyla vanlan sonuçlarla karşılaştırılır. Bu sonuçlar yardımıyla, henüz inşaat sektöründe yolun başında olan partnering düzenlemeleri için bir başlangıç yapılmaya çalışılmış; bu konuda yapılacak yeni araştırmalara özendirici olmak amaçlanmıştır. Ülkemizde inşaat sektörü için bu düzenlemelerin çok yeni olması, yeterli kaynağa sahip olmayışımız ve partnering uygulama örneklerinin azlığı nedeniyle, ileride yapılacak daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tez çalışması, Türk inşaat sektörüne partnering kavramını tanıtmak, getireceği faydalardan bahsederek, örnekler sunarak, bu yolda kapsamlı çalışmaların başlamasına yardımcı olmak amacını taşımaktadır.