İlkokul öğrencilerinin okuma motivasyonlarının bazı değişkenler bakımından incelenmesi

Okuma, insanların yaşamını zenginleştiren, onlara farklı ufuklar açan ve birçok alanda kullandığımız olmazsa olmaz becerilerden birisidir. Günlük yaşantımızda bile farkında olmadan birçok işimizi okuma becerisini kullanarak hallederiz. Sık sık kullandığımız bu becerinin amaçlarından birisi de okuduklarımızı anlayabilmektir. Hayatımızda önemli bir yeri olan okuma becerisi daha çok küçük yaşlarda kazanılmaya başlayan bir öğrenme alanıdır. Bu sebeple, okumak ilkokuldan itibaren çocuklara sevdirilerek öğretilmesi gereken bir beceridir. Çocuklar okuma becerisini ilkokuldan itibaren kazanmaya başlarlar. Daha sonrasında bunu alışkanlık haline getirebilmeleri için okumayı zevkli bir etkinlik olarak görmeleri önemlidir. Okuma becerisi, yapmayı ya da yapmamayı tercih edecekleri bir etkinlik olduğu için motivasyon, okumada etkili bir faktördür. Okuma motivasyonu yüksek olan bireyler okumaya daha çok zaman ayırmaktadırlar. Bu araştırma kapsamında, okuma motivasyonu çeşitli değişkenler açısından ele alınmıştır. Bu araştırmanın amacı, ilkokul 2, 3 ve 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonlarını cinsiyet, sınıf ve sosyoekonomik düzey bakımından incelemektir. Araştırma, betimsel türde tarama modeline göre yapılandırılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin toplanması, analizi ve yorumlanmasında nicel ve nitel araştırma yöntemlerinden oluşan karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın deseni ise karma yöntem desenlerinden biri olan zenginleştirilmiş desendir. Araştırmanın evrenini 2013- 2014 eğitim-öğretim döneminde Trabzon'da öğrenim gören ilkokul 2, 3 ve 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemini ise aynı ilde öğrenim gören üç farklı okuldaki 2, 3 ve 4. sınıf olmak üzere toplam 769 öğrenci oluşturmaktadır. Okullar TÜİK' ten istenen veriler doğrultusunda öğrencilerin sosyoekonomik düzeylerine göre belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarını nitel verilerle desteklemek için örneklem grubundan 56 öğrenci ile görüşme yapılmıştır. Araştırma verileri Yıldız (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Okuma Motivasyonu Profili ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programı ve betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin okumaya verdikleri değer sınıf ve cinsiyet değişkenlerinden etkilenirken, sosyoekonomik düzeyden etkilenmemektedir. 3. sınıf öğrencilerinin okumaya verdiği değer 4. sınıf öğrencilerine göre daha yüksektir. Kızların okumaya verdiği değer erkeklere göre daha yüksektir. Öğrencilerin okuyucu benlik algıları ve okuma motivasyonları sınıf, cinsiyet ve sosyoekonomik düzeye göre değişmektedir. Kızların okuyucu benlik algıları ve okuma motivasyonları erkek öğrencilere göre daha yüksektir. 3. sınıf öğrencilerinin okuyucu benlik algıları ve okuma motivasyonları, 4. Sınıf öğrencilerine göre daha yüksek çıkmıştır. Ayrıca 2. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonları 4. sınıf öğrencilerine göre daha yüksektir. Üst sosyoekonomik düzeye sahip olan öğrencilerin okuyucu benlik algıları ve okuma motivasyonları alt ve orta sosyoekonomik düzeye sahip öğrencilere göre daha yüksektir. Görüşme sonuçlarına göre ise, öğrencilerin kitapları sınıf kitaplığından elde ettikleri, bilgilendirici türde metinleri okumayı hikaye türündeki metinlere göre daha az tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin okuma motivasyonlarını artırmak için, öğrencilerin okuyacakları kitapları kendilerinin seçmeleri, farklı türde kitapların olduğu zengin sınıf kitaplıklarının oluşturulması gerektiği ve ailelerin de bu sürece katılmalarının faydalı olacağına dair öneriler sunulmuştur.