Metro projelerinin yapım aşamasında karşılaşılan risklerin yapı bilgi modellemesi destekli yönetimi

Dünyada birçok kentin uzun zaman önce başladığı raylı sistem projeleri, ilk yatırım maliyetlerinin yüksek ve uzun süreli projeler olması nedeniyle ülkemizde uzun yıllar gündeme alınmamıştır. Ancak gün geçtikçe kentlerde yaşayan kişi sayısı artmaktadır dolayısıyla kent içi ulaşımındaki sorunlara çözüm olması, yolcu kapasitesinin yüksek olması gibi nedenlerle metro, tramvay vb. sistemlerin yapımı son yıllarda hız kazanmıştır. Yapılan projelerin sayısının artması olumlu bir gelişme olsa bile her projenin tek sefere mahsus olması öngörülemeyen proje risklerini beraberinde getirmektedir. Metro projelerini diğer inşaat projelerinden farklılaştıran, ayırıcı noktalar vardır, risklerin bütüncül olarak değerlendirilebilmesi için bu ayırıcı noktaları doğru şekilde anlamak önemlidir. Metro projelerinin belirgin özelliklerinden birisi hattın geçtiği güzergahların trafik sorununa çözüm olmasının hedeflenmesi dolayısıyla yapılaşmanın olduğu noktalarda inşa edilmesi gerekliliğidir. Diğer bir belirgin özelliği ise birçok disiplinin eş zamanlı olarak bir arada çalışmasını gerektirmesidir. Bu bağlamda çok sayıda katılımcıyı ve dokümanı içeren proje sürecini yönetmek kolay değildir. Geleneksel proje teslim yöntemleri, teknolojinin değişmesi ve gelişmesiyle birlikte yön değiştirse de genellikle iki boyutlu çizimler olup, bu çizimlerin yetersizliğinden dolayı yapım aşamasında anlaşmazlıklara ve hatalara yol açmaktadır. Bu durumun sonucunda projenin tamamlanması için gereken maliyet ve zaman artmaktadır. Bu çalışmada iki ana grup halinde literatür taraması yapılmıştır. Literatür taramasından elde edilen çerçeveyle birlikte mülakat formu oluşturulmuştur. İstanbul'da metro yapımında çalışan farklı firmalardaki üst düzey yöneticilerle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Geleneksel metotlardaki eksik noktaların tespit edilmesiyle birlikte yeni yapılacak olan YBM destekli metro projelerinde yapım aşamasında maliyet ve süre olarak optimizasyon elde edilmesi hedeflenmiştir. Sonuç olarak Türkiye'deki metro projeleri, kamu yatırımıyla yapılan pahalı ve uzun süreli projeler olduğu için risklerin iyi yönetilememesi maliyetlerin artmasına, projenin zamanında bitirilememesine ve hatta projenin kaybedilmesine neden olmaktadır. Tez kapsamında incelenen bölümler ve içerikleri aşağıda özetlenmektedir. Tezin içeriği giriş ve sonuç bölümleri dahil olmak üzere beş ana bölümden oluşmaktadır. 1. Bölümde tezin amacı, kapsamı ve çalışmanın yönteminden bahsedilmiştir. Tez kapsamındaki literatür özeti de bu bölümde yer almaktadır. Literatür özeti olarak metro projeleri ve yapı bilgi modellemesi olmak üzere iki ana gruba ait kitap, makale, dergi vb. dahilinde yayınlanmış olan kaynaklar incelenmiştir. Elde edilen bilgilerin sınıflandırması, sınırlaması ve anlamlandırmaları yapılarak tezin altyapısı oluşturulmuştur. 2. Bölümde ve 3. Bölümde literatürden edinilen bilgiler alt başlıklar halinde incelenmiştir. 2. Bölümde metro projelerinin işleyiş süreci, katılımcıları, yapım riskleri irdelenmiştir. 3. Bölümde 'Yapı Bilgi Modellemesi' tanımı, altyapı proje aşamalarında kullanımı ve yapım risklerinin azaltılmasındaki etkileri yer almaktadır. 4. Bölümde alan çalışması yapılmıştır. Alan çalışması, yapımı tamamlanmış veya devam eden metro projelerinin yapım aşamasında çalışmış uzmanlarla yüz yüze mülakat görüşmeleri yapılması ve bunların değerlendirmesi şeklinde gerçekleştirilmiştir. Metro projelerinin yapım sektöründe, uzman görüşünün anket yapılmasına elverişli sayıda katılımcıyı içermemesi olayısıyla mülakat formuyla birlikte yüz yüze görüşme yöntemi tercih edilmiştir. Literatürden elde edilen çerçeve kapsamında uzmanlarla görüşmeler yapılarak teoride belirsiz kalan noktalar netleştirilmiştir.