Reducing risk in preservation project management: Redifinition of the assessment phase

Kültürel devamlılığın sağlanması açısından, tarihi yapıların yaşamını sürmesi gerekmektedir. Koruma olgusu, eyleme dönüştürülmeye çalışıldığında, sayılan tüm bu asal değerler dışında, korunması gerekli yapının korunmuşluk derecesi, fiziksel durumu, kullanılma olanakları ve bunlar için gerekli ekonomik olanaklar etkin olmaya başlamaktadır. Koruma projesi, var olan teknoloji, teknik ve malzemenin, günümüz teknoloji, teknik ve malzemeleri ile sentezlenerek, bu kültürel mirasın, sonuçta hedeflenen niteliğe ulaşan etkin bir sistemle onarımıdır. Tez kapsamında, koruma sürecindeki veriler, aynı zamanda, koruma sürecindeki farklılaşmayı yaratan, müdahale karar ve önceliklerine ve koruma uygulamasına etki eden 'değerler' olarak tanımlanmıştır. Kültür varlığının bozulma nedenleri araştırıldıktan ve tanımlandıktan sonra, bozulmanın durdurulması, eğer varsa strüktürel aksaklıkların giderilebilmesi ve gerekli müdahalelerin belirlenmesi için yapılan gerekli etüd, analiz, değerlendirme, karar ve uygulama mekanizmaları kuramla bütünleştirilmiş bir ön hazırlık sürecinden söz edilmektedir. Koruma sürecinde karşılaşılan farklı parametreler, koruma projesinin kendine özgü bazı açılımları olmasını gerektirmektedir. Yeni bir uygulama projesinden farklı olarak, koruma sürecinde bağlayıcı olan bütün somut parametrelerin ötesinde, proje başlangıcında, çok sayıda tanımsız girdinin bulunması, proje kapsam tanımının yapılamamasına neden olmakta ve risk oranını arttırmaktadır. Her parametrenin bünyesinde barındırdığı riskler, koruma projesi için, sonuç ürün, zaman ve maliyet konusunda tutarlı olmayı ve bunlara bağlı olarak da bir iş programı oluşturmayı engellemektedir. Bir koruma projesinde, müdahale öncelikleri, müdahale kararlan ve biçimleri önemli girdi oluşturmaktadır. Müdahale öncelik ve kararlan, müdahale biçimlerini; müdahale biçimleri de yapılacak uygulamanın niteliğini belirlemektedir. Müdahale karar ve önceliklerini belirleyebilmek için, ayrıntılı bir belgeleme ve analiz çalışmasını içeren proje öncesi bir ön hazırlık aşamasına gerek bulunmaktadır. Bu belgeleme ve analizlerin asıl amacı, Proje süreci sonunda yanlış sonuçlara yol açmaması için, risklerin olabildiğince tanımlanmasını sağlamaktır. Korunması gerekli yapı ile ilgili riskler tanımlandıkça, yapıya karşı takınılacak tavır da. belirginleşmeye başlayacaktır. Yasal araçlar, bugünkü koruma sürecine dolaysız etki eden, ancak, proje kurgusunda kontrol edilemeyen, projenin kendi iç dinamikleri dışında bağımsız gelişim gösteren ve sonuçta hedeflenen ürünü etkileyen en önemli girdiler arasındadır. Koruma sürecinin ana kurgusu kapsamında, genel çerçeve ve sınırları belirleyen her zaman için yasal araçlar olmaktadır. Yasal araçlar, aynı zamanda da, en büyük risk parametrelerinden birini oluşturmaktadırlar. Kültür varlığının statüsünü belli eden bu yasal araçlar, yasalar, yönetmelikler, yüksek kurul ilke kararlan, plan notları ve koruma kurulunun sit ve grup kararlan olarak sıralanabilir. Bu çalışmada, koruma sürecini interdisipliner olarak yeniden kurgulayabilmek ve koruma olgusunun gerekçelerini de ortaya koyabilmek için, öncelikle koruma sürecini farklı kılan koruma önkoşulları irdelenmiştir. Uygulama ve tasarım sürecinin, önkoşullu bir alt girdisi olarak, ön hazırlık sürecini yeniden tanımlamak ve buna bağlı olarak da etkin bir proje kurgusu oluşturmak amaçlanmaktadır. Koruma ve restorasyon süreci, uygun proje yönetimi kavramları ile desteklenerek, koruma yaklaşımları ana disiplin olarak ele alınmıştır. Proje başlangıcında bilgi akış sürecinin sağlanabilmesi için, proje yönetimi kriterleri kullanılarak, koruma süreci risk bağlamında özelleştirilmiş ve detaylandırılmıştır. Tez kapsamında sonuç ürün olarak ortaya konması hedeflenen, yasal araçlarla sınırlan belirlenmiş olan koruma projesi süreç tanımını, koruma süreci için yeniden tanımlanan project management bileşenleri ile oluşturabilmektir. Tez çalışması başlangıcında ortaya atılan tanımsız girdinin, tüm gerekçeleri ile tanımlanması, nitelendirilmesi ve işlenerek 'koruma projesi ön hazırlık süreci süreç akışı' formatmda bir yöntem önerisi olarak geliştirilmesidir.