Kentsel mekanlarda yayalaştırma ve cephelerin yenilenmesi: Samsun Çiftlik Caddesi örneği

Caddeler sürekli değişim içerisindedir. Bu değişimler; yol kullanımının değişmesi, altyapı sistemlerinin yenilenmesi, kaldırımların genişletilmesi veya daraltılması, yol kaplamalarının yenilenmesinin yanı sıra, caddeye cephesi olan binaların yenilenmesini de kapsamaktadır. Caddelerdeki en önemli değişimlerden biri de yayalaştırma çalışmasıdır. Yayaların cadde içerisinde sağlıklı, güvenli, rahat dolaşım imkanı bulması ve kentsel mekanlara erişilebilirliğinin tüm kullanıcılar tarafından sağlanabilmesi, kamu yararı gözeten bir yaklaşımdır. Yayalaştırma projeleri ile fiziksel, toplumsal, ve ekonomik anlamda birçok iyileştirme sağlanması amaçlanmaktadır. Son yıllarda, taşıt trafiğinin neden olduğu birçok sorunu çözmek ve daha güvenli yaya alanları oluşturmak amacıyla yerel yönetimler, yayalaştırma projeleri uygulamaya başlamıştır. Caddelerdeki en önemli değişimlerden bir diğeri de cephe yenilemedir. Cephe yenileme, çevresel etkenlerden kaynaklanan sorunların giderilmesi, mimari kimliğin korunması ve enerjinin daha verimli kullanılması gibi yararlar sağlamaktadır. Binanın başarımının artırılması veya mevcut durumunun korunmasındaki, önemli etkenlerden biri cephelerin yenilenmesidir. Cephede yapılacak yenilemeler, binanın başarımına doğrudan yansıyacaktır. Ancak caddelerde yapılan değişimler kentsel yaşama ve caddeye farklı olanaklar sunarken, bazen bu olanaklar sorunlara da yol açabilmektedir. Ayrıca kullanıcı memnuniyetini de olumsuz yönde etkilemektedir. Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından, kent estetiğine katkı sağlamak ve caddeyi daha kullanılabilir bir duruma getirmek için 2014 yılında, 'Çiftlik Cadde AVM' projesi başlatılmıştır. Bu proje kapsamında, kentin en önemli caddelerinden bir olan İstiklal Caddesi'nin bir bölümünü oluşturan, 700 metre uzunluğundaki Çiftlik Caddesi üzerinde bulunan bitişik düzendeki binalarda dış cephe yenilemesi yapılmıştır. Ayrıca bu cadde daha önce tek yönlü araç trafiğine açıkken proje ile birlikte araç trafiğine kapatılarak yayalaştırılmıştır. Çalışmanın amacı; Çiftlik Caddesi'nde uygulanan projenin kente estetik, sosyal ve ekonomik yönden ne düzeyde değer kattığı, bina cephelerindeki yenilemeyle nasıl bir sonuç elde edildiğidir. Aynı zamanda, caddenin yayalaştırılması ve caddede bulunan binaların cephelerinde yapılan yenilemede kullanıcı memnuniyetinin belirlenmesi ve mekansal kalitenin yanı sıra, sosyal memnuniyeti arttırmak yönünde başarı düzeyinin ölçülmesi de amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın kapsamı, Samsun Çiftlik caddesinin fiziki durumunun incelenerek yeni mekansal özelliklerinin belirlenmesi, kullanıcıların caddenin yayalaştırılması ve caddede bulunan binaların cephelerindeki yenilemede, memnuniyet düzeyinin ölçülmesi için anket yapılması ve anket sonuçlarının değerlendirilmesi şeklindedir. Araştırma, mevcut durum tespiti ve anket çalışması olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Araştırmanın 1. aşamasında Çiftlik Caddesi boyunca yer alan binaların fiziki durumu ve işlevleri tespit edilmiştir. 2. aşamada, caddeyi kullananların caddedeki değişiklik ve yenilemeyle ilgili görüşleri ve memnuniyet düzeyleri anket tekniğiyle belirlenmiştir. Farklı cinsiyet, yaş grubu ve eğitim durumunda olan, caddede farklı amaçlarla bulunan 120 kişiyle anket yapılmıştır. Öncelikle caddeyi kullananların caddede hangi amaçla ve ne sıklıkta bulundukları, hangi işyerlerini daha fazla kullandıkları sorgulanmaktadır. Daha sonra ankete katılanlara 15 soru sorulmaktadır. Anketten elde edilen sonuçlar, karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Bu sonuçlar, caddede yenileme çalışmasının sonuçlarının mimari uyaranlara, kullanıcıların verdiği cevapları genelleme olanağı sağlanmıştır. Anket sonuçları mimari bilgilerle birleştiğinde işlevsel ve çevreye zararlı olmayan malzeme kullanımı ve kullanıcı memnuniyetine yönelik öneriler sunulmasını sağlamıştır.