Mimaride kullanılan dokunmamış malzemelerin ses yutuculuğunun empedans tüpü ile ölçülmesi ve değerlendirilmesi

Yıllar içinde ses, iç ve dış mekanlar için önemi giderek artan bir tasarım parametresi haline gelmiştir. Özellikle iç mekan tasarımlarında kullanılan yansıtıcı, yutucu veya saçıcı niteliklerdeki mimari bitiş malzemeleri, o mekanı tanımlayan unsurların başında gelmektedir. Her ne kadar mekanlar için akustik konfor algıları subjektif yargılara göre değişebiliyorsa da, konfor şartlarının arandığı bu mekanlarda karşılaşılan sorunların başında, istenmeyen yansıma ve çınlama problemleri gelmektedir. Buna yönelik olarak en yaygın çözüm yöntemi; o mekanın gerekli olan noktalarda yutucu nitelikte malzemeler ile desteklenmesidir. Bununla birlikte mekanı sınırlayan duvar ve tavan elemanlarının formal olarak düzenlenmesi, gerekli ise saçıcı hale getirilmesi de söz konusu olabilmektedir. Mekanlar tasarlanırken ses parametresi dikkate alındığında, yutucu nitelikte malzemeler ile ilgili yaygın yaklaşım, ne kadar çok yutucu malzeme kullanılırsa mekanın akustik konforunun o kadar artacağı yönündedir. Ancak bu yaklaşım her durumda doğru olmamaktadır. Mekan içi akustik konfor şartlarının optimum düzeylere ulaştırılması amaç olmalıdır. Burada tasarım girdileri ise, mekanın işlevi ve hacmi olmalıdır. Bu girdilere bağlı olarak ortaya çıkan optimum yansışım süresi değerlerine ulaşabilmek adına ihtiyaç olan kadar yutucu malzeme uygulaması yoluna gidilmelidir. Yutucu nitelikte malzeme kullanımı, teknolojik gelişmeler ve artan ihtiyaç ile birlikte çok çeşitli imkanlar sunabilecek noktaya gelmiştir. Tez çalışması kapsamında bu tip malzemelerin sınıflandırmasına yer verilmiştir. Bu noktada çalışma kapsamında önemle vurgulanan bir konu da; doğal, sürdürülebilir, insan sağlığına zarar vermeyen, karbon salınımı düşük olan, geri dönüştürülebilir malzemeler ile de akustik konfor koşullarının sağlanabileceğidir. Böylece akustik konforun yanında, uzun ömürlü, doğaya ve insana daha az zararlı ve çoğu durumda daha az maliyetli bir çözüm elde edilebilecektir. Tez çalışmasının ilk bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve çalışmada kullanılan yöntemin kısaca açıklanmış ve malzemelerin akustik açıdan değerlendirilmesi ortaya konmuştur. İkinci bölümde; malzemelerin ses yutuculuğuna etki eden parametrelere yer verilmiştir. Bu anlamda bir mekan içerisinde yalnızca malzemelerin değil; insan, hava gibi ortamda bulunan diğer değişkenlerin de etkisi ortaya konmuştur. Malzemeler açısından yapılan değerlendirme kapsamında ise, bir malzemenin ses yutucu olarak nitelendirilebilmesi için taşıması gereken özelliklerden bahsedilmiştir. Sesin yutulması olayının açıklanmasının ardından, sesin yutulmasını etkileyen faktörler detaylı olarak aktarılmıştır. Öncelikle birincil faktör olarak, sesin frekansına bağlı yutuculuk karakterinin nasıl değiştiği ortaya konmuştur. Mekanların kullanım amaçlarına bağlı olarak spesifik bir frekans için yutuculuk ihtiyacı doğabilmektedir. Bu anlamda arzu edilen frekanstaki yutuculuk performansının elde edilebilmesi için bu faktörün anlaşılması büyük önem taşımaktadır. Bu bölümde kalınlık, yoğunluk, hava akış direnci gibi ikincil faktörler de detaylı olarak açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise; ses yutucu nitelikte malzemelerin sınıflandırılması ana başlığı altında literatürde yer alan ve yaygın şekilde kullanılan malzemelere yer verilmiştir. Bu noktada teknolojik gelişmeler ile birlikte her geçen gün yeni malzemeler piyasaya çıkmaktadır. Bu açıdan gözenekli yapıdaki malzemeler uygulama kolaylığı ve yüksek yutuculuk performansı sebebiyle sıkça karşımıza çıkmaktadır. Buna ek olarak ihtiyaca bağlı olarak tercih edilebilen panel tipi, değişken yutucu tipi gibi pek çok farklı yutucu malzeme türüne yer verilmiştir. Bununla birlikte sürdürülebilir, geri dönüştürülebilir nitelikte malzemelerin akustik yutucu olarak kullanılması da söz konusu olup, bu başlık kapsamında konuya yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise; tez çalışmasının ana konusunu oluşturan dokunmamış gözenekli malzeme grubunda yer alan keçe tipi malzemelerin akustik açıdan değerlendirilmesi yer almaktadır. Keçe tipi malzemelerin genel özellikleri ve üretim teknolojisinden kısaca bahsedilmesinin ardından keçelerin yutuculuklarının hangi faktörlere göre nasıl değişkenlik gösterdiğine geniş çapta yer verilmiştir. Bu noktada genel anlamda malzemelerin yutuculuğunu etkileyen faktörlerden farklı olarak keçe malzemesi özelinde gözenek çapı, lif karışımı, yüzey yapısının etkisi gibi bazı özel faktörlerin üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde ise; yutucu malzemelerin frekansa bağlı yutma çarpanlarının ortaya konması amacıyla oluşturulmuş ölçüm yöntemlerini tarifleyen standartlar açıklanmıştır. Altıncı bölümde ise; yapılan araştırma ve değerlendirmeler neticesinde nitelikleri belirlenen, geri dönüştürülebilir malzemelerden üretilen endüstriyel keçe malzemelerin 'ISO 10534-2: Akustik-Empedans borularındaki ses absorpsiyon katsayısının ve empedansın tayini - Aktarım fonksiyonu metodu' standardına uygun şekilde gerçekleştirilen ölçümlerine yer verilmiştir. Yapılan ölçümler neticesinde elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı grafiklerle desteklenerek detaylı olarak açıklanmıştır. Yedinci ve son bölümde ise; tez çalışmasının sonucunda deneysel çalışmalardan yola çıkarak, dokunmamış malzeme grubunda yer alan malzemelerin ses yutuculuklarına ilişkin bütüncül bir değerlendirme yapılmıştır. Bununla birlikte bu türde malzemelerin ses yutuculuk niteliklerinin iyileştirilmesine dair öneriler detaylı olarak aktarılmıştır.