Dolmabahçe Sarayı'nın boulle tekniği mobilyaları ve koruma ilkeleri

Mimarlık ile mobilya sanatı asırlardır birbirleriyle çok yakın ilişkide olmuştur. Eski eser ve çağdaş mobilyalar mimarlık ile bir bütün olarak değerlendirilir. Fransa'dan getirtilmiş mobilyaların Dolmabahçe Sarayı mekanlarına yerleştirilmiş olması ve özellikle 'Boulle' tekniği ile yapılmış mobilyaları kapsadığı için tezin ana konusu olması bu noktada önem arz etmiştir. Saray mobilyalarının zaman içerisinde tamir ve bakım durumlarının ortaya çıkması nedeniyle saraylarda konservasyon ve restorasyon çalışmalarının yapılmaya başlanması zorunlu olmuştur. Bu bağlamda, Dolmabahçe Saray'ının 'Boulle' tekniği ile yapılmış mobilyalarının koruma ve restorasyon konusu ele alınmıştır. Mobilya sanatının zamanla gelişimini görebilmek adına mobilya sanatı en ilkel dönemlerinden itibaren ele alınarak irdelenmiş, önemli teknik ve yöntemleri ile gelişimleri anlatılmıştır. Geç Neo-klasik döneme bakıldığında ise; Andre-Charles Boulle'un eski tarihlerde günümüze kadar ulaşan marküteri sanatına yepyeni bir boyut getirdiği mobilya marküteri sanatının malzeme ve teknik yöntemlerini geliştirerek mobilyalara soyadının verildiği 'Boulle' adında yeni bir teknik ortaya koymuştur. Bu yöntem mobilya süsleme sanatındaki marküteri tekniğine yeni bir bakış açısı katmıştır. Bağa pirinç ve kalay malzemelerin bir arada birleştirilmek suretiyle tüm malzemeler tek seferde kesilir ve daha sonra mobilyanın yüzeyinde malzemeler birleştirilir. Ahşap, pirinç ve bağa malzemelerinin farklı türde olmasından dolayı zamanla mobilya yüzeyinde bozulmalar meydana gelir. Bu nedenle Boulle mobilyaların korunması ve onarılması zorunlu olmaktadır. Bu noktada Milli Saraylar Daire başkanlığı bünyesinde sedef restorasyon atölyelerinde koruma ve onarım hizmetinin varlığı önem taşır. Ayrıca Türkiye'de 'Boulle' tekniği mobilyaları ve mobilya koruma ve restorasyon hakkında akademik çalışmaların yetersiz olması, tezin araştırma konusunu 'Boulle' tekniği üzerine yoğunlaştırmasına ve bu tekniği her yönüyle incelemesine yol açmıştır. Türkiye'de mobilya koruma ve onarım konusu ele alınmış; restorasyon ve konservasyon terimlerinin tanımı yapılarak, iki terim arasındaki anlam karışıklığının ortadan giderilmesi amaçlanmıştır. Bu tez ile, eski eser mobilyaların mimari bünyesinde kullanım, çevreye uyumu ve kültür değerleri açısından ne kadar önemli bir alanı kapsadığı ortaya konulmuştur. Mobilya sanat tarihi, en eski dönemlerden başlayarak günümüze kadar gelen sürecin değerlendirilmesinde, tarihi mobilyaların kültürel değerinin anlaşılması vurgulanmıştır. Dolmabahçe Sarayı'nda var olan tarihi mobilyalar; koruma ve onarım bilincinin temelini, tezin ana konusu olan 'Boulle' tekniği üzerinde irdeleyerek, uluslararası düzeydeki mobilya koruma bakış açısı da incelenmiştir. Ulusal alanında dört uzman ile yüz yüze görüşme sağlanmıştır. Uluslararası altı uzman ile elektronik posta aracılığı ile görüşme yapılmış, mobilya koruma ve restorasyon ve Boulle tekniği restorasyon süreci hakkında sorular uzmanlara yöneltilmiştir. T. B. M. M. Müzecilik ve Tanıtım Daire Başkanlığından Dolmabahçe Sarayı'ndaki Boulle teknikli mobilyaların araştırılması incelenmesi için gerekli izin alınmıştır. Milli Saraylar Daire Başkanlığından mobilya koleksiyon uzmanı Sn. Nurdan DANIŞMAN ile T. B. M. M. Envanter Kaydı Sisteminden Boulle mobilyalar araştırılmış on yedi Boulle teknikli mobilya envanter numaraları ve yerleri ile tespit edilmiştir. Yalnızca on mobilya yerinde fotoğraflanmıştır. T. B. M. M. Milli Saraylar Daire Başkanlığı'na bağlı, sedef restorasyon atölyesinde daha önce restorasyonu tamamlanmış Boulle masa incelenmiş, uzman restoratör, sedefkar Sn. Cemalettin ÜNAL ile görüşme yapılarak, hazırlanan Boulle-marküteri süslemeli mobilyanın restorasyon süreci detaylandırılarak anlatılmıştır. Literatür taramasında etkili olarak INP Kütüphanesinin dijital kitaplığından erişim izni alınmıştır. Boulle tekniği ve restorasyon hakkında güncel bilgiler yayınlanmış tez ve sempozyum ses kayıtlarına bu şekilde erişilerek tezi güçlendirmiştir. Bu bağlamda tezin araştırma yöntemleri literatür taraması, yerinde inceleme, gözlem ve görüşme tekniklerini kapsamaktadır.