Stadyum yapılarının tasarım kriterlerinin uluslararası yönetmelikler doğrultusunda incelenmesi

Bireylerin ruhsal ve fiziksel sağlıkları toplum düzeni ve huzuru için en önemli iki unsurdur. Bireylerin dolayısıyla toplumların sağlıklı bir yaşam sürdürebilmeleri için spor olgusu yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Dünya üzerinde yapılan sporlar incelendiğinde, futbol; anlaşılabilirliği ve bilgiye ulaşım kanallarının çeşitliliği ve kolaylığı sebebiyle geniş bir seyirci kitlesine sahiptir. Tüm dünyada kabul gören, tüm yaş gruplarına hitap edebilen futbol, kendi ekonomisini yaratabilmiştir. En çok takip edilen spor branşı olması ve sosyal bir olguya dönüşmesi futbolun birleştirici bir güç olduğu gerçeğini gözler önüne sermektedir. Günümüzde uluslararası spor organizasyonları spor faaliyetlerinin gelişimini sağladığı gibi, inşa edilen spor mekanları ile de mimari değer algısının gelişmesinde rol oynarlar. Sosyal ve teknik öneme sahip arenalar, stadyumlar gibi spor alanları, mimari gelişime yön veren yapılar olarak değerlendirilebilir. Stadyumlar spor müsabakalarının yapılabilmesi için tasarlanmış oldukça büyük kütleli yapılardır. Stadyum gibi birçok seyirciyi bir araya getiren mekanlar, bireyler arası paylaşımı arttırmakta, birlik ve beraberlik duygularının artışını sağlamaktadır. Şehir planlarında büyük lekelere sahip olan stadyum yapıları büyük kullanıcı kitlelerine hizmet ettiğinden fiziksel çevresi ile kurduğu ilişki ve tasarım ölçütleri önem arz etmektedir. Taraftarların giriş çıkışları, stadyum içinde bulunan servis mekanları, yeme-içme-bekleme gibi sosyalleşme alanları sahip olduğu imkanlar çerçevesinde değer sahibi olmaktadırlar. 21. YY. stadyumları sadece bir spor alanı olmaktan ziyade tamamen sosyalleşmeye olanak sağlayan yapılar olarak hizmet etmektedirler. Stadyumlar, FIFA, Türkiye Futbol Federasyonu gibi ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşların belirlemiş oldukları standartları sağladıkları sürece çeşitli müsabaka ve organizasyonlara ev sahipliği yapabilme hakkına sahip olurlar. Bu sebeple mekanlar önceden federasyonlarca belirlenmiş standartlar çerçevesinde tasarlanmalıdırlar. Yönetmelik değerleri bu bağlamda tasarımcılara kılavuz oluşturmaktadır. Yönetmelik ve yönergelerde yer alan gerekliliklerin sağlandığı stadyumlar, kullanıcılar için konfor ve güvenlik koşullarını oluştururlar. Kullanıcı kitlesinin yoğun olması güvenlik ve sağlık koşullarını zorlaştırdığından optimum düzeyde tasarım kararları alınmalıdır. Türkiye son yıllarda sportif alanda hızla gelişmekte olan bir ülkedir. Sportif başarının arkasındaki en büyük etmenlerden biri olan tesisleşme ülke çapında gelişmekte ve tüm dünyada olduğu gibi sadece bir spor alanı değil sosyalleşme mekanı olarak yorumlanmaktadır. Dünya çapında ve ülkemizde en çok ilgi gören, en büyük ekonomiye sahip olan ve evrenselleşmiş bir spor dalı olarak futbol nitelikli stadyumların inşa edilebilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Tez çalışması 5 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tezin amacı, literatür özeti ve hipotez yer almaktadır. İkinci bölümde kavramsal açılımlardan bahsedilmiş, spor, futbol, spor mekanları, uluslararası futbol birlikleri ve stadyumlar ile ilgili literatür araştırmalarına yer verilmiştir. 3. Bölümde uluslararası kuruluşların yayımlamış oldukları yönergeler ışığında tasarım standartları incelenmiş ve 4. bölümde Türkiye'den seçilen 8 stadyumun bu standartlara uyumlulukları araştırılmıştır. Tez çalışmasının son bölümü olan 5. Bölümde stadyumlara dair genel plan ve kesit özellikleri değerlendirilip sonuç oluşturulmuştur.