turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
The impact of surface texture and wind on convective heat transfer from building façades

Bu çalışmada, bina cephelerinde kullanılan yapı malzemelerinin yüzey dokusu ve rüzgarın ısı kayıplarına etkileri incelenmektedir. Üç örnek seti farklı rüzgar hızı ve rüzgar açıları ile bir rüzgar tünelinde test edilmiş ve gözlenmiştir. A ve B örnek setlerinin her biri farklı yüzey dokuları olan yedi örnekten oluşmaktadır. A Seti örnekleri alçıdan, B seti örnekleri ise çimento sıvasından hazırlanmıştır. C seti örnekleri gerçek hayatta bina cephesine uygulandıkları halleri ve imal edildikleri yüzey dokuları ile beş farklı yapı malzemesi örneğinden oluşmaktadır. Deneylerin bulguları, örnek yüzeylerin Pürüzlülük İndeksi değerlerinin entegre olduğu bir matematik model ile hesaplamalarda kullanılarak her bir örnek için konvektif ısı taşınım katsayısı ve zaman sabiti değerleri bulunmuştur. Bulunan h değerleri ile kullanılan farklı rüzgar hızları arasındaki korelasyon incelenmiştir. Farklı yüzey dokularının h değerlerinde değişen rüzgar profilleri için önemli değişikliklere sebep olduğu saptanmıştır. Yukarıda belirtilen yapı malzemelerin yüzey dokularının h üzerindeki etkisi, bina enerji akışlarının hesaplanmasında kullanılabilecek karşılaştırmalı referans tablolar ile sunulmuştur.
Mimarlıkta expo kavramı ekoloji temalı expolar üzerine bir karşılaştırma

Ticari amaç taşımayan ve topluma deneysel bir ortam hazırlayan expolar, son yıllarda dünya genelinde çevre sorunlarına cevap aranan ortak platformlar olmasıyla önem kazanmıştır. Artan çevre problemlerinin çözümü yönünde ortaya çıkan çevre hareketi ile çeşitli ekolojik yaklaşımlar meydana gelmiştir. Ekolojik kriz ortamından doğan bu radikal yaklaşımlar, çevre bilincinin oluşmasında sosyal ölçekte önem kazanmıştır. Küresel iletişim aracı olan expoların temalarında, özellikle 2000'li yıllar itibariyle ekoloji ve sürdürülebilirlik gibi kavramlar işlenmeye başlanmıştır. Bu tez kapsamında; yurt dışından Milano Expo 2015 ve yurt içinden Antalya Expo 2016 temalarının ortak olması sebebiyle seçilerek, sürdürülebilirliğin üç boyutuyla karşılaştırılmıştır. Çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik kriterleri tezin ana konusu olan expo mirası bağlamında her iki expo üzerinden analiz edilmiştir. Alan çalışmasında yöntem olarak belirlenen sürdürülebilirlik kriterleri sergi ve etkinlik mekanları; Milano'da pavilyonlar ve Antalya'da bahçeler olmak üzere karşılaştırılarak; tematik, mekansal ve sosyal yönleri açığa çıkartılmıştır. Yapılan analizler sonucu açığa çıkartılan expo-kent, expo-mimari, expo-tema ve expo ekoloji ilişkilerinin expo mirası kavramının gelişimine yönelik gelecekte ışık tutması beklenmektedir.
Understanding the transformative power of consumption on architecture and city: Two phases of Atakule

20. yüzyılın başlarından itibaren kapitalist sistem mekanizmalarında yaşanan belli başlı dönüşümler üretim ve tüketim modellerinin de farklılaşmasına yol açmıştır. Bu gelişmeler doğrultusunda ekonomik vurgunun üretimden tüketime kayması, sosyal ve kültürel disiplinlerin de tüketim odaklı bir perspektif benimsemelerine neden olmuştur. Geç kapitalist gelişmelerin etkisi altında, tüketim sosyal ve kültürel hayatı yönlendiren ana etkenlerden biri haline gelmiştir. Günümüzde tüketimin halen var olan ve giderek artan egemenliği mimari aracılığı ile kentlerin kültürel ve fiziksel yapısını çeşitli ölçeklerde dönüşüme uğratmaya devam etmektedir. Bu tezin temel amacı tüketim olgusunun mimarlık ve kentle kurduğu ilişkinin sınırlarını analiz etmek ve bu ilişkinin fiziksel çevrenin üretimi üzerindeki dönüştürücü gücünü anlamaktır. Bu dönüşüm sürecinin arka planını görmek için bütün bu ekonomik, sosyal ve kültürel değişimleri temsil eden ve günümüzde kentsel dokunun önemli bir bileşeni haline gelmiş, aynı zamanda tüketim eyleminin ana mekanı olan alışveriş merkezi tipolojisi örneklem alanını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Ankara'nın ilk alışveriş merkezi olan Atakule'nin 1987- 2018 yılları arasında geçirdiği fiziksel dönüşüm süreci incelenecek ve bu örnek çalışma üzerinden tüketim olgusunun mimarlık disiplini üzerindeki etkilerinin sınırları çizilmeye çalışılacaktır.
Cephe gölgeleme elemanlarının ısıtma ve soğutma yükleri üzerine etkisi

Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile birlikte enerjiye duyulan ihtiyaç artmakta ve kaynaklar hızla tükenmektedir. Bu sebeple tüm disiplinlerde enerji tasarrufuna yönelik çalışmalar geliştirilmekte ve enerji etkinliği kavramı üzerinde durulmaktadır. Mimarlık disiplininde de enerji etkin yapı malzemeleri kullanımı, yalıtım sistemlerinin uygulanması ve kendi enerjisini kendi üreten yapı tasarımı vb. gibi birçok sistem geliştirilmektedir. Bu sistemlerin tümü enerji etkin yapı tasarımı başlığı altında değerlendirilmektedir. Enerji etkin yapı tasarımı; iklimlendirme sistemlerinde, mekanik ve havalandırma sistemlerinde yapılacağı gibi yapı kabuğunu oluşturan çatı ve cephe sistemlerinde de etkili bir şekilde uygulanmaktadır. Yapı kabuğunun anlaşılır olabilmesi ve enerji verimliliği üzerinde etkilerinin incelenmesi için öncelikle sınıflandırmalar yapılarak cephe kavramı açıklanmıştır. Cephelerden kaynaklı fazla enerji tüketimi problem olarak belirlenmiş ve bu tüketiminin azaltılabilmesi amacı ile gölgeleme elemanlarının kullanımının enerji tüketimi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Tez kapsamında farklı iklim bölgelerinde, ısıtma ve soğutma ihtiyacı için gerekli enerji miktarları tespit edilmiştir. Bu amaçla bir ofis binası modelinin DesignBuilder programı ile simülasyonu hazırlanarak Türkiye'deki beş farklı iklim bölgesi için enerji analizleri alınmıştır. Çalışmada ofis binasının seçilmesinin amacı bu fonksiyonla kullanılan yapının kullanım süresi ile güneşlenme süresinin eş zamanlı olması ve genellikle ofis binaları cephesinde saydam yüzey oranının fazla olmasıdır. Bu tercih ile kullanılacak gölgeleme elemanlarının etkisinin daha anlaşılır bir şekilde tespit edilmesini sağlayacağı varsayılmıştır. Beş farklı iklim bölgesi için ısıtma ve soğutmada gerekli olan enerji miktarı analizlerle tespit edilerek sabit ve hareketli gölgeleme elemanları kullanıldığında bu enerji miktarlarının değişimi karşılaştırılmıştır. Simülasyon programı analiz sonuçlarına göre; gölgeleme elemanlarının türünü ne olursa olsun soğutma enerjisinin düştüğü fakat hareketli gölgeleme elemanları kullanımında bu düşüşün daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Sabit veya hareketli gölgeleme elemanlarının kullanımı ısıtma enerjisini yükseltmiştir. Fakat hareketli gölgeleme elemanları sabit gölgeleme elemanlarına göre ısıtma enerjisini daha az yükseltmektedir. Ayrıca soğuk iklim bölgesi olarak bilinen 4. ve 5. İklim bölgesi için sabit gölgeleme elemanı kullanıldığında m başına düşen enerji miktarının arttığı görülmüştür. Buna karşılık tüm iklim bölgeleri için hareketli gölgeleme elemanlarının kullanımının toplam enerji miktarını düşürdüğü tespit edilmiştir.
Çocuk-mekan-oyun ilişkisinin ilköğretim binalarında incelenmesi

Sosyal bir etkinlik olarak oyun, kültüre katkısı olan, toplumsal ilişkileri güçlendiren bir eylemdir. Bu eylemin gerçekleştiği alanlar; oyuna katılabilen, aynı zamanda oyunu biçimlendiren mekanlardır. Çocuk için oyun aktivitesi, eğitiminin bir parçasıdır. Oynarken çocuk; İlişkileri, kuralları ve 'hayata dair olan'ı öğrenir. Bu edimi gerçekleştirirken, mekanı kendiliğinden kurar. Oyun sırasında, çocuğun mekan ile kurduğu iletişim, sınırlı değildir. Bu çalışma, oyunun, çocuk ve mekan ilişkisindeki etkisine odaklanmaktadır. Bu anlamda, öncelikle oyunun kavram ve edim olarak tanımı ve mekan ile etkileşimi incelenmektedir. Birinci bölümde; oyunun felsefi, dilbilimsel ve kavramsal karşılıkları tanımlanmaktadır. Burada oyun, sadece çocuğun aktivitesi olarak değil; fakat aynı zamanda sosyal yaşamın vazgeçilmezi olan bayramlar, törenler, ritueller olarak, kültürle ilişki kuran her tür etkinliği kapsar. Bu etkinlikler, ortaya çıkış biçimlerinde kültürlere göre farklılık gösterir, buna karşın, her toplumun oyun anlayışında, ortak değerlerden söz edilebilir. Kültürel değerlerin gelişimine katkıda bulunan oyun, sosyal ilişkileri düzenleyici niteliğe sahiptir. Bu bölümde; aynı zamanda 'yaşantının modelleri' olarak, öğretici bir etkinlik olarak ele alınan oyunun, çevre ve insan etkileşiminde nasıl bir rol üstlendiği anlatılmaktadır. İkinci bölümde, oyunun mekan ile karşılıklı etkileşimi aktarılmaktadır. Kentin organik yapıdaki mekanlarında, oyunun etkisi ve aynı zamanda kent alanlarının da oyunsal etkinliğe katılımı incelenmektedir. Bu anlamda, 1960'lı yıllarda; endüstri toplumunun yeni yaşama biçimine referans veren şehircilik yaklaşımlarında, oyun ve eğlence kavramları öne çıkaran ıııgrupların çalışmaları incelenecektir. Bu dönemde, geliştirilen otomasyon sistemlerinin, insanı üretimden alıkoyacağını ve vaktinin büyük bir bölümünü eğlenerek, kendi hayatını kurgulayarak geçireceğini öngören anlayışa paralel olarak, mimari alanda, dönemin 'homo ludens' ine ve oyun temasına uygun mekan kurgusuna ait öneriler geliştirilmiştir. İkinci bölüm sonucu olarak oyunun, mekan ile etkileşiminde, mekanda, oyunsal etkinliğin gerçekleşebilmesi için gerekli özellikler özetlenmiştir. 'Oyuna olanak tanıyan mekanın özellikleri' adı altında ortaya konan bu çalışma, son bölümde incelenen örnekler için veri oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde, bir eylem olarak oyunun, çocuğun eğitimindeki rolüne değinilir. Oyunun taklit ve öğrenme biçimi olarak eğitime katılımı incelenmektedir. Çocuk, zihinsel ve algısal gelişimi doğrultusunda mekan ile ilişki kurar. 'Oyunun bu ilişkiye katkısı nedir' sorusuna cevap aranmaktadır. Çocuk, oyun eylemi sırasında mekanı kavrar; oyunun biçimi, kurgusu, katılan sayısı gibi değişkenlere göre mekanı yeniden kurar. Bu anlamda, bölüm sonunda incelenen ilköğretim örneklerinde, oyunun -ikinci bölümün sonunda özetlenen- özellikleri doğrultusunda, çocuk-oyun-mekan ilişkisi incelenir. Farklı okul planlamalarının, oyun kurgusuna ne ölçüde olanak tanıdığı araştırılmaktadır. iv
Tanzimat'tan günümüze İstanbul/ Kadıköy ve Üsküdar'daki yabancı okullar ve azınlık okulları

Bu araştırmada Tanzimat'tan günümüze İstanbul Kadıköy ve Üsküdar' da açılmış yabancı ve azınlık okulları ele alınmıştır. Tanzimat' in ardından gelen süreçte değişen koşullara paralel olarak Osmanlı Devlet'inde yabancıların ve azınlıkların, kazandıkları sivil haklarla birlikte sosyal yapılanmalarında önemli değişimler olmuş; bu değişimler adeta doğrudan fiziksel çevrelerine yansımıştır. Tanzimat'la belirginleşip 19. Yüzyılın ikinci yarısında Batı'yla ilişkilerin de ivme kazanmasıyla, eğitim giderek daha çok önem kazanmış; Osmanlı Devleti'nde eğitim ve öğretim kurumları çağm gereklerini karşılayacak düzeye erişemediğinden, doğan boşluğu yabancı devletlerden destek alan misyoner okulları doldurmuştur. Kazanılan sivil haklarla birlikte azınlıklar da kendi okullarım açmışlardır. 19. yüzyılın sonlarına doğru başta yangınlar ve salgınlar olmak üzere çeşitli nedenlerle İstanbul'un değişik semtlerinden Asya kıyılarına kayan Ermeni, Rum, Yahudi Cemaatleri' nin yam sıra Levantenler, Kadıköy, Moda, Yeldeğirmeni ve Üsküdar'da, Avrupa tarafındaki Batılı anlamda kentsel gelişimle eş zamanlı olarak Batılı özellikler taşıyan mimari örnekler vermişlerdir. Misyoner örgütlerinin ve cemaatlerin inşa ettikleri yapıların, Kadıköy ve Üsküdar'daki kentsel gelişime etkisi ve katkısı büyüktür. Çağm yükselen değerleriyle doğru orantılı olarak yapı tipleri içinde Tanzimat'tan sonra eğitim yapılarının önem kazandığı ve toplumsal yapının kentsel biçimlenmeye yansımasında büyük rol oynadığı görülmektedir. Tanzimat'tan günümüze İstanbul Kadıköy ve Üsküdar'daki azınlık ve yabancı okulları, bu nedenle bu tezin konusu olarak seçilmiştir. Araştırma sırasında konuyla ilgili yazılı kaynaklar incelenmiş, ilgili kişi ve kuruluşlarla bağlantı kurulmuş, yerinde yapılan incelemelerle gerçekleştirilen mimari çözümlemeler, görsel malzemeyle desteklenmiştir. Sonuç olarak yabancı okulları ve cemaat okullarının kendilerine özgü, birbirlerinden ayırt edici ve yapılandıkları bölgelerde yenilik yaratan mimari özellikler taşıdığı, bu nitelikleriyle de ait oldukları dönemin özgün yaşam biçimini yansıttıkları; Kadıköy ve Üsküdar' da Tanzimat öncesi devirlere kıyasla, çağm değerlerine paralel biçimde farklı ve modern kentsel çevreler oluşmasına, dikkatle değerlendirilmesi gereken boyutta katkıda bulundukları görülmüştür. XII
Re-thinking the limits of architecture through the avant-garde formations during the 1960s: Projections and receptions in the context of Turkey

Avangardın kelime, terim, kavram ve olgu olarak anlamlarının belirsizliği, sanat ve mimarlık alanlarındaki seyahati incelendiğinde açıkça görülür. Bu çalışma avangardı deşifre etmeyi amaçlar ve mimarlıkta avangardın kavramsallaştırılması için bir harita önerir. Bu çalışmada, tek ve mutlak bir önerme yerine pek çok özneyi kapsayan bütünleştirici bir kavram olarak kabul edilen mimari avangard, çeşitli öznelerin aktifleşmiş enerjilerinin tamamen farklı duruş ve üretimler şeklinde açığa vurulan ifadeleri olarak kavramsallaştırılmaktadır. Bu çalışma, kavramı farklı boyutlarda ele alarak, çeşitli kuramsal ve tarihsel oluşum katmanlarına ulaşma; mimarlıkta avangardın kavramsallaştırılması için 20. Yüzyıl avangardları üzerinden oluşturulan bir çerçeve sunma; 1960'lardaki avangard oluşumlara bu kavramsal çerçeveyle bakarak bu oluşumların Türkiye mimarlık ortamında yansımaları üzerine tartışma çabasıdır. 1960'lar ortamında, Constant Nieuwenhuys, Yona Friedman, Japon Metabolistler, Archigram, Archizoom, Superstudio gibi bıçak sırtında duruşlarıyla mimarlığın sınırlarına işaret eden bu oluşumlar mimarlığın fiziksel bir üretim olduğu kadar düşünsel bir faaliyet de olduğunun vurgusunu yapmışlardır. Bu oluşumların Türkiye mimarlık bağlamındaki yansımaları ve titreşimleri, Türk mimarlık ortamından bir grup alımlayıcı öznenin ifadeleri üzerinden tartışılmaktadır. Böylece, hem mimarlıkta avangard üzerine bir 'üst söylem', hem de bu dönemdeki mimari avangardların topografyası oluşturularak mimarlığın sınırları üzerine bir tartışma zemini oluşturmak hedeflenmektedir.
İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi/Bekirağa Bölüğü mimari değerlendirilmesi ve koruma sorunları

Batılılaşma süreci Tanzimat'la birlikte köklü bir yenileşme hareketine dönüşmüştür. Bu değişim mimarlık alanında, kent dokusunun değişmesine, yeni yapı türlerinin ortaya çıkmasına neden olmuş, bu değişimler sonucunda da yapım teknolojisi alanında da gelenekselden çağdaş mimariye geçiş olmuştur. Tanzimat'la birlikte yabancı mimar kullanımı ve batı tarzında kagir yapı üretimine geçilmiştir. Tanzimat Dönemi yenileşme hareketleri gereği hükümet yabancı mimarlarla çalışmıştır. Gaspare Trajano Fossati İstanbul'da kaldığı 21 yıl boyunca birçok proje gerçekleştirmiş, 1841'de deneme amaçlı olarak modern ölçüde tuğla kullanılarak 250 yataklı hastane projesini uygulamıştır. Günümüzde Siyasal Bilimler Fakültesi olarak kullanılan, 1870- 1922 yılları arasında tutukevi olarak işlev gören tarihte Bekirağa Bölüğü olarak bilinen yapı tezin konusunu oluşturmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın kapsamı, izlenen yöntem ve elde edilen bulgular hakkında bilgiler verilmiş, ikinci bölümünde İstanbul'un mimarideki değişimi incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Tanzimat Dönemi mimarlarından Fossati kardeşler ve İstanbul'da kaldıkları dönemdeki çalışmaları incelenmiştir. Tezin ana bölümünü oluşturan dördüncü bölümde İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Binası'nın konumu, mimari özellikleri, Tanzimat'tan günümüze yapının geçirdiği evreler incelenmiş, bilimsel ölçme ve belgeleme yöntemleri kullanılarak mevcut durum analizi yapılmıştır. Yapının kaynak araştırması sonucunda ortaya çıkan belgelere göre restitüsyon önerisi hazırlanmıştır. Elde edilen tespitler doğrultusunda yapının bugünkü durumu değerlendirilmiş, koruma önerisi getirilmiş. Son bölüm olan beşinci bölümde ise çalışmanın bir değerlendirmesi yapılmıştır.
Çok kullanıcılı oyunlarda kullanılan mekanların eğlence, sarmalanma ve bulunma unsurları üzerindeki etkisi

Oyun ve oynamak kavramları, geçmişşten günümüze insanlar için önemli bir eğitim, sosyalleşme ve eğlence aracıdır. Oyun endüstrisi günümüzdeki en büyük eğlence endüstrilerinden biri haline geldiğinden, oyun tasarımı da önemli konulardan biridir. Oyun tasarımı aşamasında, içeriği daha ilgili çekici hale getirmek için disiplinler arası bir çalışma ortamı oluşturulmaktadır ve mimarlar da bu aşamada oyun yeri tasarımı ile destek vermektedir. Oyun tasarımında en önemli konulardan biri oyunun oynanabilirliğidir. Bu özellik, oyunun iyi ya da kötü olduğunu belirlemektedir. Oynanabilirliği inceleyebilmek için, eğlence, sarmalanma ve bulunma deneyimlerinden yararlanılmaktadır. Bu deneyimlerin birbirleriyle ilişkileri çalışma kapsamında detaylı olarak incelenmiştir. Günümüzdeki oyunlar, teknolojinin etkisiyle, hem oynama anlayışını hem de oyun çevresini değiştirip geliştirmektedir. Oyun, sadece çocuklar için değil aynı zamanda yetişkinler için de bir ihtiyaçtır. Günümüzde yetişkin birçok insan, yoğun hayat temposu yaşadıklarından oyun oynamaya özel bir vakit ayıramamaktadır. Ancak değişen teknolojinin yardımıyla oyun oynamak günlük yaşama dahil olabilmektedir. Hibrit gerçeklik oyunları, eğlenceli ve sıradan yaşam alanlarını birbirine bağlamaktadır. Bu oyun türünde, oyun yerinin sınırları yoktur. İnternetin sağladığı olanaklar dahilinde oyuncu günlük hayatında dilediği zaman dilediği yerde oynayabilmektedir. Buna karşın, teknolojini gelişiminin en iyi göstergelerinden biri olan ve son zamanlarda daha çok yaygınlaşan diğer bir oyun türü olan sanal gerçeklik oyunları da oyuncuları sıradan yaşam alanından tamamen kopararak yeni bir dünyaya götürmektedir. Bu türde, sınırlı bir fiziksel alanda bilgisayar teknolojisi yardımı ile sınırsız bir sanal dünyada oyun oynanmaktadır. Bu oyun türlerine bağlı olarak farklı oyun yeri tanımları oluşmaktadır. Bu iki oyunun kullandığı fiziksel oyun yerleri özellik ve ihtiyaç bakımından birbirinden tamamen farklıdır. Bu çalışma kapsamında, oyun yeri faktörünün, oynanabilirliğin üç önemli başlığı olan sarmalanma, bulunma ve eğlence unsurları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu inceleme için sanal gerçeklik ve hibrit gerçeklik oyunları üzerinden oyun deneyimi odaklı bir deney uygulanmıştır. Deney kapsamında 24 katılımcı, dörder kişilik gruplar halinde iki oyun türünü de eşit sürelerde oynamıştır. Sanal gerçeklik oyunu Beşiktaş'ta bir oyunevinde gerçekleştirilirken, hibrit gerçeklik oyunu da Beşiktaş meydanının çevresinde oynanmıştır. Bu deneyin değerlendirmesi ise Oyun Deneyimi Anketi ile yapılmıştır. Deneyde beşli Likert ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar faktör analizi ile yorumlanarak oynanabilirlik unsurlarını inceleyen tablolar oluşturulmuştur. Çıkan sonuçlar dahilinde oyun yerlerinin oyun deneyimine etkisi incelenmiştir. Çalışmanın sonuç ürünü olarak, tasarım sürecinde oyun yerlerinin öneminin anlaşılmasını sağlayan bir çerçeve oluşturmak hedeflenmiştir. Oyun tasarımcılarının oyun içeriğini oluştururken yapacakları oyun yeri tercihinin, kullanıcı deneyimlerini nasıl etkileyebileceğini göstermek amaçlanmıştır.
İstanbul'daki çok katlı konut yapılarında mekansal değişim sürecinin analizi

Dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye'de de konut üretim süreçlerinde özellikle 19. yüzyılla birlikte önemli değişiklikler yaşanmıştır. Bu değişiklikler Türkiye'de özellikle İstanbul'da kendini göstermiştir. Sürekli yenilikleri bünyesinde barındırmaya çalışan İstanbul, çizmiş olduğu metropol kent imajı ile her geçen gün doğal dokuyu tahrip edici bir güç haline gelmiştir. Nüfus yoğunluğunun kontrol edilemez artışı, kapitalist yaklaşımın etkisiyle kaynakların tüketilmesi, teknolojideki yenilikler, rant ve siyasi etkenler, sosyal etkileşimin azalması, kent arsalarının tükenmesi ve maliyet artışı gibi nedenlerle düşeyde yükselme ihtiyacı duyulmuş ve yüksek binaların sayısı giderek artmıştır. Yükselme eğilimi kentlerde farklı işlevli pek çok binayı etkilemiştir. Özellikle insan yaşamının büyük bir kısmının geçtiği konutların çok katlı olmasıyla birlikte yaşam biçimleri de büyük değişime uğramıştır. Geleneksel konutlar kullanıcıların yaşam tarzlarını ve kültürlerini yansıtırken, çok katlı konutlardaki daireler farklı kullanıcıları barındırmasına rağmen birbirini tekrar etmektedir. Bu bağlamda, zaman içerisinde birbirine benzer ve minimal mekan tipleri oluşmuştur. Tez çalışmasında 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar ekonomik, sosyal, politik nedenlerle birbirinden farklılaşan dört dönemde (1923 öncesi, 1923- 1950 dönemi, 1950- 1980 dönemi, 1980 sonrası) belirlenen çok katlı konut yapılarında, mekan büyüklükleri ve bu mekanların birbirleriyle olan ilişkilerinde görülen değişimler, hangi mekanların eksilip hangilerinin eklendiğine ilişkin bilgiler incelenmiş ve bunların nedenleri değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, İstanbul özelinde belirlenen ve yukarıda belirtilen dört dönemde inşa edilen 40 adet çok katlı konut yapısı, yapılan plan çizimleri üzerinden yorumlanmış, şematik anlatım, grafik ve tablolar yardımı ile de desteklenerek incelenmiştir. Bu incelemeler ile sadece planlar hakkında bilgi edinilmeyip, mekanların dairedeki oranlarının yıllara bağlı değişimi de ele alınmıştır. Daire büyüklüklerinin belirlediği çerçeve içerisine yerleşen mekanların maruz kaldığı sınırlanmayı göz ardı edersek, yıllar içinde bir mekanın genişlerken diğerinin küçülmesi, hatta yok olması ve yerine başka bir mekanın türetilmesi durumu, değişen yaşam koşullarının bireylerin gereksinimlerinde oluşturduğu dönüşümleri de sergilemektedir.
Sürdürülebilir yerleşim modellerinin sürdürülebilirliğin boyutları ve yerel yönetimler açısından karşılaştırılması

Günümüzde yerleşimlerin en önemli sorunlarından biri çevre sorunlarıdır. Çevre sorunlarının başında, doğal kaynakların aşırı tüketilmesi ve gelecek nesillere bunların yeterli miktarda aktarılamaması gelmekte, bu noktada da sürdürülebilirlik konusu önem kazanmaktadır. Yerleşimlerdeki çevre sorunlarının çözümü konusunda yerel yönetimin rolü ve etkisi büyüktür. Yönetim, verdiği kararlar ve uygulamalarla çevre sorunlarına çözüm olabilir ve sürdürülebilir yerleşimlerin oluşumuna katkı sağlayabilir. Dünyada sürdürülebilirliği hedefleyen, farklı zamanlarda ortaya çıkmış çok sayıda yerleşim modeli vardır. Ölçek, kullanılan yöntem gibi farklılıklara sahip olsalar bile tüm bu yerleşimlerin ulaşmak istedikleri hedef ortaktır. Bu hedef sürdürülebilir olmaktır. Günümüzde Türkiye'de en yaygın olan sürdürülebilir yerleşim modelleri ekoköy, ekokent ve yavaş kent modelleridir. Bu bağlamda bu çalışmanın araştırdığı konu; Türkiye'deki örnekler üzerinden ekoköy, ekokent ve yavaş kent modellerinin karşılaştırılması ve bunların yerel yönetim ile olan ilişkisidir. Alan çalışması için seçilen Bursa Nilüfer Ekokenti, Gaziantep Kilis Yolu Ekokenti, İzmir Seferihisar Yavaş Kenti, Çanakkale Gökçeada Yavaş Kenti, Kırıkkale Güneşköy Ekoköyü ve İzmir Marmariç Ekoköyü sürdürülebilirlik boyutları ve ekolojik yerel yönetim olmaya yatkınlıkları açısından incelenmiştir. Alan çalışmasındaki veriler ışığında ekoköy, ekokent ve yavaş kentlerin benzerlik ve farklılıkları belirlenmiş, yerleşim modellerin birbirlerine göre olumlu ve olumsuz yanları saptanmıştır. Bu çalışma sonucuna göre; Türkiye'deki tüm sürdürülebilir yerleşim modellerinde en çok önem verilen sürdürülebilirlik boyutu çevresel iken, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik arka planda kalmaktadır. Ekolojik yerelyönetimler açısından sürdürülebilir yerleşimlerden ekokent ve yavaş kentlerdeki uygulamaları belediyeler yürütmektedir. Bu bağlamda günümüzde Türkiye'de hiç ekolojik yerel yönetim bulunmamasına rağmen, ekolojik yerel yönetim olmaya en yakın belediyelerin bu belediyeler olduğu düşünülebilir.