Ticari yeme içme alanlarının kullanım süreleri bağlamında mekansal etkilerinin irdelenmesi

İnsan; barınma, korunma, yemek yeme ve eğlenme gibi temel gereksinimlerini karşılamak için; farklı mekanlara ihtiyaç duymuştur. Yemek yeme eylemi, insanoğlunun varlığını sürdürebilmesi için en önemli gereksinimlerden biridir. İnsanoğlu, varoluşundan bu yana söz konusu gereksinimleri karşılayabilmek adına çeşitli çözümler bulunmuş, gelişen ve değişen yaşam standartları doğrultusunda bu çözümlerin sayısını her geçen gün arttırmıştır. Ticari yeme içme alanları, tarihsel süreç boyunca fizyolojik gereksinimlerin yanı sıra toplum içinde sosyalleşme, diğer insanlarla iletişim kurma, yoğun hayat temposunun oluşturduğu stresi azaltma vb. pek çok ihtiyaca da cevap verecek nitelikte tasarlanmıştır. Farklı fiziksel ve psiko-sosyal özelliklere sahip kullanıcıların, yeme içme mekanlarından beklentileri zamanla farklılaşmaktadır. Bu nedenle ticari yeme içme mekanları, kullanıcıların beklentileri doğrultusunda her geçen gün çeşitlenmektedir. Bu çalışma kapsamında, günümüzde sayıları gün geçtikçe artan ticari yeme içme alanlarının eylem tipi ve kullanım süresi bağlamında sınıflandırılması, farklı mekan tiplerinin oluşumunda etkili faktörlerin belirlenmesi ve kullanıcıda bıraktığı mekansal etkilerinin araştırılması hedeflenmektedir. Bu çalışma, birbiri ile ilişkilendirilmiş altı farklı bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, giriş niteliğinde olup çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgi vermektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ticari yeme içme alanlarının genel tanımı ve tarihsel gelişim sürecine değinilmiş, bu alanların geçmişşten günümüze kadar kullanıcıların hayatındaki yeri irdelenmiştir. Üçüncü bölümde, yapılan literatür araştırmalarında edinilen bilimsel metotlar doğrultusunda, ticari yeme içme alanları; mekanda gerçekleştirilen eylem tipi ve kullanım süresi bağlamında sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma dahilinde belirlenen mekan tipleri ayrı ayrı genel özellikleri bağlamında değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde, mekana ilişkin çeşitli kavramlara değinilmiştir. Ticari yeme içme alanlarının oluşumunda etkili faktörler ise mekana ilişkin faktörler ve kullanıcı tipi ve/veya profiline ilişkin faktörler olmak üzere iki ana başlık altında incelemeye alınmıştır. Kullanım süreleri ve gerçekleştirilen eylem tipleri bağlamında farklılık gösteren beş adet ticari yeme içme mekanı üzerinden saha çalışması yapılmıştır. Yapılan saha çalışması kapsamında, mekanların kullanıcı üzerinde bıraktığı etkilerinin irdelenmesi bunun yanı sıra yapılan literatür çalışmalarında edinilen bulguların ve ortaya konulan hipotezlerin günümüz yeme içme mekanlarındaki geçerliliğinin sorgulanması hedeflenmiştir. Çalışmanın beşinci bölümünde ise yapılan saha çalışmasında ortaya çıkan sonuçlar üzerinden nitelik ve nicelik esasına dayalı değerlendirmeler yapılmış ve çeşitli tespitlere yer verilmiştir. Yapılan literatür araştırması sonucunda edinilen bilgiler ve saha çalışmasında ortaya konan tespitler dikkate alınarak çalışmanın son bölümünde; ticari yeme içme alanlarının kullanım süreleri bağlamında mekansal etkileri üzerine çeşitli tespitlere yer verilmiş, yapılacak akademik çalışmalara ve tasarımcılara yön verebilecek bazı değerlendirme ve sonuçlar ortaya konmuştur.