Mimarlıkta estetik olgusu ve değerlendirilmesi sorunu

Mimarlıkta ve diğer sanat alanlarında 'Güzel'in, günlük yaşamda 'Güzel'in ne olduğu sorusunun cevabını bulma isteği, araştırma alanının 'Mimarlıkta estetik olgusu' olarak belirlenmesinin sebebi olmuştur. İnsani arm zamandan ve mekandan bağımsız olarak bazı ortak beğenilere, ortak düşüncelere sahip olması ve bu ortak davranış şeklinin sebepleri bu konuda bir araştırma yapmaya yöneltmiştir. İnsanlar yaşadıkları çevreleri görsel açıdan beğeniyorlar, 'Güzel' olarak nitelendirebiliyorlar ise mutlu olmakta, bunun aksi olduğu durumlarda ise menmuniyetsizliklerini belirtmekte ve olumsuz yönde etkilenmektedirler. Bununla beraber dünyanın herhangi bir yerinde ya da geçmişşte belirli mimarlık ürünlerini her zaman beğenmekte ve güzel demekteyiz. İşte bu 'güzel' olarak nitelendirdiğimiz mimari ürünlerin ortak nhehlderinin ne olduğu, 'Güzel' dolayısıyla estetik kavramı için kesin bazı değer yargılarının varlığı ve neler oldukları, estetik alanında ve mimarlık alanında estetik değerlerin neler olduğu ve değerlendirmenin nasıl yapılabileceği sorulan ele alınarak tezin kapsamı oluşturulmuştur. Bu doğrultuda tez kapsamında; öncelikle 'Güzel' kavramı ele alınmış, güzelin tanımı, estetikle olan ilişkisi, estetiğin tanımı ve kapsamı incelenmiştir. Estetik kavramının toplumsal, dini, siyasi yaşamda ki, sanat ve ahlak alanındaki yeri araştırılmıştır. Araştırma alanının mimarlık olması sebebiyle mimarlık alanında estetik irdelenmiştir. Mimarlık ürünü tasarlanırken tarih boyunca tasarımcılar neleri göz önünde bulundurmuşlar ve mimarlıkta estetiğin yeri ne olmuştur somlarının cevapları aranmıştır. Tarih boyunca güzellik dolayısıyla estetik kavramı sürekli değişmiş, insanlar farklı zamanlarda ve farklı coğrafyalarda değişik şeylere güzel demişler, güzel olanı farklı şekilde aramışlardır. Bir dönem güzel olarak nitelendirilen özellikler, diğer bir dönem güzel olarak nitelendirilmemiştir. Bu konuya açıklık getirmek amacı ile tarih boyunca mimarlık alanında estetik arayışlar olarak üsluplara yer verilmiştir. Güzelin mutlak bazı değerlerinin olması yanında değişken özellilerinin de olmasından dolayı göreceli bir kavram olduğunu unutmamak gerekir. 'Güzel' kavramı ve buna bağlı olarak estetik konusu oldukça geniş bir alana sahip, tek bir tanımının asla bulunmadığı, toplumdan topluma, toplum içerisinde kişiden kişiye ve zamana bağlı olarak değişen göreceli bir kavramdır. Bununla beraber mimarlık ürününün güzel olarak nitelendirilebilmesi ve estetik olarak başardı sayılabilmesi açısından bazı özelliklere de sahip olması gerekmektedir. Tez kapsamında yüzyıllar boyunca araştırılmış ve çeşitli şekillerde birçok kez kullanılmış; ölçü, ölçek, oran, ritim, renk, ışık, doku, simetri, denge gibi kavramlar araştırılmış, mimarlık alanında kullanım şekillerine dikkat çekilmiştir. Bunun yanında mimarlıkta estetik olgusunu direk etkileyen algı, algılama ve yaratıcılık sorunu üzerinde de durulmuştur. vnıEstetiğin göreceli bir kavram olmasından yola çıkarak, estetik alanında, mimarlıkta estetiğin değerlendirilmesi sorunu da ayrı bir bölüm olarak ele alınmıştır. Burada değer, değerlendirme gibi kavramlara yer verilmiş, mimarlıkta estetikte görecelilik, eğitim sorunları ele alınmış, mimarlıkta estetik değerlendirmenin daha objektif nasıl yapılabileceği tartışılmıştır. Sonuç olarak estetik alanının uçsuz bucaksız ve her zaman göreceli olmasından dolayı tek bir yargıya varılamayacağı, estetik alanında kesin doğruların ve kuralların olamayacağı bellidir. Bugün estetik açıdan olumsuz çevrelere sahip olmamızın ekonomik, politik, kültürel ve eğitim açısında birçok sebebi vardır ve toplumun ve tasarımcı kimliklerin eğitiminin yeri estetik açıdan daha olumlu mimarlık ürünlerine dolayısıyla daha yüksek kalitede çevrelere ulaşabilmek için önemlidir.