turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tasarım üretiminde yeni zanaat

Üretim kavramı, tarihin en başından beri insan türünün varoluşu noktasında, noksanlıklarımıza rağmen hayatta kalma durumumuzun temel niteliğini oluşturmaktadır. Temelde bu kavram her ne kadar fiziksel varlığın devamlılığının ifadesi noktasında var olsa da zihinsel varlığın ve düşüncenin devamlılığı noktasında da var olmaktadır. Bu araştırmanın amacı üretim kavramını odağına alarak, içinde bulunduğumuz yüzyılda var olan zanaat ilişkilerini ortaya koyabilmektir. Fenomenolojik, kuşkucu ve gözlemci bir çözümleme ile geçmişşte ve günümüzde, tasarımsal faaliyetler içerisinde; insan, kültür, süreç ve strateji odaklı olarak üretim tartışılmıştır. Söz konusu kuramsal çerçeve dahilinde araştırılan 7 farklı örneklem konunun derinlemesine çözümlenebilmesini imkanlı kılmıştır. Mimarlık alanında Guggenheim Müzesi ve Han Çadırı, endüstriyel tasarım alanında Bugatti Veyron ve tekne faaliyeti, mutfak sanatları alanında moleküler gastronomi, yazılım alanında Linux ve yapay zeka araştırılmış, birçok farklı metot ve teknikle veri toplanmış, bilgi üretilmiştir. Araştırma sonucunda zaman, kültür, ihtiyaç, mekan ve insan kavramları ile irdelenen üretim süreçlerinin 21. yüzyılda, önceki yüzyıllardan farklı bir biçimde var olduğu, zanaat kavramının günümüzde yok olmadığı ancak belirli noktalarda şekil değiştirdiği ancak temelde aynı stratejilerle var olduğu saptanmıştır. Tasarım üretiminde, zanaat kavramının günümüz dinamiklerinde yeniden şekil aldığı ve farklılaştığını söylemek mümkündür. Bununla beraber yazılım ve yapay zekanın üretime katılan varlıkları ile oluşan örüntülerde, yapay zekanın ile zanaatın açılımlarını aynı düzlemde yapmak imkanından bahsedilebilmektedir. Başka bir deyişle yapay zekanın tasarımcının zihninin bir karşılığı olarak ifade edilmesi mümkün olmuştur.
Büyükdere nektar bira fabrikası restorasyon projesi

Bu çalışmada, Büyükdere semtinde yer alan ve 20. yüzyıl başında inşa edildiği bilinen Nektar Bira fabrikasının mevcut durumunun belgelenmesi, çeşitli tarihsel kaynaklar yardımıyla yapımından itibaren geçirdiği müdahalelerin saptanması ve son olarak da yeni fonksiyon önerisi getirilerek korunmasına katkıda bulunmak hedeflenmiştir. Bu amaçla ilk olarak Büyükdere semti, Çayırbaşı mahallesi, 538 ada 40 parsel üzerindeki yapımn inşa edildiği dönemdeki sosyo-ekonomik durum, tarihsel ve fiziksel koşullar ve bu koşulların günümüze değin gelişimi incelenmiştir. Çalışma kapsamında ayrıca binanın özgün işlevi bira üretimi hakkında da detaylı araştırmalar yapılmış, üretim süreci yapı biçimlenişi ile ilişkilendirilerek bina çözümlenmeye çalışılmıştır. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde bira üretimi yapan kuruluşlara da değinen bu tezde yapı ile ilişkisi göz önüne alınarak Tekel'in tarihine de özetle yer verilmiştir. Bina yapım tarihinden günümüze değin pek çok onarım görmüş, işlev değiştirmiştir. 1909 yılında yapılan tesiste, 1912 yılında Bomonti şirketi ile birleştirilinceye değin bira üretimi yapılmıştır. Yapı 1912- 1940 arası dönemde malt fabrikası olarak çalıştırılmıştır. Tekel'in mülkiyetine geçtikten 1985 yılma kadar arpa deposu olarak kullanılmış, 1985 yılında yapılan restorasyonla bir bölümü lojman olarak işlevlendirilmiş diğer bölüm olduğu gibi bırakılmıştır. Lojman projesi uygulanmış ancak, uygulama sonrasında kullanılmamıştır. Dış duvarları kargir olarak tuğladan yapılan binanın içinde çelik iskelet sistemin kullanıldığı ve 1912- 1940 arasında bir tarihte, şu anda mevcut olan betonarme sistem ile değiştirildiği sanılmaktadır. Hem işlev hem de yapım sistemindeki değişiklikler hakkındaki bilgilerin yetersizliği restitüsyon aşamasında da sorunlara neden olmuştur. Bununla birlikte mevcut durumun belgelenmesi sürecinde edinilen bilgiler, aynı dönemde mevcut Şişli/ Bomonti bira fabrikasının işleyiş sistemi, malt üretim şeması ve kaynaklardan elde edilen bilgiler birleştirilerek malt döneminin restitüe edilmesine çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümü, yapının korunması, gelecek nesillere aktarılması amacıyla geliştirilen yeni kullanım önerisi hakkındadır. Bu amaçla yapıya iki farklı işlev verilmesi ve fabrika olarak kalan kısmının 'Tekel Müzesi', lojman bölümünün ise 'İçki Üretimi Araştırma Enstitüsü' olarak kullanılanımı tasarlanmıştır. xı
Reconceptualizing the architectural precedent: textual models of reading

Bu tezin amacı mimari öncülü yeniden kavramsallaştırarak mimari tasarım ve eğitim alanındaki potansiyelini ortaya çıkmaktadır. Tezin en temel kaygısı mimari öncülün işlevsel problem çözümünde bir model olmanın aksine bilgi ve biçim üretimlerinde kullanılmasıdır. Yeni bilgi ve biçim oluşumu için mimari öncülün biçimsel değil metinsel olarak okunması gerekir. Biçimsel okuma öncülün altında yatan var olan bilgiyi açığa çıkarmakta, metinsel okuma ise öncülün kendinde var olmayan bir bilginin üretilmesini sağlayarak asıl nesnenin mevcudiyetinin sınırlarının ötesine geçmektedir. Binaları metinsel olarak okuyabilmek için mimari öncülün tarih-ötesi bir kavram olarak yeniden kavramsallaştırılması gerekmektedir. Bu tez, metinsel okumayı üretken bir eylem olarak nitelendirmekte, metinsel okumanın yöntembilimsel yönleri ve üretilen bilgilinin bilgi kuramsal yönleriyle ilgilenmektedir. Her binanın metinsel özellikleri kendine özgü ve yapılma biçimiyle ilişkili olduğundan her binayı okumak için kullanılabilecek tek bir yöntem yoktur. Bu nedenle tez mimari öncüllerin metinsel okuması için çözümlemeli model, dönüşümsel model ve ayrışımsal model olmak üzere üç farklı model önermektedir. Bu tez metinsel okumanın yalnızca çözümleyici bir eylem değil, üretici bir eylem olduğunu tartışır. Tarih-ötesi olarak yeniden kavramsallaştırılan mimari öncülün tasarım süreçlerini başlatma potansiyeli olduğunu öne sürer. Mimari öncülü yaratıcılık ve yenilik için bir engel değil katalizör olarak gören bu tez, mimari öncül ve metinsel okumanın eğitsel potansiyelini tartışır.
Tanzimat modernleşmesi sürecinde Bartın evleri

18. yüzyılda başlayan ve kısa sürede bütün dünyaya yayılan modernleşme, Osmanlı'da da Tanzimat ile beraber kendisini gösterir. Tanzimat ile başlayan Osmanlı'nın moderleşmesini, Batılılaşma çabalan içinde incelemek ya da değerlendirmek gerekir. Moderleşme süreci Osmanlı Devleti'nin yıkılması ve yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla farklı bir ivme kazanır. 'Muasır medeniyetleri seviyesini aşmak' Cumhuriyet'in en önemli hedeflerinden birisiydi. Tüm bu modernleşme süreci bütün dünyada olduğu gibi Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyetinde de kazanımlarının yanı sıra çeşitli problemleri de beraberinde getirdi. Tanzimat modernleşmesi ile beraber anadolu kentleri aynı ortak kaderi paylaştılar. Bu ortak kaderin eksenini kültürel kimliğin yitirilmesi, geleneksel kent dokusunun yok olması, 'yer'e ait özelliklerin silikleşmesi ve ardından gelen tekdüzelik ve yavan bir aynılık oluşturmaktadır. Bu çalışmanın inceleme konusu olan Bartın'da, aynı önü alınamaz değişimden etkilenmiştir. Ancak bununla beraber, tüm bu aynılık kaderi içinde Bartın diğer Anadolu kentlerinden tarihsel dinamikleri ile farklılaşır. Bartın, 19. yüzyılda coğrafi konumunun getirdiği özellikler ile klasik Anadolu kent şemasından ayrılır. Bunda doğrudan İstanbul'a olan coğrafi yakınlığı ve Tanzimat reformlarının etkisi söz konusudur. Bu çalışmada, Bartın'ın geçen yüzyılda yaşadığı değişimin izleri arandı; sözü edilen değişim ve farklılıkların dinamiklerini incelemek ve belgelemek amaçlandı.
Edirne'nin onbeşinci yüzyıl tek kubbeli camilerinde onarım sorunları

Edirne'de On beşinci yüzyılda, çok sayıda tek kubbeli cami ve mescit yapılmıştır. Bunlardan pek çoğu doğal ve insan eliyle yapılan tahribatlar sonucu yıkılmıştır. Günümüze kadar ulaşan az sayıdaki cami ve mescitler ise bugüne kadar geçirdikleri onarımlar, değişiklikler ve tahribatlar nedeniyle özgün biçimlerinden uzaklaşarak çeşitli sorunlarla karşı karşıya kalmışlardır. Mimari ve tarihi değere sahip bu yapılardaki mevcut sorunların çözümü için, sadece ayakta tutma anlamında yapılan onarım çalışmaları yeterli olmamaktadır. Tarihi kimlikleri ile geleceğe ulaştırılması gereken bu yapıların, yapıldıkları dönemden bu yana değişen ve eksik olan kısımlarının özgün biçimlerinin saptanabilmesi için bilimsel araştırmalar önem kazanmaktadır. Bilimsel restorasyon, tarihi korumak için bir araçtır. Bu anlayış ile yapılacak uygulamalar da yapının tarihi, estetik ve teknik açıdan araştırılması ile başlamaktadır. 'Edirne'nin On beşinci Yüzyıl Tek Kubbeli Camilerinde Onaran Sorunları' başlığı taşıyan bu çalışma yedi ana bölümden meydana gelmektedir: Birinci bölümde; yapılan araştırmanın amacı ve kapsamı belirtilmektedir, ikinci bölümde; kentin tarihsel gelişiminde etkili olan faktörler incelenmektedir. Üçüncü bölümde; cami ile ilgili terimler açıklanarak, tek kubbeli camilerin tarihi süreç içinde mimari gelişimi açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde; Edirne On beşinci yüzyıl tek kubbeli camilerinde bugüne ulaşıncaya kadar meydana gelen değişiklikler ile mevcut durumları tespit edilmektedir. Beşinci bölümde; camilerin tahribat ve onaranlardan en fazla etkilenen öğelerinin kronolojik gelişimi incelenmektedir. Altıncı bölümde, camilerin aynı ve yakın yüzyıla ait benzeri örnekleri ile karşılaştırılarak ve yapılardaki izler doğrultusunda değerlendirmeye gidilmiştir. Yedinci bölüm sonuç bölümüdür. Bu bölümde, yapıların tüm belgeleri ile korunarak daha fazla harap olmaması için göz önünde bulundurulması gereken hususlardan söz edilmektedir.
Mevcut yapılar kapsamında yeşil bina sertifika sistemleri enerji kriterlerinin belirlenmesi için leed, breeam ve DGNB sistemlerinin karşılaştırmalı analizi

Enerji tüketiminin artışıyla ortaya çıkan problemlerin çözümünde, enerji tüketiminde büyük rol oynayan binaların verimliliğinin arttırılması çalışmaları kapsamında ortaya çıkan 'yeşil bina' kavramı güncelliğini korumaktadır. Yapılan çalışmalar sonucunda yeni inşa edilen yapılarda enerji verimliliği arttırma bilinci her geçen gün artmaktadır. Yeşil binaların sayısındaki artışla birlikte bu binaları değerlendirmek üzere hazırlanmış yeşil bina sertifikasyon sistemlerinin de sayıları artmıştır. Birçok ülke kendi çevre koşullarına göre ulusal bir yeşil bina sertifikasyon sistemi tasarlamıştır. Yeni yapıların yanı sıra özellikle mevcut yapılardaki enerji tüketimi ayrıntılı olarak üzerinde durulması gereken bir konudur. Bugün tüm dünyada yeni yapılarda uygulanmaya çalışılan enerji etkin tasarım yöntemleri ile başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir, ancak mevcut yapılardaki enerji kaybı devam etmektedir. Bu sebeple toplam enerji tüketiminde önemli bir paya sahip olan mevcut yapılarda enerji verimliliğinin arttırılması gerekmektedir. Bu bağlamda yeşil bina sertifikasyon sistemlerinin mevcut yapılar için hazırladıkları kılavuzları, tasarımcılar ve yatırımcılar için önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle yeşil bina kavramına değinilmiş ve yeşil bina değerlendirme sistemi tanımı ile dünyada uygulanan yeşil bina değerlendirme sistemlerinden bahsedilmiştir. Daha sonra mevcut yapıların enerji verimliliğini arttırma stratejileri açıklanmıştır. Yeşil bina değerlendirme sistemlerinin ilk örneği olduğu için BREEAM sistemi, dünyada en yaygın kullanılan değerlendirme sistemi olduğu için LEED sistemi ve Avrupa normlarında hazırlanmış ilk yeşil bina değerlendirme sistemi olduğu için DGNB sisteminin mevcut yapılar için hazırladıkları formatlarının enerji kriterlerinin, puan dağılımları, uygulama şekilleri ve gereksinimleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır ve bu sistemlerin enerji kriterleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu karşılaştırma sonucunda Türkiye'de geçerliliği olan kanunlar çerçevesinde çalışmaları devam eden ulusal yeşil bina sertifikasyon sisteminin mevcut yapılar için oluşturulacak formatında yapılması gerekenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Sosyal konut politikaları bağlamında bir değerlendirme: İstanbul ve Lizbon örneği

Düşük gelirlilerin konut sahibi olmasında önemli olan ve dünyanın birçok ülkesinde uygulanarak, çeşitli nedenlerle başarılı veya başarısız sonuçlar alınan birçok politikadan; sosyal konut yapımı, toplu konut üretimi, mevcut konutların iyileştirilmesi konularını incelemek bu tezin ana hedefi olmuştur. Tez çalışmasının birinci bölümünde, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi ortaya konmuştur. 2. bölümde ise kavramsal temeller tanımlanarak konu ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, Türkiye'deki sosyal konut politikaları, geçmişş ve günümüz araştırmaları parelelinde detaylı bir şekilde irdelenmiştir. Dördüncü bölümde, İstanbul Metropoliten Alanı hakkında 1950'lerden günümüze İstanbul kent planlamasının sosyal konut üzerindeki etkisine yer verilmiş ve İstanbul içinde seçilen çalışma alanı hakkında tanımlamalar verilerek daha önce incelenmiş alan verilerinden elde edilen bulguların sonuçları ve yorumları verilmiştir. Beşinci bölümde, tez çalışmasının Portekiz kısmı ile ilgili genel tanımlamalar verilmiş ve Portekiz sosyal konut politikaları hakkında bilgiler sunulmuştur. Altıncı bölümde, Lizbon Metropoliten Alanı hakkında kentsel planlamanın sosyal konut üzerindeki etkisine yer verilmiş ve Lizbon örneğinde seçilen sosyal konut çalışma alanı hakkında detaylı bir analiz sunularak, alan incelemesinin sonucunda elde edilen bulguların sonuçları değerlendirilmiştir. Yedinci bölümde ise, ulaşılan sonuçların tartışılması ve ileriye dönük sosyal konut uygulamalarına ait yapılacak çalışmalar için önerilerin oluşturulmasına çalışılmıştır.
Mimaride çevreci yaklaşımlar bağlamında düşük teknolojili bina uygulamaları üzerine bir irdeleme

Tarih boyunca, çevrelerinde buldukları malzemeleri kullanarak kendi elleriyle yapılı çevrelerini oluşturan geleneksel toplumlar, çevreci yaklaşımların güncel üst başlığı olan sürdürülebilirlik kavramı var olmadan çok önce birçok yönden sürdürülebilirliğin liderleri olmuşlardır. Kendi varoluşlarının doğadaki dengeye bağlı olduğu bilinciyle yapılı çevrelerini doğayla çatışarak değil, doğayla uyumlu oluşturmuşlardır. Tarihsel süreçte; sosyal, ekonomik, kültürel ve teknolojik birçok değişiklik getiren endüstri devrimi, bu mevcut düşünce sisteminde bir kırılmaya neden olmuştur. Önceleri üretici olan insan, tamamen tüketiciye dönüştürülmüş, yaratılan algı doğrultusunda teknolojik, endüstriyel olan en iyi ve istenilen kabul edilmiştir. Sonuçta, endüstriyel üretim için artan enerji gereksinimi, hem çevre hem de insan sağlığı için olumsuz sonuçlar doğuran fosil yakıtların kullanımını arttırmıştır. Zamanla, güvenli ve sağlıklı bulunan endüstriyel malzemelerin insan sağlığına ve çevreye zararlarının ortaya çıkması, tüketim kültürünün yarattığı ekonomi ve enerji kriziyle kendi kendini tüketmesi modern insanın bu yeni düzeni sorgulamasına ve alternatif çözümlere yönelmesine neden olmuştur. Çevreci yaklaşımlar adı altında genellenebilen bu yönelim; sorunların baş gösterdiği yıllar olan 1960'lardan günümüze kadar hem düşüncede hem de uygulamada değişiklikler göstererek devinimini sürdürmüştür. Bu çalışmada; kendini tüketme seviyesine yaklaşan mevcut sistemdeki, ekonomik ve çevresel, dolaylı olarak kültürel ve sosyal sorunların çözülmesinde alternatif bir yaklaşım olarak düşük teknolojili mimarlık irdelenmiştir. Kuramsal alt yapısı oluşturulan kavram; yapı malzemesi ve yapım tekniği bağlamında irdelenmiş, farklı iklimsel, çevresel ve kültürel özellikler gösteren bölgelerden seçilen uygulama örneklerinin irdelenmesiyle kuramsal bilgi desteklenmiştir.
Berlin şehir kuruluş ve konut üretimi

Ülkemizdeki, konut sorununa ve şehir kuruluş planlamalarına örnek olması amaçlanan bu çalışma toplam beş bölümden oluşmakdadır. Birinci bölümde konuya genel bir giriş yapılmış ve çalışmanın hedefleri ve sınırları ortaya konmuşdur. İkinci bölümde Berlin'in kuruluşu ve geçirdiği şehirsel evreler aktarılmışdır. Bu evreler - Berlin Ortaçağ Dönemi - Rönesans Dönemi Berlin - Barok dönemi Berlin - Klasizm Dönemi Berlin olarak tanımlanmışdır. Üçüncü bölümde Berlin kiralık kışlalarının ortaya çıkışı ve endüstri devrimi süresince gelişimi ele alınmışdır. Ekonomik, politik ve kültürel faktörlerin konut oluşumu ve gelişimi üzerindeki etkileri araştırılmışdır ve sunulmuşdur. İkinci dünya savaşının araya girmesiyle yıkılan şehrin tekrar kuruluşu ve konut sorununa, dördüncü bölümde, değinilmişdir (1945- 1979). Çeşitli yarışma ve akımlar doğrultusunda oluşan yapılaşmalar ve şehir gelişimi değerlendirilmişdir. Beşinci bölümde, Berlin'deki konut sorununa daha farklı açılardan yaklaşan IBA'nın faaliyetlerine yer verilmişdir. Yenileme, koruma çalışmaları ve yeni kurulan yerleşmelerle elde edilen konutların standartları araştırılmış ve sunulmuşdur. Mevcut pasif konutların rekonstrüksiyonu ile aktif duruma getirilmesi Luisenstadt ve Kreuzberg SO 36 örnekleriyle desteklenmişdir. Bu bölümde aynı zamanda yeni üretilen konut yerleşimlerin eski konut strüktüründen günümüze aktardığı özellikler analiz edilmek de ve örneklerle tamamlanmakdadır. Ekolojik tedbirler kapsamında, yeni konut yerleşimlerin tasarımlarında ve eski konutların rekonstrüksiyonunda kullanılan yöntemler ortaya konmuşdur. Sonuçlar bölümünde, beşinci bölümlerde analizi yapılan gelişmelerden çıkarılan sonuçlar sunulmuş ve ayrıca konut üretim gelişimini gösteren, doğu ve batı Berlin'i kapsayan tablolara yer verilmişdir.
Mimaride estetik kavramının müze binalarında incelenmesi

Bu çalışma, müze mimarisinde biçimsel faktörlerin incelenmesine yönelik biçimsel çözümlemesi hedeflemektedir. Estetik açıdan müzelerin karakter kazanması ve biçimsel estetik değerleri farklı bir bakış açısıyla incelenecektir.20. yüzyılının sonları müze tasarımının altın dönemi olmuştur. Özellikle 1970'li yıllardan beri bu anlayış müze formunun özgürleşmesi, müze biçimlerinin değişimleri ve heykelleşen müzelerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ayrıca, müzelerin bilgi, bilim ve sanat merkezi olarak önemi son yüzyılda giderek artmıştır ve elit bir anlayıştan, çoğulcu bir anlayışa yönelerek, toplumun her kesimine hitap eden bir konum kazanmışlardır. Bu çalışma, estetik kaygıyla tasarlanan ve bir sanat eseri olarak beğeniye sunulan müze binalarından hareke ederek, biçimsel estetiğin faktörlerini inceleyerek günümüzde müze tasarımlarının estetik anlayışını nesnel bir tavır ile açıklamayı hedeflemektedir. Bu tip araştırmalar arttırılarak, son dönemin estetik anlayışının algılanması ve biçimlerin bu yönde geliştirilmesine olanak sağlanacak sonuçlar elde edilebilir. Bu araştırma kapsamında estetik olgusu sadece görsel boyutuyla ele alınmaktadır ve özne etkisi göz ardı edilerek, biçim nesnel ve kavramlara bağlı olarak incelemektedir. Çalışmanın ana materyalini kavramsal altyapıya yönelik olarak betimsel çalışmalar ve bu kavramlara bağlı olarak oluşturan çizelgeler aracılığıyla, örnek müze yapıları üzerinde uygulanmaktadır. Bu çalışmalarda kaynak olarak bugüne kadar yapılmış tasarım, felsefe, sanat felsefesi, biçim, form, estetik, tasarım öğeleri ve ilkeleri ve müzeler gibi çok çeşitli kaynaklara yer verilmiştir.
Şanlıurfa Harran bölgesindeki kubbeli konutların yapısal özellikleri

Kubbeli konut yapıları yüzyıllardır farklı coğrafyalarda değişik kültürler tarafından birbirinden farklı malzeme ve tekniklerle inşa edildiği anlaşılmaktadır. Bu yapıların tercih edilmesindeki önemli faktörler, çevrede var olan malzeme ile hızlı inşa edilmesi, sürdürülebilir ve ekonomik olmasıdır. Bu yapılar genel itibariyle geçici konut ve barınak ihtiyacını karşılaması için adeta çadır işlevi gören bir yapı kültürü durumundadır. Bu araştırma çerçevesinde farklı bölgelerde, Akdeniz, Ege ve Ortadoğu'daki ülkelerdeki kubbeli konut yapıları üzerine bilimsel çalışmalar olduğu görülmektedir. Fakat günümüze ulaşan ancak kullanılmadıkları için boş ve bakımsız kalan Harran kubbeli konutların, yeterli sayıda bilimsel çalışmaya konu olmadığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Türkiye sınırları içerisinde kubbeli konut yapısı olarak tek mimari örneği temsil eden Şanlıurfa Harran Bölgesi'ndeki evlerin yapısall özellikleri incelenmiş ve yapılarda meydana gelen hasarlar ve bozulmalar tespit edilmiştir. Tezin birinci bölümünde, ilgili konunun literatür özeti, amacı ve hipotez kısımları yer almaktadır. Tezin ikinci bölümünde, Dünya üzerinde var olan kubbeli konutların tarihsel gelişimi ve Farklı bölgelerdeki, özellikle Mezopotamya, İran, Ortadoğu, Akdeniz ve Ege ile Türkiye sınırları içerisinde tek mimari yapı örneği olan Harran'daki kubbeli konutların ortaya çıkmasına neden olan etkenler, iklim, yapı ve yaşam kültürü ile yerel malzeme ve doğal çevre faktörleri incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde, asıl çalışma konusunu oluşturan Harran Bölgesinin coğrafik konumu ve iklim özellikleri, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı ile tarihi ve mimari özellikleri incelenmiştir. Tezin dördüncü bölümünde, Harran'daki kubbeli yapıların, kentsel ve mimari yapısı, yapı elemanları, malzeme özellikleri ve yapım teknikleri ve bu yapılarda meydana gelen hasar ve bozulmalarım tespiti yapılmıştır. Tezin sonuç kısmında, bölgedeki kubbeli yapıların yapısall özellikleri, hasar ve bozulma tespitleri derlenmiş ve öneriler açıklanmıştır. Böylece bölgede yok edilme tehlikesi ile karşı karşıya kalan, kültürel miras değeri taşıyan Harran kubbeli konutların korunmasına katkıda sağlayarak varlığını devam ettirmesi amaçlanmıştır.
Kinetik mimarlık bağlamındaki hareketli yapı uygulamalarının inceleme ve değerlendirmeleri

Modern insan yaşamı farklı zamanlarda ve farklı dönemlerde, farklı gereksinimlere ihtiyaç duymaktadır. Mimari açıdan düşünüldüğünde de bu durum, kullanıcının farklı gereksinimlerini karşılayacak şekilde yapının değişim göstermesinde önemli bir tasarım kriteri olmaktadır. Kullanıcıların yaşam tarzı önceki zamanlara kıyasla daha hızlı bir şekilde değişmekte ve bugünün dış dünyası, insanları yoğun ve farklı şekillerde etkilemektedir. Bir yapının değişen çevresel koşullara uyum sağlaması ve kullanıcısının ihtiyaçlarını karşılaması için ortaya çıkan Kinetik Mimarlık kavramıyla oluşturulan uygulamalar, modern mimarinin günümüzde geldiği en gelişmiş durumudur. Bu tezde; kinetik mimarlık bağlamında yer alan hareketli yapı çeşitlerinin, katkılarının neler olduğu ve günümüzde hareketli yapılara neden daha sık rastlanılmadığının sebepleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda kullanım amaçlarına göre tasarım stratejileri, hareket mekanizmaları ve yapılarda kullanılan malzemeler gibi farklı yapı bileşenleri incelenmiştir. Elde edilen verilerle, kinetik mimarinin tasarım ve teknik gerekliliklerinin daha iyi anlaşılması ve de bu tarz yapılarda varsa yaşanılan sorunların irdelenerek ortaya çıkarılması sağlanmıştır. Çalışmada öncelikle hareketli yapılarla ilgili yapılan literatür araştırmasının özeti, tezin amacı ve hipotez açıklanmıştır. Yapılan araştırmalar, hareketli yapı uygulamalarının yurt dışında daha çok olduğunu göstermiş ve bundan dolayı yabancı kaynaklardan daha çok yararlanılmıştır. Devamında, kinetik mimarlık kavramının açıklaması ve kinetik mimarlıkla ilgili yapılan farklı tanımlamalara değinilmiş, eski çağlardan günümüze kadar olan dönemdeki hareketli yapılar kronolojik olarak incelenmiş, açıklayıcı örnekler eşliğinde mimari ortamda hareketli yapıların sınıflandırılması ve uygulama özellikleri açıklanmıştır. Ardından hareket prensipleri ve kinetik yapı tipolojilerinin sınıflandırmaları yapılmıştır. Bunun yanı sıra yapılardaki hareket gereksinimi, hareketin kullanıcı ve çevreyle olan ilişkisi incelenmiştir. Kinetik tasarım üzerinde büyük bir etkiye sahip olan mekanik ve malzeme mühendisliği gibi farklı mühendislik bölümlerinin teknolojik başarı ürünleri; hareketli yapılarda kullanılan malzeme çeşitleri, hareketli mesnet çeşitleri ve hareket başlatıcı elemanlar olarak sınıflandırılmış ve detaylarıyla açıklanmıştır. Dünya genelinde yer alan çeşitli fonksiyonlu ve mimari açıdan özgün tasarımlı hareketli yapılardan 10 örnek seçilerek; yapıların genel özellikleri, yapı bileşenleri, yapıdaki hareketlilik, strüktür sistemi, kullanılan malzemeler ve yapıların güncel durumlarının incelendiği bir çalışma yürütülmüştür. Son olarak, çalışma içerisinde incelenen örneklerin yer aldığı bir tablo oluşturularak elde edilen sonuçlar özetlenmiş ve bu tip yapılarla ilgili yaşanan sorunlar ve bunlara ilişkin öneriler yapılmıştır.