Beşiktaş, Makruhyan Ermeni İlkokulu restorasyon ve yeniden kullanım projesi

Bu yüksek lisans tezi, Beşiktaş'ın önemli tarihi yapılarından biri olan Makruhyan Ermeni İlkokulu için bir restorasyon ve yemden kullanım projesi geüştiriimesini amaçlamaktadır. 19. yy. boyunca Beşiktaş'ta akademik, askeri, özel, azınlık ve yabancı eğitim kurumlanmn, İstanbul'daki diğer semtlere göre farklı ve hızlı bir gelişme kaydettiği gözlemlenmiştir. Bu gelişme süreci içerisinde, bölgede yapılan ilkokullardan biri de Surp Asdvadzadzin Kilisesi'ne bağlı olan Makruhyan Ermeni İlkokulu'dur. Makruhyan Ermeni İlkokulu ve üzerinde bulunduğu yapı adası 29 pafta, 325 ada, 1, 2 ve 3 numaralı parsellerin oluşturduğu; güneyinde Derne Sokağı, doğusunda İlhan Sokağı ve batısında Maşuklar Sokağı'nın çevrelediği bu alanda yer almaktadır. Bu okulun karşısında 19. yy'da Beşiktaş'ın önemli anıtlarından biri olan Surp Asdvadzadzin Kilisesi bulunmaktadır. Makruhyan Ermeni İlkokulu 1864 yılında yanmış olan ahşap okulun yerine, Balyan ve Dadyan ailelerinin destekleriyle 1866'da Sarkis Balyan tarafından, genç yaşta ölen eşi Makrubi'nin anısına yapılmış olan kargir bir ilkokul binasıdır. Bugüne dek yapıya, eğitim haricinde başka hiçbir işlev verilmemiştir. 1868'den 1984 yılma dek eğitime devam eden yapı, eğitim süreci ve sonrasında büyük ölçekte olmamakla birlikte, gerek içinde, gerekse de çevresinde değişikliklere uğramıştır. Yapı adasının kuzeyinde, 1 numaralı parsel üzerindeki çeşme günümüze kadar gelebilmişse de, özgünlüğünü büyük ölçüde kaybetmiştir. 2 numaralı parsel ise, 3 numaralı parselde bulunan Makruhyan Ermeni İlkokulu'na ait bir alandır. Önceleri bahçe olarak kullanılan bu alan, daha sonra okul binasına ait olan bahçe duvarında yapılan bazı değişiklikler ile bekçi ünitesine dönüştürülmüştür. 3 numaralı parsel içerisinde bulunan sarnıç ise, günümüzde depo olarak kullanılmaktadır. Günümüzde kendi haline bırakılmış olan bu ilkokul binası için yapılan bu tez çalışması dokuz bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmanın amacı, araştırma ve çalışma yöntemleri açıklanmaktadır. İkinci bölümde, Makruhyan Ermeni Okulu'nun içinde bulunduğu bölgenin tanımı, yapının coğrafik konumu ile bölgenin Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminden bugüne kadar geçen süre içerisindeki değişimleri ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, 19. yy'ın ikinci yarısında İstanbul'daki azınlık eğitim yapılarının diğer eğitim yapılarıyla karşılaştırılması yapılmaktadır. Dördüncü bölümde ilkokul binasının tarihçesi, konumu, mimari, genel özellikleri ve yapıyı oluşturan mekanların ve cephelerin ayrıntılı olarak tanımlanmasına yer verilmektedir. X111Beşinci bölüm, incelenen yapının yapı elemanları yapım tekniği ve malzeme yönünden araştırılmasını kapsamaktadır. Altıncı bölüm'de yapının kullanımdan doğan, strüktürel ve malzeme bozulmalarının incelenmesine dayanan bir analiz yer almaktadır. Yedinci, sekizinci ve dokuzuncu bölümlerde ise, yapılan bu araştırmaların sonucunda ayrıntılı bir biçimde rölövesi çıkarılmış olan bu yapının, restitüsyon hazırlanıp, yapıya en uygun görülen yeni işlev tanımlanarak., yapının korunması için gerekli tüm müdahale tiplerini içeren kapsamlı bir restorasyon- yeniden kullanım proje önerisi geliştirilmektedir. XIII