Mimarlığın prostetik kurgusu ve beden aracılığıyla inşa etme

Tarih boyunca insan bedeni, konuyu yaratan bir varlık olarak gündeme gelirken bu ilişkide ölçeği ve oranı tanımlamış, tektonik ve sembolik olan mimarlığın diline ilham vermiştir. Mimarlık bedenden aldığı referansla, insanların deneyimlerini şekillendiren oldukça somutlaşmış bir temsil biçimidir. Bedenle birlikte yaşayan hayati bir organ olarak yaşanabilir ortamlar yaratırken bu durumda mimarlık ve beden sadece birbirleri için değil aynı zamanda sosyal ve ekolojik olarak da simbiyotik protezler gibi davranır. Mimarlık, bedenle kurduğu ilişkide fiziksel bir etkileşime bağlı olarak zaman içinde tüm bireysel deneyimlerle ilgili anılara sahip olan ortamın kendisi haline gelir. Bu yaklaşım ile ilişkili olarak tez çalışmasında, mimarlık ve beden arasındaki döngüsel süreç içerisinde birbirlerine bağlanma durumlarını, protez kavramı ve prostetik ilişkileri üzerinden ortaya çıkarılmak istenmiştir. Bedenin konumu özerk ve ayrı bir varlık değildir; biyolojik, psikolojik ve sosyolojik bir varlıktır. Oranların, eylemlerin, davranışların, algılama biçiminin ve bunlara bağlı olarak deneyimin; çeşitli mekanizmalarla birlikte çevreyle iç içe olan dinamik ve karmaşık varlığıyla ortaya çıkar. Bedenin çeşitliliği, yapısall olarak mimarlığın çeşitliliğini de etkilemektedir. Mimarlık ve beden arasındaki prostetik ilişki kendilerine ait sınırların sorgulanmasına olanak sağlar. Özne ve nesne bağlamında bakıldığında mimarlık ve beden, yeniden yapılanmaya müsait olma durumlarını ve buna bağlı olarak birbirlerinin yerine geçme halini açığa çıkartır. Bu durumda beden, tasarımın melez bir objesidir ve mimarlığın nesnesi bedenin ikinci ve üçüncü bir cildi olarak uzanabilir olasılıklarına dair temas edilen yüzeyler gündeme gelmektedir. Bedenin dönüştürülebilir olmasını ve yeniden keşfedilmesini olanak sağlayan önemli etkenlerden biri de günümüz çevrelerde insanı konu alan bilimler ve teknoloji alanındaki çalışmalarla birlikte insan bedenine dair aşamaların fiziksel ve bilgi temelli modifikasyonların makinelerle birlikte üretildiği bir tür sibernetik organizma dönüşmesinin kurgusallığında yatmaktadır. Klasik bir beden tanımı olarak yola çıkılmadan insanlığın bugün içinde bulunduğu konumu makineler ve medya ortamları tarafından sorgulanmaktadır. Bedenin duyusal kapasitelerini alan ve artıran ve dijital ağla bağlanan gelişmiş makinelere aktarılmıştır. Bu durumun etkisiyle bedenler ve mimarlık arasındaki bir tür melezleşme hali ile nasıl bir çevre tarafında çevrilmiş olunur sorusu üzerinden etkileşimi ortaya çıkarmak önemlidir. Çalışmada insan bedeni, kendi fiziksel doğasının yanı sıra diyalektik bir özne olarak kavramsallaştırılırken, fiziksel ve maddi dünyadaki mimarlık paradigmasını aşmak için epistemolojik bir nitel özelliğe dönüşür. Bu durumda klasik bir figürün oranlarını takip etmek yerine, bedeni teknolojik araç eklentisiyle dönüştürülebilir bir nesne olarak yeniden keşfedilmeye imkan verme olasılıkları araştırılır. Malzeme bilimindeki, taşınabilir bilgisayarlardaki ve algılama teknolojilerindeki son gelişmeler, beden ile çevresi arasında daha derin bir etkileşimi ve etkileşim seviyesi için çeşitli olanaklar yaratmıştır. Kablosuz iletişim, kişisel ve küresel alan arasındaki sınırları bulanıklaştırmaya devam ettikçe hem samimi malzeme arayüzlerini hem de daha geniş organizasyonel çerçeveleri kapsayan yeni diyaloglar ortaya çıkmaktadır. 'Giyilebilirlik' kavramını ortaya koyarak, moda tasarımı ve mimarlık arasındaki yakın ilişkilerle beden, giysi ve mimarlık arasındaki ilişkiyi yeniden incelemenin bir aracı olarak gündeme getirilmek istenir, mimarlık nesnesinin bedenin birinci, ikinci ve üçüncü cildi olma potansiyelleri araştırılır. Beden, mimarlığın en temel parametrelerinden birisidir ve bedene dair mimarlık ortamında tanımlanan klasik, standart bir ortak anlayışı sorgulamak gerekirse; mimarlık ortamı, insan bedeninin oranlarını taklit edilmesini gerektiren klasik ve normatif bir bakış açısına dayandırılmadan mimarlık ve beden ilişkisini yeniden düşünmek nasıl mümkün olabilir? Yaratılan mevcut alanlarda ne gibi eylemlerle karşılaşılmaktadır? Statik bir mimari yapılanmanın aksine, bedenlerin davranışlarına bağlı olarak cevap verebilen kullanıcıyla sürekli bir devinim içinde olan mimarlığın bedeni durumları araştırılır. Tez çalışması, bedenin teknolojik gelişmelere bağlı olarak anatomisinin varsayımsal değişimi ve bu yeni tasarlanabilen beden modellerine dönüşümü, kişiselleştirme ve toplu kişiselleştirme kavramlarının etkisini, mimarlığın bedeni ile etkileşimini, duyarlı bir mimarlığın geleceği hakkında daha geniş soruların sorulmasına olanak sağlayabilir. Tezde niyet bedenle etkileşim içinde olan mimarlığın bedenselliğini ortaya çıkarmaktır. Bu amaca yönelik olarak duyarlı ve uyarlanabilir yapısall beden hakkında inşa etme süreçlerine odaklanmak istenilir. Mimarlığın insan bedenine bağlanmasına dair olanakları açarak beden ve mekanın karşılıklı olarak düşünüldüğü yeni tektonik ve mekansal olanaklar ortaya çıkabilir. Bedenin protezi olarak gündeme gelen mekan ve teknoloji etkileşimi fizikselliğinden çok akışkan yeni ortamlar yaratabilir. Çalışma literatür araştırması aracılığıyla beden-mekan etkileşimine 'beden hakkında inşa etme' yaklaşımı ile incelerken tarihsel kısa bir kesit aralığında bu ilişki; beden, mimarlık, giyim ve teknoloji etkileşimine bağlı süreçler konu edilerek araştırılmaktadır. Bu tarihsel kayıt içinde Tarih öncesi, Antikite, Ortaçağ, Rönesans, Modern ve Modern sonrası dönemlerine dair bedenin yapılanma ilişkilerinin uzantısı olarak Fiziksel, Klasik, Geometrik, Mekanik ve Cyborg bedenleri; mimarlık, giyim ve teknoloji ilişkilerinin geçişlerine bağlı olarak bedenin farklı kavramlarla yeniden yapılandırılma olanakları incelenmiştir. Bu kavramlar üzerine üretilen 'ağ' beden oluşumu ile mimarlıkta statik bir yapılanmanın yerine, bedenlerin davranışlarına bağlı olarak cevap verebilen, kullanıcıyla sürekli bir devinim içinde olan mimarlığın prostetik düşüncesi ve nesnesinin duyarlı bir çevirisi olarak konu edilir. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak insan-makine ilişkisine dair bedenin kavramsallaşması ile mimarlığın yapısall olan bedeninde bir performans eleştirmeni olarak inceleme imkanı araştırılmaktadır.