İnşaat teknik şartnameleri ve Türkiye - ABD teknik şartname sistemlerinin karşılaştırılması

Başarılı bir inşaat projesinin gerçekleştirilebilmesi; projede yer alan katılımcılar arasındaki etkili iletişime bağlıdır. İnşaat dokümanları bu kişiler arasında iletişimi sağlayan en önemli belgelerdir. İnşaat dokümanları eksik, yanlış veya karmaşık olarak hazırlandıklarında proje sürecinde çeşitli aksamaların olması kaçınılmazdır. Teknik şartnameler ise inşaat sözleşmesi üzerine kurulmuş malzeme, imalat ve işçiliklerin nitel gereksinimlerini açıklayan dokümanlardır. Teknik şartname belirli bir imalatm karakteristiğini açıklayan tam ve doğru ifadelerden oluşmaktadır. Bu açıklamalar kusursuz bir biçimde yapılarak; imalatın, sözleşme gereksinimlerine uygun tamamlanması sağlanmaktadır. Teknik şartnameler, bir binanın tasarım ve inşaatma yönelik olarak, inşaatın kalite ve performansım tanımlar ve inşaat sözleşmesinin bir kısmım oluşturur. Teknik şartnameler, proje sürecinin gelişiminde önemli etkileri olan dokümanlardır. Projenin yapım karakteristiklerini; malzeme, işçilik ve ekipman gereksinimlerini tanımlayarak açıklamaları nedeniyle proje sürecini şekillendirmektedirler. Hazırlanması zorlu ve uzun bir süreç gerektiren teknik şartnameler; projenin tanımı eksik olan fiziksel şekli ve bu şeklin ölçüleriyle ilgili yazılı dokümanlardır. Her bir malzemenin projedeki detayı ve projenin normal fonksiyonunu yerine getirmesi için ihtiyaç duyulan her tür sabit ekipman teknik şartnamede ayrıntılarıyla tammlanır. Bu şartnameler; tam ve doğru olarak hazırlanmış, doğru sınıflandırılmış, iyi organize edilmiş, detaylandırılmış ve düzgün bir biçimde listelenmiş oldukları takdirde, her tür projede her bir imalat, malzeme ve ekipman kolayca projedeki yerini alır. Çalışmanın giriş bölümü olan birinci bölümde, inşaat teknik şartnamelerinin önemi vurgulanmakta ve tez çalışmasında izlenen yöntem açıklanmaktadır. İkinci bölümde, inşaat dokümanları ve proje süreci yer almaktadır. Teknik şartnamelere ilişkin bilgilerden önce inşaat dokümanlarının bütününün neler olduğu ve teknik şartnamelerin proje sürecinin hangi evrelerinde yer aldığının bilinmesi gerekmektedir. Bu kapsamda öncelikle proje sürecine ilişkin açıklamalar yapılmaktadır. Daha sonra çeşitli kaynaklarda yer alan inşaat dokümanları sınıflandırılmaları açıklanmaktadır. Bu kaynaklar doğrultusunda yapılan sınıflandırmaya uygun olarak inşaat dokümanları incelenmektedir. Üçüncü bölümde inşaat teknik şartnameleri açıklanmaktadır. Proje gereksinimlerini karşılayan eksiksiz bir teknik şartnamenin içeriğinde yer alması gereken bilgiler bölüm başında yer almaktadır. Daha sonra teknik şartname yazım yöntemleri ve türleri açıklanmaktadır. Bu açıklamalardan sonra ise teknik şartname organizasyonuna değinilmektedir. Teknik şartnamelerin kullanıcıları ve kullanım amaçlan, proje sürecinde teknik şartname yazım ve kullanımları ve proje gereksinimlerini sağlayan bir teknik şartnamenin yazım teknikleri ve ilkeleri bu bölüm kapsamında bulunmaktadır. Dördüncü bölümde, ABD'de inşaat teknik şartnameleri incelenmektedir. Amerika'da teknik şartnameler ve inşaat dokümanları konusunda çalışmalar yapan ve bağımsız bir kuruluş olan İnşaat Şartnameleri Enstitüsü öncelikle tanıtılmaktadır. Kurumun hazırlamış olduğu ve Amerika ve Kanada'da yaygın olarak kullanılan sistemlerin varlığı bu kuruluşun detaylı olarak tanıtılmasını gerekmektedir. Daha sonra ABD'de teknik şartname yazımında kullanılan çeşitli kaynaklar açıklanmaktadır. Rehber teknik şartnameler ve çeşitli teknik şartname veritabanlan seçilen örnekler doğrultusunda incelenmektedir. Beşinci bölümde, Türkiye'de kullanılan standart inşaat dokümanları ve teknik şartnameler yer almaktadır. İkinci ve üçüncü bölümde inşaat dokümanları ve teknik şartnameler genel olarak incelenmesine karşın konuyla ilgili mevcut sistemlerin tümünün ABD'de kullanıldığı görülmektedir. Bu nedenle bu bölümde de, Türkiye'de inşaat mevzuatının bütününe dair genel bir açıklama yapılmaktadır. Türkiye'de inşaat dokümanları ve teknik şartnameler konusunda çalışmalar yapan özel bir kuruluş bulunmamaktadır. Bu dokümanlar, ülkemizde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından çeşitli kanun ve bu kanunlara bağlı yönetmelik hükümlerine göre hazırlanmaktadır. İncelenen standart inşaat dokümanları ve inşaat teknik şartnameleri bakanlık tarafından düzenlenmektedir. Standart inşaat dokümanlarının açıklanmasından sonra; kamu kurumlarında kullanılan inşaat teknik şartnameleri detaylı biçimde incelenmektedir. Bölüm sonunda ise teknik şartname yazımında önemli kaynaklar olan Türk Standartları açıklanmaktadır. Altıncı bölümde; önceki bölümlerde yapılan açıklamalar doğrultusunda Türkiye ve ABD'deki standart inşaat dokümanları ve inşaat teknik şartnameleri karşılaştırılmaktadır. Her iki ülkede inşaat dokümanlarının bütününe dair bilgilerin çalışmada yer alması nedeniyle standart inşaat dokümanları genel özellikleri doğrultusunda değerlendirilmektedir. Altmcı bölümün temeli ise; Türkiye ve ABD'deki inşaat teknik şartname sistemlerinin; sistem bileşenleri, yazım yöntemleri ve doküman içeriklerine göre karşılaştırılmasından oluşmaktadır.