An application of the black litterman model in borsa istanbul using analysts' forecasts as views

Markowitz'in Modern Portföy Kuramı'nın temellerini ortaya koymasından itibaren, yatırımcıların odaklandığı konulardan bir tanesi portföy çeşitlendirmesinden en iyi verimi alabilmek için portföye dahil edilmesi gereken en uygun hisse senedi sayısını belirlemek olmuştur. Portföye eklenen her bir hisse senedi portföyün riskinde azalış sağlarken yatırımcının ödemesi gereken toplam işlem maliyetinde artışa sebep olmaktadır. Bu yüksek lisans tezinde, 2005'ten 2015'e kadar olan sürede her 1 yıl boyunca BIST- 50 endeksinde sürekli olarak yer alan hisse senetlerinden oluşturulan iyi çeşitlendirilmiş bir portföyün büyüklüğünün ne olması gerektiği belirlenmeye çalışılmaktadır. Araştırma döneminde yer alan her bir yıllık dönemde incelemeye dahil edilen hisse senedi sayısı ve hisse senetlerinin birbirleriyle olan korelasyonu değiştiği için iyi çeşitlendirilmiş bir portföyde yer alması gereken en uygun hisse senedi sayısının 8-10 ile 16-18 arasında değişkenlik gösterdiği görülmektedir. Gözlemlenen tüm yıllar için ortalama en uygun hisse senedi sayısı 11 ila 13 hisse senedi arasında seyretmektedir. Ayrıca, bu tezin bir diğer konusu olan B-L portföy optimizasyonundan elde edilen varyans-kovaryans matrisi kullanılarak aynı çalışma tekrarlanmakta ve elde edilen sonuçlar ilk çalışmanın bulgularıyla karşılaştırılmaktadır. Bu iki uygulamanın bulguları arasında dikkate değer bir fark gözlenmemektedir. Yatırımcıların ilgilendiği konulardan bir diğeri de en yüksek getiriyi elde edebilmek için bir portföyde yer alan her bir hisse senedine ne kadar yatırım yapılması gerektiğinin belirlenmesidir. Markowitz, portföy optimizasyonu konusunda teorik olarak önemli katkılar sağlamış olmakla birlikte, geliştirmiş olduğu modelin yüksek girdi hassasiyeti ve yatırımcı görüşlerinin dahil edilmesine imkan tanımaması nedeniyle pratikte eleştirilere maruz kalmıştır. Markowitz modelinin sorunlarını çözmek amacıyla B-L, hisse senedi getirilerini hesaplamak için ilk tahmin olarak Finansal Varlık Fiyatlandırma Modeli'nden elde edilen piyasa getirilerini kullanan ve çıkan sonuçları yatırımcının görüşleriyle güncelleyen bir model geliştirmişlerdir. Bu çalışmada, güncellenmiş getirileri elde etmek için 1 yıl boyunca BIST- 50 endeksinde sürekli olarak işlem gören her bir hisse senedinin piyasa getirisi ile Bloomberg finans analistlerinin aynı hisse senedi için ortalama getiri beklentisi birleştirilmektedir. Bloomberg finans analistlerinin görüş vermediği hisse senetlerinin portföy içindeki ağırlıklarının hisse senetlerinin piyasa ağırlıklarına çok yakın kaldığı gözlemlenmektedir. Bloomberg finans analistlerinin görüş verdiği bazı hisse senetlerinin ağırlıklarının ise analistlerin verdiği görüşlerle uyumlu olarak değişmediği durumlar olmaktadır. Örneğin finansal analistlerin olumlu görüş verdiği bir hisse senedinin portföy içindeki ağırlığı düşebilmektedir. Sezgilere aykırı bu bulguların olası nedenlerinin hisse senetleri arasındaki kovaryans yapısı ve görüşlerin tanımlama şekli olabileceği 3 hisse senedinden oluşan bir portföy örnek gösterilerek açıklanmaktadır. Bunlara ek olarak, B-L portföy optimizasyonuna ilk olarak bütçe kısıtı, daha sonra da bütçe kısıtına ilaveten açığa satış yapılmaması kısıtı getirilmekte ve çıkan sonuçlar analiz edilmektedir. Son olarak, Bloomberg analistlerinin ortalama görüşleri ile elde edilen B-L portföyleri FVFM'den elde edilen portföylerle Sharpe oranı ve risk-getiri eğrisi yaklaşımı kullanılarak karşılaştırılmaktadır. Bu karşılaştırmalar sonucunda B-L Modeli'ne dayanan portföyün bazı koşullarda FVFM'ye dayanan portföyden daha iyi performans gösterirken bazılarında da daha kötü performans gösterdiği görülmektedir.