turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Millİ Mücadele'den Cumhuriyet Türkiyesi'ne din görevlileri ve imajı (1918-1928)

Bu araştırma 1918- 1928 yılları aralığında Milli Mücadele ve sonrasında yaşanan gelişmeler çerçevesinde din görevlilerine odaklanmaktadır. Araştırmanın Milli Mücadele kısmı konu ile alakalı literatür eksikliğini gidermek adına bu mücadelede din görevlilerinin mücadeleye muhalifliği ve olumlu katkıları bağlamında incelenmiştir. Tezin din görevlilerinin Cumhuriyet Türkiyesi'ndeki durumunu ortaya koyan üçüncü bölümü ise bu süreçte din görevlilerinin siyasi, hukuki, sosyal ve kültürel hayatta yaşadıkları değişim ve dönüşümleri ortaya koymaktadır. Ayrıca mezkur zaman dilimi içerisinde din görevlilerinin dönem algısı ve siyasi otoritenin din görevlisi algısı üçüncü bölümde incelenmektedir. Bunun yanında büyük oranda Milli Mücadele süreci ile beraber düşünülmesi gereken ve diğer birçok etkenin belirlediği din görevlilerinin imajı meselesi de üçüncü bölümde ortaya konulmaktadır.
Türk siyasal hayatında Recep Peker

1888 yılında, İstanbul'da doğan Recep Peker, Kara Harp akademisini bitirdikten sonra, subay olarak göreve başladı. Trablusgarp ve Balkan savaşında, ayrıca Kafkasya cephesinde görev yaptı. Milli mücadelenin başlamasıyla birlikte, Ankaraya gelerek bu harekete katıldı. 23 Nisan 1920'de ilk Meclis'te Genel Sekreterlik görevine getirildi. 1924- 1946 yılları arasında, üç defa CHP Genel Sekreterliği, iki defa CHP grup başkanvekilliği yaptı. Ayrıca Milli Savunma, İçişleri, Maliye, Bayındırlık, İmar ve İskan Bakanlığı görevlerinde bulundu. 194 6 yılında çok partili hayata geçilen dönemde, başbakanlık görevine getirildi. Parti İçi ve Demokrat Partinin muhalefeti sonucunda 1947 yılında başbakanlıktan istifa etti. 2 Nisan 1950'de vefat etti. Recep Peker'in Türk siyasi hayatına damgasını vurduğu görevi, tek partili dönemde en uzun süre görev yaptığı parti genel sekreterliği oldu. Recep Peker CHP'yi örgütsel yönden ve doktrin bakımından güçlendirmeye çaba harcadı. Partinin devlet ve hükümet üzerinde denetim kurabilecek ölçüde güçlü bir siyasi otorite olması için çalıştı. Parti ve Kurultay kararlarının, anayasadan üstün olduğunu, anayasanın parti ve kurultay kararları ışığında yeniden düzenlenmesi gerektiğini savundu. Türkiye Cumhuriyetinin ilk parti devleti olduğunu söyledi. CHP'nin ismi ve altı ok işareti Atatürk'e yaptığı öneriyle kabul olunduktan sonra, partinin altı ilkesinin, 1935 anayasasına girmesini sağladı. 1932 yılında İtalya ve Almanya'ya yaptığı geziler sonucunda, faşist partilerdeki örgütlenmeyi CHP içinde yapmak istedi. Liberal devlet tipine karşı olan Recep Peker, her şey ulusallaşmışken, partinin de ulusal ve tek olması gerektiğini savundu. İnkılabı; sosyal bünyeden geri, eğri, fena, eski... şeyleri birden bire yerinden söküp, onların yerine ileriyi, doğruyu koymaktır. Eskiyi vurup devirmedikçe inkılap uzun süre devam etmez şeklinde açıkladı. Yeni Türkiye Cumhuriyeti ve Atatürk İnkılaplarına iman derecesinde bağlı olan Recep Peker, çağdaş Türkiye'yi oluşturmanın ancak, otorite ve disiplin sayesinde sağlanacağına inandı. CHP, disiplin, otorite ve bağımsız Türkiye Recep Peker'in yaşam prensibi olmuştur.
Karikatürlerde İnönü imajı

İnönü, yaklaşık yarım yüzyıl Türk siyasi hayatında önemli bir rol oynamıştır. Kritik süreçlerde almış olduğu tarihi kararlar ile olayların akışını değiştiren İnönü, hem övülen hem eleştirilen, günümüzde de çokça konuşulan bir liderdir. İnönü ve onun politikalarını karikatürler üzerinden incelemek; ona farklı bir perspektiften bakabilmeyi ve kamuoyunda oluşan 'İnönü imajını' ortaya koymayı sağlamaktadır. Eleştiri kültürünün yeni oluşmaya başladığı dönemlerde adeta bir muhalefet partisi gibi ciddi işlev gören karikatürler, çalışmanın ana kaynağını oluşturmuştur. Buradan hareketle çeşitli siyasi görüşlerde yayın yapan gazete ve dergiler taranmış, iktidar ve muhalefet ekseninde şekillenen İnönü imajında istikrar ve değişim gözlenmeye çalışılmıştır.
Demokrat Parti Dönemi Türk Yunan ilişkileri (1950-1960)

İkinci Dünya Savaşı sonunda savaştan galip gelen Amerika ve Sovyetler Birliği gibi iki büyük ülkenin gölgesi altında soğuk savaş dönemi başlamıştır. Yaklaşık yirmi yıl kadar süren bu dönemde Dünya, Doğu ve Batı olmak üzere iki bloğa ayrılmıştır. Dünya sahnesinde süper güç olarak bilinen Amerika komünizmi reddeden tüm ülkelerin koruyuculuğunu üstlenirken Sovyetler Birliği de komünizmi tüm dünyaya yaymak için çaba harcamıştır. Tıpkı coğrafi anlamda doğu ve batı olmak üzere iki zıt tarafta yer alan Amerika ve Sovyetler Birliği, ideoloji konusunda da birbirinin tam tersi istikamette yol almışlardır. Türkiye, 1939- 1945 yılları arasında, savaşın tüm cephelere yayıldığı altı yıl boyunca saldırıya açık jeostratejik konumuna rağmen izlediği denge politikasıyla savaşın dışında kalmayı başarmıştır. Bu durum, ekonomik ve siyasi anlamda kendini koruyamayacak olan Türkiye için bir avantaj olduğu gibi savaş sonrası kendisini cephe açmaya çağıran milletlerin küskünlüğü nedeniyle savaş sonrasında kendisini derin bir yalnızlığın içinde bulması da gecikmemiştir. Türkiye'nin bu yalnızlığı Sovyet Rusya'nın da dikkatini çekmiş ve Türkiye'nin doğu illerindeki toprak arzusu ile Boğazlarda üs talepleri de gündeme gelmiştir. Türkiye, Sovyet Rusya'nın bu revizyonist istekleri karşısında Amerikan himayesine sığınmış ve Amerika'nın da direktifleri doğrultusunda Balkanlarda güvenlik ittifakı arayışına girmiştir. Yunanistan ise İkinci Dünya Savaşı boyunca uğradığı işgaller ve kendisine savaş içinde savaşı yaşatan kendi iç meselelerinin çözümü ile uğraşmaktan yorgun düşmüştür. İkinci Dünya Savaşı sonrası, 1946- 1949 yıllarında yaşadığı iç savaşta, komünist çetecilere yardım ettiği ortaya çıkan Sovyet uydusu devletlerle olan sorunları nedeniyle bölgede istikrarlı bir güvenlik çözümü aramıştır. Amerika, Batı bloğunun savunması için önemli olduğuna inandığı ve Sovyetler Birliği ile onun uyduları olan devletlerin tehdidi altındaki Türkiye ve Yunanistan'a yaptığı Truman ve Marshall yardımlarının yanı sıra bu iki ülkede sağ partilerinin iktidarda olmasını destekleyerek, onları doğu bloğunun komünizm tehlikesinden uzak tutmaya çalışmıştır. Nitekim 1950- 1960 döneminde, Yunanistan'da Aleksandros Papagos'un sağ merkezli Elinikos Sinagermos Partisi ile Konstantinos Karamanlis'in Etniki Rizospastiki Enosis Partisi, Türkiye'de ise Adnan Menderes'in sağcı Demokrat Partisi iktidarda kalmıştır. Bu çalışmada, Türkiye ile Yunanistan arasında Demokrat Parti Dönemi'nde, iki ülkenin NATO'ya üyeliği ve Balkan Paktı ile kurulan dostluk ilişkilerinin Kıbrıs sorunu ile bozulması ve sonrasında gelişen olaylar incelenmeye çalışılmıştır.
X. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi (1954-1957)

Türkiye'de Meclis kavramı, Türk modernleşmesiyle birlikte gelişmiş ve Türk siyasi ve sosyal hayatında yerini almıştır. Fakat Türk modernleşmesi kendine has özelliği ile iç dinamiklerin etkisinden çok dış dinamiklerin etkisiyle oluşmuş bir süreci ifade eder. Zira, Osmanlı devletinin özellikle Tanzimat'tan itibaren gerçekleştirmeye çalıştığı Batıyı ulaşılması gereken yaşam şekli olarak görmesinin etkisi, sosyal hayatın şekillenmesinde önemli etkisi olduğu kadar siyasal hayatın şekillenmesinde de etkisi büyüktür. Konumuz açısından bu süreci Osmanlı devletinin Tanzimat'tan itibaren bürokratik yönetim geleneğinin Cumhuriyet dönemine yansıması olarak görerek II. TBMM ile başlayan bu yapıyı çalışmamızda tahlil etmeye gayret ettik, İnönü döneminden itibaren yönetime hakim olan asker ağırlıklı yapının çok partili hayata geçiş sürecine kadar kat ettiği siyasi yol, çalışmamızın başlangıç noktasını oluşturdu. 'Yeter artık söz milletindir' söylemiyle iktidara gelen DP, dönemindeki siyasi ve sosyal yapı değişikliğinin sebepleri üzerinde de durulmuştur. Asıl tez konumuz olan X. Dönem (1954-1957) TBMM'nin Türk siyasetindeki altı bölümde ele alınarak incelenmiştir. Birinci bölümde, Türk parlamenter yapısının oluşmasını sağlayan etmenler üzerinde durularak bunun tarihi gelişimi incelenmiştir. İkinci bölümde tezimizin ağırlık noktası, iktidarının doruğunda olan DP'nin 1954 seçiminde iktidara nasıl güç kazanarak geldiği konusu incelenerek bunlar sayısal veri tablolarıyla desteklenmiştir. Üçüncü bölümde Türkiye'nin yirmi birinci ve yirmi ikinci hükümetlerinin kurulması ve iç gelişmeler üzerinde durularak DP iktidarının çözülüş gerekçeleri açıklanmıştır. Tezin dördüncü ve beşinci bölümünde DP politikalarının iç politikaya yansımasının asıl göstergesi olan eğitim ve ekonomik faaliyetler üzerinde durulmuştur. Tezimizin son bölümünü dış siyasete ayırarak DP döneminde dış politikadaki değişmelerin gerekçeleri sorgulanmıştır. Sonuç bölümünde ise dönem bir bütünlük içinde değerlendirilerek Türk siyasi hayatı için taşıdığı önem üzerinde durulmuştur.
Milli Mücadelede Konya'nın durumu ve Babalık gazetesi

Milli mücadelede Konya incelenmiştir. milli mücadele süresince Konya'nın karşılaştığı zorluklar aynı zamanda milli mücadeleye yardımcı olan din adamları, öğretmenler incelemiştir. aynı zamanda babalık gazetesi manşetleri ve haberleri de konuların içerisinde yer almıştır.
Kurtuluşunda sonra İzmir'in yönetim yapısının yeniden örgütlenmesi ve gündelik yaşam

Osmanlı İmparatorluğu Birinci Dünya Savaşı'ndan büyük bir yıkımla ayrıldı. Savaşın getirdiği ekonomik ve sosyal anlamdaki ağrı yüke ilaveten, bir de Mondros Mütarekesi'nin 7. Maddesi uyarıca ülkenin dört bir yanında başlayan işgaller halkı adeta perişan ediyordu. İzmir ise bu anlamada tam kritik bir noktada bulunuyordu. Ve Mütareke'nin imzalanmasından çok bir süre geçmeden Yunanlılar 15 Mayıs 1919'da İzmir'i işgal etti. İşgaller süresince, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde Anadolu halkının sergilemiş olduğu büyük kararlılık ve birliktelik örneği ile İzmir 15 Mayıs 1919'dan, 9 Eylül 1922'ye kadar yani; üç yıl, üç ay, üç hafta, üç gün sonunda özgürlüğüne kavuşarak ve düşman işgalinden kurtuldu. İşgal süresi boyunca, işgal güçlerine rahat hareket etmeleri ve onlara sorun çıkarmayacak kişiler vali ve belediye başkanı gibi yönetim mekanizmalarında derhal yerlerini aldılar. Vali Ahmet İzzet Bey ve Belediye Başkanı Hacı Hasan Paşa adeta bu süreçte işgal güçleri ile işbirliği içinde oldular. Fakat kısa bir süre sonra da İzmir'de yerel yönetimi de Yunan tarafı üstlendi. Hatta önemli çalışma noktalarına Atina'da gelen memurlar yerleştirildi. Fakat yönetimdeki bu yabacı eli ancak işgal döneminin sonuna kadar varlığını sürdürebildi. 9 Eylül 1922 tarihinde Kurtuluştan sonra şehirde Yönetim Yapısı Yeniden Türklerin eline geçti. Kurtuluş ve onu takip eden günlerde şehirde idari ve askeri anlamda bir boşluk ortamı oluştu. Hatta bu boşluk ortamı ile birlikte a birlikte İzmir'de güvenliği sağlayacak bir unsur bulunmuyordu. Savaştan önce refah içinde olan İzmir, Yunan işgalinden kurtuluşundan, kısa bir süre sonra harabeye döndü. Şehrin merkezinde geniş alanlar yangınla yıkılıp gitti. Şehrin uluslararası ekonomisini ve ticaretini denetleyen Yunanların, Ermenilerin ve Avrupalıların ayrılışıyla birlikte İzmir'deki ekonomik faaliyet felç oldu. İzmir'i yeniden oluşturmak yalnızca yangın geçirmiş mahallelerin yeniden inşası anlamına gelmekle kalmaz, özellikle ekonomisini yeniden canlandırmak anlamına da gelir. Bu süreçte şehirde yeni yönetim iş başın gelip, hem işgal döneminden ve yangından kalan izlerin silinmesi hem de, hem de şehrin yeniden imarı ve iskanı, halkın gündelik hayatta yaşadığı sıkıntılar gibi ele alınmayı bekleyen birçok konu ile ilgilenmesi gerekiyordu. Nitekim öyle de oldu, yönetim yapısı oluşur oluşmaz sırasıyla başa gelen belediye başkanları ve valiler şehri baştan aşağı her yönüyle ele alıp yenilediler.
Trakya'nın Türklere devir teslimi

Yeni vatan Anadolu ve Rumeli üzerindeki Türk tarihinin, bilhassa da vatan olma yolunda bir dönüm noktası teşkil eden Milli Mücadelenin ayrıntılı bir şekilde ortaya konulması her Türk münevverinin ortak kanaatidir. Bu düşünceden hareketle Milli Mücadelede önemli bir yeri olan Doğu Trakya'nın Yunanlılardan kurtuluşu ve Türklere devir teslimini, doktora tezi konusu olarak seçmiş bulunuyoruz. Çalışmanın bu genel amacının yanı sıra bir de özel gayesi vardır. Değerli yazar Tevfik Bıyıklıoğlu 'Trakya'da Milli Mücadele I-II' adlı eseriyle Mütareke döneminde Trakya'da yaşanan olayları detaylı bir şekilde araştırmış bulunmaktaydı. Yalnız bu eserde kronolojik yönden eksik kalan bir safha vardı; Trakya'nın Kurtuluşu. Bu çalışma ile devrin önemli hadiseleri ve gelişmelerini inceleyerek Bıyıklıoğlu'nun yarım bıraktığı dönemi tamamlamak istedik. Çalışmada kurtuluş öncesi Mütareke dönemi Trakya ile ilgili gelişmeler kısaca izah edildikten sonra, tezin ana muhtevası olan Trakya'nın Türklere devir teslimine yer verildi. Devir teslim esaslarının tespit olunduğu Mudanya Mütarekesi ve bu mukavelenin uygulanışı anlatıldı. Uygulama safhasında tesellüm ile ilgili olarak görevlilerin tayini ve Trakya Jandarma Teşkilatı'nın kurulması gibi hazırlıklara değinildi. Bilahire Yunanlıların tahliyesi, Müttefikin işgali ve Türklerin bölgeyi teslim almaları zikr olundu. Bu arada tahliye esnasında Yunanlıların bölgede yaptıkları mezalime de kısaca yer verildi. Son olarak da, Trakya topraklarının kesin Türk yurdu olduğunu tescil ve temsil eden Lozan Sulh Muahedesi ve Muahede'nin Trakya sınırına ait aksamı izah edildi. Bu çalışmada yöntem olarak, tarihin genel metodu sebep netice ilişkisi ve hadiselerin kronolojik olarak takibi esas alındı. Olaylar bu çerçeve içerisinde neticeye götürüldü. Neticede Birinci Dünya Savaşı sonrasında İ'tilaf Devietleri'nin Türkiye üzerindeki emelleri ve bu emellerine ulaşmak için piyon olarak kullandıkları Yunanistan'ın Trakya topraklarındaki oyunları ortaya konulmaya çalışıldı. Bilhassa Lozan Sulh Konferansı esasında İ'tilaf ve Balkan Devietleri'nin Türkiye karşısında gösterdikleri ortak tavır ve entrikaları gözler önüne serildi. Bu entrikalar karşısında Türk makamlarının Misak-ı Millinin bir parçası olan Trakya hususunda gösterdiği hassasiyet üzerinde önemle duruldu. Böylece İstiklal Harbi neticesinde Trakya'nın yeniden Türk vatanı oluşu bir kez daha tescil edilmiş oldu.
Halifeliğin kaldırılmasının tarih ders kitaplarında dönemsel farklılıklar açısından değerlendirilmesi

Halifelik Peygamberimizin vefatından sonra ortaya çıkmış olan İslam'a özgü bir yönetim şeklidir. Halifelik Hz. Ebubekir ile başlamış demokratik olarak seçilen Hz. Osman, Hz. Ömer ve Hz. Ali ile devam etmiş, sonra Emevi ailesine daha sonra Abbasi ailesine ve en son olarak da Osmanlı Devleti'ne geçmişş ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasından bir yıl sonra da kaldırılmıştır. Halifelik ortaya çıktığından kaldırılasıya kadar çeşitli şekillerde kullanılmıştır. Uzun bir geçmişşe sahip olan halifelik 1292 yıllık serüvenini tamamladığında birçok tartışmaya sebep olmuştur. Tezde halifeliğin kaldırılması ve tarih ders kitaplarında nasıl anlatıldığına değineceğiz. Halife kavramıyla başlayacağımız tezde TBMM'nin halifeliğe bakışı, halifeliğin kaldırılma gerekçeleri, halifeliğin kaldırılması ve iç-dış kamuoyunda nasıl karşılandığına, halifeliğin kaldırılmasının tarih ders kitaplarında nasıl anlatıldığı ve dönemler arasında zihinsel bir dönüşüm, nesnellik ve öznellik açısından bir değişim yaşanıp yaşanmadığına değinilecektir. Tezin birinci bölümü halifelik ve halifeliğin kaldırılmasını içerirken ikinci bölümü halifeliğin kaldırılmasının tarih ders kitaplarında nasıl anlatıldığını içermektedir. Nesnel bir tutumla ele alacağımız tez sonuç bölümüyle bitirilecektir.
Türk Düşüncesi dergisininTürk fikir hayatına katkıları

Dergide işlenen konuları altı bölümde topladık. Birinci bölümde Türk Düşüncesi'nin başlıca yazar kadrosunu tanıtmaya çalıştık. İkinci bölümümüzde derginin Türkiye'deki siyasal hayata bakışı kapsamında, 1950'Ii yıllarda Türkiye'deki başlıca akımlara yer verdik. Bu akımlardan Batıcılık dergi yazarlarına göre bizim için yalnız kaçınılmaz tek yol değil, aynı zamanda yegane içtimai realitedir. Ancak Milliyetçilik konusunda da belirtildiği üzere Batıcılık ve Batılılaşma hiçbir zaman toplumumuzun milli benliğini ve geçmişşle olan bağlarını zedeleyici nitelikte olmamalıdır. Zira her türlü ideali gerçekleştirmek için Milliyetçiliğe sıkı sıkıya sarılmak şarttır. Milliyetçiliğe zıt birtakım olan Komünizm ise dergi yazarlarının karşı oldukları ve hayatları boyunca mücadele ettikleri birtakımdır. Parti ve politika meselelerine hemen hemen hiç girmeyen Türk Düşüncesi dergisinin ilgilendiği başlıca meseleler, üç, dört ve beşinci bölümlerde anlatıldığı üzere, demokrasi, eğitim, Kıbrıs, irtica, inkılaplar ve din hayatı gibi Türkiye'nin en önemli konuları olmuştur. Dergi siyasal konuların yanında sanatsal konulara da öğretici bir tarzla yaklaşmış olup tiyatro, müzik, resim ve edebiyat gibi konularda gerek yerli, gerekse yabancı birçok sanatçının eserlerini tanıtarak kritikler yapmıştır.
Milli Mücadele'de Savaştepe (1919-1923)

Giresun Nahiyesi; Osmanlı Devleti dönemindeki idari yapılanmaya göre Karesi Sancağı'nın merkez kazası Balıkesir'e bağlı bir yerleşimdir. 15 Mayıs 1919'da İzmir'in işgaliyle Batı Anadolu başlayan Milli Mücadele hareketinde, Balıkesir'de yaşanan gelişmelerden doğrudan etkilenmiştir. Bu süreçte Balıkesir Kongrelerine delegeler gönderilmiş, nahiyede Kuvayı Milliye Heyeti oluşturulmuştur. Yunan işgalinin İzmir-Kuzey istikametinde yayılması üzerine Balıkesir Kongrelerinde, Akhisar'dan Ayvalık'a kadar cephe hattı oluşturuldu. Bu hat üzerinde bulunan Soma Cephesi'nin ikmal merkezi Giresun Nahiyesi'dir. 22 Haziran 1920'de İzmir-Kuzey istikametinde başlayan Yunan saldırısı sonucunda Akhisar ve Soma cephelerinde kuvvetlerimiz yenilmiştir. Yunan ilerleyişine karşı nahiyenin güneyinde yer alan Çomaklı mevkiinde Giresun Muharebesi yapılmış kuvvetlerimiz burada da bozulunca Bursa'nın doğusuna kadar geri çekilmiştir. İşgal döneminde de nahiye halkı Milli Mücadele'ye katkısını sürdürmüştür. Halkın bu katkılarına ve burada yapılan savaşlara binaen nahiyenin adı Cumhuriyet döneminde Savaştepe olarak değiştirilmiştir.
Tek Parti Döneminde Siirt (1923-1950)

Bu tezin amacı 1923- 1950 yılları arasında Siirt'in siyasi ve sosyoekonomik durumunu incelemektir. 1923 ile 1950 yılları arasında Siirt ilindeki yaşamı daha iyi idrak edebilmek adına, bu tez Siirt'in o yıllardaki demografik özelliklerini, idari yapısını, eğitime erişim imkanlarını, ekonomik hayatını, merkezi hükümetle ilişkilerini, önemli kişilerini ve Siirt ve yöresinde gerçekleşmiş bazı ayaklanmalarını Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemlerinin daha geniş siyasi ve sosyoekonomik koşulları çerçevesinde ele almıştır. Siirt'in 1923- 1950 arasındaki dönemine dair akademik literatürün taranmasının yanı sıra, bu yıllar arasında Siirt hakkında yazılmış devlet raporlarının, yapılmış nüfus etütlerinin ve çeşitli arşiv kaynaklarının incelenmesine dayanan bu araştırma Siirt ilinin bahsi geçen zaman dilimindeki özellikleri hakkında bazı çıkarımlarda bulunulmasını sağlamıştır. Siirt, Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemlerinde sosyoekonomik olarak geri kalmış Güneydoğu Anadolu şehirlerinden biridir. Bahsi geçen yıllarda, eğitim ve iktisat alanlarında merkezi hükümet her ne kadar yenilikler yapma yoluna başvurmuş olsa da, bu teşebbüsler Siirt ilinin sosyoekonomik açıdan gelişmesini sağlamaya yeterli olmamıştır. Siirt'in nüfusu zamanla artmış olsa da, 19. yüzyılın sonuna kadar Siirt ve yöresinde yaşadığı bilinen Ermeni ve Hıristiyanların 20. yüzyılın ilk çeyreğinden sonra Siirt ilinde yaşamadıkları görülmektedir. Bu yüzden Siirt ve yöresi inanç bakımından homojen bir karakter kazanmıştır. Ayrıca, Siirt ili ve yöresinde aşiret sistemine dayanan geleneksel yaşam varlığını sürdürmüştür. Bu durum, Cumhuriyet idarecilerinin yaratmak istediği çağdaş ulus-devlet yapısının dışında kalmış ve merkezi hükümet ile Siirt ve yöresindeki halk arasında problemler çıkarmıştır. Siirt ve çevresinde Osmanlının yabancılar tarafından işgal edilmesine karşı çıkılmış ve Milli Mücadele hareketi desteklenmiştir. Ancak, Cumhuriyet kurulduktan sonra Siirt ve yöresinde Ankara hükümetine karşı tepkiler ortaya çıkmıştır. Bu tepkiler zaman zaman silahlı ayaklanmalar olarak kendilerini göstermişlerdir. Bu durum karşısında, Ankara hükümetleri, Siirt'i de içine alan bölgede güvenliğe yönelik politikalara yönelmiştir. Silah toplama, yasak bölge oluşturma, Genel Müfettişlik uygulamasına yönelik politikalar bunların başında gelmektedir. Uygulanan bu politikalar Siirt ve çevresini etkileyerek yeni olayların çıkmasına neden olmuştur. Ortaya çıkan problemler Cumhuriyet'in ilk 15 yılında tam anlamıyla çözülememiştir.
İttihatçıların millİ mücadele'deki faaliyetleri

Bu tezin ana amacı; Türk Milleti'nin işgale uğrayan ülkelerini kurtarmak için giriştiği Milli Mücadele Hareketi'nin başarıya ulaşmasında büyük fedakarlıklar gösteren ve bir zamanlar İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye olanların eylemlerini ortaya koymaktır. İTC üyeleri için 30 Ekim 1918'deki 'kırılma noktası' şeklinde telakki edilebilecek Mondros Mütarekesi'yle yeni bir dönem başlamıştır. Zira bu tarihten itibaren İTC'nin önde gelen ricali yurt dışına çıkmış, geride kalanlar ise vatan müdafaasını sürdürmek adına gizli örgütlenme yoluna gitmiştir. Bu bağlamda, ittihatçıların bakiyelerinin bağımsızlık uğruna verdikleri mücadeleler, bu çalışmanın merak saikini hareketlendirmiştir. İttihatçılar, işgal güçlerine karşı giriştikleri Milli Mücadele'nin kazanılması için özellikle İstanbul'da etkin rol oynamışlardır. Osmanlı Devleti'nin başşehrinde bulunan subayların ve silahların Anadolu'ya kaçırılmasını sağlamışlardır. Halkın milli mefkure halesinde buluşturulması adına kurulan Kuva-yı Milliye birlikleri, Müdafaa-i Hukuk, Muhafaza-i Hukuk ve Redd-i İlhak cemiyetleri gibi teşkilatlanmalara da ön ayak olmuşlardır. İttihatçıların Türkiye adına yaptıkları eylemlerin tetebbulu bir şekilde anlaşılması için Milli Mücadele döneminin komutanlarına bakmak yeterlidir. Çünkü bu dönemin komutanlarının büyük çoğunluğu İTC müntesibidir. Dolayısıyla, Balkan ve Birinci Dünya Savaşlarındaki başarısız diplomasi ve mücadeleleriyle imparatorluğu yıkılışa sürükleyen ittihatçılar, Mondros Mütarekesi'nden sonra vatanın istiklal ve selameti için yoğun bir çaba sarf etmişlerdir. I. Dünya Savaşı Osmanlı Devleti için yıkım olmuştur. Bazı çevreler bu durumun sorumlusu olarak İTC'yi görmüştür. Savaş sonunda cemiyete yönelik olarak İtilaf Devletleri ile beraber saldırılması üzerine cemiyet üyelerinin gizli cemiyetler kurmayı kararlaştırmalarına neden olmuştur. Bunların arasındaki Karakol Cemiyeti, Zabitan Grubu gibi oluşumlar, özellikle Anadolu'nun kurtarılmasında subayların ve silahların sevkinde görev almışlardır. Milli Mücadele Hareketi'nin başarıya ulaşmasında kilit rol oynayan komutanların eski ittihatçılar olması dikkate şayandır. Bu komutanlardan Musa Kazım Karabekir, Hüseyin Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve hatta Mustafa Kemal Atatürk'ün bir zamanlar ittihatçı olmaları tesadüf değildir. En azından Milli Mücadele'yi başarıya ulaştıran ruh ve tecrübenin vusulünde 'teşkilatçılık' özelliklerini İTC'den edindikleri söylenebilir. Bu çalışmanın hazırlanmasında Milli Mücadele'nin aktörlerinin hatıraları başta olmak üzere, dönemin basını, telif ve tetkik eserlerden faydalanılmıştır.