turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
19. yüzyılda Osmanlı coğrafyasında batılı ülkelerin nüfuz mücadelesi : Mısır örneği

Büyük Britanya'nın Akdeniz ve uzak doğuda söz sahibi olmasından rahatsız olan Fransızlar, İngilizlerin gücünü kırmak, uzak doğuya giden yolları ele geçirmek ve bölgede etkili olabilmek için 1798 yılında Mısır'ı işgal etmiştir. Üç yıl Fransız işgali altında kalan Mısır, Osmanlı ve İngiliz müttefik kuvvetlerinin çabasıyla 1801 yılında geri alınmış ve Fransızlar Mısır'ı tahliye etmiştir. Böylece bu andan itibaren ortaya Büyük Britanya, Fransa ve Rusya'nın çıkarları doğrultusunda şekillendirmeye çalıştıkları Doğu Sorunu çerçevesinde bir Mısır meselesi ve Osmanlı Devleti'nin toprakları konusu çıkmıştır. Yunan ayaklanması üzerine Sultan II. Mahmut, isyanı bastıramayacağını anlamış ve Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'dan yardım istemiştir. İşte bu yardım sonrasında Mehmet Ali Paşa'nın gittikçe güçlenmesi ve hatta bir ara bağımsızlığını ilan etme düşüncesi içerisine girmesi olayı bambaşka bir yere taşımıştır. Artık sorun Mehmet Ali Paşa sorunu değil, Doğu sorunu çerçevesinde Osmanlı Devleti'nin yıkılması ve bundan doğacak çeşitli ve kritik sorunlardır. Avrupa devletlerinin büyük bir telaş ile Mehmet Ali Paşa'nın ayaklanmasına doğrudan müdahale etmelerinin sebebi budur. Müdahale sonrasında Mehmet Ali Paşa isyanı son bulmuş ve Padişahın bir fermanı ile Mısır valiliği kontrol altına alınmıştır. Ancak ferman Avrupa devletlerinin garantisi altına alınmıştır. Aslında Yakındoğu'daki güç dengelerini alt-üst etmemek adına Mehmet Ali Paşa yerinde bırakılmış fakat gücü ve yetkisi büyük oranda sınırlandırılmıştır. Mısır Meselesinin son aşaması ise Süveyş Kanalının açılması ve ardından Büyük Britanya'nın 1882'de Mısır'ı işgal etmesidir. Başlangıçta yapılamayacak bir proje gibi gördüğü için kanal işlerine eğilmeyen Britanya, kanalın açılmasından sonra Hindistan ve Akdeniz üzerinde Fransa'nın etkin olabileceği ihtimalinden korkmuştur. Bu suretle inisiyatifi eline almıştır.
1 Numaralı Tokat Şer'iyye Sicili'nin analizi

Bu çalışmada H.1186-1189/M.1772- 1776 yıllarını kapsayan 1 Numaralı Tokat Şer'iyye Sicili'nin analizi yapılmıştır. Çalışmada belge özetleri yapıldıktan sonra, belgelerin mahiyetinden yola çıkarak, Tokat'ın söz konusu dönemdeki sosyal ve iktisadi yapısı, aile hayatı, müslim-gayrimüslim ilişkileri, cürüm-cinayet hadiseleri, eşkıyalık hareketleri, vakıflar ve terekeler hakkında değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın ana kaynağını H.1186-1189/M.1772- 1776 tarihli 1 Numaralı Şer'iyye Sicili oluşturmaktadır.
68 Numaralı Mühimme Defteri: Tasnif - transkripsiyon

Mühimme Defterleri, Divan-ı Hümayundaalınan kararların kaydedildiği defterlerdir. Üzerinde çalıştığımız 68 Numaralı Mühimme Defteri III. Murad (1589-1590) dönemine aittir. 16. Yüzyılın sonlanna doğru Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu iktisadi. ictimai, askeri ve idari alandaki gelişmeler karşısında devletin izlemiş olduğu politikalar hakkında önemli bilgiler vermektedir. Bu çalışmada, Mühimme Defterindeki kararların alındığı Divan-ı Hümayun ve Mühimme Defterleri hakkında kısaca bilgiler verilmiştir. Daha sonra 68 Numaralı Mühimme Defterinin tasnif ve transkripsiyonu yapılmıştır. iki bölümden meydana gelen bu çalışmada, birinci bölümde defterin tasnifi yapılmıştır. Tasnifi; şekil ve muhteva özellikleri olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Şekil özelliklerinde; 68 Numaralı Mühimme Defter'nin. fiziki durumu, diplomatik teknik özellikleri ve tarihleri hakkında bilgiler verilmiştir. Muhteva özelliklerinde ise;şikayet hükümleri, talimat hükümleri ve konularına göre hükümler tasnif edilerek örnekler verilmiştir. Aynca konularına göre hükümlerde kendi aralannda tasnif edilerek değerlendirilmiştir. 68 Numaralı Mühimme Defteri'nde genel olarak şu konularla ilgili hükümler vardır. Eşkiyalık hareketleri ile ilgili hükümler, devlet malının takibi. tahsili ve vergilerle ilgili hükümler, suistimallerle ilgili hükümler, vakıflarla ilgili hükümler, İstanbul ile ilgili hükümler ve ülke dışına gönderilen name-i hümayunlarla ilgili hükümler hakkında kısaca bilgiler verilmiştir. Yapmış olduğum bu tasnif ve transkripsiyon çalışmasından faydalanmak isteyenlerin daha kolay ve çabuk ulaşmaları için Teşkilat isimleri indeksi, Coğrafi isimler indeksi ve Şahıs isimleri indeksi hazılanmıştır. Son olarakta, 68 Numaralı Mühimme Defteri'nin transkripsiyonu yapılarak defterin fotokopisi ek olarak tezin sonuna ilave edilmiştir.
Osmanlı/Türk basınında İrlanda Bağımsızlık Mücadelesi (1919-1921)

İrlanda Bağımsızlık Mücadelesi, 1919- 1921 yılları arasında gerçekleşen ve İngiltere'ye karşı yapılmış olan bir savaştı. İrlanda'nın Bağımsızlık Mücadelesi aslında yüzyıllardır süren çabanın son adımıydı. Bu mücadelenin sonucunda İrlanda amacına ulaşmış ve İngiltere'den bağımsız olmuştur. Söz konusu savaş, dönemin öne çıkan Osmanlıca gazetelerinde ve dünya kamuoyunda yankı uyandırmıştır. Bu tez, 1919- 1921 İrlanda Bağımsızlık Mücadelesi'nin arka perdesi olan İrlanda'nın tarihi sürecini ve İrlanda'nın bağımsızlık için verdiği mücadelenin, başta Hakimiyet-i Milliye, Vakit, İkdam, Peyam-ı Sabah, Alemdar olmak üzere dönemin Osmanlıca gazetelerine nasıl yansıdığını analiz etme ve analitik bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
1918 yılı Türk basınında Bulgaristan'ın savaş politikasıyla ilgili değerlendirmeler

Bulgaristan Balkan Savaşları'nın ardından yaşadığı hayal kırıklığının etkisinden uzun süre kurtulamamıştır. Tam da bu sırada başlayan I. Dünya Savaşı Bulgaristan tarafından hayallerine ulaşabilmek için yeni ve büyük bir fırsat olarak görülmüştür. Bu yolda tarafını iyi seçmesi ve hesaplarını çok dikkatle yapması gerektiğini düşünen Bulgaristan, savaştan ancak bu şekilde bir avantaj sağlayabileceğine inanmaktadır. Bütün bu ince hesapları yapan Bulgaristan, savaşın seyrini bir süre takip edip, bir takım antlaşmalarla avantaj elde ettikten sonra İttifak Grubu'nda savaşa dahil olmuştur. Bulgaristan 1915 yılında savaşa girince Kral Ferdinand'ın hayallerinin çok ötesinde bir tablo ile karşılaşmış, müttefiklerinin yardımlarına rağmen gerek ekonomik sıkıntılar, gerek Rus İhtilali'nin getirdiği bir takım fikirlerden ordusunu koruyamaması sebebiyle, ağır politik çalkantılar içerisinde kalmıştır. Savaşın soğuk yüzünün iyice hissedilmeye başlandığı 1918 yılının Eylül ayında da omuzlarına yüklenen yükü daha fazla taşıyamayacağını düşünerek İtilaf Grubu ile tek başına barış görüşmelerine başlamıştır. Bu haberler Türk kamuoyunda duyulunca şok etkisi yaratmıştır. Türk kamuoyu, Almanya ile kara bağlantısının sağlanması uğruna birçok taviz vererek kader birlikteliği yaptığı bir devletin, aceleci davranarak müttefiklerini yarı yolda bırakmasına bir türlü anlam verememiştir. Bundan dolayı Türk basını Bulgaristan'ı ihanet ile suçlayıp, hezimetin sorumlusu olarak görmüştür. Bulgaristan ise, suçlamaların odağında bir ülke olarak şartları çok ağır olan ve acısını uzun yıllar hissedeceği bir barış antlaşması ile Birinci Dünya Savaşı defterini kapatmıştır. Bu çalışmamızda Bulgaristan'ın I. Dünya Savaşı'nın son yılında izlemiş olduğu savaş politikaları, dönemin önemli gazetelerinde çıkan haber ve makaleler ışığında değerlendirilmiştir.
Çalışanların tasnifi, işgücünün temini, işgüvencesi ve işgücünün eğitimi açısından Osmanlı sanayi sektöründe istihdam (1830-1920)

Sanayi devrimiyle birlikte Osmanlı Devleti'nde de sanayileşme hareketleri başlamıştır. Bu hareket, yeni tip sanayi üretimine uygun işgücü meselesini ortaya çıkarmıştır. Bu tezde, 1830 - 1920 döneminde Osmanlı Sanayi Sektöründe işgücünün tasnifi yapılmış, işgücünün temini ve eğitimi meseleleri üzerinde durulmuştur. İş güvencesi de incelenen konular arasındadır. Tez, Osmanlıca arşiv kaynaklarına dayalı olarak hazırlanmıştır.
Yakınçağda Afganistan ve Osmanlı Devleti ile ilişkileri

Afganistan coğrafyası özellikle 19. Yüzyılda, araştırmacıların 'Büyük Oyun' diye nitelendirdikleri dönem itibarı ile bir yandan İngiltere ve diğer taraftan da Rusya arasında büyük bir güç mücadelesi sahnesine dönüşmüştür. Bugünkü coğrafi hudutları ile Afganistan'ın şekillenmesi de bu güç mücadelelerinin sonucunda gerçekleşmiştir. Bu coğrafya, kendi içinde barındırdığı farklı etnik ve kültürel kimlikleri ile Anadolu coğrafyasına benzemektedir. Bu yüzden Afgan liderleri tarih boyunca Osmanlı Devletini ve daha sonraki dönemlerde Türkiye Cumhuriyetini kendilerine bir model olarak almıştır. Nitekim eski Afgan liderlerinden Abdurrahman Hankendi kalemi ile yazdığı risalede, Osmanlı Devletinin bunca kültürel ve dini farklılıkları bir araya tutması bakımından Afganistan için bir model teşkil ettiğini açıkça dile getirmiştir. Diğer taraftan Osmanlı Devleti, Hilafet sebebi ile her daim İslam toplumu arasında manevi bir lider olarak görülmüştür. Bu sebepten Afganistan Osmanlı Devleti ile ilişkilerini iyi tutmaya çalışmıştır. Ancak bu ilişkilerin resmi boyutlar çerçevesinde gelişmesi, 19. Yüzyılın sonlarında gerçekleşmiştir. 1877'de Osmanlı Devleti, Ruslara karşı Afganistan'ı İngilizler ile işbirliği yapması için bir heyeti bu ülkeye göndermiştir. Bu tarihlerden sonra iki devlet arasındaki ilişkilerin dostluk ve manevi değerler çerçevesinde geliştiği görülmektedir. Özellikle 20. Yüzyılın başlarında, farklı alandaki Osmanlı uzmanlarının Afganistan'a gidip bu ülkede çalıştığı görülmektedir. Bu dönemde Afganistan dış politika açısından tamamen İngilizlere bağlı olmasına rağmen, Osmanlı Devletinden farklı alanlarda uzmanlar talep etmiş ve Afganistan'da uzman yetiştirmeye çalışmıştır. Buna karşılık Osmanlı Devletinin giriştiği Trablusgarp ve Balkan savaşlarında Afganistan'dan çok sayıda insanın gönüllü olarak Osmanlı Devletine katıldığı ve Afganistan'da da Osmanlı'ya yardım kampanyalarının başlatıldığı görülmektedir. Nitekim Ağustos 1920'de Afganistan temsilciliğine atanan Abdurrahman Bey'in Afganistan asıllı olduğu ve Balkan Savaşları döneminde gönüllü olarak Osmanlı ordusuna katıldığı bilinmektedir.
19 numaralı Sivas Ahkam Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (s. 1-60)

Muhteviyatını halkın her türlü şikayet ve problemlerinin oluşturduğu Ahkam Defterleri Divan-ı Hümayun'da tutulan defterlerin bir türüdür. Bu defterler ilgili bölgenin sosyal, kültürel, idari ve ekonomik düzeyini yansıtan ve birinci elden kaynak niteliği taşıyan önemli veri kaynaklarıdır. Konu olarak idari ve askeri yetkililerle ilgili şikayetleri, köylünün toprak anlaşmazlıklarını, tımarlı sipahinin vergiyi toplayamama şikayeti ile borç, miras, soygun gibi toplumun genelini ilgilendiren şikayetler yer almaktadır. Ahkam Defterleri 1742 tarihinden itibaren eyalet esasına göre tutulmaya başlanmış ve bu uygulama 1908 yılına kadar devam etmiştir. Tezimizin ana kaynağını 19 Numaralı Sivas Ahkam Defteri'nin (s.1-60) transkribe ve değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Çalışmamızda, ilk olarak Divan-ı Hümayunda tutulan defterler hakkında genel bir bilgi verilecektir. İkinci bölümde incelediğimiz hükümlerin diplomatik ve teknik özellikleri değerlendirilerek, hükümlerin kategorik dağılımları tablo şeklinde gösterilecek ve tablolaştırılan veriler ayrı başlıklar halinde değerlendirilecektir. Üçüncü bölümde, incelediğimiz hüküm suretlerinin özetleri tablo halinde verilecektir. Dördüncü bölümde hüküm suretlerinin transkripsiyon aşamasında izlenilen yöntem hakkında bilgi verilerek hükümlerin transkripsiyonu verilecektir. Son olarak hüküm suretlerinde tespit ettiğimiz bulgular üzerinde durularak, Sivas eyaleti ve bağlı sancaklar ile kaza ve köylerin idari, sosyo-kültürel ve ekonomik yönü ile halkın şikayetlerinin en fazla hangi konulara yoğunlaştığı ve Divan-ı Hümayun'un bu şikayetlere getirdiği çözümler üzerinde durulacaktır.
945 numaralı Şer'iye Sicili'ne göre Ankara'nın sosyo-ekonomik yapısı

Tez çalışmamızın ana kaynağını, 1265- 1266 (1849-1850) yılları arasında Ankara'daki şer'i mahkemenin kayıtlarını ihtiva eden 945 Numaralı Şer'iye Sicil Defteri teşkil etmektedir. 136 sayfadan ibaret olan bu sicil defterindeki tereke kayıtlarından hareket ederek Ankara'nın, o dönemdeki sosyo-ekonomik yapısını ortaya koymaya çalıştık. Şer'iye sicil defterinde tutulan kayıtlardan, Anadolu şehir ve köy yapısını ekonomik durumunu ve gelişim sürecini, sosyo-kültürel profilini ortaya çıkarmak mümkündür. 1849- 1850 yıllarını ihtiva eden 945 numaralı şer'iye sicil defterinde bu yıllardaki Ankara hayatını, iş sahalarını, insanların maddi varlıklarını, miras hukukunu, gelenekleri, icra edilen meslekleri, coğrafi yer adlarını vs. bulmak mümkündür. Ancak şer'iye sicilleri ait oldukları dönemi tek başlarına aydınlatabilir demek mümkün değildir. Şehir tarihleri konusunda yapılan çalışmaların azlığına rağmen şer'iye sicil defterinin yanı sıra birbirini tamamlayan eserler ile birlikte Osmanlı şehirlerinin tarihini tam anlamıyla ortaya koymak mümkündür. Çalışmamızın giriş kısmında şer'iye sicillerinin önemi ve muhteviyatı ile kadılık müessesesi hakkında bilgiler vermeye çalıştık. Değerlendirme kısmı dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Ankara'nın genel özellikleri, tarihi yapısı ve Ankara'nın tarihteki yeri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Ankara'nın sosyal yapısı, şehirde yaşayan Müslim ve Gayrimüslim ailelerin evlilik gelenekleri evlilik sayıları, nüfus durumları, çocuk sayıları ve cinsiyetleri hakkında bilgi verdik. Üçüncü bölümde; Ankara'nın iktisadi yapısını, tereke sahibi Müslim ve Gayrimüslim ailelerin mali durumlarını ve servetlerinin dağılımını, nakit para durumlarını ve şehirde yaşayan meslek gruplarını tespit ederek ailelerin ekonomik gücünü ortaya koymaya çalıştık. Dördüncü bölümde; şer'iye sicil defterinin transkripti yer almaktadır. Şer'iye sicilinin transkriptinde orijinal belgelerdeki sayfa numaralarının eksik ve hatalı olmasından dolayı sadece belge numarasına yer verilmiştir. Şer'iye sicilinin önem ve muhteviyatı, kadılık müessesesi, Ankara'nın tarihi, mehir, narh gedik vs. ile ilgili yararlandığım eserler Bibliyografya kısmında verilmiştir. Ekler kısmında ise; transkriptini yaptığımız belgelerin on adedini örnek olarak verdik
II. meşrutiyet döneminde muhalif bir gazete: Serbestİ(1908-1909)

Bu yüksek lisans tezinde; Serbesti gazetesinin Kasım 1908'den Nisan 1909'a kadar çıkan 158 sayısı incelenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nda, Serbesti gazetesi örnek alınarak II. Meşrutiyet'in ilanından sonra muhalefetin basın üzerinden oluşumu bağlamında bir çalışma yapılmıştır. Bir gazete olarak Serbesti'nin temel özellikleri, yayınlanma amacı ve yazarları belirtilmiştir. Gazete, II. Meşrutiyet'in ilanından sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti muhalifleri tarafından çıkarılmıştır. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin hükümet üzerinde baskısını kırmak için sert bir eleştiri üslubu kullanmıştır. Çalışmada gazetenin İttihat ve Terakki'ye karşı kullandığı eleştiri argümanları üzerine yoğunlaşılmıştır. Serbesti gazetesinin, Ahrar Fırkası, Prens Sabahaddin ve Şehzade Mehmed Reşad ile olan ilişkisi incelenmiştir. Serbesti gazetesinin, Sultan Abdülhamid'e karşı tavrı üzerinde durulmuştur. Son olarak gazetenin 31 Mart Vakası ile ilgili bakışı ele alınmıştır.
Kefe Mukataası Ahkam Defteri (1643-1707)

Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Kamil Kepeci Tasnifi 2467 numarada kayıtlı Kefe Mukataası Ahkam defteri, 1643- 1707 yılları arasında Kırım'ın Kefe, Taman, Kerş, Balıklağo, Azak gibi kentleri ile Saruhan, Hudavendigar, Karesi, Kütahya, Karahisar-ı Sahib, Yeni Hamid, Alaiye, Aydın, Muğla, Manisa, Ankara, Sultanönü, Biga ve Kocaeli sancaklarında ve sancaklara bağlı şehir ve kasabalarda mukataa sistemin işleyişi ve yaşanan aksaklıklara dair önemli bilgileri ihtiva etmektedir. Maliye tarafından yazılan hükümlerde, devletin mukataalar üzerinde izlediği yolu, mukataaların ne şekilde verildiği ve işletildiği, gelirlerinin nelerden ibaret olduğu gibi bilgiler bulunmaktadır. Bu çalışmada, defterde bulunan hükümlerin transkripsiyon, özet ve değerlendirmeleri yapılarak, 1643- 1707 yılları arasında Kefe ve Saruhan Nezaretine bağlı mukataalar gruplandırılarak incelenmeye çalışılmıştır.
H.1069 m.1658/1659 tarihli Harput Şerʻiyye Sicili (s.1-80)

Bu çalışma, Harput Kazası'nın '1658-1659' tarihli Şer'iyye Sicilinin transkripsiyon ve değerlendirmesini göstermektedir. Osmanlı Devleti'nde kadı, kaza adı verilen yerleşim yerinde mülkü idare amiri, yerel yönetici ve emniyet müdürü görevini yapmak için merkezden gönderilen şer'i ve idari yapıdan sorumlu olan kişidir. Çalışmada önce Osmanlı Devleti'nin kadılık kurumu, Şer'iyye mahkemeleri ve Şer'iyye sicilleri hakkında bilgi verildikten sonra, sicil içindeki belgeler özetlenip bunların konularına göre tasnifi ve genel değerlendirmesi yapılmıştır. Bundan sonra ise transkripsiyon metinlerine yer verilmiştir. İncelediğimiz Harput Şer'iyye Sicilinde alım-satım, borç tahsili, mal davaları, miras taksimi, vasi tayini, hibe, nafaka, vergi, hırsızlık, cinayet gibi konuların yanı sıra Harput'taki eşkıyalık olayları ve bu olaylar için devletin aldığı tedbirler yer alır.
1695 ve 1696 Avusturya Seferleri'nde organizasyon ve lojistik

''1695 ve 1696 Avusturya Seferleri'nde Organizasyon ve Lojistik'' adıyla ortaya konan bu çalışma ile Osmanlılar tarafından yapılan bu seferlerin iaşe, ikmal ve diğer lojistik faaliyetlerinin yanı sıra, organizasyon çerçevesinde ordunun hareketi ile Avusturya orduları ile girişilen muharebeler neticesinde Macaristan cephesinde bazı kalelerin fetihleri incelenmeye çalışılmıştır. Bu seferler sırasında kapıkulu ve eyalet askerlerinden müteşekkil ve sayıları yüz elli bini aşan Osmanlı ordusunun teçhizat, iaşe, ikmal gibi organizasyon ve lojistik ihtiyaçlarının tamamlanması için Osmanlı coğrafyasındaki bütün imkanlarından istifade edilmiştir. Ordunun geçiş güzergahında bulunan yol ve köprüler tamir olunurken, ihtiyaca göre yeni köprüler inşa edilmiştir. Ordunun güzergah boyunca beslenmesi için halktan nüzul, sürsat ve mübayaa yoluyla temin olunan erzak ve yiyecekler menzillerdeki ambar ve mahzenlere depolanmış ve buralarda askere dağıtılmıştır. Sefer organizasyon ve lojistiği kapsamında ordu için temin olunan mühimmat ve erzakın taşınmasında kullanılan deve, at, katır ve arabalar ile Tuna Nehri ulaşımında kullanılan miri malı ve özel gemilerin temin edilme biçimleri ile bunlardan ne şekilde istifade edildiği konusu derinlemesine incelenmeye çalışılmıştır.
H. 1211-1217 (M. 1796-1802) tarihli şer'iyye siciline göre Tosya'nın sosyo-ekonomik ve idari yapısı

H.121 1-1 217(M. 1796- 1 802) tarihli Tosya şer'iyye siciline göre yapılan bu çalışmada XVII. yüzyılın sonunda XIX. Yüzyılın başlarında Tosya'nın sosyo-ekonomik ve idari yapısına dair bir araştırma yapmaya çalıştık. Tosya bölge itibarı ile çok eski bir yerleşim merkezidir. Tosya'nın ne zaman ve kimler tarafından kurulduğu bilinmemektedir. Şehrin, doğu-batı ticaretinde çok önemli olan tarihi 'İpek Yolu' üzerinde kurulması önemini artırmış, şehir yıllarca bölgenin önemli bir ticaret merkezi olmuştur. 1071 Malazgirt Zaferinden sonra, Tosya 1080'li yıllarda Çankırı ve Kastamonu ile beraber Türk hakimiyetine girmiştir. Bölgede, Türklerle Bizanslılar arasında uzun süren hakimiyet mücadelesi sonunda Tosya ve havalisinde Türk yerleşimi kesinleşmiştir. Batı Karadeniz bölgesi önce Anadolu Selçuklu devleti hakimiyetinde sonra Candar-oğulları, Çoban-oğulları ve II. Murat döneminden itibaren de Osmanlı devleti hakimiyetine girmiştir. İnceleme konumuz olan H.121 1-1217 (1796-1802) yıllarında Tosya, Kastamonu vilayetine bağlı Çankırı Sancağının bir kazası idi. Türkiye Cumhuriyeti'nin yeni idari yapılanmasında Çankırı yeni bir vilayet Tosya'da Kastamonu'ya bağlı bir ilçe haline gelmiştir. Bilindiği gibi Osmanlı devleti 16. Yüzyıldan itibaren askeri, siyasi ve ekonomik açıdan duraklama dönemine, sonraki yüzyıllarda da gerileme dönemine girmiştir. Devlet bu kötü durumdan kurtulmak için çeşitli dönemlerde ıslahatlar yapmışsa da sonuç değişmemiş, 19. yüzyılda devlet hızla çökmeye başlamıştır. Devletin kurum ve kuruluşlarına sirayet eden genel zafiyetin acısını halk çekmiştir. Siyasi ve idari alanlardaki otorite boşluğu özellikle Anadolu'da eşkıyalık hareketlerine, devlete başkaldırmalara kadar gitmiştir. Hatta devletin kendi tayin ettiği devlet adamları halka baskı yaparak, ağır ve haksız vergiler toplayarak zülüm etmişlerdir. Bu durum belgelerden açıkça anlaşılmaktadır. Tosya, idari yapılanma da Çankırı sancağına bağlı bir kazadır. Tosya kazası, Çankırı sancağının en büyük kazalarından biridir. Tosya kazasının idari yapılanmasındaki görevliler açıklanarak, bunların tayinleri ve dönemlerinde kayda geçen olaylar izah edilmiştir. Tosya ekonomisi genellikle tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Özellikle Devrez vadisinde yetiştirilen 'Toya Pirinci' meşhur olup, bazen İstanbul'un ve Orduy-u Hümayunun ihtiyacı olan pirinç Tosya'dan karşılanmıştır. Ayrıca el tezgahlarında üretilen soft ülkenin dört bir yanında satılmıştır. 19. yüzyılın başlarında Tosya bölgenin önemli bir ticaret merkezi durumunda idi. Osmanlı ülkesinin bu yüzyıldan itibaren sanayileşmiş Avrupa devletlerinin açık bir pazarı haline gelmesinden Tosya'da etkilenerek zaman içerisinde tipik bir Anadolu kasabası olmuştur.
Askeri, siyasi ve silah sanayicisi kişiliği ile Nuri Paşa

Bu çalışmada, ? Askeri, Siyasi ve Silah Sanayicisi Kişiliği ile Nuri Paşa ? incelenmiştir. Nuri Paşa, 23 Nisan 1306 ( 1890 ) tarihinde Manastır'da doğdu. 02 Mart 1949 tarihinde İstanbul'da öldü. Nuri Paşa'nın askeri kişiliği incelenirken; 1911 ? 1912 Osmanlı - İtalyan Savaşı, Balkan Savaşı, Birinci Dünya Savaşı'nda Trablusgarp ve Kafkas Cephesi ve Türk İstiklal Savaşı'nda Doğu Cephesi'ndeki askeri faaliyetleri anlatılmıştır. Siyasi kişiliği incelenirken; Birinci Dünya Savaşı'nda Trablusgarp Cephesi'nde Afrika Gruplar Komutanı, Kafkas Cephesi'nde ise Kafkas İslam Ordusu Komutanı olarak askeri yetkileriyle beraber siyasi yetkileri de anlatılmıştır. Bütün askeri birlikler ile sivil idare Afrika Gruplar Komutanı olarak Nuri Paşa'nın emrindeydi. Kafkas Cephesi'nde, Kafkas İslam Ordusu Komutanı olarak padişah fermanıyla, Kafkasya'da padişah adına siyasi ve askeri faaliyetlerde bulunma yetkisi verilmişti. Aynı zamanda Azerbaycan Hükümeti'nin Milli Savunma Bakanıydı. Ayrıca siyasi kişiliği incelenirken İkinci Dünya Savaşı esnasında Kırım, Kazan, Kafkasya ve Orta Asya'daki Türklerin bağımsızlığı için Almanlarla yaptığı görüşmeler anlatılmıştır. Silah sanayicisi kişiliği incelenirken; Türk İstiklal Savaşı'nda Doğu Cephesi'nde askeri fabrikalarda yaptığı faydalı işler ile Cumhuriyet döneminde Zeytinburnu ve Sütlüce fabrikalarında silah, mermi ve tapa imal etmesi, İzmir'in Karaburun ilçesinde cıva üretmesi, bunları yurt içi ve yurt dışına satması anlatılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda Nuri Paşa'nın askeri olarak cesur, siyasi olarak ateşli bir Türkçü, silah sanayicisi olarak araştırıcı ve yenilikçi bir kişiliğe sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Osmanlıcılık ile İslamcılık arasında bir düşünür: Mizancı Murad Bey ve siyasi görüşleri

Modernleşmenin doğasında dinin doldurduğu geleneksel dünyayı dönüştürerek içine aklı ve bilimi koyma miti vardır. Batı'da bu süreç, bilimsel gelişmelerin ışığında kilisenin ve öğretilerinin sorgulanmasıyla başlamış ve gelinen noktada siyasi meşruluk arayışlarının din ile bağlantısı kesilmiş görünmektedir. Daha çok 19. yüzyıl ile alakalı olan Osmanlı Devleti'nin modernleşme sürecinde ise din birçok yerde temel meşrulaştırma kaynağı olmuştur. İdeolojiler yüzyılı olarak da anılan bu yüzyılda Devlet-i Aliye'yi kurtarabilmek için birçok aydın tarafından birçok fikir önerisi getirilmiştir. Bu fikirlerin başında ise temelde devlet içindeki tüm unsurların birleşmesine dayanan Osmanlıcılık ile İslam'ın modern bir yorumunu sunan İslamcılık gelir. 19. yüzyılda yaşamış bir aydın olarak Murad Bey de bir yandan bu akımlardan etkilenmiş, bir yandan da II. Meşrutiyet yıllarındaki daha sert tartışmalara örnek söylemler geliştirmiştir. Bu çalışma ile Murad Bey'in fikirlerinin Osmanlıcılık ile İslamcılık arasında bir konumdan incelenebileceği savunulmuştur.