turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ağrı Halkevi ve faaliyetleri (1932-1951)

Milli mücadelenin başarı ile sonuçlanmasının ardından Mustafa Kemal Atatürk yeni Türk devletini çağdaş temeller üzerine kurmuştur. Ancak halk Osmanlı Devleti yönetiminden çıktığı için bu yeni rejime yabancı idi. Halkevleri'nin kuruluşunda temelde iki ana unsur ön plana çıkmıştır. Birinci ve en önemli neden Kemalist Devrimlerin halk tabanına yayılması ve halkı bu yeni rejim hakkında bilgilendirmek, ikinci neden ise Türk milletinu çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarmak için halkın sosyal, kültürel ve siyasi anlamda bilgi sahibi olmasını sağlamaktı. Biz de bu bağlamda şimdiye kadar hiçbir çalışmaya konu olmayan Ağrı Halkevi'nin 1934- 1951 yılları arasında gerçekleştirdiği faaliyetleri inceleyerek, Halkevi'nin Ağrı'nın Sosyal ve Kültürel kalkınmasındaki rolünü değerlendirerek bölgenin modernleşmesine katkılarını belgeler ışığında tahlil etmeye çalıştık. Çalışmamızın birinci bölümünde Halkevleri'nin kuruluşuna giden süreçte bu kuruluşlara zemin oluşturan ve maddi ve manevi birikim olan Türk Ocakları'nın kuruluşunu ve kapatılışını ele aldıktan sonra Halkevleri'nin kuruluşu, amaçları, işleyişi ve gelişimi ele alındı. Çalışmamızın asıl kısmını oluşturan ikinci bölümde ise Ağrı Halkevi'nin açılışı, idari yapısı, Halkevi Başkan'ları, Halkevi'nin yaşadığı sıkıntılar ve Halkevi'nin faaliyetleri belgeler ışığında ele alındı. Üçüncü ve son bölümde, Ağrı ilçelerinde ve köylerinde açılan Halkevleri ve Halkodaları'nın açılışları, başkanları ve yaptığı faaliyetler ele alındı.
İstanbul basınına göre Lozan Barış Konferansı müzakereleri

Lozan Barış Antlaşması, 20. yüzyıl Türk tarihinin en önemli siyasi olaylarından birisidir. Bu antlaşma, Birinci Dünya Savaşı'nın devamı mahiyetindeki İstiklal Harbi'ni nihayete erdiren ve yeni bir döneme kapı aralayan tarihi bir vesikadır. Bu tarihi vesika yeni dönemin temel yapı taşı olarak da kabul edilebilir. Bu antlaşma, aynı zamanda yeni dönemin, özgür ve bağımsız bir devlet olarak uluslararası camiada tanınmasını ve kabul edilmesini sağlamıştır. Bu çalışma, böyle önemli tarihi bir olayın öncesinde ve sonrasında, bu konu ile alakalı olarak, yaşanan gelişmeleri incelemek ve ayrıca Lozan Barış Konferansı müzakereleri sürerken dönemin gazetelerinden birisi olan Vakit gazetesinin bu sürece bakış açısını irdelemek amacıyla hazırlandı. Bu çalışmada ikinci bölüme kadar olan kısımda, Birinci Dünya Savaşı'ndan Büyük Taarruz'a kadar olan, kısaca, siyasi ve askeri gelişmelerinin yanında çalışmada ana kaynak olarak kullanılan Vakit gazetesinin tanıtımı ile Lozan Barış Konferansı'nın hazırlıkları ele alınmıştır. İkinci ve üçüncü bölümler Lozan Barış Konferansı müzakerelerinin Vakit gazetesinin bakış açısıyla değerlendirilmesini içermektedir. Dördüncü bölüm ve sonuç kısmı ise antlaşmanın imzalanması, antlaşmanın TBMM'de değerlendirilmesi ve genel bir değerlendirme şeklinde ele alınmıştır. Bu çalışmanın hazırlık aşamasında o dönemi anlatan, o döneme vurgu yapan kitap, hatırat ve makalelerin dışında ağırlıklı olarak Vakit gazetesinden yararlanıldı.
Varlık gazetesi: 21 Ağustos 1921 - 31 Aralık 1923

Varlık Gazetesi, 25 Ağustos 1921 tarihinde Sarıkamış'ta yayın hayatına başlamıştır. Sarıkamış'ta Kolordu Matbaası'nda basılan gazete, TBMM'nin Doğu Anadolu'daki sesi olmuştur. 1928 yılına kadar Sarıkamış'ta yayın hayatına devam eden gazetede, Milli Mücadele yıllarına ait çok önemli haber ve makaleler bulmak mümkündür. Çalışmamızın asıl amacı, Varlık Gazetesi'nin Milli Mücadele'ye bakış açısını ifade etmektir. Yaptığımız araştırmada ilk olarak Türk Basın Tarihi incelenip, Varlık Gazetesi'nin yayın hayatına başlamasıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Daha sonraki bölümlerde ise gazetede çıkan haberler kendi aralarında tasnif edilerek gazetenin yoğunlaştığı konular üzerinde durulmuştur. Çalışmanın sonunda ise Varlık Gazetesi'nin 25 Ağustos 1921- 31 Aralık 1923 tarihleri arasındaki haber başlıkları kronolojik bir sıraya göre verilmiştir.
Lozan Konferansı'nda Karaağaç konusu ve Karaağaç'ın savaş tazminatı olarak Türkiye'ye verilmesi

I. Balkan Savaşı sonucunda Edirne ile birlikte Osmanlı İmparatorluğu'nun elinden çıkan Karaağaç, II. Balkan Savaşı sonrasında Edirne ile birlikte geri alınmıştır. I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı ve müttefiklerinin yanında savaşa girmesi için Bulgaristan'a verilen Karaağaç ve civarı, Mustafa Kemal liderliğindeki Türk Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın başarıya ulaşmasının ardından, Lozan Barış Konferansı'nda savaş tazminatı olarak Türkiye sınırlarına dahil edilmiştir.
Adnan Menderes'in siyasal yaşamı ve kişiliği

1923 yılında Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşu ile birlikte, tek parti yönetimi başlamıştır. CHP'nin iktidarda olduğu tek parti yıllarındaki uygulamalar ve oluşan bazı tepkiler, CHP içindeki kadrolarca oluşturulan Demokrat Parti iktidarına neden olmuştur. Demokrat Partinin iktidara gelmesi ve 1960 müdahalesine kadar iktidarını sürdürmesinin önemli nedenlerinden biri de Adnan Menderes'tir. Menderes 10 yıl içinde beş farklı hükümet kurarak ülkeyi yönetmiş ve siyasi kişiliği yanında duruşu ve kişiliği ile de toplumu etkilemiştir. Ancak iktidarının özellikle ilk beş yılı ardından toplumsal gerginlikler, iktidar-muhalefet ilişkileri ve ordunun yaklaşımı giderek sertleşmiştir. 1960 askeri müdahalesi ise, neredeyse her on yılda bir yaşanacak olan darbelerin ve bu darbelerin kurban ve mağdurlarının başlangıcı olmuştur. Askeri müdahalesinin kurbanlarından biri ise Adnan Menderes olmuştur. Çok Partili siyasi yaşama geçiş süreci ilk ve belki de en önemli kurbanını bir başbakanı idam ederek vermiştir. Bu nedenle Andan Menderes'i incelemek, her siyaset bilimci, sosyolog, ekonomist için ilginç bir örnektir. Bu çalışma ise, Türk siyasal yaşamının DP iktidarı döneminin siyasal ve ekonomik yönlerini irdelemekten ziyade Adnan Menderes'in siyasal tarihimiz içindeki yerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Elbette ki belli bir dönemi ve özellikle bir başbakanı incelemek, ister istemez siyasal analiz ve siyasi tarih detaylarını gerekli kılmaktadır. Ancak bu çalışma ilgili dönemdeki gelişmeleri irdelerken süreçler içinde Menderes'in yerini ve olaylara bakış açısını inceleyecektir. Adnan Menderes'in özel yaşam mahremiyetine saygı göstererek, onun yaşamına ilişkin ilginç detaylara da yer verilecektir.
Adnan Menderes'in yurt dışı gezileri

Bu tezde, 1950- 1960 yılları arasında görev yapmış olan Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Adnan Menderes'in çıktığı yurt dışı gezileri incelenmiştir. Menderes'in, ne zaman, hangi ülkelere ne amaçla ziyaretlerde bulunduğu, görüşmelerde hangi konuların gündemi oluşturduğu, varsa ikili anlaşmalar ve Türkiye'nin uluslararası örgütlenmelere katılımı ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Tezin giriş kısmında 1923- 1950 yılları arasında yurt dışına çıkan başbakanlar'ın gezilerine değinilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda 1923- 1939 yılları arasında sadece İsmet İnönü ile Celal Bayar'ın yurt dışına çıkmış oldukları görülmüştür. 1939- 1950 yılları arasında ise hiçbir başbakan yurt dışı gezisinde bulunmamıştır. Tezin ana metninde de iki bölüm halinde 1950 yılında iktidar olan Adnan Menderes'in gezileri incelenmiştir. Menderes'in Batı ve Doğu'ya yapmış olduğu toplam 28 gezisi olmuştur. Tüm gezilerinde II. Dünya Savaşı'ndan sonra Sovyetler Birliği'nin Akdeniz ve Ortadoğu başta olmak üzere dünyanın her bölgesine yaymakta olduğu komünizm tehlikesinden ülkesi adına sakınma ve yalnızlıktan kurtulma çabası dikkat çekicidir. Menderes'in, Batı'ya daha çok NATO toplantıları ile ilişkili olarak gittiği Doğu'ya da Bağdat Paktı'nın imzalanması ve toplantılarına katılma amacıyla gittiği görülmüştür. Menderes'in 1955 yılında Irak'a yapmış olduğu ziyaretler önemlidir çünkü komünizm tehlikesine Ortadoğu'da karşı koymak üzere Bağdat Paktı'nın imzalanmasına öncülük etmiştir. Menderes'in hem Batı'ya hem de Doğu'ya yapmış olduğu son gezileri CENTO toplantılarına katılma amaçlı olup, biri ABD'ye diğeri de İran'adır.
Türkiye'nin NATO'ya giriş süreci

İkinci dünya savaşı sonrası dünyada oluşan yeni ortamda tüm batılı ülkeler savaşın acılarını silmek ve ekonomik durumlarım düzeltmek amacıyla ordularını küçültmeye başladılar. Buna karşılık Sovyetler Birliği savaştan arazisini genişleterek çıkan tek ülke olmasına rağmen emperyalist bir tecavüz korkusunu bahane ederek ordusunu terhis etmemiş tam tersine silahlanmaya ve ağır sanayisini arttırmaya başlamıştır. Bu gelişmelerin sonucunda dünya ikiye bölünmüş ve ortaya bir tarafta barış ve huzuru sağlayıp devam ettirmek isteyen özgür ve demokrat ülkeler, diğer tarafta da sürekli silahlanan ve arazisini genişleten komünist blok çıkmıştır. Bu yeni durum karşısında 17 Mart 1948'de İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg arasında Brüksel Antlaşması denilen bir savunma ittifakı kurulmuştur. Daha sonra bu ittifaka ABD, Kanada, İtalya, İzlanda, Danimarka, Norveç ve Portekiz'in de katılımıyla dönemin en güçlü ve en güvenli barış ittifakı olan NATO, 4 Nisan 1949'da Washington'da imzalanmıştır. Tezimizin amacı Türkiye'nin yukarıda bahsedilen dünya koşullarında boğazların kontrolünde ortaklık ve üs, doğu illerimizde toprak talebine kadar varan Rus baskısı ve yayılmacılığından kendisini kurtaracak bir ittifak olarak NATO'ya girmek istemesi, giriş sürecinde karşılaştığı iç ve dış güçlükler ve ittifaka girmek için yapmış olduğu fedakarlıkları incelemektir. Türkiye 2. Dünya Savaşı sonrasındaki belirsizlik ortamında NATO'ya dahil olarak Orta Doğuda çok kuvvetli bir devlet olarak ortaya çıkmış, Yakın ve Orta Doğu devletlerinin güvenliğini arttırmıştır. O günden bugüne içinde bulunduğumuz barış ve huzur ortamı, pakta girmemizin siyasi, askeri, iktisadi ve içtimai tesirinin ve sonucudur.
Harbiye nazırı Nazım Paşa'nın hayatı ve faaliyetleri

Siyaseten Tanzimat Fermanı ile başlayan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması ile sonuçlanan dönem tarihsel gelişmelerin oldukça hızlı yaşandığı ve Türk tarihinin yönünü değiştiren şahısların yetiştiği verimli bir dönem olmuştur. Tez konusu olan Nazım Paşa 1853 ile 1913 yılları arasında yaşamıştır. Nazım Paşa, 60 yıllık ömründe Deli Fuat Paşa Vakası, 31 Mart Vakası, Halaskar Zabitan olayı, 1912'de Meclis-i Mebusan'ın kapatılması, I. Balkan Savaşı ve Bab-ı Ali Baskını gibi olayların baş aktörlerinden olmuştur. Kendisi aynı zamanda Ayastefanos Antlaşması, Berlin Antlaşması görüşmelerine iştirak etmiş, I. Balkan Savaşı sırasında Bulgaristan ile yapılan mütarekede heyet reisliği yapmış askeri bir diplomattır. Brüksel'deki askeri ataşe olarak başladığı askerlik hayatı 23 Ocak 1913'te Harbiye Nazırı iken başına isabet eden bir kurşunla son bulmuştur. Bu çalışma, tez konusu olan Nazım Paşa'nın hayatını kronolojik bir bütünlükle ele almayı ve yaşadıklarının dönemin tarihsel gelişimine olan etkisini izlemek amacıyla yazılmıştır. Çalışma esnasında Başbakanlık Osmanlı Arşivi evrakı, döneme tanıklık eden şahısların hatırat türünden eserleri, basın, Genel Kurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Daire Başkanlığı Arşivi evrakı ile araştırma türünden eserlerden yararlanılmıştır. Çalışma bir hatıratı ya da miras bıraktığı evrakı olmayan Nazım Paşa hakkında yapılmış ilk ve tek müstakil çalışmayı teşkil etmektedir.
Demokrat Parti'nin azınlık politikası (1950-1960)

Türkiye Cumhuriyeti'nin Osmanlı Devleti'nden miras aldığı önemli siyasi sorunlardan birisi de azınlıklardır. Yeni Türk Devleti'nin kuruluşunu tescilleyen Lozan Barış Antlaşmasında III. Kısım Azınlıkların Korunması 37 -45. maddeleri ile Türkiye Cumhuriyeti'nde bulunan azınlıkların her türlü hakları yasal güvencelerle teminat altına alınmıştı. Buna rağmen cumhuriyet dönemi hükümetlerinin politikalarında azınlıklara karşı kimi zaman farklı politikalar uygulnmıştır. Nitekim Türkiye Cumhuriyeti'ni tek parti iktidarı döneminde yöneten CHP hükümetleri, azınlıklara yönelik 1934 Trakya Olayları ve 1942 Varlık Vergisi uygulamalarından dolayı bu kesimler tarafından tepkilerle karşılanmıştır. Ancak, çok partili hayata geçilmesi ile birlikte kurulan DP'nin iktidara gelmesiyle azınlıklar hemen hemen her alanda rahatlamışlardır. Çünkü DP iktidarı eğitim, kültür, din, vakıf ve siyasal hayat alanlarında azınlıkların lehine düzenlemelerde bulunarak onların güvenini kazanmıştı. Her ne kadar 6-7 Eylül olaylarının kısa süreli olumsuzluklar yaşansa da bu durum azınlıkların DP'ye olan güveni ciddi anlamda sarsmamıştır. DP iktidarı Lozan Barış Antlaşmasından doğan hakla Batı Trakyadaki Türk-Müslüman azınlığın da haklarının korunması konusunda mücadele vermiştir.
Mareşal Fevzi Çakmak'ın siyasal kişiliği ve Millet Partisi

Mareşal Fevzi Çakmak'in çok partili siyasi hayatı 1946 yılında DP listesinde İstanbul'dan bağımsız aday olmasıyla başlar. Uzun yıllar CHP Tek Parti yönetiminde, Genelkurmay Başkanlığı yapan Mareşal CHP'den değil de DP'den siyasete atılmayı tercih etmesinin nedeni olarak kendisini Genelkurmay Başkanlığından emekli edilmesinin tek sorumlusu olarak Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'yü görmesidir. İnönü'ye olan kırgınlığı Mareşal'in siyasetini şekillendirmiş ve daha sonra da DP'yi muhalefetle yeterli görmemiş ve daha sert muhalefet yapmak üzere yeni bir oluşum olan Millet Partisi bünyesinde yer almaktan ilerleyen yaşma rağmen çekinmemişti. İlerleyen yaşı ve bozulan sağlığı daha fazla siyaset yapmasına imkan tanımamış ve 1 0 Nisan 1950 tarihinde vefat etmişti. Cenaze töreni bir hayli gergin geçmişş ve aşırı kalabalıktan dolayı devlet töreni yerine getirilmemişti. Çok Partili siyasi hayatın ikinci önemli bir muhalefet partisi olan MP, CHP ve DP'ye karşı oldukça sert muhalefet yapmış ancak bu muhalefeti 1950 seçimlerinde beklediği çıkışı getirmemişti. MP, 1950 seçim sonuçları üzerine yeniden yapılanma sürecine girmiş ve önemli kongreler düzenleyerek bir çıkış yolu aramış ancak bu kongreler MP içerisinde muhafazakar- inkılapçı bölünmesine yol açmış ve neticede inkılapçı kanadın partiden ayrılmasına neden olmuştu. Muhafazakar bir yapıya bürünen MP'nin bu durumu fazla uzun sürmemiş ve 1954 yılında Ankara Sulh Devlet Mahkemesi kararı ile kapatılmış ve siyasi hayatı sona ermişti. iv
Güney Cephesinde Antep işgali: 1919-1921

I. Dünya Savaşı'ndan sonra İngiltere ve Fransa, Ortadoğu'daki ekonomik hedeflerini gerçekleştirmek amacıyla her türlü dini ve etnik ayrımcılığı yaptı. I. Dünya Savaşı'nın Orta Doğu'daki sorunlara son vermesi beklenirken Batılı devletlerin mücadelesine sahne oldu. İngiltere, I. Dünya Savaşı'nda Arap Yarımadası, Suriye ve Irak'ta savaşın bütün yükünü çektiği iddiası ile Güneydoğu Anadolu'yu işgal etti. İngiliz Başbakanı Lloyd George, İngiltere'nin Çukurova ve Güneydoğu Anadolu'yu işgalini I. Dünya Savaşı'nda askeri başarılarının bir sonucu olarak görüyordu. Fransa ise bu bölge ile geçmişşteki tarihi bağları ve Sykes-Picot Gizli Antlaşması'nda Çukurova ve Güneydoğu Anadolu'nun kendilerine ayrıldığı gerekçesiyle bölgeyi işgal etti. İngiltere, Ortadoğu üzerindeki emellerini gerçekleştirmek için Arap milliyetçilerini kullanırken Fransa, yörede bulunan Ermenileri kullanma yoluna gitti. Güneydoğu Anadolu halkı Fransa'nın bu politikalarına karşı gösteriler yaptı. Fakat Fransa bu tür hareketleri işkence, hapis, katliam ve sürgün gibi metotlarla bastırmaya çalıştı. Fransa'nın bu sırada en büyük destekçileri bölgedeki Ermeniler oldu.
II. Dünya Savaşı döneminde Türkiye'de eğitim politikaları (1939-1945)

Türkiye'nin II. Dünya Savaşı yıllarında izlediği ana politika savaşa katılmadan toprak bütünlüğünü korumak olmuştur. Savaşın devam ettiği yıllar boyunca da (1939 1945) savaşa katılmama politikasını sürdürülmüştür. İzlenen siyaseti genel hatlarıyla şöyle ifade edebiliriz; sınırların korunması, aynı zamanda başka devletlerin sınırlarına müdahale etmemek. Savaş bitene kadar da bu tarafsızlık siyaseti sürdürülmüştür. Cumhurbaşkanı olan İsmet İnönü de izlenen siyasetin baş yöneticisi olmuştur. Savaşın yarattığı olumsuz sonuçlar pek çok devleti etkilediği gibi savaşa katılmayan ve bu yıllarda modernleşme çabaları içinde olan genç Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin de başta ekonomik hayatını olmak üzere sosyal ve kültürel alanlarını da olumsuz etkilemiştir. Genç devlet savaşın devam ettiği yıllar içerisinde değişim ve dönüşüm isteği ile özellikle toplumun eğitimi konusunda çok önemli adımlar atmış, savaşın yarattığı tüm olumsuz koşullara rağmen Batı modernitesini referans alarak mevcut koşullar içerisinde eğitim konusunda çok önemli atılımlarda bulunmuştur. Devletin öncelikli amacı ülkenin savunulması olmasına rağmen eğitim ve kültür konuları Cumhuriyet dönemi kurulan hükümetlerin programlarında da ekonomi, siyasi ve sosyal konularla aynı önem derecesinde görülmüştür. Hazırlanan çalışmada 1939 1945 yılları arasında Türkiye'de eğitim ve öğretim konularında nasıl bir politika izlendiği, halkın eğitimi ile ilgili çağdaşlaşma çabaları kapsamında hangi çalışmaların yapıldığı anlatılmaya çalışılmıştır. Eğitim ve kültürel gelişme anlamında sadece Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılanlar, kanunlarla yazılı hale getirilen pek çok uygulama değil, halkın eğitimine yönelik yapılan çalışmalara da ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir.
Cumhuriyet Döneminde İzmir'de atlı sporlar (1923-1963)

Osmanlı Devleti'nin en kozmopolit kentlerinden biri olan İzmir, bu özelliğinikanıtlar nitelikte birçok spor faaliyetine öncülük etmiştir. Bu sporlar arasında at yarışları, modern anlamda ilk kez İzmir'de yaşayan Levanten aileler tarafından düzenlenmiştir. Binicilik sporu ise Türk kültüründe her zaman var olmasına rağmen toplum içinde yayılması ve modernleşmesi XX. yüzyılın başlarında olmuştur. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren çeşitli düzenlemelerden geçerektoplumun eğlence kültürü öğelerinden biri haline gelen at yarışları, Cumhuriyet dönemine gelindiğinde ise Hususi İdare, Yüksek Yarış ve Islah Encümeni ve Türkiye Jokey Kulübü gibi farklı kurum ve organizasyonlar tarafından düzenlenmiştir. Cumhuriyet döneminde binicilik, ilk olarak mevcut hükümetin direktifleriyleçalışmalarını yürütmüş, daha sonra kurulan Atlı Spor Kulüpleri ile halk arasında yaygınlaşması sağlanmıştır. Buna bağlı olarak, İzmir Atlı Spor Kulübü de 1935 yılında kurulmuştur. İzmir Atlı Spor Kulübü, bazı dönemlerde faaliyetleri türlü sebeplerden ötürü kesintiye uğrasa da günümüzde de varlığını devam ettirmektedir. Atlı sporların en önemli gerekliliklerinden biri de at yetiştiriciliğidir. Devlet eliyle yapılan yetiştiricilikten farklı olarak İzmir'de Evliyazade, Kapanizade, Giraud, Koyuncuoğlu ve Enhoş aileleri yarış atı yetiştiriciliği ile yakından ilgilenmişler, pek çok ünlü yarış atının yarışlara kazandırılmasına büyük katkıda bulunmuşlardır. Bu çalışmanın amacı, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e atlı sporların İzmir'degösterdiği gelişimi incelemektir. Buna göre, atlı sporların yapıldığı mekanlar İzmir şehri özelinde incelenecek ve 1923- 1963 yılları arasında atlı sporların İzmir'de hangi aşamalardan geçtiği üzerinde durulacaktır. Ayrıca toplumun sosyal ve ekonomik yapısında önemli bir yere sahip olan bu sporların, İzmir şehrine sunduğu katkılartarihsel bakış açısıyla değerlendirilecektir.
Cumhuriyet'in ilk beş yılında kadın dergileri; bir değişimin kadınca hikayesi

Osmanlı döneminde çıkarılmaya baslanan kadın dergilerinin yayımına Cumhuriyet döneminde de devam edilmistir. Süs, Asar-ı Nisvan, Türk Kadın Yolu bu dönem yayımlanankadın dergileridir. Mesruti sistemden cumhuriyet rejimine geçiste pek çok alanda köklüdegismeler yasanmıstır. Yasanılan gelismelerin kadınlar tarafından nasıl algılandıgınıyayıncılıgını yine kadınların üstlendigi bu dergilerde bulmak mümkündür. Egitim ve hukuk alanında gerçeklesen önemli gelismeler ile kadınlar önceki dönemden beri dile getirdiklerihaklarının büyük kısmını kazanmıslardır. Elde edilen bu haklardan sonra siyasi hakların kazanılması için ugrası vermeye baslamıslardır. 1923- 1927 kadınların yogunlukla seçme veseçilmeye yönelik taleplerini dile getirdikleri bir dönem olmustur. Yasanılan gelismeler ve kazanımlar neticesinde Cumhuriyet dönemi kadın hareketi kendinden önceki Osmanlı kadın hareketinden farklılıklar göstermistir.
Cumhuriyetçi Köylü Millet partisi ve Türk siyasi hayatındaki yeri

Türk siyasi hayatının önemli siyasi teşekküllerinden biri olan Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi, 16 Ekim 1958'de Cumhuriyetçi Millet Partisi ile Türkiye Köylü Partisi'nin birleşmesiyle kurulmuştur. Parti kurucuları arasında Osman Bölükbaşı, Ahmet Tahtakılıç, Hasan Koçdemir, Enis Akaygen ve Suphi Batur yer alır. Partinin amacı, Türkiye'de insan hak ve hürriyetlerini, kişinin ve toplumun refahını, huzurunu, sosyal güvenliğini gerçekleştirecek ve teminata bağlayacak bir devlet düzeni ve yönetimini bütün müesseseleri ile birlikte hızla kurmaktı. Ayrıca çağdaş insanlığın ortak medeniyetine yapıcı olarak katılmak amaçlanmaktaydı. Bu amaçla parti, devletin bütün güç ve imkanlarını ileri bir hayat tarzı kurmak ve yaşatmak için seferber edilmesini, milletin çağdaş bilim ve tekniğe göre teçhiz ve teşkilatlandırılmasını gerekli görmekteydi. CMP Genel Başkanı Osman Bölükbaşı, CKMP'nin de başkanı seçilmiştir. CKMP, 1961 genel seçimlerinde % 14 oy alarak CHP ve AP'den sonra mecliste üçüncü parti olmuştur. 1962 yılında kurucusu ve genel başkanı Osman Bölükbaşı istifa ederek partiden ayrılmıştır. Sonrasında genel başkanlığa Ahmet Oğuz getirilmiştir. 1965'de Alparslan Türkeş ile birlikte 14'lerin çoğu partiye girmiştir. Aynı yıl Alparslan Türkeş genel başkan seçilmiştir. Parti, 1969'da Milliyetçi Hareket Partisi adını almıştır.
Prof. Dr. Aydın Taner'in hayatı, şahsiyeti ve eserleri

Prof. Dr. Aydın Taneri, (1932 - 1997) yakın dönem Türk tarihçiliğinin önde gelen şahsiyetlerindendir. Akademik hayata başladığı Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi'nde asistan ve öğretim üyesi olarak yıllarca görev yapmıştır. Genel Türk Tarihi uzmanı olarak Metodoloji, Selçuklu Tarihi, Osmanlı Tarihi ve Kültür Tarihi dersleri veren Taneri, lisans, yüksek lisans ve doktora seviyesinde yüzlerce öğrenci yetiştirmiştir. Prof. Taneri Ankara Üniversitesi İnkılap Tarihi Enstitüsü'nde müdürlük yapmış, Kara Harp Okulu ve Polis Akademisi'nde siyasi tarih dersleri vermiştir. Taneri, oldukça üretken bir bilim adamıdır. Genel Türk Tarihi, Selçuklu Tarihi ve Osmanlı Tarihi sahasında birçok eser ve onlarca bilimsel makaleye imza atmıştır. Vefatına kadar gazete yazılarına devam etmiş; aktüel birçok konuya temas ederek, üstün muhakeme yeteneği ile hadiseleri derinliğine incelemiştir. BOKÜMMflAarON
Birinci Dünya Savaşı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda Bitlis ve çevresinde iz bırakanlar

Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele'yi konu alan kaynaklarda genel olarak Batı Cephesi ve buradaki örgütlenmeler üzerinde durulurken, Doğu'da özellikle Bitlis ve çevresinde yapılan faaliyetler, kurulan Müdafaa-ı Hukuk Cemiyetleri ve Milis Örgütleri üzerinde yeterince durulmadığım görmekteyiz. Oysa en ücra köy veya nahiyede bile kurulan bir cemiyetin ve bunda görev alanların Birinci Dünya Savaşı, Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda katkıları çok büyüktür. Çalışmamızın birinci bölümünde, Birinci Dünya Savaşı'nın başlaması, Rusların Bitlis ve çevresini işgal etmesi, bu esnada yapılan faaliyetler, Mustafa Kemal ve sivil halkın Bitlis'i işgalden kurtarma çalışmaları ve şehrin kurtuluşu anlatılmıştır. Bu faaliyetler esnasında Bitlis ve çevresinde yararlık gösteren ordu mensupları ve milis birliklerinde görev alan çok sayıda iz bırakan mülki ve idari amirler, ordu komutanları, din adamları, eğitimciler, sivil halk, milletvekilleri ve aşiret mensupları tespit edilmiştir. İkinci bölümde ise; çeşitli kaynaklardan, resmi ve özel arşivlerden yararlanarak Bitlis'ten Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele'de ön planda yer almış ve adeta lokomotif görevi yapanlardan 23 kişinin biyografisi hazırlanmıştır. Çalışmamızın sonundaki, ekler bölümünde ise; şahıslarla ilgili birçoğu hiçbir yerde yayınlanmamış belge ve fotoğrafları konulmuştur. VIII Bu çalışmanın sonuçlan itibarıyla getireceği yenilik tarihimizin eksik bir noktası olan Doğu Cephesi içindeki Bitlis Cephesi'nden kaynaklanan eksikliği de belirli ölçüde giderecektir. Bu çalışmayla bir temennimiz de huzur içinde yaşadığımız bu vatanı kurtaran şehit ve gazileri, gelecek kuşaklara tanıtmak, onlara karşı minnet ve şükran borcumuzu bir nebze olsun ödemek; diğer araştırmacılardan da adlarını belirleyip de biyografilerini hazırlayamadığımız iz bırakanların tanıtılmasına öncülük etmektir. IX