Birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık personelinin genel ruhsal sağlığının tespiti araştırması

Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Sağlık Personelinin Genel Ruhsal Sağlık Seviyesinin Tespiti Bu araştırmanın amacı, sağlık personelinin ruh sağlığı durumuna etki eden faktörlerin saptanmasıdır. Kesitsel bir çalışma olan bu araştırmanın evreni Etimesgut Sağlık Grup Başkanlığı'na bağlı sağlık ocaklarında çalışan toplam 1 13 sağlık personeli oluşturmaktadır. Ancak çeşitli nedenlerle 12 sağlık personeline ulaşılamamış, sonuçta 101 kişi ile görüşülmüştür. Araştırmanın verileri Kişisel Tanıtım Formu ve Genel Sağlık Anketi- 28 Formu kullanılarak anket tekniği ile toplanmıştır. Anketin birinci bölümünü oluşturan Kişisel Tanıtım Formu'nun anlaşılabilir olup olmadığını saptamak amacıyla Yenimahalle Sağlık Grup Başkanlığı'na bağlı Yeşilevler Sağlık Ocağı'nda çalışan toplam 23 sağlık personeline ön uygulama yapılmıştır. Verilerin analizinde, Varyans analizi, T Testi, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis Varyans Analizi uygulanmış olup şu sonuçlar saptanmıştır: Bu araştırmanın sonucunda; Etimesgut Sağlık Grup Başkanlığı'na bağlı sağlık ocaklarında çalışan sağlık personelinin yaş ortalaması 31 ,6'dır ( 0,6). Sağlık Personelinin yüzde 92 ,1'i kadındır. Sağlık Personelinin yüzde 90,1' i evli olup yüzde 67, Finin çocuğu vardır. Sağlık personelinin yüzde 72 ,2'si yüksek okul mezunudur. Sağlık personelinin yüzde 22 ,8'i doktor yüzde 35 ,6'sı ebe, yüzde 34,7' si hemşire yüzde 6,9' u ise sağlık memuru olup meslekte çalışma süresi ortalaması 11,1 yıl ( 0,6), halen çalışılan yerdeki çalışma suresi ortalaması ise 3,1 ( 0,3) yıldır. Mesleklerini seçme nedenlerine baktığımızda yüzde 29 ,7'si rastlantıyla, yüzde 32 ,7'si ise gelecek güvencesi için, mesleğini tercih etmiş olup; yüzde 57 ,4'ü eğer hayata yemden başlamak mümkün olsaydı, mesleğini yeniden tercih etmeyeceğini belirtmiştir. Sağlık personelinin yüzde 85 ,1'i 1998 yılına ait yıllık izinlerini kullanmıştır. Evli olanların yüzde 73 ,6'sının eşi yüksek okul mezunu 57 olup yüzde 68,1 'inin eşi sağlık personelidir. Araştırmaya katılanların yüzde 36 ,6'sı kendi evinde oturmaktadır. Yüzde 40 ,6'sı sigara kullanmakta olup yüzde 43 ,9'u günde 10'dan daha fazla sigara kullanmakta; yüzde 82 ,2'si hiç alkol kullanmadığını belirtmektedir Yaş, cinsiyet, medeni durum, evlilik süresi, çocuk sayısı, eğitim durumu, meslek, meslekte çalışma süresi, halen çalışılan yerdeki çalışma süresi, mesleğin tercih nedenleri, mesleği isteyerek tercih durumu, son bir yıl içinde yıllık izin kullanma durumu, eşin eğitim durumu, eşin yaptığı iş, konut durumu, sigara kullanma durumu, günde kullanılan sigara sayısı ve alkol kullanma durumu ile Genel Sağlık Anketi- 28 Puanı ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanamamıştır (p>0,05). Aynı mesleği yeniden tercih etme düşüncesiyle Genel Sağlık Anketi- 28 Puanı ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Mesleğini yeniden tercih edeceğini söyleyen sağlık personelinin Genel Sağlık Anketi- 28 Puanı ortalaması 2,5, tekrar tercih etmeyeceğini söyleyen sağlık personelinin Genel Sağlık Anketi- 28 Puanı ortalaması ise 6 ,4'tür. Anketin orjinalinde puan ortalaması 4' e kadar olanların genel ruhsal sağlığı normal, 5 ve yukarı olanların genel ruh sağlığının ise kötüye gittiği kabul edilmektedir. Bu durum mesleğini yemden seçmek istemeyen sağlık personelinin ruh sağlığı durumunun daha kötü olduğunu ortaya çıkarmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre mesleğini yeniden tercih etme durumu ile GSA- 28 anketi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuş diğer değişkenlerle anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Bu sonuç, birinci basamakta çalışan sağlık personelinin ruh sağlığı durumunu iyiye gitmesi anlamı taşımamaktadır. Araştırmaya katılan personelin GSA- 28 ortalamalarına bakıldığında hepsi sınır değeri olan 4 puan ortalamasına yalandır. Bunun nedeni ise iş ortamının ihtiyaçlara tam cevap verecek niteliklerde olmaması, yeni işe başlayan sağlık personeline hizmet içi eğitim verilmeden ya da saha çalışması öğretilmeden görev verilmesi, ekonomik bir takım sorunlar buna barınma sorunu da dahil olmak üzere geçerli çözümlerin üretilememesi ve sorumluluklann iyi paylaştınlamaması neden olmaktadır. Bu sebeple sağlık personelinin genel sağlığım iyileştirebilmek için, iş analizi ve görev tanımlarının yapılması, iş yükünün eşit paylastirilmasi, ekonomik bir takım iyileştirmelerin yapılması gibi konularda önerilerde bulunulmuştur.