Türkiye'de hayvancılık (1923-1950)

Cumhuriyet döneminde hayvancılık önemli bir yere sahip olmuştur. Bu alandaki gelişmeler, ülkenin kalkınma düzeyi, refah seviyesi ile doğrudan ilişki içindedir. XX. yüzyılın başında ard arda yaşanan savaşlar her açıdan toplumda derin izler bırakmıştır. Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve ardından Mondros Mütarekesi ile başlatılan işgal sürecinden Milli Mücadele Hareketi ile başarıyla çıkılmıştır. Elindeki tüm olanakları bağımsızlık için tüketen bir toplum için yeniden toparlanmak oldukça önemli bir başarı öyküsüdür. Yaşanan bu süreçte nüfus azalmış, tarım yapacak tohum kalmamış, tarım için araç bulmak zorlaşmıştır. Savaşlar nedeni ile çoğu hayvan telef olmuştur. Halkın %80'ini köylü halkın oluşturduğu bir toplumda tarım ve hayvancılığın gelişmesi adına yapılacak tüm çalışmalar ülke ekonomisinin güçlenmesi için atılan adımları oluşturmaktadır. Bu nedenledir ki 1923- 1950 yılları arasında başta tarım ve hayvancılık olmak üzere pek çok alanda ülkenin kalkındırılması adına yoğun ve çok yönlü çalışma başlatılmıştır. Bu çalışmada, 1923- 1950 yılları arasında hayvancılık alanında yapılan faaliyetler ele alınmıştır. Hayvan çeşitleri konusunda çalışmalarına ağırlık veren Cumhuriyet Hükümetleri, hayvancılığın gelişimi için ülkenin çeşitli yerlerinde hara ve aygır depoları kurmuştur. Kurulan hara ve aygır depolarında genel olarak amaç at yetiştirimi olmuş bunun dışında koyun, sığır ve keçiler de yetiştirilmiştir. Haralarda en güzel damızlıklar yetiştirilmiş bu damızlıklar gerekli durumlarda halka dağıtılmıştır. Hayvanların beslenmesi bazı dönemler sıkıntı olmuş bu nedenle yem problemi ile mücadele edilmiştir. Bazı dönemler halka ücretsiz yem dağıtılmıştır. Diğer bir problem ise hayvan hastalıklarıdır. Hastalığa yakalanan hayvanların sayıları oldukça fazla olmuş hayvanlar yakalandıkları hastalıklar nedeni ile telef olmuştur. Hayvan hastalıkları ile ilgili olarak sürekli kanunlar ve kanunnameler yayınlanmıştır. Bu kapsamda ilan edilen Hayvan Sağlık Zabıtası Kanununda bazı yıllar değişiklikler yapılmıştır. Hastalık nedeni ile veteriner teşkilatı kuvvetlendirilmiş ülkenin her yerine veterinerler gönderilmiştir. Veterinerler gittikleri yerlerde hem hastalıklarla mücadele etmiş hem de hayvan neslinin devamı için aşılar geliştirmiştir. Hayvancılık her dönemde olduğu gibi bu dönemde de tarım ile birlikte değerlendirilmiştir. Süt ve et meselesinin çözümüne yönelik uğraş verilmiştir. Et ve süt fiyatlarının arttığı dönemlerde bu fiyatların düşürülmesi için çalışmalar yapılmıştır. Hayvanların ve hayvanların et alım satım işlerinin düzenlenmesi için İstanbul Hayvan Borsası kurulmuştur. Hükümet ayrıca, hayvan vergisi ve hayvan derisi konusunu da ele almıştır. Çünkü hayvanlardan alınan vergi zaten fakir olan köylüyü daha da zor durumda bırakmıştır. Bu vergi oranında yıllara göre artış ya da azalma yaşanmıştır. Deri ise giyim, eşya ve savaşlarda kullanılan bir madde olduğundan derilerin ıslahına ağırlık verilmiştir. Halkı hayvan üretimine teşvik amacıyla hayvan sergi ve panayırları açılmıştır. Bu panayırlarda halkın yetiştirdiği en güzel hayvanlar sergilenmiş başarılı olanlara ödüller verilmiştir. Hayvancılık konusunda Doğu illeri, memleketimizin genel hayvancılığı içinde önemli bir yere sahip olmuştur. Doğu illerinde gerek hayvan sayısı gerekse hayvanlardan elde edilen ürünlerin miktarı fazla olmuştur. Hayvan neslinin devamı için ıslah çalışmalarına da ağırlık veren Cumhuriyet Hükümetleri, çeşitleri yerlerde hayvanları koruma cemiyetleri kurmuştur. Bu cemiyetlerle hayvanların daha sağlıklı bir şekilde sayılarının artırılması için uğraş verilmiştir. Hayvanların ıslahı için dış ülkelerden hayvanlar alınmış, veteriner ya da hayvancılık işi ile ilgilen tecrübeli kişiler ülkeye davet edilmiştir. Yine aynı konu için ülkedeki deneyimli kişiler dış ülkelere gönderilmiştir. Cumhuriyet Hükümetleri, memleket içinde ise kurulan hara ve aygır depolarını kontrol etmek amacıyla buralara heyetler göndermiş bu yapılar hakkında bilgi almıştır. Hayvan sayılarının arttırılması amacında olan Cumhuriyet Hükümetleri; köylerdeki eğitim seviyesini yükseltmek amacıyla halkevleri, halkodalarını ve köy enstitülerini açmıştır.