turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sosyoekonomik değişkenlerin Türkçe öğrenim düzeylerine etkisi

Bu çalışma ilköğrenimdeki öğrencilerin Türkçe öğrenim düzeyine etkisi olduğu düşünülen çeşitli sosyoekonomik ve kişisel özelliklerin araştırılması ve bu özelliklerin öğrencilerin okuma ve Yazılı anlatım becerilerinin geliştirilmesindeki etkilerinin araştırılması amacıyla planlanmış betimsel tipte bir araştırmadır. Bu amaçla; Ankara'da değişik sosyoekonomik düzeyleri olduğu bilinen iki okulun 7. ve 8. sınıflarında, kişisel özellikleri saptayan bir anket formu ve Türkçe okuma ve yazma becerilerini değerlendiren bir anket formu uygulanmıştır. Çalışmaya alınan okulların öğrencileri arasında; ailenin aylık gelir durumu, yaşadıkları evin kendilerine ait olup olmaması, eve gazete alınıp alınmaması, anne-baba eğitim ve meslekleri ve evde kendilerine ait bir oda bulunup bulunmaması yönlerinden anlamlı farklılıklar olduğu bulunmuştur. Türkçe okuma ve yazma becerileri yönünden değerlendirildiğinde de okullar arasında anlamlı düzeyde farklılıklar olduğu bulunmuştur. Bunun yanında; evine gazete alan, evde kendine ait bir odası bulunan, anne ve babası eğitimli olan çocukların, Türkçe okuma ve yazma becerilerinin daha iyi düzeyde olduğu saptanmıştır. Sosyoekonomik düzeyi düşük ailelerin çocuklarında olumsuz etkilere yol açan etkenlerin düzeltilmesi yönünde çabalar gösterilmesi gerekliliği çalışmanın bulgularından açıkça görülmektedir. Ancak düşük sosyoekonomik düzeyli aileler lehine olumlu değişikliklerin uygulanması tam olarak başarılsa bile istenilen düzeye ulaşılamayacaktır. Bu düzeyin daha da iyileştirilmesi için genel olarak Türkçe öğretim programının ve uygulamalarının gözden geçirilmesi gerekliliği göz ardı edilmemelidir. 49
Ortaokul Türkçe ders kitaplarının değer iletimi açısından incelenmesi

Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin giderek arttığı günümüz toplumunda insani değerler giderek azalmaktadır. Akılcılığa önem verirken sevgi, saygı, hoşgörü, çalışkanlık, dürüstlük gibi değerleri yitirmeyen bireylerin yetişmesi hem bireysel hem de toplumsal açıdan büyük bir önem arz etmektedir. Bireysel ve toplumsal açıdan gelişimin sağlanabilmesi için kültürel ve evrensel değerlere verilen önemin artması gerekmektedir. Eğitim-öğretim sürecinin vazgeçilmez birer parçası olan ders kitapları değer iletimi konusunda önemli bir yere sahiptir. Ders kitaplarında yer alan ve Türkçe'nin her türlü imkanından ve söz varlığı zenginliğinden yararlanılarak oluşturulmuş olan edebi eserler yoluyla milli ve evrensel değerlerin kazanılması sağlanmaktadır. Değer iletiminde önemli bir işleve sahip olan okulun, öğretim programının, örtük programın ve programın yansımaları olan ders kitaplarının değer iletimi açısından incelenmesi gerektiği düşünülmektedir. Buna dayanarak Türkçe ders kitaplarının değer iletimi açısından incelenmesinin bireysel ve toplumsal gelişim açısından önemini belirlemek gerekmektedir. Bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığına ait ortaokul Türkçe ders kitaplarının değerler iletimi açısından incelemesi yapılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ders kitaplarının seçilmesinin sebebi ülke genelinde birçok okulda bu kitapların kullanılması ve Türkçe ders kitaplarının öğretim materyali olmasının yanında değer iletimini sağlayan önemli kaynaklardan olmasıdır. Çalışmada Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak hazırlanmış ders kitaplarındaki metinler Schwartz'ın Değerler sınıflandırmasına göre incelenmiştir. Metinler doküman analizi ve betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler; giriş, ilgili yayın ve araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorumlar ve sonuç bölümüdür.
Türkiye'de Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin dil becerileri yanlış analizleri

Yabancılara Türkçe öğretimi adına yapılan çalışmalar uzun yıllar öncesine dayanmakla birlikte, bugün Türkiye'de birçok üniversite ve merkezde Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin sayısı hızla artmaktadır. Alanyazındaki akademik çalışmalar da bu gelişime paralel olarak artmaktadır. Fakat yapılan çalışmalarda çoğunlukla ders materyalleri, öğretim programları, müfredat, dil becerileri gibi konulara ağırlık verildiği görülmektedir. Öğrencilerin yanlış analizi konusu 1970 lerden itibaren uygulamalı dilbiliminin önemli bir parçası kabul edilip o zamandan beri üzerinde çalışmalar yapılmaktadır. Yanlış analizleri çalışmaları öğretmenin öğrencinin gelişimini takip edebilmesi, alanda çalışan araştırmacıların dilin nasıl edinildiği ve öğrencilerin öğrenme stratejilerini belirlemesi ve öğrencilerin kendi yanlışlarından öğrenmesi açısından büyük öneme sahiptir. Ülkemizde Yabancılara Türkçe Öğretimi alanında tüm dil becerileri kapsayan yanlış analizleri üzerine çalışmalara ise pek fazla rastlanamamaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin dil becerilerinin yanlış analizi bağlamında değerlendirilmesinin yapılması hedeflenmektedir. Bu çalışmada method olarak nitel yöntemler kullanılmıştır. Çalışma 3 temel bölümden oluşmaktadır. İlk olarak, yabancı dil öğretiminde yanlış nedir, yanlış ve hata arasındaki fark, yanlışların nedeni, çeşitleri, önemi ve düzeltilmesi, alan yazında konuyla ilgili var olan yaklaşım ve teoriler gibi konular hakkında bilgi verilmiştir. Sonraki bölüm araştırmada kullanılacak olan verilerin araştırma yöntemine uygun olarak toplanması, elde edilen veriler üzerinde çalışılarak yanlışların tespit edilmesi, tanımlanması, açıklanması ve gerekli analizlerin yapılmasını kapsamaktatır. Daha sonraki bölümde de toplanan verilerin analiz edilmesinden elde edilen bulgular ile araştırma sorularına ilişkin bulguların yorumlanması ve değerlendirilmesi yapılmıştır.
Probleme und Lösungsvorschlage bei der technischen Übersetzung von Bedienungsanleitungen

Globalleşmenin bir sonucu olarak, teknik ürünler gün geçtikçe çoğalan sayıda ve çeşitlilikte pazarda yerini almaktadır. Talimat metinleri olarak da adlandırabileceğimiz kullanım kılavuzları bu nedenle gün geçtikçe önem kazanmaktadırlar. Müşterilerin ilgili cihazları almak istemeleri ve cihazı doğru şekilde ve etkin şekilde kullanmalarında, kullanım kılavuzlarının anlaşılırlığı etkin bir rol oynamaktadır. Artik günümüzde müşteri haklarını kapsayan yönergeler olduğu için, bu tür metinler müşterilerin beklentilerine ve kullanımlarına yönelik olarak belli standartlara sahip olmalı ve bu doğrultuda düzeltilmelidir. Kullanıcısını yanlış yönlendirmesinden ötürü ona dolaylı yoldan zarar veren kullanım kılavuzları, müşteri memnuniyetsizliklerine, şikayetlere ve sonuç itibariyle ürün üreticisine yönelik cezalara sebebiyet verebilir. Bu çalışmanın amacı teknik çevirilerin Almanca ve Türkçe'de kullanım kılavuzlarından yola çıkarak örneklerle incelenmesidir. Burada amaç incelenen kılavuzların istenilen iletişimsel hedefe ulaşıp ulaşmadığını tespit etmektir.
Almanca ve Türkçede çekim ekleri

Bu çalışmada Almanca ve Türkçede çekim eklerinin eş zamanlı karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Karşılaştırma Almancadan hareketle yani tek taraflı yapıldı. Birinci bölümde karşılaştırmalı çalışmaların önemi ve yararları hakkında bilgi verildi. Ayrıca tezin amacı ve önemi belirtildi. İkinci bölümde ise çekim ve çekim ekleri tanımlandı. Ayrıca Almancada ad durum çekiminde önemli bir görev üstlenen tanımlıklara da değinildi. Üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümlerde ise çalışmanın esas bölümünü oluşturan çekim konusu ele alındı. Almancada çekim konusu üçe ayrılır: ad durum çekimi, derecelendirme ve fiil çekimi. Bu çekimler sırasıyla ayrıntılı gösterildi. Üçüncü bölümde ad durum çekimi ve bu çekime giren adlar, zamirler ve sıfatlar ele alındı. Bu sözcüklerin aldıkları çekim ekleri tespit edildi ve Türkçedeki eşdeğerlikleri gösterildi. Dördüncü bölümde derecelendirme konusu ele alındı ve bu çekime giren sıfat ile zamirlere eklenen çekim ekleri ortaya konuldu. Ardından da Türkçe ile karşılaştırıldı. Beşinci bölümde ise Almancada fiil çekimi anlatıldı. Bu çekimde kullanılan çekim ekleri tek tek gösterildikten sonra Türkçede kullanılan çekim ekleri ile karşılaştırmaları yapıldı. Sonuç bölümünde ise çalışma sonucunda elde edilen bulgular ortaya konuldu. Bu çalışmada her iki dildeki çekim ekleri ile ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşmak mümkündür.
Liselerde matematik puanının fen, türkçe ve sosyal puanları arasındaki ilişkileri

Bu araştırma, ÖYS' ye dershaneye devam ederek hazırlanan lise son sınıf öğrencilerinin, dershane deneme sınavlarında ve ÖYS' de, MF ve TM puan gruplarından ortak yanıtlanan Matematik testi puanları ile fen, turkçe, sosyal puanları arasındaki ilişkinin nasıl olduğunu saptamaya yönelik bir çatışmadır. Bu amaçla araştırmada, özel bir dershanede 1992- 1993 öğretim yılında ÖYS' ye yönelik yapılan beş deneme sınavı ile 1993 ÖYS sonuçlan kullanılmıştır. Gerek dershane deneme sınavlarındaki gerekse ÖYS' deki matematik puanları ile fen, Türkçe, sosyal puanları arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ile hesaplanmıştır. Bulunan korelasyonların manidarlığı ise t testiyle sınanmıştır. Araştırma sırasında 0.05 anlamlılık düzeyi kullanılmıştır. Yapılan çalışmalarda, hem dershane deneme sınavlarında hem de ÖYS' de MF grubu için matematik İle fen, Türkçe; TM grubu için matematik ile Türkçe, sosyal puanlan arasında anlamlı ilişkiler olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın sonunda bazı önerilerde bulunulmuştur.
Türkçe öğretmenlerinin okuma stratejileri bilişsel farkındalık becerilerini kullanma düzeylerine ilişkin bir araştırma

Bu araştırma, Türkçe öğretmenlerinin okuma stratejileri bilişsel farkındalık becerilerini kullanma düzeylerini incelemek ve Türkçe öğretmenlerinin, öğrencilere okuma-anlama becerisini kazandırmak için sınıf ortamında ve sınıf dışında kullandıkları okuma-anlama becerileri yöntem ve tekniklerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma nitel ve nicel veri toplama tekniklerin birlikte kullanıldığı karma araştırma modelinde bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, Kars ili ve ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda 2012 2013 yılında görev yapan Türkçe öğretmenleri oluşturmaktadır. Veriler, Okuma Stratejileri Bilişsel Farkındalık Ölçeği, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve yapılandırılmış gözlem formu ile toplanmıştır. Nicel veriler üzerinde istatistiki analizler için SPSS 17. 0 paket programından yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel istatistikler ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; Türkçe öğretmenlerinin okuma stratejileri bilişsel farkındalık becerilerinden aldıkları toplam puanlar cinsiyet, mezuniyet türü, kıdem, mezun oldukları bölüm, okuma eğitimi dersi alma, ders kredisini yeterli bulma, okunan kitap sayısı, hızlı okuma teknikleri eğitimi alma ve okuma stratejileri bilişsel farkındalık becerileri ile ilgili bir eğitim programına katılma isteği değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Fakat bu değişkenlere göre ölçeğin bazı alt boyutlarında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Türkçe öğretmenlerinin okuma stratejileri bilişsel farkındalık becerilerinin uygulama boyutundan aldıkları puanlar okuma eğitimi dersi kredisinin yeterlilik durumuna göre yetersiz bulanlar lehine ve planlama boyutundan aldıkları puanlar hızlı okuma teknikleri eğitimi alma durumuna göre hızlı okuma teknikleri eğitimi alan öğretmenler lehine anlamlı bir farklılık göstermektedir. Nitel boyutta ise Türkçe öğretmenlerinin öğrencilerin okuma stratejileri bilişsel farkındalık becerilerini geliştirmeye yönelik sınıf içinde ve sınıf dışında etkinlikler yaptıkları fakat yeterli olmadığı tespit edilmiştir.
Türkçe için normal nazalans değerlerinin belirlenmesi

AMAÇ: Nazal rezonans bozuklukları daha çok çocuk yaş dönemin olmak üzere toplumun her döneminde görülür ve subjektif, yarı objektif, objektif yöntemlerle değerlendirilir. Nazal rezonans bozukluklarının objektif değerlendirilmesinde en sık Nasometer cihazı kullanılmaktadır. Nasometer cihazı ile elde edilen verileri değerlendirebilmek için normal değerlerin bilinmesi gerekir. Biz bu çalışmada çocuk ve yetişkinlerde Türkçe için normal nazalans değerlerini belirlemeyi amaçladık. YÖNTEM: KBB muayenesi normal ve öz geçmişşinde işitme, ses, konuşma problemleri olmayan, tonsillektomi, adenoidektomi, septoplasti, larenks ve damağa yönelik operasyon geçirme öyküsü bulunmayan 156 (79 kadın, 77 erkek) sağlıklı çocuk ve yetişkin denek çalışmaya katıldı. Deneklere önceden belirlenen nazal, oronazal, sibilan ünsüz içeren oral ve sibilan ünsüz içermeyen oral cümleleri seslendirmesi istendi. Seslendirme sırasında nasometer (6450 model) cihazı kullanılarak yaş ve cinsiyet gruplarının ortalama nazalans değerleri belirlendi. Nazalans değerleri üzerinde cinsiyet, yaş ve dilin etkisi araştırıldı. BULGULAR: Tüm deneklerde ortalama nazalans değerlerini nazal cümlede %67, oronazal cümlede %38, sibilan ünsüz içeren oral cümlede %20, sibilan ünsüz içermeyen oral cümlede %18 bulduk. Oronazal ve sibilan ünsüz içermeyen oral cümlede kadınlar erkeklere, yetişkinler çocuklara göre anlamlı derecede yüksek nazalans değeri bulduk. Fakat, diğer cümlelerde cinsiyetler ve yaş grupları arası anlamlı farklılık görmedik. Çalışmalarda ortalama nazalans değerleri arasında farklılıklar gördük. SONUÇ: Biz bu çalışmada Türkçe için ortalama nazalans değerlerini belirledik. Oronazal ve sibilan ünsüz içermeyen oral cümlenin nazalans değerleri üzerinde cinsiyet ve yaşın etkili bir faktör olduğunu bulduk. Dilin nazalans değerleri üzerinde etkili faktör olduğu sonucuna vardık.
Çevrimiçi iş birlikli öğrenme yönteminin ortaokul öğrencilerinin ikna edici yazma becerilerine ve yazma kaygılarına etkisi

Araştırmada, çevrimiçi işbirlikli öğrenme yönteminin ortaokul öğrencilerinin ikna edici yazma becerilerine ve yazma kaygılarına etkisi incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte olduğu karma yöntem kullanılarak desenlenmiştir. 2018- 2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde yapılan araştırmanın çalışma grubunu, Giresun il merkezinde yer alan A Ortaokulu'nda öğrenim gören 2 farklı 7. sınıf (n=54) şubesi oluşturmaktadır. Şubelerden biri kontrol grubu (n: 28), diğeri ise deney grubu (n: 26) olarak rastgele belirlenmistir. Yazma çalışmaları kontrol grubunda geleneksel öğretimle, deney grubunda EBA üzerinden işlenmiştir. Uygulama 4 hafta sürmüştür. Araştırmada nitel ve nicel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nicel veri toplama araçları olarak Yazılı Anlatım Kaygı Ölçeği, Yazılı Anlatım Değerlendirme Ölçeği ve İkna Edici Yazma Rubriği kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak da Öğrenci Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 16 programında frekans, yüzde, ortalama, Mann Whitney U, Wilcoxon analizleriyle, nitel veriler ise içerik analizi ile değerlendirilmistir. Araştırmanın sonucunda çevrimiçi ortamlarda işbirlikli çalışmanın ikna edici ve bireysel yazma başarısını artırdığına, yazma kaygısı üzerinde istatistiksel olarak yüksek düzeyde anlamlı fark ortaya koyamadığına ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin çevrimiçi ortamlarda işbirlikli öğrenmeye karşı olumlu görüşe sahip oldukları belirlenmiştir.
Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki resimlerin metinlerle uyum düzeyinin incelenmesi

Bu araştırmada, ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan resimlerin metinlerle uyumunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma grubu, iki bölümden oluşmaktadır. Çalışma grubunun birinci bölümünü, 2016 2017 eğitim ve öğretim yılında ortaokullarda okutulan, MEB yayınlarına ait 5. sınıf Türkçe ders kitabı; ikinci bölümünü ise araştırmacı ile Tokat il merkezine bağlı ortaokullarda görev yapmakta olan iki Türkçe öğretmeninden oluşan katılımcılar oluşturmaktadır. Bu iki Türkçe öğretmeni, olasılık temelli örnekleme yöntemlerinden seçkisiz örnekleme göre seçilmiştir. Araştırma verileri, doküman analizi tekniği ile toplanmıştır. Araştırmacı tarafından resim ve metin uyumunu ortaya koyabilmek amacıyla 'Resim Metin İlişkisi Kategori Listesi' oluşturulmuştur. Katılımcılar, Türkçe ders kitabında yer alan resimlerin ait oldukları metne göre uygunluğunu 'Resim Metin İlişkisi Kategori Listesi'ne göre incelemiştir. Katılımcıların birbirinden bağımsız ve yansız bir şekilde görüşlerini belirttiği 'Resim Metin İlişkisi Kategori Liste'leri tek bir tabloda sunulmuştur. Bu kategori listesiyle toplanan veriler, nitel veri analizi yaklaşımlarından betimsel analiz yaklaşımı kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda, resimlerin, öğrencilerin metinleri tahmin edebilmesini yüksek düzeyde sağladığı; ait oldukları metinlerin başlığını yüksek düzeyde desteklediği; ait oldukları metnin içerikleriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğu; ait oldukları metinlerin ana fikrini/ana duygusunu yüksek düzeyde desteklediği; resimlerin ve metnin yerleştirilmesinde zemin fon ilişkisinin yüksek düzeyde gözetildiği; resimlerde kullanılan renklerin canlı, net ve dikkat çekici olduğu; resimlerin, öğrencilere estetik zevk kazandıracağı görülmüştür. Bu sonuçların içerisinde metin türlerine göre bazı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda, elde edilen bulgular ışığında bazı öneriler sunulmuştur.
Miyase Sertbarut'un eserlerinde çocuk ve eğitim teması

Bu çalışma, Miyase Sertbarut'un çocuk kitaplarındaki çocuk ve eğitim temalarını çıkarmak ve bu temaları incelemek amaçlı yapılmıştır. Çalışmanın içeriğinde çocuk ve çocuk edebiyatı kavramlarından da bahsedilmiştir. Miyase Sertbarut'un çocuklara yönelik yazmış olduğu masal, öykü ve roman türlerindeki toplam 33 eser tek tek okunmuştur. Bunların içinde toplam yetmiş dört metin vardır. Bu metinlerden sekiz tanesi masal, kırk dokuz tanesi öykü ve on yedi tanesi romandır. Daha sonra metinler, çocuğa kazandıracağı temalar çerçevesinde irdelenmiş; çocuklara ve eğitime yönelik vereceği temalar göz önünde bulundurularak değerlendirilmişlerdir. Çalışmada, kaynak taraması yapıldığından dolayı, literatür tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini Miyase Sertbarut'un yazmış olduğu tüm eserler oluştururken, örneklemini Miyase Sertbarut'un 2018 yılına kadar farklı türlerde yazmış olduğu çocuk kitapları oluşturmaktadır. Araştırmanın sonucuna göre; Miyase Sertbarut'un farklı türlerde yazmış olduğu eserlerinde çocuklara kazandırılması gereken temalar ve değerlerden, olayların içerisinde yer yer bahsedilmiştir. Yazarın masallarında en çok doğa sevgisi temasına yer verdiği tespit edilmiştir. Hikayelerinde en sık görülen tema; ailenin çocuğa karşı tutumudur. Azimli ve kararlı olma teması da sık sık karşılaşılan bir temadır. Romanlarında da ailenin çocuklara karşı tutum ve davranışları teması yanında dürüstlüğün önemi temasının da vurgulandığı görülmüştür.
Machine translation from Turkish to other Turkic languages and an implementation for the Azeri language

Makine çevirisi bilgisayarların doğal bir dilden bir diğerine metin çevirimine uygulanmasıdır. Makine çevirisi için önerilmiş üç değişik yaklaşım vardır; dolaysız çevirim, aktarma temelli çevirim, geçiş dili temelli çevirim. Bu yaklaşımların hiçbiri Türkçeden diğer Türk dillerine makine çevirisi için uygun olmadığından biz sözlük temelli bir metot önerdik. Türkçe ve diğer Türk dillerinin temsilcisi olan Azeri dilinin söz dizimi yapılan benzer olduğundan söz dizimi analizi yapmadık. Çeviri için biçimbilimsel ve anlamsal analizler gerçekleştirildi. Kaynak ve hedef dillerin söz dizimi yapılan benzer olsa bile makine çevirisi kelimeden kelimeye olarak düşünülemez. Bunun sebebi birden çok anlamı olan belirsiz kelimelerdir. Türkçeden Azericeye çeviride belirsizlik konusu açıklandı ve bu belirsizlikleri çözmek için muhtemel yollar ortaya kondu. Önerilen yaklaşım tarzı kullanılarak Türkçeden Azericeye bir çeviri programı gerçekleştirildi. Çeviri programından alınan sonuçlar önerilen yaklaşımın Türkçeden Azericeye çeviri için uygulanabilir olduğunu gösterdi.
Türkçe konuşan yetişkin popülasyonun sözel akıcılık becerilerinin yaş, eğitim ve cinsiyete göre incelenmesi ve sözcük normlarının oluşturulması

Sözel akıcılık, bireyin belirlenen bir süre içerisinde istenilen koşula uygun olarak üretebildiği sözcük sayısı ile ölçülmektedir. Sözel akıcılık değerlendirmelerinin en yaygın iki yolu kategorik ve fonemik akıcılıktır. Sözel akıcılık ölçümleri, dilsel ve bilişsel hasarların niteliğini ya da niceliğini belirleme ve frontal ya da temporal lob işlevlerini değerlendirmede, nöropsikologlar ve dil ve konuşma terapistleri tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı farklı eğitim, yaş ve cinsiyet gruplarındaki yetişkinlerin kategorik ve fonemik akıcılık performansının ve gruplar arası farklılıklarının belirlenmesi; bunun yanında sözcük normlarının oluşturulmasıdır. Bu amaçlar doğrultusunda, 'hayvanlar, sebzeler ve meyveler, taşıtlar, giysiler, vücut bölümleri, mobilyalar' kategorileri ve /b, s, k, p, f, n, z, r, v, a, e, ü/ sesleri incelenmiştir. Araştırmanın katılımcıları Türkçe konuşan, yaşları 18 ile 90 arasında değişen ve 382 sağlıklı bireyden oluşmaktadır. Katılımcılar yaşlarına göre, 18 -24, 25 -34, 35 -44, 45 -54, 55 -64, 65+; eğitim düzeyine göre ise okuma yazma bilmeyenler, düşük, orta ve yüksek eğitim şeklinde gruplara ayrılmıştır. Bulgular, üretilen sözcük sayısının kategori ve seslere göre farklılaştığını ve kategorik akıcılık ortalamalarının fonemik akıcılığa göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Üretilen toplam sözcük sayısı bakımından büyükten küçüğe doğru kategoriler, vücut bölümleri, sebze ve meyveler, hayvanlar, giysiler, taşıtlar, mobilyalar şeklinde; sesler ise /k, b, s, a, p, e, f, n, r, v, z, ü/ şeklinde sıralanmaktadır. Yaş grupları arasında kategorik ve fonemik akıcılık ortalaması en yüksek grubun 25-34 olduğu; en düşük ortalamanın ise 65 yaş üstü gruba ait olduğu görülmüştür. Kategorik ve fonemik akıcılık ortalamalarının eğitim düzeyi arttıkça yükseldiği bulgulanmıştır. Sadece okuma-yazma bilmeyen grup ile ilköğrenim grubu arasında her iki akıcılık türünde de anlamlı farklılık bulunamamıştır. Kategorik ve fonemik akıcılık ortalamaları genel olarak cinsiyete göre farklılık göstermezken, her bir kategori için cinsiyetler arası farklılık ayrı ayrı incelendiğinde, sebze ve meyveler, giysiler, mobilyalar kategorilerinde kadınların erkeklere göre daha çok sözcük ürettikleri görülmüştür. Eğitim, cinsiyet ve yaş değişkenlerinin akıcılık performansı üzerindeki yordayıcılığı hesaplanmış ve her iki akıcılık türü için regresyon formülü oluşturulmuştur. Kategorik akıcılıkta eğitim ve cinsiyet, toplam varyansın yaklaşık %30'unu açıklamaktadır. Eğitim ve yaş, fonemik akıcılıktaki toplam varyansın yaklaşık %40'ını açıklamaktadır. Sözcük normlarının oluşturulması amacı ile her bir kategori ve ses için üretilen tüm sözcüklere ait toplam ve ilk beş sırada üretilme sıklığı hesaplanmıştır.