Günümüz alışveriş merkezleri iç mekan tasarımlarında 'değişen kent kültürü' olgusunun İzmir kenti örneğinde irdelenmesi

Bu çalışma, antik çağlardan itibaren kent merkezlerini ifade eden, kentin açıkça bir kültürel ifadesini oluşturan kentsel alışveriş mekanlarından farklı olarak, günümüz alışveriş merkezlerinin kapalı, kent yaşamından soyutlanmış, kentli toplumun alışveriş yanında eğlence ve boş zaman geçirmesi yönünde tasarlanmış akılcı ve büyüleyici iç mekan tasarımlarında 'kent kültürü' niteliğinin değişimine yönelik bir bakış açısı oluşturmaktadır. Kent merkezlerinde toplumsal olarak gerçekleşen alışveriş eyleminin, dış koşullara karşı kontrollü, konforlu ve güvenli günümüz alışveriş merkezleri iç mekanlarına çekilmesi ve bu mekanlarda alışverişten ziyade bir gösteriye dönüşümü söz konusudur. 'Değişen Kent Kültürü' kapsamında ele alman problem, kent ve kültür ilişkisinde kent mekanına ve toplumsal süreçlere ilişkin olarak kavramsal tanımlaması yapılarak bu değişimin asıl etkeni olarak ele alman tüketim ve tüketime ilişkin süreçler de ana hatları ile tanıtılmıştır. Günümüz alışveriş merkezlerinin mimari ve iç mekan tasarımları açısından gelişim süreci tarihsel çerçevede incelenerek alışveriş eyleminin kendine mekan olarak seçtiği kentlerdeki mekansal dönüşümü ortaya konmuştur. Alışveriş eyleminin kamusal niteliğinin kentsel mekanda gözlenen açık kamusal kent mekanlarından kapalı kamusal kent mekanlarına olan bu dönüşümü izlenerek günümüzün kapalı alışveriş merkezi tasarımlarına ilişkin problemler saptanmıştır. 21. yüzyılın kent mekanlarında kentle ilişkisi kurulmayan tasarımları ve kentin mimarisi ile örtüşmeyen, her yere ait olabilecek kapalı kutu görünümleriyle günümüz alışveriş merkezlerine olan değişim sürecinde bu tasarım problemleri irdelenmiştir. Ayrıca bu süreçte etkili olan diğer toplumsal, kültürel, ekonomik, teknolojik ve politik süreçler de göz önünde tutularak günümüz alışveriş merkezlerinin özellikle 'daha fazla tüketime' yönelik iç mekanlarının tüm bu faktörlerin etkisi altında değişimleri analiz edilerek iç mekan tasarım kriterleri saptanmıştır. Son olarak, tüm bu veriler ve kriterler ışığında İzmir tündeki Konak SSK Çarşısı, Konak Pier, Pirinç Center ve Agora alışveriş merkezi örneklerinin gelişimXI ÖZET Bu çalışma, antik çağlardan itibaren kent merkezlerini ifade eden, kentin açıkça bir kültürel ifadesini oluşturan kentsel alışveriş mekanlarından farklı olarak, günümüz alışveriş merkezlerinin kapalı, kent yaşamından soyutlanmış, kentli toplumun alışveriş yanında eğlence ve boş zaman geçirmesi yönünde tasarlanmış akılcı ve büyüleyici iç mekan tasarımlarında 'kent kültürü' niteliğinin değişimine yönelik bir bakış açısı oluşturmaktadır. Kent merkezlerinde toplumsal olarak gerçekleşen alışveriş eyleminin, dış koşullara karşı kontrollü, konforlu ve güvenli günümüz alışveriş merkezleri iç mekanlarına çekilmesi ve bu mekanlarda alışverişten ziyade bir gösteriye dönüşümü söz konusudur. 'Değişen Kent Kültürü' kapsamında ele alman problem, kent ve kültür ilişkisinde kent mekanına ve toplumsal süreçlere ilişkin olarak kavramsal tanımlaması yapılarak bu değişimin asıl etkeni olarak ele alman tüketim ve tüketime ilişkin süreçler de ana hatları ile tanıtılmıştır. Günümüz alışveriş merkezlerinin mimari ve iç mekan tasarımları açısından gelişim süreci tarihsel çerçevede incelenerek alışveriş eyleminin kendine mekan olarak seçtiği kentlerdeki mekansal dönüşümü ortaya konmuştur. Alışveriş eyleminin kamusal niteliğinin kentsel mekanda gözlenen açık kamusal kent mekanlarından kapalı kamusal kent mekanlarına olan bu dönüşümü izlenerek günümüzün kapalı alışveriş merkezi tasarımlarına ilişkin problemler saptanmıştır. 21. yüzyılın kent mekanlarında kentle ilişkisi kurulmayan tasarımları ve kentin mimarisi ile örtüşmeyen, her yere ait olabilecek kapalı kutu görünümleriyle günümüz alışveriş merkezlerine olan değişim sürecinde bu tasarım problemleri irdelenmiştir. Ayrıca bu süreçte etkili olan diğer toplumsal, kültürel, ekonomik, teknolojik ve politik süreçler de göz önünde tutularak günümüz alışveriş merkezlerinin özellikle 'daha fazla tüketime' yönelik iç mekanlarının tüm bu faktörlerin etkisi altında değişimleri analiz edilerek iç mekan tasarım kriterleri saptanmıştır. Son olarak, tüm bu veriler ve kriterler ışığında İzmir tündeki Konak SSK Çarşısı, Konak Pier, Pirinç Center ve Agora alışveriş merkezi örneklerinin gelişim