Dozimetre taşıyan sağlık çalışanlarında iş yükünün iyonlaştırıcı radyasyon risk algısına etkisi

Amaç: Bu araştırma; Konya'daki üçüncü basamak hastanelerde, dozimetre taşıyan sağlık çalışanlarının iş yükü durumunun, iyonize radyasyon risk algılarına etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Önemi: Günümüz sağlık hizmetlerinde hastalara tanı ve tedavi uygulamaları için iyonlaştırıcı radyasyon yayan cihazlar sık kullanılmaktadır. Bu cihazlar kullanılırken, hastalar ile beraber çalışanlar da iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalmaktadır. X-ışınları organizmalara, canlı olan dokulara zarar vermektedir veya öldürücü etki yapmaktadır. Bu nedenle hastaların ve sağlık çalışanlarının X-ışınlarına gereksiz yere maruz kalmasının önüne geçilmelidir. İyonlaştırıcı radyasyon alanında görev yapan sağlık çalışanlarının iş yükünün fazla olması da daha fazla radyasyona maruz kalmalarına neden olmaktadır. Araştırma sağlık çalışanlarının iş yüklerindeki artışın, iyonlaştırıcı radyasyon risk algılarını nasıl etkilediğini göstermesi açısından önem arz etmektedir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Konya ilinde hizmet veren Selçuk Üniversitesi Selçuk Tıp Fakültesi Hastanesi ve Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi'nde dozimetre taşıyan sağlık çalışanları üzerinde yapılmıştır. Araştırma evreninden bir örneklem seçilmemiş ve evrenin % 90 ,95'ine ulaşılmıştır. Veriler, Sakaoğlu Manavgat (2011) tarafından hazırlanmış olan 'Mesleksel İyonlaştırıcı Radyasyon Risk Algısı Anketi' ve Caplan ve ark(1980) tarafından geliştirilmiş 11 maddelik iş yükü ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Veriler SPSS 20.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Katılımcıların, hane aylık gelir ortalaması, kaygı düzeyleri, bilgi puanları, iş yükü ortalaması ile iyonlaştırıcı radyasyon risk algıları arasındaki ilişkileri belirlemek için korelasyon analizi kullanılmıştır. Ortalamalar arası ikili karşılaştırmalarda 'Bağımsız Örneklem t Testi', ikiden fazla grupların ortalamalarının karşılaştırılmasında 'Tek Yönlü Varyans Analizi' kullanılmıştır. İş yükünün iyonlaştırıcı radyasyon risk algısına etkisini belirlemek için 'Basit Doğrusal Regresyon Analizi' kullanılmıştır. Bulgular : Katılımcıların; yaş ortalaması 32,55 7 ,41, %57,7'si erkektir, %63,7'si evlidir ve %59, 7'si çocuk sahibidir. Katılımcıların iyonlaştırıcı radyasyon risk algısı ortalaması 7,51 2,09 olarak bulunmuştur. Katılımcıların genel olarak yaşam olayları ile ilgili kaygı düzeyleri ortalaması 5,59 2,34 olarak bulunmuştur. Katılımcıların iyonlaştırıcı radyasyon alanlarında görev yapmalarından dolayı ileride bir sağlık sorunu geçirmeleriyle ilgili kaygı düzeyi ortalaması ise 6,98 2,19 olarak bulunmuştur. Katılımcıların iş yükü ortalaması da 3,54 0,59 olarak bulunmuştur. Sonuç: Katılımcıların yüksek risk algısına ve fazla iş yüküne sahip oldukları tespit edilmiştir. İş yükündeki artışın pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde iyonlaştırıcı radyasyon risk algısını etkilediği saptanmıştır. Katılımcıların iş yükü arttıkça, iyonlaştırıcı radyasyon risk algısı da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Fakat; hekimlerin iş yükü ortalaması diğer meslek gruplarına göre anlamlı derecede yüksek iken, iyonlaştırıcı radyasyon risk algısı diğer meslek gruplarından düşük çıkması dikkat çekmektedir.