Uzak Doğu ülkelerinde kültürel miras ve sürdürülebilir turizm yaklaşımları

İçinde bulunduğumuz yüzyılda küreselleşmenin etkileri düşünüldüğünde, her toplumun kimliğini yansıtan karakteristik özelliklerini belirlemesi ve sürdürmesi önemli hale gelmektedir. Bu özelliklerden biri kültürel miras olup bir toplumun çeşitliliğini ve kimliğini ifade eden en iyi unsurdur. 21. yüzyılda sürdürülebilirlik kavramı hem kültürel miras hem de turizm bağlamında önemli bir yaklaşım olarak ön plana çıkmakta ve çevresel, ekonomik ve sosyal anlamda boyutları bulunan bir anlayış olarak ülkelerin kalkınma planlarında yerini almaktadır. Bulunduğu ülkenin ve toplumun ortak yaşamından izler taşıyan kültürel miras; sosyal, ekonomik ve kültürel gelişme için bir kaynak olarak değerlendirilebilir. İnsanı merkeze alan ve bütüncül bir gelişim yaklaşımına sahip olan sürdürülebilir kültürel miras yönetimi, bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçlamaktadır. Bir bölgenin somut ve somut olmayan kültürel mirasının sürdürülebilir bir yaklaşım ile korunması ve yönetilmesi turizm faaliyetleri bağlamında büyük önem arz etmektedir. Kültürel miras kaynaklarına yönelik olası zararların sebepleri arasında toplumda, turistlerde ve kültürel miras kaynaklarının bulunduğu bölgelerde paydaşlardaki farkındalık eksikliği ve paydaşların koruma sürecine dahil edilmemeleri gelmektedir. Bu bağlamda kültürel mirasa dayalı gelişen turizm faaliyetlerinde, sürdürülebilir ilkelerin göz önüne alınması ve tüm paydaşların farkındalık düzeylerinin artırılması hususu zorunlu bir ihtiyaç haline gelmektedir. Ayrıca turizm, bir alanın gelişimini hızlandırarak miras alanlarının kaderinde belirleyici bir rol oynayabilir ve tarihi bölgelerin ve alanların restorasyonunu teşvik ederek sürdürülebilir kalkınmaya da katkı sunabilir. Aynı zamanda turizm, aşırı gelişme ile mevcut kültürel miras alanlarını tehdit de edebilir. Bu noktada turizm ile kültürel miras yönetimi arasında turistler tarafından dışsal değerlerin tüketimi ile kültürel miras yöneticileri tarafından içsel değerlerin korunması arasında bir denge bulmak oldukça önemlidir. 'Kaynak' yerine 'miras' kavramının kullanılması, anlamdaki farklılığı ifade eder. 'Kaynaklar' değerlendirilen varlığın yararlanılabilecek ekonomik, dışsal veya kullanım değerine sahip olduğunu belirtir. 'Miras' ise söz konusu varlığın ekonomik olmayan, içsel ve sosyal değerlerini tanıyan çok daha geniş bir terimdir. Bunu yaparken belli yükümlülük ve sorumluluklarla bir miras olduğunu kabul eder. Uzak Doğu Asya ülkelerinde son yıllarda kültürel mirasa yaklaşım, kültürel miras yönetimi, kültürel mirası koruma ve yaşatmaya yönelik güncel yaklaşımlar, kültürel mirasa dayalı sürdürülebilir turizm politikaları gibi unsurların tespiti ve tahlili çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada geniş bir literatür taraması sonucu elde edilen bilgiler derlenerek grafikler oluşturulmuş, elde edilen veriler ülke bazlı değerlendirilmiştir. Tez konusuna dayanak olan ve ilgili bölümlerdeki kavramlar çeşitli kaynaklardan edinilen bilgiler ışığında açıklanmış, gerek görüldüğünde bu kavramlarla ilgili örnekler verilmiştir. Bu çalışma temel olarak üç bölümden oluşmakta olup birinci bölümde kültürel miras, turizm ve sürdürülebilirlik arasındaki ilişki ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Uzak Doğu Asya ülkelerindeki kültürel miras yaklaşımları, bu ülkelerin turizmlerine dair derlenen bilgiler, UNESCO sözleşmelerine katılım durumları, Dünya Bankası verilerinden elde edilen uluslararası turist sayıları ve turizm gelirleri ülkesel bazda ele alınmış ve bölüm sonunda genel bir değerlendirme yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise kültür endüstrisi ve ekonomisi kavramları ele alındıktan sonra bazı Uzak Doğu Asya ülkelerindeki kültür endüstrisi ve ekonomisi örneklerine yer verilmiştir. Çalışma sonucunda Uzak Doğu Asya ülkelerindeki kültürel miras ve sürdürülebilir turizm yaklaşımları ve uygulamaları ülke bazlı olarak derlenmiş ve kültürel miras, turizm ve kültür ekonomisi bağlamında değerlendirmeler yapılmıştır.