İstanbul'daki diyaliz merkezlerinin mevcut durum saptaması

Bu çalışma İstanbul il sınırlan içinde kamu ve özel diyaliz merkezinde, sistemin işleyişini anlamak, altyapı, çalışan ve hizmeti alan hastalar açısından memnuniyet değerlendirmesi yapabilmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya mevcut 53 diyaliz merkezinin 28'i katılmayı kabul etmiştir. Bu merkezlerin 17'si özel diyaliz merkezi, 3'ü devlet hastanesi, 3'ü SSK hastanesi ve 3'ü de üniversite hastanesi diyaliz merkezleridir. Tüm merkezlerde toplam 412 hastaya ulaşılmıştır. 177 hasta anket uygulamasını kabul etmiştir. Ziyaret edilen seansta 205 çalışan ile görüşülmüştür. Bunların 115 tanesi çalışan tatmini anketini cevaplandırmayı kabul etmişlerdir. Çalışmaya alınan çalışanların %76.5'i kadın, %23.5'i erkektir. Çalışmaya katılan hastaların % 57,9' u erkek, % 42,1' i de kadındır. Çalışanların işyerlerinin fiziki özelliklerine ait memnuniyet puanlarını 100 puan üzerinden 54.05 16.66 olarak tespit edilmiştir. Bu değer aritmetik ortalamanın üstünde olsa da düşüktür. Özel diyaliz merkezleri fiziksel yeterlilik açısından en üst seviyededir. Ancak çalışanların işlerine ait bazı özelliklerin yeterlilik puanlarına bakıldığında ise en düşük memnuniyet düzeyi özel diyaliz merkezlerine aittir. Buna rağmen işlerinden tataıin olma durumları ölçüldüğünde özel diyaliz merkezi çalışanlarının tatmin düzeyi diğer kurum çalışanlarının tatmin düzeylerine göre daha yüksektir. Ödüllendirme uygulamasının özel diyaliz merkezlerinde daha fazla olması da özel diyaliz merkezlerinin çalışan motivasyonu açısından daha duyarlı olduklarını düşündürmektedir. Çalışmaya alınan hastaların toplam memnuniyet puanı 92.44 12. 86 olarak bulunmuştur. Bu durum hasta memnuniyetinin diyaliz merkezlerinde üst düzeyde olduğuna işaret etmektedir. Özel diyaliz merkezlerinin memnuniyet puanlarının devlet+SSK ve üniversıte+vakıf merkezlerine göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ancak hastaların tedavi olacakları merkezi seçmelerinde en etkili faktör 'sosyal güvence nedeniyle sevk'tir. Bunun nedeni de diyaliz hizmetinin ülkemizde kamuya ait olması ve kamunun özel sektörden hizmeti satın alıyor olmasıdır. Diyaliz 1 işlemi esnasında kullandıkları malzeme türü nedeni ile üniversite hastanelerinin klinik kalite konusunda daha özenli olduğu tespit edilmiştir. Özel diyaliz merkezlerinin tamamında özel eğitim almamış hemşire olduğu saptanmıştır. Diyaliz merkezleri yönetmeliğine göre bu mümkün değildir. Bu durum merkezlerin günümüz koşullarında yeterli oranda denetlenmediğini düşündürmektedir. Yönetici pozisyonda çalışanlar astlarının ekip çalışması yapmasını beklemezken, yönetici pozisyonunda olmayan çalışanlar da yöneticilerinin yönetim eğitimi almış olmalarını beklememektedir. Oysa günümüz sağlık yönetim sistemlerinde organizasyon, ekip çalışması ve yönetim eğitimi almış yöneticilerin varlığı gün geçtikçe önemini arttırmaktadır. Bu durum diyaliz merkezleri çalışanlarının toplam kalite yönetimi ve süreçlerinden uzak olduklarını düşündürmektedir. Nitekim araştırmanın yapıldığı dönemde bir merkez dışında hiçbir merkezin kalite çalışması ya da kalite güvence belgelerinden herhangi birine sahip olma konusunda bir çalışmaya katılmamış olmaları bu görüşü desteklemektedir. Günümüzde bekleyen önemli sorunların başında diyaliz merkezlerinin fiziksel niteliklerinin arttırılması, hizmetlerde kalite ve standardizasyon, iç ve dış müşteri beklentilerinin cevaplanabilmesi önemli bir sağlık yönetimi sorunu olarak karşımızda durmaktadır. 2000'li yıllara ulaştığımız bu dönemde sağlık yöneticilerinin temel hedefi kaliteli hizmet sunumu anlayışında kalite güvence sistemlerine dahil olabilmiş, modern altyapı ve teknoloji ile donatılmış diyaliz merkezlerine sahip olmak olmalıdır.