İnönü döneminde sol düşünce dergilerinin olay ve olgulara bakışı

Atatürk'ün ölümünden sonra İsmet İnönü Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin ikinci Cumhurbaşkanı olmuştur. İsmet İnönü, 1938- 1950 yılları arasında Cumhurbaşkanlığı görevini yürütmüştür. İnönü'nün görev süresinde meydana gelen en önemli olay hiç şüphesiz II. Dünya Savaşı'dır. Türkiye savaş dışı kalmayı başarmış fakat hem dış politika da hem de içpolitika da savaş koşullarından büyük oranda etkilenmiştir. Türkiye yapmış olduğu çok taraflı antlaşmalarla bir yandan savaş dışı kalmaya çalışırken, bir yanda da savaşın getirdiği sosyal ve ekonomik sıkıntılar ile mücadele etmek zorunda kalmıştır. Türkiye, II. Dünya Savaşı yıllarında denge politikası ile savaş dışı kalmaya çalışırken, bir yandan da almış olduğu askeri tedbirler neticesinde geniş halk yığınlarının günlük hayatını etkileyecek ekonomik zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Milli Korunma Kanunu ve Varlık Vergisi gibi olağanüstü tedbirler, savaşın getirdiği karaborsa ve stokçuluk gibi uygulamalarlakarşısında yeterli olamamıştır. II. Dünya Savaşı yılları, Türkiye'de sadece sosyal ve ekonomik koşullarda değişmeleryaşanmamış aynı zamanda siyasal akımlarda yaşanan gelişmelerden etkilenmişlerdir. Türkiye savaş boyunca tarafsızlık politikası yürütse de Almanya ile yakın siyasi ilişkiler kurmuştur. Almanya'nın savaşın ilk yıllarında üstün durumda oluşu ülke içi siyasi akımlardan TürkçüTurancı akımların güçlenmesine hatta desteklenmesine neden olmuş, böylece Türkçü-Turancıyayınların sayısında artış yaşandığı görülmüştür. Fakat Şubat 1943'te Alman ordularıStalingrad'da yenilmişler ve Alman-Sovyet cephesinde üstünlük Sovyetlere geçmişştir. Bu durum Türk hükümetinin dış politika da ve iç politikada tutumunun değişmesine neden olmuş ve kısa süreliğine de olsa sol/sosyalist yayınlarda artış görülmüştür. Hükümet tarafındanTürkçü-Turancı dergilere karşı baskı dönemi başlamış, aynı şekilde sol yayınlara karşı da büyük bir baskı ve yıldırma politikası izlenmiştir. Bu dönemde sol dergiler kapatılmaklakalmamış, solun önemli seslerinden Tan gazetesinin matbaası bir tertip sonucu kırılmıştır. 1945 yılı sonrası dünyada esen demokrasi rüzgarlarının etkisi ile Türkiye'deliberalleşmeye gitmiş, Tek Parti sisteminden çıkıp, çok partili demokrasi sistemine geçilmiştir. Yapılan yeni düzenlemelerle birlikte sınıf temelli partilerin ve sendikaların kurulmasına da izin verilmiştir. 1946- 1950 yılları arasındaki dönemde sol dernek ve yayınlarda kendini hissettiren bir artış görülmüştür. Dönemin sol aydınları ufak birtereddütten sonra örgütlü bir şekilde basın-yayın hayatında yer almaya başlamış fakat bu demokrasi ve özgürlük havası çok uzun sürmemiştir. Sol siyasi partiler, sendikalar ve süreli yayınlar bu dönemde baskı altına alınmış ve sık sık kapatılmıştır. II. Dünya Savaşı sonrası başlayan özgürleşme ortamının Sol'a kapalı olduğu çok geçmeden anlaşılmıştır. Tüm bu baskılara rağmen ister savaş dönemi isterse de sonraki dönemde olsun sol düşünce dergileridönemin düşünce dünyasında yaşanan tartışmalara büyük katkıda bulunmuşlardır. Bu dergileröncelikle sol/sosyalizmin ne olduğunu halkın anlayacağı şekilde, günlük olaylar üzerinden anlatmaya çalışmışlardır. Dergiler sadece sosyalizmi anlatmakla kalmamış, dönemin sosyal ve ekonomik sorunlarına karşı Marksist yaklaşımla fikir üretmişlerdir. Dergiler toplumsal sorunlara bir bütün olarak yaklaşmış, hümanizma, eğitim, spor ve sanat gibi alanlarda dayazılar yayınlanmıştır. Tabi ki işçi ve emekçilerin ücretleri, geçim sıkıntıları, sendika ve grev hakları gibi konular da ihmal edilmemiştir.