Anadolu Hadrian Dönemi mimari bezemeleri (M. S. 117-138)

Roma kültür ve sanatı klasik ölçülere sahip Yunan kültür ve sanatınınardından gelen kendine has birçok yeniliklerle kendini gösterir. Ancak Anadolu Roma imparatorluk dönemi boyunca gerek mimaride, gerek bezeme ve heykel sanatında daima kendine has özellikleri muhafaza eden bir yerdir. Roma Imparatorluk çaOI içinde imparator Hadrian dönemi pek çok bakımdanözellikler gösteren bir dönemdir. Kendinden önceki imparatorlardan farklı bir çizgi izleyen imparator Hadrian, alışılagelmiş Roma devlet politikasından farklı bir yönetim uygulamıştır. Hadrian, kendinden önceki imparator Trajan'ınizledi~i yayılım ve genişleme politikası yerine imparatorluk sınırlarını sabit tutarak mevcut olan toprakları koruma yoluna gitmiştir. Dönemi bir PaxRomana, yani barış dönemidir. ImparatorluOu boyunca yönetirnde kalıpsenatonun istekleri doğrultusunda bir yönetimden ziyade başkent Roma'nındışındaki eyaletlerin bir takım sorunlarına edilen Hadrian'ın eyaletleredüzenlemiş olduğu gezileri imparatorluk tarihinde önemli bir yer tutar. Imparatorlu~unun on iki senesinı gezilerle geçirmiştir. Gerekti~inde en küçük kentlere dahi ulaşan imparatorun kişisel bir takım merakları için Anadolueşsiz bir kaynak durumundaydı. Hadrian Anadolu'ya ilki 123 /124, ikincisi ise'129/ 131 yıllarında olmak üzere iki büyük gezi düzenlemiştir, Burada gördü~üpek çok deOişik ö~eyi kendi yaşantısı içine sOkmuş, hatta Tivoli'de yaptırdıgımuhteşem viIIasında her deOişik yerde gördüOü yeniliOi uygulatmıştır. Sanat, edebiyat ve mimariyle çok yakından ilgilenen imparator dönemi boyunca büyük yapı projeleri ile ilgilenmiş ve hatta bazılarının daprojelendirilmeside bizzat katkısı olmuştur. Venüs ve Roma tapınaOI bizzatimparator tarafından planlanmıştır. Eyaletlerdeki yapı çalışmaları ile de yakından ilgilenen imparator deprem tabii afetler sonunda yıkılan birçok yapıyı onartmış ve bunun için de kişisel olarak maddi katkıda bulunmuştur. Döneminde ekonomik refaha paralel olarak Anadolu'nun birçok yerindebüyük çapta yapı faaliyetleri görülmektedir. Bu yapı faaliyetleri kapsamında kamu yararına pek çok büyük yapı yaptırılmıştır. Bu yapılardan pek çoOu da ona atfedilmiştir. Anadolu'da imparator Hadrianus'un gezileri boyunca gelmiş olduğu kentler ve onun adına yaptırılan yapılar antik kaynaklarda ve yazıtlarda geçmektedir. Ancak bu gezileri sırasında izlediOi yolu kesinlikle tespit edebilmek mümkündeQildir. Çünkü pek çok halde imparatorun muhtemel ziyareti onuruna, onuonurlandırmak amacıyla heykel ve sunaklar dikilmiş ve birçok yapı da onun adına atfedilmiştir, Birçok kent imparatorun gelişi amacı ile kendi adınıdeQiştirerek imparatoru n adına atfen ve onu onurlandırmak için'Hadrianopolis' adını almışlardır, Imparator için yapılan yapılar genellikle kamu yararına olan anıtsal yapılardır. Bunlar arasında tapınak, hamam, çeşme, anıtsal kapıızafer takı gibi yapılarsayılabilir. M. S.2. yüzyıl çerçevesinde yapıların mimari özellikleri dışındabezemelerine de çok önem verilmiştir. Edikulalar, nişlerle hareketlendirilengenelde birden fazla katları olan bu yapılar, zengin bezemelerlesüslenmişlerdir, Bezeme sanatı antik ça~da önemli bir sanat koludur. Ozellikle Roma gibiihtişama düşkün bir kültür. hemen hemen tüm yapılarında çeşitli türlerdebezemeleri severek uygulamışlardır. Bezeme ustaları adeta bir heykeltraşgibi çalışmışlardır. çünkü bezeme elemanları plastik özelliklere sahiptirler. Ozellikle Hadrian döneminde daha önceki yüzeye yapışık bezeme anlayışının aksine zeminden çözülmeye başlayan figürler. bezeme yüzeyinden öne do~ruplastik bir biçimde çıkmaktadırlar. Bu özelliklerinden dolayı bezemelermimariye estetik katan bir unsurdurlar. Roma'lılar tarafından kullanılan bezeme motiflerinin ço~unlu~u daha önceki dönemlerin sanat hazinesinden alınmış. ancal< Roma zevki ile tekraryorumlanmışlardır. Yunan'lıların yalın zevklerine karşllık, Roma'da süslemeçok önem kazanmıştır. Mimaride de yeni geliştirilen mühendislik metotlarınınyanısıra, süslemeyi de en üst düzeyde uygulamışlardır. Süsleme her bölge kendine has özellikler göstermektedir. Roma imparatorluk dönemi boyunca bezeme sanatı başkent f ında ise her bölgenin kendine özgü tarzından dolayı bezemelerin standart bir karakter göstermeyişidirGenelolarak Hadrian dönemindeki Klasisizm akımına paralel olarak bezemeformlarında da bir eskiye dönüş gözlenmektedir. Dönemin bezemesindeAugustus döneminin formlarının tekrar kullanımı görülmektedir. BuHadrian'ın kişiliQindeki eskiye olan tutku ile açıklansa da, zaman zaman farklı dönemlerde daha önceki devirlerin bezemelerinden etkilenme söz konusu olmuştur.