turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Modernization and spatial practice in early republica Ankara: The Hazi form and the Ataturk Boulevard

öz ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ ANKARA'SINDA MODERNLEŞME VE MEKANSAL PRATİK: GAZİ ÇİFTLİĞİ VE ATATÜRK BULVARI Akyürek, Göksün Yüksek Lisans, Mimarlık Tarihi Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Belgin Turan Şubat 2000, 177 sayfa 29 Ekim 1923'te kuruluşunun hemen sonrasında, Türkiye Cumhuriyeti hayatın tüm alanlarını kapsayan bir yeniden düzenleme sürecine tabi tutulmuştur. Bu girişimin mekandaki karşılığı ise, öncesinde Orta Anadolu'da kırsal bir kasaba olan Ankara'da yeni bir başkent yaratılması idi. Bu çalışma, öncelikle millet için 'yeni bir başlangıcı' simgeleyen yeni bir başkent yaratılmasının önemini incelemektedir. Bu yeni başlangıç fikri, daha önceden başlamış olan modernleşme sürecini, devleti ve sosyal hayatı kapsayan yapısall reformlara paralel olarak mekanı yeniden düzenleme hareketini içeren bütün bir projeye dönüştürmüştür. Bu çalışmada, modern bir toplum fikrinin mekana yansıtılması, fikirlerin bu mekansal pratik esnasında sürekli olarak yeniden şekillendiği deneysel bir süreç olarak kabul edilmiştir. Dördüncü ve beşinci bölümler, Ankara'nın modernleşme fikriyle beraber yeni mekansal pratikler içeren örnek bir alan olduğunu düşünerek, modern bir hayat kurma fikirlerinin kentten iki örnek üzerinde nasıl deneyimlendiğini inceler. Ankara'nın bu iki örnek alanı, Gazi Çiftliği ve Atatürk Bulvarı, modernitenin erken Cumhuriyet bağlamında nasıl yorumlandığını tanımlamaya yardımcı olan yeni yaşam pratikleriyle beraber mekansal tarihlerinin gösterilmesi için gözlemlendi. Temel olarak, bu çalışma Türkiye'de modernleşme ile paralel olarak fikirlerin ve onların mekanda gerçekleştirilmesi sürecinin karşılıklı etkileşimini gözlemleme deneyimi önermektedir.
Cumhuriyet Gazetesi'ne göre II. Dünya Savaşı döneminde Almanya (1939-1945)

Dünya 20. yy'da iki büyük savaşa sahne olmuştur. Bu savaşlardan ikincisi, birincisine göre daha kapsamlıdır ve yıkımı daha büyük olmuştur. Birinci Dünya Savaşının sonunda imzalan anlaşmalar, İkinci Dünya Savaşına sebebiyet vermiştir. Bu anlaşmalardan en çok zarar gören devletlerden biri de Almanya olmuştur. Versay anlaşması ile Almanya büyük sıkıntılara sürüklenmiş ve bundan sonra Almanya'nın tek hedefi Versay Anlaşması'nın getirdiği kısıtlamalardan kurtulmak olmuştur. Tüm bu sıkıntılar içinde, Nazi Partisi'nin iktidara gelmesi kolay olmuştur. Hitler ile birlikte de iç ve dış politikada hareketlenmeler meydana gelmiştir. Hitler'in üç hedefi vardı. Versay Anlaşması'nın kısıtlamalarından kurtulmak, tek millet tek devlet ilkesini gerçekleştirmek ve hayat sahası, yani Almanların yaşadığı tüm toprakları Almanya sınırlarına dahil etmek. Tüm bu amaçlarla birlikte, Hitler'in öncülüğünde dünya hızlı bir şekilde, savaşa sürüklenmek zorunda kalmıştır. Avrupa bu savaş ile mücadele ederken, Türkiye'nin tek hedefi vardı; savaş dışı kalmak. Avrupalı devletler Türkiye'yi savaşa sokmak için uzun uğraşlar vermişler ve Türkiye'yi zaman zaman zor durumda bırakmışlardır. Fakat her şeye rağmen Türkiye başarılı bir dış politika örneği sergileyerek savaşın dışında kalmayı başarmıştır. İşte dünyada ve Türkiye'de bu gelişmeler yaşanırken basında, bu gelişmeleri hem haberlerle, hem de yazarların makaleleri ile halkı bilgilendiriyordu. Ancak basın savaş döneminde hükümet kararları ile bazı sınırlamalara maruz kalmıştır. Dönemin en çok satan gazetelerinden biri olan Cumhuriyet de savaş döneminde, Almanya yanlısı bir tutum sergilemiştir. Genel olarak Türkiye Cumhuriyeti ile paralel bir çizgide yer almış ve politikasını devlet politikasına göre belirlemiştir. Gazetenin sahibi ve başyazarı Yunus Nadi'dir. Aynı zamanda Yunus Nadi'nin oğlu Nadir Nadi de savaş döneminde gazete de başyazarlık yapmıştır. Abidin Daver, Muharrem Feyzi Togay, H. Emir Erkilet bu dönemde gazetenin önemli yazarları olmuştur.
Birinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Sivas Mebusları ve faaliyetleri (1920-1923)

I. Dünya Savaşı'ndan mağlup bir şekilde ayrılan Osmanlı Devleti, topraklarının güvenliği ve nüfuzu konusunda büyük problemler yaşamaktaydı. Savaşın vermiş olduğu maddi ve manevi yıkım Osmanlı Devleti'nin bir daha ayağa kalkmasının zor olacağı sinyallerini vermekteydi. 30 Ekim 1918 tarihinde savaşın bittiğini, ateşkesin sağlandığını ve barışın geldiğini şeklen yansıtan Mondros Ateşkes Antlaşması, aslında mevcut savaşın Anadolu toprakları üzerinde daha da yoğunlaşmasına sebep olmuştur. Kısa bir süre sonra başlayan işgaller karşısında Osmanlı yönetiminin sessiz kalması, adını askeri başarılar ile duyurmayı başarmış olan Mustafa Kemal Paşa'yı harekete geçirmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın da aradığı fırsat, Sultan Vahdettin tarafından 9. Ordu Müfettişliği göreviyle Anadolu'ya yollanmasıyla oluşmuştur. Anadolu'ya geçildikten sonra düşünülen planlar uygulanmaya konulmuştur. Bu çalışma da ise, Mustafa Kemal Paşa ve ekibinin Anadolu'ya geçtikten sonra yapmış olduğu çalışmalar neticesinde kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yer alan Sivas mebuslarının faaliyet ve görevleri incelenmeye çalışılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin temeli olan Birinci Meclis'in (1920 1923) 23 Nisan 1920 tarihinde açılmasına karar verilmesi, kurulacak meclis için diğer vilayetlerde olduğu gibi Sivas'ta da mebus seçimlerinin yapılması ve seçilen mebusların meclisteki faaliyetleri bu çalışmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Ayrıca bu çalışmada mebusların özgeçmişşleri ve mebusluk görevinden sonraki faaliyetleri de kısa bir şekilde anlatılmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada temel olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Arşivi'ndeki meclis tutanakları ve mebuslarla alakalı şahsi dosyalar, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Osmanlı Arşivleri ve Cumhuriyet Arşivleri'ndeki çeşitli belge ve dokümanlar, Sivas'ın yerel basınını kapsayan gazete ve dergiler, söz konusu dönemde yaşayan kimselerin hatıraları birinci elden kaynak olarak kullanılmıştır. Ayrıca incelenen dönemle ilgili olarak yapılmış araştırma-inceleme eserlerinden de istifade edilmiştir.
Türk siyasal yaşamında Serbest Cumhuriyet Fırkası olayı

Serbest Cumhuriyet Fırkası, 1930 yılında Atatürk'ün kararı ve Cumhuriyet Halk Fırkası ileri gelenlerinin katılımıyla kurulan güdümlü bir 'muhalefet' partisidir. Partinin kuruluş amacı Cumhuriyet'in başlangıcından itibaren Batılılaşma doğrultusunda gerçekleştirilen reformlarla uygulanan siyasal ve ekonomik politikalara karşı oluşan ve yalnızz CHP iktidarını değil, egemen Batıcı/laik sistemi de tehdit eden potansiyel toplumsal muhalefetin denetlenmesidir. Parti bu amaçla M. Kemal tarafından iyi tanıdığı ve güvendiği bir kişiye, Ali Fethi Okyar'a, alelacele, daha program ve tüzük bile hazırlanmadan kurdurulmuş ve halka 'gerçek' bir muhalefet partisi gibi gösterilmiştir. SCF kunüdugu günden ibaren, Tek parti yönetimine yönelik tepkilere paralel olarak bu partiye ülkenin hemen her yanından büyük ilgi gösterilmiştir. Bu ilginin niteliği ve boyutları başta M. Kemal olmak üzere egemen yönetici kesimi kaygılandırmış ve Fethi Bey'in İzmir gezisinde on binlerce kişi tarafından bir kurtarıcı gibi karşılanması bu kaygıları daha da arttırmıştır. SCFnin 'sonunun başlangıcı' olarak nitelenen izmir gezisi partinin tabanını denetleyemedigini ve toplumsal muhalefetin SCF sınırlarını aşma eğiliminde olduğunu göstermiştir. Bunun ardından CHF ve Hükümetin baskısı altında gerçekleştirilen yerel seçimler de kitlelerin SCF'na ilgisiyle birlikte bu ilginin niteliğini de bir kez daha göstermiş ve M. Kemal'in emriyle kurulan SCF. yine onun yönlendirmesi ve Fethi Bey'i mecbur bırakmasıyla kapatılmıştır. Düzenin oturup oturmadığını ve 'Atatürk Devrimleri'nin toplumda ne ölçüde benimsendiğini gösteren bu olay, Türk Siyasal yaşamındaki, geçmişşten günümüze uzayan sorunlara ışık tutması açısından önem taşımaktadır. n Çalışmamızın I. Bölümünde SCF'nın kuruluşunu önceleyen ortam ve fırkanın kurulduğu ortamdaki toplumsal, siyasal ve ekonomik koşullar incelenmiştir. II. Bölümde SCFnm kuruluş süreci, kurucuların seçimi ve partinin siyaset sahnesine çıkışı ele alnmıştır. III.. Bölümde kuruluş nedenleri konusunda ileri sürülen görüşlerin eleştirisi yapılarak temel kuruluş nedeninin belirlenmesine çalışılmıştır. IV. Bolümde SCFnm yapısall özellikleriyle, SCFna karşı muhalefet konulan ele alınmıştır. P. Bölümde Fethi Bey'in İzmir gezisi, partiler arası mücadele ve gelişmeler, yerel seçimler, basının parti mücadelelerindeki rolü ve SCFnın tabanı konuları incelenmiştir. VI. Bölümde kapatılış süreci ve kapatılış nedenleri ele alınmıştır. VII. Bolümde ise SCF sonrası gelişmeler ele alınmış, kapatılış sonrası koşullarla birlikte, Tek-Parti yönetiminin bu tecrübe ışığında aldığı tedbirler incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
Ağrı'da idari ve siyasi hayat (1945-1960)

Çalışmanın amacı, Cumhuriyet dönemi Türkiye'sinin illerinden biri olan Ağrı'nın idari ve siyasi hayatını, iktisadi, sosyo-kültürel etkenleri irdeleyerek gün yüzüne çıkarmaktır. Çalışma, 1945- 1960 yılları arasını kapsamaktadır. Mevzu bahis döneme ait arşiv belgeleri, basın yayın organlarında neşredilen materyaller, konuyla ilgili yazılmış eserlerle harmanlanarak, ilin siyasi ve idari yönü bütün ayrıntılarıyla incelenip derli toplu bir bilgi kaynağı elde edilmiştir. Bu doğrultuda, Ağrı ilindeki yöneticiler başta olmak üzere, milletvekilleri, siyaset adamları, çeşitli kamu kurum ve kuruluş yöneticileri ile Halkevleri, Halkodaları, Sivil Toplum Kuruluşları ve siyasal yaşam gibi konulara ışık tutulmaya çalışılmıştır. Çalışma neticesinde, Ağrı ilindeki siyasi faaliyetlerin daha çok partilerin il teşkilatları tarafından yürütüldüğü görülmüştür. Basın noktasında, 1952 yılı son aylarından itibaren basılmaya başlanan yerel basın yayın organlarının, bu siyasette etkin rol oynadıkları görülmüştür. Ağrı ilinin yakın dönemine ait olan bu çalışma, daha önce bu dönemle ilgili herhangi bir derli toplumbilimsel bir yayının olmaması nedeniyle bu alandaki büyük bir boşluğu doldurması noktasında çok önemli olduğu kanısındayız. Bundan sonra yazılacak olan neşriyatlara hem ilham kaynağı olup hem de bir yol gösterecektir.
12 Eylül dönemi Türk yazılı basınında Atatürk ve Atatürkçülük

12 Eylül 1980 askeri darbesi tüm alanlarda olduğu gibi basın üzerinde de biçimlendirici bir etki yaratmıştır. Darbeyi Atatürkçülük olarak açıklayan ve böylece darbeyi Atatürk üzerinden meşrulaştırma gayreti güden 12 Eylül rejimi, bu süreçte en çok basından yararlanmış ve basını kamuoyunu ikna etmek için bir araç olarak kullanmıştır. 12 Eylül basınındaki Atatürk ve Atatürkçülük konulu haber, yorum, ilan ve karikatürleri de kapsayacak şekilde inceleyen bu çalışma, 12 Eylül basının Atatürk'ü bir bütün olarak değil, parça parça ele aldığı varsayımından hareket etmektedir. Atatürk ve Atatürkçülüğün hemen her konuda bir referans noktası olarak görüldüğü 12 Eylül döneminde basın da farklı ideolojileri Atatürk ve Atatürkçülük üzerinden meşrulaştırma çabasına dahil olmuştur. Bunu yaparken de Atatürk'ü bir bütün olarak ele almaktan ziyade, Atatürk'ün kendilerince uygun gördükleri yönlerini okurlara yansıtmayı seçmişlerdir. Çalışma kapsamında incelenen basın kuruluşlarının Atatürk'ün hangi yönlerini benimsediklerini, hangi yönlerini reddettikleri, Atatürkçülüğü nasıl tarif ettikleri, Atatürk üzerinden diğer basın kuruluşları ile yaptıkları tartışmalar ve 12 Eylül rejiminin basının Atatürk konulu haber ve yorumları üzerindeki etkisini ele almaktadır.
Cumhuriyet döneminde Doğu Anadolu'ya yapılan kamu harcamaları (1946-1960)

Doğu Anadolu Bölgesinin, ülke genelinde gerçekleşen kamu harcamalarından ne ölçüde pay aldığını belirlemeyi ve bunları irdelemeyi amaçlayan bu çalışma 1946- 1960 yıllarını kapsamaktadır. Bu seçimin, konunun ve dönemin kendine özgü özelliklerinden kaynaklanan nedenleri vardır. Onun için dönemin siyasal, ekonomik ve toplumsal yapısı bir bütün halinde L Bölümün konusunu oluşturmaktadır. Ele alınan bir konunun genel nitelikte zemininin belirlenmesi, yalnızca çıkış noktalarının ve gelişmelerin motivasyon kaynaklarının gösterilmesi bakımından önem taşır. Bunun yanında konuyu oluşturan belli başlı problemlerin saptanıp irdelenmesi de gerekir. Onun için E. Bölüm, dünyada ve Türkiye'de kamu harcamalarının durumu ile seyrine ayrılmıştır. Burada, kamu harcamalarının niteliği, toplumsal etkinliği ve önemi ile Doğu illerine ait demografik veriler titizlikle değerlendirilmeye çalışılmıştır. EL Bölüm Doğu Anadolu'da yapılan kamu harcamalarının sektörler itibariyle ele alındığı bölümdür. Doğu Anadolu Bölgesindeki kamu harcamalarına ilişkin ayrıntılar ile bölgedeki kamu gelirleri, tahakkuk edilen gelirlerin tahsil edilme durumları ve bu gelirlerin adı geçen yerlere yapılan kamu harcamalarını karşılama oranlan IV. Bölümün konusunu oluşturmaktadır. Yine kamu harcamalarının iller itibariyle dağılımı da bu bölümde incelenmiştir. Doğu illerinden bazdan, kimi kamu hizmetlerinde öne çıkmıştır. Van, Hakkari, Tunceli, Bitlis, Diyarbakır ve Elazığ illerinde dönem boyunca kişi başına yapılan toplam kamu harcamaları, iller genel ortalamasından daha fazladır. Ayrıca, kimi sektörlerde, bazı doğu illerinin çok yüksek oranlarda kamu harcaması aldığı görülmektedir. Dönem boyunca, tahakkuk eden kamu gelirlerinin tahsil edilemeyen bölümünün ise iller genelinde %19 olmasına karşın Doğu illerinde %30 düzeyinde bulunduğu saptanmıştır. özetle, süreç hemen her zaman doğu illerine diğer illerin kamu gelirlerinden aktarma biçiminde işlemiştir. Doğu Anadolu'nun tarihi ve coğrafik şartlan nedeniyle karşı karşıya bulunduğu gerçekler vardır. Yoksa ki iddia edildiği gibi 'Doğu'nun ihmali, hele hele sömürülmesi söz konusu bile edilemez. Kalkınma politikalarının uygulamadaki basan derecesi ise, bütün Türkiye için, ayrı bir tartışma konusu olarak ele alınabilir.
Osmanlı'dan cumhuriyet'e Türk sineması ve tarih (1918-1950)

Türk sineması bugün yüzyıldan fazla bir süreyi geride bırakmıştır. Sinema yönetmenleri ellerindeki senaryoyu kendi zihninde canlandırarak, kendi bakış açısıyla beyaz perdeye aktarır. Tarihçinin yaptığı iş de bir nevi bir sinema yönetmenin yaptığı iş gibidir. O da geçmişşteki olayları kendi zihinsel süzgecinden geçirerek, yeniden kurarak yazıya aktarır. Osmanlı'nın son dönemlerinde başlayan sinema dergiciliği Cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. Sinemanın Osmanlı Devleti'nde gelişmesinde ve halkın ilgisini çekmesinde sinema içerikli süreli yayınların oldukça önemli bir yeri vardır. Tezimiz Türkiye'de sinema dergiciliğini ve Türk sinemasındaki tarih yaklaşımını temel almaktadır. Çalışmamızda, 1918 yılındaki ilk tarihi film denemesi olan Alemdar Mustafa Paşa adlı filmden başlayarak 1950'ye kadar çekilen tarih içerikli filmler dönemin sinema içerikli süreli yayınlarında ele alınışlarına göre incelenmiştir. Giriş bölümünde, sinema kavramı üzerinde durularak, sinemanın tarihine kısaca değinilmiştir. Ayrıca bu bölümde sinema-tarih ilişkisi verilmiştir. Birinci bölümde Türkiye'de sinemanın gelişimi ele alınmıştır. İkinci bölümde genel olarak basın hayatının gelişimi ve bunun içinde de sinema ile ilgili süreli yayınlarında -özellikle sinema dergilerinde- sinemanın yer alışının seyri kronolojik bir şekilde ele alınmıştır. Tezimizin asıl konusu üçüncü bölümde ele alınmıştır. Bu bölümde Türkiye'de sinema ile ilgili süreli yayınların, özellikle sinema dergilerinin ışığında Türk sinemasında tarih içerikli filmler değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde çalışmanın genel bir değerlendirilmesi verilmiştir.
İsmet İnönü'nün siyasi hayatı (1922-1960)

İnönü'nün Siyasi Hayatı isimli çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması ve Türk demokrasisinin gelişmesinde Atatürk'ten sonra en büyük etkiye sahip olan İsmet İnönü'nün 1922- 1960 yılları arası siyasi faaliyetleri objektif bir çerçevede açıklanarak yakın tarihimizdeki siyasi olayların gelişiminin daha iyi anlaşılabilmesine yardımcı olmak amacı güdülmüştür. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İnönü'nün Milli Mücadelenin sonunu belirleyen Mudanya Antlaşması'nda Türk tarafını temsili, Dışişleri Bakanı olarak Lozan Görüşmelerinde Heyet Başkanlığı ve Lozan Antlaşması'nı imzalama süreci, Başbakanlık yıllarında devletin iç ve dış siyasetine verdiği yön, Atatürk'le çatışmaları ve Başbakanlıktan ayrılışı incelenmiştir. İkinci bölümde, Atatürk'ün ölümünden sonra İnönü'nün Cumhurbaşkanı olarak siyasi faaliyetleri, Milli Şefliğinin iki dönemi ele alınmıştır: 1938- 1945 arası Milli Şefliğin birinci dönemi ; 1945- 1950 arası Milli Şefliğin ikinci dönemi olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise 1950- 1960 arası DP iktidarı döneminde İnönü'nün muhalefet lideri olarak DP'nin iç ve dış politikasına yönelik tutum ve eleştirileri, CHP'nin yapısı ve programındaki değişim incelenerek çalışma tamamlanmıştır.
Tarih çalışmalarına kaynak olarak Zafer Gazetesinde Kıbrıs sorunu (1954-1974)

Kıbrıs sorunu 1950'li yıllardan sonraki dönemde Türkiye, Yunanistan ve ngiltere ilişkilerinin belirleyicisi olmus ve Türk basını da bu tarihlerden sonra Kıbrıs sorununa yogun olarak ilgi göstermeye baslamıstır. Bu dönemde yayın hayatınabaslayan Zafer Gazetesi de Demokrat Partinin bir yayın organı olması sıfatı ile Kıbrıs sorununu ele almıs ve DP'nin Kıbrıs politikalarını desteklemeye baslamıstır. Tarih Çalısmalarına Kaynak Olarak Zafer Gazetesi'nde Kıbrıs Sorunu (1954-1974) adlı bu çalısmamızda, Zafer Gazetesi'nin Kıbrıs sorununa bakıs açısı ortaya koymaya çalısılmıs ve bu maksatla 1954- 1960 yılları arasında Zafer Gazetesindeçıkan toplam 1812 haber ile 128 köse yazısı, üzerinde herhangi bir yorumyapılmadan anlatılmak istenen konu ön plana çıkarılarak özetleme yapılmıstır. Tezimizin oldukça uzun olması sebebi ile okuyucunun haber ve köseyazılarına daha rahat ulasabilmesi açısından bir haber ve köse yazıları indeks bölümüolusturulmustur. Zafer Gazetesi, 27 Mayıs 1960 hareketi ile kapatıldıgından dolayı zorunlu olarak tez çalısması 1960 yılında bitirilmistir.
Mehmet Şemsettin Günaltay Hükümeti (1949-1950)

Bu çalışmada, Cumhuriyet'in ilanından 14 Mayıs 1950 Genel Seçimlerine kadar iktidarda kalmış olan Cumhuriyet Halk Partisi'nin son hükümeti olan Mehmet Şemsettin Günaltay Hükümeti'nin siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel faaliyetleri ele alınmıştır. Günaltay Hükümeti dönemi, Türkiye'de özellikle de İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmelere bağlı olarak başta siyaset olmak üzere birçok alanda gerçekleşen demokratikleşme hareketlerinin iyice zirve yaptığı ve ABD öncülüğündekiBatı merkezli siyasi hegemonya ile ilişkilerin yoğun olarak yaşandığı bir dönem olmuştur. Ayrıca ekonomide devletçi modelden liberalliğe yöneliş başlamış ve irtica ilekomünizme karşı mücadele de yoğun bir şekilde sürdürülmüştür. Bu dönem içerisinde Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan görüşmeler ve varılan anlaşmalar bugünkü Türk siyasi ve sosyal hayatında iyice yer edinen bazı gelişmelerin başlangıç noktasını meydana getirmesi açısından oldukça önemlidir. Ayrıca Günaltay Hükümeti yaklaşan 1950 Genel Seçimlerinin de etkisiyle siyasetin yanı sıra ekonomi ve diğer sosyal alanlarda da bazı önemli faaliyetlerde bulunarak bir takım kanunların çıkmasını sağlamıştır. Bu kanunların bir kısmı günümüzde bile hala konuşulmakta ve tartışılmaktadır. Günaltay Hükümeti'nin çıkarmış olduğu ve Türk siyasi hayatının yeniden şekillenmesinde etkili olan en önemli yasa belki de 5545 sayılı Milletvekilleri Seçimi Kanunu olmuştur. Çünkü bu kanunun getirmiş olduğu adli teminat sağlayan gizli oy ve açık sayıma dayalı yeni seçim sistemi sonucu Cumhuriyet Halk Partisi girdiği ilk seçim olan 14 Mayıs 1950 Genel Seçimlerini kaybetmiş ve 27 yıllık iktidarından olmuştu. Tabii ki bu iktidar değişikliğinde sadece bu kanunun varlığının etkili olduğunu söylemek doğru olmayacaktır. Ayrıca, Cumhuriyet Halk Partisi'nin özellikle de savaş yılları sırasında yaptığı ekonomik hamlelerdeki hatalar ile halkı yorması, yıpratması ve oluşturduğu siyasi baskı ortamı sonucunda halk yeni arayışlara girmişti. Bu süreçte halk ile iyi bir diyalog kuran ve onlara yeni bir nefes vadeden Demokrat Parti ön plana çıkarak halkın adeta umudu olmuştu. Günaltay Hükümeti'nin yapmış olduğu demokratik ve ekonomik hamleler de halka inandırıcı gelmeyince 1950 seçimlerikaybedilmiş ve Günaltay Hükümeti böylece son bulmuştu.
Türk Kurtuluş Savaşı'nın finansmanı

FORMU Türk Milletinin yerini ve kaderini tayin etmesi yönleriyle evrensel bir mücadele örneği olan Kurtuluş Savaşı, kaynakları körelmiş bir ; toplum tarafından ekonomik ve sosyal bağımsızlığa ulaşılması açısından önemli bir konuma sahiptir. :' Araştırmada, günümüz bakış açışından ekonomik ve sosyal özgürlüğümüzü kazandığımız bu milli mücadele, ağırlıklı olarak mali yönleriyle incelenmiş, mali çözümler ve izlenen ekonomik politikalar ile bütçe düzenlemeleri Osmanlı Toplum Kültürü ve Sosyolojik akımlar çatısı altında, toplumsal (fikir ve düşünce eğilimleriyle birlikte ele alınmıştır. Tez iki ana bölümden oluşmaktadır. İncelemenin ilk bölümünde ekonomisi, mali bünyesi, sosyolojik ''kültürel yapı ve eğilimleriyle Osmanlı imparatorluğu'nun genel bir görüntüsü verilmiştir. Bu anlatımla tarihsel bir bakış yapılmış ve Kurtuluş Savaşı öncesi dönemin nüfus yapısı, batılılaşma istemleri ve sosyal akımlar çerçevesinde toplumun eğilimleri, yaşayışları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Toplumsal yapı yanında ordunun ve ulaşım ağının da genel görüntüsü verilmiş, Milli Mücadele öncesi genel durumu daha iyi özetleyebilmek amacıyla o dönemin ekonomik ve mali görüntüsü de ele alınmaya çalışılmıştır. Bu amaçla sahip olunulan ekonomi dahilinde izlenen politikalar, Birinci Dünya Savaşı döneminin hazırladığı ortamla doğan Milli İktisat Anlayışı, ekonomik ve siyasal özgürlüğümüzü baskı altına alan kapitülasyonlar, sanayi ve tarım alanlarındaki varlığımız, üretim kapasitemiz, diğer ülkelerle olan dış ticaret imiz. zorunlu kamu harcamalarımız ve dış borçlarımız ile dış borçlarımı 2in Ödenmesini sağlayacak olan, fakat gerçekte müttefik ülkeler lehine hareket ederek onların çıkarlarına U3rguh politika imleyen Duyunu Umumiye idaresi ele alınarak incelenmeye çalışılmıştır. X İkinci bölümde, yab. aşgalci işgaline karşı ? başlatılan. Anadolu Bütünleşme hareketleri içerisinde yapılan kongrelere ve bir halk ordusu niteliği taşıyan Kuva-i Milliyenin mali kaynaklarına değinilmiştir. Daha sonra T. B. M. M.'nin açılışına, oradan Tekalif-i Milliye kararlarına, Genel seferberliğe dek uzanan olaylar çerçevesinde' yapılan çalışmalar bunların f inansal kaynakları ve Büyük Zaferin kazanılması yolunda gerçekleştirilen mali düzenlemeler irdelenmiş, son olarak da, toplumsal eğilimler ve emperyalist güçler açısından, önem, arz eden dış yardımlar konusu -jIv. alınmış, sağlanan 'yardımlarda izlenen, hassas politikalar, ulusal çıkarlar ile bağlantılı olarak incelenmiştir.
Sıhhat ve içtimai muavenet vekili Dr. Refik Saydam döneminde sağlık koşulları ve politikaları (1923-1937)

Sıhhat ve İatimai Muavenet Vekili Dr. Refik Saydam Döneminde Sağlık Koşulları ve Politikaları (1923-1937) Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekili Dr. Refik Saydam 1923 yılında başladığı Vekillik görevini, Ali Fethi Hükümeti zamanında verdiği yaklaşık üç aylık bir ara dışında, 1937 yılına kadar aralıksız olarak sürdürmüştür. Saydam, genç Türkiye Cumhuriyeti'nde sağlık sisteminin yerleşmesine ilişkin önemli çalışmalar yapmıştır. Yeni hastane ve sağlık kurumlarının açılması, eğitimli sağlık personeli sayılarının arttırılması, bulaşıcı hastalıklarla bilimsel esaslar dahilinde mücadelelerin yapılması bu çalışmaların kapsamı içerisindeki konulardır. Dr. Refik Saydam döneminde bu konulara yönelik kanun ve tüzükler yayınlanmıştır. Vekalet'in çalışmalarının yanı sıra, diğer doktor ve sağlık personelinin uygulama ve araştırmaları da dikkat çekmektedir. Günümüzdeki tıp branşlarının temelleri de bu yıllarda atılmıştır. Yapılan Tıp Kongreleri ile Türkiye'deki çeşitli sağlık problemleri belirlenmiş ve bunların çözümüne yönelik görüşler sunulmuştur. Tıp Kongreleri Vekalet'in uygulayacağı sağlık politikalarına yol gösterici olmuştur. Dr. Refik Saydam'ın Vekaleti döneminde halk sağlığının korunması ve sağlıklı nesiller yetiştirilmesi, tıp alanında yeniliklerin uygulanması ve sağlığı etkileyen olumsuz çevre faktörlerinin ortadan kaldırılmasına yönelik önemli atılımların yapıldığı görülmektedir. 177