Mimarlık ve sinema ilişkisi içerisinde sürrealist mekan yaratma konusunda sinematografik yaklaşımlar

Kavramsal mekanların sinema sanatı ile olan ilişkisini irdeleyen bu tez çalışmasında, iç mekan tasarımı sürrealizm akımı üzerinden incelenmiştir. Sürrealist mekana sinematografik çerçeveden bakılarak ele alınmıştır. Sinema sanatı ile mimarlık disiplininin kavramsal mekan düzenlemeleri bağlamında konu araştırılmıştır. Günümüzde tüm sanat disiplinlerinin iç içe geçmeye başladığı gerçeğinden yola çıkarak kavramsal mekanın sinema sanatı ile olan teması irdelenmiştir. Birinci bölümde; Mekan tanımları ve Henri Lefebvre'in mekan tanımlaması üzerine geliştirdiği üçlü diyalektik yöntem yönünden incelenmiştir. Mekanda semboller ve imgeler araştırılmış ve mekanda hareket, algı, deneyim konu başlıkları üzerinde durulmuştur. Tüm sanat dallarının arasındaki ortak bağlayıcı noktalardan hareketle mimarlık ve sinema disiplinin ortak noktalarına örnek teşkil eden Juhani Pallasmaa'nın sinema-mimari yaklaşımı üzerinden tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde; Genel bir anlatımdan sonra sinema sanatının tanımı ve tarihi süreci incelenmiştir. Gilles Deleuze'un sinema felsefesi ve Eisenstein'in sinemada kavrama ulaşma süreci üzerinden tez yapılandırılmıştır. Bu bağlamda, mekanın sinemasal kavrama ulaşma sürecinde hangi noktada durduğu, mekansal semboller ve imge nesnelerinin rolü tespit edilmeye çalışılmıştır. Sinema anlatısında hareket imgesi ve zaman imgesi ile bağlantılı olarak mimarlık ve sinema disiplinlerinin içerdiği ortak yaklaşımlar ve benzerlikleri tespit edilmiştir. Mimari-sinema ilişkisini, mekan-zaman-hareket-imge olgusu içerisinde inceleyerek kavramsal mekana farklı bakış açıları kazandırdığına dair örnekler sunulmuştur. Üçüncü bölümde; bilinen mekan tanımlarının mekan felsefesi üzerinden mekanın kavramsal boyutu sorgulanmak istenmiş, bu bağlamda sürrealizm ve mimarlık ilişkisi irdelenmiştir. Mekanı felsefi bir bakış açısı ile inceleyerek, anlam yükleme ve algılama konusunda sürrealist mekan arayışında imgenin yeri araştırılmıştır. Sürrealistlerin deneysel mekan çalışmaları ile örneklendirilmiştir. Dördüncü bölüm; mimari-sinema disiplinlerinin ortak noktalarının ve sürrealizm-mimari ilişkisinin, keşfedilmemiş olan mekanın deneyimlenmesi için sağlayabileceği imkanlar üzerinde durulmuştur. Sinematografik mekansal alışveriş sürrealist mekan üzerinden çerçevelendirilmiş, izleyicinin sürrealist mekanı deneyimlemesi için sağlanan mekan felsefesi üzerinden sorgulanmıştır. Bir plastik sanat sayılan mimarlığın diğer disiplinlerle olan alışverişinde sürrealist mekan yaratma konusunda birbirlerine sağladıkları etkileşim ve ilişki yönünden sürrealist mekanın mimari ve sinemaya verebilecekleri keşfedilmek istenmiştir. Konuyu destekleyen örnek film olarak yönetmen Alejandro Jodorowsky'nin 'Avangard Film' türündeki The Holy Mountain ve Santa Sangre filmleri incelenmiştir. Filmlerde bulunan gerçeküstü iç mekanlar ve vurgulanmak istenen imgeler mekanda sürrealist bakış açısı irdelenmiştir. Film mekanlarında bulunan sürrealist imge nesneleri ve izleyicinin anlama ulaşmasında mekansal imgelerin ve mekansal sembollerin rolü tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise; yapılan araştırmalar sonucunda, ortak bakış açılarının birlikteliği örneklendirmeler üzerinden elde edilen bilgiler çerçevesinde incelenerek mimarlık ve sinema sanatı disiplinlerinin karşılaştırılması ve bağıntı kurulması üzerinden tez yapılandırılmıştır.