Çoklu-proje ortamında web-tabanlı bütünleşik yapım yönetim sistemi modeli

İnşaat yapım süreci çok sayıda proje katılımcısını, değişik formlarda ve sorumluluklarda proje organizasyonlarım ve farklı tiplerde bilgisayar uygulamalarım içerir. Bu parçalanmış yapı, her bir katılımcının kendi amaçlarına yoğunlaşırken, ana amaç olan binanın istenen süre, maliyet ve kalite koşullarında tamamlanması açısından çatışmalara neden olmaktadır. Bu özellikler uygulamalardaki entegrasyona dayanan büyük miktarda veri değişimi ve bilgi paylaşımı ihtiyacım ortaya çıkarmaktadır. Yapı üretim sürecinin her aşamasını kapsayan, üst düzeyde yönetimsel araçlara ve yaklaşımlara ihtiyacın arttığı görülmektedir. Giriş bölümünde yapım yönetiminde bilişim sistemlerinin önemi vurgulanarak bilişim teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte inşaat sektöründe teknolojik iletişim ve yönetim modellerinin geliştirilmeye başlandığından bahsedilmektedir (Bölüm 1 .1). Bölüm 1 .2'de inşaat sektöründe yaşanan problemler hakkında bilgi verilmiştir. Yapım yönetimi sürecinde ve bu süreçte yer alan örgütsel yapımın parçalanmış yapısının neden olduğu iletişim kopukluklarının proje ölçeğinin ve karmaşıklığının büyümesiyle arttığı belirtilmiştir. Üst düzey yönetimin proje kontrol sürecinde etkin bir şekilde karar almada çoklu-proje analizi ve raporlamaya ihtiyacı olduğu vurgulanmıştır (Bölüm 1 .2.1). İnşaat sektöründe yapım yönetimi alanında ülkemizde kullanılan yazılımlarda yaşanan problemlerden bahsedilmiştir (Bölüm 1 .2.2). Türkiye'de Kamu sektörüne bağlı inşaat projelerinde yaşanan problemlerden bahsedilerek mevcut ihale yasasının ve Bayındırlık Bakanlığı Genel Şartnamesinin proje yönetimi açısından yetersizliği vurgulanmıştır (Bölüm 1 .2.3). Örnek Olay: İTÜ Kampus İnşaatları yönetiminde yaşanan problemlerden bahsedilerek gelişmelere uyum sağlamak ve hedeflenen amaçlara ulaşmak için çözüm arayışlarına gidilmesi gerektiği belirtilmiştir (Bölüm 1 .2.4). Yapım yönetiminde bilişim sistemi modeli geliştirilmesi konusunda yapılan çalışmalardan örnekler verilmiştir (Bölüm 1 .3). Yapılan tez çalışmasının kapsam ve amaçlan açıklanarak problemlere çözüm olabilecek bir modelin özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. Bu çalışmada, yapı üretim sürecinin her aşamasını kapsayan ve inşaat sektöründeki katılımcılar arasındaki iletişim kopukluğunu sanal ortamda ortadan kaldıran bir 'Web-tabanlı Bütünleşik Yapım Yönetim Sistemi Modeli' geliştirilmiştir. Önerilen sistem ile; yönetim kademelerine güncel, doğru ve hızlı veri akışı sağlama, ayrık ortamlardan bilgiye kolay ve güvenli bir şekilde erişme ve çoklu-proje ortamında etkin süreç yönetimi hedeflenmiştir. Bu hedeften yola çıkarak, geliştirilen yönetim bilişim sistemi ile çoklu-proje ortamında karar vericilerin projelere yönelik bilgilere xıve ilerleme raporlarına kolay bir şekilde erişimleri sağlanabilecek, projelere aktarılan kaynaklar ve bu kaynaklardan yapılan hakedişlerin takibi ve tüm dokümantasyon sanal ortamda etkin bir şekilde izlenebilecektir. Sistemde dinamik bir ortam sağlanabilmesi için kullanılan bağımsız iş paketlerinin çeşitlenebilmesi ve yaratılan arayüzlerle web ortamında etkin rapor seçeneklerini yaratılabilmesi amaçlanmıştır. Oluşturulan model, yazılım paketlerinden bağımsız olan ve istenilen yazılımın sistemde kullanılmasına olanak tanıyan bir pratiğe sahiptir ve içinde en iyi yazılım modüllerini bulunduran entegre bir sistemdir Bölüm 2'de İnşaat Sektöründe Bilişim Teknolojileri uygulamaları hakkında bilgiler verilmiştir. Bölüm 2 .1'de Yapım Yönetiminde Bilişim Teknolojisi ve Gelişimi tartışılmış, Bölüm 2. 2 'de ise Yapım Süreci Karakteristikleri ve Bilişim Sistemleri Geliştirme İhtiyacı üzerinde yoğunlaşılmıştır. İnşaat Sektöründe Bilişim Sistemlerine Yönelik Standartlaşma Çabalan, Geliştirilen Modeller ve Yapım Yönetiminde Web Teknolojileri Uygulamaları Bölüm 2.3 'de anlatılmıştır. İnternetin sanal proje ekiplerine sağladığı yeni koordinasyon ve iletişim stratejileri açıklanmıştır. Yeni iletişim teknolojilerinin girişi ile proje ekipleri için yeni koordinasyon ve iletişim stratejilerine ilişkin fırsatlar yaratılmıştır. Sanal ekip ortamında ekiplerin uzaktan etkileşimi söz konusu olmaktadır. Araştırmacılar, WWW'nin uzaktan ekip etkileşiminde hızlandırıcı bir güç olarak kullanılması üzerinde yoğunlaşıyorlar. WWW'i proje bilgi merkezi olarak kullanma karan sayfalar üzerine yerleştirilecek olan bilginin miktar ve tipine aldırmaksızın önemli bir konudur. Bölüm 2 .4'de inşaat sektöründeki Web-tabanlı İnşaat/Proje Yönetimi Yazılım Uygulamalarına örnekler verilmiş ve yazılımların kullanıma yönelik yararlan ve önemli avantaj lan anlatılmıştır. Bölüm 2. 5 'de İnşaat sektöründe BT kullanımı ve sektöre olan etkisi araştırılmıştır. Türk İnşaat sektöründe yer alan firmalarda BT kullanımı analiz edilerek BT'nin organizasyon stratejilerine olan etkisi üzerinde yoğunlaşılmış ve organizasyonlarda verimliliğin artırılması için standartlaşma gayretlerinin performansı ölçmek hedeflenmiştir. BT kullanımı yararlarının firma kültür yapısına, iş stratejileri geliştirmelerindeki basanlarına olan etkisi tartışılmıştır. Bölüm 2 .6'de e-devlet oluşumunda Kurumsal BT Uygulamalarından örnekler verilmiş ve yaşanan problemlerden bahsedilmiştir. Bölüm 2 .7'de Türk İnşaat Sektörü için Teknolojik Sanal Parkı oluşumuna bir Örnek: CONNET-Türkiye Projesi'nden bahsedilmiştir. Bölüm 5 'de Mal sahibi açısından Yapım Yönetim Sistemi ele alınmıştır. Yönetim Bilişim Sistemlerinin tanımı ve genel kavramlar, organizasyonel yönetim düzeyi kavramı, Bilişim Sistemlerinin organizasyonlar içinde üstlendikleri roller, Bilişim- tabanlı Yönetim Sistemleri kategorileri ve uygulamalar anlatılmıştır (Bölüm 3 .1.1). İnşaat yönetim sirecinde Organizasyonel İletişimin önemi ve yönetim tekniği modelinde iletişim araçlan tartışılmıştır (Bölüm 3 .1.2). Çoklu-proje yönetim ortamı uygulamasında anahtar faktörler ve genel yararlan üzerinde yoğunlaşılmıştır (Bölüm 3 .2). Devlet İhale Kanunu'nun, hangi noktalarda ülke ihtiyaçlarına cevap veremediği, kanunun yapı kalitesini etkileyen faktörleri, yolsuzlukların önlenmesinde Kamu İhale Kanunu'nun önemi gibi ana konular üzerinde durulmuş, 2003 yılından itibaren yürürlüğe girecek yeni DİK kapsam, usul ve esaslan ile eksik yönleri bakımından ele alınarak Türk İnşaat Sektörü açısından bir değerlendirme yapılmıştır (Bölüm 3 .3). Proje Yönetim Standarttan ve Sistem İşleyişi önerisi sunularak, yapım yönetiminde bilişim konusunun proje yöneticisi açısından proje yönetimi sürecinde dokümantasyon prosedürü incelenmiş ve kullanılması gereken bilgi formları özetlenmiştir (Bölüm 3 .4). Bölüm 4'ünde Çoklu-proje Ortamında Web-tabanlı Bütünleşik Yapım Yönetimi Sistemi Modeli geliştirme kurgusu ele alınmıştır. Sistem Geliştirme Süreci Evreleri teorik kavramı anlatılmıştır (Bölüm 4 .1). Bölüm 4 .2'de iş Akışı Yönetim Sistemleri ve Uygulama Metodolojisi ele alınmıştır. Örnek olay olarak İTÜ Kampus İnşaatları Yapım Yönetimi Sistemi - Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı Yapım Yönetim Sistemi tanımlanması ve alt sistemlerin belirlenmesi üzerinde yoğunlaşılmıştır (Bölüm 4 .3). Geliştirilen Yazılım genel kapsamı (Bölüm 4.4) ve Web Sayfası ile ilgili olarak Kullanıcı Bilgi Akış Sistematiği hakkında bilgi verilmiştir (Bölüm 4 .5). Son zamanlarda inşaat sektöründeki en güncel konulardan biri de Çoklu-proje Analizi ve Raporlama 'dır. Ancak pazardaki mevcut proje yönetim yazılımları Çoklu- proje ortamım desteklememektedir. Bazı masaüstü proje yönetim ürünleri Çoklu- proje ortamında analiz için uygun olmakla birlikte, çoğu yazılımlar gerçek üst-düzey yönetime kontrol anlamındaki gereksinimlere cevap vermede yetersiz kalmaktadır. Öncelikle proje verilerinin zamandan bağımsız olması, ayni zamanda güncel, onaydan çıkmış ve mevcut durumu yansıtır olması gerekir. Üst yönetim. düzeyinde problemlerin uygun bir şekilde çözümü için karar-destek sağlamalıdır. Tüm projelere ilişkin ortak süreçlerin bir araya getirildiği bir düzlemde raporlama olmalıdır. Başarılı bir Çoklu-proje ortamı da ayrıntılı bir uygulama planı ile mümkündür. Bir yöneticinin birçok veriyi değerlendirip etkin bir şekilde karar alması çoklu-proje ortamında özetlenen verilerin masaüstü, stratejik ve üst-yönetim düzeyinde süzgeçten geçirilmesi ile mümkündür. Bölüm 5'inde Geliştirilen Sistemin Alt Yapısı ele alınmıştır. Bölüm 5.1 'de Veritabanı Sistemi Modellemesi Oluşturulması kavramı üzerinde yoğunlaşılmıştır. Model Uygulama Operasyon Sistemi ve Uygulama Arayüzleri tasarımı, kullanılan metodlar ve bilişim teknolojisi, yazılım bileşenleri anlatılmıştır (Bölüm 5 .2). Sistem İşlevleri ve Veri Akış Yapısı ve raporlama sisteminde veri girişi ve yönetimi açıklanmıştır (Bölüm 5 .3). Sistem Modülleri- Web Sayfası ve Menulerin Görevleri hakkında detaylı bilgiler verilmiştir (Bölüm 5 .4). Modeldeki menulerin kullanımı tüm proje yönetimi aşamalarında ele alınarak bir Örnek Proje Yaşama Süreci Senaryosu anlatılmıştır (Bölüm 5 .5). Geliştirilen Sistem Faydalan ve Uygulanabilirliği özel inşaat sektöründeki katılımcılar ve Bayındırlık Bakanlığı Yapı İşleri Teknik Daireleri açısından tartışılmıştır (Bölüm 5 .6). Model, karar vericilere yürütülen projeler hakkında detay bilgilere ulaşımı sağlayabildiği gibi, onların çoklu proje ortamında etkin karar vermelerini sağlayabilmek için bütünleşik nakit akış ve iş programı eğrilerine kadar değişik rapor seçenekleri yaratabilmektedir. Sistemde dinamik bir ortam sağlanabilmesi için kullanılan tek iş paketlerinin çeşitlenebilmesi ve yaratılan arayüzlerle web ortamında etkin rapor seçeneklerini yaratılabilmesi hedeflenmiştir. Sonuç ve Tartışma bölümünde geleceğin organizasyonları ve proje yönetiminde yeni eğilimlerden bahsedilmektedir (Bölüm 6 .1). Yapım yönetimi alanında bilgi teknolojilerinin inşaat sektörüne sağladığı katkılar vurgulanmıştır (Bölüm 6 .2). Geliştirilen modelin çoklu inşaat projelerinin izlenmesinde sağladığı katkılar üzerinde yoğunlaşılmıştır (Bölüm 6 .3). Modelin inşaat sektörüne yönelik geliştirilecek hizmet portallarmda kullanılabilirliği tartışılmıştır (Bölüm 6 .4). Tez kapsamında yapılan çalışma, özellikle Türk İnşaat Sektöründe Malsahibi ve/veya Yüklenici açısından yapılması gereken 'Yapım Yönetimi' işlevine cevap verebilecek bir aracın geliştirilmesi bakımından güncel bir konudur. Çalışma, Çoklu-proje yönetim ortamı için bir yapım yönetimi modeli ortaya koymakla beraber, aynı zamanda deneysel olarak da incelemektedir. Deneysel çalışma, Kamuya bağlı Yapı İşleri Dairelerinde gerçekleştirilen inşaat projeleri bağlamında, İTÜ Ayazağa Kampüsünde yürütülen inşaat projeleri için yapılmıştır. Tezde kullanılan ve önerilen model, e-devlet Projesi kapsamında Ankara'dan yürütülmekte olan tüm Kamuya bağlı inşaat projelerini izlemede bir öneri model oluşturabilir. Tez bu alanda yapılan ulusal ve uluslararası çalışmalar için örnek model oluşturmakla beraber, inşaat sektörünün kendine has özelliklerine göre tasarlanmış bir web-tabanlı yapım proje yönetimi modeli önermektedir. xıv