Stock index futures, portfolio management with stock index futures and the applicability of stock index futures markets in Turkey

Bu yüzyılın başlangıcına kadar dünyada yaşanan ekonomik gelişmeler yeni finansal araçların ortaya çıkmasına neden oldu. 1950'lere kadar hükümetlerin ülkelerinin kalkınması için yapmış oldukları planlar uyarınca, ekonomiye ya da ekonominin sektörlerine devlet müdahalesi ya da devlet koruması söz konusu olmaktaydı. En bilinen müdahale şekli ise planlı bir şekilde mal/hizmet fiyatlarını dikte etmek ya da ilan etmek yoluyla ekonomiyi yönetmekti, örneğin, tarımsal destekleme programları, ilgili taraflar tarafından bilinen sabit ve istikrarlı fiyatların ortaya çıkmasına neden oldu. Böylece, fiyat riskinden korunmak veya korunma yollarını araştırmak için bir gerekçe yoktu. Sonraları, hükümetlerin politikaları serbest piyasa teorisinin güçlenmesi ile daha liberalleşti. Dünya ticaret rakamlarının büyümesi, ithalat ve ihracat kapasitelerinin karmaşıklaşması ve iklimlerdeki değişiklikler mal/hizmet fiyatlarında dalgalanmalara yol açtı. Böylece, fiyat risklerinden korunma ihtiyacı ortaya çıktı. Vadeli işlem sözleşmeleri fiyat dalgalanmalarının üst seviyelere tırmandığı 1970'lerden sonra önem kazanmaya başladı. 1972 yılında, enflasyon ve stagflasyonun yol açtığı ekonomik çöküşler dünya ekonomilerinde büyük hasarlara yol açtı. Bu çöküşten kurtulmak için önerilen yollardan birisi de Bretton Woods Sabit Kur Sisteminin terk edilip, değişken kur sistemine geçmekti. 1973 yılında, petrol krizinin getirmiş olduğu fiyat artışları yüksek enflasyon oranlarının oluşmasına neden oldu. Hükümetlerin para politikalarına önem vermesi faiz oranlarında dalgalanmalara yol açtı. Bu dönemden sonra, hükümetler faiz oranlarını ve fonların dolaşımını serbest bıraktılar. Bu gelişme tahmin edilemeyen fiyat ve faiz oranı dalgalanmalarına yol açtı. Riskten korunmak isteyen grupların talebi ve ekonomilerin reel ve finansal sektörlerini etkileyen bu dalgalanmalardan fayda sağlamaya çalışan grupların talebi vadeli işlem sözleşmelerine olan toplam talebi ve vadeli işlem borsalarındaki işlem hacmini oldukça arttırdı. Her yeni finansal araç ilgili dönemdeki ekonomik ve sosyal ihtiyaca göre ortaya çıkmaktadır. Vadeli işlem sözleşmelerinin yaygın olarak kullanılmasının nedeni fiyat risklerini ortadan kaldırmak veya azaltmaktır. Başlangıçta, vadeli işlem sözleşmelerinin işlevi portföyleri veya stokları fiyat riskinden korumak veya geleceğe yatırım yapmaktı. Vadeli işlem sözleşmeleri bu işlevleri kolay ve ucuz bir şekilde yerine getirmektedir. Çalışmanın I. bölümünde, vadeli işlem sözleşmelerinin genel özellikleri ve vadeli işlem piyasaları anlatılmaktadır. IVII. bölümde, hisse senedi piyasalarının etkinlik seviyelerini ölçmek için gerekli yöntemler, farklı etkinlik seviyelerinde en iyi getiriyi sağlayan yatırım yöntemleri ve hisse senedi piyasasında kurumsal yatırımcıların rolü anlatılmaktadır. Endekse dayalı vadeli işlem sözleşmeleri 1980'li yıllarda sermaye piyasalarında yerini almış olan araçlardandır. Endekse dayalı vadeli işlem sözleşmeleri yatırımcıya geleceğe yatırım yapması için yatırım fırsatları verir. Endekse dayalı vadeli işlem sözleşmelerini satın alan yatırımcı sözleşmede belirtilen vade ve fiyatta endeksi satın alma hakkını kazanmaktadır. III. bölümde, endekse dayalı vadeli işlem sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin işlem gördüğü piyasalar açıklanmaktadır. Endekse dayalı vadeli işlem sözleşmeleri kullanılmadan önce, portföylerini sigortalamak isteyen yatırımcılar ya hisse senedine dayalı seçmeli vadeli işlem sözleşmeleri ya da açığa satış yöntemlerini kullanırlardı. Bu seçenekler pahalı ve zaman alıcıydı. Oysa, endekse dayalı vadeli işlem sözleşmeleri portföyleri daha ucuz, hızlı ve etkin bir şekilde koruyabilmektedir. Büyük tutarlarda fona sahip olan yatırım fonları, yatırım ortaklıkları, hayat sigorta şirketleri ve emeklilik fonları portföylerini fiyat risklerine karşı korumak ve sigortalamak için endekse dayalı vadeli işlem sözleşmeleri kullanmaktadırlar. IV. bölümde, endekse dayalı vadeli işlem sözleşmelerini kullanmak suretiyle kurumsal fonların getirişini arttıran yatırım yöntemleri anlatılmaktadır. Çalışmanın V. bölümünde, endekse dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin Türkiye'de uygulanabilirliği ve uygulama için alınması gerekli önlemler anlatılmaktadır. Sonuç olarak, içerisinde geçen tartışmaların son bir değerlendirmesi ile çalışma sona erdirilmektedir.