Ahmet Emin Bay'in milli mücadeleye bakışı

Bu çalışmada, Ahmet Emin Bey'in 1919- 1923 yıllan arasında Vakit ve Vatan Gazeteleri'nde yayınlanmış makalelerinden yola çıkılarak Milli Mücadele Dönemi'ni yazarın nasıl değerlendirdiği ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Çalışma, Ahmet Emin Bey'in Memleketin Durumu ve Kurtuluş Çareleri Hakkındaki Görüşleri, T. B. M. M'nin Açılışı ve Yeni Türk Devleti Hakkındaki Görüşleri, Lozan Barış Antlaşması'na Dair Görüşleri ve Değerlendirme olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Bu çalışmada yazarın memleketin durumu ve buna karşı sunduğu kurtuluş çareleri, manda, milli mücadele, saltanat ve hilafet, kurulacak yeni Türk Devleti hakkındaki görüşlerine yer verilmiştir. Ahmet Emin Bey'in makalelerini incelediğimizde Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından sonra memleketin geçirdiği değişimi çok iyi yansıttığını görmekteyiz. Dönemin devlet adamlarını sert bir dille eleştirirken aydın kişilerin bir an önce bir araya gelerek mevcut durum için kararlar almaları, çareler düşünmeleri gerektiğini belirtmektedir. İhtiyaçların bilincinde geçmişşten ders alabilen milli bir meclisle memleketin kurtulabileceğini düşünmektedir. Karamsar ve aciz, bir prensip dahilinde hareket edemeyen bir milletin, her türlü tehlikeden uzak bir mevcudiyet ve serbest bir gelişme temin edecek esası, soğukkanlı bir şekilde düşünmesi ve hazırlaması gerektiğini belirtmektedir. Kuva-yı Milliye ruhunun mevcut durumu nasıl değiştirdiğine dikkat çekmektedir. Bir milleti ancak kendisinin yönetmesi gerektiği fikrini ileri süren yazar, dönemin ümitsiz şartlarında güçlü bir devletin yardımını kurtuluş çaresi olarak görmektedir. Ancak bu yardımın 'manda' olarak nitelendirilemeyeceğini, ekonomik açıdan güçlü bir devletin 472 gücümüzü toplayana kadar yardım etmesini tavsiye etmektedir. Ahmet Emin Bey'e göre a dönemde yardım edebilecek tek devlet Amerika'dır. Bununla beraber yabancı uzmanların yardımına ihtiyacımız olduğunu ancak onların sadece bir danışman konumunda olmaları gerektiğini belirtmektedir. Yazarın, Milli Mücadele Dönemi'nde Ankara Hükümeti'nin çalışmalarını görmesiyle memleketin geleceği hakkında şüpheleri katmamış; demokratik, kahraman ve fedakar bir yapıya sahip olan yeni meclisi desteklemiştir. Misak-ı Milli ile tek vücut olmuş milletin, kararlarını kabul ettirene kadar hiçbir barış antlaşmasını imzalamayacağını ifade etmiştir. Milli kararlar İtilaf Devletleri'nce kabul edilmediği takdirde askeri yoldan milli mücadeleye devam edileceğini söylemektedir. Modern devlet anlayışını savunan Ahmet Emin Bey, hilafetin ve saltanatın kaldırılışını ülkenin geleceği bakımından şart olarak görmektedir. Türk Milletine en yakışır yönetim biçiminin 'cumhuriyet' olduğunu belirtirken hilafet ve saltanatın rejime ters makamlar olduğunu vurgulamaktadır. Hilafetin geçmişşte devlete hiçbir fayda sağlamadığını ve gelecekte de sağlamayacağını ifade etmektedir. Ayrıca milletin geleceğini şahsa ya da gruba emanet edemeyeceğini, hakimiyetin yalnızca millete ait olması gerektiğini belirtmektedir. Ahmet Emin Bey, barış antlaşmasının imzalanmasından sonra da ülkenin her bakımdan geliştirilmesi fikrindedir. Bunun için Mitti Mücadele Dönemi'nde olduğu gibi tek rehber olarak yine Mustafa Kemal Atatürk'ü görmektedir.