KOBİ kredilerinde finansal analizin etkin kullanım koşulları

Günümüz küresel rekabet koşullarında, ülkelerin gelişme ve kalkınmalarında vazgeçilmez öneme sahip Küçük ve Orta Boy İşletmelerin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Yıllar içerisinde, yaşanan ekonomik gelişmelerin de etkisiyle, sağladıkları üretim, istihdam ve yarattıkları katma değerle gerek gelişmiş, gerekse gelişmekte olan ülkelerin dikkatini çeken KOBİ'lerin önemi özellikle 1970'li yıllardan sonra büyük ölçüde artarak ülkelerin makroekonomik politikalarının temelini oluşturmaya başlamışlardır. KOBİ'ler yarattıkları istihdam, üretim ve yaptıkları ihracatla ülke ekonomilerine sağladıkları faydaların yanı sıra esnek yapıları ve ölçeklerinin kendilerine sağladığı avantajla yeniliklere ve gelişmelere kolay uyum sağlayabilmekte ve tüketici taleplerine hızlı cevap verebilmektedirler. Sağladıkları sayısız yararın yanında yetersiz öz kaynak yapılarıyla faaliyet gösteren KOBİ'lerin en önemli sorunlarının başında finansman sorunu gelmektedir. Finansman sorunlarının çözümünde, özellikle ülkemiz KOBİ'lerinin başvurdukları işletme dışı kaynakların başında banka kredileri gelmektedir. Fakat ülkemizdeki KOBİ'lere sağlanan banka kredilerinin oranına bakıldığında, bu oranın gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında oldukça düşük olduğu görülmektedir. Bu durumun nedenlerini inceleyecek olursak bankalar açısından; bu tür işletmelerin küçük ve riskli oluşları ve ayrıca muhasebe ve kayıt sistemlerindeki eksiklikler sıralanabilir. İşletmeler açısından ise; bankalarca talep elden teminat vs. gibi koşulların ağırlığı ve faiz oranlarının yüksekliği söylenebilir. Öte yandan son yıllardaki gelişmelere bakıldığında, ülkemizdeki olumlu ekonomik gelişmelerin ve artan rekabet koşullarının neticesinde bankaların KOBİ'lere olan bakış açılarının değiştiği ve KOBİ'lere sağlanan kredi miktarında artış görüldüğü gözlemlenmektedir. Kredi hacminin artmasıyla beraber bankaların üstlendikleri olası riskler de artmakta, bunun neticesinde kredi risk ölçümü ve yönetimi de artan bir önem kazanmaktadır. Ülkemizde de uygulamaya başlanan Basel II standartlarının da risk odaklı fiyatlamaya ağırlık vermesi, konunun önemini arttırmaktadır. Kredilendirme aşamalarını incelediğimizde bu aşamaların, kredi başvurusuyla başlayıp kredi analizi, kredinin yapılandırılması ve kredi tahsisiyle süren ve kredinin izlenmesi ve sorunlu kredilerin yönetimi gibi aşamalarla devam eden detaylı bir süreç olduğu görülmektedir. Kredi başvurusu alındığında işletmenin geri ödeyebilme gücünü ölçmek açısından hayati öneme sahip işletme verilerinin finansal analizi, yalnızca kreditörlere değil, gerek işletme yönetimine gerekse işletmeyle ilgili taraflara önemli bilgiler sunmaktadır. İşletme faaliyet sonuçlarının değerlendirildiği ve işletmeyle ilgili gelecek tahminlerinin yapılmasında önemli veriler sağlayan finansal tablolar analizinin verimliliğini ve etkinliğini etkileyen çok çeşitli faktörler ve koşullar söz konusudur. Öncelikle işletme faaliyetleri sonucu oluşan mali tablo kalemlerinin işletme içi ve dışı pek çok faktörün etkisi altında oluştuğu unutulmamalıdır. Ayrıca mali tablolar analize hazırlanırken hesap kalemleri üzerinde gerekli arındırmaların yapılması ve özellikle enflasyonun mali tablolar üzerindeki etkisinin dikkate alınarak bu doğrultuda gerekli düzenlemelerin yapılması sağlıklı sonuçların alınmasını sağlayacaktır. Bütün bu unsurların yanı sıra, mali tablo analizini gerçekleştirecek mali analistin konusuna hakimiyeti, bilgi ve yetenekleri de mali tablo analizini etkileyecek önemli bir husustur. Öte yandan, KOBİ niteliğindeki işletmelerin verileri ve finansal bilgileri analiz edilirken büyük işletmelere kıyasla farklı bir bakış açısı ve yorumlama anlayışı gerekmektedir. Bilanço ve gelir tablosu değerleri büyüdükçe oranlamalar sonucu ortaya çıkan değerlerin yeterliliği incelenirken ayrı bir bakış açısı gerekir. Ayrıca işletme büyüklüğünün yanı sıra, işletmenin faaliyette bulunduğu sektörün yapısı ve sektör ortalama verileri de analizde göz önünde bulundurulması gereken unsurlardır. Etkin bir finansal analiz, sonuçların gerçekçi yorumu ve doğru tahminler kredilendirme aşamasında hayati önem taşımakta ve üstlenilen olası riskleri minimize etmektedir.