turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kazasker atama ruznamçelerinden Anadolu Kazaskerliği 7 numaralı Defterin transkripsiyon ve değerlendirmesi (H. 1099-1101-m.1688-1690)

Osmanlı Devleti'nde ilmiyye sınıfına ait en önemli kaynaklardan biri kadı ve müderris atamalarını içeren kazasker ruznamçeleridir. Bu tez çalışmasında Anadolu Kazaskerliği'ne ait olan ve Meşihat Arşivi'nde bulunan 7 numaralı ruznamçe transkribe edilerek değerlendirilmiştir. İncelenen ruznamçe 1688- 1690 yıllarını kapsamaktadır. İçerdiği belgelerden yola çıkarak anılan yıllar arasında kadıların meslekteki hareketleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Buna ek olarak ruznamçede geçen ve kadıların meslek içerisindeki hareketleriyle ilgili bazı kavramlar örneklendirilerek anlatılmıştır.
209 No'lu Haleb Şer'iyye Sicili (H. 1242 / M.1827) transkripsiyon ve değerlendirme

Osmanlı tarihinin en önemli kaynaklarından biri olan Şer'iyye Sicilleri, dağınık olarak tereke kayıtlarını da içermektedir. Tereke kayıtları, Osmanlı ictimai ve iktisadi tarihine yönelik araştırmalar için zengin bir kaynak oluşturur. Tereke kayıtlarından sosyal hayat, ekonomik hayat, ticaret, meslekler, unvanlar, lakaplar, ölen kişilerin aile yapısı, eş ve çocuk sayıları, borç ve kredi ilişkileri, para rayiçleri gibi konularda önemli bilgiler elde edilebilir. Suriye'nin kuzeyinde yer alan Haleb, Anadolu'dan Mezopotamya'ya ve Akdeniz'den İran'a giden ana yolların kavşak noktasında kurulmuştur. Haleb Şer'iyye Sicillerinden bir tanesinin transkripsiyon ve değerlendirmesini yapmış olduğumuz bu çalışmada tereke kayıtları esas alınarak; Haleb'de konaklama yerleri, ticaret, meslekler, lakaplar, isimler, günlük hayatta kullanılan eşyalar, para birimleri, giyim-kuşam gibi konularda bilgi vermek amaçlanmıştır.
Birinci Dünya Savaşından sonra Erzurum ve Van vilayetlerinde sosyal ve ekonomik durum (1918-1920)

Birinci Dünya Savaşı, Doğu Anadolu vilayetleri üzerinde diğer Osmanlı vilayetleriyle kıyaslanmayacak düzeyde sosyal ve ekonomik bir yıkım bırakmıştır. Bölgede Rusya ile Osmanlı İmparatorluklarının mücadelesi yaşanırken, Osmanlı İmparatorluğunun tebaası olan Ermenilerin Rusların yanında mücadeleye katılması mücadelede belirleyici rol oynamıştır. Sarıkamış Harekatının başarısızlıkla sonuçlanması sonrasında Erzurum, Van, Trabzon ve Bitlis gibi vilayetlerin düşman işgaline uğramış, halkın yıllar sürecek yokluk, açlık ve ölümlerle dolu yaşam mücadelesi başlamıştır. İşgaller 1918 yılında sona erse de halkın yaşadığı zorluklar ve yaşam mücadelesi devam etmiştir. 1918 öncesi ve sonrasında halkın yaşadıklarının araştırılması geçmişşi sıradan insan yaşamları üzerinden anlamaya imkan vermesi yönüyle önemlidir. Bu kapsamda çalışmamız, 1915- 1916 yıllarında Rus işgaline uğramış, 1918 yılı ile birlikte işgalden kurtarılan Erzurum ve Van vilayetlerinde yaşayan halkın işgal sonrası sosyal ve ekonomik yaşamlarını konu edinmektedir. Çalışmada Birinci Dünya Savaşı'nın başlaması ile birlikte doğu vilayetlerinin işgale uğramasına neden olan Kafkas Cephesi'ndeki gelişmelere, söz konusu vilayetlerde kurulan Rus idaresine, kurtarılışı sonrası Erzurum ve Van'daki mevcut şartlara yer verilmiştir. Ayrıca her iki vilayetin 1918 öncesi ve sonrası iktisadi, ticari, ulaşım, haberleşme, durumları karşılaştırılmış, sağlık, eğitim, kimsesiz çocukların durumu ile ilgili tespitler yapılarak bölge üzerindeki Ermeni iddiaları ele alınmıştır. Sonuç olarak imar ve iskan yönünden harabe haldeki vilayetlerin sosyal yaşamını yeniden canlandırma konusunda Osmanlı Devleti'nin bütün çabalarının parasal imkansızlıklar nedeniyle sonuçsuz kaldığı tespit edilmiş, halkın kendi ihtiyaçlarını kendisinin temin etmesini sağlayacak ortamın bir türlü sağlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Zindan Han: Kuruluşu, gelişimi ve ilgili vakıflar (15.-20. yüzyıl)

Bu çalışmada, Bizans döneminde kule olarak inşa edilen yapının, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerindeki eklemelerle ve kullanım amacının değişmesiyle ortaya çıkan gelişmeleri ve vakıflar ile bağlantıları belgeler doğrultusunda anlaşılmaya çalışılacaktır.
Viyana-Berlin üzerinden 1848 devrimleri'nin Osmanlı Devleti'ne etkileri

1848 devrimleri sadece ortaya çıktığı ülkeleri değil, Osmanlı Devleti'ni de siyasi, askeri ve iktisadi açıdan etkilemiştir. Devrimin Osmanlı Devleti'nin İç Anadolu topraklarına ulaşmadığı veya toplumunda buna yönelik zihni bir arka plana sahip olmadığı varsayımları eksik yorumlara sebep olmaktadır. 1848'in tam manasıyla zuhur ettiği topraklarda aydınlanmaya ve sekülerleşmeye dönük zihinsel bir dönüşüm yüzyıl öncesinden başlamış ve Osmanlı toplumu bu dönüşüme katılmamış olsa da, on dokuzuncu yüzyılın bu çok mühim devrimleri, Osmanlı'nın bizzat aktif rol almak zorunda kaldığı, yer yer müdahale ettiği, diplomatik açıdan zor durumda kaldığı ve ticari açıdan da etkilendiği bir hadisedir. Bu çalışma içerisinde, öncelikle 1848 devrimlerine giden süreç ele alınmış, buna yönelik bir inceleme sunulmuştur. Osmanlı Devleti'ni en çok ve doğrudan etkileyen meselelerden biri, devrimlerin kendi hükümranlığı ve Rus korumalığı altındaki Memleketeyn'e ulaşması olmuştur. Osmanlı burada önce diplomatik, sonra askeri yol ile bizzat aktif müdahalede bulunmak durumda kalmıştır. Bu müdahale süreci çalışma içerisinde ayrıntılarıyla incelenmiştir. 1848 Devrimleri Osmanlı Devleti'ni sadece askeri ve diplomatik açılardan değil, aynı şekilde iktisadi olarak da etkilemiştir. Çalışma içerisinde buna yönelik bir örnek, Osmanlı Devleti'nin İstanbul'dan sonra Avrupa ticaretine açılan bir kapısı olarak giderek önem kazanacak Selanik Limanı üzerinden sunulmuştur. Bu liman üzerinde gemi hareketlilikleri, toplam ithalat ve ihracat oranları ve bu oranlardaki artış veya düşüşler, 1848 yılında aksayan ticari ilişkilerin bir göstergesini ortaya koymuştur. Dönem itibariyle Eflak ve Buğdan dışında, bilhassa Sırbistan ve Bosna üzerinden yansıyan etkiler de söz konusudur. Burada Avusturya askeri hudutlar ve açık kültür havzası olarak tanımladığımız civar şehirlerde yaşayan halk arasında devrim dolayısıyla meydana gelen gelişme ve gerilimler çalışmanın son kısmında yine örnekleriyle değerlendirilmiştir.
Osmanlıda mekteplerin ortaya çıkışı ve gelişmeleri

Osmanlıda yenileşme hareketleri ilk olarak savaş yenilgileri sebebiyle ordunun modernizasyonunun zorunlu olduğunun anlaşılmasıyla askeri alanda başlamıştır. Bu sebeple 18. yy. da Avrupa etkisiyle açılan ilk mektepler, askeri mektepler olmuştur. Tanzimat dönemine bakılacak olursa, Tanzimat Fermanında eğitimle ilgili bir ifade olmadığı halde bu dönemde ciddi eğitim reformları görülür. Tez, iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde mektep öncesi Osmanlı eğitim sistemi genel olarak değerlendirilmiş, mekteplerin açılmasını hazırlayan öğeler ve devrin eğitim kurumları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde yine dönemin mekteplerine değinilerek okutulan müfredat, öğretmen isimleri ve sınıf mevcutları şematik olarak gösterilmiştir.
Sultan II. Mahmud döneminde Adli Altını Darbı

Bu çalışmada Sultan II. Mahmud döneminde 1822- 1827 yılları arasında basılan adli altını ele alınmıştır. Yaşanan ekonomik ve mali sorunların çözülmesinde adli altını bir finansman aracı olarak kullanılmıştır. Darphanede beş buçuk yıl boyunca adli altınından toplam 44.835. 728 adet basılmıştır. Basılan altının kuruş karşılığı 533.270.564, 5 kuruş, elde edilen gelir de 111.277.776, 5 kuruş olmuştur. Adli altınından elde edilen gelir askeri giderlerin karşılanmasında büyük katkı sağlamıştır. Literatürde gümüş sikkelerin tağşiş edilmesinden sağlanan gelire çokça değinilmesine rağmen, altın sikkelerin finansman aracına dönüştürülmesi hususuna çok az temas edilmiştir. Tezde bu hususun altı özenle çizilmiştir. Varılan sonuçlar tablo ve grafiklerle desteklenmiştir.
Kayseri in the and of the sixteenth century in the light of the court records, 988-1002/1580-1592

Kadi Sicillerinin Isiğinda Onaltinci Yüzyil Sonlarında Kayseri, 988-1002/1580- 1592 yazan Göknur Karaduman Bu tez Şer'iye Sicillerini ana kaynak olarak kullanarak bir Orta Anadolu şehrinin onaltinci yüzyil sonlarindaki tarihini yazma çalişmasidir. Onaltinci yüzyil Anadolu halki üzerinde yikici etkileri olan fiyat devrimi, nüfus artişi, Şehirlerin gelişmesi ve Celali isyanlari gibi önemli olayların olduğu bir dönemdir. Osmanli tarihçileri bu gerçeklerin farkina vararak bu dönem üzerinde derin araŞtirmalar yapmişlardir, fakat kullandiklari kaynaklarin doğasi onların doyurucu sonuçlara ulaşmalarına engel olmuştur. Şimdiye kadar kullanilan kaynaklardan daha değişik özelliklere sahip olan Kadi Sicilleri ise ancak yakin bir zamanda Faroqbi, Jennings ve Gerber gibi tarihçiler tarafından Osmanli tarihçilerinin knllanimina sunulmuştur. Bu çalışmada kullanilan ve içinde bulunan her türlü hayvan ve tarlanin mülkiyeti ve tarimsal aktiviteler hakkindaki davalarin çokluğuna karşilik; bunlara oranla çok daha az sayida lonca teşkilati veya endüstri ile ilgili dava bulunan 1580- 1592 tarihli siciller tarimsal bir ekonominin hakim olduğu bir Orta Anadolu Şehrinin resmini çizmede çok vuıyararli olmuştur. Buna ek olarak bu çalişmada kadi sicillerinin ait olduklari dönemlerin ekonomik ve sosyal koşullarini yansıtmada çok yaıarli bir kaynak olduklari açikca belirtilmiştir. Çalişilan dönem bazi önemli ekonomik sorunlar sonucu olarak vergi sisteminde yapılan önemli değişikliklere, ve ayrica hemen hemen bütün Anadolu'da görülen isyanlara sahne olmuştur. Sicillere baktiğimizda 1580 lerin sonlarina doğru timarlarin mülkiyetleri ve Celaliler hakkindaki davalarda önemli bir artiş olduğunu görebiliriz. rx
19 numaralı Sivas Tahrir Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirmesi

Bu tez çalışmasında, M.1485 (H. 890) yılına ait 19 Numaralı Tapu Tahrir Defteri'nin Sivas Kazası kısmının transkripsiyonu yapılarak, defterde yer alan bilgiler doğrultusunda söz konusu dönem içerisinde Sivas kazası dahilinde bulunan yerleşmelerinin idari, sosyal ve ekonomik yapısı açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmamız giriş kısmının dışında dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında konunun seçimi amaç, kapsam ve metot hakkında bilgiler verilip araştırma ve kaynaklar tanıtıldıktan sonra tahrir çalışmaları ile ilgili olarak genel bilgiler verilmiştir. Ardından Sivas ile ilgili genel bilgiler verilip Sivas'ın tarihi süreci hakkında açıklamalar yapılmıştır. Birinci bölümde, idari teşkilat ana başlığı altında Osmanlı idari teşkilatı hakkında genel bilgiler verildikten sonra bahsi geçen dönem içerisinde Sivas kazasının idari taksimatı ele alınmıştır. İkinci bölümde, yerleşme ve nüfus başlığı altında Sivas kazası şehir merkezi ve kırsal yapı olmak üzere iki bölümde incelenmiş, şehirdeki merkezindeki mahalleler ve o dönem içinde Sivas'a bağlı olan Sivas, Havik ve Hargün nahiyelerine bağlı olan köy ve mezra yerleşim birimleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde Sivas kazasındaki iktisadi yapı ele alınmış, Sivas kazasında toprak tasarrufu, zirai üretim ve vergiler gibi konular üzerinde durularak dönemin iktisadi yapısı açıklanmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise 19 numaralı Sivas tahrir defterinin, 1485 tarihine göre Sivas kazasını içeren bölümlerinin transkripsiyon metnine yer verilmiştir.
Osmanlı tıbbında ilk bahname örneği; Musa B. Mesud'un bahname tercümesi ve modern üroloji açısından değerlendirilmesi

'Cinsel arzu, şehvet' anlamındaki Arapça 'bah' ile 'kitapçık, risale' anlamındaki Farsça 'name' kelimelerinden oluşan 'bahname;' genel olarak cinsellik, cinsel yaşam, cinsel istek/işlev bozuklukları ile bu husustaki koruyucu, destekleyici ve tedavi edici uygulamaları konu alan monografileri adlandırmak için kullanılagelmiş olan tarihi bir terimdir. Bahnameler İslam kültür dairesine ait tıp müktesebatının/külliyatının önemli bir bölümünü oluştururlar. Sosyal açıdan değerlendirildiğinde de bahnamelerin en önemli amacının sağlıklı cinsel davranış ve uygulamaların öğretilmesiyle evlilikte mutluluğun ve doyumun sağlanması olduğu söylenebilir. Anadolu'da Türkçe olarak kaleme alınmış ve 'bahname' olarak nitelendirilebilecek ilk eserler XIV. yüzyıla ait olup Arapça ve Farsça yazılmış daha önceki bahnamelerin tercümeleridir. Bilinen ilk örnek Saruhanoğlu Yakub b. Devlet adına, Nasirüddin-i Tusi'ye izafe edilen Farsça 'Bahname-i Padişahi'den yapılan tercümedir. Aynı eserin Musa b. Mesud tarafından II. Murad için yapılan tercümesi Osmanlılarda bilinen ilk bahnamedir. Daha sonra telif niteliğindeki örnekler de ortaya çıkmıştır. İlk dönemlerde bilimsel, tıbbi bilgiler içeren bahnameler XVI. yüzyıldan itibaren erotik, kimi zaman da pornografik kitaplara dönüşmüştür. Türk İslam kültür dairesine ait tıp külliyatının önemli bir bölümünü oluşturmalarına ve dolayısıyla Osmanlı tıbbında da çok sayıda örneği olmasına mukabil, bahnameler bugüne kadar ülkemizdeki tıp tarihi çalışmalarında yeterince incelenmemiştir. Çalışmalar bahnameler hakkında genel bilgiler vermekle ve metin transkripsiyonu ve dil sadeleştirmesiyle sınırlı olup herhangi bir bahname metninde yer alan bilgilerin günümüz tıp, seksoloji ve üroloji/androloji bilgi birikimi ışığında tetkik ve analizine girişilmemiştir. Bu tez çalışmasında bu doğrultuda Musa b. Mesud'un II. Murad için yapmış olduğu ve Osmanlılardaki ilk bahname olarak bilinen tercüme çalışması, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Kütüphanesi'ndeki el yazması nüsha kullanılarak incelenmiştir. Önce Genel Bilgiler bölümünde bahname kavramı, bahnamelerin tarihçesi, genelde Osmanlı İmparatorluğu'nda bahnameler ve özelde Musa b. Mesud'un tercümesi hakkındaki mevcut bilgiler derlenmiştir. Daha sonra Bulgular bölümünde eldeki Osmanlıca metin transkribe edilerek sunulmuştur. Tartışma bölümünde ise, metin boyunca verilen bilgiler ve tavsiyeler, günümüz seksoloji, üroloji ve androloji bilgi birikimi çerçevesinde irdelenmiş ve yorumlanmıştır. Metindeki ıstılahlar açıklanarak oluşturulan bir sözlük ve orijinal el yazması nüshanın konuya vakıf okuyucuların yararlanabilmesi amacıyla hazırlanmış olan bir kopyası da tezin sonuna eklenmiştir.
Layihalara göre II. Abdülhamid döneminde Mısır'ın siyasi durumu

Osmanlı Devleti XIX. yüzyılda siyasi, askeri, sosyal ve iktisadi birçok sorunla mücadele etmek zorunda kalmıştır. Osmanlı devletinin iç ve dış sorunlarının zirvede olduğu bir dönemde tahta çıkan II. Abdülhamid'i uğraştıran temel problemlerden bir tanesi de şüphesiz ki Mısır meselesi idi. Zira II. Abdülhamid'in saltanatında Mısır'ın İngilizler tarafından işgal edilmesi, bu dönemin en önemli olaylarından birini teşkil etmiştir. II. Abdülhamid, Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu durumu düzeltmek için her alanda layihalar hazırlanmasını istemiştir. Dönemin önde gelen devlet adamları tarafından hazırlanan layihalar padişaha sunulmuştur. Bu çalışmamızda II. Abdülhamid döneminde söz konusu layihalara göre Mısır'ın siyasi durumu ele alınmıştır. Bizim tezimizin ağırlık noktasını oluşturan layihalar, Mısır meselesi sürecini açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Mehmet Ali Paşa ve arkasından gelen valiler Osmanlı Devleti'nden ayrılarak bağımsız olma sevdasına düşmüşlerdir. Sonrasında İsmail Paşa'nın Mısır'da ortaya koyduğu iktisadi ve mali politikaların sebep olduğu buhran, İngiltere'nin 1882'de Mısır'ı işgal etmesiyle sonuçlanmıştır. Osmanlı Devleti ise karşılaştığı bu durumu diplomasi yolu ile bertaraf etmeye çalışmış ve Mısır meselesinin çözülmesi adına Ahmet Muhtar Paşa'yı Mısır'a yüksek komiser olarak göndermiştir. Bununla beraber İngiltere'nin, bu bölgedeki çıkarları sebebiyle Mısır'dan askerini tahliye etmeye yanaşmadığı ve Osmanlı Devleti'ni diplomasi yolu ile oyalama siyaseti izlediği anlaşılmaktadır.
Bir şehir kurma teşebbüsü: Birüssebi kazası (1900-1917)

II. Abdülhamid dönemi politikaları gereğince her alanda görülen otoriteninyeniden temini meselesi Birüssebi'nin birinci dereceden kaza merkezi olarakteşkilatlandırılmasını sağlamıştır. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin mali krizde olduğu süreçte, çölde neden modern bir şehir kurulduğu ve bedevi kabilelerin yerleşik hayata geçirilmek istendiği sorusu ele alınmıştır. İncelenen kaynaklar açıkça ifade etmektedir ki şehrin kuruluşundan elde edilecek faydalar kazanın inşa sürecindeharcanacak maddi külfetten daha fazladır. Çünkü Birüssebi'deki topraklar kısmenverimlidir. Fakat bölgeden doğru oranda vergi alınamamaktadır. Ayrıca Mısırsınırında oluşan İngiliz tehdidine karşı bölgede devlet tarafından bir tedbir almak gerekmektedir. Devlet, Bedevi kabilelerin iskan ettirilmesi ile, hem bu topluluklarınmerkeze bağlılığını arttırmayı hem de çölü iyi bilen halk vasıtasıyla doğal bir güvenlikhattı oluşturmayı faydalı bulmuştur. Böylece, Birüssebi'de modern bir şehir inşası için çalışmalar başlatılmıştır. Izgara planlı yollar, su kanalları, telgraf hattı, cami'i şerif, değirmen, park ve bahçeler gibi kamu hizmetine sunulan yapılar burada inşa edilmiştir. Ayrıca devleti temsile imkan sağlayacak hükümet konağı, okul, ziraat bankası şubesi gibi çeşitli binalar da yaptırılmıştır. Bu yapı birimlerinde görevlendirilen tecrübelidevlet memurları ve kabileler arasından seçilen üyeler vasıtası ile Birüssebi idari, mali, adli, askeri meselelerde devletin usul ve esaslarına bağlı olarak idare edilmiştir. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Birüssebi, 'Çöl Menzil Müfettişliği' olarak düzenlenmiştir. Bu yıllarda Cemal Paşa, ordunun ihtiyaç duyduğu yapı birimleri başta olmak üzere şehrin imar sürecini devam ettirmiştir. Bölgede yaşayan kabileler ise gönüllü birlikler teşkil edip orduda bulunarak ve imar çalışmalarına destek vererek devletin yanında yer almıştır. Ancak cephede uygulanan yanlış askeri tedbirler Birüssebi'ninkaybedilmesine sebep olmuştur.
1871 Vilayet Nizamnamesinin II. Abdülhamid Dönemine yansıması

Osmanlı Devleti açısından 1839 yılında Tanzimat'ın ilan edilmesiyle devlet idaresinde modernleşmenin başlangıç temeli atıldı. 1840 yıllarından itibaren özellikle vilayet idarelerinde yoğun reform hareketleri gerçekleştirildi. 1840 yılında Muhassıllık ve Muhassıllık Meclisleri devleti içerisine girmiş olduğu kötü durumdan kurtamadı. 1864 yılında çıkarılan Tuna Vilayet Nizamnamesi' ile devlet, vilayet, liva, kaza ve köy olmak üzere yeni idari birimlere ayrıldı. Mithat Paşa Tuna valiliği sırasında Tuna 'da nizamnamenin uygulanmasında büyük başarı gösterdi. Tuna'daki bu başarının üstüne bazı eklemeler yapılarak nizamname tüm yurtta uygulanmak istendi. 1871 yılında çıkarılan Vilayet Nizamnamesi idare tarihi açısından önemli bir yere sahiptir. Bu nizamame çağdaş bir yönetim mekanizmasının gelişmesinde yerel otoritenin devletin merkezi dışındaki idari mevkilere yayılmasında ve halkın bürokratik süreçlere katılımı ve kendilerini daha iyi ifade edilmesinde bir dönüm noktası olmuştur. Vilayet yönetiminde II. Abdülhamid 1881- 1908 yılları arasında vilayet sayısını 25'ten 29'a çıkardı. 1877 tarihinde çıkarılan Belediye Kanunu ile bu dönemde vilayetleri içine alacak şekilde genişletildi. Vilayetlerdeki idari kadro bu dönemde kesinlikle eskisinden daha kalabalık olsa da yüzölçümleri 30 bin ile 100 bin km arasında değişme gösteren Osmanlı vilayetleri günümüzdeki bazı Avrupa devletlerinden bile çok büyüktür.
Yavuz Sultan Selim Dönemi: Anadolu'da Kızılbaşlık ve Kızılbaşlar

Bu Tez Osmanlı-Safevi münasebetleri kapsamında XV. yüzyılın ortalarından XVI. yüzyılın ortalarına kadar olan sürede, Kızılbaş kimliğinin oluşması ve Osmanlı Devleti'nin bu topluluklara bakış açısını incelemektedir. Bazı Konar-göçer Türkmen oymakları'nın Kızılbaş kimliğiyle Safevi Devletine yanaşması, bu eksende Osmanlı Devletiyle Kızılbaşları karşı karşıya getirmiştir. Erdebil Sufileri'nin lideri Şeyh İsmail, Şahlık sevdasıyla Anadolu Kızılbaşlarını devlete karşı kışkırtırken, Osmanlı, devlet olmanın gereği, Kızılbaş tehlikesine karşı ciddi tedbirler almıştır. Dönemin kaynakları bizlere bu mücadelenin, inanç ve mezhep farklılığı kapsamında yaşandığını anlatan bolca argüman sunmaktadır. Bu çalışma bahsedilen dönemin çok kapsamlı ve karmaşık sürecini, kaynaklar ve arşiv belgeleri ışığında bir nebze de olsa aydınlatılmasını amaçlamaktadır. Medrese kaynaklı Sünni bir yaşayış tarzı ile konar-göçer, senkretik bir inanç tarzı ve bu iki hayat tarzı arasındaki siyasi ve mezhebi farklılıklar, ayrışmanın ve problemlerin temelini oluşturmuştur. Osmanlı Devletinin bürokratik prensiplerden taviz verilmeden oluşturulan arşiv vesikaları, Yavuz Sultan Selim'in, şahsında Osmanlı Devleti'nin ve ilim adamlarının konuya yaklaşım tarzını, bilinmeyen yönleriyle ve objektif bir şekilde ele alınması yeni anlayışlara ve araştırmalara kapı aralayacaktır.
Osmanlı yönetimi altında Memlükler 1517-1660

Selim, Ahmed, Osmanlı Yönetimi Altında Memlukler, 1517- 1660 Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Yavuz Ercan, 261 s. Memluk Devleti, 1516 yılındaki Mercidabık ve 1517 yılındaki Ridaniye savaşlarından sonra yıkılmış ve yönetimi altındaki topraklar, Osmanlı yönetimi altına girmiştir. Mısır bir vilayet haline getirildikten sonra ilk Beylerbeyi olarak, eski Memluk beylerinden Hayır Bay atanmıştır. Mısır'daki olaylar bu tarihten itibaren bir süre durulmamıştır. Merkezden atanan Ahmet Paşa da ayaklanmış, ancak bu ayaklanmanın bastırılmasından sonra Mısır'da sükunet sağlanabilmiştir. Sultan Selim Memleketin idari ve mali işlerinde Memlukler den yararlandı. Memlukler'in zamanla nüfuzları arttılar özellikle XVII. Yüzyılın birinci yarısından itibaren Mısır'daki en mühim ve en yüksek görevleri almışlardır. Ekonomik alanda ise, Memluklerin Mısır ekonomisini gelişmesinde etkin rolleri vardı. Memluklerin Mısır'da uğraştığı ekonomik faaliyetler arasında en önemlisi zirai faaliyetlerdi. Osmanlı hakimiyeti boyunca zirai araziler üzerinde hakimiyet kurmak istediler. Osmanlı padişahlarının, Memlukleri bu zirai arazilerle uğraşmaktan menetmesine rağmen, Memlukler bu zirai araziler üzerinde otorite sağladılar. Mısır Kanunnamesinde sadece asker olabilecekleri yazılı olmasına rağmen, bazı Memlukler çeşitli meslek gruplarına girmeye başardılar bu meslek grupları içeresinde usta rütbesine kadar yükseldiler. Ayrıca Memluklerin iç ve dış ticarette, gümrük ticaretinde ve Mısır'daki yönetimleri boyunca 'İltizamatu - Hadariye' Bulak Limanı İltizamı, Mukatat-ı Gilal İltizamı gibi işlerde ilgilendiler. Şöyle ki, Memluklerin aile ilişkilerini ve bunlara ek olarak Memluklerin Mısır toplumu ile olan toplumsal ilişkilerini içermektedir. Örneğin; birbirlerine borç verme karşılıksız yardımlaşmalarını görmekteyiz. Yine Memlukler Mısırlıları memnun etmek için vakıfların yararına birçok şey verdilerdi. Ayrıcı Memluklerin kılık kıyafetlerini, evlerin ve bu evlerin genişliği ve bulundukları yerlere ele alıyor. Son olarak, Memluklerin alimlerle, din adamlarıyla mutasavvıflarla olan ilişkilerine değinilmektedir. Buna ek olarak Memluklerin gayrimüslimlerle olan ilişkisine değinilmektedir. Buna ek olarak Memluklerin gayrimüslimlerle olan ilişkisi ele alınmaktadır. Sonuç olarak bu araştırma sonunda bize, Memlukler konusunun seçimi, Mısır'daki Osmanlı Devletinde sadece Memluklerin önemini içermiyor. Aynı zamanda Mısır tarihinin bu dönüm noktasındaki, siyasi konumlarını, idari, ekonomik ve toplumsal alanlarına ışık tuttu.
Beydili aşireti

Yirmi dört Oğuz boyundan biri olan Beydililer, Harezmşah Devleti'ni kurdu. Ayrıca Safevi ve Akkoyunlu Devletleri ile Dulkadir Beyliği'nin kurulmasında etkili oldu. Aslen Orta Asyalı olan Beydililer, 1200'lü yıllarda Anadolu'ya geldi. Anadolu'ya yerleşen Beydili Aşireti ve ona tabi oymaklar, Osmanlı Devleti'nde zorunlu iskana tabi tutuldu. Bu iskanlardan biri 1691 yılında yapılan Rakka iskanıydı. Bu zorunlu iskana uymak istemeyen bazı Beydili oymakları yerleştirildikleri bölgelerden kaçarak farklı yerlere dağıldı. Osmanlı Devleti, kaçan bu aşiret mensuplarını tekrar iskan bölgesine yerleştirmek için çeşitli tedbirler aldı. Alınan bu tedbirlere rağmen Beydili Aşireti'ne mensup bazı oymak ve aileler iskan bölgelerinden kaçmaya devam etti. İskan bölgelerinden kaçan Beydililer, gittikleri yerlerdeki yaşam tarzlarına ve kültürel yapıya uyum sağladı. Bundan dolayı o bölgelerde varlıklarını XXI. yüzyıla kadar sürdürdü. XXI. yüzyılda Beydili Aşireti'ne mensup aileler Ankara, Ağrı, Adıyaman, Çorum, Denizli, Erzurum, Erzincan, Gaziantep, Gümüşhane, Iğdır, Isparta, Kars, Karaman, Karabük, Mardin, Mersin, Samsun, Sivas, Şanlıurfa, Yozgat gibi illerde varlıklarını devam ettirdi.