2000 yılı öncesi inşa edilmiş konutların cephelerinin enerji etkin yenilenmesi için model cephe sistemi önerisi

Çağın bir gerekliliği olan teknolojik gelişmeler sonucunda hız kazanan sanayileşme, nüfus artışı, dünyada her geçen yıl enerji talebinin ve tüketiminin artmasına neden olmaktadır. Bu enerji talebinin karşılanması için yenilenemeyen enerji kaynağı olan fosil yakıtların özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir. Ülkemiz de gelişmekte olan ülke sıralamasında yer almaktadır ve enerji bakımından %75 oranında dışa bağımlı durumdadır. Ülkemizdeki enerji tüketimi sektörel bazda incelendiğinde enerjinin büyük bir kısmının konut binalarında kullanıldığı görülmektedir. Türkiye'de konut binalarında enerji kullanımının azaltılması adına yönetmeliklerle getirilen ilk zorunlu uygulama 2000 yılında yeni yapılacak konut projelerine ısı yalıtım uygulaması zorunluluğudur. Ancak bu yönetmelik mevcut binaları kapsamamaktadır. Ülkemizde bulunan konut stoğu incelendiğinde binaların çoğunun 2000 yılı öncesi inşa edilmiş olduğu gözlemlenmektedir. Bu yapıların enerji performanslarının iyileştirilmesi ülke ekonomisine fayda sağlamasının yanı sıra yenilenemeyen enerji kaynakların kullanımının azalmasına ve küresel sürdürülebilirliğe de katkı sağlayacaktır. Bu nedenle bu çalışmada; dış mekan ile iç mekan arasındaki etkileşimi sağlayan en büyük alana sahip yapı elemanı olan bina cephelerinin enerji etkin iyileştirilmesinin yanı sıra binaya, sokağa, caddeye ve hatta bir mahalleye dış cephe katman malzemesi çeşitlendirilerek istenilen görsel algıyı sağlayabilen, alan uygulaması hızlı prefabrik bir model cephe önerisi sunmak amaçlanmaktadır. Bu çalışma beş aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada tezin amaç, kapsam ve yöntemi literatür araştırmaları sonucunda belirlenmiştir. İkinci aşamada, dünyada ve ülkemizde enerji kullanımı, ulusal ve uluslararası enerji etkin bina tasarımı ile ilgili sertifikalar, yasalar ve yönetmelikler incelenmiştir. Bu inceleme neticesinde ülkemiz de 2000 yılı öncesi inşa edilmiş konutların tasarım, projelendirme ve kullanım süreleri için herhangi bir enerji değerlendirmesinin, yasa ve yönetmeliklerle zorunluluğu bulunmadığı tespit edilmiştir. Üçüncü aşamada; ülkemizde bulunan 2000 yılı öncesi inşa edilmiş mevcut bina cephelerinin durumları hakkında genel bir bilgi verilerek ülkemizde dış cephede yaygın olarak kullanılmakta olan mantolama, pencerelerin değiştirilmesi, balkonların kapatılması gibi iyileştirme müdahaleleri ile dünyada kullanılan ısı korunumlu havalandırma sistemleri, prefabrik cephe sistemleri ve güneş enerji sistemlerinin ilave edilmesi gibi iyileştirme yöntemleri hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü aşamada; dünyada ve ülkemizde bulunan mevcut binalara uygulanmış iyileştirme müdahaleleri örnekler ile incelemiştir. İncelenen örnekler kullanılan iyileştirme müdahalelerinin enerji performansına etkileri, kurulum süresi, dış cephe malzeme ve görünüş çeşitliliği, entegre sistemlerle birlikte çalışması konularında kıyaslama yapılmıştır. Beşinci aşamada Design Builder simülasyon programı ile bina ve cephe ölçüleri çalışma kapsamında belirlenen 2000 yılı öncesi inşa edilmiş binaların genel özelliklerini gösteren model bir binanın kuzey cephesinin mevcut enerji kullanımı, yine bu binaya Türkiye'de kullanılan iyileştirme yöntemleri ilave edilerek ölçülen enerji kullanımı ve son olarak belirlenen binaya tasarlanmış model cephe önerisi ilave edilerek ölçülen enerji kullanımı belirlenmiştir ve bu üç durumun enerji performansları kıyaslanmıştır. Model cephe önerisi uygulanan binanın enerji performansı, ülkemizde uygulanan iyileştirme müdahalelerinden ve yapının mevcut halinden da yüksek bir performansa sahiptir. Model cephe önerisinin binaya uygulanması binanın dış cephe çeşitliliği ve yenilenebilir sistemlerin ilave edilmesine imkan sağlamaktadır. Model cephe sisteminin üretimi sahada olmaması nedeniyle Türkiye'de uygulanan iyileştirme müdahalalerine oranla hızlı bir kurulum imkanı sağlamaktadır. Sonuç olarak ülkemizde bulanan 2000 yılı öncesi inşa edilmiş, enerji korunumsuz bina cephelerinin iyileştirilmesi adına Türkiye'de konut binalarının iyileştirilmesinde uygulanmamış bir model cephe önerisi uygulanarak enerji performansı araştırılmıştır.