Yatırımların çevrimlere etkisi

VE SONUÇ Bu çalışmada fiziki sermaye yatırımları ile çevrimler arasındaki ilişki Keynezyen bir çerçevede incelenmiştir. Giriş bölümünden sonra II. bölümde çevrimsel dalgalanmaları yatırım değişmeleri ile açıklayan bazı modeller ele alınmıştır. Bu modellerde dışa kapalı ve kamu sektörünün yer almadığı bir ekonomide gelir, yatırım ve tüketim değişkenlerinin çevrim boyunca birlikte nasıl dalgalandıkları gösterilmiştir. <modellerdeki değişkenler reeldir; fiyat hareketleri ve parasal faktörler analizin dışında tutulmuştur. II. Bölümün hemen başında gelir ve yatırım arasındaki iki katlı ilişkiyi oluşturan çarpan ve hızlandıran süreçleri formüle edilmiştir. Bu iki süreç birbiri ile yakından ilintilidir. Yatırım artışı geliri bir bölümü ortalama tasarruf oranı kadar artırırken, gelir artışı yatırımları sermaye-hasıla katsayısı kadar artırır. Bu iki sürecin karşılıklı etkileşimi kararsızlık sorununu doğurmaktadır: Süreçler birbirini hızlandırarak sistemin yukarı doğru ya da aşağı doğru kümülatif harekete geçmesine yol açmaktadır. Çarpan-hızlandıran etkileşiminin dalgalanma yaratması için bir takım manipülasyonlara gidilmiştir. Örneğin hızlandıran doğrusal değilse ya da sistemin hareketine ket vuran alt ve üst tamponlar varsa bu etkileşim dalgalanma yaratabilmektedir. İkinci bir manipülasyon sisteme birbirine gecikmeli intibak eden değişkenleri dahil 109 etmektedir. Gecikmeli hızlandıran-çarpan süreci dört farklı sistematik hareket üretmekte ancak, bu hareketlerin hiçbiri sistemin kararlı bir denge patikası etrafında salınımına tam olarak karşılık gelmemektedir. Bununla beraber sisteme en az bir tampon ya da düzensiz dış şoklar dahil edildiğinde gecikmeli hızlandıran çarpan süreci gerçek çevrimsel hareketlere benzer hareketler üretebilmektedir. Dış şoklar düzensiz aralıklarla ortaya çıkarak sistemin çalışmasını etkilemektedir. Dış şokları politik, toplumsal, doğal, teknolojik ve enerji şokları olarak sınıflandırabiliriz. II. 2 de hızlandıran prensibi daha gevşek bir şekilde formüle edilmiştir. Burada hızlandıran prensibinin temelini oluşturan optimal sermaye stoku intibakının anlık olarak gerçekleştiği varsayımı terk edilerek gecikmeli intibak varsayımı getirilmiştir. Buna göre yatırımlarda zaman faktörü ve beklentilerin rolü göz önüne alındığında rekabetten ötürü gelire gecikmeli olarak intibak etmektedir. Dolayısıyla optimal sermaye stokunun gecikmeli intibakı göz önünde tutularak orjinal hızlandıran esnek bir hale getirebilir. Sermaye stoku intibakı prensibi - çarpan etkileşimi ile. 110 sisteme tamponlar ve / veya gecikmeler dahil edildiğinde dalgalanmalar daha iyi açıklanabilmektedir. II. 3'te sistemin çarpan-hızlandıran etkileşiminin dışındaki sebeplerden dolayı dalgalanmasının nedenleri incelenmektedir. Bunlar arasında rekabetten doğan çarpılmalar, irrasyonel kesintiler, spekülasyon, ikame yatırımları ve teknik ilerlemenin rolleri ele alınmıştır. Çevrimin farklı aşamalarının uzunluğu ve şiddeti ikame yatırımları ile ilgili olarak nasıl bir politika izleneceğini belirlemektedir. Sermaye mallarının ekonomik ömürlerinin sabit olmaması ikame yatırımlarındaki dalgalanmaların çevrimi fazlaca etkilememesine yol açmaktadır. Yenilikçi yatırımlar; taklit, nisbi fiyatları bozma ve kullanılabilir faktörleri bollaştırma etkileri ile temel bir çevrim kaynağı oluşturmaktadır. Son olarak teknik gelişme, nüfus artışı, yeni hammadde ve enerji kaynaklarının bulunması yaratılan yeni fiziki sermayenin getiri oranını artırarak yatırımları teşvik etmektedir. II. 4 te envanter yatırımları ele alınmaktadır. Hızlandıran prensibi bu yatırım kategorisinde de işlemektedir ve çarpanla etkileşimi yolu ile gelir dalgalanmalarına yol açabilmektedir. Envanter yatırımlarını belirleyen bir diğer faktör pasif envanter değişimidir. Pasif envanterin değişimi, üretim veri iken envanterin satış hacmindeki artış oranı kadar azalmasıdır. Envanter yatırımları daha kısa periyotlarda çevrimler yaratmaktadır. Ill III. Bölümde üst dönüm noktası ya da tavan irdelenmektedir. Bu bölümde tavan işlevi gören üst sınırlar arasında tam istihdam tavanı, genel istihdam tavanımdan farklı olarak bazı yatırım endüstrilerindeki tam istihdam tavanı ve parasal ele alımaktadır. Yukarı dönüşü başlatan kuvvetlerin çalışmalarının yavaşlayarak durması ve tepe noktasına gelindikten sonra aşağı dönüş hareketinin başlaması açıklanmaktadır. IV. Bölümde ise alt dönüm noktası ya da taban göz önüne alınmaktadır. Bu bölümde aşağı salınım incelenerek gelir düşmesini sıfır gayri safi yatırım tabanı, sektörel yatırım tabanları ve bu tabanlara erişmeye yol açan etmenler açıklanmaktadır. Bölümün sonunda resesyondan çıkılıp canlanma döneminin başlamasının koşulları ve uzun dönemli büyüme faktörlerinin çalışması ortaya konmaktadır. V. Bölüm büyüme ve çevrim ilişkisi üzerinedir. Bölümün ana fikri çevrimsel dalgalanmaların ekonominin uzun dönem büyüme trendi etrafındaki sapmalar olduğu yolundadır. Ekonomi uzun dönemde nüfus artışı ve teknik ilerlemenin belirlediği doğal büyüme oranına eşit bir oranda büyümektedir. Bu oran sermaye birikiminin belirlediği gerekli büyüme oranıdır. Gerçekleşen büyüme oranı, çevrimin farklı aşamalarında ortalama tasarruf oranı ve sermaye katsayısındaki belirli limitler arasındaki değişmeler nedeni ile farklı değerler alsa dahi ortalama olarak 112 gerekli büyüme oranına eşittir. Normal sermaye-hasıla katsayısı teknolojik değişmeden ötürü zaman içerisinde değişime uğramaktadır. Bu çalışmada ana çevrim kaynağının reel sermaye yatırım oranındaki değişme olduğu görüşü benimsenerek bu yatırımlardaki değişmeler ve bu değişmelerin çevrime nasıl yön verdiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla bazı modeller tanıtılmıştır. Modellerin çalışması sonucunda varsayımları ile tutarlı sonuçlar elde edilebilmektedir. Bu modeller çevrimsel dalgalanmaları tam olarak açıklayamamaktadır ancak yine de çevrim olgusunu anlamamızda bize belli bir görüş açısı kazandırmaktadır.