Bolu ili broiler işletmelerinde karlılık ve verimlilik analizleri

Bolu ili broiler işletmelerinde karlılık ve verimlilik analizleri Bu araştırma Bolu ili broiler işletmelerinde karlılık ve verimliliği tespit etmek; üretim süresince kullanılan iktisadi ve teknik faktörlerin dağılımlarını ve etkinlik derecelerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Buradan hareketle il genelinde işletme ölçeklerine, bölgelere ve dönemlere göre broiler işletmelerinde karlılık ve verimlilikler araştırılmıştır. Araştırma materyalini Bolu ili ve ilçelerinde faaliyet gösteren 140 işletmeye ait 169 kümeste 1993 yılı Kasım ayı ile 1994 yılı Kasım ayı arasında geçen bir yıllık dönemdeki veriler oluşturmuştur. Düzenlenen anket formları ile işletmelerle yüz yüze görüşülerek ekonomik analizlerde kullanılacak veriler bizzat temin edilmiştir. Bolu ilinde en fazla kümes sayısı ve üretim kapasitesi I. bölgede yoğunlaşmıştır. 10001 adet/dönem üstü kapasiteli kümeslerin fazla olduğu işletmeler ise III. bölgede yoğunlaşmıştır. Altlıklı yer ve hepsi içeri hepsi dışarı sistemi ile kümeslerde üretim yapılmaktadır. 5000 adet dönemden az üretim yapanlar için ek gelir. 5001- 7000 adet dönem arasında üretim yapanlar için geçiş dönemi 7001 adetten fazla üretim yapanlar için ise broiler işletmeciliği aile geçimini sağlamak için yapılmaktadır. Araştırmaya alman işletmelerde bir yıllık dönemde maliyeti oluşturan masraf unsurlarından en büyük payı yüzde 69.97 ile yem yüzde 20.52 ile civciv almıştır. Yakacak giderleri yüzde 1 .76, işçilik giderleri ise yüzde 1.23 'dür. İl genelinde ölüm oram yüzde 7 .57, YEDO 2 .01, ortalama canlı ağırlık 1.920 kg verimlilik endeksi ise 202 .79'dur. Verimlilik endeksi değerinin en iyi olduğu işletme küçük ölçekli işletmelerdir. İl genelinde rantabilite ve rantabilite faktörünün en yüksek olduğu işletmeler ise büyük ölçekli işletmelerdir. İşletmeler dönemlere göre incelediğinde yem113 maliyetlerinin masraflar genel toplamının en yüksek olduğu dönem III. dönem, civcivde ise I. dönemdir. Verimlilik indeksinin yüksek çıktığı dönemler ise III. ve IV. dönemler olarak bulunmuştur. Rantabilite ve rantabilite faktörlerinin en yüksek çıktığı dönem ise III. dönem olmuştur. II. dönemde üreticiler zarar etmişlerdir. İşletmeler bölgelere göre incelendiğinde yem masrafları II. bölgede, civciv masrafları I. bölgede, işçilik masrafları III. bölgede, ısıtma masrafları IV. bölgede diğer bölgelere göre fazla bulunmuştur. Verimlilik indeksinin yüksek çıktığı bölge ise E. bölgedir. Rantabilite faktörleri ise II. ve III. bölgelerde yüksek bulunmuştur. Kaliteli yem-kaliteli civciv ve üreticiye verilen kg. bakım ücreti entegre şirketlerin inisiyatifinde olduğundan, üreticilerin kar elde etmeleri tamamen entegre şirketlerin insafına kalmış durumdadır. Bölgede işletmelerle ilgili olarak bulunan çok düşük karlılık; mevcut sistemden kaynaklanmaktadır. Üretimin rasyonalleştirilmesi için, üreticinin alın teri ve emeğinin daha iyi değerlendirmesi gerekir. Kırsal alanda sosyal ve ekonomik refahın istikrarlı ve gerçek anlamda artması ise üreticinin güçlü ekonomik örgütlenmelerle ortaya çıkması ile mümkün görünmektedir. İlde, sektörde eğitim, yönetim ve kredili finansman sorunu yaşamayan üretim ve pazarlama kooperatifleriyle serbest piyasa ekonomisi koşullarında çok daha başarılı sonuçlar almak mümkündür.