Stratejik planlamanın Türkiye'nin milli güvenlik stratejilerinin oluşturulmasında kullanım sorunları ve bir model önerisi

Türkiye, çağımızın çok hızlı değişen koşullarıyla daha iyi baş edebilmek ve bazı batılı ülkelerin uygulamaya başladıkları çağdaş yönetim sistemlerine ayak uydurabilmek maksatlarıyla, Bakanlıklarında, Mahalli İdarelerinde ve Kamu Kurumlarında 'Stratejik Planlama ve Stratejik Yönetimi' bir süredir uygulama gayreti içerisindedir. 2003 yılında yürürlüğe giren 5018 sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereği devlet kurumlarının büyük bölümü, Stratejik Planlarını hazırlamış ve bunları üst makamlarına sunarak kamuyla da paylaşmaya başlamışlardır. Geçen süre içerisinde yayınlanan Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik gereği uygulamalara devam edilmektedir. Sayıştay denetimleri de bir süredir bu doğrultuda uygulanmaktadır. Bununla beraber bu yönetmeliğe göre; 'Yerine getirmekle yükümlü oldukları hizmetlerin hassasiyeti' gerekçe gösterilerek Milli Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının stratejik plan hazırlaması zorunlu değildir, denilmektedir. Bu suretle de Milli Güvenliğin oluşturulmasında görev alacak esas aktörler, stratejik planlama konusundan bir anlamda hariç tutulmuş olmaktadırlar. Zaten Milli Güvenlikle ilgili bütün mevcut çabalar, Milli Güvenlik Kurulu çalışmaları kapsamında geleneksel olarak uzun yıllardır gizli olarak yürütülmektedir. Açık kaynaklar incelendiğinde, demokratikleşme anlamında zaman zaman bazı yasal güncelleştirmeler, hatta kapsamlı olduğu belirtilen değişiklikler yapılsa bile, yıllardır, her ne kadar Milli Güvenlik Siyaseti Belgesi adı altında yine geleneksel ve daha ziyade genel hedef veren bir belgenin mevcut olduğu bilinse de, belli bir açıklayıcı yasaya dayandırılan ve böylece mevcut stratejik planlama çalışmalarının paralelinde hazırlanan istenilen seviyede bir demokratik milli güvenlik sistemi kurulamamıştır, denilebilir. Soğuk savaşın bitmesi, yeni ortaya çıkan tehditler, riskler ve giderek daha küreselleşen yeni dünya düzeni dikkate alındığında güvenlik kavramı, bilgi teknolojilerinin de önlenemez şekilde gelişmesiyle hız kesmeden başkalaşmaya hatta sivilleşmeye devam etmektedir. Bütün bu değişimi ülkede yönlendirebilecek veya kontrol altına alabilecek ya da en azından bunlara uyum gösterebilecek stratejik planlama gibi Türkiye ve benzeri ülkeler için nispeten yeni sayılabilecek bir anlayışla hazırlanan, geleceği mümkün mertebe şekillendirebilen, paylaşılan şeffaf bir milli güvenlik sistemine ihtiyaç doğduğu kıymetlendirilmektedir. Türkiye burada, milli güvenlik alanında benzeri ülkelere de Stratejik Planlama yöntemiyle milli güç unsurlarını milli güvenlik politikalarını uyumlandırarak bu konuda yeni bir sistem kurup evrensel anlamda başarılı bir model de teşkil edebilir; çünkü ülkenin kamu kurumları, özel sektör, bakanlıkların çoğu, ve mahalli idarelerde güvenlik dışı alanlarda zaten bir süredir stratejik planlamaya geçmişş bulunmaktadır. Bu çalışmayla; bir milli güvenlik stratejisi formatı ortaya konması da dahil, ikisi denenmiş birisi önerilen yeni üç farklı model üzerinden birbirleriyle mukayeseli olarak söz konusu milli güvenlik sistemlerini sorgulamak ve nihayetinde de 'Türkiye ve benzeri ülkeler' için, sonraki araştırmalara bir başlangıç noktası teşkil edilerek, konuyla ilgili az bulunan yazına katkıda bulunulması hedeflenmektedir.