turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
244 Numaralı Mardin Şer'iyye Sicili (Hicri 177 - 80 / Miladi 1860 - 63) transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Şer'iyye sicilleri bölgesel ve şehir tarihi araştırmalarında son derece önemli yer tutmaktadır. Tez konumuz olan 244 Numaralı Mardin Şer'iyye Sicili de Mardin'inbölgesel, şehir, kültürel, sosyal ve ekonomik yapısını ayrıntılı bir şekilde bizlere ulaştıran çok önemli bir kaynaktır. Mardin şehri sosyo-kültürel açıdan kozmopolit bir yapıya sahiptir. Bu özeliğiyleOsmanlı Devleti'nin toplumsal yapısının genel özelliklerini yansıtmaktadır. Mardinkırsalında Müslüman nüfusun yoğunluğu fazladır. Şehir merkezinde ise Gayri-müslimnüfusun yoğunluğunun daha fazla olduğu görülmektedir. Genel olarak Müslümanlardaha çok ziraat, tarım ve hayvancılık gibi ekonomik faaliyetlerle uğraşırlarken, Gayrimüslimler ise daha çok sanat ve ticaret gibi şehirlerde faaliyet gösterenmesleklerle ilgilenmişlerdir. Bu çalışmayla 1860- 63 yılarında Mardin şehrinin mahallelerini, kazalarını ve köylerini, sosyal yapısını, ekonomik faaliyet alanlarını, bu dönemde yaygın olarak kullanılan kişi adlarını, şehir, kaza ve köylerde yaşayan dini grupları ve bunlar arasındaki sosyal ilişkileri yansıtmaya çalıştık.
Great powers rivalry and the Greek independence (1820-1832)

Bu tez, Avrupa'nın siyasi konjonktürü çerçevesinde Yunan bağımsızlık sürecinin diplomatik boyutunu incelemektedir. Tezde, Osmanlı İmparatorluğu'nun jeopolitik değerlendirmesi yapılmakta ve dönemin uluslararası siyasi kavramları ile büyük devletlerin dış politikaları ele alınmaktadır. Avrupa Güçler Dengesi ve ihtilalci hareketlere karşı oluşturulan uluslararası ittifaklara da, Yunan bağımsızlık sürecine etkileri çerçevesinde değinilmektedir.
Ahmet Midhat Efendi'de girişimcilik: Teori ve pratik

Bu tezin konusu, Ahmet Midhat Efendi'nin girişimcilik anlayışının temel nite-liklerini ortaya koymak ve iktisadi girişimlerinin kapsamını tespit etmektir. Tezin temel sorusu ise Ahmet Midhat Efendi'nin girişimciliğinin kapitalist mi yoksa geleneksel bir girişimcilik mi olduğudur. Bu soruya cevap verebilmek için öncelikle girişim kavramı üzerinde durulmuştur. Girişim, girişimci, girişimcilik tarihi, girişimcilik teorileri ele alın-mış ve girişimcilikle yakından ilişkili ticaret ve özellikle kapitalizm kavramları incelen-miştir. İktisadi hayatta 'geleneksel girişimci', 'kapitalist girişimci' ve melez bir model olan 'çevre girişimcisi' türlerinin olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca Osmanlı iktisat düşüncesinde girişimcilik anlayışı irdelenmiş ve Ahmet Midhat Efendi'nin hayatı, iktisat düşüncesi, iktisatla ilgili eserleri, edebi eserlerindeki girişimci karakterler, bizzat gerçek-leştirdiği iktisadi girişimler açıklanmıştır. Tezin sonuç kısmında ise Ahmet Midhat Efen-di'nin bütünüyle ne 'geleneksel girişimci' ne de 'kapitalist girişimci' profiline uyduğu, bunların dışında 'çevre girişimcisi' olarak adlandırılabilecek farklı karakterde bir giri-şimci tipolojisi sergilediği ileri sürülmüştür. Bu sonuca, Ahmet Midhat Efendi'nin eserle-ri, eserlerindeki karakterler ve kendi girişimleri üzerine yapılan incelemeler sonucunda ulaşılmıştır.
Osmanlı idarİ sistemi içerisinde Palu hükumeti

Sultan Selim'in 1514'te Çaldıran Savaşı'nda Safevileri mağlup etmesinin akabinde Osmanlı hakimiyeti altında giren Diyarbekir, beşinci eyalet olarak idari teşkilatta yerini aldı. Ancak Diyarbekir diğer eyaletlerden siyasi, sosyal ve iktisadi yönlerden farklılık arz ediyordu. Nitekim buradaki yerel unsurların ve aşiret yapısının kendine has özelliklerinin bilincinde olan Osmanlı yönetici elitleri, bölgenin yerel şartlarını dikkate alarak timar sisteminin kısmen farklı tarzını uygulamaya koydular. Diyarbekir eyaletinde idari teşkilat kurulduktan sonra her sancağa; coğrafi durumuna, sosyal yapısına, nüfusuna, verdiği hizmete, itaat ve sadakatine ve nihayet tarihi geleneğine göre farklı statü verilmişti. Bunlar üçe ayrılmıştı, klasik Osmanlı sancakları, yurtluk-ocaklık sancaklar ve hükumet sancaklar. Bu çalışmada Diyarbekir eyaletinde yer alan ve idari devamlılığı ile statüsünü Tanzimat'a kadar değişmeden devam ettiren Palu hükumeti örnek olarak seçilmiştir. Osmanlı'nın merkezden uzak taşra idaresinin teşkilatlanma biçimini ve esnek yönetim anlayışını gösteren bu tür sancakların kuruluş sebepleri, sistem olarak yerleşmesi, değişim-dönüşüme uğramaları ve Tanzimat reformları neticesinde merkezi ve modern devletin kuruluşuyla ilga süreci Palu'daki uygulamalar üzerinden anlatılmıştır. Böylece sistem olarak yurtluk-ocaklık ve özellikle hükumet sancakların imparatorluk yönetimi içindeki mahiyeti tartışılmış olacaktır.
XIX. yüzyılda Karadeniz bölgesi ölçeğinde tenvirat araçlarının sosyal ve mali işlevleri

Aydınlatma, ışıklandırma anlamına gelen tenvirat her devlette, sosyal çevrede ve her devirde önemli bir gereklilikti. İnsanlar, gün karardıktan sonra da hayatlarını devam ettirip, işlerini halledebilmek için bir tenvirat aracına gereksinim duymuşlardır. Bunun için ilk dönemlerde ateşinde kullanılmaya başlanmasıyla ilk ilkel aydınlatma biçimi ortaya çıkmış ve insanlar geceleri ısınmanın yanında bir miktar da olsa aydınlığa kavuşmuşlardır. İlk dönemlerde tenvirat işi yakılan ateş, çıra veya bir meşale ile halledilmiştir. Zamanla tenvirat araçları değişmiş ve gelişmiştir. İnsanoğlu geceleri de hayatını sürdürmek için mum, şamdan, kandil, fener ve gaz lambası gibi tenvirat araçlarını kullanmışlardır. Yaşam alanlarının bu araçlarla aydınlatılmasının akabinde insanlar evlerinin önüne bir tenvirat aracı yerleştirmiş ve ilk sokak aydınlatması da başlamıştır. Tenvirat işleri elektriğin bulunması ve yaygınlaşmasıyla birlikte modernleşmiştir. Osmanlı Devleti'nde geceleri insanların sokağa çıkması bugünkü gibi kolay değildi. Zaman zaman insanların geceleri sokağa çıkmaları dahi kanunlarla yasaklanmış ya da sokağa çıkmak zorunda kalanların yanlarına bir tenvirat aracı almaları emredilmiştir. Çünkü geceleri insanların güvenliklerini sağlamak gündüzlerden daha fazla dikkat ve zahmet istemekteydi. Bu nedenle insanların geceleri de işlerini halledebilmeleri, namaza gidip gelebilmeleri için; sokaklar, ibadethaneler ve insanların topluca kullandığı alanlardaki aydınlatma işini devlet üstlenmiş ve dönemin aydınlatma araçlarıyla tenvirat işini gerçekleştirmeye çalışmıştır. Hazırlanan bu çalışma da Osmanlı Devleti'nin 1800'lerde aydınlatma işini nasıl, hangi araçlarla gerçekleştirdiği araştırılmıştır. Osmanlı'nın büyük bir coğrafyaya yayılması nedeniyle konunun kapsamı Karadeniz Bölgesi ölçeğinde yani Trabzon ile Kastamonu Vilayetleri ile sınırlı tutulmuştur.
Hanımlarlar Alemi gazetesinin inceleme, tasnif ve değerlendirilmesi (1914/1918)

tez çalışmasında Osmanlı Devleti döneminde kadınlara yönelik olarak çıkarılan gazetelerden Hanımlar Alemi Gazetesi incelenmiştir. Özellikle II. Meşrutiyet'in ilanı ile birlikte basın yayın faaliyetlerinin artmasıyla harekete geçen kadınlar, kurdukları dernekler ve yayınladıkları gazeteler vasıtasıyla seslerini duyurmaya çalışmışlar ve aynı zamanda kendileri ile ilgili hak ve adalet arayışına girmişlerdir. Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemi'nde yayınlanan kadın dergilerinden pek çoğu uzun ömürlü olamamıştır. Bazı yayınların da kesintilere uğradığı görülmektedir. Çalışmada ele aldığımız Hanımlar Alemi Gazetesi, 1914'te başladığı yayın hayatına 1915 ve 1916 yıllarında ara verdikten sonra, 1918'de tekrar yayınlanarak toplam 30 sayı neşredilmiştir. Hanımlar Alemi Gazetesi'nde erkek ve kadın pek çok yazarın eserlerine yer verilmiştir. Kadınların toplumsal hayatta karşılaştıkları sorunlar, aile içi problemler, görücü usulü evlilik, aile hayatında kadınlara düşen vazifeler gibi pek çok konu değişik türde yazılan eserlerde ele alınarak okurların ilgisi çekilmeye ve tavsiyeler verilmeye çalışılmıştır. Kadınların çağın gereklerine göre eğitilmesi ve toplumda söz sahibi olması gerektiğini savunan Hanımlar Alemi Gazetesi, bununla birlikte evine ve ailesine bağlı Türk kadını örneğini de ön plana çıkarmaktadır. Batılılaşma hareketinin izlerini bilhassa yer verdiği kadın resimleri ile hissettiren gazete, geleneksel bakış açısını da korumaktadır.
Centralization and opposition in Mongol and Ottoman State formations

Moğol ve Osmanlı liderlik yapıları, kimliklerin oldukça değişken, insan hareketliliğinin yüksek ve ittifakların geçici olduğu sürekli çatışmalı ortamlarda filizlenmişlerdir. Çinggis Han kabile siyaseti içinde oldukça marjinal bir noktadan tüm Moğolistan'ın Han'ı noktasına yükselmiş, bu süreçte edindiği deneyim ona kabile dışı bir siyasi vizyon kazandırmıştır. Henüz yolun başındayken kurduğu ilişkiler ve çevresine topladığı yandaşları ile iktidar çekirdeğini oluşturmuş ve daha sonra ordusunun bünyesine kattığı klan ve kabileleri bu ilk katılımcılar etrafında yeniden örgütlemiştir. Osman Bey, beyliğinin avantajlı coğrafi konumu sayesinde başarılı fetihlerde bulunmuş, kısa zamanda üne kavuşmuş ve Bizans sınır bölgesinin karmaşık yapısının değişik unsurlarını kendisine çekmeyi başarmıştır. Osman Bey liderlik için büyük bir mücadelenin içine girmemiştir. Çinggis Han gibi etrafında topladığı yandaşlarıyla farkında olmadan da olsa, mevcut kabileci sosyo-politik örgütlenmeye bir alternatif geliştirmiş, ancak iktidarı tekelleştirmek yerine bunu yandaşlarıyla paylaşma yoluna gitmiştir. Moğollar bozkırda iktidarı tekleştirdikten sonra uç fetihlerine yöneldiler. Çinggis Han döneminde Moğolların iktidarın merkezini bozkır olarak görmeye devam ettiler. Moğolistan dışındaki bölgelerle doğrudan olmayan bir ilişki kurdular. Buralarda çeşitli yönetimsel yöntemler uygulasalar ve görevliler atasalar da, temel konsantrasyonları vergi almak üzerineydi. Diğer yandan Osmanlılar yönetsel aygıtlarını fethedilen topraklarda inşa ettiler. Osmanlılar Osmanlı devletindeki makamları dışında bir iktidar zemini olmayan yeni bir bürokrat grubu yarattılar. Bu makamların kalıtsal bir boyutunun olmaması aristokratikleşmeye karşı bir önlemdi. Moğollar eski kabile aristokrasisini büyük oranda elimine etseler de, Osmanlılardan farklı olarak devlet bürolarını kalıtsal makamlara dönüştürdüler ve zaman içinde halkları, orduları, toprakları ve kaynakları devlet görevlilerine mülk olarak dağıttılar. Sonuçta, Çinggisliler Çinggis Han'ın merkeziyetçi düzenini sarsacak güce sahip bir aristokrasi yarattılar.
Osmanlı saray teşkilatında iç oğlanlığı müessesesi

Bu çalışmada erken dönemlerden itibaren Osmanlı sarayında hizmet eden içoğlanları ele alınmıştır. Devletin asker ve idareci ihtiyacını karşılamak amacıyla ihdas edilmiş olan bu müessese, Edirne ve İstanbul'daki saraylarda örgütlenmişti. Belli bir döneme kadar çoğunluğunu Hristiyan asıllı gençlerin oluşturduğu bu zümre üyelerigenellikle Edirne'deki Eski Saray ile İstanbul'daki Galata Sarayı, İbrahim Paşa Sarayı ve bir dönem de İskender Çelebi Sarayı'nda istihdam edilmişlerdir. Bu saraylarda Türk ve İslam öğretileriyle donatılan gençler, bir süre sonra devlet işlerinin merkezi olan Yeni Saray'a alınır yahut kapıkulu sipahi bölüklerine tevzi edilirlerdi. Yeni Saray'a alınangençler padişahın hususi hizmeti için yetiştirilir ve bu kapsamda çeşitli görevleri yerinegetirirlerdi. Yeni Saray Enderun'undaki en alt birimler olan Büyük ve Küçük Oda'dagenellikle eğitimleriyle ve kişisel gelişimleriyle meşgul olan oğlanlar, diğer odalardamesul tutuldukları özel işleri ifa ederlerdi. Her bir oda birbirinden farklı görev ve sorumluluğa sahipti. Doğancıların bulunduğu Doğancı Odası, padişahın av işleriyle vekuşlarıyla ilgilenirken Seferli Odası ise padişahın elbiselerinin temizliğinden sorumlututulurdu. Kiler Odası, padişahın ve Harem'in yiyecek ve içecek ihtiyacını karşılar, Hazine Odası ise Enderun Hazinesi'nin güvenliğini sağlayıp gelir ve gider kayıtlarınıtutardı. Bir de bu odalardan başka padişahın hususi hizmetine ve saraydaki kutsalemanetlerin muhafazasına yetkilendirilmiş olan Has Oda vardı. Padişaha hizmet etmek amacıyla sarayda istihdam edilmiş olan iç oğlanları, akağalar ve zülüflü baltacılarla bir arada Enderun sahasında görev almışlardır. Ancak, bu üç farklı grup arasında itibar, beceri ve vizyonist kişilikleriyle ön plana çıkanlar baskın olarak iç oğlanları olmuştur. Bilhassa yabancı kaynaklarda sıkça anılan bu kişiler, uzun yıllar merak uyandıran bir kişiliğe bürünmüşlerdir. iv'Osmanlı Saray Teşkilatında İç Oğlanlığı Müessesi' isimli bu çalışma, uzun yıllar Osmanlı sarayının gizemli bireyleri olan iç oğlanlarının teşkilat yapısı, dinamik görev dağılımı, değişken terfi süreci ve çeşitli gelir kaynaklarının açığa çıkarılması amacıyla hazırlanmıştır. Bu kapsamda mükerrir retoriklerden farklı bir şekilde ele alınmış olanzümre, dinamik ve değişken kurumsal özellikleriyle yeniden yorumlanarak hizmetliözellikleri ön planda tutularak incelenmiştir.
Kızıldeniz'de insan ve silah kaçakçılığı (1890-1910)

Çalışmamızda Kızıldeniz üzerinden Osmanlı topraklarına yapılan insan ve silah kaçakçılığı faaliyetleri ayrıntısıyla ele alınacaktır. 1890 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun köleliğe karşı Brüksel Senedi'ne imza atmasıyla ve aynı yılda Fransa ve İngiltere'nin ardından İtalya'nın da Kızıldeniz'in batı sahilinde sömürge yönetimini kurmasıyla Kızıldeniz'de tüm dengeler değişmişti. Osmanlı İmparatorluğu'nun bu tarihten itibaren bölgede izlediği politika tamamen değişime uğradı. Kızıldeniz'deki yasal olmayan köle ticareti, insan kaçakçılığına evrildi ve bölgede yeni bir kaçakçılık türü olarak silah kaçakçılığı ortaya çıktı. Bölgedeki devletlerin köle ticaretine karşı tavır alması sonucunda, Afrika kıtasından Osmanlı topraklarına yapılan insan kaçakçılığı giderek azalmaya başladı. Buna karşın Avrupa sömürgelerinden, Osmanlı topraklarına yapılan silah kaçakçılığı hız kazanarak devam etti. Bu tez, yirmi yıllık periyodu kademe kademe ele alarak, Kızıldeniz üzerinden Hicaz ve Yemen Vilayetlerine yapılan insan ve silah kaçakçılığının nasıl geliştiğini ve ne gibi sonuçlar doğurduğunu izah etmeye çalışacaktır.
From decline to progress: Ottoman concepts of reform 1600-1876

Bu çalışma çerçevesinde, on altıncı yüzyılın sonlarından 1876'da ilk anayasanın ilanına kadar Osmanlı'da reform tartışmalarının dönüşümü, farklı dönemlerde kullanılan reforma dair kavramlar üzerinden analiz edilmektedir. Kronolojik sırayla bu kavramlar, on yedinci yüzyılda ıslah, Nizam-ı Cedid döneminde tecdid, Tanzimat ve son olarak da terakki kavramlarıdır. Özellikle Osmanlı bürokrat ve katipleri tarafından yazılan siyasi metinleri kullanarak, her dönemde, nizamın nasıl anlaşıldığı, çözülmenin ve çöküşün nasıl kavramsallaştırıldığı, geleneğin ne şekilde yeniden üretildiği ve yeniliğin nasıl meşrulaştırıldığı sorgulanmaktadır. Bu sorular aracılığıyla devletin dönüşüm sürecinde Osmanlı siyasi dilinin dönüşümünün nasıl bir mantık takip ettiğini anlamaya çalışırken bir yandan da Osmanlı siyasi kavramlarına, Batılılaşmaya ve sekülerleşmeye dair literatürdeki bazı temel varsayımları masaya yatırıyorum. Bu çalışma çerçevesinde yöntemsel olarak Reinhart Koselleck ve Cambridge ekolünün siyasi düşünce tarihine revizyonist yaklaşımlarından ilham alıyorum.
Prof. Dr. Kiepert'in komutasında ajan Prittwitz ve Prusyalı teğmen Marcker Kannenberg'in 1893 Kızılırmak havzası raporları

Kızılırmak Havzası gerek büyüklüğü gerekse özellikleri bakımından Anadolu'da önemli bir yer kaplar. Havza, özellikleri itibariyle, tarih boyunca Anadolu'da yerleşmiş olan topluluklar bakımından sosyo-kültürel, siyasi ve ekonomik anlamda değer taşımıştır. Bu çalışmada, Kızılırmak Havzası'nın Orta Anadolu'dan başlayarak Karadeniz'e kadar uzanan kısmı, esasen sosyal ve ekonomik yapısı ile olmak üzere ele etraflıca incelenmektedir. Çalışmamız, Alman bilim insanı ve seyyah Hermann von Flottwell'in kitabı olan 'Aus dem Stromgebiet des Qyzyl-Yrmaq ' adlı araştırma-inceleme ve seyahatname tarzı eseri ana eksenine alarak, konuyu derinlemesine ve geniş bir yelpazede ele almak gayesini taşımaktadır. Ankara'dan başladığı ve Samsun'a kadar ulaştığı ve sonra başka bir güzergah üzerinden dönerek yine Ankara'da bitirdiği seyahatini günü gününe kaydeden Hermann von Flottwell, Aus dem Stromgebiet des Qyzyl-Yrmaq isimli eserinde, Anadolu üzerinde büyük yer kaplayan Kızılırmak Havzası'nı araştırmak ve incelemek gayesi ile arkadaşlarıyla birlikte bu seyahate çıkmıştır. Bu seyahat esnasında, bir ekip doğrudan Kızılırmak boyunca yol alırken, diğer ekip nehrin her iki tarafında daha derinlere doğru ilerlemek suretiyle bölgenin tarihi coğrafyasını incelemişlerdir. Kızılırmak nehrinin akış özellikleri, kıvrımları, ona dökülen çaylar ve dereler, yeri geldikçe, birer birer ele alınmıştır. Hermann von Flottwell ve arkadaşları, bölgenin coğrafi durumunu ayrıntılı biçimde tespit etmişler ve haritasını çıkarmışlardır. Nehrin seyir yolu üzerindeki tabiat özellikleri, geçitler, kanyonlar onların kaydettikleri şeyler arasındadır. Hermann von Flottwell ve arkadaşları, uğradıkları şehirlerin coğrafi özelliklerine, iki bölge arasındaki mesafeden tutun da şehirler arasındaki yolların durumuna, Türk adet ve geleneklerinden bölgelerin isimlerinin tarihçesine değin birçok konuda aydınlatıcı bilgiler sunmuşlardır. Yolları üzerindeki tarihi eserleri incelemişler, özelliklerini kaydetmişlerdir. Geçtikleri yerlerdeki köprüler, anıtsal yapılar hakkında notlar almışlar ve bölge insanının günlük yaşamına ilişkin bilgileri okuyucu ile paylaşmışlardır. Hermann von Flottwell ve arkadaşlarının gözlemleri oldukça objektiftir. Bazı şehirlerde karşılaştıkları kişilerle yaşamış oldukları olayları anlatırken, o insanların misafirperverliğine özellikle vurgu yapmışlardır. Bazı yerlerde ise karşılaştıkları olaylar onları ürkütmüştür. Sonuç itibariyle, bu seyahatnamenin, dönemin Osmanlı ülkesini tanımamızda, anlamamızda, seyahat edilen bölgenin doğal, kültürel ve ekonomik özelliklerini öğrenmemizde önemli katkılarının olduğunu ifade edebiliriz.
1890-1903 arası Makedonya sorunu

XIX. yy.'da Osmanlı Devleti'nin çöküşünü hazırlayan olaylar hız kazanmıştır. Yüzyılın daha ilk on yıllarında başlayan bu sorunlar iç ve dış dinamikler ile açıklanır. Osmanlı Devleti'nin bozulan daha doğrusu çağın gereklerine göre kendini yenileyemeyen ekonomik, sosyal, politik yapısı bu çöküşün iç dinamiklerini oluşturmaktadır. Avrupa'nın artan sömürge çatışmaları ve milliyetçilik akımı ise sorunların dış dinamiklerini açıklamaktadır. Makedonya bölgesi'nin coğrafi, jeopolitik, etnik, dini, ekonomik, sosyal yapısı bu yüzyılda yaşanan paylaşım savaşı yani sömürge çatışmaları için uygun bir ortam oluşturmakta idi. Avrupa Devletleri Makedonya'nın ve Osmanlı Devleti'nin mevcut durumunu kullanıp bölgede kendileri için kontrol bölgeleri oluştururken Balkan devletleri de kendi amaçları için Avrupa Devletleri'nin politikalarına kendilerini alet ediyorlardı. Aslında bu bir devletin kontrolünden çıkıp diğer devletin kontrolüne girmekten başka bir şey değildi. Makedonya bölgesinde özellikle 1890'lı yıllarda artan olaylar 1878 Berlin Antlaşması ile develetlerarası boyut kazanarak kendisine yazılı-resmi bir zemin bulmuş olur. Fakat Makedonya sorunu olarak abandırdığımız bu gelişmeler tek yönlü olmamıştır. Yani bölgede ne kadar farklı unsur varsa sorunun boyutu da o kadar çoktu. Örneğin bu olaylarda en etkili olan Bulgarlar arasında bile Makedonya konusunun çözümünde farklı fikirler vardı. Makedonya için özerklik, bağımsızlık, Balkan devletleri arasında paylaşımı v. s. şeklinde çözüm önerileri vardı. Bu farklı fikirler olaylarda izlenen yöntemlerde de farklılıklara neden olmuştu. Bölgede yaşanan çete olaylarında belli başlı örgütler şunlar idi: Makedonya iç Devrim Örgütü, St. Sava Örgütü, Yüksek Makedon Örgütü ya da Dış Örgüt, Ethnike Hetairia Örgütü. Bunlar hem birbirleri ile, hem Osmanlı kuvvetlerine karşı ve hem de kendi içlerinde çatışmalar yaşıyorlardı. Bu olaylar da bölgenin asayişinin, ekonomisinin, yönetiminin bozulmasını arttıran nedenler arasında idi. Bu örgütler özellikle 1890'lı yılların ikinci yarısından itibaren eylemlerini çatışma safhasına taşırlar. Daha önceleri ise amaçlarının fikir aşamasını yerleştirmeye çalışmışlardı. Bunda gerek örgütlerin artık böyle çatışmalara hazır hale gelmiş olmaları gerekse Osmanlı yönetiminin artık bu örgütlerin farkına varıp onlara karşı önlem almaya başlamış olması etkili olmuştur. 1903 yılma gelindiğinde ise Avrupa Devletleri yeniden Osmanlı içişlerine müdahale ederek Mürzsteg Programı ile bölgede kendi politikalarına uygun çözüm önerilerini yürürlüğe koymuştur.
Selanik'te sosyo- ekonomik ve kültürel hayat (1908-1912)

1908- 1912 yılları arasında Selanik'in sosyo-ekonomik ve kültürel durumunu içermektedir. Çalışmamızda II. Meşrutiyetin ilanından sonra Osmanlı Devletinde meydana gelen değişmelerin Selanik ekseninde incelenmesi yapılmıştır.
230 numaralı Maraş şer'iyye sicili

İhsanlarla ilgili bütün hukuki olayları, kadıların verdikleri karar suretlerini, hüccetleri ve yargıyı ilgilendiren çeşitti yazdı kağıtları ihtiva eden defterlere Şer'iyye Sicili denir. Osmanlı Devletinde İslami hukuk kuralları geçerli idi. Bundan dolayı yapmış olduğumuz çalışmanın giriş kısmında belgelerin anlaşılmasına kolaylık sağlamak amacıyla Şer'iyye ve Nizamiye Mahkemeleri ile İslam Hukukuna göre vekaletnameler hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Şer'iyye Sicillerinin genel özelliklerini ve tarihi önemim açıklamaya çalıştık. 7 Adet olan Maraş Şer'iyye Sicilleri, Milli Kütubhanede muhafaza edilrnektedir. Maraş Şer'iyye Sicilleri 1876- 1922 tarihleri araşma aittir. Tez konumuz olan 230 numaralı defler 28x38 cm. ebatındadır. iki bölüm ve 213 sayfadan oluşmaktadır. Birinci bölüm H. 1320 -1322/ M. 1902- 1904 yıllarına ait olup, vekaletnameler yer almaktadır. İkinci bölüm R. 1337 -1338/ M. 1921- 1922 yıllarına ait olup dava listeleri yer almaktadır. Araştırmacılara kolaylık sağlamak amacıyla belgelerin özeti çıkartılıp daha sonra metin transkripsiyonu verilmiştir. Değerlendirme kısmında çalışmamız sırasında elde ettiğimiz sonuçları ele alarak Maraş'in idari, ekonomik ve sosyal yapısı hakkında bilgiler verilmiştir. Buna göre XX. yuzyıl başında Maraş Haleb Vilayetine bağlı bir sancaktır. Halk tarım, ticaret ve çeşitti el sanatları ile uğraşmaktadır. Müslüman ve gayrimüslim halk arasındaki ilişkilerin iyi olduğu anlaşılmaktadır. Defterdeki yazı çeşidi hakkında bilgi vermek amacıyla ekler bölümünde beş adet belge fotokopisi verilmiştir.
Zonguldak 1288-1289 yıllarına ait şeriyye sicil defteri, yer nu: 42/2160

H. 1288 -1289/ M. 1871- 1872 yıllarına ait Zonguldak Şer'iyye Sicil Defteri'ni esas alarak yapılan bu çalışmada Zonguldak - Ereğli yöresinde yaşayan Müslüman-Türk ve Gayri-Müslimlerin sosyal hayattan incelenmiştir. Birinci bölümde, defterdeki kayıtlara geçmeden önce Zonguldak-Ereğli şehir adlarının menşei ve yörenin geçirdiği tarihsel evreler üzerinde durulmuştur. Bu bölümde Zonguldak'ın Kastamonu'nun Merkez Sancağı'na bağlı bir köy olduğu, Ereğli'nin ise Kastamonu Vilayeti'nin Bolu Sancağı'na bağlı bir kaza olduğu vurgulanmıştır. İkinci bölümde Zonguldak Şer'iyye Sicil Defteri'nin muhtevası anlatılmıştır. Bu arada defterde geçen bazı şahıs unvanlarının anlamlan izah edilmiş, insanların mallarını satmalarının, vasiyet etmelerinin, vekalet vermelerinin ve barışmalarının nasıl olduğu, örneklerle ifade edilmiştir. Üçüncü bölümde yörede yaşayan Müslüman-Türk ve Gayri-Müslim halkın yaşam biçimleri, meslekleri, giyimleri, evlenme gelenekleri gibi konular, Zonguldak Şer'iyye Sicil Defteri ışığında incelenmiştir. Ayrıca yörede geçen asayiş, aile-içi münasebetler ve toplumla ilgili meseleler örnekler verilerek belirtilmiştir. O dönemde Zonguldak-Ereğli yöresinde yaşayan Rumlar'ın da aynen Müslüman-Türkler gibi miras taksimlerini, toplumla ilgili meselelerini ve anlaşmazlıklarını Şer'iyye Mahkemeleri'nde çözmeleri dikkat çekicidir. Kadınların miras taksiminde, boşanma vs. gibi durumlarda mağdur edilmemesi ve tek eşliliğin hakim olması, yörenin kadına verdiği önemi göstermesi bakımından manidardır. Sonuç olarak diyebiliriz ki, Osmanlı Toplumu'nun bir parçasını temsil eden Zonguldak-Ereğli yöresindeki sosyal yaşam, inançtan, ırkları farklı da olsa bir toplumun nasıl iç içe yaşayabileceğini göstermesi bakımından önemlidir.