turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Orta fırat havzası erken tunç çağı çanak çömlek gelenekleri

Orta Fırat Havzası'nın batısında Sacır Suyu kenarında bulunan ve Doğanpınar Baraj suyu altında kalmış olan Yenice Höyük'te yapılan kurtarma kazılarından çıkan Erken Tunç Çağı çanak çömleklerinin değerlendirilmesi, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Anadolu'nun güneyinde yer alan Orta Fırat'ın sınırları ve coğrafi yapısı araştırılmış, tarihi coğrafyası incelenmiş ve araştırma tarihçesi belirtilmiştir. Orta Fırat'ta bulunan ülkemiz sınırları içerisinde stratigrafileri ortaya çıkartılmış höyükler incelenmiş ve Erken Tunç Çağı tabakaları olan merkezlerin yerleşim kataloğu oluşturulmuştur. Fırat Nehri'nin batıdaki kolu olan Sacır Suyu'nun oluşturduğu ve sınırlı sayıda çalışmanın yürütüldüğü vadinin kuzey kıyısında Yenice Höyük yer almaktadır. Fırat'ın diğer kolları olan Habur ve Balih vadileri başta olmak üzere, çevre kültür bölgeleriyle yapılan karşılaştırmalar, söz konusu dönem kültürel özellikleri ve bölgeler arası ilişkiler tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler ışığında Yenice Höyük ETÇ çanak çömlek repertuvarının, hem Orta Fırat Vadisi'ne özgü görünen yerel karakterli unsurlardan hem de bölgenin daha çok güneyli topluluklarla ilişkilenmesi sonucu yaygın olarak kullanım bulmuş ithal ya da ithal benzeri çanak çömlek gruplarından oluştuğu anlaşılmıştır. Yenice Höyük Kurtarma Kazılarının kısa sürede tamamlanmasına rağmen, yapılan değerlendirmelerle höyüğün bu dönemde, Kuzey Mezopotamya kültür alanında çağdaşı diğer yerleşimlerle birlikte yer aldığı ve Fırat Havzası, Amik Ovası ve Kuzey Mezopotamya kültürleriyle yakın ilişkide olduğu anlaşılmıştır. Geç Uruk Dönemi'nde gelişimi hızlanan ve Erken Tunç Çağı'nda tamamen yaygınlaşan sosyal sınıflanmanın ortaya çıktığı kentleşme sürecinde Yenice Höyüğün, Sacır Vadisi'nde bulunan irili
Pers Kralı I. Kserkses'in Yunanistan seferinin anadolu güzergahı: Güncel arkeolojik ve tarihsel coğrafya bulguları ışığında genel bir değerlendirme

Akhaimenid Hanedanı'ndan Anşan'ın kralı Kral Büyük Kyros tarafından kurulan Akhaimenid Krallığı ülke sınırları, ardılları Kambyses ve Dareios döneminde Indus Vadisi'nden Ege'ye, Orta Asya'dan Nil'e kadar genişlemiştir. Yunan anakarası üzerine sefer düzenlemeyi düşünen I. Dareios'un ölümünün ardından yerine geçen oğlu I. Kserkses babasının yarım bıraktığı işi tamamlamak üzere MÖ 481 480 yılları arasında Yunan anakarasına sefer düzenlemiştir. Bugüne kadar gerçekleştirilen çalışmalarda bu seferin Anadolu güzergahı yeteri kadar ele alınmadığı için bu çalışmada, I. Kserkses'in Susa'dan yola çıktıktan sonra Anadolu'daki hangi güzergahları takip ederek Yunan anakarasına ulaştığı, yolculuk sırasında hangi bölgelerde karargahlar oluşturduğu, ordunun hangi uluslardan oluştuğu ve bu sefer için Kritalla olduğunu düşündüğümüz Oluz Höyük'ün önemi incelenmiştir. Bu tez hazırlanırken olağan arkeolojik yöntemlerin yanı sıra tarihsel metodoloji yöntemi ve kütüphane çalışmaları yapılarak I. Kserkses'in Yunan Anakarasına gerçekleştirdiği seferin Anadolu güzergahının haritası çıkarılmıştır.
Sebastopolis 2013 - 2018 buluntusu Roma Dönemi kırmızı astarlı seramikleri

Tokat ili Sulusaray ilçesinde yer alan Sebastopolis antik kentinde 1987- 1990 yılları arasında yürütülen, bir kurtarma kazısı olarak başlayan ve ardından 2013- 2018 yılları arasında Dr. Şengül Dilek FUL bilimsel başkanlığında, Tokat Müzesi tarafından gerçekleştirilen kazı faaliyetlerinde, hamam ve kilise sektörlerinde çalışmalar yürütülmüştür. Bu çalışmalarda Sebastopolis'in bahse konu sektörlerinde ele geçen, taşınabilir nitelikteki arkeolojik malzemenin çoğunluğunu oluşturan seramikler bu tez çalışmasının temelini oluşturmaktadır. Bahse konu seramikler öncelikli olarak sınıflandırılmış, teknik çizimleri yapılıp, dijital ortama aktarılmıştır. Bu temel belgeleme işlemi işlemi ardından, tipolijik anlamda analojileri yapılarak ele alınan seramiklerin Roma Dönemi'ne ait olanları gruplandırılarak, tanımlanmış ve tarihlendirilmiştir. Bilimsel kazı çalışmalarında önceki süreçte, uzun süre boyunca definecilerin yarattığı tahribat nedeniyle tabakalanma odaklı değerlenedirmenin mümkün olmadığı kentte, bahse konu eserleri tarihlendirilmesi stratigrafik değerlendirme göze alınmadan sadece stil kritiği ve analojik irdeleme ile sınırlı bir şekilde incelenmiştir. Bu nedenle, kent yapılarının tarihi süreçleri hakkında yorum yapmak güç olamakla birlikte, seramiklerin buluntu seviyeleri göz önüne alınarak olası yorumlamalara gidilmiştir. Geç Hellenistik - Geç Roma Dönemi aralığına tarihlendirilen seramikler kentin Roma Dönemi iskanı için önemli veriler sunmaktadır. Roma Dönemi seramiklerinin büyük çoğunluğunun hamam sektöründen elde edilmesi, yapının Roma Dönemi'ne ait olduğunu ve MS 3. yüzyıldan ortalama MS 6. yüzyıla kadar kullanılmış olabileceğini ortaya koymaktadır.
Corycus Mimari Bezemeleri Işığında Corycus Tapınağı

M. Ö. 229 yılından önce kurulmus olan Corycus antik kenti, Olba Bölgesi içerisinde önemli bir liman kenti olmalıdır. Ancak M. Ö. 1. yüzyılın sonu ve M. S 1. yüzyılın basından itibaren iki limana sahip olmasından dolayı ekonomik olarak güçlenen komsu kentElaiussa Sebaste'nın zaman içerisinde gölgesi altında kalmıstır. Corycus'da bulunan ve yüzeyde yer alan mimari yapılar ve mimari süslemeli bloklar üzerine yapılan bu çalısmadaM. S. 1. yüzyıl ve M. S. 2. yüzyılın ortalarına kadar olan zaman dilimi içerisinde herhangi bir mimari yapının ve mimari bezemeli blogun izlerine rastlanmamıstır. Ancak M. S. 2. yüzyılın ortalarından itibaren kentte mimari yapılanmaya baslandıgı görülmektedir. M. S. 2. yüzyılın 2. yarısından itibaren kentte mimari yapılanmanın hız kazanmıs olduğu görülmektedir. M. S. 2. yüzyılın 2. yarısına ve muhtemelen Marcus Aurelius dönemine tarihlenenCorycus Tapınagı, geç Antoninuslar-erken Severuslar dönemine tarihlenen Corycus SütunluCaddesi ve Corycus Takı ve hangi yapılara ait oldukları belirlenemeyen geç Antoninuslar ve Severuslar dönemine tarihlenen birçok baslık ve süslemeli blok veya yazıtlı arsitrav blogu, Corycus kentinin nekropolisinde bulunan ve yıkık durumda olan tapınak mezarlar ve M. S. 2. ve 3. yüzyıl içerisinde basılmıs olan kent sikkeleri, Corycus antik kentinde M. S. 2. yüzyılın 2. yarısı ve Severuslar Dönemi içerisinde yogun olarak imar faaliyetinde bulunuldugunun açıkkanıtlarını olusturmaktadırlar.
Eski Anadolu topluluklarında metrik yöntemlerle cinsiyet tayini: Dilkaya örneği

Cinsiyet tayini paleodemografik ve adli çalışmalarda; biyolojik profili oluştururken kilit önem taşır. Bunun nedeni yaş ve boy tayini yapılırken kullanılan metotların sonuçlarının bireyin cinsiyetine göre farklılık göstermesidir. Cinsiyet tayini için ilk tercih edilen kalça kemikleri, kafatası ve uzun kemiklerin mevcut olmadığı veya kullanılamaz halde olduğu durumlarda ele geçen diğer kemiklerin değerlendirilmesi gerekir. Bu sebeple Dilkaya Ortaçağ iskeletleri metacarpal ve metatarsal kemiklerinin diskriminant analizle cinsiyet tayininde kullanılırlığı test edilmiştir. 61 kadın ve 66 erkek metacarpallarından alınan ölçüler yardımıyla gerçekleştirilen tek değişkenli analizler sonucunda % 63 ile % 92,4 arasında; 2-3 değişken kullanılan analizlerde % 67 ile % 95,2 arasında; 4-5 değişken kullanılan analizlerde % 81,3 ile % 97,3 arasında; 9 değişken kullanılan analizlerde ise % 87,9 ile % 98,1 arasında doğruluk oranları belirlenmiştir. 37 kadın ve 40 erkek metatarsallarından alınan 9 ölçü yardımıyla gerçekleştirilen tek değişkenli analizler sonucunda % 64 ile % 95,2 arasında; 2-3 değişkenin kullanıldığı analizlerde % 65,5 ile % 94,4 arasında; 4-5 değişken kullanılan analizler sonucunda %76, 2 ile % 100 arasında ve 9 değişken kullanılan analizlerde % 85 ile % 100 arasında doğruluk oranı gözlemlenmiştir. Dilkaya popülasyonunda metacarpallarda ve metatarsallarda doğruluk oran aralıkları dikkate alındığında metatarsalların cinsiyet tayini başarısının metacarpallardan daha yüksek olduğu görülür. Elde edilen sonuçlar ışığında metacarpalların ve metatarsalların cinsiyet tayini yönünden uzun kemikler ve diğer kemikler kadar kullanışlı oldukları hatta bazı kemiklerden daha yüksek doğruluk oranlarına sahip oldukları tespit edilmiştir.
Aşıklı Höyük Sürmetaş endüstrisi ve sorunları

'Aşıklı Höyük Sürtme Taş Endüstrisi ve Sorunları' konulu bu çalışma, Orta Anadolu'da Aksaray ili Gülağaç ilçesi Kızılkaya Köyü sınırları içerisinde yer alan Aşıklı Höyük'ün sürtme taş endüstrisi buluntularım içermektedir. Aşıklı Höyük yerleşimi Çanak Çömleksiz Neolitik döneme tarihlenen ve gerek buluntu toplulukları gerekse mimarisi ile arkeoloji bilimi için önemli yere sahip olan bir yerleşimdir. Bu çalışma sırasında Aşıklı Höyük kazısı sırasında bulunan ve Aksaray İli Arkeoloji Müzesinde korunmakta olan sürtme taş aletler incelenmiştir. Bu uygulamanın yanı sıra bu aletlerin üretildikleri hammaddeler ile Aşıklı Höyük ve çevresinde bulunan hammadde kaynaklan da çalışma kapsamında ele alınmıştır. Ayrıca öncelikle Aşıklı Höyük ve çevresi başta olmak üzere hem Anadolu'nun hem de Anadolu dışında yer alan çeşitli bölgelerdeki bir takım arkeolojik kazı merkezlerinde ele geçmişş olan sürtme taş endüstrisi buluntuları karşılaştırılmıştır. Yine etnoarkeolojik olarak sürtme taş endüstrisi buluntuları hakkında yapılmış olan çalışmalar ile ilgili bilgiler de bu çalışma kapsamındaki yerini almıştır. Son olarak da Aşıklı Höyük yerleşimindeki sürtme taş endüstrisi buluntularının katalogu, çizim ve resimleri kullanılarak bu yerleşimde karşılaşılan malzemenin daha iyi tanıtılması amaçlanmıştır. IV
Gaziantep bölgesinden çark yapımı bir çanak çömlek grubu

Ill oz 'Gaziantep Bölgesi'nden Çark Yapımı Bir Çanak Çömlek Grubu' başlıklı tez çalışmamın esas malzemesini söz konusu bölgede bulunmuş olan İlk ve kısmen Orta Tunç Çağlarına ait bir grup çanak çömlek oluşturmaktadır. Bu çanak çömleğin bir kısmı Tümen Höyük ve Gedikli - Karahöyük'te yapılmış olan kazılarda bulunmuştur. Diğer bir kısmı ise Gaziantep Müzesi uzmanlarının ihbarlar sonucu ele geçirmiş olduğu iki ayrı Tunç Çağı mezarına ait çanak çömlek buluntularıdır. Bu çalışmada Plain Simple Ware çanak çömlek grubuna dahil ettiğimiz, yaklaşık olarak 355 tüm ve 77 tane ağız ve dip parçası değerlendirme kapsamına alınmıştır. Çalışmanın amacı ve ulaşılmak istenen sonuçlar doğrultusunda ilk olarak elimizdeki çanak çömlek sınıflandırılmış, yapım ve teknik özellikleri hakkında bilgi edinilmiştir. Bir sonraki aşamada bu çanak çömlek grubuna ait kapların benzerleri için Gaziantep Bölgesi ve buraya komşu bölgelerin yerleşmeleri ile ilgili yayınlar incelenerek bu grup çanak çömleğin yayılımı hakkında bilgi edinilmeye çalışılmıştır. Bunun yanında elimizdeki çanak çömleğin başka mal grupları ile karşılaştırması yapılmıştır. Tümen Höyük ve Gedikli - Karahöyük çanak çömleğine dayanarak elimizdeki iki mezar malzemesinin tarihlendirilmesi tezin son bölümünde açıklanmıştır. Bu çalışma kapsamında incelen çanak çömlek oldukça kaliteli yapılmıştır. Çanak çömlek yapımındaki seri üretim ve hızlı çarkın kaplar üstündeki etkisi açıkça görülmektedir. Çok geniş bir coğrafyada yayılım alanı bulan bu çanak çömlek grubu özellikle İlk Tunç Çağı'nın sonlarında çok tipik bir mal grubu olarak görülür.
Yenikapı kazılarında açığa çıkan Neolitik döneme ait odunların teşhisi

İstanbul Marmaray Metro Projesi kapsamında Yenikapı'da yapılan arkeolojik kazılar sonucunda Neolitik Döneme ait kalıntılar elde edilmiştir. Bu kalıntılar arasından çıkarılan odun örnekleri ile özel olarak geliştirilen donduruculu kızaklı mikrotom ile kesitler alınmıştır. Alınan kesitler ile yapılan daimi preparatlar mevcut referans preparatlar ve atlaslar ile karşılaştırılarak bu odun örneklerinin teşhisleri yapılmaya çalışılmıştır. Kazı alanından elde edilen odun örneklerinin hangi türe ait olduğunu tespit etmek için yaptığımız bu çalışmada toplanan 430 parça odun örneğinden sadece 240 tanesinden kesit alınabilmiştir. Teşhisi yapılan örnekler arasında, Quercus spp., Juniperus spp., Ficus carica, Juglans regia, Fraxinus spp., Alnus glutinosa, Abies spp., Salix sp., Acer campestre, Ulmus minor, Castanea sativa, Taxus baccata taksonları tespit edilmiştir.
İskit, Hun ve Göktürkler'de ölü gömme geleneği ve birbirleriyle mukayesesi

Bu çalışmada İskit, Hun ve Göktürkler'de ölü gömme geleneği yazılı ve arkeolojik belgeler ışığında incelenmiştir. Yazılı belgeleri, tarihçilerin ve seyyahların kitapları ile Çin yıllıkları oluşturur. Herodotos'un kitabı iskit dönemi; Çin yıllıkları ise, Hun ve Göktürk dönemleri için vazgeçilmez birer kaynak teşkil eder. İskitler'e ve Hunlar'a ait arkeolojik belgeler, kurgan adı verilen mezar yapılarında ölülerin yanma konulan hediyelerden ibarettir. Göktürk döneminde kurganlara mezar külliyelerinin ve lahitlerin eklendiği, arkeolojik araştırmalar sonucunda, tespit edilmiştir. İskit, Hun ve Göktürkler'de yazılı ve arkeolojik belgelerden elde edilen bilgiler, üç ana bölümde oluşturulan 'mezar yapılan ve 'ölü gömme' alt başlıkları altında değerlendirilmiş ve sırasıyla mezar tipleri, ölüleri gömme şekilleri, ölünün yanına konulan hediyeler, defin öncesinde ve defin sonrasında yapılan merasimler üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda İskitler'den Göktürkler'e kadar uzanan zaman diliminde ölü gömme geleneğinde öne çıkan benzerlikler ve farklılıklar dördüncü bir ana bölümde ele alınmış ve buradan hareketle sonuca ulaşılmıştır. VI
Rize Müzesi Erdal Yılmaz koleksiyonu kataloğu

59. hırı: Prof. Dr. Cevat BAŞARAN Birçok uygarlığa yurt olmuş Anadolu'nun, günümüze kadar gelebilen çok sayıda kültür varlığı bulunmaktadır, Antik çağda olduğu gibi, günümüzde de, başlangıçta sadece bir merakla başlayan eski eserlerin toplanması, zamanla büyük koleksiyonların doğmasına; ardından da müzelerin oluşmasına neden olmuştur Erdal Yılmaz'ın özel ilgisiyle topladığı Rize Müzesi'nde bulunan, eski eserlerden oluşan koleksiyonunda, 1 17 parça eser yer almaktadır. Anadolu'nun değişik yörelerinden toplanan, çeşitli dönemlere ait arkeolojik ve etnoğrafık eserlerden oluşan bu malzeme; Anadolu'nun kültür zenginliklerini yansıtması açısından büyük önem taşımaktadır
Kars ili höyükleri

2005 - Sayfa VI + 138 Jüri : Doç. Dr. Mehmet KARAOSMANOĞLU Prof. Dr. Cevat BAŞARAN Doç. Dr. Ahmet Ali BAYHAN Çalışmamızda Kars İli'nde daha önce yapılan araştırmalarda belirlenenlerin yanı sıra saptadığımız yeni höyükler de değerlendirilmiştir. Önceki araştırmalardaki bilinen höyüklerin yeniden değerlendirilmesi yanında yaptığımız yüzey araştırmaları sonucunda saptadığımız höyüklerin coğrafi konumlan ve özellikleri tanıtıldıktan sonra ele geçen yüzey buluntularına göre tarihi gelişimleri irdelenmiştir. Höyük yüzey araştırmalarında en çok karşılaşılan ve kültür izlerini en iyi yansıtan seramikler ışığında, kültürel etkileşim içinde olunan bölgeler tespit edilmiş ve yakın yerleşimler arasındaki benzerliklere bakılmıştır. Erzurum'da yapılan kazı ve yüzey araştırmalarında karşılaşılan kültürlerle Kars'ta tespit edilen kültürler arasında oldukça büyük benzerlikler olduğu görülmüştür.
Klasik Dönem Ege dünyasında serpens figürü

Bu çalışmada serpens/yılan arkeolojik bir figür ve bir kült öznesi olarak tarihsel akış içinde sembolik ve kavramsal açılardan ele alınmıştır. Öncelikle Mezopotamya ve Hitit gibi medeniyetlerindeki mitoslara ve arkeolojik bulgulara değinilmiş daha sonra, klasik dönemde özellikle Ege dünyasına ait kült geleneğinde serpens olgusu arkeolojik veriler, mitoslar ve yazılı kaynaklar doğrultusunda incelenmiştir. Yılan, bazı toplumlarda kötülüğün simgesi, bazı toplumlarda ise şifa olabilen özellikleriyle tanrısal bir hayvan olarak belirmiştir. Yılan, Sümerlerden Hititlere; çeşitli öykülere konu olmuş, ayrıca Anadolu, Yunan ve Roma gibi birçok farklı antik toplumda mitolojinin önde gelen figürleri arasında yerini almıştır. Neolitik dönemden itibaren en çok kullanılan sembollerden biri olan yılan, Önasya kültürlerinde tanrı, tanrıça ve hükümdarlarla ilişkilendirilmiş, Antik Yunan'da ise sağlıkla özdeşleştirilmiş, başta Asklepios olmak üzere Olympos tanrılarının da içinde olduğu, Zeus gibi, çok sayıda tanrı ve kahramanın atribütü şeklinde betimlemelerde kullanılmıştır. Yılan figürünün anlamı ve niteliği ilişkili olduğu ilah ya da kahramanın özelliğine göre farklılık yansıtır. Bu anlamda temsil ettiği figüre bağlı olarak ölüm, güç, şiddet, bolluk bereket ya da sağaltıcı nitelikleri ile karşımıza çıkar. Yılanın, antik dönemde farklı inanışlar çerçevesinde değişen anlamları ve sembolleri arkeolojik ikonografide zenginleşen bir malzeme ve çözümleme alanına olanak sağlamıştır. Bu bağlamda ölümsüzlük, şifa, koruyuculuk, korkutuculuk, iyilik-kötülük ve öteki dünya kavramları ile sembolik bir ilişki içinde algılanan serpens'in en az insanlık tarihi kadar eski olan varoluş sürecinde, her çeşit arkeolojik malzemedeki betimlemeleri bu çalışmada ele alınmıştır.
Kibyra'dan bir grup heykeltıraşlık eser

'Kibyra'dan Bir Grup Heykeltıraşlık Eser' isimli bu tezin konusunu, günümüze değin yapılan kazılar sırasında bulunmuş heykeltıraşlık eserlerin tipolojik ve ikonografik tanımlamaları oluşturur. Günümüzde Burdur ilinin güneybatısında, Gölhisar ilçesi sınırlarında yer alan Kibyra, Kabalia ya da Kibyratis Bölgesi'nin büyük ve önemli bir kentiydi. Kent, Roma İmparatorluk Dönemi'nde Karia, Phrygia, Lydia, Pisidia ve Lykia gibi farklı kültür bölgelerinin kesişme noktasında yer almıştır. Kentte yapılan kazı çalışmaları sonucunda Hellenistik Dönem izlerine rastlanırken, Roma İmparatorluk Dönemi'nde ise Kibyra'nın altın çağını yaşadığı görülür. Tez konusuna dahil olan eserler, Anadolu'daki birçok kent ve Avrupa'nın değişik müzelerinde sergilenen heykel tipleri ile benzerlik gösterir. Tezin içeriğinde yer alan heykeller tanrı ve tanrıçalar, Heroslar ve diğer insan heykellerine ait baş ve vücut parçalarından ibarettir. Çalışmanın ana konusunu, üçüncü bölümdeki Kibyra Heykeltıraşlık Eserleri adlı başlık altında incelenen buluntular oluşturur. Her bir eserin teknik bilgilerinin bulunduğu bölümde detaylı tanımların dışında, tartışma ve tarihleme önerileri de sunulmuştur. Kazı çalışmaları esnasında ortaya çıkarılan heykeltıraşlık eserler genel olarak yapı içinde ya da yapı çevresinde dolgu topraktan atıl vaziyette ele geçmişş olup, tarihlendirmeye yardımcı konteks yapılar içinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Eserler için tarihleme önerileri stil kritik yoluyla yapılmıştır. Ayrıca kentteki heykel üretim aktivitesinin sürekliliğine işaret eden kesin kanıtlar bulunamamıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda tez kapsamında incelenen heykeltıraşlık eserler, sayı ve nitelik açısından değerlendirildiğinde kentte heykel alanında MS 1. ve 2. yüzyıllarda sanatsal faaliyetlerin yoğun olduğu görülür.
Güneydoğu Anadolu'da Roma Kaleleri ve savunma sistemi

İnsanlık, tarihi boyunca sürekli mücadele içindedir. Gerek doğaya karşı gerek kendi ırkına karşı yaşam mücadelesi içine girmiştir. Başlar da kendini vahşi doğadan koruma içgüdüsü içindeyken sonraları beraberinde yaşadığı farklı kültürden insanlara karşı korumaya başlamıştır. Bu koruma güdüsü ile yaşadığı alanın etrafını çevreleyerek sur sistemini oluşturmuş dolayısı ile tarihteki ilk kale mimarisinin de temellerini atmıştır. Güneydoğu Anadolu Kaleleri, Roma, Bizans ve Türk Dönemi mimari yapılarıdır. Bu çalışmada, kalelerin hangi dönem de ilk kez inşa edildiği ve sonrasında hangi kültürlerin etkisi altında kaldığı incelenerek değerlendirilmiştir. Kalelerin mimari özellikleri, tarihsel süreç içerisindeki rolleri, inşa ve malzeme teknikleri, geçirdiği onarım ve eklerle ele alınarak, Roma Dönemi'nde savunma mimarisi ve şehir tarihi konusunda tespitlerine varılması amaçlanmıştır.
Urartu kaya gömütleri

Erken Demirçağ başlarında Anadolu'nun Doğusu'nda güçlü bir krallığın ve parlak bir uygarlığın adı olan 'Urartu', arkeolojide özellikle kaya anıtlarının çeşit lemelerindeki yaratıcılık ve işçiliklerindeki nitelikle tanınır. Buna karşın, türün en yaygını bilinen 'Kaya Gömütleri' konusunda bugüne dek monografik bir araştırma yapılmayışı eksiklikti; Nevzat Çevik' in gerçekleştirdiği bu çalışmada, arkeolojide duyulan bu eksikliği gidermek içindi. Tez, urartu'nun Anadolu'daki egemenlik sınırları içindeki otuzu aşkın yerleşiminden derlenmiş toplam 51 kaya-gömütünü içermektedir. Bunlardan bilinenler, çizim, fotoğraf, tanıtım ve de yorumlarıyla yeni baştan ele alınmış; bilinmeyenler ise yine aynı bilimsel yöntemlerle bilim evrenine kazandırılmıştır. Çalışmanın akışı içerisinde gömütler tek tek irdelendikten başka, 'Van' -'Murat' -'Yukarı Fırat' yörelerinde kümelendirilmiş; farklı biçim ve döşemlerde farklı tarihsel dizin oluşturma ve yöresel özellikler yakalama arayışına gidilmiştir. Mimari biçim ve döşemlerin komşu Doğu Budunları'yla olan kültürel ve sanatsal ilişkilerine dayanılarak yapılan yorumlarla da, yazılı belgelerin suskunluğunda bilinmeyen 'Urartu ölü-tapınımı'na değgin doyurucu sonuçlara varılır. Bu yolla ayrıca Urartu'nun eski çağlarda 'kaya-gömütlerinin yaratıcıları' olduğu kanıtlanmış; komşu İran'ı etkilediği, Frigya-Paf lagonya-Likya ile türün 'Anadolulülaşmışlığına' ve ardından Batı'ya 'köksürmüşlüğüne' öncülük ettiği belgeleriyle ortaya konmuştur. Tez; gömütlerin konumlandığı kaleya da yerleşim yerlerindeki diğer Urartu kalıntılarının özlüce dökümünü eksiksiz bir literaturla veren ayrıntılı 'Katalog'uyla da, Urartu araştırıcılarına bir 'önbilgi dağarcığı' sunar. Prof. Dr. Fahri Işık
Menderes Magnesiası Bazilikası

Öztaner, Serdar Hakan, Menderes Magnesiası Bazilikası, Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Orhan Bingöl, 229 s. Menderes Magnesiası'nda, Prof. Dr. Orhan Bingöl başkanlığında, 1989 -2006yılları arasında yürütülen arkeolojik kazı çalışmalarıyla ortaya çıkarılan yapı çarşıbazilikası olarak tanımlanmıştır. Artemis kutsal alanının güneybatı köşesine komşu olan yapının batı kısa kenarı agoranın güneydoğu köşesine açılmaktadır. Yapınıngüneyinde Odeon yer almaktadır. Artemis kutsal alanını içine alarak kent merkezini çevreleyen Bizans suru bazilikanın batı kısa kenarı ile güney dış duvarı üzerindengeçmektedir. Doğu-batı yönünde uzanan yapı dıştan dışa, kuzey-güney yönünde 29.9 m, doğu-batı yönünde 78 m uzunluğa sahiptir. Bazilikanın doğu duvarının ortasında9. 35 m çapında yarım daire bir apsis yer almaktadır. Yapının doğu kesiminde, apsislidoğu duvarı ile neflerin başladığı haçayak - yan ayak aksı arasında kalan, 12.1 x 25 mboyutlarındaki, dikdörtgen büyük bir salonu andıran alan yer almaktadır. Bu alanınbatısında, yapının batı ucuna kadar 59 m boyunca devam eden, haçayakların veyirmişer sütunlu iki sütun sırasının oluşturduğu üç nef bulunmaktadır. Orta nefyaklaşık 12.4 m, her iki yanındaki yan nefler ise yaklaşık 5.5 m genişliğe sahiptir. Yapının ana girişi agora tarafındaki batı kısa kenarı üzerinde olup, kuzey uzunkenarı ve doğu kısa kenarı üzerinde de küçük girişlere sahiptir. Yapının kazısı tamamlanan doğu kesiminde ele geçen yapı elemanlarınınincelenmesine, yapı planına ve bazilika örnekleriyle karşılaştırılmasına dayanarak gerçekleştirilen restitüsyon önerileri ile yapının haçayak, kemer ve sütunsistemlerinden oluşan mimari düzeni ortaya konulmuştur.
İç Kuzeybatı Anadolu Bölgesi Demir Çağ seramik gelenekleri

İç Kuzeybatı Anadolu, Demir Çağlar boyunca yerleşim görmüştür ve bölge, verdiği bilgiler açısından tüm Anadolu'yu etkilemektedir. Anadolu'nun önemli bir bölümü olan İç Kuzeybatı Anadolu, çağlar boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış ve birçokgöçü, savaşı, kıtlığı ve gücü içinde barındırmıştır. Demir Çağ ile birlikte Frigler adını verdiğimiz bir topluluğun izleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu halk göç yolu ile Anadolu'ya giriş yapmış ve daha sonraki dönemlerde büyük bir güç halini almıştır. Çalışmanın ana konusunun sınırlarını oluşturan bu coğrafyada Friglerin yanı sıra birçok kültür de kendini göstermiştir. Göçler ve kronolojibu çalışmanın ana ve kritik başlıkları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun nedeni isekronoloji bilgisi ve siyasi tarih bilgisi olmadan malzeme üzerinde yorum yapmayaçalışmanın zorluğudur. Dönem içindeki etkileşimin en iyi göstergesi ise seramik malzemedir. Buradaçanakçömlek üzerine ayrımlar tek tek gözetilerek farklı gruplandırmalar yapılmış ve olabildiğince sadeleştirilerek kazısı yapılmış yerleşmeler etrafında açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile birlikte İç Kuzeybatı Anadolu Bölgesi'nin Demir Çağ seramikrepertuvarının olabildiğince çözümlenmesi ve Demir Çağların farklı evrelerine aitseramiğe ait hamur, form ve bezeme repertuvarının anlaşılması amaçlanmıştır.