turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
19. yy Osmanlı dış politikası ve bu politikanın belirlenmesinde İngiltere'nin rolü

Konusu 'XIX. yy'da Osmanlı Dış Politikası ve bu politikanın belirlenmesinde İngiltere'nin rolü' olan tezimiz dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kuruluş döneminden başlayarak XIX. yy'a kadar devam eden Klasik Dönem Osmanlı Dış Politikası ele alınmıştır. İkinci bölümde IILSelim döneminden itibaren başlatılan 'denge' siyaseti ve bu siyasetin sağlıklı bir şekilde yürütebilmek için yapılan yenilikler anlatılmış, özellikle ilk daimi elçiliklerin açılış süreci ağırlıklı bir şekilde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise yakınçağ başlarından artarak devam eden Osmanlı Devleti ile İngiltere'nin ilişkileri ve bu ilişkileri yönlendiren unsurlar anlatılmıştır. Dördüncü ve son bölümde de Osmanlı Devleti'nin modernleşmesi üzerinde İngiliz tesirlerinin etkisi incelenmiş, İngiltere'nin Osmanlı modernleşmesini desteklemesinin sebepleri' izah edilmiştir. Klasik Dönem Osmanlı dış politikasını belirleyen unsurların daha çok Osmanlı Devletinin kendi iç siyasetine dayandığı, Devletin Avrupa hatta dünya siyasetine yön verdiği görülürken, XIII. yy'dan itibaren Osmanlı Devleti'nin bu hakim gücünü kaybetmeye başladığı görülmüştür. Zaten XIX. yy bu sürecin bir devamı olarak İmparatorluğun dahilde buhranlar, isyanlar ve kısır iç çekişmeler, hariçte ise Avrupalılar' in ve özellikle de İngiltere'nin yönlendirmeleriyle hareket ettiği bir asır olarak ortaya çıkmıştır. Tez çalışmamız bu süreci izah etmek amacıyla hazırlanmıştır. II
Rüstem Paşa tarihi (H.699-968/M.1299-1561): İnceleme-metin, vr. 120b-vr. 293b

On altıncı asrın mühim devlet erkanından ve aynı zamanda devrin padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın damadı olan Rüstem Paşa'ya atfedilen bir kronik, araştırmamızın konusunu teşkil etmektedir. Avusturya Milli Kütüphane Cod. Mixt. 339 ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi 2438 numarada kayıtlı olan en kamil iki nüshası mukayeseli olarak kritik edilmiş ve eserin bir muamma haline gelen müellifi hakkında etraflı araştırmalar yapılarak bazı neticelere ulaşılmıştır. Rüstem Paşa'ya atfedilen bu Osmanlı tarihinin varak 120 b-293b arası, tezin metin kısmını oluşturmaktadır.
Hüseyin Hilmi Paşa'nın hayatı ve devlet adamlığı (1855-1923)

Doğum yeri olan Midilli'de 1874 senesinde on dokuz yaşında olduğu halde Midilli Sancağı Tahrirat Kalemi'ne girerek devlet memuriyetine başlayan Hüseyin Hilmi Paşa (1855-1923), ilk önemli devlet görevi olarak Aydın Vilayeti Mektupçuluğu'na (1883-1885) terfi ettirilmiş ve böylece Hilmi Paşa, Midilli'den ilk defa ayrılmıştır. Aydın ve Suriye Vilayeti Mektupçuluğu (1885-1891) görevlerinden sonra Maan Sancağı (1893-1896) gibi bazı sancaklardaki mutasarrıflıklarının ardında çok kısa bir süre Adana Valiliği yapmış; hemen ardından ise Yemen Valiliği'nde (1898-1902) önemli hizmetlerde bulunmuş ve bu görevi sırasında 1899 yılında vezirlik yani paşalık rütbesine erişmiştir. Yemen Valiliği'nden sonra, en başarılı hizmetlerini gerçekleştirdiği Rumeli Genel Müfettişliği (1902-1908) görevine tayin edilen Hilmi Paşa, Meşrutiyet'in yeniden ilan edilmesinden sonra Kamil Paşa Kabinesi'nde Dahiliye Nazırlığı'na (30 Kasım 1908- 12 Şubat 1909) getirilmiştir. Ardından kısa sürelerle de olsa 31 Mart Olayı öncesinde ve sonrasında iki defa Sadrazamlık yapmış; Gazi Ahmet Muhtar Paşa Kabinesi'nde bir ay kadar Adliye Nazırlığı'nda (Temmuz-Ağustos 1912) bulunmuş; Viyana Sefirliği (Ekim 1912- Ekim 1918), Maliye Komisyonu Reisliği, Ayan üyeliği gibi önemli görevler üstlenmiş önemli bir devlet adamıdır. Tez, Hüseyin Hilmi Paşa'nın hayatı ve devlet adamlığının incelenmesini amaçlamaktadır. Hüseyin Hilmi Paşa, hem II. Abdülhamid hem de II. Meşrutiyet dönemlerinde çeşitli görevlerde bulunmuş bir devlet adamıdır. Birbirine zıt iki devlet anlayışından birine sıkı sıkıya bağlı olmadığı için çok sayıda ve birbirinden farklı görevlerde bulunmuştur. Sadrazamlık mevkiine kadar yükselmiş bir devlet adamının hayatı ve devlet adamlığının incelenmeye değer olduğu varsayıldığından bu konudaki bir çalışmanın, tarih bilimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca, Hüseyin Hilmi Paşa meslek yaşamında en yüksek makamlara II. Meşrutiyet Dönemi'nde yükseldiği için doğal olarak tezin sınırları içerisine genel anlamda Jön Türkler özel anlamda ise İttihat ve Terakki Cemiyeti de dahil olmaktadır. Bu bakımdan Hüseyin Hilmi Paşa'nın Jön Türkler ve İttihat-Terakki Cemiyeti ile olan ilişkileri de tezin sınırlarına dahildir.
Osmanlı toplumunda gayrimüslimler Ayıntab örneği (1785-1865)

Genelde Osmanlı gayrimüslimlerini, özelde Ayıntab gayrimüslimlerini, idari, ekonomik, demografik, dini ve sosyal yönden inceleyip bir bütün halinde ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, imparatorluğun özellikle son dönemlerinde yaşanan, kin, düşmanlık ve şiddet olayları üzerinde yoğunlaşmaktan ziyade, topluluklar arasındaki yaşanmışlıklar üzerinden, köklü ve derin kültürel bağlar irdelendi. Ayıntab'da uzun bir zaman dilimi içerisinde Müslüman halk ile bir arada yaşamış olan gayrimüslim tebaa konusunda genelleme yapmak ve günümüz değer yargıları ile geçmişşi yargılamak yerine, elde edilen verilerle, Ayıntab gayrimüslimleri hakkında bir tipoloji ve imaj çalışması yapıldı. Farklı dini toplulukların bir arada yaşamış olduğu kent olan Ayıntab ile sınırlandırılmış olan bu çalışmanın, Osmanlı genelindeki gayrimüslim toplumunu anlamaya katkı sağlayacağı muhakkaktır.
Bulgaristan'daki Müslüman azınlıkların statüsü(1908-1919)

Bulgaristan'ın 1878'de Osmanlı Devletinden ayrılma sürecine girmesiyle, bu topraklarda kalan Müslümanlar azınlık statüsüne geçmişştir. Bulgaristan Prensliği'nde Ortodoks Hıristiyanlığın devlet dini kabul edilmesiyle Müslüman cemaat, büyüklük bakımından Bulgarlardan sonra ülkenin birinci dini azınlığı olmuştur. 1878'den sonra yapılan uluslararası antlaşma ve teminatlarda Bulgaristan'daki Müslüman azınlıkların siyasi, dini, eğitim, kültürel hak ve hukukları konu olmuştur. Bulgaristan'daki Müslüman azınlıkları statüleri, vakıf malları, dini yönetimleri ile Bulgaristan'ın olduğu gibi Türkiye'nin de politikasında yer alarak Türk-Bulgar ilişkilerinde bir belirleyen olmaları bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışmada anlaşma ve nizamnameler çerçevesinde 1908- 1919 yılları arasında Bulgaristan'daki Müslüman azınlıkların siyasi, dini ve eğitim hak ve hukukları gün ışığına çıkarılmaya çalışılmıştır. Söz konusu 11 yıllık süreç içerisinde Bulgaristan'daki Müslüman azınlıklarına çok geniş haklar tanındığı, ancak bu hakların tam anlamıyla uygulanamadığı görülmektedir.
643 Numaralı Karahisar-ı Sahib Şer'iyye Sicili'nin (1 - 120 numaralı sayfaları) transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Bu çalışmada H. 1329- 1330 (M.1911-1912) yıllarını kapsayan 643 Numaralı Karahisar-ı Sahib Şer'iyye Sicili'nin 1-120 sayfaları incelenmiştir. Şer'iyye sicilleri orijinal bilgilere sahip olması nedeniyle mahalli tarih açısından son derece önemlidir. Çalışılan defterde bulunan 120 adet belge basit transkripsiyona tabi tutularak günümüz alfabesine çevrilmiş ve değerlendirmesi yapılmıştır. Defterdeki bilgilerden hareketle, Karahisar-ı Sahib'in fiziki ve idari yapısına dair tespitlerde bulunmak mümkün olabilmiştir. Sicilden belirtilen döneme ait köy, mahalle ve mevkii adları tespit edilmiştir. Bununla birlikte Afyonkarahisar dışındaki bazı şehir, mahalle ve yer isimleri ile de karşılaşılmıştır. Bu bilgilerin yanı sıra incelenen dava kayıtlarında sosyal hayatla ilgili olan evlenme, boşanma, nafaka, miras hukuku, lakaplar gibi toplumsal yapıya ışık tutacak bilgiler de elde edilmiştir. Ayrıca demografik yapı ile bağlantılı olarak Türk, Ermeni şahıs isimleri ve bu kişilerin ikamet ettikleri mahalleler tespit edilmiştir. İlaveten Eytam Sandığı'nın faaliyetlerinin yetim çocukların haklarının korunması açısından önemli olduğu gözlemlenmiştir. Yine Afyon'daki camiler, vakıflar hakkında bilgilere ulaşılabilmiştir. Yörenin tarım ve hayvancılık bölgesi olduğu görülmüştür. Sicilde günlük hayatta kullanılan eşyalar ve kumaşlar dikkati çekmiştir.
XIX. yüzyılın ilk yarısında Safranbolu'nun sosyo-ekonomik yapısı

Osmanlı Devleti 19. yüzyılın ilk yarısında idari, sosyal ve ekonomik alanlarda önemli gelişmelere sahne olmuştur. Zira nüfus miktarına ve ülkenin sosyo-ekonomik niteliklerine ilişkin bilgi almayı hedefleyen nüfus sayımları, muhtarlıklar ile muhassıllık meclislerinin teşkili, kişilerin gelir kaynaklarına yönelik sayımlar ile tek vergi düzenlemelerinin yapılması ilk kez bu dönem aralığında hayata geçirilmiştir. Yeni dünyaya uyum sağlamak amacıyla gerçekleştirdiği bu düzenlemeler sayesinde devlet, nüfusunu, sosyal ve ekonomik potansiyelini daha modern tekniklerle tespit edebilme imkanına kavuşmuştur. Gerçekleştirilen bu tez çalışması ile başkente yakınlığı, ticaret ve kervan yollarının kavşağında bulunması, iskana ve tarıma elverişli coğrafyasıyla stratejik bakımdan önemli olan Safranbolu'nun 19. yüzyılın ilk yarısındaki sosyo-ekonomik durumu tahlil edilerek, Osmanlı Devleti'nin küçük bir kesitinin aydınlatılabilmesi hedeflenmiştir. Tez çalışması, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Safranbolu'nun aldığı isimler, coğrafi konumu ile tarihçesi ele alınarak tarihi arka plan oluşturulmuştur. Birinci bölümde kaza olgusu, mahalle ve köy kavramı üzerinden Safranbolu'nun incelenen dönemdeki mahalleleri ve köyleri ile bunların idarecileri tespit edilerek Safranbolu'nun idari yapısı temellendirilmiştir. Ardından Safranbolu'da bulunan etnik unsurlar, bunların nüfusu ve bir takım özellikleri ile yaşanılan sosyal hareketlilikler değerlendirilmiştir. İkinci bölümde aileden, yaşanılan adli vakalara, sosyal kurumlardan, folklorik unsurlara kadar çeşitli konular ele alınarak Safranbolu'nun sosyal yapısı meydana çıkarılmıştır. Son bölümde ise kazanın sahip olduğu mesleki yapı, tarım arazileri, yetiştirilen ürünler, kazanç sağlanılan gayrimenkul ve işletmeler, elde edilen gelirler ve ödenen vergi miktarları ile bunların birbirleriyle ilişkileri incelenerek Safranbolu'nun ekonomik profili ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Osmanlı diplomatikasında modern bir belge türü: Evrak-ı sahiha

Osmanlı Devleti'nde Tanzimat dönemiyle beraber devletin birçok alanında modernleşme çalışmalarına başlanmıştır. Atılan adımların başarıya ulaşması için gereken şartlardan en önemlisi, yetersiz kalan ve artırılması gereken mali gelir olmuştur. Devlet gelirine katkı sağlaması için bürokrasi alanında uygulamaya konulan çalışmalardan biri de 'evrak-ı sahiha' adıyla çıkarılan belge grubu olmuştur ve tezde bu belge grubu incelenmiştir. Evrak-ı sahihanın ele alındığı bu çalışma, evrak-ı sahihanın ilk çıkarıldığı tarihten (1845), evrak-ı sahiha olarak adlandırılan belge türlerinin üzerine pul yapıştırılma uygulamasına geçildiği tarihle (1882) sınırlı tutulmuştur. Tezde, evrak-ı sahihanın bu zaman zarfındaki gelişim aşamaları, idaresinin nasıl bir sisteme sahip olduğu, evrak-ı sahiha uygulamasında oluşan sıkıntılar ve sorunlara bulunan çözümler ele alınmıştır. Evrak-ı sahihayı kapsamlı şekilde açıklamaya çalıştığımız tezimizde; tanımlar, örnekler, çıkarılmış kanunlar, uygulanan tarifeler ve idari kurallara ağırlık verilmiştir. Araştırmada arşiv belgelerini tarama, belgelerin analizi, belgelerin çevirisi ve betimleme metotları kullanılmıştır. Tezin temel kısmının oluşmasına Süleyman Sudi'nin 'Defter-i Muktesid' adlı eseri, Düstur dergisinin 1. Tertibi, Osmanlı Arşivinden edinilen belgeler ve maliye defterleri büyük katkı sağlamıştır. Araştırmalar neticesinde bulunan kaynaklar incelenerek evrak-ı sahihaya dair bilgiler teze aktarılmış ve çalışma sonucunda hedeflenen amaca ulaşılmaya gayret edilmiştir.
Osmanlı idaresinde Atina kazası (1875-1920)

Osmanlı İdaresinde Atina Kazası (1875-1920) konu başlıklı doktora tez çalışması Osmanlı Devleti'nin son dönemleri olarak ifade edilen 19. yüzyılın son çeyreği ve 20. yüzyılın ilk çeyreğini kapsamaktadır. Bu çalışmayı dönemle ilgili basılı eserlerden ve daha çok Osmanlı arşiv belgelerinden yararlanarak yapmaya çalıştık. Atina Kazası'nı tez konusu olarak seçmemizdeki en önemli sebep, şimdiye kadar Atina Kazası üzerine yapılan bir araştırmanın mevcut olmayışıdır. Doğu Karadeniz Bölgesi'nde sahil kenarında bulunan oldukça engebeli ve dağlık bir arazi yapısı üzerinde kurulu alan kaza birimi, tarihi süreç içinde dönemin egemen güçleri tarafından oluşturulan çeşitli idari birimlerin içinde yer almış ancak egemenliği altındaki devletlerin merkezlerine uzak kalmasından dolayı merkezi bir yer olamamıştır. Osmanlı egemenliği döneminde ise taşra idari merkezlerinden biri yapılmasıyla tarihi süreç içindeki en önemli konumunu elde etmiştir. İncelenen dönemde Atina Kazası ile ilgili her konuda belge bulmak mümkün olmamıştır. Bu sebeple çalışılan alan sınırlandırılarak ve var olan belgeler üzerinden dönemin orijinal kaynakları kullanılarak sadece Atina Kazası ve ona bağlı nahiye ve köyleri üzerinde durulmuştur. Osmanlı arşiv belgelerine dayanılarak yapılan bu tez çalışmasıyla Atina Kazası'nın 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarındaki idari, sosyal, ekonomik kültürel ve iktisadi durumunu değerlendirmek, bu konularla ilgili tahliller yapmak dolayısıyla bölge tarihinin aydınlatılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır.
The London Gazette'de İran (1665-1747)

Matbaanın icadı burjuvazinin habere ulaşma arzusuyla birleşince modern manada gazeteciliğin temelleri atılmıştır. Thomas Archer tarafından İngiltere'de 1621 yılında corantos olarak adlandırılan haber bültenleri yayınlanmaya başlamıştır. Halkın haber almaya duyduğu ihtiyacın farkında olan İngiliz Parlemontosu 1650 yılından itibaren Mercurius Politicus isimli bir haber bültenini yayınlatmaya başlamıştır. Kraliyet ailesinin Oxford'da bulunduğu 1665 yılında The Oxford Gazette adıyla resmi bir gazete yayınlanmaya başlamıştır. Gazete Kraliyet ailesinin 1666 yılında Londra'ya dönmesinden sonra The London Gazette olarak adlandırılmıştır. Birleşik Krallığın resmi yayın organı olan The London Gazette'de İran hakkında çok sayıda haber yayınlanmıştır. 1666- 1736 yılları arasında Safevi Devleti'nin başta Osmanlı İmparatorluğu, Rusya ve Avrupa devletleri ile ilişkilerine ışık tutan çok sayıda haber gazetede yer bulmuştur. Safevi Devleti'nin çöküşü ve Nadir Şah'ın İran'ın mutlak hakimi haline gelişi, Nadir Şah döneminde ülkenin genel durumu ve başlıca olaylar gazetede ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Bu tez çalışmasında, The London Gazette'de belirtilen tarihler arasında İran'a dair yayınlanan haberler ele alınacak ve verdiği bilgiler ana kaynaklar ve araştırma eserler ışığında değerlendirilecektir.
Akdeniz'de Cezayir korsanlığı: 1770-1830

Akdeniz'de önemli bir korsan üssü olan Cezayir, Osmanlı Devleti'ne bağlı olmakla birlikte kendine özgü şartlar içinde Avrupalı devletlerle anlaşma yapma ya da savaş açma hakkına sahipti. Akdeniz ticaretinin 16. yüzyıl ortalarından itibaren okyanus ticareti karşısında zayıflaması ile birlikte 18. yüzyıl ortalarında ticaret hacmi önemli oranda düşmüştü. Öte yandan gemi ve gemicileriyle artık güçlü bir konumu olmayan Cezayir korsanları, var olan ticareti ganimete dönüştürmekte büyük zorluklarla karşılaşmaktaydı. Avrupalı devletlerin güçlenen donanmaları da korsanlığın engellenmesi ve tamamen ortadan kaldırılması hususunda önemli bir tehdit unsuruydu. 1770'den itibaren bu zorluklarla karşı karşıya kalan Akdeniz'in efsanevi korsan ocağının faaliyetleri 1830'daki Fransız işgalinden çok önce, neredeyse durdurulmuş durumdaydı.
Trablusgarp Vilayeti'nde idari ve sosyo-ekonomik yapı: 1876-1911

Günümüzde Kuzey Afrika üzerine yapılan akademik çalışmalar önemli oranda artmışsa da Osmanlı Devleti'nin bir vilayeti olan Trablusgarp'ın sosyal ve ekonomik yapısı ile ilgili yeteri kadar çalışmanın yapıldığını söylemek güçtür. Bu alandaki mevcut çalışmalara katkıda bulunmak amacıyla hazırlanan bu çalışma beş bölüm halinde planlanmıştır. Birinci bölüm olarak kabul edilen giriş kısmında Trablusgarp'ın coğrafi özellikleri ve tarihi üzerinde durulmuştur. Giriş kısmından sonra Trablusgarp Vilayeti'nin idari ve fiziki yapısı ikinci bölümde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise vilayetin ekonomik yapısı incelenmiştir. Ticari faaliyetler, tarım ve hayvancılık, madencilik ve mali yapı bu bölümü oluşturan konu başlıkları olmuştur. Dördüncü bölümde Trablusgarp'ın sosyal yapısı üzerinde durulmuştur. Çalışmanın beşinci bölümü olan sonuç kısmında ele alınan konular değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivinden önemli ölçüde istifade edilmiştir. Bunun yanı sıra araştırmanın zenginleşmesine neden olan İngiltere ve Libya devlet arşivlerine ait belgeler de çalışmaya dahil edilmiştir. Arşiv belgelerinden sonra özellikle Osmanlı Devleti'ne ait resmi verileri sunan Vilayet Salnamelerinden önemli ölçüde istifade edildiği gibi yazma eserlere, seyahatnamelere ve günümüzde yapılmış olan telif eserlerden de azami ölçüde istifade edilmiştir. Bu çalışmada uzun süre Osmanlı hakimiyetinde kalan Trablusgarp'ın kendine has idari, ekonomik ve sosyal yapısıyla nasıl yönetildiği üzerinde durulmuştur. Bu esnada 19. ve 20. yüzyıllarda Avrupalı devletlerin Osmanlı toprakları üzerinde uyguladığı emperyalist faaliyetlere kaçınılmaz olarak temas edilmiştir. Dolayısıyla çalışmanın siyasi tarih yaklaşımına da önemli katkılarının olacağı düşünülmüştür.
Osmanlı astronomisi ile Avrupa astronomisinin Takiyyüddin er Rasıd ve Tycho Brahe örnekleriyle karşılaştırılması

16. Yüzyılda Osmanlı astronomisi ile Avrupa astronomisinin Takiyyüddin ve Tycho örnekleriyle karşılaştırılması tezimizin konusunu oluşturmaktadır. İlk çağlardan günümüze Astronomi çeşitli uygarlıkların çalışma alanı olmuştur. Eski Yunan düşünürleri evren modelleri tasarlayarak astronominin gelişimine katkıda bulundular. İslam astronomları evreni felsefe boyutta incelediler. Türkler ise ilk rasathaneleri kurarak, astronomiyi teoriden sahaya indirdiler. Takiyyüddin 1575 yılında İstanbul'da Avrupa'daki ilk rasathaneyi kurdu. Tycho ise 1576 yılında Avrupa'da büyük bir rasathane kurdu. 1580 yılında istanbul rasathanesi Sultan III. Murat tarafından yıktırıldı. Tycho ise 25 yıl boyunca gözlemler yaptı. Öğrencisi Kepler ise astronominin temel üç kanununu buldu. Avrupalı astronomlar bu kanunları geliştirerek günümüze kadar getirdiler. Tezimiz Takiyyüddin ile Tycho'nun karşılaştırılması ve sonuçlarıyla bitirildi.
XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde sanayi ve Zeytinburnu Demir Fabrikası

Tezimizin konusunu XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nde sanayi oluşturmaktadır. Konuya örnek olarak Zeytinburnu Demir Fabrikası verildi. Ekonomi ile siyasi olayların ve ıslahatların birbirine olan etkisinden dolayı bu konulara da yer verildi. Bu tezde Sanayi Devrimi'nin getirileri ve Osmanlı Devleti'nde oluşturduğu yenilik hareketleri sanayinin gelişmesi için yapılan hamleler anlatıldı. Mevcut ekonomik ilişkiler Sanayi Devrimi'nin getirisi ile değiştirdi. Buna ek olarak yapılan ticari anlaşmalardan dolayı uluslararası ticaret değişime uğratıldı. Devlet, sanayiyi geliştirmek için hem özel sermayeyi teşvik etmiş hem de kendisi sanayileşme yoluna gidildi. Esnaf Teşkilatı'nda değişim yapıldı. Şirketler oluşturulmuş ve üretime katkıda bulunmak için fuarlar düzenlendi. Tezimizin konusunu oluşturan fabrikalar Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz döneminde kurulan fabrikalardır. Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz döneminde kurulan tüm fabrikalar değil, dönemine göre farklı özelliklere sahip olan fabrikalar konu olarak alındı. Halı, bez ve cam fabrikaları dönemin yaygın ürünlerini üretmek adına oldukça önemliydi. Gazhaneler, henüz yeni başlayan sokak aydınlatması uygulamasını başlattığından belediyecilik adına önemli bir gelişmedir. Yine gazhaneler, telgraf fabrikası, değirmen, su ve tramvay şirketleri, Zeytinburnu Demir Fabrikası dönemin önemli yenilikleridir. Savaş sanayinde önemli yerleri bulunmaktadır. Mum, kahve, suma, mobilya ve boza üretimleri dönemin sosyal yapısında yenilik oluşturmuştur. Zeytinburnu Demir Fabrika-i Humayunu, büyük bir sanayi kompleksi olarak hem silah üretimi hem de tamiri görevlerini üstlendirildi. Ayrıca küçük ölçekte demir doğrama üretimi yapılmaktaydı. Fabrikaya zaman içerisinde ek binalar yapıldı. İlerleyen üretim döneminde savaş sanayisi için oldukça önemli olan topun dünyada ilk kez seri atışlı olarak üretimi de burada yapıldı. XIX. yüzyıl boyunca devlet sanayileşmek için büyük atılımlar yaptı. Yaşanan siyasi olayların etkisiyle ekonomi ve üretim etkilendi. Devlet zor ekonomik şartlar altında dahi sanayileşme hamlelerine önem verdi.
Küçük Buzul Çağı'nın Osmanlı'ya etkisi

Küçük Buzul Çağı 1350- 1850 senelerinde dünyayı kendi etkisine aldı. Genel araştırmadan çıkardığım sonuca göre, dünyaya yön verme gücüne sahipti. Soğuk, yağmur, kuraklık, kıtlık, hastalık getirerek binlerle insanın ölümüne neden öldü. İnsanın başına gelecek herhangi bir kötü olay bütün ihtimallerde üzücüdür. Ama ya bu ölümler modern yeni bir döneme geçiş sağlarsa? Küçük Buzul Çağı, Büyük Coğrafi Keşifleri başlattı. İnsanlar dünyaya açıldı, daha önce hiç görmedikleri, bilmedikleri topraklara ayak bastılar. Keşifler Avrupa insanının hırsı, daha çok para, altın elde etme amacıyla başladı, köle ticaretine olanak sağladı. Ama insanların düşüncesi de değişti. Birey kavramı ortaya çıktı. Bu yeni insan kralını, ağasını, psikoposunu sorgular oldu. Hakları için isyanlara başvurdu. Otorite olan krallar, halkın arzusuyla hesaplaşmak zorunda kaldı. Ama Osmanlı için etkisi daha büyüktü ve zorlukla onarılacak kadar derindi. Osmanlı'nın seneler boyu varlığını sürdüren ve güçlü bir şekilde düzenini sağlayan sistemi dağıldı. Otoriteye karşı daha önce hiç görülmemiş örgütlü ayaklanmalar oldu. Osmanlı'nın bu dönemde farklı cephelerde savaştığını biliyoruz. Ama Sam White'ın da yazdığı gibi, doğa el vermiş ve iklim nisbeten yumuşak olsaydı, uzun süreli bir çatışmanın giderleri bile kaldırılabilirdi.
Gazaname-i Halİl Paşa (1595-1623)

Gazaname-i Halil Paşa XVII. yüzyıl Osmanlı devlet adamlarından Halil Paşa'nın gazalarını anlatan bir eserdir. Kaynak kişi olarak bizzat Halil Paşa'yı kullandığı için orijinal ve güvenilir tarihi bilgiler içerdiği düşünülen yazma eserin, günümüz araştırmacılarının hizmetine sunulması amaçlanmıştır. Topkapı, Süleymaniye ve Viyana Milli Kütüphaneleri'nde tespit edilen üç nüsha, Viyana nüshası esas alınmak suretiyle karşılaştırmalı olarak bir metin haline getirilmiştir. Eserde Halil Paşa'nın çakırcıbaşı iken katıldığı Eğri seferi, yeniçeri ağası olarak Celalilerle mücadelesi, kaptanıderya olarak Akdeniz ve Karadeniz'deki faaliyetleri ile veziriazam ve serdar olarak katıldığı İran seferi anlatılmıştır. Bu çalışmanın giriş kısmında Halil Paşa'nın hayatı ile eserin özellikleri ele alınmıştır.
Kadı sicillerine göre XIX. asrın ikinci yarısında Urfa'da sosyal hayat

Urfa'nın XIX. yüzyıl ikinci yarısındaki sosyal hayatını kadı sicillerine göre işleyen tez, giriş ve beş ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmada öncelikle şehrin kadı sicillerine ve incelenen dönemdeki siyasi, mülki ve idari yapısına değinilmiştir. İnsanların etnik ve dini mensubiyetleri ile nüfus ve yerleşimleri belirlenmiştir. Umumiyetle iyi ilişkilere sahip olan Müslüman ve gayrimüslim unsurların, birçok mahallede birlikte yaşadıkları tespit edilmiştir. Müslümanlar evlilik, boşanma ve mirasta şer'i hukuka riayet etmiş; gayrimüslimler ise, kendilerine tanınan hoşgörü gereği sosyal hayatlarını dinlerine göre tanzim etmişlerdir. Ancak bu serbestliğe rağmen karşılaştıkları çoğu meseleleri kendi istekleriyle kadı mahkemesine getirerek şer'i hükmü talep etmişlerdir. Çalışmada toplum hayatının önemli unsurlarından insanlar arası ilişkiler, eğlence şekilleri, çeşitli zümreler, sağlık hizmetleri, asayiş olayları ve kimsesizlerin korunmasına yönelik sosyal tedbirler üzerinde durulmuştur. Alınan sosyal tedbirler sayesinde yardıma muhtaç kimselere ait hakların korunduğu anlaşılmıştır. Müslümanlara ve gayrimüslimlere ait eğitim kurumları ile dini mekanlar hakkında bilgi verilmiştir. İhtida ederek Müslüman olan bazı Yezidi ve Hıristiyanlar'ın sosyal hayatları incelenmiş, din değiştirmede insanların rızalarıyla hareket ettiği ve herhangi bir baskının olmadığı ortaya konulmuştur. Vakıf kültürünün canlı bir şekilde yaşatıldığı şehirde sosyal hayatın birçok alanında hizmet veren vakıflar tespit edilmiştir. Ayrıca ekonomik hayatın tarım ve hayvancılığa dayandığı bu dönemde şehrin ticari durumuna, ticaret merkezlerine ve tarım ile hayvancılık faaliyetlerine yer verilmişti