Topkapı Sarayı Harem Dairesi mekanlarının iç mimarlık açısından incelenmesi

İlerleyen zamanın etkisinde olan her şey değişime uğramaktadır. Zamanla ilerleyen teknoloji, teknolojiyle getirilen yenilikler ve bu yeniliklerle elde edilen imkanlar doğrultusunda, insan yaşamı daha konforlu bir hale getirilmektedir. Yaşam standardını yükseltmek ve şartları iyileştirmek, yaşamın her alanında daha iyisine ulaşma isteği uyandırmaktadır. Buna göre mekanlar, insan yaşamını etkileyen kalıplaşmış bazı geleneklerden sıyrılarak, daha rahat bir kullanım sağlamak için geliştirilmiştir. Ergonomi, psikoloji, konfor ve fonksiyon konuları bazı yerleşim prensiplerini, mekanın yapı ve donatı elemanlarını bir oranda değiştirmiştir. Çadır kültüründen gelen bazı alışkanlıklar, bugün mekan tasarımında geçmişşe gönderme yapmak, bir bakıma dönemi yaşatmak için yeniden yorumlanmaktadır. Bu durum mekan tasarımında olduğu gibi diğer tasarım alanlarında da hissedilmektedir. Geçmişe duyulan özlem, hatırlama, yeniden yaşama ve yaşatma isteği; bugün tasarıma renk, doku, biçim ve malzeme olarak yansımaktadır. Ülkemizde, tarihin bıraktığı değerli yapılar bulunmaktadır. Bugün, çoğu müze olarak değerlendirilen bu yapılar, geçmişşin dolaysız anlatıldığı önemli kaynaklardır. Örneğin; eski dönemlerde yaşamış olan insanların kimlikleri, yaşam biçimleri, alışkanlıkları ve kullandıkları teknoloji bu kaynaklardan yararlanılarak ortaya çıkarılabilmektedir. Tarihte İstanbul'un fethi; Osmanlı Devleti'nin imparatorluk olma özelliğine kavuşması, ticaret yollarının birer birer Türklerin eline geçmesi, Ortaçağın kapanıp Yeni çağın başlaması gibi önemli sonuçlar doğurmuştur. Dünyanın en büyük imparatorluklarından olan Doğu Roma İmparatorluğu'nun tamamen yok olması ve Osmanlının yükselme dönemine geçişini sağlayan bu önemli dönüm noktası, Osmanlının Karadeniz ile Ege' yi birbirine bağlayan denizyolu üzerinde kurulu olan İstanbul'a yerleşme çalışmalarını başlatmıştır. Geçmişte üzerinde Bizans akropolünün olduğu bilinen Sarayburnu, şehre hakim konumu dolayısıyla Osmanlının yönetim merkezi ve padişah evi olarak değerlendirebileceği en gözde yerdir. Bugün bu kara parçası üzerinde ayakta olan Topkapı Sarayı, bir yönetim merkezi olarak Osmanlının yükseliş döneminin, Eski Saray'dan sonra inşa edilen ilk yapısıdır. Bu anlamda günümüze taşınmış en önemli birincil kaynaklardan biridir. Topkapı Sarayı mekanlarından Harem dairesi mekanları; padişahın, valide sultanın, padişahla ilişkili olan diğer kadınların, şehzade ve sultanların, ayrıca tüm bu kimselerin hizmetinde olan insanların, bağlı olduğu ve içinde yaşadığı bir kurumdur. Bu özelliği sebebiyle Harem dairesi mekanları, saraylarda yaşayışları bakımından her zaman merak konusu olan padişah ve ailesinin kendi yaşam alanlarını barındırması açısından inceleme konusu olarak tercih edilmiştir. Yapılacak olan inceleme, dönemin teknoloji, estetik ve konfor anlayışına, harem insanlarının kimlik ve yaşayışlarının, kendi mekanlarına hangi biçim, renk, malzeme ve teknikte yansımış olduğu konusunda yapılacaktır. Yaşamsal faaliyetler düşünülerek belirlenen fonksiyonlara bu yardımcı unsurlarla nasıl bir çözüm getirildiği ve mekanı oluşturan bu çözümlerin mekanın genelinde nasıl bir etki bıraktığı değerlendirilecektir. Her dönemin, toplumsal yapıya, kültürel etkileşimlere ve teknolojiye bağlı olarak mimariye katkısı olmuştur. Teknolojinin getirdiği imkanlar ve farklı kültürlerin etkisi toplumda belli bir mimari ve estetik anlayışın ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu çalışma, yapımı Osmanlının yükseliş dönemine rastlayan Topkapı Sarayı Harem Dairesi'nin, karma bir üslupta şekillenen mekanlarının, nasıl giydirildiği ve iç mimarlık açısından ortaya çıkan sonuçlar hakkında fikir verecektir.