Taze fasulye üretiminin ekonomik yapısı ve sorunları: Burdur ili örneği

Burdur'da taze fasulye üretimi 1991 yılında 3106 ton iken 7.55 kat artarak 23452 tona ulaşmıştır. Bu noktada çalışmanın amaçları; Burdur ilinde taze fasulye üreten işletmelerin sosyo-ekonomik yapılarının incelenmesi, üretiminin fonksiyonel analizi, üretim ile ilgili sorunlarının belirlenmesi ve çözüm önerilerinde bulunulması olarak saptanmıştır. Çalışmada uygulanacak olan anket çalışmasında örnek sayısının belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bunun için Neyman Yöntemi kullanılmıştır. Buna göre ana kitleyi temsil edecek örnek sayısının 112 işletme olduğu hesaplanmıştır. Analiz için gerekli veriler, Burdur ili Merkez ilçesi köylerinde taze fasulye yetiştiriciliği alanında faaliyet gösteren işletmelerden yüz yüze anket yoluyla elde edilmiştir. Fasulye üretimi yapan işletmelerin genel yapısall özellikleri, işletmelerin arazi varlığı ve kullanım durumu, işletmecilerin yaşı, eğitim durumu, işgücü kullanımı gibi göstergeler incelenmiştir. Taze fasulye üreticilerin ortalama yaşı 42.57 yıl, eğitim süreleri 5.46 yıl, bitkisel üretimde deneyimleri ortalamada 14.68 yıl ve taze fasulye üretiminde deneyimleri ise 11.13 yıldır. İşletmelerin ortalama parsel büyüklüğü 7.76 da ve ortalama arazi parça sayısı 2.16 adettir. Ele alınan bölgedeki işletmecilerin işletme arazi büyüklüğü 16.760 da'dır. Bu alanın %69.48'i işletmecilerin kendine ait, %30.52'si de kiraya tuttukları arazilerden oluşturmaktadır. İşletmelerde ortalama hane genişliği 4.22 kişidir. Taze fasulye yetiştiricilerinin ortalama hane genişliğinin %16.91'i 0-6 yaş, %16.70'i 7-14 yaş, %46.93'ü 15-49 yaş, %19.45'i 50 yaş ve üzeridir. İşletmelerin masraflarını belirlemek için tek ürün bütçe analiz yöntemi esas alınarak hesaplanmıştır. Brüt, mutlak ve nisbi karlar hesaplanmıştır. İşletme maliyetlerinin %67.63'ünü değişen masraflar oluşturmaktadır. İşletmeler ortalaması değişen masraflar 44774. 34 TL, sabit masraflar 12391. 07 TL'dir. İşletmelerin dekara kullandıkları tohum miktarı 8.2 kilogramdır. Dekara tohum maliyeti 326. 30 TL olarak tespit edilmiştir. Dekara sulama maliyeti işletmeler ortalamasında 133. 70 TL, ilaç maliyeti ise 85.89 TL olarak hesaplanmıştır. Taze fasulye üretiminde dekara işgücü kullanımı 267. 94 saattir. İşletmeler ortalamasında dekara makine kullanımı ise 6.32 saat olarak bulunmuştur. Ortalamada işletme başına düşen brüt kar 22780. 81 TL, mutlak kar 10389. 74 TL'dir. Araştırma bölgesinde taze fasulye yetiştiriciliğinde nispi kar 1 .18'dir. Taze fasulye üretiminin fonksiyonel analizinde Cobb-Douglas üretim fonksiyonu kullanıllanılarak analiz yapılmıştır. Cobb-Douglas tipi üretim fonksiyonuna göre taze fasulye üretimindeki girdiler arasında önemli ilişkilerin olduğu söylenebilinir. Girdilere ilişkin üretim esnekliklerinin toplamı 1.106 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğe artan getiriye yakın bir durumu ifade etmektedir. Dolayısıyla ele alınan bütün girdilerin %1 oranında artırılması, taze fasulye üretim miktarını %1.106 oranında artmasını sağlayacaktır. Çalışmada taze fasulye üreticilerinin üretim tercihlerini etkileyen faktörlere karşı tutumlarını değerlendirme çok boyutlu ölçekleme analizi analizi ile yapılmıştır. Çok boyutlu ölçekleme analizi ile işletmecilerin sosyo-demografik ilişkileri ile ekonomik göstergeleri ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Kruskal's formülüne göre hesaplanan stress değeri 0.12967 olarak hesaplanmıştır. Araştırma sahasında taze fasulye üretimini artırmak için öneriler; taze fasulye için bir kooperatifin kurulması, üreticilerin bilinçlendirilmesi, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve taze fasulyeye ürün desteği verilmesi şeklindedir.