Peter Shaffer's use of Brechtian devices in The Royal Hunt of the sun, Equus and Amadeus

Peter Shaffer'ın bütün oyunları incelendiğinde içerik ve biçim bakımından tek bir tiyatro akımının etkisinde kalmadığı anlaşılır. Naturalist tarzda yazdığı Five F inger Exercise (Beş Parmak Çalışması, 1958) adlı ilk önemli oyununu komedi tarzında yazılmış olan The Private Ear (özel Kulak, 1962) ve The Public Eye (Halkın Gözü 1962) isimli tek perdelik iki oyun izler. Bu oyunlar Shaffer'ın yazın sanatında komedi tarzının ilk ve tek örneğini teşkil etmez, zira Shaffer bu tarza Lettice and Lovage (Sevinç ve Sevgi, 1987) adlı oyunuyla yıllar sonra geri döner. Shaffer'ın etkisi altında kaldığı akımların çeşitliliği incelenirken Black Comedy (Karanlıkta Komedi, 1965) adlı eserinin 'fars' yani kaba güldürü tarzının etkileyici bir örneği olduğunu vurgulamak gerekir. Her yazarın mesleki yaşamında olduğu gibi Shaffer'ın da başarısız oyunları olmuştur; değişik temaları işleyen The Battle of Shn'vings (Shn'vings Savaşı, 1970) ve Yonadab (Yonadab 1985) yazarın belleklerde iz bırakmayan oyunlarıdır. Shaffer'ın hem içerik hem de biçim açısından benzerlikler gösteren The Royal Hunt of the Sun (Güneşin Görkemli Avlanışı 1964), Equus (Küheylan, i973) ve Amadeus (Amadeus, 1979) adlı eserlerini unutulmaz kılan ise yazarın bu oyunlarda epik tiyatro geleneğini özgün biçimde uygulamış olmasıdır. Shaffer'ın The Gift of the Gorgon (Gorgon'un Armağanı, i992) adlı en son eserinde sadece epik tiyatro değil, klasik ve gerçekçi tiyatro geleneklerinden de etkilenmiş olması yazarın çok yönlü sanatını bir kez daha gözler önüne serer. Shaffer'ın The Royal Hunt of the Sun, Equus ve Amadeus adlı eserlerindeki Brecht'in epik tiyatro öğelerini incelemek tezin kapsamını oluşturmaktadır. Ancak eklektik bir yazar olan Shaffer'ı Brechtçi bir oyunIll yazarı olarak adlandırmak onun zengin sanatının tek bir yönünü ortaya koymaktan ileriye gidemez. Aristoteles'e göre bir eylemin taklidi olan mimesis, seyircinin acıma ve korku duyguları sayesinde duygusal anlamda arındığı bir süreci başlatır. Brecht'in epik tiyatrosu ise heyecanı ortadan kaldırır, empati kavramını ve son duygusal boşalmaları da bir kenara bırakır. Diğer bir deyişle Aristoteles'in temel kavramlarına karşı çıkar. Bunun yerine sadece anlatmaya değil aynı zamanda yorumlamaya ve eleştirmeye başlar; korku ve acıma yerini eleştirel yaklaşıma bırakır. Epik tiyatronun en önemli öğelerinden biri olan anlatıcı Shaffer'ın her üç oyununda da vardır; dahası bu oyunlarda her sahnenin büyük bir hikayenin ayrı ayrı parçaları olarak kurgulanması Brecht'in 'gestus' kavramını ustaca kullanıldığını göstermektedir. Her sahnenin tek başına bir bütünlük sergilemesi, her sahnenin olayları bir adım daha ileriye taşıması temeline dayalı geleneksel Aristotelesçi görüşten oldukça farklıdır. Epik tiyatronun 'parlak ışık' tekniği Shaffer'ın söz konusu oyunlarında görülmez ancak yazarın 'gestus', anlatıcı, minimalist sahne düzenlemesi, müzik, mim, jest, maske ve koro gibi 'yabancılaştırma' etkilerini kullanması sahne ve salonun 'sihirli' olan her şeyden arındırılması, seyircinin tiyatroda olduğunu unutmasına izin verilmemesi ve pasif tüketici ruh halinin yerini aktif bir üretici tavra bırakmasına yardımcı olur. Tezin amacı The Royal Hunt of the Sun, Equus ve Amadeus adlı eserlerde kullanılan epik tiyatro öğelerini sadece incelemek değil, aynı zamanda Shaffer'ın bu oyunları yazmış olduğu on beş yıllık süre içerisinde bu teknikleri ne ölçüde değiştirdiği, geliştirdiği ve ne ölçüde bu tekniklerden uzaklaştığını da ortaya koymaktır.