turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Birinci Dünya Harbi'nde Suriye Filistin cephesi

Birinci Dünya Savaşı'nın arka planında, XIX. yüzyılın Avrupa merkezli siyasi, iktisadi ve sosyal dinamikleri bulunmaktadır. Bu savaş, dünyaya hakim olma mücadelesiyle tohumlarını günümüze ulaştıran yıkımı meydana getirmiştir. Sina Filistin cephesi Birinci Kanal Harekatı ile açılmıştır. Britanya, Fransa'daki Batı Cephesi'nden sonra en çok askerini burada konuşlandırmıştır. Tamamen Almanların istek ve çıkarları doğrultusunda 1915 ve 1916 Kanal Harekatlarının başarısızlığı ile İngilizler Filistin'e dayanmıştır. Bu başarısızlıktan cesaretlenen İngilizler, Mart ve Nisan 1917'de iki kez Gazze'ye saldırıda bulunmuş ve geri püskürtülmüştür. Bu kez İngilizler, General Edmund Allenby komutasında eşsiz bir hazırlık ardından 7 Kasım 1917'de Gazze'yi ele geçirerek Filistin'in batı kapısını açmıştır. İngilizlerin boş vaatlerine kanan Şerif Hüseyin, Arap İsyanı'nı başlatmıştır. Bu isyan Hicaz, Filistin, Ürdün ve Suriye'ye yayılmış, bol zayiatlı geri çekilişe neden olmuş ve savaşın kaybedilmesini tetiklemiştir. Bu yenilgiler zinciri neticesinde Suriye elden çıkmış, 30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi imzalanmıştır. Ancak bu mütareke barışı getirememiş, hem Osmanlı Devleti tarihe karışmış hem de Ortadoğu'da hala devam eden kan ve gözyaşıyla beslenen cadı avı başlamıştır.
Yazılı ve görsel belgeler ışığında Osmanlı Devleti'nde elçi kabulleri

Güçlü ve köklü devletçilik yapısıyla Osmanlı Devleti'nin yönetim merkezi olan sarayda oldukça sıkı kurallara bağlı olan bir devlet bürokrasisinin varlığı bilinmektedir. Devletin güçlü olduğu dönemlerdeki devletin bu muazzam gücünün yansıması olarak, devletlerarası siyasal ilişkilerde yabancı ülkelerin temsilcileri olan elçilerin kabulüne oldukça önem verilirdi. Osmanlı sarayında en gösterişli törenler bu amaçla yapılırdı. Belli günlerde ve oldukça sıkı protokol kuralları çerçevesinde yapılan bu elçi kabullerinde gelen elçi ve maiyeti, gerek saraydaki karşılanış şekilleri ve gerekse uğurlanana kadar geçen sürede görmüş oldukları hiyerarşik düzen ve güç karşısında psikolojik olarak etkilenmiş olarak ülkelerine dönerlerdi. Bu tezde, Osmanlı Devleti'ndeki elçi kabulleriyle ilgili bu teşrifat düzeninin nasıl olduğu, özellikle çeşitli görsel belgelerin yazılı belgelerle de desteklenerek kapsamlı bir bütün halinde ele alınarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bunu yaparken, devletin güçlü olduğu dönemlerdeki elçi kabul sahnelerinin yer aldığı çeşitli minyatür betimlemelerindeki kompozisyon, kurguları, kullanılan renkler ile tahtın ve saltanatın mutlak gücü olan padişahın sahnede baskın olarak yer alması görsel açıdan irdelenmiştir. Yine Osmanlı Devleti'nin zayıfladığı dönemlerdeki zihinsel değişimin doğal sonuçlarının elçi kabul törenlerine nasıl yansıdığı üzerinde de durulmuştur.
Sivas tereke defterlerinden hareketle Sivas'ta Seyyidlerin sosyo-ekonomik hayatı (1825-1850 yılları)

Bu tez çalışmasında, hicri 1241- 1251 (miladi 1825 -1851) yıllarına ait Sivas Şer iyye Sicilleri'nden hareketle Seyyidler'in tereke kayıtları Yeni Türk Harfleri'ne çevrilmiş ve Seyyidler'in sosyo-ekonomik durumları incelenmiştir. Çalışmamız bir giriş, iki bölüm, sonuç ve ek bölümünden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Seyyidler ve nakibü'l-eşraflık hakkında genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümünde Şer iyye Sicilleri, miras ve Sivas hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde terekelerde Seyyidler'in sosyal ve iktisadi durumları detaylı şekilde incelenmiş, Seyyidler'in sahip oldukları menkul ve gayr-ı menkul malları, unvan ve meslekleri, varisleri tek tek tespit edilmiş ve bu konular üzerinde değerlendirmelerde bulunulmuştur. Sonuç bölümünde çalışmayla ilgili genel bir değerlendirilmede bulunulmuş ve çalışmayla ilgili nasıl bir sonuç elde edildiği ortaya konmuştur. Ek bölümünde tereke kayıtlarının günümüz Türkçe harflerine çevrilmesi yer almaktadır.
113 numaralı Mühimme Defteri'nin (H. 1112-1115/M. 1701-1703) transkripsiyon ve değerlendirmesi

113 Numaralı Mühimme Defteri içerisinde 174 hüküm bulunmaktadır ve bu hükümler 1701- 1703 döneminde Osmanlı Devleti'nin siyasi, ekonomik, askeri, sosyal ve idari durumu hakkında çeşitli veriler içermektedir. Konular zahire nakli, elçiler ve yabancı Gayri Müslimler, suçlar ve cezalan, Gürcistan Seferi ve Osmanlı Donanması, Kırım Hanları, Orta Macaristan Kralı ve Erdel Beyi Tököli İmre, nakil hükümleri, vakıf, mukataa ve malikane ile ilgili hükümler şeklinde başlıklandınlmıştır. Zahire nakli ile ilgili 43 hüküm mevcuttur. Zahire nakilleri deniz yoluyla ve Akdeniz adaları ile Akdeniz'e kıyısı olan yerleşim bölgelerine yapılmıştır. Zahire nakillerinin sebepleri: Zahire kıtlığı, düşük kaliteli buğday ve arpa, donanma gemilerindeki levent ve esirlerin yiyecek ihtiyacının karşılanması, devlet görevlilerinin kişisel zahire ihtiyaçları, cami çalışanları ile Osmanlı askerinin zahire ihtiyacı ve toprağın ekime elverişli olmayışı şeklinde sınıflandırılmıştır. Zahire nakilleri Osmanlı merkezi tarafından kontrol altında tutulmaya çalışılmış ve bu konuda istanbul kadısının başmda bulunduğu bir denetleme sistemi geliştirilmiştir. Merkez, Çanakkale Boğazı'ndan gemilerle nakli yasak olan madde ve eşya geçişinin engellenmesi konusunda kadılara ve dizdarlara kesin hükümler göndermiştir. Defterde Osmanlı Devleti'ne gelen elçiler ile elçilik vatandaş ve çalışanlarına dair 20 hüküm mevcuttur. Hükümlerden Osmanlı Devleti'ne gelen Rus büyükelçisinin dönüşü ile daimi elçi statüsünde İstanbul'da oturan İngiltere, Fransa, Hollanda ve Venedik devletlerinin vatandaşlarına ve çalışanlarına ait bilgilere ulaşmak mümkündür. Suçlar ve cezalarına gelince, bu konuyla ilgili 43 hükümde, Osmanlı Devleti'nde 1701- 1703 döneminde işlenen eşkıyalık, suiistimal, kalpazanlık, sahte evrak düzenlemek, kamu düzenini bozmak, hırsızlık ve ayaklanma suçlarına ve bu suçlara verilen cezalar ile yargılama süreçlerine ilişkin bilgiler bulunmaktadır. Genel olarak her çeşit suçta kalebentlik cezası görülmektedir ve sürgün suçluların cezalandırılmasında kalebentlikten sonra ikinci sırada yer almaktadır. 113 Numaralı Mühimme Defteri'nde Gürcistan seferi ve Edirne Vakası, donanma ile ilgili hükümler, Kırım Hanları ve Babadağ Seferi'ne dair toplam 12 hüküm yer almaktadır. Osmanlı Devleti'ne tabi Kırım Ham Selim Giray ve oğlu Kaplan Giray ile ilgili 4 ve Osmanlı topraklarında oturmasına izin verilen Erdel Beyi Tököü İmre ile ilgili 2 hükümden, Osmanlılar' in, aldıkları kararları ve kendilerine tabi devletler üzerinde kontrollerini sağlama çabasını izleyebiliyoruz. Nakil hükümleri, devlet görevlileri ve akrabalarının nakli, hazine, vergi, maaş ve eşya nakli, mevlid için Edirne'ye mühimmat nakli ve suçluların nakli olmak üzere 38 hükümden oluşmaktadır. Osmanlı hükümetinin özellikle devlet görevlilerine gösterdiği önem, hükümlerde sıkça karşımıza çıkan güvenlik uyarılarında kendini göstermektedir. Vakıf, Mukataa ve Malikane ile ilgili olarak da 2 hüküm mevcuttur. Hükümler, Osmanlı'nın yeni yeni yaygınlaştırmaya başladığı malikane sistemine örnek teşkil etmektedir.
8 numaralı Bosna Ahkam Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Divan-ı Hümayun, Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminden 17. Yüzyılın sonlarına değin önemini korumuştur. Nitekim devlet meselelerin görüşüldüğü bu kuruluşta; idari, askeri, hukuki, dini ve ekonomi gibi pek çok konu burada ele alınarak karara bağlanmıştır. Divan-ı Hümayunda halkın şikayetlerine de bir çözüm getirilmeye çalışılmış ve ilk etapta Şikayet Defterleri adı altında sonrasında Ahkam Defterleri adıyla kayıt altına alınması sağlanmıştır. Bu kayıtlardan Bosna'ya ait 8 Numaralı Ahkam Defteri çalışma konumuz olup, 128 sayfa 249 hükümden oluşmaktadır. (H. 1229- 1241 / M. 1813 -1825) tarihlerde Bosna'nın sosyal hayatı hakkında önemli bilgiler veren bu defter, incelenerek bilim dünyasına kazandırılmak istenmiştir. Üç bölümden oluşan tezin birinci bölümünde Bosna tarihi, Osmanlının adalet anlayışı, Osmanlı toprak rejimi, vergi sistemi, defterde adı geçen vergiler, Ahkam Defterleri ve son olarak da 8 Numaralı Bosna Ahkam Defteri ile alakalı bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde defterdeki hükümlerin transkripsiyonu mevcuttur. Üçüncü bölümde ise kişiler arasında alacak verecek meseleleri, tımarla ilgili problemler, sipahilerin halk üzerindeki zorbalıkları, müslim ve gayrimüslim halk arasındaki sorunların yanı sıra müslim ve gayrimüslimlere zarar verilmemesine yönelik tembihler, vakıflarla ilgili meseleler, vergi, miras, gasb, toprak meseleleri gibi konular değerlendirilerek, hükümlerle örneklendirilmiştir.
Aksaray'da vakıf kültürüne bir örnek: Karamanoğlu Mehmet Bey Camii Vakfı (19. Yüzyıl)

Vakıf, genel olarak insanların elindeki malının bir kısmını veya tamamını Allah'ın rızasını kazanmak için sarf etmesidir. Bu düşünce ile 19. yüzyılda Aksaray'da birçok yeni vakıfkurulduğu gibi daha önceki dönemlerde kurulan vakıfların önemli bir kısmı da faaliyetlerini devam ettirmiştir. Vakıfların gelirleri genellikle buğday, arpa, çavdar, burçak vb. mahsullerile bostan, kovan ve kırmızı boyadan elde edilen öşür hisselerinden oluşmaktadır. Bunun yanı sıra bağ, bahçe, değirmen, han ve dükkan gibi yerlerden elde edilen kiralar da vakıflarıngelirleri arasında yer almaktadır. Aksaray için tarihi bir öneme sahip olan Karamanoğlu Mehmet Bey Camii, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde inşa olunmuş ve daha sonraki yıllarda onarım görerek günümüze kadar ulaşmıştır. Bu cami arşiv kayıtlarındaKaramanoğlu İbrahim Bey Camii, Karamanoğlu Camii ve Cami-i Kebir şeklinde geçmektedir. 19. yüzyılda camide mütevelli, imam, hatip, müezzin, ferraş vb. görev yapmaktadır. Bu görevlilere genellikle günlük yarım ila iki akçe arasında bir ücret ödenmiş ve bunun yanı sıra vakfın senelik gelirlerinden de belirli hisseler verilmiştir. Karamanoğlu Mehmet Bey Camii Vakfı'nın gelirlerini genellikle Aksaray'ın merkeziyle köy veezralarından elde edilen öşür hisseleri oluşmaktadır. Elde edilen gelirler ile camide görevli olan kişilerin maaşları ödenmiş ve bunun yanı sıra caminin tamir, kilim, perde, aydınlatma, vergi vb. masrafları karşılanmıştır.
Osmanlı Klasik Döneminde üç valide sultan vakfiyesi mukayesesi

İOsmanlı Klasik Döneminde Üç Valide Sultan Vakfiyesi Mukayesesi? adlı yüksek lisans tezimiz valide vakıflarını birbiriyle karşılaştırarak farklı dönemlerdeki vakıf özelliklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Üç ayrı valideyi ve onların vakfiyelerini seçmemizdeki amaç ise farklı vakfiyelerdeki ortak ve farklı yönleri daha net görebilmemizi sağlamaktadır. Tezde 16. ve 17. yy. larda faaliyet gösteren valide sultan vakıfları ve vakfiyeleri vakıf defterlerindeki bilgiler ışığında ele alınmaktadır. Tezde farklı kişilerin yaptırmış olduğu vakıf ve vakfiyeleri karşılaştırmalı olarak incelediğimiz için vakıf araştırmalarına farklı bir bakış açısı kazandırdığımız kanaatindeyiz. Tezimiz giriş, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte diğer bölümlere hazırlık olması açısından haseki sultan, valide sultan, vakıf ve vakfiye konularında genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Hafsa Sultan'ın hayatı, eserleri ve 576 numaralı defterdeki vakfiyesi incelenmiştir. İkinci bölümde Hatice Turhan Sultan'ın hayatı, eserleri ve 744 numaralı defterdeki vakfiyesi incelenirken, üçüncü bölümde de Gülnuş Sultan'ın hayatı, eserleri ve 1640 numaralı defterdeki vakfiye incelemesi yer almaktadır. Dördüncü bölümde ise ilk üç bölümdeki bilgiler ışığında vakfiyelerin karşılaştırması yapılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu altı asrı aşan tarih sahnesindeki varlığıyla, dünya tarihi içinde önemli bir yer tutmaktadır. Bu imparatorluğu güçlendiren en önemli kurumlardan birisi de vakıf müessesesidir. Vakıflar, Osmanlı Devleti'nin gücünü gösteren kurumlar içinde en önemlilerden birisidir. Altı asır boyunca padişahlar, şehzadeler, padişahın eşleri ve padişah anneleri çeşitli şeyler vakfederek Osmanlı Devleti'nin sosyal gücünü ortaya koymaya yardım etmişlerdir. Osmanlı toplumuna ve İslam dinine sonradan katılan valide sultanların vakıf kurma konusundaki hassasiyeti takdir edilecek bir davranıştır. Onların bu konudaki hassasiyetleri Osmanlı kültürüne zenginlik katmış ve bir anlamda Osmanlı kadınının gücünü göstermiştir.
Bektaşiliğin ilgası sonrasında Osmanlı Devleti'nin tarikat politikaları (1826-66)

Bu çalışmada, 19. yüzyılda Bektaşi tarikatının yasaklanması sonrasında Osmanlı Devleti'nin tarikatlara yönelik politikaları incelenmektedir. Klasik dönemden beri belli muafiyetler ve tahsisatlarla desteklenen tarikatlar Osmanlı Devleti'nin merkezileşme ve modernleşme sürecinde yeniden yapılandırılmışlardır. Bektaşiliğin kaldırılması ile birlikte Sünni öğretinin daha da yoğunlaştığı bir denetime maruz kalan tarikatlara yönelik Osmanlı Devleti, Tanzimat öncesinde büyük bir düzenlemeyi esas alan prensipler getirmiştir. Evkaf Nezareti'nin kurulması ile başlayan ve Tanzimat ile devam eden bu süreçte ise belli muafiyetlerini geçici olarak kaybeden tekkeler, devlet ile girdikleri sıkı münasebetlerinin bir sonucu olarak bu imtiyazlarını çoğunlukla yeniden elde etmişlerdir. Bir taraftan bürokratik ve toplumsal hayatta Batılılaşma süreci yaşanırken diğer taraftan geleneksel hayatın vazgeçilmez bir yönü olan tekkeler ise bizzat II. Mahmud, Abdülmecid ve Abdülaziz gibi padişahlar ve devlet adamları tarafından desteklenmişlerdir. Devletin merkezileşmesinin doğal bir sonucu olan denetim siyaseti ise tekkeler üzerinde etkili olmuş ve öncelikle fiili bir şekilde Şeyhülislamlık tarafından kontrol edilen tekkeler, 1866 tarihinde bu kurum bünyesinde kurulan Meclis-i Meşayih kuruluşunun yönetimi altına girmişlerdir.
Boğdan Voyvodası Yuvan'ın isyanı'nın sonlandırılmasına yönelik askerİ organizasyon ve lojistik

Osmanlı Devleti Tuna'nın kuzeyindeki toprakları Osmanlı hakimiyetini kabul edene kadar- Eflak ve Boğdan dahil olmak üzere darü'l-harb olarak adlandırmaktaydı. İstanbul'un fethinden sonra Osmanlı hakimiyetini ve yıllık bir miktar haraç ödemeyi kabul eden Boğdan, Osmanlı eyaletine dönüştürülmemiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Yuvan'ın İsyanı'na kadar Osmanlı-Boğdan siyasi ve askeri münasebetleri incelenmiştir. İkinci bölümde Yuvan İsyanı'nın sebepleri ele alınmıştır. Osmanlı Devleti'nin giderek artan ekonomik beklentileri ve bölgede uyguladığı sıkı denetim politikaları isyanın başlıca sebebini teşkil etmiştir. Aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin aldığı tedbirler ve yaptığı görevlendirmeler incelenmiştir. Askeri seferberlikte Tuna kıyılarında bulunan ve önemli erzak ambarlarına sahip olan sancaklar mühim bir rol oynadı. Özellikle Silistre sancağı, isyan süresince askeri ve lojistik bir üs olarak kullanılmıştır. Askeri operasyona katılmak üzere görevlendirilen askerlerin ekseri eyalet askeri olup merkezi kuvvetlerin sayısı oldukça sınırlı kalmıştır. Merkezi kuvvetlerin sayısı sınırlı olmakla birlikte sağladıkları ateş gücü desteği isyanın sonlandırılmasında önemli bir rol oynadı. Üçüncü bölümde askeri birliklerin takip ettiği yol güzergahları, zahire ve mühimmat ihtiyaçlarının karşılanması gibi konular ele alınmıştır. Merkezi kuvvetler ve Rumeli beylerbeyi Siyavuş Paşa beraberindeki kuvvetlerle Rumeli'nin sağ kolunu takiben Boğdan'a hareket etmiştir. İsakçı İskelesi, Boğdan'ın güneyinden gelen askerlerin buluşma ve geçiş noktası olması bakımından önemlidir. Merkezi kuvvetlerin erzak ihtiyacı sağ kol üzerinde bulunan menzillerden karşılanırken eyalet askerleri ihtiyaçlarını kendileri karşıladı. Ateşli silahlar isyanın bastırılmasında etkili bir şekilde kullanıldı. İsyanın ardından idari yapının yeniden tesis edilmesi ciddi bir çaba gerektiriyordu. Boğdan'da asayişin sağlanması ve yeni voyvoda Petro'nun iktidarının pekiştirilmesi son derece önemliydi. Bu sebeple belirli beklentilerle muharebeye gelen askerlerin arzuları, Boğdan'ın demografik ve ekonomik yapısı bozulmadan karşılanmaya çalışıldı. Ayrıca Yuvan'ın saldırısında zarar gören kaleler onarıldı ve savunma hatlarını güçlendirmek için yeni kale inşalarına başlandı. Son olarak bir sonraki askeri operasyonlara katılımı teşvik etmek için başarılı olan birliklere çeşitli mükafatlar verildi.
19 Numaralı Mühimme Defteri: Tahlil - metin

Divan-ı Hümayun kayıtlarının tutulduğu defterlere Mühimme Defterleri denilmektedir. Mühimme Defterleri Osmanlı tarih araştırmalarının en önemli kaynaklarından birini teşkil etmektedir. Tahlilini ve transkripsiyonunu yaptığımız 19 numaralı Mühimme defteri II. Selim döneminin üç aylık kısmını ihtiva etmektedir (980/1572). Defterin ağırlıklı konularını İnebahtı savaşı sonrası büyük bir kısmı yok olan donanmanın yeniden teşkili, Kıbrıs'a iskan, Fransa ile olan ilişkiler ve eşkıyalık faaliyetleri gibi konular oluşturmaktadır. Defterin transkripsiyonu kurallara uygun olarak yapılmıştır. Baş tarafta defterin tahlili yapılmış olup defterde gecen konularla ilgili bilgiler verilmiştir. Tahlil kısmının oluşturulmasında mevcut kitap, makale ve diğer Mühimme Defterlerinden istifade edilmiştir. Çalışmanın sonunda indeks ve 19 numaralı Mühimme Defterinin fotokopisi yer almaktadır.
On altıncı yüzyılda Osmanlı Donanmasının denizcilikteki yeni gelişmeleri uygulamadaki isteksizliğinin siyasi, askeri ve ekonomik nedenleri

Osmanlı İmparatorluğu'nun yeni özellikle yelkenli gemiler ile ilgili olan teknolojik gelişmeleri Batılı deniz kuvvetlerinden bir yüzyıl daha sonra benimsemesinin nedenleri üzerine odaklanmayı amaçlamaktadır. Coğrafya, siyasi nedenler, askeri kararlar, ekonomik faaliyetler ve bireysel etkilerin yeni teknolojilerin benimsenmesini nasıl etkiledikleri ayrı ayrı değerlendirilecektir. Bu faktörlerin her biri, farklı şekillerde, Osmanlı donanmasının, filosunu modernize edip etmemesi konusunda aldığı kararlara katkıda bulunmuştur.
Ferİdun Bey'in Münşeat Mecmuası'nda bulunan istimaletnameler ve Osmanlı'da istimalet siyaseti

Osmanlı istimalet siyaseti, çok yönlü olarak kullanılan bir gönül alma ve yön-lendirme siyasetidir ? Bu gönül alma ve yönlendirme de muhatabın konumuna göre ba-zen maddi olarak verilen şeylerle, bazen de yüreklendirici ve iltifat dolu sözlerle ger-çekleştirilmektedir ? Bu tezde, Münşeatü's-selatin'deki istimaletnaleri esas alarak ve di-ğer tarihi kaynaklara da başvurarak istimalet siyasetinin kavramsal içeriğin bu eserlerde kendini nasıl gösterdiğini ortaya koymaya çalıştık ? İlk bölümde istimaletin Osmanlı tarih kaynaklarında nasıl yer bulduğunu inceleyip istimalet siyaseti ve kapsamı hak-kında bilgi verdik ? İkinci bölümde Feridun Bey'in Münşeat'ında bulunan istimaletnalerin üslup ve muhtevası hakkında bilgi verip yeni harflerimize çevirdiğimiz metinleri aktardık ? Bu metineleri incelediğimizde bu istimalet içerikli metinlerin genel olarak yöneticilere gönderildiğini, halkın devlete bağlığını artıracak bir takım kaideri içerdiğini ve muhatabın da gönlünü alacak bir üslupla kaleme alındığını gözlemledik ? Bu araştırmamızda Osmanlı'da istimalet siyasetini farklı yönleriyle inceleyerek istimaletin tanımı, yöntemleri ve kapsamı hakkında bilgi verdik ?
16. yy'da Avrupa'daki fiyat devrimi ile Osmanlı'daki fiyat devriminin karşılaştırılması

Bu çalışmanın amacı coğrafi keşiflerin yaşanmasıyla birlikte yeni keşfedilen kıta ve ülkelerden getirilen ticarete söz konusu ürünlerin, iktisadi dengeleri değiştirmesiyle birlikte 'fiyat devrimi' olarak nitelendirilen olayların Osmanlı İmparatorluğuna ekonomik ve siyasi bağlamda yansımalarını incelemektir. Bu çalışma 16. yüzyıl dönemiyle sınırlıdır. Bu araştırma 'siyasi' ve 'ekonomik' bağlamlarda incelemeler yapılmıştır. Genelde araştırmacılar iki bağlamdan birine veya bir bağlama daha çok önem vererek diğer bağlamı daha az incelemişlerdir. Belirtilen bağlamlarda incelemeler yapılırken 1. El kaynakları temel alarak hazırlanan 2. el kaynak kitapları kullanılmıştır, arşiv belgeleri ve akademik makalelerden yararlanılmıştır. Belirtilen iki bağlama sadık kalınarak yapılan araştırmaların sonucunda, iktisadi olarak Osmanlı İmparatorluğunda arz talep dengesindeki dalgalanmalardan dolayı iç pazar iaşesini sağlamak amacıyla tedbirler aldığını, ithalatı teşvik ettiğini ihracatı ise belli durumlara bağlı olarak zorlaştırıp yasakladığını göreceğiz. Yine aynı nedenlere bağlı olarak İmparatorluk içinde büyük oranlarda enflasyonlar yaşandığını çözüm olarak parada tağşişler yapıldığı göreceğiz. Bunlardan dolayı Osmanlı ekonomik sistemi ve önemli kurumlarının nasıl olumsuz etkilendiğini inceleme fırsatı bulacağız. İktisadi bağlamda yaşanan gelişmelerin siyasi bağlamada etki ettiğini, bu etkilerin sonucunda Akdeniz de ve özellikle Hint deniz yolları üzerinde Portekizlilerle savaşlar yaşandığını ve Osmanlıların siyasi önlemler alıp iktisadi sorunlara etki edecek eylemler içinde olduğunu inceleyeceğiz. Akdeniz üzerinde ticaret yollarını genişletmek ve güvenliğini sağlamak ve özellikle Hint deniz yollarında Portekizlilerin ticaretlerini ve kurmaya çalıştıkları egemenliğini önlemeye çalışmak amacıyla yaptıkları eylemler bu açıdan önemlidir.
Sermaye, borç ve alacakları açısından Bursa esnaf-tüccarı (1800-1839)

Bu çalışmamızda 1800- 1839 tarihleri arasında yer alan Bursa şer'iye sicillerinden 37'sinin içerisinde 810 esnaf-tüccar terekesi tespit edilmiştir. Tespit edilen esnaf-tüccar terekelerinden yola çıkarak esnaf-tüccarın sermaye, borç alacak ilişkileri gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır.1800- 1839 tarihleri arasında terekeleri bulunan Bursa esnaf-tüccarının, sermaye, borç alacak ilişkileri konusu altı ana bölüm içerisinde işlenmiştir. Birinci bölümde, Osmanlı Devleti esnaf-tüccar zümresinin kısa tarihsel gelişimi, kurumsal gelişimi, kendi içerisinde yer alan hiyerarşik yapısına yer verilmiştir. İkinci bölümde Bursa kentinin iktisadi açıdan gelişim sürecine dair yapısı işlenmiştir. Bursa esnaf-tüccarına ait mal varlıklarının tespitinde önemli belge türü olan terekelerin muhteviyatı, terekelerde yer alan idari kesim ile esnaf-tüccarınservetleri açısından mukayesesi, dinsel açıdan esnaf-tüccarın ekonomik durumlarının analizleri ile esnaf-tüccarın malvarlığını oluşturan unsurlar teker teker ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Bursa esnaf-tüccarının borç-alacak ilişkileri ile kredi kaynakları açısından vakıflar konusu irdelenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde Bursa esnaf-tüccarı açısından üretim malları ve mamülleri ile bu ürünlerin pazarlanma süreçleri üzerinde durulmuştur. Bursa esnaf-tüccarına ait üretim alanları kendi arasında tarım, sanayi, yapı inşaat ve hizmet sektörleri gibi bölümlere ayrılarak incelenmiştir. Esnaf-tüccarın pazarlama sürecinde yer alan fiziksel mekanlar ile devletin pazarlama üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde ise, Osmanlı Devletinin ticari faaliyetlerin gelişmesi için attığı adımların tarihsel seyri, Bursa'nın ticari etkinlikler açısından konumu, Bursalıesnaf-tüccar ile diğer bölge esnaf-tüccarlarının birbirleriyle olan ilişkilerini coğrafi bölgelere ayırarak karşılıklı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Altıncı bölümde, Bursa esnaf-tüccarının sosyo-kültürel hayatta kullandığımekanlar, eşyalar, içtimai hayatta kadın, aile hayatı, miras ve esnaf-tüccarın kullandığıunvan ve sıfatlar tereke kayıtlarından yararlanılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bursa esnaf-tüccarına ait bilgiler için tablo veya Şekillerde oluşturularak konunun anlaşılmasına bir nebze de olsa katkı sunulmaya çalışılmıştır.
Osmanlı modernleşmesinde belirleyici bir anlayış olarak pozitivizm

Çağımız teknoloji ve bilim çağı olarak bilinir. Ancak insanlık, uygarlık tarihi boyunca teknoloji ve bilimi geliştirmiştir. Bilimsel farklılıklar ve yayılma, özellikle farklı medeniyet sınırları ile bağlantılı olarak kendini göstermektedir. Bir kavşak olarak, Türkiye Doğu ve Batı medeniyetleri sınırında olmuştur. Pozitivist fikir Osmanlı İmparatorluğundaki yenilenmeden dolayı on dokuzuncu yüzyılda Türkiye'yi etkilemiştir. Bürokratlar, destekçileri ve takipçileri, bu reformu dünya savaşına kadar sürdürmüştür. Bu reformla Osmanlı imparatorluğunun korunması amaçlanmış, ancak Osmanlı İmparatorluğu'nun sistemi, Avrupa sisteminden gelen bu değişimlere uygun olmamıştır. Osmanlı imparatorluğu çökmüş, ancak bu modernleşme süreci Türkiye Cumhuriyeti'nin çekirdeğini oluşturmuştur. Modernleşme hareketi rasyonalizm, pozitivizm ve evrim felsefesini içeriyordu. Bunların içerisinde özellikle pozitivist felsefe etkiliydi. Bu fikir ilk kez 1853'te görülmüş, fikrin sahibi olan Auguste Comte, Mustafa Reşit Paşa'ya bir mektup gönderip bu sistemi açık bir şekilde anlatmıştır. Yıllar sonra bu fikir, Türkiye Cumhuriyeti'nde Avrupa anlayışının ana argümanı olmuştur. Bu çalışmanın amacı Osmanlı İmparatorluğu'nun modernizasyon dönemindeki pozitivist etkilenmeyi incelemektedir.