turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Knidos Kap Krio Kazı alanı

Anadolu'nun güney-batı ucunda yer alan Knidos, antik dönem boyunca önemli bir kültür, sanat ve ticaret merkezidir. Günümüze dek ulaşan görkemli kalıntılar ile bşrçokmüzede yer alan Knidos orijinli eserler bunu destekler. Bulunduğu yarımadanın coğrafi yapısına bağlı olarak Knidos, anakara ve hemen önündeki küçük adadan oluşankayalık bir alana kurulmuştur. Bu coğrafi özelliği ile kent, M. S. 1. yüzyılda, Strabontarafından çifte şehir olarak tanımlanmıştır. Kent içinde ayrı bir birim olarak değerlendirilen ve antik çağ şehir planlamacılığı açısından başlı başına örnek oluşturan ada, kuzeyden ve doğudan bakıldığında yamaçlarının ve zirvesinin hörgüç benzeri formundan dolayıgünümüzde, Kap Krio- Deveboynu Burnu adını almıştır. Yine Strabon'a göre Knidos halkınınikametlerinin büyük çoğunluğu kentin ada bölümünde yer almaktaydı. Kap Krio'da yapılan çalışmalarda bu yerleşim alanları açığa çıkartılmıştır. Teras yerleşmeleri incelemeleri sonuçlarına göre; 2. terasta bulunan yapı dükkan sırası olarak ilk kez M. Ö. 4. yüzyılda inşa edilmiş, uzun yıllar bu fonksiyonu ile hizmet görmüş, son kullanım aşamasında ise M. S. 5. yüzyılın ortalarında basit bir konuta dönüştürülmüştür. 3. terasta yan yana, çıkışları doğu ve batıda bulunan iki ayrı tarımsal işlik belirlenmiştir. Her ikiişlik düşük kapasitelidir ve sadece yerel ihtiyaca cevap vermektedir. 4. teras ise yine M. Ö.4. yüzyılda planlanmış, M. S. 5. yüzyılın ilk yarısına dek dükkan sırası olarak hizmetgörmüştür. Kap Krio kazı alanında belirlenen teraslar ve üzerlerindeki yapı kompleksleri M. Ö.4. yüzyılda hippodamik plana göre düzenlenmiş, çeşitli dönemlerde planözelliklerinde bazı değişiklikler olmakla birlikte fonksiyonlarında büyük farklılıklar olmaksızın M. S. 5. yüzyılın ilk yarısına dek kullanılmışlardır. M. S 5. yüzyılın ortaları ile birlikte Kap Krio'daki yerleşim yavaş yavaş terk edilmeye başlanmış ve Knidos yerleşim alanıM. S. 6. yüzyıldan itibaren anakara ile sınırlanmıştır. Kap Krio buluntularına göre Knidos önemli bir seramik kap kacak üretim merkezidir. Helenistik dönemle birlikte seramik atölyeleri, yerel ihtiyacın dışında ürünlerini AkdenizKıyısındaki birçok merkeze ihraç etmeye başlamışlardır. Erken Roma mparatorlukzamanında bu endüstri zirveye ulaşmış ve kent kap kacak pazarında önemli bir paya sahip olmuştur. M. S. 3. yüzyıla birlikte pazar payını kaybetmeye başlamış ve M. S. 6 yüzyıla dek sadece yerel ihtiyaca yönelik imalat devam etmiştir.
Deposition and dislocation of pattery as surface assemblages in semi-arid regions

Bu tezin amacı, yüzey araştırmalarının mekansal biçimlenme ve onun çıkarımlarıyla ilgili ayrıntılarının, kültürel ve doğal oluşumlar diye ayrılan değişim süreci yoluyla oluşturmada nasıl anlamlı veriler sağlayabileceği hakkında, arkeolojik ilgi konularını tartışmaktır. Bununla beraber ikinci sorun ise bu teorik konuların uygulamaya aktarımıdır. Bu çalışmanın amacına yönelik olarak belirtilen bölgede, hem metodolojik limitler hem de kanunlar tarafından çizilen sınırlan içermektedir. Özel bir alan olarak yarı-kurak iklim, Anadolu coğrafyasındaki çalışmalara uygulayabilmek için doğal faktörlerin doğurduğu aşınma ve birikme miktarını karşılaştırmak için seçilmiştir. Ne var ki dünyanın farklı ülkelerinden uygulamalar burada pek çok kez tartışılmaktadır, bunlar daha çok uygun veri toplamak için metodolojik çerçeve sağlayan özel çalışmalardır.
Anadolu'da ele geçen pişmiş toprak antefiks ve akroterler

Bu tezin konusunu Anadolu'da bulunan pişmiş toprak antefiksler ve akroterler oluşturur. Anadolu kentleri ve Ege adaları, yapılarını süslemek için pişmiş toprak antefiks ve akroterleri üretmiştir. Anadolu tipleri, Batı Anadolu kıyısına yakın adaları da etkilemiştir. Adalarda görülen antefiks ve akroter tipleri form ve bezeme açısından Anadolu ile benzerlik gösterirler. Arkaik ve Klasik dönemde, Anadolu'da yatay sima yerine saçak kiremiti ve antefikslerin yer aldığı çatı sisteminin olduğu bilinmektedir. Hem Korinth tarzı pentagonal antefiksler hem de Lakonia tarzı yarım daire antefiksler Anadolu'da M. Ö. 575 - 550 dolaylarında ortaya çıkar. Bu tiplere ilaveten palmet antefiksler de rağbet görmüştür. Anadolu'da pişmiş toprak akroterler kullanılmıştır. Volüt akroter, disk akroter, sfenks ve grifon akroter en popüler tiplerdir. Anadolu'da volüt akroter kullanımı gelenek halindedir. Arkaik dönemde Anadolu kentleri çeşitli tiplerde antefiks ve akroter üretmiştir. Buna karşılık muhtemelen ionia ayaklanması, Pers saldırıları ve Milet'in M. Ö. 494'de tahrip edilmesi gibi olaylar nedeniyle, Arkaik dönem sonrasına tarihlenen çok az malzeme vardır. vuı
In aceramic neolitic Southeast Anatolia: A case study of Nevali Çori

oz AKERAMİK NEOLİTİK GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ'NDE KÜLT YAPILARI: NEVALI ÇORİ ÖRNEK YERLEŞİMİ Şentek, Mina Yüksek Lisans, Yerleşim Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Tez Yöneticisi : Yard. Doç. Dr. Geoffrey Summers Ortak Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Numan Tuna Aralık 2005, 114 sayfa Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ilk yerleşimlerin görülmeye başlaması MÖ 10000'lere kadar inmektedir. Bu erken dönem hakkında cevaplanamayan tüm sorunlar içinde, sosyal organizasyon ve erken sembolizmle olan güçlü bağlan dolayısıyla kült aktiviteleri ve kült yapılan sıklıkla çalışılan konular arasındadır. Son on yılda Güneydoğu Anadolu Bölgesi insanlık tarihinin bu erken dönem gelişim evresi hakkında yeni bulgular sağlamıştır. Bu çalışma, ortak özellikleri olan kült yapılarını, bu yapıların ne tür işlemlerden geçtiğini ve bölgede ne şekilde dağılım gösterdiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Nevalı Çori yerleşimi ve kült yapısı örnek olarak seçilmiş ve detaylı olarak ele alınmıştır. Aynı ya da benzer mimari özelliklere sahip diğer kült yapılan da bu Akeramik Neolitik geleneğin köklerini, yayılımını ve devamlılığını tartışabilmek amacıyla çalışmaya dahil edilmiştir.
Attika ve peloponnessos bölgeleri ciddi stil heykeltraşlığında yüz betimlemeleri

Kavram itibariyle Attik kırmızı figür vazolarındaki sert üslubu açıklamak için ortaya atılmış olan Ciddi stil, Grek heykel sanatında da kendini göstermektedir. Özellikle dönemin sanatının hakimiyetini elinde bulunduran Attika ve Peloponnessos bölgesindeki yontma ürünü sayılabilecek buluntular bunu net bir şekilde ortaya koymakla birlikte, bu buluntulardaki yüz betimlemeleri kavramla alakalı tanımı, içeriği, kronolojisi, kendinden önceki ve sonraki dönem ile olan ilişkileri ve dönemin heykel sanatındaki lokalite veya enterneasyonalitesi hakkında, yeni görüşler veya çeşitli problemlerin çözümüne önemli katkılar sağlamaktadır.
Diyarbakır Arkeoloji müzesindeki Urartu damga mühürleri

Bu tez çalışmasında Diyarbakır Arkeoloji Müzesi'ndeki Urartu Damga Mühürleri malzeme, teknik, form ve üzerlerinde işlenen konular açısından incelenmiştir. Mühürlerde, taş ve metal malzeme kullanılmıştır. Teknik olarak delgive linear teknikten yararlanılmıştır. Tipik Urartu formu olan çan biçimli mühürlerçoğunlukta olup, bunun dışında konik, prizmatik ve yarımküre formlu mühürlerde bulunmaktadır. Yapılan tüm inceleme ve değerlendirmelerin sonucunda, ele alınan Urartudamga mühürlerin özellikleri saptanmış, diğer Urartu damga mühürleri ve Urartueserleri üzerindeki betimlemeler ile olan paralellikler belirlenmiş ve tarihlendirilmeye gidilmiştir.
Bursa Arkeoloji Müzesi'nde bulunan bir grup Roma Dönemi pişmiş toprak kandil

Antik Dönem'de insanın aydınlanma gereksinimini sağladığı en önemli materyallerden biri kandil, Tarihsel süreçte her daim gelişim ve değişim içerisinde olmuştur. Kullanım yeri ve amacı çeşitlilik gösteren kandiller, kazılarda azımsanamayacak düzeyde ele geçen bir buluntu çeşitidir. Bursa Arkeoloji Müzesi deposunda yer alan kandillerden 41 adedi bu çalışmaya konu edilmiştir. Söz konusu kandiller kendi içerisinde tipolojik özelliklerine göre 10 grupta incelenmiştir. Bu çalışmada yer alan en erken döneme ait kandil örneği MÖ 1. yüzyıl 2. yarısına tarihlenmektedir. En geç döneme tarihlenen kandil ise MS 6. yüzyıla aittir.
Akarçay höyük Hellenistik dönem günlük kullanım kapları

Akarçay Höyük, Şanlıurfa ili, Birecik İlçesine 15 km uzaklıkta bulunan Akarçay Köy'ünün 900 metre güneydoğusunda ve Fırat nehrinin doğusunda yer alır. Höyük'teki kazılar T. C. Kültür Bakanlığı bünyesinde ODTÜ TAÇDAM koordinatörlüğünde Ilısu ve Karkamış Baraj Gölleri Altında Kalacak Arkeolojik Kültür Varlıklarını Kurtarma Projesi kapsamında 1999- 2006 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada Akarçay Höyük, Hellenistik Döneme tarihlendirilen günlük kullanım kaplarına ait seramik buluntular tipolojik ve hamur özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Ele alınan 151 adet buluntu üzerinde gerçekleştirilen çizim, fotoğraf, katalog ve istatistik çalışmaları sonucunda Akarçay Höyük ile çağdaş yerleşimlerin günlük kullanım kapları ile karşılaştırılmaları yoluyla Anadolu'nun Güneydoğusu ile Mezopotamya seramik buluntularının benzerlik ve farklılıklarının ortaya koyulması amaçlanmıştır.
Anadolu'da İsis

öz Bu çalışmanın amacı, Mısır kökenli bir tanrıça olan İsis'in, Hellen ve Roma dünyasındaki yansımalarım incelemektir. Özellikle az çalışılmış olan Anadolu, konu başlığı olarak seçilmiştir. Mısır tannlarmın Anadolu'ya nüfuzu M. Ö. 3. yüzyıla dek inmekle birlikte, isis kültü ile ilgili belgeler ve diğer buluntular, henüz resmi bir kült yapısının varlığım ortaya koyamamıştır. İsis'in diğer tanrıçalarla yaşadığı synkretizm, onun daha çok tanınmasına sebep olmuştur. Afyrionymos ve epekoos gibi epithetonlara sahip olan tanrıçanın Anadolu topraklarında, özellikle de kıyı bölgelerde çok saygın olduğu kesindir. Yine de Anadolu'daki buluntular, diğer bölgelere nazaran hem az sayıda, hem de dağınıktır. Eldeki malzemenin değerlendirilmesi sonucunda, Anadolu'ya Hellenistik Dönem'in başlarında nüfuz eden kültün, bir müddet sessiz bir devir geçirdikten sonra, İmparatorluk propagandasıyla birlikte yeniden canlandığım görürüz.
Hitit seramikleri ve kullanım amaçlarına göre sınıflandırılması

Hatti-Hitit Beylikler döneminden etkilenilerek yapılmış olan seramik formları Hititli çömlek ustaları tarafından farklı bir şekilde ele alınmış ve eşine az rastlanır kompozisyonlar ortaya çıkarmışlardır. Hitit seramik sanatı en üst seviyesine Eski Hitit döneminde erişmiştir ve kendisinden önceki dönemlerin kesintisiz devamı olduğu bir gerçektir. Eski Hitit dönemine ait en önemli seramik formunu kabartmalı, boya bezemeli kült vazoları oluşturmaktadır. Dinsel amaçlı olarak yapılmış olan vazolar dışında kil sunakları, boğa heykelleri, tanrı ve tanrıçaya ait heykelcikler de bu dönemin dinsel objelerini oluşturmaktadır. En çok kullanılan kap formları gaga ağızlı testiler, maşrapalar, tabaklar, çanaklar, çömlekler, fincanlar, çaydanlıklar, mataralar ve kantharoslar olarak sıralanabilmektedir. Geometrik ve çizgisel motiflerin yer aldığı bezemeli örneklerin olduğu gibi, tek renkli örneklerde bulunmaktadır. İmparatorluk Dönemi'nde çekirdek Hitit Bölgesi'nde, Hattuşa, Alacahöyük, Maşat Höyük, Ortaköy ve Kuşaklı gibi merkezlerde üretilip kullanılan, çanak çömlek biçimlerinin çok zaman geçmeden, Hititlerin siyasi etkisi altındaki komşu bölgelere de ulaştığı ve moda olduğu ortaya çıkmıştır. Geç Hitit devletleri döneminin sonuna doğru metal işçiliğinin artmasıyla seramiğe verilen önem azalmıştır. Çömlekçi çarkının her dönem kullanılması ve yaşanan etkileşimle birlikte seri üretimine geçiş yapılmış böylece kalitesiz ve özensiz eserler ortaya çıkarılmıştır. Zamanla da Hitit saraylarının boşaltılması ile saraylarda çalışan seramik ustaları dağılmış ve yok olmak zorunda kalmışlardır.
Adana Arkeoloji Müzesi'ndeki bir grup mezar steli

'Adana Arkeoloji Müzesi'ndeki Bir Grup Cenaze Steli' başlıklı tezimdemüzenin depolarında ve teşhir salonlarında bulunan 72 adet cenaze stelininfotoğraflanması, tanımlanması, ikonografik ve epigrafik açıdan yorumlanması, karşılaştırma yapılması şeklinde katalog haline getirilmesi amaçlanmaktadır. Bu katalog ileride yapılacak olan çalışmalara ışık tutacaktır. Adana'nın içinde bulunduğu coğrafya, antik kaynaklardan elde edilen bilgiler ışığında sunulmuştur. Mezar stellerinin gelişimi ve mezar yazıtları hakkında kısa bilgiler yer almaktadır. Gaziantep sınırları içerisinde yer alan Zeugma, BelkısHöyük, günümüzde Suriye sınırları içerisinde yer alan Cerablus'tan, Adana Müzesi bünyesine girmiş olan, stellerin kökeni irdelenmiştir. Sonuç olarak farklı tarihlere ve buluntu yerlerine sahip, müze envanterine girmiş olan steller, genel olarak tanımlama ve kataloglama amaçlanmıştır.
Nikaia kıyı şeridi sualtı kalıntıları

Antik Çağ'da Nikaia önemli kentler arasında yer almaktadır. Öyle ki tarihi boyunca sürekli gelişen bir kent görünümü çizen Nikaia, Doğu Roma İmparatorluğu, Anadolu Selçukluları ve Osmanlı İmparatorluğu gibi büyük imparatorluklara başkentlik yapmıştır. Kent bu önemini Askania Limne kıyısında kurulması sebebiyle ılıman bir iklime, verimli arazilere ve savunmaya elverişli imkanlara sahip olmasına borçludur. Bu imkanların sonucunda kentin sur içinde ve sur dışında birçok yerleşim kurulmuştur. Kent Kuzey Anadolu Fay hattı üzerinde yer almasından dolayı tarih boyunca pek çok yıkıma maruz kalmış, bu yıkımlar esnasında kıyı çizgi kaymaları ve tsunami felaketi geçirmiştir. Su altında bazilika kazısı ve liman araştırmaları dışında başka bir araştırma yapılmamıştır. Bu sebeple yapılan tez çalışması kalıntıların bir bütün halinde değerlendirilmesini amaçlamıştır.
Tarsus geç Roma seramiği

Bu çalışmanın konusunu Tarsus'ta bulunan Kırmızı Astarlı Geç Roma seramikleri oluşturmaktadır. Kapların varlığı Gözlü Kule, Donuktaş ve Cumhuriyet Alanı'nda tespit edilmiştir. Bunlar Afrika, Phokaia ve Kıbrıs Kırmızı Astarlılarıdır ve buluntuların %95'iCumhuriyet Alanına Alanı'na aittir. Bu yüzden genel değerlendirme Cumhuriyet Alanıbuluntuları dikkate alınarak yapılmıştır. Buna göre Sigillatalardan sonra 2. yüzyıl sonu itibari ile Tarsus'ta görülmeye başlayankırmızı astarlı seramiklerin ithalatının 7. yüzyıl ortalarına kadar devam ettiği belirlenmiş, bu süreç içerisinde yerel üretime dair bir kanıt elde edilememiştir. 5. yüzyıl başlarına kadar sadece Afrika kırmızı astarlılarının görüldüğü Grafikte bu dönemden sonra Phokaia ve Kıbrısmalları da yer almaya başlamıştır. Kıbrıs Kırmızı Astarlıları ile birlikte silik bir şekildebeliren Phokaia kapları 5. yüzyılın ortalarından 6. yüzyılın ortalarına kadar pazara hakim olmayı başarmış ve Afrika mallarının en büyük rakibi haline gelmiştir. 6. yüzyılın ortalarından sonra Afrika atölyeleri öne geçse de, 7. yüzyıla gelindiğinde Phokaia Kırmızı Astarlıları tekrar baskın hale gelmeyi başarmıştır. Bu süreç içinde Afrika ve Phokaia kaplarırolleri değişerek birbirine rakip olmayı başarırken Kıbrıs kapları Tarsus'ta hiçbir zaman etkin konuma gelememiştir.
İstanbul vakıf müzeleri sorunları ve çözüm önerileri

Vakıf eserlerini korumak ve yaşatmakla görevli olan Vakıflar Genel Müdürlü- ğü'nün diğer bir görevi de, kültürel değer yüklediği Vakıf Müzeleri için çalışmalar yapmasıdır. 'İstanbul Vakıf Müzeleri ve Çözüm Önerileri' adındaki çalışma bu müzelerin, fiziksel koruma durumları, sergileme ve depolama alanlarına çözüm getirmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmanın birinci bölümünde, Vakfın tanımı, Vakıfların tarihçesi ve Vakıflar Genel Müdürlüğü haline gelişi, yönetim biçimi ve Vakfın özel hukuku anlatılmıştır. İkinci bölümde, Vakıf müzeleri, Vakıf müzelerinin tarihçesi ve yönetim biçimi, üçüncü bölümde Müzeler için sorun teşkil eden çevre koşulları, yapı fiziği, nem, ışık, hava kirliliği ve biyolojik etkenlerin tanımı, dördüncü bölümde, İstanbul Vakıf Müzeleri'ne ilişkin olarak, bağlı oldukları kurum, yerleri, içinde yer aldıkları binalar hakkında bilgi verilmiş, koleksiyonları, sergileme ve depolama alanları, fiziksel koruma durumları bizzat yerlerinde incelenmiş ve fotoğraflarla tespit edilerek anlatılmıştır. Beşinci ve son bölümde ise Vakıf Müzeleri'nin sorunlarına, özellikle çevre koşulları konusunda çözüm önerisi getirilmiştir.
Karia örnekleriyle Antik Çağ'da ılıcalar

Ilıcalar, termal-mineral kaynak sularının terapötik amaçlı kullanıldığı bir hamam veya banyo yapısı olarak bilinmektedir. Hamamlar ve tıbbın Roma dünyasındaki yeri ve gelişimi üzerine oldukça fazla çalışma olsa da, ılıcalar ile ilgili yeteri kadar çalışılma yoktur. Türkiye'de ılıcaların sayısı yüzün üzerinde olmasına rağmen, bu ılıcaların Roma veya daha önceki dönemlerde kullanıldığına ve yeterli kanıtların var olup olmadığına dair geniş çaplı bir araştırma yapılmamıştır. Bu sebeple, Anadolu'da Roma dönemine ait kaç tane ılıca olduğu günümüzde bilinmemektedir. Roma sınırlarına bakıldığı zaman sadece İtalya'da otuzun üzerinde, diğer Roma vilayetleriyle beraber yüzü aşkın sayıda Roma Dönemi ılıcası olduğu bilinmektedir. Bu sebeple, Roma dünyasının önemli bir bölümünü oluşturan Asia Eyaleti'nde fay hatlarına bağlı sıcak su kaynaklarının sayısı düşünüldüğü zaman Roma Dönemi'nde oldukça fazla ılıca yapısının olması gerekmektedir. Batı Anadolu'da yer alan Karia Bölgesi'nde fay hatlarının fazlalığı sıcak su kaynakları bakımından zengin olduğunu göstermektedir. Tez çalışmamızın ana konusu olan Karia Bölgesi'nde, Antik Çağ'a ait 4 adet ılıca tespit edilmiştir. Ilıcaların tespiti için literatür araştırmasıyla birlikte orijinal ılıca yapı kalıntıları üzerinde incelemeler yapılarak, arazi çalışması gerçekleştirilmiştir. Antik Çağ'da ılıcaların nasıl kullanıldığına dair antik yazarların metinleri de incelenmiştir. Bu metinlerde yer alan bilgilerle tespit ettiğimiz ılıcaların konumları, kaynakları ve mimari özellikleri açıklanmıştır. Karia Bölgesi'nde geçmişş uygarlıkların sürekli olarak kullanmış olduğu bu ılıcaların araştırılması ve bilim dünyasına kazandırılmasına yönelik bir temel oluşturulmuştur.
Urartu Döneminde Gürpınar Ovası sulama sistemleri

Urartular, M. Ö. 9 .-7. Yüzyıllar arasında Doğu Anadolu, Transkafkasya ve Kuzeybatı İran'da egemenlik sürmüşlerdir. İlk başlarda göçebe olan halk yerleşik hayata geçip kentler inşa etmişlerdir. Urartu Devletinin kurulduğu bölgenin büyük bir bölümü sıradağlar ve vadilerle birbirinden ayrılmış yaylalarla kaplıdır. Buralarda kışlar soğuk ve uzun, yazlar ise kurak ve kısa geçmektedir. Besin ihtiyaçlarını karşılamak için ise tarımsal faaliyetlere önem vermişlerdir. Urartu merkezlerinde yapılan arkeolojik kazılarda ele geçen tarım aletleri, tarım ürünleri, tarımsal faaliyetlerde kullanılmak üzere inşa edilen bentler ve sulama kanalları tarımsal faaliyetlere verdikleri önemi ortaya koymaktadır. Urartu coğrafyasında yağışın azlığı ve su kaynaklarının kısıtlı olmasından dolayı tarımsal arazilerin daha verimli olabilmesi için devlet eliyle bentler, göletler ve kanallar inşa ederek tarım arazilerinin daha iyi sulanabilmesi sağlanmıştır. Söz konusu bu tarım arazilerinin en önemlilerinden biri de Gürpınar Ovası'dır. Gürpınar Ovası, başkent Tuşpa'nın 22 km. güneybatısında yer almaktadır. Bu ova etrafında birçok Urartu yerleşim alanları bulunmaktadır. Bunlar içinde en önemlisi olan Çavuştepe Kalesi, Gürpınar Ovası içinde bulunan Bol Dağı silsilesinin batı ucunda kurulmuştur. Kale üzerinde görülen büyük depo odaları buranın bir tarım merkezi olduğunu göstermektedir. Çavuştepe Kalesinde bulunan İrmuşini Tapınağı'nın doğu yüzünde yer alan inşa yazıtında, Kral II. Sarduri tarafından Gürpınar Ovası'nın ortasından geçen Hoşap Çayı'ndan bir kanal açtığından bahsetmektedir. Söz konusu yazıttan yola çıkarak kalenin güney tarafında iki adet kanal yapısı tespit edilmiştir. Bu kanallardan bir tanesi kalenin hemen güney yamacından, diğeri ise ovanın güneyinden geçmektedir. Bu kanalların inşa yazıtında da belirtildiği gibi oldukça kurak olan bölgenin sulanması için yapıldığı bilinmektedir. Bu ovadan yürütülen tarımsal faaliyetler sonucunda elde edilen tarım ürünleri Çavuştepe Kalesindeki depolarda muhafaza edilmiştir. Günümüzde bile Gürpınar Ovası bir tarım merkezi durumundadır.
Roma Cumhuriyet Dönemi portre sanatı 'gelenekler ve stiller'

Portre, kişiyi toplumun diğer bireylerinden ayıran bir tasvir biçimidir. Portrenin meydana getirilmesinde bireyin fiziki özellikleri ve toplumun bireye yüklediği anlamın yanı sıra kökeninde dini inanışların ve ritüellerin de büyük etkisinin olduğunu görmekteyiz. En ilkel toplumlarda oluşumu gözlemlenen portre sanatı, her dönemde farklı kültürlerle birlikte gelişme olanağı bulmuştur. Avcı toplayıcı toplumlarda görülen kafataslarını koruma geleneği, portre anlayışının var olduğunun göstergesidir. Değişen toplum yapısı ve diğer kültürlerin etkisi ile birlikte zamanla portre anlayışının da değiştiği görülmektedir. Her toplumda farklı stil üslubu ile şekillenen portre anlayışı gözlemlenmektedir. Örneğin; Mısır heykel sanatında bireyin ön planda olduğu bir üslup tarzı görülürken, Antik Yunan heykel sanatında ve Geç Klasik döneme kadar portre olarak tanımlanabilecek eserler görülmez. Ancak Hellenistik dönem itibariyle portre sanatında büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Tüm bu stilleri ve üslupları incelediğimizde Roma döneminde portre anlayışının tam bir yansımasını görebiliriz. Genişleyen coğrafi konum ile farklı kültürlerle kaynaşan Roma portre sanatı eklektik bir üslup yansıtır. Yunan, Etrüsk ve Latin etkilerinin izleri Roma portrelerinde gözlemlenmektedir. Ancak bu etkilerin yanı sıra Roma'nın portre sanatının ilerlemesinde en büyük katkıyı 'Atalar Kültü' oluşturur. Roma'da evlerde görülen bu kült inancı, portreciliğin gelişmesinde önemli bir çıkış noktasıdır. Atalarının masklarını evlerinde koruyan Romalı insanlar kültürlerini bu şekilde korumaya devam etmişlerdir. Atalar Kültü ile başlayan bu süreç ilerleyen dönemlerde yerini portreye bırakmış ve böylece portre geleneği Romalılar için bir onur göstergesi olmuştur. Roma Cumhuriyet döneminde görülen bu etkiler özellikle Geç Cumhuriyet dönemi itibariyle yerini veristik stile bırakmıştır. 'Gerçekçilik' olarak adlandırdığımız bu stilin temelinde detaylandırma anlayışı yatar. Veristik stille ele alınan portrelerde her detayın işlendiği görülür. Yaşlılık ifadesi, kırıklıklar, çizgiler hiç gizlenmeden portrede tasvir edilmiştir. Geç Cumhuriyet döneminin baskın stili olan veristik üslup daha sonraki dönemlerde de etkisini hissettirmiştir.
Zeugma geç antik dönem konutları

Hellenistik Dönem'de kurulmuş olan Zeugma'nın Roma İmparatorluk Dönemi'nde en refah zamanlarını yaşadığı, M. S. 252/ 3 yılındaki Sasani saldırısından sonra ise bir daha eski görkemine kavuşamadığı görülmektedir. Bu tarihten sonra ekonomik, kültürel ve siyasi olarak gerileyen kentin M. S. 4. yy ile birlikte sosyal ve ekonomik alanda yavaş da olsa canlanmaya başladığı ve bu süreç sonrasında kentte Hristiyanlığın etkili olduğu görülmektedir. Bu döneme ait konutlar ve diğer arkeolojik veriler bu konuda yeterli kanıt sunmaktadır. Bu dönemden sonra monastik yaşamın başladığı bilinen Zeugma'da artık güçlü ve yöneten kesim olarak piskoposlar ön plana çıkmıştır. Kilise kayıtlarında da görebildiğimiz piskoposların artık toplumsal hayatta yönlendirici bir misyon üstlendiğini Kyrrhos piskoposu Theodoret'in Zeugma'ya yazmış olduğu tavsiye amaçlı mektuplarda da görülebilmektedir. Zeugma'nın M. S. 252/ 3 yılındaki Sasani saldırısı sonucu büyük oranda tahrip olması, nüfusun büyük bölümünün kente tekrar dönememesi ve bölgedeki siyasi istikrarsızlık bu dönem kent hayatına dolayısıyla konut mimarisine de yansımıştır. Bu tarihten sonra Zeugma'da ortaya çıkan konutlar kentin Geç Antik Dönem sakinlerinin sosyo-politik ve sosyo-ekonomik durumları hakkında aydınlatıcı veriler sunmaktadır. Tez çalışmasının konusunu oluşturan 1996 - 2005 yılları arasındaki kazı çalışmaları kapsamında ortaya çıkarılan 11 adet Geç Antik Dönem konutu daha önceki bilimsel çalışmalarda kısmen yayınlanmış, 2005- 2018 yılları arasındaki kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan 7 adet konut ise yayınlanmamış konutlardır. Söz konusu yayınlanmış konutların tez çalışmasına dahil edilmiş olması Zeugma'nın Geç Antik Dönem konutları hakkında yapılacak değerlendirmede bir bütünlük göstermesi açısından önemlidir. Tez çalışmam kapsamında ele almış olduğum konutlar yerleşim alanları, plan özellikleri, bezeme-dekorasyon özelliklerine göre değerlendirilmiş olup, konutlara ait odaların işlevlerinin tanımlanması konusunda da değerlendirmeler ve analizler yapılmıştır.