turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlı Devletinde Kale-Bend cezası: 5 Numaralı Kale-Bend Defteri-1150-B. 1151

Suçlunun zorunlu olarak bir kalenin içinde ikamet ettirilmesine kale-bend cezası denir. Osmanlı Örfi Hukuku içinde, tazir suçlan arasında kendisine önemli bir yer edinen kale-bend cezası XVII. yüzyılın son çeyreğinden itibaren uygulanmaya başlamış, XVIII ve XIX. yüzyılda yoğun olarak uygulanmış ve Tanzimat'tan sonra da uygulanmaya devam etmiştir. 1858 tarihli Ceza Kanunnamesi'nde muvakkat ve müebbet olarak ikiye ayrılırken; muvakkat kale-bendlik 3 ile 15 yıl arasında değişen oranda belirlenirken, müebbet kale bendin ömür boyu olacağı açıklanmıştır. Kale-bend cezası Cumhuriyetin ilanından sonra da 1930 -35'lere kadar uygulanmıştır. Gerek I. Dünya Savaşı ve gerekse İstiklal Harbi ve sonraki dönemde pek çok fikir adamı, gazeteci, edebiyatçı ve üniversite müderrisi bu cezadan nasibini almıştır. Sinop, Bodrum, Magosa, Limni Adası, Bozcaada, Seddü'l-bahir, Bursa gibi şehirler hem Osmanlı hem de Cumhuriyet döneminde önemli kale-bend yerleri olmuştur. Osmanlı toplumunda sıradan vatandaştan üst düzey devlet adamlarına, gayr-i Müslim halka kadar her kesimden insana uygulanmıştır.
II. Meşrutiyet'in Güneydoğu Anadolu'daki yansımaları (1908-1914)

'II. Meşrutiyet'in ilanının Güneydoğu Anadolu'daki Yansımaları' adlı bu çalışmamızda, araştırmacıların üzerine yoğunlaştığı II. Meşrutiyet Dönemi ve hakkında yeterince inceleme yapılmamış Meşrutiyet-Doğu/Güneydoğu Anadolu ilişkisi ele alınmıştır. Beş bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, Meşrutiyet öncesi Güneydoğu Anadolu bölgesi -Kürtler ve Ermeniler özelinde- ekonomik, toplumsal ve siyasi boyutlarıyla değerlendirilip, Meşrutiyet'in ilanına giden süreçte bölgenin durumu hakkında bir algı oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, II. Meşrutiyet'in ilanı ile gelişen yeni algının mevcut algı ile mücadelesi ve bölge halklarının bu iki algı arasındaki tercihlerine paralel olarak kendi aralarında ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne yönelik gösterdikleri refleksler ele alınmıştır. Ayrıca Osmanlı tarihinde önemli bir yeri olan 1908 Seçimleri Diyarbakır Vilayeti ve sancakları merkez alınarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde, yine Meşrutiyet'in ilanıyla siyasi tarihimize giren siyasal parti ve dernekleşme faaliyetlerinin Güneydoğu Anadolu'ya uzantısına değinilmiştir. Burada hem 'İttihat ve Terakki Cemiyeti' ve 'Hürriyet ve İtilaf Fırkası' gibi siyasal yaşamda daha çok söz sahibi olan merkez partilere hem de bölge halklarının kurduğu, hakkında çok fazla bilgiye sahip olmadığımız cemiyetlere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, 1908 sonrası kurulan cemiyetlerin Güneydoğu Anadolu bölgesindeki basın hareketlerinden bahsedilmiştir. Son bölümde ise bölgenin sorunlarının neler olduğu tespit edilmiş, bu sorunları dile getiren grupların bölgeye yönelik taleplerine yer verilmiş ve hükümetin bölgeye bakış açısına açıklık getirilmeye çalışılmıştır.
James Porter'ın İstanbul Büyükelçiliği (1747-1762)

Bu çalışmamızın konusu, 1747- 1762 yılları arasında Babıali'de görev yapmış olan Britanya diplomatı James Porter'ın elçilik dönemidir. Çalışma giriş kısmı ile üç bölüm oluşmaktadır. Giriş kısmında genel olarak XVIII. yüzyıl Osmanlı-Britanya ilişkileri incelenmiş ve Porter'ın bir biyografisi verilmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde James Porter'ın diplomatik ve siyasal faaliyetleri incelenmiştir. Porter'ın 1756'ya kadar olan görevi genel olarak Babıali'nin Avusturya ve Rusya gibi, Britanya'nın o dönemki müttefikleriyle arasını iyi tutmak ve Prusya'nın Babıali ile yakınlaşmasını engellemekken, 1756'deki Diplomatik Devrim'den sonra Babıali ve Prusya arasında bir ittifak tesis etmeye çalıştığı görülmüştür. Çalışmamızın ikinci bölümü ise daha ziyade Porter'ın Britanya ticareti ve Levant Kumpanyası adına yürüttüğü faaliyetlerle ilgilidir. Porter, elçilik döneminin özellikle de ilk iki yılında Avusturya Veraset Savaşları'nda, Britanya korsanlarının yarattığı sorunları temizlemekle uğraşmıştır. Aynı zamanda Porter, Osmanlı İmparatorluğu'nun çeşitli bölgelerine yerleşmiş tüccarların yerel yöneticilerle yaşadıkları sorunlarla da ilgilendi. 1756'dan sonra Avrupa'da yeniden gerginliğin başlaması üzerine Porter yeniden Britanyalı korsanlarla uğraşmak zorunda kalmıştır. Bu bölümde aynı zamanda Porter'ın o dönemde batmakta olan Levant Kumpanyası ile olan ilişkisi üzerinde de durulmuştur. Üçüncü ve son bölümde ise Porter'ın Osmanlı İmparatorluğu hakkındaki gözlemlerine ve İstanbul'dan bir daha geri dönmemek üzere ayrılmasına yer verilmiştir. Porter'ın, Osmanlı padişah ve devlet adamları hakkındaki gözlemleri, Osmanlı ülkesinde olan doğal afetler, yangınlar, seller, depremler salgınlar hakkındaki raporları ve isyanlar, isyan girişimleri ve bazı önemli olayları nasıl gördüğü bu bölümde aktarılmıştır.
Sivas Mekteb-i İdadisi: Kuruluşu ve tarihi gelişimi

Eğitimle ilgili olarak, tarihinde ev sahipliği yaptığı medeniyetlerin her birisi için Sivas, farklı bir konumda yer almıştır. Şehrin bu işlevi özellikle Selçuklular ve Osmanlılar devirlerinde fazlasıyla ön planda bulunmuştur. Osmanlıların 19. yüzyılda attıkları yenileşme adımları arasından en önemlilerinden birisi eğitimdir. Öyle ki modernliğin yakalanma arzusunun yansımaları, eğitim kulvarı dahil olmak üzere Sivas şehrinin de hissesine düşen payı almasına neden olmuştur. Osmanlıların 19. yüzyılı, Sivas'ı ve eğitim unsuru bir araya getirildiği vakitse göze en çok çarpan eylem hem inşa edilen binasıyla hem de verdiği eğitim-öğretim ile Sivas İdadisi'dir. Bu tezin güttüğü gaye, hem İdadi ile ilgili kavramlara açıklık getirmek hem de her yönüyle İdadiyi ele almaktır. Sivas'ta bir idadi kurulmasına ne zaman karar verilmiştir. İdadi binası ne zaman nerede inşa edilmiş, inşaatta kimler çalışmıştır? İdadide varlık bulduğu dönem boyunca öğretmenlik yapanlar kimlerdir ve Öğrenciler burada hangi dersleri görmüşlerdir? Gibi örnekler cevap aranılan sorular arasında yer almışlardır. Bu sorular aynı zamanda peşine düşülen cevapların bulunması noktasında tezin oluşumunu sağlamışlardır.
XV-XVII. Yüzyıl Osmanlı kaynaklarında Yıldırım Bayezid ve Timur algısı

Bu çalışmada, Osmanlı kaynaklarının Yıldırım Bayezid ve Timur Algıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın amacı, Osmanlı tarih yazarlarının kendilerinden olan Yıldırım Bayezid ile düşman ve öteki konumunda olan Timur'a nasıl baktıklarını ortaya koymaktır. Bu araştırma yapılırken mümkün olduğunca Osmanlı tarihçilerinin değerlendirmeleri Bizans, Timurlu, Batılı, Arap, Anadolu beylikleri ve Ermeni tarihçilerin yazdıkları ile karşılaştırılmış, bu şekilde Osmanlı tarihçilerinin algısı netleştirilmeye ve diğer kaynaklarla algı hususundaki farklılıklar-benzerlikler tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmamızın başında tarih araştırmalarında algı çalışmalarının önemi ve zorluğu üzerinde durulmuş, ardından kullanılan kaynaklar ve araştırma eserler kısaca tanıtılmış, Bayezid-Timur çatışmasının tarihsel arka planı açıklanmış, akabinde karşılaştırmalı olarak kaynakların Bayezid ve Timur algıları olumlu, olumsuz algı ve ortak meselelere bakış başlıkları altında üç bölümde incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Osmanlı kaynaklarının olumlu bir Yıldırım Bayezid algısı çizmelerine karşın yeri geldiğinde çeşitli vesilelerle eleştirilerde bulundukları, kaynakların Timur algısının ise genel olarak olumsuz olmasına rağmen diğer yabancı kaynaklarla kıyaslandığında daha mutedil olduğu kanaatine varılmıştır.
Osmanlı - Portekiz ilişkileri ve Hind Okyanusu siyaseti

Coğrafi Keşifler ile beraber XV. Yüzyılda Afrika ve Hindistan'a ulaşanPortekizliler aynı zamanda doğunun zenginlikleri olan baharat ve altına daulaşmışlardır. Ekonomik olduğu kadar dini açıdan da Portekiz keşiflerini tetikleyenetkenler mevcuttur. Efsanevi Hıristiyan lider Prester John'a ulaşıp Hıristiyanlığı tüm dünyaya yaymak da Portekizlilerin hedefleri arasındadır. Bartolomeu Dias'ın ÜmitBurnu'nu dolaşmasının ardından Vasco da Gama'nın 1497- 1499 tarihleri arasında gerçekleştirdiği yolculuk sonunda Hindistan'a ulaşması, Estado da India adındaHindistan'da kurulacak Portekiz Deniz İmparatorluğu'nun ilk büyük adımları olmuştur. Portekizliler Hindistan'da kalıcı olabilmek için bölgeye 3 yıl süre ile gönderilen valiler tayin ederek sömürge imparatorluğunun temellerinisağlamlaştırmaya çalışmıştır. Portekizliler Hind ticaret yolunun kontrolünü ele geçirerek Kızıldenizsahillerine kadar ulaşmıştır. Bunu yaparken Müslüman tüccarların yanı sıraHindistan'daki diğer devletlere de zarar vermişlerdir. Bu devletlerin yardım talebi karşısında Müslüman devletlerin hamisi olan Memluklar devreye girmiş ancak yardım konusunda yetersiz kalmışlardır. Bu sebeple dönemin en güçlü Müslüman devleti olan Osmanlı Devleti'ne başvurmuşlardır. Osmanlı-Portekiz mücadelesininresmi olarak başlangıcı ise Yavuz Sultan Selim'in Mısır'ı fethidir. Fetihle beraberhilafetin Osmanlı'ya geçmesi, Hind ciheti ve Kızıldeniz'de iki denizimparatorluğunu karşı karşıya getirmiştir. Osmanlı Devleti'nin güney politikasını şekillendiren bu durum, XVI. Yüzyıl sonlarına doğru Hind Okyanusu'ndaki Portekizfaaliyetlerinin yavaşlamasına kadar devam etmiştir. Portekiz hükümdarı DomSebastiyan'ın 4 Ağustos 1578 tarihinde yapılan Vadi's-Sebil Savaşı sırasında hayatını kaybetmesiyle beraber ülke yönetimi, İspanya kontrolüne geçincePortekizlilerin Hind politikası kesintiye uğramıştır.
Fetret Dönemi'nde Osmanlı Dönemi

Tarihte yaşamış devletlerin hayatında zaman zaman, çeşitli sebeplere bağlı olarak uzun ya da kısa süreli kargaşa dönemi olmuştur. Osmanlı Devleti'nde de 1402 Ankara Savaşı mağlubiyeti sonrası, yaklaşık 20 yıl suren bir kargaşa donemi yaşanmıştır. Bu savaşta Timur'a yenile Yıldırım Bayezid'in oğulları, Osmanlı hükümdarı olabilmek için taht mücadelesi içine girmişlerdir. Yüksek Lisans öğrenimimde hazırlamış olduğum bu tezin amacı; Fetret Dönemi ya da Hükümetsizlik Dönemi diye adlandırılan Osmanlılar' daki bu döneme, daha değişik açılardan bakabilmektir. Birçok yönü hala tam olarak gün ışığına çıkmayan Fetret Dönemi, Yıldırım Bayezid'in oğulları arasında geçen taht mücadeleleri dönemimidir? Yoksa, Osmanlı Devletinde bir süreden beri oluşmuş, değişik anlayışların ve yeni yapılanmaya karşı yapılmış olan bir mücadele dönemimidir? Bu dönemde Osmanlı Devleti'nin idari, siyasi, iktisadi ve içtimai durumu nedir? Fetret Dönemi, Osmanlı Devleti'nin daha sonraki ömrüne nasıl bir etki yapmıştır? Bu dönemde yaşanan mücadelelerin temelinde neler vardır? Tezimizde bu sorulara yanıt bulmaya çalıştık. Kaleme almış olduğumuz tezimizde eğer hata ve yanlışlıklar varsa şimdiden bağışlanması dileğiyle. Teşekkürler.
XVIII. yüzyıl Adana Şer'iyye sicilleri özelinde Aile Hukuku

XVIII. Yüzyılda Adana mahkemelerinde kayıt altına alınan 72 şer'iyye sicili defteri, klasik fıkıh eserleri ve dönemin fetva mecmuaları çerçevesinde hazırlanan bu çalışma, aile hukuku uygulamalarını ele alarak karşılaşılan problemleri ve bu problemlere sunulan çözüm yollarını göstermeyi ve bilimsel/doğru verilerden hareketle Osmanlı aile yapısıyla ilgili isabetli sonuçlara ulaşmayı amaçlamaktadır. Giriş, sonuç ve üç bölümden meydana gelen bu çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi, kaynakları ve Adana'nın kısa tarihçesi üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Adana'nın idari, sosyal ve hukuki hayatı ele alınmış, mülki yapılanması, mahalleleri, demografik yapısı hakkında bilgi verilerek Adana'da XVIII. yüzyılda görev yapmış kadılar, müftüler ve nakibü'l-eşraflar hakkında kısaca bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ailenin teşekkülü, üçüncü bölümde ise evliliğin sona ermesi Adana şer'iyye sicillerinden tespit edilen uygulamalar çerçevesinde ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir.
Bir nasihatname örneği olarak Ali B. Mahmud'un Umur-ı Ahval-i sefer adlı eseri: Tahlil ve metin

Osmanlı siyasetnameleri arasında konu bakımından sadece sefer hakkında olan ve bu özelliğiyle türünün bilinen ilk eseri olma özelliğini taşıyan Umur-ı Ahval-i Sefer, tarafımızdan çeşitli konu başlıkları halinde incelenmiştir. Tahlil ettiğimiz eserde savaşta seraskerin konumu ve özellikleri, savaş suçları ve cezaları, lağım, yağmacılık, gece baskınları, casusluk ve dil alma faaliyetleri, kale kuşatma ve fethetmenin yolları gibi askeri pek çok konu irdelenmiş bu konularda pratik bilgiler verilmiştir. Müellifin bazı kitaplardan seçtiği konuların haricinde şahsi tecrübeleri ve gözlemleri eserin kıymetini arttırmaktadır. Çalışmamızda konu başlıkları, kronikler ve arşiv belgeleriyle desteklenmiş, eserin Osmanlı'nın askeri tarihine ve siyasetname literatürüne katkısı tartışılarak bu önemli eser tahlil edilmiştir. Devamında metnin transkripsiyonu ve tıpkıbasımı konularak eser muhafaza edilmeye ve ilim dünyasına kazandırılmaya çalışılmıştır.
35 Numaralı Ayntab Şeriye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H. 1094-1095/M. 1682-1683) (S. 1-145) (S.1-145)

Mahkeme kayıtları olan Şer'iye Sicilleri ait olduğu dönemin siyasi ve sosyal yapısını, kültürünü ve ekonomik yapısını yansıtmaktadır. Osmanlı tarihi çalışmalarında ve şehir ve kırsal tarihçiliğinin gelişmesinde önemli katkılar yapmaktadır. Çalışmamız Türk tarihi ve kültürü bakımından önemli bir yere sahip olan Şer'iyye Sicillerinden H. 1094 -1095/M. 1682- 1683 tarihlerini kapsayan Gaziantep'te kaydedilen Şer'i mahkeme kayıtlarını içermektedir. 35 Numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili Defteri toplamda 288 sayfa olup, defterin 1-145 sayfa aralıkları çalışılmıştır. Sicilde alacak verecek davaları, hırsızlık, vasi tayini, evlilik, miras, nafaka, boşanma, gibi belgeler karışık halde toplam 566 adet belge bulunmaktadır. Bunların yanı sıra merkezden gönderilen Berat, ferman gibi önemli konuları ihtiva eden belgeler ile hüccet, temessük ve tezkire kayıtları bulunmaktadır. Bu belgeler defter doğrultusunda dönemin Ayntap'ın sosyal, kültürel, ekonomik ve idari durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Transkripsiyonu yapılan belgelere tek tek özet yazılarak okuyucuya kolaylık sağlanmıştır.
16. ve 19. yüzyıllar arasında Osmanlı ve Açe Sultanlığı ilişkileri

Bu çalışma 16. ve 19. yüzyıllar arasında Osmanlı imparatorluğu ve Açe Sultanlığı arasındaki ilişkileri esas almaktadır. Aynı zamanda Osmanlı Sultanlığı'nın ortaya çıkmasından önce Türkler ve Açeliler arasındaki ilk temaslar da çalışmada ele alınmıştır. Birçok belgeye dayandırılmasına karşın yeterince takdir edilemeyen bu ilk temaslar tek başlarına ilgi çekmeye yetecek durumdadır fakat bununla birlikte ilk temaslar, birbirinden oldukça uzakta yer alan iki milleti bir ittifak yapmaya zorlayan şartlara dair anlayışımızı güçlendirmektedirler. Çalışma ağırlıklı olarak Babıali ile Açe Sultanlığı arasında geçen yazışmaların çevirilerine dayanmaktadır. Bu yazışmalar Türkçe ve Açe dillerinde yapılmış olup ittifakın hangi şartlar üzerine yapıldığını da içeren karşılıklı menfaatlerden söz etmektedir. Bu bilgiler kronolojik sıraya göre sınıflandırılmış ve derlenmiştir ki genel anlamda çalışmanın konuya yaklaşım tarzı bu şekildedir. Araştırmam sırasında, Osmanlı imparatorluğu ve Açe Sultanlığı arasındaki ittifakın bazı önemli başarılara sahip olduğunu farkettim. Bu ittifak Hint Denizindeki Portekiz gücüne yapılmış büyük bir darbedir. İttifakın aynı zamanda Açe'ye maddi anlamda etkileri de olmuştur ve bu ittifak, Açe'nin Sultan İskender Muda yönetimi altında Bab-ı Ali'nin desteğiyle altın çağını yaşaması sağlamıştır. Buna ek olarak, ilişkilerin yenilenmesi Açe'nin Hollanda'ya karşı direnişine yardımcı olmuştur. Günümüzde Türkler unutmasına rağmen Açeliler bu ilişkiyi hatırlamaktadır ve bu ilişkinin meyveleri de bugüne dek Açe kimliğinin önemli bir parçası olarak varlığını sürdürmektedir.
Cumhuriyet Dönemi tarih ders kitaplarında Yeniçağ Döneminin incelenmesi

Tarih dersi öğrencilere vatandaşlık bilincinin verildiği en etkili derslerden biridir. Ancak, tarih derslerinde izlenen müfredat programlan dönemin politik anlayışına göre sık sık değiştirilmektedir. Bu çalışmada, müfredatlarda belirtilen 'Amaçlar' temelinde hazırlandığı kabul edilen ders kitaplarıyla bu programlar arasındaki tutarlılık araştırılmaktadır. Çalışmanın sonunda, tarih ders kitaplarının hazırlanmasında 'milliyetçi' eğilimleri yansıtan amaçlar gerçekleştirilirken, 'evrensellik' boyutundaki amaçların bu kitaplarda sunumunun oldukça eksik kaldığı ortaya konmuştur.
1 Numaralı Şer'iyye siciline göre 19. yüzyıl başında Antalya'nın sosyo-ekonomik profili

Şer'iyye sicilleri böyle bir araştırmada vazgeçilmez ve en önemli kaynak durumundadır. Belgeye dair her türlü kayıt burada bulunmaktadır. Şehrin yönetiminden, mahalle yönetimine kadar birçok görevli bu sicillerden tespit edilmektedir. Antalya Sancağı'nı idari yapısı, iktisadi koşullan için yine bu bele müracaat edilmesi gerekmiştir. Şehir ve mahallelerdeki her türlü olay en ince detaylarına kadar mahkeme kayıtlan, genel olarak halkın sosyal yapısı, Şer'iyye Sicillerinin konusu içerisindedir. Tarihi seyri içerisinde Antalya iktisadi hayatında ziraatın çok önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Kayıtlara göre zaman zaman azalıp artmasına rağmen, genel olarak Antalya Sancağı'nda hayvancılığın da önemli bir tuttuğu görülmüştür. XIX. yüzyılın ikinci yansında Antalya Sancağı'nın genelinde olduğu gibi, Antalya şehir merkezinden alınan vergiler, çeşitleri ve miktarları göz önüne alınınca, şehrin genel olarak iktisadi durumunun iyi olduğunu söylemek mümkündür. Osmanlı Devleti'nin tarihi seyri içerisinde olduğu gibi, Antalya sosyal ve iktisadi hayatı içersinde de gayr-ı müslimlerin önemli bir tuttuğu görülmektedir. Ziraattan esnaflığa ve ithalat- ihracata kadar her sahada faaliyet içersinde bulunan gayr-ı müslimlerin zenginliğini de sicildeki belgelerden görmek mümkündür. İçtimai hayat içindeki kaynaşmış hayat biçimi dönemin vazgeçilmez bir unsuru olan vakıf müesseseleriyle desteklenerek daha da uyumlu bir hale geldiği görülmektedir.
1304 numaralı Gebze Şer'İyye Sicili (1289-1290 H./ 1873-1874 M.) transkripsiyonu ve değerlendirme

Özel anlamda Gebze tarihi ile ilgili olan çalışmalara, genelde ise Osmanlı Tarihi araştırmalarına katkıda bulunabilmek amacıyla 1304 Numaralı Gebze Şer'iyye Sicili Defterini yüksek lisans tezi olarak hazırlamaya çalıştık. 1304 Numaralı Gebze Şer'iyye Sicili, giriş, iki bölüm ve değerlendirme kısmından meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Osmanlı Devleti'nde arşivcilik, Osmanlı Devleti'nde hukuki yapı, Gebze Şer'iyye Sicilleri, Gebze tarihi hakkında bilgi, metin transkripsiyonunda takip edilen metot ve tasnifler hakkında bilgiler sunulmuştur. Çalışmamızın birinci bölümünde belge özetleri, ikinci bölümde sicilde kayıtlı olan belgelerin tamamının transkripsiyonunu verdik. Değerlendirme adı altında topladığımız üçüncü bölümde ise; Gebze'nin idari statüsü, sosyal ve iktisadi yapısı ile şehirde mevcut olan dini ve sosyal nitelikte bulunan yapılar hakkında bilgiler sunmaya çalıştık. Bu bilgileri sunarken de defterin verilerini göz önünde bulundurduk. ffl
1272H/1855-6 ile 1328H/1910 yılları arasında Suriye, Bağdat, Basra, Musul, Hicaz ve Yemen vilayetlerinin idari taksimatı

Asuman ÖZGEN, '1272h/l 855- 6 ile 1328h/ 1910 yılları arasında Suriye, Bağdad, Basra, Musul, Beyrut, Hicaz ve Yemen vilayetlerinin, idari taksimatı' Niğde 2001. 1272h/1855- 6 ile 1328h/ 1910 yılları arasında Suriye, Bağdad, Basra, Musul, Beyrut, Hicaz ve Yemen vilayetlerinin, idari taksimatı adlı bu çalışmada adı geçen vilayetlerin devlet salnamelerine göre idari dağılımları incelenmiştir. Giriş bölümünde Osmanlı Devletinin idari yapısı ve bu yıllara tekabül eden 19. yüzyıla kadarki devlet yapısı üzerinde durulmuştur. I. Bölümde Suriye vilayetinin idari dağılımı ve meydana gelen sınır değişiklikleri; II. Bölümde Bağdad vilayetinin idari dağılımı ve meydana gelen sınır değişiklikleri; III. Bölümde Basra vilayetinin idari dağılımı ve meydana gelen sınır değişiklikleri; IV. Bölümde Musul vilayetinin idari dağılımı ve meydana gelen sınır değişiklikleri; V. Bölümde Beyrut vilayetinin idari dağılımı ve meydana gelen sınır değişiklikleri; VI. Bölümde Hicaz vilayetinin idari dağılımı ve meydana gelen sınır değişiklikleri; VII. Bölümde Yemen vilayetinin idari dağılımı ve meydana gelen sınır değişiklikleri; VIII. Bölümde Müstakil Sancaklar devlet salnameleri esas alınarak ele alınmıştır.
Marmaris Şer'iyye sicillerine göre H.1303-1329/M.1885-1911 tarihleri arasında Marmaris'te sosyo-ekonomik hayat

Eski dönemlere ait tüm iktisadi, sosyal, idari ve kültürel yaşamı yansıtankaynaklar, genellikle devletin resmi kurumları tarafından tutulmuştur. Osmanlı tarihi açısından, Şer'iyye Sicillerinde bu kaynakların başında gelir. Mahkeme hükümlerinin yer aldığı bu defterlerden, yazıldıkları dönemin Osmanlı toplumunun sosyal hayatı, iktisadi yapısı, hukuki hayatı ve kültürel yapısı hakkında bilgiler edinmekteyiz. Marmaris Şer'iyye Sicillerinden faydalanarak XIX. yüzyılın sonlarındaMarmaris Kazası'ndaki sosyal ve ekonomik hayata ışık tutmaya çalıştık. Bu çalışma, Giriş üç bölümden oluşmaktadır. Kaynakların Tahlili bölümünde Şer'iyye Sicilleri hakkında bilgi ve Marmaris Şer'iyye Sicilleri'nin tanıtımı yer almakta. AyrıcaSalnameler ve düsturlar hakkında bilgiler ve çalışmamızda kullandığımıznizamnamelerin bulunduğu ciltler yer almaktadır. Giriş Bölümünde Marmaris Kazası'nın Coğrafi yapısı ve Tarihi gelişimi yer almaktadır. Birinci bölümde Marmaris'in idari yapısı, defterlerde geçen mahalle, köy ve nahiyeleriyle görevlileri sıralanmıştır. İkinci bölümde ise sosyal yapı değerlendirilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise bölümde ise kazanın İktisadi yapısı değerlendirilmiştir.
Çorum Şer'iyye Sicilleri çerçevesinde Aile Hukuku davaları (1255-1290/1840-1874)

Osmanlı hukuk sistemi İslam hukuku ve özelde Hanefi ekolü uygulamalarıyla öne çıkmıştır. Bu uygulamalar dikkatli bir biçimde kayıt altına alınmıştır. Çalışmamızda bir Anadolu kenti olan Çorum'un 19. yy. Şer'iyye sicilleri temel alınarak İslam aile hukuku bakımından incelemesi yapılmıştır. Bir anlamda teorideki İslam hukukunun pratikte nasıl hayat bulduğu tespit edilmiştir. Temel kaynak olarak 1255-1290/1840- 1874 yılları arası Çorum Şer'iyye Sicilleri ve fıkıh eserleri kullanılmıştır. Öncelikle siciller birkaç yönden tanıtılarak önemi vurgulanmış, davalar sınırlar dahilinde konularına göre tasnif edilmiş ve Osmanlı toplumunda ve hususiyetle Çorum ölçeğinde İslam hukukuna bağlı kalınan noktalar ile farklı uygulamalar tespit edilmeye çalışılmıştır.
'Müstakil Kırım Hanlığı' (1772-1783)

Bu çalışma, Kırım Hanlığı'nın 18. yüzyıl boyunca Osmanlı-Rus Savaşları'ndaki konumunu ve Küçük Kaynarca Antlaşması'ndan sonra bağımsız bir devlet olarak varlığını sürdürmeye çalışmasını incelemeyi amaçlamaktadır. Kırım Hanlığı her zaman Osmanlı Devleti'nin Rusya'ya karşı yanında olmuştu. Rusya İmparatorluğu ise güneyinde sınırlarını tehdit eden bir devletin varlığını istememekteydi. Bu amaçla Çariçe II. Yekaterina önce Şahin Geray ile Kırım Hanlığı'nın bağımsız bir devlet olması konusunda anlaşmıştı. Nitekim Küçük Kaynarca Antlaşması'ndan sonra Kırım Hanlığı bağımsız bir devlet oldu. Şahin Geray, 1777'de Kırım tahtına geçtiğinde merkezi otoritesi güçlü ve düzenli bir orduya sahip bir Kırım Hanlığı için reform çalışmalarına başlamıştır. Fakat bu reform çalışmaları Kırım ahalisi tarafından benimsenmemiş ve çıkan isyanlar sonucunda 1782'de Şahin Geray Han Kırım'ı terk etmek zorunda kalmıştır. Böylece Rus ordusu Kırım'a girerek hakimiyetini sağlamış ve 19 Nisan 1783 tarihinde Kırım, Rusya İmparatorluğu tarafından ilhak edilmiştir.