turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde fakihler ve Tursun Fakih

Bu çalışmada, kuruluş dönemi Osmanlı toplumunda fakih yahut fakı şeklinde tanımlanan ve daha çok imam ve hatib, kısmen de kadı gibi kişilerden oluşan fakihler zümresi ve erken dönemde bunlar arasında öne çıkan Tursun Fakı ele alınmaktadır. Bu çalışma, kaynaklar ve araştırmalar, giriş, iki ana bölüm, sonuç ve eklerden oluşmaktadır. Kaynaklar ve Araştırmalar'da, bu çalışmada başvurduğumuz kaynak ve telif eserlerin kısa bir tanıtımı yapılmıştır. Giriş'te, ilk olarak, miladi VII. asırdan XIV. asrın sonuna kadar olan dönemde fakih, XIV. asırda da fakı tabirlerinin hangi anlamlarda kimler için kullanıldığı üzerinde durulmuş, daha sonra ise Anadolu Selçukluları ile Beylikler döneminde yaşayan fakihler incelenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde yaşadığını tesbit ettiğimiz fakihler yahut fakılar; menşe'leri, sosyal tabanları, tahsilleri, meslekleri, ekonomik durumları, ilk Osmanlı hükümdarlarıyla ilişkileri, tasavvuf zümreler ve ahilerle vakıf kayıtları çerçevesinde mukayeseleri ve Osmanlı Devleti'nin kuruluşundaki rolleri açılarından incelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise Osman Bey döneminin mühim simalarından olan Tursun Fakı'nın menşei ve kimliği meseleleri Ertuğrul Bey ve Osman Bey ile ilişkileri, bugüne ulaşan Gazavatnameleri'nin hususiyeti ve ölümü- türbesi gibi konular ele alınmıştır. Bu çalışmada sonuç olarak, daha ilk temsilcilerini Osman Bey döneminden itibaren tesbit edebildiğimiz 'fakihler' zümresinin Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda en az tasavvuf? zümreler ve 'ahi'ler kadar rol onamış oldukları vurgulanmış; ayrıca Tursun Fakı'nın tarihi kimliğini Şeyh Edebalı'ya bağlamak yerine, onu müstakil bir 'değer' olarak düşünmek gerektiği görüşü savunulmuştur.
Yenice-i Vardar kazası (1520-1556)

1998, sayfa: Jüri: Yrd. Doç. Dr. Mehmet İNBAŞI Bu çalışmada Yunanistan sınırlan içinde kalan ve Selanik'in kuzeyi ile Vardar Nehri'nin batısındaki bölgede bulunan Yenice-i Vardar Kazası'nın 1520, 1541 ve 1556 tarihli tahrir defterlerine göre incelemesi yapıldı. Dört bölümden oluşan incelemenin birinci bölümünde Kazanın tarihi, ikinci bölümde Kaza ve nahiye merkezlerinin şehir yapılan, üçüncü bölümde Kaza'daki kır yerleşimi; köyler, mezraalar, bunlara bağlı nüfus hareketleri, dördüncü bölümde ise Kazadaki toprak idaresi; haslar, zeametler, tımarlar ve bunlara bağlı olarak yetiştirilen ürünler, hayvancılık, her türlü üretimden alman vergiler defter kayıtlarından haraketle karşılaştırmalı olarak incelendi.
The Patriarch and the Sultan: The struggle for authority and the quest for order in the eighteenth century Ottoman Empire

İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi on sekizinci yüzyıl ortasında Osmanlı toplumunun ekonomik ve sosyal gelişmeleri sonucunda bir takım değişiklikler geçirdi. Bu çalışma Patrikhane'nin geçirdiği bu değişimi on sekizinci yüzyıl Osmanlı bağlamında inceliyor. Önceki çalışmaların aksine bu çalışmada patrik yalnız birmültezim veya bir milletbaşından ziyade, nizam ve mal-ı mirinin öne çıktığı Osmanlı prensipleri doğrultusunda işleyen Osmanlı Rum Ortodoks toplumunun lideri olarak değerlendiriliyor. Bu iki prensip on sekizinci yüzyılda Patrikhane ve Osmanlı merkezi yönetimi arasındaki ilişkilerde iki taraf tarafından da etkili bir şekildekullanılıyordu. Patrikhane çevresinde gelişen olaylarda Rum toplumunun ileri gelenlerinin, Katoliklerin, Protestanların, Müslüman ve gayrimüslim esnaf ve tüccarın da yer aldığı birçok aktör rol oynuyordu. On sekizinci yüzyıl ortasında patriklik yapmış olan Kyrillos V Karakallos dönemi, bu dönemde bir patriğin muhalifleri karşısında otoritesini sağlamlaştırmak için nasıl etkin bir şekilde mücadele ettiğini gösteren güzel bir örnek. Karakallos'un dönemini ardından 1763'e gelindiğinde gerondismos kurulmuş ve bu tarihten sonra Patrikhane yönetim karşısında kolektif olarak temsil edilmeye başlamıştı. Sonuçta Patrikhanenin statik bir varlık olmaktan çok imparatorluk başkentinde Osmanlı toplumunun finansal ve sosyal ağlarıyla ilişki içinde olan aktif bir özne olarak ortaya çıkıyor.
R-36 numaralı Rusçuk kadı sicilinin transkripsiyonu ve tahlili (H. 1150-1153/ M. 1738-1740)

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin mahkeme kayıtlarını kapsayan şer'iye sicillerinden Rusçuk'a ait R 36 numaralı defterin transkribe edilmesi ve değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu sayede çok değerli bir materyal istifadeye sunulmuş olacaktır. R 36 numaralı Rusçuk Şer'iye Sicili, Bulgaristan'ın Milli Kütüphanesi olan ve Sofya'da bulunan Cyril ve Methodius Kütüphanesi Şark Koleksiyonu'nda mevcut olup mikrofilmleri Tarih Bölümü öğretim üyelerince üniversitemize kazandırılmıştır. Defterin bugünkü alfabe ile yazımı sırasında basit transkripsiyon kuralları uygulanmıştır. Transkripsiyonu yapılan metindeki hükümler, tarihsel bakış açısı ile değerlendirilmiştir. Konuyu tamamlamak bakımından Osmanlı hukuk sistemi ile ilgili bir takım kavramlar tanıtılmış ve Rusçuk Kazası'nın tarihi hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Çeşitli konularda 276 adet hükmün yer aldığı defter, dönemin siyasi, sosyoekonomik, askeri ve kültürel yönleri hakkında fikir vermektedir. Bu bilgiler ışığında Osmanlı Devleti'nin merkez dışındaki uygulamaları ve Tuna kıyısındaki şehrin Osmanlı tarihindeki önemi de ortaya çıkmaktadır. Ayrıca çalışan metin orjinaldir ve araştırmacıların yararlanabileceği bir tarihi vesikadır. Yapılan bu çalışma Osmanlı Tarihi araştırmalarına ve araştırmacılarına katkı sağlanması amacıyla incelenmiştir.
239 numaralı Adıyaman kadı sicili (h.1329 ? 1333/m. 1911-1915)1-105. sayfalarının transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti zamanında mahkeme kayıtları olarak tutulan kadı sicilleriTürk tarih araştırmalarının en önemli belgelerindendir. Bu araştırmada 239 numaralı Adıyaman Kadı Sicilinin 1 -105. sayfalarının transkripsiyonu yapılmıştır. Bu belgeler ışığında Adıyaman'ın o döneme ait sosyo-ekonomik, idari, kültürel ve adli yapısı incelenmiştir. Bu çalışmamızda 239 numaralı kadı sicil defterin 1 -105. numaralısayfalarının tamamının önce transkripsiyonu yapılmış daha sonra günümüz Türkçesi ile özeti çıkarılmıştır. 1911- 1915 yılları arasını kapsayan belgeler toplam 105 varaka üzerinde 85 dava görülmüş olup bu davalar terekeler, vasi tayinleri, vekaletnameler, borç-alacak davaları, talak ilamları, nafaka talepleri, kayıphayvan, kız kaçırma ve nikah gibi konuları içermektedir. Bunlar içerisindeterekeler belgelerin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Belgelerin defterekaydında kronolojik sıralama esasına uyulmamıştır. Bu belgelerle Adıyaman'ınXX. yy. başlarındaki sosyo-ekonomik, idari, adli ve kültürel durumu hakkındatahliller ve değerlendirmeler yapılmıştır.
1915'te Doğu Karadeniz Bölgesi'nden yapılan Ermeni göçleri

Ermeniler, Osmanlı Devleti hakimiyetinde refah ve huzur içinde yaşayan bir cemaat iken Batılı devletler ve Rusya'nın kışkırtmaları, misyonerlerin faaliyetleriyle bağımsızlık düşüncesi etrafında toplanmaya ve bu amaç uğrunda hareket etmeye başlamışlar. Bu hedeflerini gerçekleştirmek için komite ve cemiyetler aracılığıyla şiddet olaylarına başvurmuşlardır. Birinci Dünya Savaşı'nda, özellikle Doğu Anadolu'da meydana gelen şiddet olayları neticesinde devlet zorunlu olarak tedbir alma yoluna gitmiştir. Bu tedbirlerin en önemlisi 27 Mayıs 1915'te çıkarılan Sevk ve İskan Kanunu'dur. Anadolu'nun birçok yerinde örgütlenerek silaha sarılan Ermeniler, Samsun'dan Trabzon'a kadar olan bölgede büyük ölçüde çetecilik faaliyetleri ile Müslüman halka büyük zarar vermişlerdir. Özellikle 1895 yılında Trabzon'da cereyan eden olaylar sonuçları bakımından önem arz etmektedir. Doğu Karadeniz'deki Ermeniler, ilk etapta Sevk ve İskan Kanunu'nun kapsamı dışında kalmışlardır. Ancak 1915 Şarkikarahisar'da yaşanan Ermeni isyanı, kanun kapsamının genişletilmesine ve Trabzon, Giresun, Ordu, Canik havalisindeki Ermenilerin göç ettirilmesine neden olmuştur. Yapılan göç hükümet tarafından belirlenen kurallara göre uygulanmış ve kişilerin inisiyatifine bırakılmamıştır. Trabzon valisi Cemal Azmi Bey Doğu Karadeniz Bölgesi'ndeki Ermeni sevkini yöneten ve uygulayan en yetkili kişidir. Ayrıca Trabzon Amerikan Konsolosu ve Samsun Amerikan Konsolosu sevkiyatı başından itibaren izlemişlerdir. Aynı şekilde Amerikalı ve Alman misyonerler de hem Ermenilerin sevkine eşlik etmiş hem de sevk boyunca ve sonrasında Ermenilere yardımlarda bulunmuşlardır. Üç ana bölümden oluşan bu çalışmada; Trabzon merkez sancağı, Ordu ve Giresun kazaları ile Canik mutasarrıflığından yapılan Ermeni göçleri incelenmiştir.
Kurdish and Armenian relations in the ottoman Kurdish press (1898-1914)

Bu tez Kürt entelektüellerinin geç Osmanlı döneminde çıkardıkları iki gazete, iki dergi ve bir broşür de Ermeniler hakkında yazdıklarına odaklanacaktır. Öncelikli olarak tez, kimlik, çoklu kimlikler ve Kürt aydınlarının kimlik oluşumunu; kolektif aidiyet ve farklı bir grup olarak ortaya çıkmalarını, Kürdistan gazetesinin çıkışından Birinci Dünya Savaşının başlangıcına kadarki dönemi (1898-1914) ele alacaktır. Yine tez, bu dönemi proto-Kürt milliyetçiliğinin oluştuğu dönem olarak adlandırmaktadır ve bu ilk milliyetçi karakterin ortaya çıkışı kurgulanırken, Kürt entelektüellerince 'ötekiler' olarak ilk kodlanan grubun Ermeniler olduğunu, Osmanlı İmparatorluğu ve Türk milliyetçiliğinin ise daha sonra 'ötekiler' kategorisine dahil olduğunu iddia etmektedir. Diğer yandan, tez sırasıyla Kürt Ermeni ilişkilerinin tarihsel arka planını ve ardından Kürdistan gazetesi, Kürdistan Kıyamı, Kürt Teavün ve Terakki Gazetesi, Roji Kurd ve Hetawi Kurd dergilerini ele alacaktır. Yine tez; Ermeni toplumu, Ermeni meselesi ve ülke-toprak meselelerine yaklaşırken, Kürt entelektüellerin farklı yaklaşımlarını yazıları üzerinden inceleyecektir. Devamla Kürt-Ermeni ilişkilerinde Kürt entelektüellerin sahip oldukları kimliklerini kendi yayınlarında nasıl ele aldıkları ve hangi kimliğin öne çıktığı da tartışılacaktır. Fakat ne yazık ki bu çalışma tek taraflıdır, Ermeni katliamları, toprak meselesi, Kürtlerin kurmaya çalıştığı ittifaklar gibi konular sadece Kürt entelektüellerinin bakış açılarıyla değerlendirilecektir.
African slaves in the 19th century Ottoman Empire

Bu tez, arşiv belgeleri ve kurgu metinlerden yola çıkarak, 19. yy'da Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşayan köleleştirilmiş Afrikalı insanların hayat hikayelerini inceliyor. Osmanlı'daki kölelik kurumuna dair ana akım literatür ve tarih çalışmaları ile günümüzde bu konu hakkında kamuyounda hakim olan yaklaşım, Osmanlı'da köleliği yumuşak bir toplumsal mekanizma olarak tanımlar. Hizmet ettikleri evlerin 'kızları' ya da 'oğlanları' olarak görüldükleri için, bu yaklaşıma göre Osmanlı'da kölelerin karşılaştıkları herhangi bir kötü muamele söz konusu değildir ve hatta Amerika kıtasındaki kölelerle kıyaslandığına durumları oldukça iyidir. Ev içi ve elit kölelere odaklanan bu çalışma, köleliğin nispeten iyi korunan ve entegre edilmiş olanlar için bile acımasız bir gerçeklik olduğunu göstererek, bu yaygın kanıyı sorgular. Ayrıca, farklı türden kaynaklara aşağıdan tarih yazımı yöntemiyle yaklaşan bu tez, sadece kölelerin kötü muameleye maruz kaldıklarını iddia etmekle kalmayıp, 'özgürlük'ten sonra bile üzerlerinde taşıdıkları stigmayı gözler önüne sermektedir.
Balkan savaşları sonrası Rumeli'den Türk göçleri ve Osmanlı Devleti'nde iskanları

Türkler, 1353 yılından itibaren Rumeli'ye yerleşmeye başlamıştır. Yaklaşık beş yüz yıl süren bu dönemde Türk Kültürü Balkanlar'da kalıcı bir hale gelmiştir. Yüzyıllar boyunca Türkler ve Balkanlar'da yaşayan diğer milletler huzur içerisinde hep beraber hayatlarını devam ettirmiştir. Rumeli'ye geçişten itibaren sürekli büyüyen ve gelişme gösteren bir devlet olan Osmanlı Devleti, Balkanlar'ın fethedilmesi ve devamında en geniş sınırlara ulaşılması sürecini yaşamıştır. Duraklama ve dağılma dönemi ile başlayan geri çekilme süreci göç problemini de beraberinde getirmiştir.1787- 1792 Osmanlı-Rus savaşları sonucunda Balkanlardan Anadolu'ya kitleler halinde göçler başladı. Türk göç tarihinin en önemli halkalarında birini 1877- 1878 Osmanlı ? Rus Savaşı'ndan sonraki göçler oluşturur. II. Büyük göç dalgası ise XX. yüzyılın başlarında Balkan Savaşı sırasında yaşanan zulümlerden sonra gerçekleşmiştir. Rumeli'den gelen göçmenlerin sorunlarını çözmek için komisyonlar kurulmuştur. Muhacirlerin yerleşmesi için arazi sağlanmış, ev yapmaları için destek verilmiştir. Ayrıca askerlik ve vergi muafiyetleri sağlanarak daha rahat bir hayat sürmeleri için çaba harcanmıştır. Yaşanan sağlık sorunları nedeniyle hastaneler yapılmıştır. Tarım aletleri, tohumluk ve diğer ihtiyaçlar karşılanarak üretime katılmaları sağlanmıştır. Balkan Savaşları sonrası da Rumeli'den Türkiye'ye göçler yaşanmaya devam etmiştir.
17. yüzyılda Harput

Bu çalışmada Anadolu'nun en köklü yerleşim merkezlerinden biri olan Harput'un 17. yüzyıldaki genel durumu incelenerek idari, iktisadi ve sosyal hayata dair önemli veriler sunulmuştur. 1516 yılında Osmanlı hakimiyetine geçen Harput, bu tarihten itibaren Diyarbakır Beylerbeyliğine bağlı bir sancak haline getirilmiştir. 16. yüzyılda imparatorluğun gelişimine paralel olarak Harput da iktisadi, sosyal ve demografik bakımdan gelişimini devam ettirmiştir. Buna paralel olarak, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin içerisinde bulunduğu sarsıntılı durum yine Harput'un sancak olarak gelişim sürecini olumsuz yönde etkilemiş, bunun bir sonucu olarak, hem imparatorluğun sınırları içerisinde olan her bölgede hem de Harput'ta bir takım yapısall değişikliklere gidilmiştir. Harput'ta yaşanan en temel değişim sancak idaresinde ortaya çıkmıştır. Sancağın idaresi, sancakbeyinin dışında daha üst makamlarda bulunan beylerbeyi veya paşa ünvanlı kişilere arpalık olarak verilmiştir. Ayrıca sancağın tasarrufu Osmanlı'ya iltica ederek önemli hizmetlerde bulunan İranlı hanlara da bırakılmıştır. Bu suretle sancak, genellikle bunların vekili olarak görevlendirilen mütesellimler tarafından yönetilmiştir. Diğer taraftan, tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte Harput'taki sancak gelirlerinin önemli bir kısmı mukataaya dönüştürülerek Harput Mukataası adı altında birleştirilmiştir. Harput, önemli bir yerleşim merkezi olması hasebiyle, canlı bir iktisadi yapıya sahipti. 17. yüzyılda Osmanlı'nın mühim şehirlerinde görebileceğimiz çok sayıda ticari mekan ve meslek grupları Harput'ta da bulunmaktaydı. Ayrıca burada, gündelik hayatın idame edildiği, sosyal ve kültürel aktivitelerin gerçekleştirildiği din, eğitim ve vakıf kurumları vardı. Bu kurumlar vasıtasıyla insanların her türlü ihtiyaçları karşılanmaktaydı. Öte taraftan, Harput'un şehir ve kırsalında meskun olan farklı inançlara sahip insanlar arasında uyuma ve hoşgörüye dayanan bir yaşam birlikteliği vardı. Bu birliktelik, öncesinde olduğu gibi, 17. yüzyılda da sancaktaki dini ve etnik gruplar arasında özellikle sosyal ve ekonomik açılardan dayanışmayı da sağlamıştır.
99 numaralı Antalya Şeriyye sicil defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi H.1335-1342(M.1916-1924)

Altı asır boyunca hüküm sürmüş Osmanlı Devleti, bünyesindeki birçok etnik, dini ve kültürel farklılıklara rağmen devleti ayakta tutan güçlü bir hukuki yapıya sahiptir. Osmanlı Hukuku'nun esasını İslam Hukuku oluşturmaktadır. Osmanlı Devleti'nin hüküm sürdüğü dönem içerisinde kendine özgü hukuki bir yapı geliştirdiği anlaşılmaktadır. Osmanlı hükümdarlarının kendilerine tanınan haklar ve alanları doğrultusunda ortaya koymuş oldukları hukuk kuralları göz ardı edilemez. Osmanlı Hukuku'nun temel öğeleri arasında Şer'iyye Mahkemeleri'ni ve bu mahkemelerce kayıtlara geçirilen Şer'iyye Sicilleri'ni görmekteyiz. Osmanlı tarihi açısından birinci derecede kaynak değeri taşıyan bu defterlerden muhteva bakımından akla gelecek birçok konuda geniş veriler elde edilmekle beraber yazıldığı döneme ve mahale ilişkin sosyal, ekonomik, adli ve idari konularda önemli veriler elde edilmektedir. İncelemesi yapılan 99 Numaralı Antalya Şer'iyye Sicili Defteri 1916- 1924 yılları arasında tutulmuş olup sicilden elde edilen verilere dayanılarak Finike'nin 20. yüzyıl başlarındaki sosyo-ekonomik durumu değerlendirilmeye çalışılmıştır. İncelenen hükümler genellikle Antalya Sancağı'na bağlı Finike'ye ait olmakla birlikte defterde Elmalı Kazası'na ait olan hükümler de mevcuttur. Değerlendirilen 99 Numaralı Antalya Şer'iyye Sicili Defteri yazıldığı dönem itibariyle büyük önem taşımaktadır. Defter Osmanlı Devleti'nin çöküş dönemi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemi safhasında tutulmuştur. Osmanlı Devleti'nin yaşamış olduğu bu geçiş evresini tam anlamıyla gözler önüne sermektedir. Defterde Antalya'nın ve Finike'nin bu idari değişiklikten nasıl etkilendiği ve Antalya'nın sancaktan vilayet statüsüne yükseliş evresini takip edebilmekteyiz. Bunun yanı sıra defterin 1916- 1924 yılları arasında tutulması hasebiyle I. Dünya Savaşı ve Anadolu'da başlatılmış olan Milli Mücadele hareketinin Finike'ye yapmış olduğu etkiler de 99 Numaralı Antalya Şer'iyye Sicili Defteri'nden elde ettiğimiz bilgiler ışığında gösterilmeye çalışılmıştır.
TD 54 Numaralı Tahrir Defterine (H.976/M.1568) göre Dimetoka Kazası

54 Numaralı Mufassal Tahrir Defteri, 1568 (Hicri 976) tarihinde, iki cilt halinde düzenlenmiştir. Edirne Livası dahilinde bulunan kaza ve nahiyelerin vergi kaydını içermektedir. Bununlar birlikte, sosyal tarihe dair de önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Bu çalışma, söz konusu defterin ilk cildinin sunduğu bilgilerden istifade etmek suretiyle; 1568 tarihinde Edirne Livasına tabi olan Dimetoka Kazası'nın sosyal ve ekonomik tarihine bir nebze ışık tutmak amacıyla hazırlanmıştır. İlk kısımda, Tahrir defterinin tanıtımı yapıldıktan sonra, Dimetoka'nın ilk çağlardan XVI. yüzyıla kadar olan tarihçesi anlatılmıştır. Sonrasında, söz konusu deftere göre Dimetoka'nın merkez kazası, nahiyeleri, mahalleleri ve köyleri hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bölgeler hakkında yapılan araştırmalardan, karyenin gelişim ve değişim sürecini daha iyi anlayabilmek adına faydalanılmıştır. Defterde, Dimetoka'ya ait bilgilerin tamamına yakını çevrilmiş olup; vergi kayıtları ve üretim kalemleri, detaylı bir şekilde kaydedilmiştir. Çalışmamızın son kısmı, 54 numaralı tahririn sunduğu bilgiler ile bu bölge üzerine yapılmış olan akademik araştırmaların sunduğu bilgilerin yorumlanmasına ayrılmıştır. Üretim, nüfus, cemaat, vakıf ve mülkler üzerine sunulan bilgiler karşılaştırılmış ve bir bütünlük sergilemek üzere birleştirilmiştir. Bu bilgiler dahilinde 1568 yılında Dimetoka'nın sosyal ve ekonomik tarihine ilişkin veriler ortaya çıkartılmıştır.
II. Meşrutiyet Dönemi'nde Mikyas-ı Şeriat gazetesi

Osmanlı tarihi araştırmaları için önemli kaynaklardan birisi de süreli yayınlardır. II. Meşrutiyet döneminin süreli yayınları hakkında çeşitli sınıflandırmalar yapılmıştır. Bu sınıflandırmalardan birisi de İslami muhtevaları olan yayınlardır. Mikyas-ı Şeriat gazetesi de İslami muhtevasıyla tanınan gazetelerdendir. 1908 yılında meşrutiyetin yeniden ilan edilmesiyle birlikte; Osmanlı İmparatorluğu, sansürsüz bir basın hayatıyla tanışma fırsatı bulmuştur. Basın alemindeki bu hava, süreli yayınlarda eskiyle kıyaslanamayacak bir artışa neden olmuştur. Bu çalışmamızın amacı da II. Meşrutiyet dönemi olaylarını ve basın hayatını dönemin gazetelerinden olan Mikyas-ı Şeriat'ı esas alarak tanıtmak; bazı kavram, kurum ve olaylardan yola çıkarak gazetenin çizgisini tespit etmek, dönemin fikir dünyasına olan katkılarını ortaya koymaktır.
19. yüzyılda harput'un sosyal ve dini yapısı

Harput, hem Selçuklular döneminde hem de Osmanlı Devleti döneminde, önemli bir bölgedir. Medeniyetlerin ve birçok devletin bulunduğu ve sahip olmaya çalıştığı Harput bölgesinde, Osmanlı döneminden itibaren bir gerileme ve arka planda kalma söz konusudur. Bunun temel nedeni ise Tanzimat dönemi ile birlikte ülke genelinde yaşanan ve uygulanan yeniliklerin, Harput'ta çeşitli sebeplerle uygulanamamasıdır. Osmanlı döneminin başlangıcında, Diyarbakır'a bağlı olan Harput, belli bir dönem bu kazanın gölgesinde kalmış ancak buna rağmen Osmanlı Devleti'nin ekonomisine büyük katkı sağlamıştır. Harput, hem eğitim hem ticaret hem de kültürel bakımlardan, Müslüman ve gayrimüslimlerin ortak yaşadığı bir alan olmakla birlikte, belli bir dönemde misyoner faaliyetlerinin artmasıyla da gündeme gelmiş, bu misyonerlik faaliyetlerinin gayrimüslim tebaaya oldukça olumlu katkısı olmuştur. Bölgenin demografik yapısında ve kültürel anlamda gerilemesinde, Osmanlı döneminde yaşanan gelişmelerin ciddi oranda etkisi olmuştur. Harput, birçok tasavvufi kişiliğin bir arada bulunduğu, bölgenin manevi öneminin fazla olduğu bir coğrafyada yer almıştır. Günümüzde halen bu manevi kişiliklerin mezar ve türbeleri Harput'un tepelerini ve düzlüklerini süslemektedir.
Elbasan Sancağı'nın sosyo - ekonomik yapısı: 1600 - 1740

Çalışma konusu olarak seçtiğimiz Elbasan Kazası'nın Sosyo-Ekonomik Yapısı (1600-1740) yılları arasında Elbasan ve Elbasan'a bağlı nahiye ve köylerde mahkemeye intikal etmiş kayıtları ihtiva etmektedir. Araştırmamıza konu olan Elbasan Şer'iye Sicilleri bize, bu sicillerin ait olduğu yıllarda Elbasan'ın tarihi, sosyal, ekonomik ve kültürel hayatı hakkında ipuçları vermekte ve vekalet defteri olduğu için sonuçlanmış dava kayıtlarını içermemektedir. Şer'iye sicilleri sadece noterlik işlerinin kayıt altına alındığı defterler olarak karşımızda durmaktadır. Elbasan Şer'iye Sicilleri, bize o dönemde yaşanan adli ve idari konuları öğrenmemize ışık tutmuştur. Aynı zamanda o zamanlardaki yaşanan hayat ve toplumun sosyal yaşamı üzerinde fikir sahibi olmamızı sağlamıştır. Sicillerde gayrimüslimler ve müslümanlar arasındaki son derece uyumlu toplumsal ilişkiler olduğuna dair bazı sonuçlara varılmıştır.
Sabah gazetesi (731-1460 sayılar- inceleme ve seçilmiş metinler)

I. Meşrutiyet Döneminin siyasi ve sosyal özelliklerini taşıyan Sabah gazetesi 1876 yılında Papadopulos tarafından kurulmuştur. 1882 yılında Mihran Efendinin idaresine geçmişştir. Bu çalışmada Mihran Efendi tarafından yönetilen Sabah gazetesinin (1891- 1893 yılları arasında yayınlanan) 731 ile 1460 arasında yer alan sayıları incelenmiştir. Tez üç temel bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm bütün içeriği kapsayan bir tablodan müteşekkildir. Yazıların sınıflandırıldığı ikinci bölüm Tahlili Fihrist adını taşımaktadır. Üçüncü bölüm ise seçilmiş edebi metinlerin Latin alfabesine aktarıldığı bölümdür. Bunlara ilaveten çalışmanın sonuna kaynakça ve özel isimler dizini eklenerek çalışma tamamlanmıştır.
Production and trade of opium in the Ottoman Empire 1828-1838

Osmanlı İmparatorluğu'nda Afyon Üretim ve Ticareti, 1828- 1838 Masako Matsui Afyon 19. yüzyıl Çin tarihini aşın derecede değiştiren bir mahsuldür. İngiltere ve Qing Hanedanı arasında iki savaşa neden olan afyon, Qing Hanedanının serbest ticaret anlaşmasını onaylamak zorunda bıraktı. İngiltere'nin Hindistan afyonunu nasıl sömürdüğü iyi bilinmesine rağmen afyonun Çin'e Osmanlı İmparatorluğu'ndan da ithal edildiğini bilenlerin sayısı azdır. Amerikalıların karlı afyon ticaretine girmek istekleri Anadolu'daki afyonun Çin'e ihracatım başlattı. Uluslararası afyon ticaret şebekesi Avrupa ticaretinin genişlemesi aracılığıyla oluşturuldu. Türk afyon üretimi, Çin'deki talep yüzünden artanca, afyon ticaretinin karlılığı ortaya çıktı. Bu, sonuç olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun 1828'den 1838'e kadar afyon ticareti üzerine inhisar sistemi, Yed-i Vahid, koymasına neden oldu. Devlet, bu inhisardan devam eden savaşlar ve ıslahat hareketlerine harcamak için o zamanlar hazinesine çok gereksindiği geliri elde edebilirdi. Afyon ticaretim de içeren inhisarın kaldırılması, 1838'de imzalanan Osmanlı-İngiliz serbest ticaret anlaşmasıyla gerçekleşti. Bu anlaşma Osmanlı İmparatorluğu'na İngiltere'den Mehmet Ali paşaya karşı savaşında askeri yardım sağladı. Fakat imzalanan serbest ticaret anlaşması, afyon inhisarı gibi devlet hazinesine giren kaynakları azaltmaya başlattı. Bu da uzun vadede ıslahat hareketlerini yapmayı zorlaştırdı. Bu tez Osmanlı İmparatorluğu'ndaki afyon ticaret ve üretimindeki değişikliği hem yerli hem de uluslararası perspektiften incelemeye çalışacaktır.