Türkiye - BRICS ülkeleri dış ticaretinin sektörel rekabet gücü analizi: (2008-2017) dönemi üzerine bir uygulama

Geçtiğimiz yüzyıl dünya ekonomi tarihinde yaşanan pek çok ilginç gelişmeye şahitlik etmiştir. Bu yüzyıl ulus devletler için kesinlikle sıradan geçmemiş, tam tersine neredeyse her günü farklı bir oluşuma şahit olmuştur. Birinci Dünya Savaşı, 29 Büyük Buhranı, İkinci Dünya Savaşı, Dünya Petrol Krizi, Soğuk Savaş ve Küresel Krizler bu yüzyılın küresel ekonomik olayları olarak dünya ekonomisini şekillendirmiştir. Tüm bu oluşumların daraltıcı ekonomik sonuçları her seferinde bu yüzyılın hakim ekonomik sistemi olan kapitalist sistemle ilişkilendirilmiştir. Fakat kapitalist sistem yaşadığı her darbenin arkasından daha da güçlenerek yeniden doğmuştur. Kapitalist sistemi dünya pazarlarında destekleyen liberal dış ticaret anlayışında, tüm bu gelişmelere rağmen, yüzyılın vazgeçilmeyen ticari felsefesi olmaya devam etmiştir. 21. yy ise, geçen yüzyılda yaşanan krizleri aratmayacak bir krizle başlamış ve Amerika orjinli 2008 Küresel Finans Krizi bu yüzyıla damgasını vurmuştur. Bu krizle birlikte gelişmiş ülkelerin büyüme oranlarında hızlı düşüşler yaşanırken, gelişmekte olan ülkelerin bir kısmında hem üretimlerinin hem de ticaretlerinin arttığı gözlenmiştir. Bu yaşananlar, dünya ticaretinde gelişmiş ülkelerin ağırlığının azalmasına, gelişmekte olan ülkelerin ağırlığının artmasına sebep olmuştur. Diğer yandan ise gelişmiş ülkeler arasındaki fikir ayrılıkları ve çıkar çatışmaları artarken, gelişmekte olan ülkeler arasında ekonomik ve ticari ilişkilerin ve birlikteliklerin arttığı gözlenmiştir. Yaşadığımız yüzyılın başlarında kurulan ve BRICS olarak isimlendirilen ekonomik birliktelik, geleceğin dünya ticaretinde söz sahibi olma olasılığı yüksek görülen bir birlikteliktir. Bu oluşumun içerisinde Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika yer almaktadır. BRICS tam anlamıyla kurumsal bir organizasyon haline dönüşememiştir. Fakat bu ülkeler 2008 krizi sonrasında dünya ekonomisi küçülürken, yakaladıkları ekonomik büyüme ivmesi ile oldukça dikkat çeken bir yapılanmaya imza atmışlardır. Bu nedenledir ki çalışmanın amacı; dünya ticaretinde yaşanan gelişmelerin genel bir değerlendirmesini yapmanın yanında; gelecekte dünya ticaretinde söz sahibi olacağı düşünülen BRICS ülkelerinin ve adı bu oluşumla birlikte sıkça telaffuz edilen Türkiye'nin rekabet güçlerini karşılaştırmak olarak belirlenmiştir. Türkiye'nin BRICS karşısındaki rekabet gücü STIC Rev. 4 sınıflandırma sistemindeki 10 mal grubu için Balassa tarafından geliştirilen Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler İndeksi çerçevesinde ölçülmüştür. Çalışmada kullanılan ticari veriler Birleşmiş Milletlerin resmi internet sitesinde yayımlanan istatistiklerden elde edilmiştir. Elde edilen RCA sonuçları, Türkiye'nin BRICS ülkeleri karşısındaki rekabet avantajının her mal grubu ve her ülke için büyük farklılıklar gösterdiğini anlatmaktadır. Türkiye sadece 'Gıda ve Canlı Hayvanlar Mal Grubu'nda tüm BRICS ülkeleri karşısında tam bir rekabet avantajı yakalamaktadır. Bu mal grubu aynı zamanda Türkiye'nin uzmanlaşma alanını göstermektedir. Ayrıca Türkiye'nin incelenen 10 mal grubu içerisinde, Brezilya karşısında 8, Güney Afrika karşısında 6, Rusya karşısında 5, Hindistan ve Çin karşısında ise 4 mal grubunda rekabet gücünün olduğu görülmektedir.