turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Hollanda hastalığı ve Rus ekonomisi: Teorik ve ampirik değerlendirme

Bu çalışmada Rusya Ekonomisinde 'Hollanda Hastalığı' olarak bilinen yaygın ekonomik kavram değerlendirilecektir. Hollanda hastalığı, döviz kurunu güçlendiren ve aynı zamanda ülkenin imalatının rekabet gücünü azaltan da bir olgudur. Dövizin güçlendirilmesi çoğunlukla ülkedeki büyük maden rezervlerinden kaynaklanmaktadır. Ülkenin sahip olduğu bu kaynakların satışları ülkeye çok miktarda döviz getirisi sağlamaktadır. Bu sayede ülkenin para birimi güçlenmektedir. Ülkenin döviz kurunun diğer para birimlerine göre yükselmesi sonucunda ülkenin sanayi ürünlerinin fiyatları da dünya piyasasında artmaktadır. Bu çalışmada Rusya Ekonomisindeki 'Hollanda Hastalığı'nın varlığı sorgulanarak hastalığın tanımlanabilmesi için Rus Ekonomisi genel hatları ile ele alınacaktır. Bununla beraber Hollanda Hastalığının tespit edilmesi, belirlenmesi aşamasında belli göstergelerin ele alınması gerekmektedir. Bu göstergeleri aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür. Bu göstergeler:- Doğal kaynak ihracatına bağımlılığın artması; - Rublenin değer kazanması;- İmalat sektöründe düşüş gözlenmesi;- Hizmet sektörünün büyümesi;- Sektörler arasındaki ücret farklılığının artması;- Finansal kaynakların eksikliği. Bu göstergeler incelendikten sonra petrol fiyatları ile ana makroekonomik göstergeler arasındaki bağımlılığı belirlemek için ekonometrik bir analiz yapılacaktır.
Para politikalarında dönüşüm ve Taylor kuralının Türkiye ekonomisi için sınanması

Taylor Kuralı gerçekleşen ve hedeflenen enflasyon ve üretim oranları arasındaki sapmalara karşılık olarak faiz oranlarını kontrol etme imkanı tanıması nedeniyle enflasyon hedeflemesi uygulayan Merkez Bankalarına kullanışlı bir çerçeve sunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Merkez Bankasının nihai hedefi olan fiyat istikrarının sağlanmasında para politikasını Taylor Kuralı çerçevesinde belirleyip belirlemediğini araştırmaktır. Çalışmada doğrusal zaman serisi yöntemleri kullanılırken, modelde değişkenler Ocak 2002 ve Temmuz 2016 dönemini kapsamaktadır. Öncelikle değişkenler üzerinde olabilecek iktisadi şokların etkisini tespit etmek ve ortadan kaldırmak amacıyla Genişletilmiş Dickey-Fuller (1981) ve Phillips ve Perron (1988) doğrusal birim kök testleri ile kırılmaları dikkate alan Zivot ve Andrews (1992) tarafından geliştirilen tek-içsel yapısall kırılmalı birim kök testi yapılacaktır. Daha sonra, Taylor Kuralı Yapısal Otoregresyon modeli çerçevesinde ele alındıktan sonra, Markow Rejim Değişim Modeli çerçevesinde ele alınıp son olarak Gecikmesi Dağıtılmış Eşbütünleşme Modeli analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler neticesinde Merkez Bankası'nın para politikasını oluştururken, sadece enflasyon hedefini dikkate aldığını buna karşın üretim hedefini göz ardı ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç Merkez Bankasının Taylor tipi reaksiyon fonksiyonu kurmadığının göstergesidir.
Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının istihdam üzerine etkisi

Dünyada görülen küreselleşme süreci ile birlikte uluslararası sermaye hareketleri önem kazanmıştır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin yatırımlarını finanse edecek kaynak bulmakta zorlanmaları ve doğrudan yabancı sermayenin, kaynak kıtlığı çeken ülkelere büyük avantaj sağlaması bu yatırımları elde edebilmek adına ülkeleri bir takım çabalar içerisine itmiştir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları çok tartışılmakla birlikle genel olarak ülke ekonomilerine birçok yönden katkısı olduğu düşünülen yatırım türlerinden biridir. Teori ile paralel olarak doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının istihdam ve ekonomik büyüme üzerine etkisinin pozitif olması beklenmektedir. Nitekim, Türkiye'nin de son yıllarda bu yatırımları çekebilmekte başarılı olduğu görülmüştür. Ancak gelen bu yatırımların istihdama katkısı şüphelidir. Bu nedenle bu çalışmamızda, Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının istihdam üzerine etkisini belirlemeyi amaçladık. Bu amaçla Zaman Serileri Analizi kapsamında Vektör Otoregresif Model oluşturularak, 1988- 2016 yılları itibarıyla Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, İthalat, İhracat, İşsizlik, İstihdam ve Kur değişkenlerinden yararlanarak Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının istihdam üzerine etkisi test edilip araştırılmaya çalışılmıştır.
Verimlilik artışları ve büyümeye etkileri: Toplam faktör verimliliğiyle Türkiye analizi (1972-2007)

Bu çalışmada; verimlilik kavramına kısaca değinilmiş, devamında TFV kavramı üzerine odaklanılmıştır. TFV kavramının arka planında bulunan, sermaye stokunda içerilmiş teknoloji etkileri ile daha çok emek faktörüyle bütünleşmiş beşeri sermaye etkilerine değinilmiştir. Daha sonra bir ekonomi için genel olarak büyüme ile verimlilik artışları arasındaki bağlantılar ortaya konulmuştur. Uygulama bölümünde ise Neo-Klasik yaklaşım temel alınarak Türkiye için TFV hesaplanmasına dönük aritmetik ve ekonometrik bir hesaplama yöntemi oluşturulmuştur. Bu kapsamda Türkiye geneli ve ana sektörleri için TFV artışları ve büyüme arasındaki ilişkiler grafik, tablo, korelasyon analizi ve zaman serileri analizi ile değerlendirilmiştir. Son olarak genel büyümeyi etkileyen TFV etkilerinin hangi ana sektörde daha çok oluştuğu araştırılmıştır.
Optimal monetary and fiscal policy mix for price stability and growth: The case for the Turkish economy 2007-2013

Son yirmi yılda finansal kırılganlık ile borç krizinin birlikte ortaya çıkması para ve maliye politikalarının etkileşiminin önemi ortaya çıkarmıştır. Fiyat istikrarı birçok merkez bankası için temel hedef olmuştur. Bu süreçte para politikası, maliye politikaları ile desteklenmedikçeenflasyonun kontrol edilmesinde zorlanılmaktadır. Uygulanan maliye politikaları kamu borçlarına tepki vermiyorsa, para politikası tek başına fiyat düzeyini kontrol etmedekiyeteneğini kaybedebilir. Teorik uygulamalı ekonomi politikalarında makroekonomik politika problemleridönemlerarası amaç fonksiyonunun dinamik sistem kısıtı altında optimizasyon problemidir. Optimizasyon süreci bir algoritma şekillendirilmesi ile optimal makroekonomik politikadeğerlerine ulaşılması şeklinde uygulanır. Para ve maliye politikaları için seçilen kontroldeğişkenlerin, hedef değişkenlerle uyumlu olması gözetilmektedir. Bu tezin amacı Türkiye için optimal para ve maliye politikası bileşimini değişken ve sabit kur sistemi altında geliştirip, optimal para ve maliye politikası bileşeni 2007- 2013 dönemi için hesaplayarak analiz etmektir. Optimizasyon uygulaması OPTCON algoritması ve Türkiye ekonomisi için makroekonometrik model kullanılarak gerçekleştirilecektir. Kontrol değişkenler para ve maliye politikalarıdır. Temel durum değişkenler büyüme oranı, enflasyon oranı, işsizlik oranı, bütçe açığı, cari açık olarak belirlenmiştir. OPTCON algoritması kullanılarak bulunan sonuçlar Merkez Bankası, Devlet Planlama Teşkilatı ve yıllık hükümet programında belirlenen hedef değişkenlerle karşılaştırılmıştır. Bu tezden elde edilen sonuçlar, politika yapıcıları ve araştırmacılar için politika aracı olarak kullanılabilecektir.
Ulaştırma yatırımlarının büyümeye etkisi: Türkiye örneği (1988-2017)

Ulaştırma altyapı yatırımları ülkelerin ekonomik, sosyal, kültürel ve askeri olarak gelişmesinde büyük rol oynamaktadır. Beş tane alt sektörden oluşan ulaştırma sektörü, sanayi, tarım ve imalat gibi sektörlerin girdi maliyetlerini düşüren bir unsurdur. Bölgeler arasındaki ulaşılabilirlik atıl işgücünün ekonomiye katılmasında büyük rol oynamaktadır. Araştırmada bu katkıların derecesini ve Türkiye'deki ulaştırma yatırımlarının Türk ekonomisine katkısı incelenmiştir. Çalışmada büyüme ve kalkınma teorilerinden kısaca bahsedilmiştir. Başta ABD ve Avrupa ülkelerindeki araştırmalar olmak üzere, ulaştırma yatırımları ile ekonomik büyüme ve kalkınma arasındaki ilişkiyi inceleyen ekonomistlerin çalışmalarına değinilmiştir. Çalışmaların büyük kısmı, ulaştırma yatırımlarının maliyetleri düşürdüğünü, satış dağıtım ağını genişlettiğini göstermektedir. Ayrıca ulaştırma yatırımlarının ülke hasılasını ve ekonomik aktörlerin verimliliğini artırdığı ampirik olarak ortaya konmuştur. Türkiye önemli tutarlarda ulaştırma yatırımı yapıyor olsa da, gelişmiş ülkelerin ulaşım ağına ve kalitesine bakıldığında yatırımların sürmesi gerektiği görülmektedir. Havayolu yolcu taşımacılığı haricinde tüm ulaştırma sektörlerinin yük ve yolcu taşımacılığı rakamları, yol durumu, araç durumu gibi veriler gelişmiş ülkelerin gerisindedir. Son dönemde bazı düzenlemeler ile ilerleme kaydedilmişse de özellikle demiryolu ve karayolu ağı gelişiminin devam etmesi gerekmektedir. Tek bir ulaşım sistemine ağırlık vererek diğer ulaştırma türlerini ihmal etmek Türkiye'ye pahalıya mal olmuştur. Çalışmada Türkiye'nin 1988- 2017 yılları arasında yaptığı ulaştırma yatırımları ile aynı döneme ait gayri safi yurtiçi hasıla arasında ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Granger Nedensellik analizinin uygulandığı analizde, ulaştırma yatırımlarının gayri safi yurtiçi hasılanın granger nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Finansal krizler ve erken uyarı sistemleri: Türkiye uygulaması (1988-2012)

Bu çalışmanın amacı, finansal krizlerin öncü göstergeler ile önceden tahmin edilebilirliğinin analiz edilmesidir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle finansal krizlere dair finansal kriz kavramı, nedenleri ve türleri detaylarıyla ele alınmış, finansal krizlere öncü olabilecek göstergeler incelenmiştir. Finansal krizleri önceden tahmin etmeye yardımcı olan erken uyarı sistemlerinde kullanılan yöntemler açıklanmıştır. Çalışma 1988- 2012 dönemini kapsamaktadır. Kriz tahmininde kullanılacak olan göstergeler sinyal alma yöntemi ile incelenmiştir. Sinyal dağılımı açısından anlamlı olan göstergeler bir araya getirilerek etkin çalışan bir bileşik gösterge modeli oluşturulmuştur. Elde edilen bu bileşik öncü gösterge modelinde anlamlı göstergeler; reel döviz kuru, uluslararası rezervler, M2 para çarpanı, yurtiçi kredi hacmi, reel faiz oranı ve kredi faiz oranı/mevduat faiz oranı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda çalışmada ortaya çıkan sonuçta, modelin krizi öngörme gücü bir erken uyarı özelliği gösterebildiğini ortaya koymaktadır.
Tüketicilerin tüketime hazır gıda ürünleri tercihinde etkili faktörler: Adana ili örneği

Bu çalışmada, Adana ilinde ailelerin gıda tüketim yapısı içinde üç hazır gıda grubunun tüketim alışkanlığının araştırılması hedeflenmiştir. Çalışmada hazır gıda tüketen ailelerin ne sıklıkta, ne zaman tüketim yaptıkları, ne tür gıdaları nerelerde tükettikleri ve tüketim kararında etkili kişinin kim olduğu araştırılmıştır. Çalışmanın amacı Adana ili kentsel alanda hazır gıda tüketen bireylerin üç hazır gıda grubunu tercih etme nedenlerini incelemektir. Bu üç grup; marketlerden alınan tüketime hazır gıda, dışarıdan sipariş edilerek tüketilen hazır gıda ve ev dışı tüketilen hazır gıdalardan oluşmaktadır. Bu amaçla Adana İlinin kent merkezinde değişik gelir gruplarında bulunan 259 aileye anket uygulanmıştır. Araştırma sonucunda I. Gelir grubunda marketten hazır gıda alma oranı % 11 olup, II. Gelir grubunda marketten hazır gıda alım oranı % 19, III. Gelir grubunda marketten hazır gıda alım oranı % 16'dır. Dışarıdan sipariş ile hazır gıda alanların gelir gruplarına göre oranı I. Gelir grubunda % 16, II. Gelir grubunda % 29, III. Gelir grubunda % 24'tür. Ev dışı hazır gıda tüketiminin gelir gruplarına göre oranı I. Gelir grubunda % 18, II. Gelir grubunda % 35, III. Gelir grubunda % 27 olarak tespit edilmiştir. Tüketimi etkileyen sosyo-ekonomik faktörler ailenin geliri, annenin statüsü, annenin eğitim seviyesi şeklindedir. Satın alma nedenlerinin çoğunluğunu zaman tasarrufu, hazırlama kolaylığı, çeşitlilik ve ayrıca ev dışı tüketim için sosyalleşmek olduğu belirlenmiştir.
Menkul sermaye gelirlerinin vergilendirilmesi ve Türkiye örneği

Teknolojik gelişmelere dayalı olarak finansal piyasaların globalleşmesi ve menkul kıymetleştirme uygulamalarının geniş bir uygulama alanı bulmasıyla birlikte, ulusal ve uluslararası düzeyde para ve sermaye piyasalarında geniş yatırım imkanları doğmuştur. Para ve sermaye piyasalarında yatırımda bulunan yatırımcı sayısının hızla artmasıyla beraber bu piyasalardan elde edilen menkul sermaye gelirlerinin vergilendirmesi de önem arz eden bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Menkul sermaye gelirleri temettü, faiz gelirleri ve sermaye kazançları olmak üzere üç ana başlık altında ele alınarak, menkul sermaye gelirlerinin vergilendirilmesi konusu sonuç kısmı hariç üç bölümde incelenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, finansal piyasa kavramıyla birlikte menkul kıymet piyasaları ele alınmış ve bu piyasaların işlevleri ve gelişimi, seçilmiş ülkeler bazında incelenmiştir. Menkul kıymetleştirme uygulamalarıyla birlikte para ve sermaye piyasası araçları hakkında genel bilgiler verilerek, sermaye piyasasında faaliyet gösteren yardımcı kuruluşların özellikleri ve verginin menkul kıymet arz ve talebi üzerindeki etkileri belirtilmiştir. İkinci bölümde, uluslararası alanda menkul sermaye gelirlerinin vergilendirmesi genel hatlarıyla ele alındıktan sonra seçilmiş ülkelerin temettü, faiz gelirleri ve sermaye kazançları üzerindeki vergi uygulamaları anlatılmaya çalışılmıştır. Temettü ve faiz gelirleri ile sermaye kazançları bakımından ülkeler arasında çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmaları ele alınarak, Türkiye ile çifte vergilendirme antlaşması imzalamış olan ülkeler arasındaki vergi oranları ek olarak verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye'de menkul sermaye kavramı ile menkul sermaye gelirlerinin vergilendirilmesi anlatılmıştır. Menkul sermaye gelirlerinin vergilendirilmesi konusundaki Türkiye'deki vergi uygulamaları 2006 yılında yürürlüğe giren 5281 sayılı kanunun öncesi ve sonrası olmak üzere değerlendirilirken, GVK' dışındaki diğer vergi kanunlarında menkul sermaye gelirlerinin vergilendirilmesiyle ilgili bölümlerde ana hatlarıyla belirtilmiştir. Sonuç bölümünde ise menkul sermaye gelirlerinin vergilendirilmesi konusunda öneriler getirilmeye çalışılmıştır.
Çağdaş iktisadi konjonktür teorileri

Bu çalışmada son yıllarda üzerinde birçok çalışmalar yapılan ve önemli gelişme gösteren iktisadi dalgalanma teorileri incelenmiştir. İktisadi dalgalanma teorileri Walrasyan genel denge yaklaşımı ve dengesizlik yaklaşımı olmak üzere iki katagoride incelenmiştir. Genel denge yaklaşımı altında Monetarist, Yeni Klasik Rasyonel Beklenticiler ve Reel İktisadi Dalgalanma teorileri incelenmiştir. Dengesizlik yaklaşımı altında ise, Keynesyen ve Yeni Keynesyen iktisadi dalgalanma teorileri incelenmiştir. Walrasyan genel denge yaklaşımım kullanan teoriler,; iktisadi dalgalanmaları daha çok arz yönlü şoklarla açıklamaktadır. Dengesizlik yaklaşımı altındaki teoriler ise daha çok talep yönlü şoklarla açıklamaktadır. Genel denge yaklaşıra teorilerine göre, ekonomi herhangi bir nedenle dengeden uzaklaştığında piyasa güçleri tarafından tekrar denge noktasma dönmesini sağlar. Dengesizlik yaklaşımım benimseyen teorilere göre ekonomi genel dengeden uzaklaştığında tekrar eski konumuna geri dönmez veya dönmesi uzun bir zaman almaktadır. İktisadi dalgalanma teorilerini birbirinden ayıran özelliklerden birisi iktisadi dalgalanmaların kaynağı olarak arz ve talep şoklarına birincil aktör olarak verdikleri önemden kaynaklanmaktadır. Denge yaklaşımı altındaki teoriler, iktisadi dalgalanmalara iktisat politikası ile müdahaleyi gerekli görmezler. Ancak dengesizlik yaklaşımı altındaki teoriler iktisat politikaları ile müdahaleyi gerekli görürler. Mevcut toeriler içinde tarihsel süreç içinde meydana gelen iktisadi dalgalanmaları açıklayabilecek genellikte henüz bir teori bulunmamaktadır.
Ücret ile iş gücü verimliliği arasındaki ilişki ve iş gücü verimliliğinin ekonomik büyümeye olan etkisi: Türkiye örneği

Ücret faktörünü açıklamaya çalışan birçok teori, ücret ile işgücü verimliliği arasında ilişki kurmuştur. Adam Smith, Ulusların Zenginliği isimli eserinde iş bölümünün verim ve ücret ile ilişkisine değinmiştir. Daha sonra birçok teori iki unsur arasındaki ilişkiyi incelemiş ve makro anlamda ücret verim ilişkisinin ekonomiye etkisini gözlemlemiştir. Etkin ücret teorisyenleri, ücret ile işgücü verimliliği ilişkisinin mevcut olduğunu ve bu ilişkinin yönünün ücretten işgücü verimliliğine doğru olduğunu mikro ve makro boyutlar ile ortaya koymuşlardır. Ülkeler sahip oldukları kaynakların verimliliğini arttırmak için verimlilik başlığı altında kurumlar oluşturmuşlardır. Bu kurumlar, o ülkenin koşulları ile bağdaşan politikalar izleyerek verim unsurunu arttırmaya çalışmaktadırlar. Ekonomik büyüme, ülkelerin sahip olduğu kaynakları optimum kullanabilme yeteneğidir. Dolayısıyla verim unsurları, ekonomik büyüme ile doğrudan ilişki içerisindedir. Bu çalışmada, Türkiye Ekonomisi için 2000 yılı birinci çeyrek ile 2017 yılı dördüncü çeyrek arasındaki dönemleri kapsayan üçer aylık veriler ile ücret ve işgücü verimliliğinin ilişkisi zaman serileri analizleriyle tahmin edilmiştir. Analizler sonucunda ücrette oluşacak %1'lik artış işgücü verimliliğini %1.5060 düzeyinde, işgücü verimliliğinde oluşacak %1'lik artış ise ekonomik büyümeyi %0.7392 seviyesinde arttıracaktır.
Yükeselen ekonomilerde ekonomik özgürlük - doğrudan yabancı yatırım ilişkisi: Panel veri analizi(1995-2013)

Çalışmamızda doğrudan yabancı yatırımların uluslararası hareketliliğinde etkili olan parametrelerden biri olan ekonomik özgürlükler ile doğrudan yabancı yatırımların ilişkisini tespit etmek amaçlanmaktadır. Bu bağlamda örnek kütle olarak Morgan Stanley Global Equity Indexes içerisinde yer alan, MSCI Emerging Markets Index'i oluşturan yirmi bir yükselen ekonomi benimsenmiştir. Bu ülkelere dair doğrudan yabancı yatırım verilerine UNCTAD'ın istatistik veri tabanı olan UNCTADSTAT'tan erişilmiştir. Söz konusu ülkelerin ekonomik özgürlük skorları ile ilgili olarak Heritage Vakfı'nca 1995'ten bu yana hazırlanan Ekonomik Özgürlük Endeksi'nden faydalanılmıştır. Çalışmada sadece ekonomik özgürlük DYY ilişkisi sorgulanmamış, Heritage Vakfı tarafından ekonomik özgürlüğün bileşenleri olarak tanımlanan dokuz bileşenin, doğrudan yabancı yatırımlar ile ilişkisi de sorgulanmıştır. 1995- 2013 döneminin incelendiği çalışmada analizler, E-views programında dengeli panel veri analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda yükselen ekonomilerde, ekonomik özgürlükler ile DYY arasında pozitif bir ilişkinin varlığı tespit edilmiş, bunun yanında ekonomik özgürlüğün bileşenlerinden finansal özgürlük, girişim özgürlüğü, parasal özgürlük, mali özgürlük ve kamu harcamaları değişkenleri doğrudan yabancı yatırımları çekebilmede hükümetlerce ele alınması gereken özgürlük alanları olarak belirlenmiştir.
Türkiye'de ekonomik büyüme ve işsizlik ilişkisi

Ekonomik büyüme kavramı, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülke ekonomileri açısından ulaşılması gereken en önemli hedeflerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle, ekonomik büyüme ve büyüme ile ilişkisi olduğu kabul edilen unsurların bir arada incelenmesi kavramın daha net bir biçimde anlaşılmasında fayda sağlamaktadır. Özellikle son yıllarda gelişmekte olan ülke ekonomileri açısından çözülmesi gereken en önemli sorunlardan biri işsizlik oranlarında meydana gelen sürekli artıştır. Politika yapıcıların, işsizlik oranlarını düşürmek amacıyla ekonomik büyüme seviyesini arttırıcı politikaları destekledikleri görülmektedir. İşsizlik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki ilk olarak Arthur M. Okun (1962) tarafından yapılan analiz aracılığı ile ortaya konmuştur. Bu çalışmada, öncelikle ekonomik büyüme kavramı ve kavramın iktisat literatüründeki yeri incelenecek, sonrasında ise farklı iktisadi düşünce okullarının işsizliğe olan bakış açısı irdelenecektir. Son bölümde ise, Okun tarafından ortaya konan ve literatürde Okun Yasası olarak adlandırılan negatif yönlü ilişkiden hareketle, 2005 (Q1)-2016(Q3) dönemleri arasındaki RGSYH ve işsizlik oranları dikkate alınarak, Okun Yasası'nın Türkiye için geçerliliği test edilecektir.
Orta gelir tuzağında çıkışta etkili olan faktörler: Düşük orta gelirli ve yüksek orta gelirli ülkeler üzerine bir analiz

Orta gelir tuzağı, iktisat literatüründe araştırmacıların son zamanlarda ilgisini çeken konulardan biri olmuştur. Literatürde tam bir tanımı bulunmamasına rağmen Orta Gelir Tuzağı, ülkelerin düşük gelir düzeylerinde etkili büyüme stratejilerinden yüksek gelir düzeyindeki stratejilere geçiş yapmakta zorlanıp orta gelir düzeylerinde durağanlaşabilirler bu durağanlaşmaya OGT denir. Orta gelir tuzağına giren ülkelerin yüksek gelir grubuna geçememeleri durumunda geriden gelen ülkelerin rekabetine maruz kalarak pazarlarını bu ülkelere kaptırıp ekonomik olarak daha kötüye giderler. Bu bağlamda ülkelerin kalkınma süreçlerinde orta gelir tuzağına yakalanmadan üst gelir seviyelerine çıkmaları oldukça önemlidir. Ülkelerin orta gelir tuzağına yakalanmamalarının önemli olmasından dolayı bu tuzağa yakalanmamaları için etkili olan unsurların belirlenmesi de önem arz etmektedir. Bu alanda yapılan çalışmalarda ülkelerin orta gelir tuzağına düşmemeleri ya da bu tuzaktan kurtulmaları için genellikle Ar-Ge, Eğitim harcamaları ve Doğrudan Yabancı Yatırımların önemli faktörler olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada da orta gelir tuzağına yakalanmamak ya da bu tuzaktan çıkmak için etkili olan faktörler tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada literatürden farklı olarak orta gelir seviyesinde olan ülkeler iki farklı grubun 1995- 2017 yılları arasındaki verileri analiz edilmiştir. Son beş yılda satın alma gücü paritesine göre kişi başına düşen GSYH değeri ABD'nin kişi başına düşen GSYH değerine oranı %40'tan düşük olan ülkeler düşük orta gelirli, %40'tan büyük olan ülkeler yüksek orta gelirli ülkeler olarak ayrı ayrı analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda düşük orta gelirli ülkeler grubunda doğrudan yabancı yatırımlar, sabit sermaye yatırımlar ve yurtiçi tüketim harcamalarının orta gelir tuzağından çıkmak için etkili olduğu belirlenmiştir. Yüksek orta gelirli ülkeler grubunda ise doğrudan yabancı yatırımlar, sabit sermaye yatırımları ve gayri safi yurtiçi tasarrufların etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada kullanılan yurtiçi tüketim harcamaları ve gayri safi yurtiçi tasarruflar değişkenlerinin orta gelir tuzağından çıkmakta etkili olup olmadığını inceleyen çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışma sonucunda düşük orta gelirli ülkelerin kalkınmalarının ilk aşamalarında sabit sermaye yatırımlarını arttırmanın, doğrudan yabancı yatırımları çekmenin yanında iç tüketime dayalı olarak büyüyebilecekleri söylenebilir. Ancak ülke belli bir aşamayı geçtikten sonra orta gelir tuzağına kapılmadan yüksek gelir seviyelerine geçmeleri için yine sabit sermaye yatırımlarını arttırmanın, doğrudan yabancı yatırımları çekmenin yanında yurtiçi tasarruflarını yükseltmelerinin önemli olduğu belirtilebilir.
Doğrudan yabancı yatırım çıkışlarının ana ülkenin ekonomik büyümesi, dış ticareti ve yurt içi yatırımları üzerindeki etkileri

Doğrudan yabancı yatırım çıkışları, ana ülkenin pazarlama becerileri, teknoloji ve bilgi birikimi, istihdamı, yurt içi yatırımları ve dış ticareti üzerinde pozitif etkiler yaratmaktadır. Ayrıca bu yatırımlar, bir ülkenin yatırım rekabetçiliğini arttırmada ve uzun vadeli sürdürülebilir büyümesinde etkili olmaktadır. Bu nedenle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, doğrudan yabancı yatırım çıkışlarını; bilgi ve teknoloji kazanmak, üretim süreçlerini geliştirmek, yönetim becerilerini arttırmak ve dağıtım ağlarına erişmek için bir araç olarak görebilir. Bu çalışmada, doğrudan yabancı yatırım çıkışlarının ana ülkenin ekonomik büyümesi, ihracatı, ithalatı ve yurt içi yatırımları üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Bu kapsamda yedi gelişmiş ve yedi gelişmekte olan ülke çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında ayrı ayrı kurulan dört modelle, doğrudan yabancı yatırım çıkışlarının ana ülkeye etkileri panel veri analiziyle (1993- 2017 dönemine ait yıllık verilerle) test edilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde; doğrudan yabancı yatırım çıkışlarından ana ülkenin ekonomik büyümesine, ihracatına, ithalatına ve yurt içi yatırımlarına doğru bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca uzun dönem analiz sonuçlarına göre, panelin genelinde, doğrudan yabancı yatırım çıkışlarındaki %10'luk bir artış ana ülkenin ekonomik büyümesini %2.3, ihracatını %0.9, ithalatını %0.6 ve yurt içi yatırımlarını %1.2 oranında arttırmaktadır. Ayrıca bu araştırma kapsamında; gelişmiş ülkelere kıyasla gelişmekte olan ülkelerin doğrudan yabancı yatırım çıkışlarından daha çok etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.