29 numaralı uluslararası muhasebe standardı açısından yüksek enflasyonist ekonomilerde mali raporlama ve bir sanayi şirketinde uygulama

Fiyatlar genel seviyesinde meydana gelen devamlı bir yükselme şeklinde tezahür eden enflasyon; birçok sosyal, siyasal ve ekonomik sorunlara yol açmaktadır, işletmelerin mali tablolanm da homojen bir yapıdan uzaklaştırarak mukayese yapmayı zorlaştıran, karmaşık bir dizi rakamlar kümesine dönüştürmektedir. Bu durum ise bir taraftan işletmelerin geleceğe yönelik strateji ve projeksiyon yapmalarını zorlaştırırken, diğer taraftan da şişirilmiş fiktif kazançlar üzerinden devlete enflasyon vergisi vermelerine neden olmaktadır. İşte bu durumun yarattığı belirsizlikten kurtulmanın yolu enflasyon ile mücadele ederek onu yenmektir. Ancak, kısa dönemde bunun mümkün olmayacağı gerçeği dikkate alınarak, bu mücadele ile birlikte mükelleflerin mağduriyetini önlemek için enflasyon muhasebesi yöntemlerine birer yardımcı olarak başvurulması zorunludur. Türk vergi sistemi enflasyon muhasebesi yerine bu amaca hizmet eden dağınık ve kısmi önlemlere yer vermiştir. Tez konusu enflasyonun mali tablolar üzerindeki sonuçlarının 'Uluslararası Muhasebeciler Federasyonumun bir alt kuruluşu olan 'Uluslarası Muhasebe Standartları Komitesi'nin yayınlamış olduğu 'Hiperenflasyonist Ekonomilerde Mali Raporlama' başlıklı 29 No'lu standarda (IAS 29) göre incelenmesidir. Uluslararası platformda birçok çok uluslu şirketin konsolidasyon ve raporlamalarında bu standartlara başvurması nedeniyle uygulamada en çok kullanılan muhasebe standartları 'Uluslarası Muhasebe Standartlarıdır. Çalışmamız on bir bölümden oluşmaktadır LBölöm-Giriş: Bu bölümde enflasyon konusu incelenmiştir. Türkiye'de ve dünyada enflasyonun genel seyri incelenmiş, sebepleri araştırılmış, çeşitli teorilerle enflasyon olgusu anlatılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte enflasyonun işletmeye olan etkileri anlatılmıştır. 2. Bölüm-Kavramlar ve Enflasyon Muhasebesi Terimleri: Bu kısımda ilk olarak muhasebenin kavranılan, ilkeleri ve politikaları anlatılmış, sonra enflasyon muhasebesinde kullanılan terminoloji açıklanmıştır. Finansal tabloların yararlılığını belirleyen kriterler anlatılmıştır. Geleneksel muhasebenin eksiklikleri bu kısımda detaylıca incelenmiştir. Bu prensiple hazırlanan mali tabloların enflasyon karşısındaki eksikliklerine değinilmiştir. 3. Bölüm-Enflasyonun Firmaların Varlık ve Kaynak Yapılarına Etkileri: Bu kısımda firmalann varlık ve kaynaklan parasal ve parasal olmayan kaynaklar ve varlıklar aynmıyla incelenmiş, enflasyonun bu kaynak ve varlıklara olan etkileri araştırılmıştır. Varlık ve kaynaklardaki fiyat artışlarına tarihsel maliyet muhasebesinin aksiyonunun ne yönde olduğu incelenmiştir. VIII 4. BöJüm-Enflasyonun Firmalann Gelir Tablosu Kalemlerine Olan Etkisi: Bu bölümde fiyat artışlarının, tarihsel maliyet muhasebesi altında muhasebe kayıtlan tutulan gelir tablosu kalemlerine olan etkileri incelenmiştir. 5. Bölüm-Enflasyon Muhasebesinde Sermayenin Korunması Kavramı: Sermayenin enflasyon altında nominal, satın alma gücü ve üretim gücü olarak korunması bu bölümde anlatılmıştır. UMS 29 standardının sermayenin korunmasında hangi kavramı benimsediği açıklanmaktadır. 6. Bölüm-Enflasyon Muhasebesi Sistemleri: Enflasyon muhasebesi uygulamalarında kullanılan cari maliyet muhasebesi yöntemi, genel fiyat düzeyi ve karma yöntemin özellikleri açıklanmıştır. UMS 29 Standard'ının tam tercümesi verilmiş ve yorumlanmıştır. Standart enflasyon muhasebesinin uygulanışında 'genel fiyat düzeyi muhasebesi'ni benimsediğinden; bu sistemde UMS 29'a göre finansal tablo kalemlerinin nasıl enflate edileceği detaylıca anlatılmıştır. 7. Bölüm-Çeşitli Ülkelerde Enflasyon Muhasebesindeki Gelişmeler. Enflasyon muhasebesi çeşitli ülkeler açısından inceienmekte. ülkelerin enflasyon muhasebesine bakış açılan anlatılmakta ve hangi enflasyon muhasebesi sistemine taraf oldukları açıklanmaktadır. 8. Bölüm-Enflasyon Muhasebesinin Türk Vergi Sistemi İçerisinde İncelenmesi: Türkiye'de işletmelerin mali tablolarını enflasyondan korumak için vergi kanunumuzun sağladığı kolaylıklar anlatılmış, aynca enflasyonun kamu gelirlerine olan etkisi incelenmiştir. 9. Bölüm-SPK Tarafından Yayınlanmış Muhasebe Prensipleri, Vergi Mevzuatı, Uluslararası Muhasebe Standartları ve Amerika Birleşik Devletlerin' de Geçerli Genel Kabul Görmüş Muhasebe Prensipleri Arasındaki Önemli Benzerlik Ve Farklılıklar: Bu prensipler ana hatları ile karşılaştırılmış, belli başlı özellikleri ve farklılıkları vurgulanmıştır. Bu bakımdan enflasyon muhasebesi dışında genel esaslan ile dört büyük disiplin incelenmiştir. lO. Bölüm-Enflasyon Muhasebesi Örnekleri ve 29 No'lu UMS'nin Bir Sanayi Şirketine Uygulanması: Bu bölümde birbirinden bağımsız içerik teşkil eden sekiz adet örnek çözülerek devamında sunulşn uygulamaya hazırlık yapılmıştır. Uygulamada varsayımsal bir sanayi işletmesine enflasyon muhasebesi uygulanmıştır. Bu şekilde enflasyonun faaliyet sonuçlan mali tablolara olan etkisi somut bir biçimde sunulabilmiştir. 11. Bölüm-Sonuç: Bu kısımda çalışma bir bütün olarak ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Tez çalışmasının sonucunda yüksek enflasyonlu ekonomilerde enflasyon muhasebesi uygulamasının zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. -.,. 4 i ' &W i ' i