turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlı-Türk tarih yazımında Tanzimat algısı

. İnsanların kendilerini ve eylemlerini meşru ve haklı göstermek için başvurdukları en etkili yöntem 'öteki' yaratmaktır. 'Öteki'ne atfedilen her özellik 'biz'in tahkimine katkı sağlar. Bu nedenle kendi konumunu, iktidarını, imkanlarını korumak isteyen birey, ötekini kendinin zıddı olarak kurgular. Ayrıca, ötekini tanımlanma süreci, kişi ve toplulukların kendilerini tanıma ve tanıtmaya yönelik gayretlerini ortaya koyar. Doğu ve Batı dikotomisi bağlamında Şarkiyatçılar ve Garbiyatçılar ben ve öteki söylemini farklı dinamikler üzerinden geliştirir. Şarkiyatçılar, Batı olmayan üzerinde siyasal, kültürel ve ekonomik üstünlük kurmayı amaçlarken Garbiyatçıların iddiası Batı'nın hegemonyasına karşı koymak, Batılı'ya karşı savunma mekanizması geliştirmek, milli ve manevi değerleri korumaktır. Bu farklı dinamikler nedeniyle Garbiyatçılık ve Şarkiyatçılık arasında tam bir karşıtlıktan söz edilemez. Şakiyatçılık Batılı olmayan tüm unsurları 'Batı ve ötekiler' söylemiyle ötekileştirirken, Garbiyatçılık, 'Doğu ve düşmanları' söylemi üzerinden Doğu kültürüne zarar veren unsurları ötekileştirir. Garbiyatçılık, Şarkiyatçılığa tepki olarak 19. yüzyılın sonu 20. yüzyılın başında bir disiplin olarak inşa edilmiştir. Garbiyatçılık, Şarkiyatçılığın tam zıddı değil, onun sonucu olarak kendini savunmak üzerine kurgulanmıştır. Garbiyatçıların Batı algısının Osmanlı-Türk tarih yazımında Tanzimat algısı üzerinden incelendiği bu çalışmada, Batılılaşmayı temsil eden Tanzimat dönemine ve Batı'ya ilişkin farklı ideolojilere sahip entelektüellerin görüş ve eleştirileri ele alınmıştır. Batı ve Doğu kavramları coğrafyadan bağımsız analiz edilmiştir. Batılılaşmanın en yoğun yaşandığı ve kurumsallaştığı Tanzimat dönemi, Garbiyatçılık ve ötekileştirmenin Osmanlı-Türk tarih yazımında kullanılmasına verilecek en iyi örnektir. Aydınların Batılılaşmayı tenkit etme sebeplerini, sahip oldukları ideolojiler belirlemiştir. Din, kültür, milli benlik, muhafazakarlık ve kısmen ekonomik bağımsızlık gibi dinamikler üzerinden savunma geliştirilmiş ve Batılılaşmak tenkit edilmiştir. Garbiyatçı söylem, Batı için bencil, bireyci, hain, soğuk, sömürgeci, köksüz, inançsız, gavur, frenk, alafranga, sapkın, kibirli, pragmatist, materyalist vb. kavramlar kullanılmak suretiyle ötekileştirici bir dil geliştirmiştir. Doğu ise ahlaki ve manevi değerlerle özdeşleştirilmiştir. Tarihteki ve özellikle Tanzimat dönemindeki olay ve olguların belli ideolojiler bağlamında değerlendirilmesi, ideolojilerin meşruluğunun amaç haline gelmesine ve tarihin araçsallaşmasına yol açar. Tarihini olay ve olgulara ilişkin her yorum kıymetli olmakla birlikte, farklı ideolojilerin güdümündeki bir tarihyazımı, olay ve olguların gerçekliğine şüphe düşürme ve tarihin suiistimaline sebep olma riski barındırır.
204 numaralı Şer'iyye Sicili Defterine göre Urfa'da ekonomik sosyal ve kültürel hayat

İ204 Numaralı Şer'iyye Sicili Defterine Göre Urfa'da Ekonomik Sosyal ve Kültürel Hayat? başlığı altında yaptığımız bu tez çalışmamızın amacı, söz konusu sicilin transkripsiyonun yapılması ve sicilde yer alan kayıtların değerlendirilmesiyle Urfa'nın ekonomik, sosyal ve kültürel hayatına dair bilgilere ulaşılmasıdır. Çalışmamız giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında Urfa ilinin tarihin ilk dönemlerinden cumhuriyet dönemine gelinceye kadar genel tarihinden, Osmanlı Devleti'nde yargı sisteminin önemli unsurlarından biri olan şer'iyye mahkemeleriyle bu mahkemelerdeki görevliler ve yargılama usulünden, şer'iyye sicillerinin muhtevası, önemi ve bu sicillerdeki belge çeşitlerinden söz edilmiştir. Birinci bölümde, sicildeki dava kayıtlarından yola çıkarak Urfa'nın sosyal, ekonomik ve kültürel hayatı tahlil edilmeye çalışılmıştır. İki ana başlık altında ele alınan bu bölümde Urfa toplumunun temelini oluşturan aileden, Urfa halkının günlük hayatta kullandığı çeşitli elbise ve eşyadan, toplumdaki Müslim-gayr-i müslim ilişkilerinden, Urfa'da kullanılan isim, ünvan ve lakaplardan, Urfa'daki çeşitli ekonomik faaliyetlerden, miras işlemlerinden, vakıf müessesesi ve bu müessesenin işleyişinden söz edilmiştir. İkinci bölümde 204 numaralı Urfa Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu verilmiştir.
18. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı-Fas ilişkileri: Seyyid İsmail ve Ahmed Azmi Efendilerin Fas elçilikleri (1785-1788)

1768- 1774 Osmanlı-Rus Savaşları esnasında, Osmanlı Devleti, Karadeniz'in kuzeyinde Kırım başta olmak üzere büyük topraklar kaybetmiştir. Diğer yandan, İngilizler'in yardımıyla Akdeniz'e giren Rus donanması, Çeşme'de Osmanlı donanmasını yakarak hem karada hem de denizlerde Osmanlıları büyük zararlara uğratmışlardır. Daha sonra da, Rusya ile Avusturya' mn, Osmanlı Devleti'ni paylaşmak için yaptıkları gizli ittifak karşısında Babıali, Kırım'ı tekrar alabilmek umuduyla, 1787'de Rusya ve Avusturya ile gireceği yeni bir savaşın arefesinde, savaştan başarıyla çıkabilmek için bir takım tedbirler almak zorunda kalmıştır. Bu tedbirlerden biri de müslüman bir ülke olan Fas'tan maddi yardım sağlamak ve Akdeniz'de Çeşme Faciası'na benzer bir felaketle karşılaşmamak için, Cebelitarık Boğazı'ndan Rus gemilerinin geçirilmemesi konusunda destek sözü almaktır, öte yandan Osmanlı Devletine tabi olan Cezayir ile, Fas arasındaki anlaşmazlıkları gidermek amacıyla, 1785- 1786 yıllarında Seyyid İsmail Efendi ve Fas'ın Cebelitarık Boğazı'nı kontrol etmesi ve askeri yardımda bulunması amacıyla da 1787- 1788 yıllarında Ahmet Azmi Efendi Fas'a elçi olarak gönderilmişlerdir. Bu tez çalışmasında Osmanlı-Fas iüşkilerinin arka planı, gelişimi ve Fas'ın siyasi, sosyo-ekonomik, idari ve dış ülkelerle olan ilişkileri ele alınarak konuya giriş yapılmıştır. Daha sonra da Fas'a elçi olarak gönderilen Seyyid İsmail Efendi ve Ahmet Azmi Efendi'nin yolculukları, Fas Şerifi'ne gönderilen hediyeler, Fas'ın genel durumu ve Fas Şerifi hakkında edindikleri izlenimler ile Fas Şerifi'nin Cezayirliler' den şikayeti ve Osmanlı Devleti'nin Fas'tan talep ettiği yardımlara dair detaylı bilgilerin yanı sıra, bu elçilerimizin yapmış oldukları gözlemler karşısında, verdikleri tavsiyeler ve önerileri ayrıntılı bir şekilde yer almaktadır.
Erken Modern Dönem Akdeniz hakimiyeti ve Osmanlı deniz gücü: 1578 - 1645

Akdeniz, 16. yüzyılın büyük bir bölümünde birbirine denk iki imparatorluğun hakimiyet mücadelesine sahne oldu. 1574 yılında Tunus'un Osmanlı İmparatorluğu tarafından yeniden ele geçirilmesi bu mücadelenin son büyük hadisesiydi. Bu tarihten sonra, değişen siyasi ve iktisadi şartlar neticesinde Habsburg İmparatorluğu okyanus ötesi hedeflere yönelirken Osmanlı İmparatorluğu doğu sınırlarında uzun yıllar Safevilere karşı savaşmak zorunda kaldı. Ancak Osmanlı ve Habsburg İmparatorluklarının değişen politikaları Akdeniz'deki mücadelenin de tamamen sonlandığı anlamına gelmiyordu. Sadece Akdeniz'de yeni bir döneme girilmiş ve Osmanlıların Akdeniz'deki mücadelesi bu yeni dönemin koşullarına bağlı olarak devam etmiştir. Bu çalışmada, Osmanlı denizciliği erken modern dönemde Akdeniz'de hakimiyet kurma yöntemi ile deniz gücü kavramı çerçevesinde incelenmiş ve Osmanlıların 1578- 1645 tarihi aralığında Akdeniz'deki mücadelelerine dair yeni bir bakış açısı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
XIX. yüzyıl ortalarında Pavlu kazasının sosyal ve ekonomik durumu (K. K. D. 6089 Nolu Temettuat Defterine göre)

Osmanlı Devleti'nde Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesinden sonra birçok alanda köklü değişimlere başvurulmuştur. Bu süreçte askeri, idari, mali, sosyo-kültürelve ekonomik alanlarda yenilikler yapılmıştır. Mali alanda vergilerin düzenlenmesi için her sancağın, kazanın ve köylerin adına temettuat defterleri oluşturulmuştur. Bu sayımların birincisi H.1256/ M.1840 tarihinde, ikincisi ise H.1260-1261/ M.1844-1845tarihinde yapılmıştır. Bu defterler içerisinde o mahalde yaşayan aile reislerinin lakapları, isimleri, meslekleri, arazileri, hayvanları ve buralardan elde ettikleri gelirler ve vergileri hakkında ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir. Çalışmamızın giriş bölümünde tahrir ve temettuat sayımları hakkında bilgi verildikten sonra Pavlu kazasının tarihçesinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde kazanın idari yapısı ve sosyal yapısı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; Pavlu kazasında işlenebilir arazidağılımları ve buarazilerdeki tarımsal üretimlerden elde edilen ürünlere değinilmiştir. Üçüncü bölümde;kazada yapılmış olan küçükbaş, büyükbaş, yük ve binek hayvancılığı ile arıcılık faaliyetlerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde; Pavlu kazasında yapılmış olan tarım, hayvancılık ve mesleki faaliyetlerden elde edilen kazançlara yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise; kazadaki vergi dağılımları hakkında bilgi verilmiştir. Bu çalışmamızda ana kaynak olarak Başbakanlık Osmanlı Arşivinde K. K. d. 6089 katalog numarasıyla kayıtlı olan Hamid Sancağı'na bağlı Pavlu Kazası'nınTemettuat Defteri incelenerek, 1844- 1845 yıllarında Pavlu'nun sosyal ve ekonomik durumu hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir.
Alemdar Mustafa Paşa'nın devlet hayatı

Alemdar Mustafa Paşa 1765 yılında Hotin'de doğdu. Hacı Hasan Ağa'nın oğludur. Babası gibi Yeniçeri Ocağı'na girmiştir. Daha sonra Tirsinikli İsmail Ağa'nın hizmetine girmiştir. Kısa sürede Efendisinin güvenini kazanıp, kabiliyeti sayesinde hızla yükselmiştir. Alemdar Mustafa'nın lakabı İsmail Efendisine bayraktarlık yapmasından ileri gelir. Alemdar Mustafa kazandığı başarılarla önce Hassa Silahşörü rütbesi (1799) daha sonra Kapıcıbaşılık rütbesini (1803) bir müddet sonra da Hezargrad ayanlığına tayin edilmiştir. Alemdar Mustafa, Tirsinikli İsmail'in ölümü üzerine onun yerine Ruscuk ayanı oldu (1806). Bu sırada başlayan Rusya savaşı sırasında Rumeli'de oluşan zafiyet dolayısıyla III. Selim tarafından Alemdar Mustafa'ya önce vezirlik rütbesi ve Silistre valiliği daha sonra Tuna Seraskerliği verilmiştir (Şubat 1807)Bu savaş sırasında tertiplenen Kabakçı Mustafa isyanı neticesinde III. Selim tahttan indirilip, Nizam-ı Cedit'e son verilip IV. Mustafa tahta çıkarılmıştır. Bu sırada İstanbul'da ve orduda Nizam-ı Cedit ricali avı başlamıştır. Bunun üzerine Ruscuk Yaranı denilen kişiler Alemdar Mustafa Paşa'ya sığınmışlardır. Daha sonra Alemdar Mustafa'yla anlaşan Ruscuk Yaranı III. Selim'i tekrar tahta çıkarmak için İstanbul'a gelmeyi başarmışlardır. Alemdar Mustafa İstanbul'a varmadan önce adamını gönderip Kabakçı Mustafa'yı öldürtmüştür. Kendisinin yerine Alemdar Mustafa'nın III. Selim'i tahta çıkaracağını anlayan IV. Mustafa, III. Selim ve II. Mahmud'un öldürülmeleri için emir vermiştir. III. Selim'i öldürtmüş ama II: Mahmud kurtulmayı başarmıştır. Padişah olan II. Mahmud, Alemdar'ı sadrazam yapmıştır. Sadrazam olan Alemdar Mustafa Paşa ayanları toplayarak Sened-i İttifak denen belgeyi oluşturmuş ve Sekban-ı Cedid denen orduyu kurmuştur. Daha sonra Yeniçeriler tarafından tertiplenen bir isyan sırasında kendi konağında sıkışan Alemdar Mustafa Paşa intihar ederek kendisiyle beraber 300- 400 Yeniçeriyi de öldürmüştür.
13 numaralı Kütahya şer'iyye sicili transkribe ve değerlendirmesi

Tarih, geçmişşte cereyan eden sadece siyasi ve askeri zaferlerin günümüze aktarılması demek değildir. Zaten bu haliyle de faydalanılan, ders alınması gereken bir ilim olmaktan çıkar. Tarih İlminin zamanla ihtisaslaşarak, kültür tarihi, eğitim tarihi, müesseseler tarihi, hukuk tarihi, askeri tarih ve iktisat tarihi gibi, konularına göre uzmanlık alanlarına ayrılması en uygun olanıdır. İhtisaslaşan Tarih İlminin temel kaynaklan ise Şer'iyye Sicilleridir. Kütahya Şer'iyye Sicilleri kullanılarak yapılan ilk transkripsiyon ve değerlendirme çalışması olan bu eser sayesinde Kütahya'nın; a - Genel Tarih Bilgileri b - Hukuki Uygulamalar c - İktisadi Durum d - Askeri Tarih e - Sosyal Yapı ve İdari Teşkilat Tarihi f - Etnoğrafik Yapısı hakkında resmi, birinci elden, dünyada ikinci bir nüshası olmayan kaynaklarla yapılan bir çalışma olması orjinalliğini daha da arttırmaktadır. Bu çalışmada Kütahya'nın yerleşim yerleri, aile yapısı, aile içi hukukun nasıl işlediği, hayat ve geçim tarzı, sanat ve meslek gurupları, tarım ürünleri, cezalar, vergiler gibi konular incelenmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş döneminde merkezi iktidar-sufi çevre ilişkileri (1300-1450)

XIII. asırda Osmanlılar, Türkmen beyliği olarak Bizans sınırlarındaki yerlerini aldılar. Bu dönemde Osmanlı toplumunun çoğunluğunu, göçebe ve yarı-göçebe Türkmen kitleleri oluşturuyordu. Gaziler, Ahiler ve Türkmen dervişleri toplumu yönlendiriyordu. Osman, Orhan ve Murad Gazi gibi ilk beğler bir taraftan dervişleri, diğer taraftan Ahi teşkilatına mensup başlıca ricali elde ederek, siyasi otoritelerini halk nezdinde meşrulaştırmaya çalıştılar. Osmanlı beyliği layıkıyla inkişaf edip, muntazam bir idari teşkilat kurduğunda klasik İslam kültürü ve Sünni İslam, merkezi politikaya hakim oldu. 2 amanla Ahilerin ve Türkmen babalarının sosyal hayatta oynadıkları rol, merkezi iktidarın yönetim organlarınca yerine getirildi. Bununla birlikte sufl zümreler Osmanlı imparatorluğu'nda her zaman var oldu. Gayr-ı Sünni tarikatler yanında, Sünni eğilimli tarikatlar de yaygınlaştı. Osmanlı sultanları dini otorite sahibi. dervişlerle sıcak ilişkiler kurarak, onları devletin yanında ve kontrolü altında tutmayı başardılar.
147 numaralı Gaziantep Şer'iyye Sicili'nin (H.1281-1289/M.1864-1872 S.149-267) transkripsiyonu ve değerlendirmesi

Şer'iyye siciller şehir tarihi ve araştırmaları için birinci elden kaynaklardan biridir. Şer'iye sicilleri, Osmanlı Devleti'nin idaresi altındaki şehirlerin sosyal, siyasi, idari, askeri yapıları hakkında önemli bilgiler vermektedir. Osmanlı Devleti'de kadılar geniş yetki ve sorumluluklara sahiptir. Bunun sonucu olarak kadı tarafından tutulan bu sicil defterlerinde insanlar arasında meydana gelen anlaşmazlıklak, miras, evlilik akdi, vergi tahsili, vakıf ve asayiş gibi çeşitli konular yer almaktadır. Tezimiz 147 Numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili'nin 147 ile 267 sayfaları arasını kapsamaktadır. Söz konusu bu sicil defteri M.1281-1289/M.1864- 1872 tarihli Osmanlı Devleti'nin idaresinde bulunan Ayntab şehrinde tutulan mahkeme kayıtlarıdır.
4. Murat' ın saray hekimi Emir Çelebi' nin En-Muzecü't-Tıbb eserinde dahili hastalıklar

Bu tezde 17. y. y. Osmanlı tıbbının ünlü hekimi Emir Çelebi'nin En-Muzecu't-Tıbb adlı eserindeki dahili hastalıklar ele alındı. Eser üzerinde yaptığımız araştırmalarda, daha önce işaret edilmeyen bir nokta aydınlığa kavuştu. En-Muzecu't-Tıbb. İbnü'n-Nefis'in Mucez adlı kitabı esas alınarak yazılmış, diğer İslam hekimlerinin ünlü eserlerinden de yararlanılmıştır. Bunların başında; Ibn Sina, Muhammed Ibn Zekeriya Razi, Mecusi, Ibn Mesuye, Musa-i Kurtubi, Sedidi, Bahtişua, Mesihi gelmektedir. Osmanlı hekimlerinden ise sadece Hacı Paşa'nın adı geçer. Metin içindeki, Hippokrat, Sokrat, ibn Serafiyun ve Eflatun sözcüklerinden Emir Çelebi'nin bu Yunan hekimlerinden de yararlandığı ya da onların Arapçaya çevrilmiş olan tıp kitaplarını okuduğu düşünülebilir. En-Muzecü't-Tıbb'in en önemli özelliği, Türk-lslam Tababetinde ilk defa savaşta ölen kişilerin cesetleri üzerinde diseksiyon yapılmasını tavsiye etmiş olmasıdır. Anatomi tarihimiz bakımından çok önemli olan insan cesetleri üzerine diseksiyondan ilk söz eden hekimimiz Emir Çelebi'dir. Ondan çok sonraları Dr. Charles Ambroise Bernard (1808-1844) İstanbul'daki Avusturya Hastanesi'nde otopsi yapmıştır. Biz de otopsi izni 1841 yılında resmen verilmiştir ama eski devirlerde de Emir Çelebi'nin belirttiği gibi harp meydanlarındaki insan cesetleri üzerinde teşrih yapıldığı anlaşılmaktadır. Kitabın diğer orijinalitesi ise Emir Çelebi'nin bölüm sonlarına eklediği tecrübeleridir. Hastalıklar ve tedavileri hakkında bütün bilgileri verdikten sonra 'bu fakir...' ifadesi ile başlayan cümlelerde kendi deneylerini anlatmıştır. Emir Çelebi'nin söylediğine göre bu kitapta, başka hiçbir tıp kitabına bakmaya ihtiyaç bırakmayacak kadar tafsilatlı ve çeşitli tıp bilgileri verilmiştir. O devirde belirtiler, hastalık kabul edildiğinden, hıçkırmak, kusma, iştahsızlık ve öksürük birer hastalık olarak düşünülüyordu. Bunlardan başka En-Muzecu't-Tıbb'da: mide, karaciğer, bağırsak, anüs, hemoroid, mesane, böbrek, dalak, safra kesesi, sarılık, nefes darlığı, göğüs ve akciğer, kalb, meme,-124- şeker, fıtık, varis ve nikris gibi diğer dahili hastalıklar ele alınmıştır. Her hastalık ayrı bir bölümde işlenmiş. Önce sebebi ve belirtisi verilmiş, sonra da ilacı yani tedavisi anlatılmıştır. Tedavide humoral patoloji ilkelerinin esas alındığı bu kitabın akrabadin bölümünde metin içinde geçen ilaçların çoğunun karşılıkları bulunabilmektedir. Ayrıca akrabadin bölümünde verilen ilaç bileşimlerinin hangi hastalıklarda kullanıldığı belirtilmiştir.
18. Yüzyılda Vidin şehrinin sosyo-ekonomik panoraması (1790-1808)

Bu çalışma 18. Yüzyıl sonunda Vidin şehrinin idari, sosyal ve ekonomik yapısını, şeriye sicillerinin sağladığı veriler ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. 18. Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nun Avusturya ve Rusya ile yaptığı savaşlar ve bu savaşların yol açtığı askeri, mali, idari ve sosyal değişimlerle yüzleştiği bir dönemi ifade eder. Emperyal hedeflerle Osmanlı Balkanlarında egemen olmaya çalışan Avrupalı devletlerle yürütülen savaşlar, Osmanlı askeri nizamını dönüşüme zorlayan bir unsur teşkil etmiştir. Askeri nizamın ve aktörlerinin, savaş uğraşısında daha etkin hale getirilmeleri ve rakipleri ile benzer formasyona sahip olmaları, Osmanlı devlet erkanının en önemli problemlerinden biri halindedir. Ancak askeri nizamın 'modernleştirilmesi' çabaları, öncelikle mali alanda olmak üzere imparatorluğun taşra idaresinde ve sosyal yapısında da bazı tedbirlerin alınmasını zorunlu kılar. Özellikle taşra idaresinde yeniçerilerin yerel idareci ve halk ile geliştirdikleri ekonomik ve sosyal bağlar, merkezi yönetimin mali ve idari anlamda tam kontrol sağlamaya çalıştığı süreçte önemli bir problem haline gelir. Yeniçerilerin de dahil olduğu taşra idarecileri zümresi, kişisel kazanç ve güç alanlarının daha merkezileşmiş bir yönetimin kontrolü altına girmesinden hoşnut olmadıkları için bu yeni nizama karşı muhalif kanatta yer alırlar. Vidin, 18. Yüzyılın son yıllarında, sakinlerinin neredeyse tamamı yeniçeriler ve ailelerinden müteşekkil bir şehir olarak, İmparatorluğun bu yüzyılda yaşadığı dönüşümün tüm etkilerini örnekleyecek durumdadır. Tuna kenarında yer alan bir kale-şehir olarak, Avusturya ve Rusya ile yapılan savaşların fiziki ve mali yükü ile doğrudan karşı karşıya kalmıştır. Bununla birlikte, bu süreçte Vidin'in fiili idaresi, kendisi de bir yeniçeri olan ve 18. Yüzyıl'ın güçlü ayan tipolojisini müşahhaslaştıran Pazvandoğlu Osman'ın elindedir. Merkezi idare ile Pazvandoğlu Osman'ın ilişkisi, ayan ve devletin uzlaşmaz ve ayrılmaz bağını gösterirken, Vidin ise bu yüzyılda bir serhat şehrinin idaresi ve sakinlerinin toplumsal ilişkilerini örneklemektedir.
Hersekzade Ahmed Paşa hayatı ve eserleri

Hersekzade Ahmed Paşa, XV. yüzyıl Bosna yerel feodal efendilerinden Hersek bölgeefendisi Hersek Sityepan Kosaça'nın oğludur. 1450'li yıllarda Nova'da doğup Sityepan isimli bir genç olarak 17-18 yaşındayken Osmanlı İmparatorluğu'na geçtikten sonra devlet erkanı arasında görev aldı. Fatih Sultan Mehmed döneminde miralem, Sultan II. Bayezid döneminde Anadolubeylerbeyi, Gelibolu sancakbeyi, kaptanıderya, üç kere vezirirazam ve Yavuz Sultan Selim döneminde ise iki kere vezirirazam ve Bursa muhafızı gibi önemli görevlerde bulundu. Hersekzade'nin, evlendiği II. Bayezid'in kızı Hundi Hatun'dan ikisi kız ikisi erkek dörtçocuğu oldu. Osmanlı Devleti hizmetinde iken biri Keşan'da, diğeri Hersek'te iki camiyaptırdı. Camilerden başka hamam, imaret, han gibi eserleri de bulunmaktadır. Amerika'daPhiladelphia Freer Library, John Frederick Lewis Koleksiyonu'nda bulunan eserlerine ait vakfiyeMuhammed Ahmed Simsar tarafından 1940 yılında yayınlandı. Hersekzade Ahmed Paşa, 9 Cemaziyelahır 923 (23 Haziran 1517) tarihinde Mısır'dan geridönerken Halep civarlarında Kızıl Çöl adlı yerde vefat etti. Hersek köyünde yaptırdığı camininyanındaki türbesinde medfundur.
Mühimme Defterlerine göre Osmanlı Devleti'nde görülen toplumsal suçlar ve alınan tedbirler

Osmanlı Devleti, dini nitelikli bir devletti. Bu yüzden benimsenen yargı sistemi de İslam karakterli olup toplumda meydana gelen suçlar dini hukuk çerçevesinde değerlendirilir ve suçlular buna göre yargılanırdı. Osmanlı ülkesinde görülen suçlar farklı karakterlere sahipti. Bunlar içerisinde dini hukukla doğrudan ilgili olanlar, içki içmek, zina, namuslu bir kimseye iftira etme, hırsızlık yapma, dinden dönme, adam öldürme ve yaralama suçlarıydı. Bu suçlara verilecek cezalar da yargıcın taktir hakkı bulunmazdı. Sayılanların haricindeki suçlarda ise yargıç kanunlara uygun olarak gerektiğinde kendi takdir hakkını kullanarak karar verirdi. Öte yandan, meydana gelen suçlar toplumun her kesiminden ve Müslüman ya da Osmanlı hakimiyetini kabul etmiş Hıristiyan veya Yahudilerce de işlenebilirdi. Bunun dışında devlet görevlileri de suç işlerdi. Osmanlı Devleti bu suçları önlemek için adli tedbirlerin yanında askeri önlemler de alırdı. Bazen de bu önlemler son derece ağır olabilirdi.
Harputlu İshak Efendi ve Ziyau'l-Kulub adlı eseri

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde; XIX. Yüzyılda misyonerlik faaliyetleri büyük bir artış göstermiştir. Osmanlı davleti siyasi yönden olduğu gibi, kültürel yönden de baskı altında kalmıştır. Osmanlı'nın ilk dönemlerinden beri Müslümanlar ile gayr-i müslimler hoşgörü içinde yaşamışlardır. Tanzimatla birlikte gayr-i müslimlere gösterilen müsamahayı misyonerler fırsat bilerek faaliyetlerini artırmışlardır. Bu dönemde misyonerler bölücülük faaliyetlerinde bulundukları gibi Müslümanların inançlarında da şüphe uyandırmaya çalışmışlardır. Hıristiyanlar ile Müslümanlar arasında karşılıklı eleştirel yazılar artmıştır. Hıristiyanlar'ın İslam dininin aleyhine yazdıkları eserlere karşı Müslümanlar da İslam'ı savunan eserler yazmışlardır. İshak Efendi, özellikle Protestan misyonerlerin İslam dininin aleyhinde yazdıkları eserlere cevap veren alimler arasındadır. Yazdığı eserlerde Hıristiyanları küçümsemeden, onlarla alay etmeden ilmi bir şekilde eleştiride bulunmuştur. O'nun Ziyau'l-Kulub adlı eseri, Protestan misyonerlere karşı yazılmış bir reddiyedir. Tezde, İshak Harputi'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, Ziyau'l-Kulub adlı eserin incelemesi yapılmış, son bölümde eserin tamamı sunulmuştur. Bu eser, İslam ile ilgili yapılan itirazlara cevap vermesi; özellikle Hıristiyanlığın Teslis inancını eleştirmesi, Dört İncil arasındaki çelişkileri göstermesi ve Tahrif konusunu incelemesi açısından önemlidir.
Osmanlı çift-hane sistemi

Çift-Hane sistemi, Osmanlı İmparatorluğu'nun 1300- 1600 yıllarını kapsayan 'klasik' döneminde, 'çekirdek eyaletler'i olarak adlandırdığımız Anadolu ve Rumeli'nde, kırsal ekonominin organizasyonunu açıklamak amacıyla ortaya konulan bir 'kavramsallaştırma'dır. Bu tez, Çift-Hane sistemini anlamaya ve onun tarihsel ve teorik arka planına bakmaya çalışmaktadır. Çift-Hane sistemini iki oldukça farklı kapsamla tanımlamak olanaklıdır. Birinci ve çok dar kapsamıyla alındığında, Çift-Hane sistemi kırsal iktisadi ve sosyal yapıda belirli bir 'üretim birimi' olarak tanımlanabilir. Geniş kapsamı ile Çift-Hane sistemi tarımsal ekonomiyi tutarlı ve anlamlı bir biçimde açıklamayı ve anlamayı öngeren bir sistemdir. Çift-Hane sistemi, genel olarak Osmanlı kırsal ekonomisi ile ilgili sistemler ve uygulamaları içine alan, bunların birlikde işleyişini açıklayan kapsayıcı bir 'şemsiye sistem' olarak da tanımlanabilir. Bu çalışmada, ikinci tanımlama yani sistemin en geniş kapsamlı tanımı ve onun getirdiği yaklaşım ele alınmaktadır. Çift-Hane sistemininin genel ve kapsayıcı bir sistem olarak kavranılması nedeni ile, tahrir sistemi, miri arazi rejimi ve timar sistemi gibi Osmanlı kırsal ekonomisi ve sosyal düzenindeki temel sistem ve uygulamalar da ele alınmış ve bunların Çift-Hane sistemi bünyesinde işleyişleri anlaşılmaya çalışılmıştır.