turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
19. yüzyılda Cezayir-i Bahri Sefid eyaletine bağlı Bayramiç kazasının sosyo-ekonomik yapısı

1844 yılında sosyo-ekonomik yapısını incelediğimiz Bayramiç kazasının yedi mahallesi ve 61 köyü bulunmaktadır. Bölge halkının büyük bir çoğunluğu Müslümanlardan meydana gelmektedir. Toplam hanelerin % 95 ,77'si Müslümanlara, % 2 ,42'si Gayr-i Müslimlere, % 1 ,81'i de Kıptilere aittir. Bölgede elde edilen gelirlerin en büyük kısmını çiftçilik gelirleri meydana getirmektedir ( % 84,79 ). Zuhurat gelirleri ise ikinci sırayı almaktadır ( % 7,98 ). Bölgede en fazla uğraşılan meslek çiftçiliktir ( % 77 ). Çiftçilik dışındaki meslekler ise pek fazla yaygın değildir. Bölgenin tarımsal üretimi içinde en önemli yeri bitkisel üretim almaktadır. Özellikle, buğday ve arpa üretimi fazladır, ancak bu üretim bölge ihtiyacının üzerinde bir üretim değildir. Bağ ve bahçecilik üretiminin ise sınırlı olarak yapıldığı görülmektedir. Genel olarak bakıldığında bölgede hayvan gelirlerinin önemli bir yeri vardır. Hayvancılığın bitkisel üretim faaliyetlerinin bir tamamlayıcısı olması yanında, özellikle yörük köylerinde bitkisel üretim dışında bir faaliyet ve geçim kaynağı olduğu anlaşılmaktadır. Bölgede yaygın tarım işletmesi tipi küçük üreticiliktir. Toprak dağılımı bakımından eşitlikçi bir yapı vardır. Genellikle hanelerin tasarrufu altında bulunan topraklar 11-25 dönüm arasındadır. Bunun yanında haneler arasında toprak dağılımı bakımından farklılıklar da görülmektedir. Toprağı fazla olan köy ve hanelerde çiftçilik geliri de yüksek bulunmaktadır. Genelde köy topraklarının tamamı köyde yaşayan hanelerin tasarrufu altındadır. Bölgede vergi yükü % 25, 50 dolayındadır. Bu yüksek bir vergi oranı değildir. Bunun yanında bölgede gelir gruplarına göre vergi dağılımında bir eşitsizliğin olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü geliri en az olan hanelerin vergi yükünün % 29, geliri en fazla olan hanelerin vergi yükünün ise % 23 olduğu görülmektedir.
Kütahya'nın 52 nolu şeriyye sicili

Şeriyye sicilleri, kadıların görevleri gereği mahkemelerde verdikleri hükümleri, merkezden gelen belgeleri ve sorumlu oldukları yerlerdeki önemli olayları kaydettikleri defterdir. Şeriyye sicillerinden, o dönemin ekonomik, sosyal, kültürel ve hukuki durumunu, askerlikle ilgili bilgileri, savaş öncesi ve sonrası toplumsal olaylarını çıkarmak mümkündür. İncelenen bu defter, Kütahya'nın 52 numaralı Şeriyye Sicili Defteri olup, bu defter 18 Nisan 1878- 22 Kasım 1880 tarihleri arasını kapsamaktadır. Defterde 549 adet hüküm olup, bunların hepsi yerel kayıtlardır. Merkezden gelen belgelerin başka bir deftere kaydedilmiş olma ihtimali vardır. Bu çalışmada, defterdeki hükümlerin hepsi transkribe edilmiş ve genel bir değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca defterden yararlanılarak Kütahya'nın idari taksimatı ve vakıftan hakkında bilgi verilmiştir. İH
Zile Kazası'nda Yörükan-ı Müslim nüfus (1843-1850)

Osmanlı Devleti'nde nüfusu kayıt altına alma düzenine büyük ölçüde önem verilmiş ve nüfus kayıtları oluşturulmuştur. Tarımda ticarette, diplomaside, sanatta, vakıflardan devlet teşkilatlanmasına kadar her alanda yazı ile belgelendirilmeye gidilmiştir. Devletin varlığını oluşturan önemli unsurlarından olan nüfusa ait kayıtlara tahrir defterleri ve benzeri arşiv belgelerinde rastlamak mümkündür. İlk olarak padişah II. Mahmud döneminde ilan edilen bir kanunla (1831), asker alımı ve vergi toplama amacıyla yalnızca erkek nüfusun sayıldığı bir nüfus sayımı yapılarak nüfus defterleri tutulmuştur. Belli dönemlerde bu sayımlar ve defterler yenilenmiş ve güncellenmiştir.2. Mahmud döneminde yapılan nüfus sayımının uygulandığı eyaletlerden biri Sivas eyaletidir. Yapılan tez çalışmasında Hicri 1259- 1266 yılları arasında yapılan sayımlara göre Sivas'a bağlı Zile Kazasında bulunan Yörükan-ı Müslim nüfusu ve bu nüfusun yerleşimleri incelenmiştir. İncelenen nüfus defterleri Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığından temin edilmiştir. Yapılan çalışmayla hakkında çok az çalışma yapılmış olan Zile yörükleri tarihinin eksik bir parçası aydınlığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Günümüzde Tokat iline bağlı olup şehir merkezine 73 km uzaklıkta bir kaza olan Zile, Yıldırım Beyazıd döneminde 1398'de Sivas, Tokat ve Niksar'ın alınmasıyla Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Zile, fethedilen diğer şehirlerle birlikte 1413'te kurulan Rum eyaletine dahil olmuştur. 1455- 1519 yılları arasında nahiye olarak görülen Zile, 1520' den sonra kaza statüsü kazanmış ve bu özelliği günümüze kadar sürdürmüştür.
69 numaralı Kütahya şer'iyye sicil defterinin transkripsiyonu

Vaktiyle sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda yüksek bir medeniyetin yaşandığı Kütahya'da özellikle Osmanlı Devleti'ndeki hukuki yapıya da ışık tutması bakımından Şer'iyye Sicilleri üzerinde bir çalışma yapılması uygun görülmüştür. 69 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicil Defteri'nde değişik mahkeme davaları ve sonuçları bulunmaktadır. Bunlar arasında Arazi, miras, boşanma, vasi tayinleri, atama, alacak-verecek davaları ve vakıfların kurulması, denetlenmesi ve mütevelli atanması gibi dava kayıtlan bulunmaktadır. Görülen bütün bu davalarda en adU kararların verilmeye çalışıldığı görülmektedir. Özellikle miras davalarında göze çarpan en önemli unsur, ölen kişinin mallarının en ince detaylarıyla istatiksel olarak defterlere kaydedilmesidir. Atamalaria ilgili davalarda liyakate önem verilmiştir. Mesela bir camiye hitabet görevini ifa edecek kişinin imtihana tabi olarak o göreve ehil olup olmadığı ve sonucu Vakıflar Bakanlığı'na takdim edilip oradan beratın gelmesi sağlanırdı. Arazi davaları genellikle çocuklara ölen ebeveynlerinden kalan miras şeklinde göze çarpraaktadır. Burada çocuklar arazilerinin aralarında nasıl paylaşılması gerektiğini tartışıp mahkemeye giderler ve dava gerektiği şekilde karara bağlanırdı. İhtilaflı olabilecek davalarda şahitlerinde huzurunda davalar sonuca bağlanır ve karar metninin altında şahitlerin ismi yazardı. Bu çalışmada boşanma davalarına da rastlanılmaktadınAile müessesesine çok önem veren Osmanlı toplumunda çeşitli sebeplerden dolayı boşanma vakaları görülse de özellikle kadının ve çocuğun haklarına gereken önemin verildiğini bu şer'iyye sicillerinde görmekteyiz. Kadının ve çocuğun mağdur edilmemesi için erkeğin vermesi gereken nafakanın eksiksiz temin edilmesi mahkeme tarafından sağlanırdı. Osmanlı toplumunda sosyal yardımlaşmanın ve hayrın en önemli sembolü olan vakalarla ilgili davaları da görmekteyizJlir hayırsever vatandaş bir gayri menkuLpara ya da herhangi bir hizmeti karşılayacak bir materyali vakfedeceğinde bunu mahkemede şahitler huzurunda şartlarını belirterek onaylaürdı.
23 Numaralı ve 1573-1574 (H. 981) tarihli Mühimme Defteri/S. 282-352

Mühimme defterleri 1649 tarihine kadar Divan-ı Hümayun'dan çıkan bütün ferman ve beratları, daha sonraları ise yalnız devlet işleriyle ilgili işlemlerin tarih sırasıyla özel olarak yazılı bulunduğu defterlerdir. Divan-ı Hümayun'da müzakere edilen dahili ve harici meselelere ait siyasi, askeri, içtimai ve iktisadi önemli kararların kaydedildiği bu defterlere 'Mühime Defterleri' adı verilmiştir. XVI. yüzyılın ortalarından XX. yüzyılın ilk yıllarına ulaşan bir dönem içinde, küçük zaman bölümleri hariç ortalama 350 yıllık zaman dilimi itibariyle, kültür ve tarih zenginliğini ihtiva eden mühimme defterleri, Osmanlı Arşivi defter serileri içinde önemli yer tutar. Ana konularını; devleti ilgilendiren siyasi, iktisadi, kültürel, sosyal ve harp tarihine dair üst düzey kararlar teşkil eder. Kararlarla ilgili belgelerin birer örneği tarih sırasına göre bu defterlere aynen yazılırdı. Bu çalışmada, geniş kapsamlı bu arşiv kaynağından 23 Numaralı Mühimme Defteri'nin, 282 -350. sayfalarındaki bulunan 603- 784 numaralı hükümlerin transkripsiyonu, özetleri ve değerlendirmesi yapılmıştır.
Yavuz Sultan Selim'in faaliyetlerinde din ve siyaset faktörü

Osmanlı Devletinin Yükselme Devrinin en önemli hükümdarlaraıdan biri olan Yavuz Sultan Selim'in faaliyetlerinde din ve siyaset kaygısı tezimizin konusunu oluşturmaktadır. 1512- 1520 Yılları arasında hükümdarlık yapan Selim, 8 yıl gibi kısa bir saltanat süresine büyük icraatlar sıkışürmıştır. Babası E. Bayezıd'dan zorla tahtı devraldıktan sonra tahtın doğal varisleri olan şehzadelerin tamamım öldürtmek suretiyle etkisiz hale getirmiş, daha sonra da, İslam dünyasının iki büyük devletinden biri olan Safevileri büyük bir yenilgiye uğratmış, ardından Memlukları ortadan kaldırmış ve Dulkadir Beyliğini de Osmanlı Devleti sınırları içine almıştır. Bu icraatlarım gerçeMeştirirken, çok sayıda veziriazam vezir ve devlet erkanım da tereddüt etmeden öldürtmüştür. İşte, Selim'in bütün bu icraat ve usullerinden anlaşıldığı üzere, bunlar da ağır basan hatta tamamiyle etkili olan faktörün 'siyaset faktörü' olduğu kanaati bizde hasıl olmuş olup, tezimizde bu düşüncemizi kaynaklar ışığında dile getirdik.
Adana'nın bütüncül tarihi çerçevesinde Adana Sancağı vakıflarının analizi -TÜSOKTAR veri tabanına dayalı bir araştırma-

Bu araştırma Adana Sancağı'ndaki Osmanlı vakıflarını incelemektedir. Araştırma' da vakfiyeler esas olmak üzere, vakıf tayinleri, muhasebe, ferağ-intikal ve mahkeme sicillerinden istifade edilmiştir. Araştırma, giriş, altı bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte; genel olarak vakıf nedir, Adana Sancağı vakıflarının analizine niçin gerek duyulmuştur gibi sorulara cevap verilmeye çalışılmıştır. Ayrıca araştırmada takip edilen yöntem ve kullanılan temel kaynaklar tanıtılmıştır. Birinci bölümde; vakıfların kronolojisi, kategorizasyonu ve coğrafi dağılımları ile akarların mülkiyetlerinin menşe' i, ikinci bölümde; vakıf kurucularının sosyal statüleri, meslekleri, isim, lakap ve unvanları, üçüncü bölümde; Evkaf Nezareti'nin kurulmasından önce ve sonra vakıfların yönetim ve denetimleri, yöneticiler ve ücretleri, Adana Evkaf Müdürlüğünün kuruluşu, müdürler ve personel ve son olarak vakıfların zaptedilerek devletleştirilmesi, dördüncü bölümde; vakıfların gelir kaynaklan, işletme biçimleri, giderleri ve Adana ekonomisindeki yeri, beşinci bölümde; vakıf kurumları ve bu kurumlarda çalışan personel, ücretleri ve hizmetleri yani vakıfların toplum hayatındaki yeri; altıncı bölümde; vakıf-şehir ilişkisi çerçevesinde Adana'nın kültürel ve ekonomik coğrafyasının oluşumu, hayrat ve akaratın şehrin fiziki yapısı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Sonuç kısmında araştırmada yapılan veya yapılamayanlar üzerine bir değerlendirme yapılmıştır. Adana Sancağında vakıfların topluma; ibadet, eğitim, kültür, sosyal yardım, sosyal güvenlik, bayındırlık, belediyecilik ve ulaşım gibi, oldukça geniş bir alanda hizmet ürettikleri görülmüştür.
66 numaralı Adana Kadı Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (H. 1209-1210/M. 1794-1795)

18. yüzyıl sonlarını içeren 66 Numaralı Adana Kadı Sicili'nde bölgede yaşanan aşiret mücadeleleri nedeniyle meydana gelen asayiş sorunları açıkça görülmektedir. Bu durumun sebep olduğu göç hareketleri ve mali sisteme etkileri merkezden yazılan ferman ve buyruldularda yer etmiştir. Bölgedeki otorite zafiyetini doldurmak isteyen Menemenci ve Hasanpaşazade aşiretlerinin mücadeleleri ve bu mücadelelerin reaya üzerindeki etkileri toplumun göç etme eğilimlerini artırmıştır. Asayiş sorunları, menzilcilik gibi kamu hizmetlerinin yerine getirilmesini de engellemiştir. Bu sebeple 1794- 1795 yılları arasında Adana'da vergi hane sayısının üç yüz haneye kadar indiği görülmektedir.
Kocaeli Sancağı mutasarrıfları ve faaliyetleri

öZii/I Osmanlı Devleti'nin ilk zamanlarında eyaletler sancaklara, sancaklar kazalara, kazalar nahiyelere ayrılmıştı. Liva da denilen sancak, kaza ile eyalet arasındaki idari bir teşekküldü. Eyaletler beylerbeyinin, sancaklar sancakbeyi erinin idaresindeydi. Bunlar hem idari, hem de askeri amirlerdi. XVII. yüzyılın sonları ve XVTII. yüzyılın başlarında sancak yöneticileri için çoğu kere mutasarrıf tabiri kullanılıyordu. Mutasarrıftan kastedilen, tasarruf edendir. Böylece birkaç kaza bir mutasarrıflığa, birkaç mutasarrıflık bir eyalete bağlı olmak üzere yeni idari teşkilat kurulmuştu. Mutasarrıfların eyalet yöneticilerinden farkı, çoğunun mutasarrıf oldukları sancak veya sancaklardan birisini merkez seçip orada oturmamaları veya buraya 'mütesellim' denilen görevlileri göndermeleridir. Mütesellim, kelime olarak 'teslim edileni alan' anlamına gelmektedir. Kocaeli Sancağı, 1337 yılında Osmanlı Devleti'nin topraklarına katılmıştır. Bu sancak, önce Anadolu, sonra Kaptanpaşa Eyaletlerine bağlanmıştır. XIX. yüzyılın başında Kocaeli Sancağı, Hüdavendigar 'Bursa' Eyaleti sınırlan içerisinde yer almıştır. Sonra bir ara İstanbul Vilayetine bağlanmış, Tanzimat'tan sonra doğrudan doğruya Dahiliye Nezaretine bağlı müstakil bir sancak merkezi olmuştur. XVIII. yüzyılın sonu ile XIX. yüzyılın başlarında Kocaeli Sancağı'nda görev yapan 57 mutasarrıfın olduğunu görmekteyiz. Bu mutasarrıfların bazıları aynı anda birkaç sancağı mutasarrıf olarak tayin edildikleri için, bunların kendilerine verilen bütün sancakları tek başına idare etmesi düşünülemezdi. Bu nedenle buralara mütesellim atarlardı. Yine bu mutasarrıflar sefer veya başka sebeplerle kendi görev yerlerinde bulunmadıkları zamanlarda da yerlerine atanan bu mütesellimler Kocaeli'nin idaresini üstlenmişlerdi.
Arşiv belgeleri ışığında 1855 depremi ve Bursa yapılarına etkisi

Sosyal, kültürel, siyasi vb. pek çok alanda araştırmacılara çok geniş bir çalışma alanı sunan Osmanlı Arşivleri tarihin eşsiz hazinelerindendir. Bu gizli deryadan gün yüzüne çıkarılan her bilgi, geçmişşi aydınlatmakta ve geleceğe ışık tutmaktadır. 1855 Bursa Depremi, Osmanlı'nın 'Dibacesi'ni unutulmayacak izler bırakarak yıkan büyük bir felakettir. Deprem, şehri süsleyen hemen her tarihi eserde bir hasar bırakmış, bu izleri uzun yıllar silebilmek mümkün olmamıştır. Deprem sonrası Dersaadet ile Hudavendigar Sancağı arasındaki resmi yazışmalar, hasar tespit raporları ve keşif defterlerinden, şehirde hasar alan dini, sosyal ve kültürel yapıları; halkın yardım talepleri ve bu taleplere verilen karşılıklardan can ve mal kayıplarını tespit etmek mümkündür. Bu çalışmada, depremin verdiği hasar ve şehrin yeniden ihyası için yapılan çalışmalarla birlikte, kültürel mirası koruma kaygısının tarihi seyri de ele alınmış, modern restorasyon uygulamaları ile dönemin 'tamir, tecdid ve muhafaza' kültürü mukayese edilerek şehrin değişim ve gelişmesine yön veren saikler incelenmiştir.
Ahmed Cevdet Paşa ve Osmanlı Devleti'nin çöküşü karşısındaki düşünceleri

XIX. yüzyıl, Osmanlı Devleti için bunalımlı bir dönemdir. Çünkü içeride siyasi, askeri, ekonomik, sosyal, idari birçok meseleyi çözmek zorundadır. Diğer taraftan dışarıdan gelen Şark Meselesi, Emperyalizm, Pan- islavizm ve Fransız ihtilalinden soma gelişen milliyetçilik, hürriyetçilik, liberalizm hareketleri Osmanlı devletini etkilemektedir. Bu sebeple Osmanlı devlet adamları Devletin varlığını ve toprak bütünlüğünü korumak için ıslahat hareketlerine girişmişlerdir. Tanzimat da bu arayışların sonucudur denilebilir. 1823 yılında Lofça'da doğan Ahmed Cevdet, Prat Savaşından (1711) sonra Lofça'ya yerleşen bir Türk ailesindendir. tik ve orta öğrenimini kendi kasabasmda yaparak, medrese tahsili için 1839'da İstanbul'a gelmiştir. Zeki ve çalışkandır. İstanbul'da medrese tahsili yaparken devrin meşhur hocalarından ders almış ve kendisini çok yönlü yetiştirmiştir. Medreseden mezun olduktan soma Mustafa Reşid Paşa ile tanışması önemlidir. Bundan soma ilmi, ve idari alanda hızla yükselmiştir. Tanzimat'tan soma öğretmen yetiştirmek gayesi ile açılan Darülmuallim'in ilk müdürü olarak dikkat çeken Ahmed Cevdet Efendi, bu okulun ilk nizamnamesini hazırlamıştır. Başta Encümen-i Daniş olmak üzere kurulan birçok kuruluşun üyeliğini yapmıştır. Bu arada vak'anüvisliğe atanarak Osmanlı tarihinin 1774- 1826 yılları arasındaki dönemi kaleme almıştır. Bu tarih yazımında, yeni metotlar kullanarak modern tarih yazüıcıhğımnda öncüleri arasında yer almıştır. Cevdet Paşa, tarihle ilgili önemli eserler de yazmıştır. 1866 yılında ilmiye sınıfından idari alana geçen Ahmed Cevdet, 'Paşa' üvanı almıştır. Bu dönemden soma üç defa Maarif, beş defa Adliye nazın olan Cevdet Paşa, Evkaf ve Ticaret nazırlıklarında da bulunmuştur. Adli alandaki önemli hizmeti ise, kabul ettirilmek istenen Fransız medeni kanunları yerine 'Mecelle' kanunlarını hazırlatıp uygulamaya koymasıdır. Bilgi ve tecrübeyi birleştiren Cevdet Paşa'nın Osmanlı Devleti'nin çöküşüne dair önemli tesbitleri vardır: Osmanlı devletinin çöküşünün siyasi, ekonomik, askeri, idari, ahlaM sebeplerini anlatan Cevdet Paşa'nın çöküşte müesseselerin bozulmasına dikkat çekmesi önemlidir. Devlet-i Aliyye'nin çöküşten kurtulması için ileri sürdüğü görüşleri de şöyle özetlenebilir: a. Önce yenileşmeye inanan bir kadro oluşmasını istemekte, böylece zihni alt-yapıyı oluşturarak inançlı bir kadronun gerekliliğine dikkat çekmekte- dir. b. işin enline verilerek her işin 'liyakat' sistemine göre uzmanına verilmesini istemektedir. c. İhtiyaç duyulan insan tipinin yetiştirilmesi için ilmiye teşkilatında ve eğitimde zamanın şartlarına göre düzenlemeler yapılmasını gerekli görmektedir. ç. Devletin kurumlarında 'asrın icabma göre' ıslahat yapılmasına işaret etmekte; milli bir hukuk sistemi ile adaletin sağlanmasını gerekli görmektedir. d. Dış politikada ise, çok yönlü bir politika anlayışı ile 'Halifelik' makamının daha fonksiyonel hale getirilmesini ve müslümanlar arasında dayanışmanın gerekliliğine işaret etmektedir. Bunları yapabilmek için de devletin ilim, irade, kudret sahibi olması gerektiğini belirtmektedir. ıı
Saçaklızade'nin eserleri ve Teshİlü'l-Feraiz adlı eserin tahkiki

Saçaklızade'nin Eserleri ve Teshilü'l-Feraiz Adlı Eserin Tahkiki adlı tez çalışmasında, Osmanlı İmparatorluğu'nun duraklamaya yüz tuttuğu, ilmiye sınıfının yozlaşmaya başladığı, akli ilimlerin ikinci plana atıldığı bir dönemde yetişen ve zamanının önemli alimlerinden ve velud müelliflerinden olan Saçaklızade Mehmed Efendi'nin hayatı, eserleri, fıkıhçılığı ve Teshilü'l-Feraiz adlı eseri incelenmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Saçaklızade Mehmed Efendi'nin hayatı, ilmi kişiliği, eserleri incelenmiş ve literatürde adı geçen eserlerinin uzun bir listesine yer verilmiştir. İkinci bölümde Teshilü'l-Feraiz adlı eserin genel olarak tanıtımı yapılmıştır. Eserin adı, müellife nispeti, yazılış nedeni ve eserin önemi gibi çeşitli konulara değinildi. Üçüncü bölümde ise Teshilü'l-Feraiz adlı eserin tahkiki yapılmış, söz konusu eserin örnek nüshalarına yer verilmiş, Teshilü'l-Feraiz tercüme edilerek Türkçe'ye tercüme edilmiştir.
İskan politikası çerçevesinde Evrenosoğulları'nın Balkanlardaki imar faaliyetleri

Evrenos Gazi, Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda rol oynamış ve Balkanlardaki birçok bölgenin Osmanlıların egemenliğine girmesini sağlamış önemli kişilerden biridir. Evrenos Gazi fetihle birlikte gelen zenginliğini fethettiği bölgeler için harcamış ve sayısız mimari eser inşa ettirmiştir. İpsala'dan başlayarak üs merkezleri ve önemli şehirler olan Gümülcine, Serez, Selanik ve Yenice-i Vardar'da vakıflar ve vakıflar bağlamında aş evleri, hamamlar, camiler, kaplıcalar, su yolları inşa ettirmiştir. Evrenos Gazi'nin bu faaliyetleri onun nesli boyunca da devam ettirilmiş ve Evrenosoğulları yüzyıllarca Balkan topraklarını imar ve iskana uğraşmışlardır. Fethettikleri bölgelerde Müslim ve gayri Müslim ayrımı yapmadan halkın hizmetine sayısız eser sunmuşlardır. Çalışma iki ana kısımdan oluşmaktadır. Birinci bölüm Evrenos Gazi'nin tanıtılmasını, uç beyleri ve gaza hareketi ile Osmanlı Devleti'nin kuruluşu bağlamında tartışılan Gaza Tezini içermektedir. Ayrıca bu bölümde Osmanlı Devleti'nin Balkanlara geçişi ve Evrenos Gazi'nin fetih güzergahı ile fetihleri anlatılmıştır. Evrenos Gazi'nin Osmanlı sultanları gözünde anlatıldığı kısım ise onun siyasi ve mali gücünü içermektedir. Çalışmanın ikinci kısmında ise Evrenos Gazi'nin kurduğu vakıf sistemi ve Evrenosoğulları tarafından İpsala, Gümülcine, Serez, Yenice-i Vardar, Selanik ve diğer şehirlerde yaptırılan mimariler tanıtılmıştır. Çalışma Evrenos Gazi tarafından fethedilen bölgeler ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada ayrıca tablolar ve Heath W. Lowry tarafından çekilen fotoğraflardan da yararlanılmıştır. Bu çalışma bir mimari tarih çalışması değildir. Çalışmanın amacı; Evrenosoğulları'nın Balkanlardaki iskanın bir parçası olarak gerçekleştirdikleri imar faaliyetlerinin bölgenin Osmanlılaşmasına etkilerini göstermektir.
206/3 Numaralı Urfa Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesi (367-602)

Şer'iyye Sicilleri Osmanlı'da kadılar tarafından mahkemeye gelen davaların sonuçları ile birlikte deftere kaydedilmesiyle meydana gelen defterlerdir. Bu defterler, yerel tarih araştırmaları için son derece. önemli bilgiler içeren; değerli, döneminin sosyal, ekonomik ve kültürel hayatı hakkında araştırmacılara güzel fikirler verecek nitelikte kaynaklardır. Bu kaynaklar sayesinde araştırmacılar Osmanlı toplum hayatı hakkında son derece önemli ve eşsiz bilgilere ulaşabilmektedir. Urfa'da özellikle XIX. yüzyılda (ilki H. 1039 M. 1629) kaleme alınmış olan bu siciller Osmanlı'nın son döneminde Urfa tarihini aydınlatacak çok önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Çalışmamızın kaynağını oluşturan 206/ 3 Numaralı Urfa Şer'iyye Sicili Urfa'nın XIX. yüzyılda toplumsal, ekonomik, siyasi ve dini hayatı hakkında araştırmacılara önemli bilgiler sunmaktadır. Çalışmamızda 206/ 3 numaralı Urfa Şer'iyye Sicili'ni transkribe edip değerlendirerek Urfa'nın tarihinie katkı sunacağımızı ümit ediyoruz.
Osmanlı Dönemi ev eşyalarının şer'iye sicillerine göre sosyal ve iktisadi açıdan değerlendirilmesi: Tokat örneği (1811-1850)

Bu tez 19. yüzyılın ilk yarısında Tokat kazasında kullanılan ev eşyalarının tespitini ve bunların analitik olarak sosyal ve ekonomik açıdan değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada, Tokat Şer'iye Sicilleri içerisinden sondaj metoduyla seçilen 15(H 1226 -27; M 1811 -12), 20 (H 1230 -31; M 1815 -16), 25 (H 1234; M 1819), 30 (H 1241 -42; M 1826), 35 (H 1245 -46; M 1829 -30), 40 (H 1250 -51; M 1835), 50 (H 1253 -54; M 1838), 55 (H 1257 -58; M 1841 -42) ve 60 numaralı (H 1266; M 1849 -50) defterlerden faydalanılmıştır. Tezde, dokuz şer'iye sicil defterinde kayıtlı toplam 746 tereke kaydı incelenmiştir. İncelenen tereke kayıtları yardımı ile 1811- 1850 yılları arasında kullanılan ev eşyalarının çeşitleri adetleri belirlenmiş ve birim fiyatları hesaplanmıştır. Çalışma iki bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde Tokat ve tarihi, şer'iye sicilinin tanımı ve içeriği ile Osmanlı yargı sistemi hakkında açıklamalar yapılmıştır. Devamında ise sicillerde yer alan tereke kayıtları, terekenin tanımı ve kapsamı, mirasçılar ve terekenin taksimi ve terekelerde miras olarak bırakılan taşınır veya taşınmaz mallar incelenmiştir. Ayrıca konu ile ilgili bir literatür değerlendirilmesi yapılmıştır. İkinci bölümde ise tezin esas konusu olan 19. yüzyılın ilk yarısına ait olan tereke kayıtlarında miras olarak bırakılan ev eşyaları, çeşit, adet ve ekonomik değer durumlarına göre ele alınmıştır. Ev eşyalarına ait bilgiler Excell tablolarında verilere dönüştürülmüş daha sonra ana eşya kategorileri oluşturularak her bir kategori için çıkan sonuçlar üzerinde durulmuştur. Ayrıca terekelerde geçen teknik terimlere dayanılarak hazırlanan sözlük çalışmanın sonuna ilave edilmiştir.