turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Artisans in the court: Operations and practices of the Ottoman guilds

Bu tez Osmanlı lonca teşkilatını, loncaların hukuki statüsünü ve kadıların lonca hayatındaki yerini incelemektedir. Osmanlı sisteminde önemli bir yere sahip olan loncalar devlet tarafından yakından takip edilmekteydi. Loncalar, sistemin aksamadan çalışması için hem devlet görevlileri hem lonca yöneticileri tarafından denetlenilmekteydi. Bu çalışmada, birinci bölümde, lonca konusunda daha önce yapılmış önemli çalışmaların bir değerlendirmesi yapılmakta ve 18. yüzyıl Osmanlı ekonomisi ve yine aynı dönemde İstanbul'un sosyal durumundan bahsedilmektedir. Son olarak ise Osmanlı loncaları genel manada tanıtılmıştır. İkinci bölümde ise, lonca yönetimi için devlet ve lonca tarafından atanan görevlilerden bahsedilmiştir. Ayrıca bu bölümde lonca teşkilatının devletle olan ilişkisini açık bir şekilde gösteren inhisar ve gedik konularına değinilmiştir. Son bölümde ise, esnafın kadıyla olan ilişkisi suç ve ceza bağlamında incelenecektir. Bu çalışmada, arşiv malzemelerinin yanı sıra Osmanlı kronikleri ve yabancı seyehatnameler kullanılıp onların değerlendirmesi yapılmıştır.
Osmanlı arşiv kaynaklarına göre Osmanlı - Alman ekonomik ilişkileri (1856 - 19914)

Bu çalışma Osmanlı arşiv kaynaklarına göre 1856'dan 1914'e kadar Osmanlı ? Alman ekonomik ilişkilerini ele almak amacıyla hazırlanmıştır. Bu çalışma da esas olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun genel durumundan ve Osmanlı İmparatorluğu'nun içinde bulunduğu durumdan hareketle Almanya, Almanya'nın birliğini sağlaması, Osmanlı - Alman ilişiklerinin başlaması ve Almanların Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ekonomik faaliyetleri ele alınmıştır. 1856'dan sonra Osmanlı ile Almanya arasındaki ekonomik ilişkilere yer verilen çalışmada özellikle Berlin Kongresi'nden sonra artan ekonomik ilişkiler yer bulmaktadır. Burada Osmanlı ile Almanya arasında gerçekleşen ticari ilişkiler, bu ticari ilişkilerin boyutu, Almanların Osmanlı'daki faaliyet alanları ve Almanların demiryolları ve tarım gibi çeşitli alanlarda Osmanlı'daki yatırımları üzerinde durulmuştur. Elbette Osmanlı İmparatorluğu, Almanya ile kurduğu ilişkilerde Almanlara; siyasi, askeri, ticari olarak kapılarını her alanda açmış, dağılmanın eşiğinde iken Almanya ile her alanda ilişkiler yürütmüştür.15. yüzyıl kadar geriye giden Osmanlı ile Almanya arasındaki ilişkiler 18. yüzyılda gelişmeye başlamıştır. Ancak siyasi, askeri ya da ekonomik ilişkilerin artmaya başladığı dönem 1856'dan sonraki dönem olmuştur. 1856'dan sonraki dönemde ithalat ve ihracat mallarının içeriğinde değişiklikler başlamış, Almanya'nın birlik sorununu halletmesinden sonra ve Osmanlı İmparatorluğu'nun güçlü bir müttefiğe ihtiyaç duyması nedeni ile giderek artan bir biçimde Osmanlı İmparatorluğu ile Almanya arasında ilişkiler gelişmeye başlamıştır. Özellikle 1878'den sonra her iki ülke arasındaki ilişkiler büyük bir hızda artış göstermiştir. Almanya kısa bir süre içerisinde Osmanlı ticari ilişkilerinde birinci sırada tercih edilen ülke konumuna yükselmiştir. Osmanlı İmparatorluğu demiryolları gibi büyük ekonomik imtiyazları Almanlara vermeye, silah ve sanayi ürünleri alımlarında Almanya'yı tercih etmeye başlamıştır. Böylece Almanya, Osmanlı'ya her alanda nüfuz etmeye başlamış, Osmanlılar Almanlarla sadece ekonomik ilişkilerle yetinmekle kalmamış, askeri ve siyasi olarak Almanlara kapılarını açmıştır. Sonuç itibariyle Almanya, Osmanlılar için I. Dünya Savaşı'na giden yolda güçlü bir müttefik durumuna gelmiş ve her iki ülke I. Dünya Savaşı'nda yan yana yer almıştır.
II. Abdülhamit Dönemi'nde Giresun ve çevresinde madenler

Giresun maden çeşitliliği ve maden cevherleri yönünden zengin olmakla bu madenlerin bazıları kadim dönemlerden itibaren işletilmiştir. Kadim dönemlerde bakır ve demir gibi madenler işletilirken, II. Abdülhamit döneminde ise bakır, simli kurşun, antimon, çinko, şap ve manganez madenleri çıkarılmış, kısmen de gümüş, demir ve altın madenleri istihsal edilmiştir. Çıkarılan bu madenler hem yerel ihtiyaçlar da kullanılmış hem de ülke içinde ve dışında ihracatı yapılarak iktisadi ehemmiyete haiz olmuştur. Ayrıca II. Abdülhamit döneminde, Giresun'da üretim ve istihdam tezayüd etmiştir. Giresun'da madencilik faaliyetleri özellikle XIX. Yüzyılda artış göstermiştir. Devletin finansal gücünün zayıflamasıyla devletçilik politikası esnetilmeye başlanmış ve özel teşebbüs burada madencilik sektörünü ele geçirmiştir. Öyle ki aşağıda zikredeceğimiz üzere Giresun'da imtiyaz alanların tamamına yakını yabancılar ve Gayrimüslimlerdir. Yerli müteşebbisler de imtiyaz almışlarsa da bir süre sonra işletme masraflarını finanse edemedikleri için hisselerinin tamamını ya da bir kısmını devretmişlerdir. Yabancı yatırımcılarla birlikte bölgeye sıcak para girdiği, üretim ve istihdamın arttığı da diğer bir husustur. II. Abdülhamit Dönemi'nde Giresun'da verilen maden imtiyazlarına ve anlaşmalarına aşağıda değinilecektir. Dönemin öncesine ve sonrasına da kısaca değinilecektir.
Rus belgelerine göre Güney Kafkasya'da sınır meselesi

Bu çalışmada, I. Dünya Savaşı'ndan sonra 1917'de başlayan ve 1921'de tamamlanan önce Osmanlı Devleti ile Bolşevik Rusya, sonradan TBMM hükümeti ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği arasındaki sınırlar meselesini Rus belgelerine dayanarak tespit etmeye çalıştık. I. Bölümde, Brest-Litovsk banş antlaşması, II. Bölümde ise Trabzon ve Batum konferansları ile İstanbul görüşmeleri sırasında sınırlar meselesinin özellikle Elviye-i Selase bölgesinin durumu incelenmiştir. Ill. bölümde Paris Banş Konferansı, Mondros Mütarekesi ve Sevr Antlaşması çerçevesinde Güney Kafkasya devletlerinin sınır değişiklikleri ele alınmıştır.. Ayrıca Misak-ı Milli'nin Türkiye'nin doğu sınınyla ilgili maddeleri değerlendirilmiştir. IV. bölümde, ilk önce Ankara hükümeti ile Taşnak Ermeni hükümeti arasında imzalanan ve Ankara hükümetinin ilk siyasi başarısı olan Gümrü antlaşmasında ortaya çıkan Türk-Ermeni sının na değinilmiştir. Dördüncü bölümde ise I. Dünya Savaşı sonrasında Rusya ve Anadolu'da ortaya çıkan Sovyet ve Ankara hükümetlerinin mecburi dostluklannm sonucunda imzalanan Moskova ve Kars antlaşmalannda Güney Kafkasya'daki smırlann nasıl çözümlendiği üzerinde durulmuştur.
57/3 numaralı Kayseri Şer'iyye sicili (h.1058-1059/m.1648-1649 ) transkripsiyon ve değerlendirme

Arşiv malzemelerinin en önemli kaynaklarından biri Şer'iyye Sicilleridir. Şer'iyye Sicilleri, merkezden gönderilen her konudaki ferman, berat, i'lam, hüccet gibi kadıların şer'i ve hukuki vazifesine ait davalarda verdiği hükümleri içermektedir. Şer'iyye Sicilleri; eski yerleşim yerlerinin tespiti, köy, mahalle, semt, çiftlik, otlak, özellikle aşiret ve cemaat isimlerinin kayıtlarını içerdiğinden dolayı son derece önemlidir. Şer'iyye Sicilleri, 15 yüzyılın ikinci yarısı ile 20. yüzyılın ilk çeyreği arasındaki döneme ait Osmanlı tarihi ve kültürünün hukuki, içtimai ve siyasi kaynaklarıdır. Siciller, yargı yetkisine sahip olan kadıların vermiş oldukları kararları, tuttukları zabıtları, idari, siyasi ve hukuki yazışmaları içeren tarihi vesikalardır. Çalışmamızın temel kaynağı olan Kayseri Şer'iyye Sicillerinin mikrofilmleri, Ankara Milli Kütüphane'de ve Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezi'nde bulunmaktadır. 57/3 Numaralı Kayseri Şer'iyye Sicili, Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezinden fotokopi yolu ile temin edilmiştir. Tezin bundan sonraki kısımlarında; sicilin transkripsiyonu, değerlendirilmesi, indeks ve bibliyografya taraması yapılmıştır. Söz konusu Şer'iyye Sicilindeki belgelerin tamamı günümüz harflerine çevrilmiştir. Yine aynı şekilde bütün belgeler, konularına göre tasnif edilmiştir. Tezin sonunda yer alacak olan ekler kısmında teze konu olan sicilin orijinali fotokopi yolu ile çoğaltılmış bir nüshası verilmiştir. Önemli şahıs, yer adlarına göre indeks hazırlanmıştır. Bu çalışmalarımız sonucunda, Kayseri'nin dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin, siyasi, askeri, mali, idari ve içtimai tarihini aydınlatmaya çalıştık.
Sultan Abdülaziz döneminde yaşanan mali bunalım ve uygulanan mali reformlar (1861-1876)

Bu çalışmayla, 1861- 1876 yılları arasında ortaya çıkan mali bunalımda, günümüz mali analiz teknikleri kullanılarak ilgili dönem bütçelerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Dönemi daha iyi anlaşılabilir kılmak için Tanzimat sonrası Osmanlı Devletinin genel durumuna değindikten sonra ekonomik ve mali konularda yenileşme hareketleri ve dönemin modern bütçe çalışmaları analiz edilmiştir. Özellikle Kırım Savaşı ile ortaya çıkan parasal daralma sonrası Osmanlı Hükümeti'nin kamu harcamalarını dış borç ile finanse etmesi ve bu yöntemi sürekli kullanmasıyla mali bunalım kaçınılmaz hale gelmiştir. Dönemin maliye bürokrasisi mali bunalımın ötelenmesi ve çözümü çalışmaları kapsamında modern anlamda mali bütçe hazırlanmasının ve uygulanmasının gerekliliği önerilmiş, mevzuatı hazırlanmış ve bu doğrultuda bütçeler yürürlüğe girmiştir. Sonuç olarak dönem bütçelerinin sadece zorunlu kamu harcamaları ve borçlarının karşılanmasını hedeflediği tespit edilmiş olup mali politika fonksiyonunu yerine getirememiştir.
Rusya'nın Karadeniz devleti olma süreci ve bu süreçte Rus-Osmanlı ilişkileri

16. yüzyılın başlarında Altınordu hakimiyetinden çıkan Ruslar, 1552'de Kazan ve 1556'da Astarhan Hanlıklarını aldıktan sonra, bölge halklarını, himayeleri altına alarak Karadeniz yönünde yayılma faaliyetlerine başlamışlardır. Rusların bu faaliyetleri, daha sonra yaşadıkları iç sorunlar ve Lehistan meselesi nedeniyle kesintiye uğramışsa da, 17. yüzyılın ilk yarısının sonlarında almış oldukları tedbirler ve 1654 yılında Ukrayna ile birleşmelerinden sonra daha aktif hale gelmiştir. Ruslar, 17. yüzyılın ikinci yarısından sonra izlemiş oldukları aktif politikayla yüzyıl sonunda Azak Kalesini alarak Karadeniz'e çıkmak için önemli bir adım atmışlardır. XVIII yüzyılda Karadeniz'e çıkmak adına Kırım Hanlığı ve Osmanlı Devleti'ne karşı önemli mücadeleler veren Ruslar, bunlardan 1711 Prut Savaşı'nda yenilgiye uğramışlarsa da, daha sonra yapılan 1736 -1739, 1768 -1774, 1787- 1792 yıllarındaki savaşları kazanmışlardır. 1768- 1774 yıllarında yapılan savaştan sonra imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile sınırlı da olsa Karadeniz'e çıkan Rusya, 1783'te Kırım'ı ilhak ederek büyük bir Karadeniz devleti olmuştur. Bundan sonraki Rusların Karadeniz'deki faaliyetleri konumunu güçlendirmeye yönelik olmuştur.
Polonyalı Elçi Jan Gninski'nin Türkiye Seyahatnamesine göre Osmanlı Ülkesi ve Osmanlılar (1677-1679)

İzvança Antlaşması, 27 Ekim 1676 tarihinde, bugün Ukrayna'da yer alan Zurawno kentinde, 1672- 1676 arasında yaşanan Osmanlı-Lehistan Savaşını sonlandıran barış antlaşması olarak imzalanmıştır. Bu antlaşma sonucunda Lehistan-Litvanya Birliği, Podolya ve Ukrayna kısımlarını, yani 1672 yılından önceki topraklarının yalnızca üçte birini yeniden kazanmıştır. Lehistan elçisi Jan Gninski, Antlaşmayı tasdik etmek amacıyla 1677- 1678 yıllarında İstanbul'a gitti. Bu ziyaretini Seyahatname'de anlatmış ve olay kaydı Grodno Millet Meclisinde 8 Şubat 1679'da okundu. Olaya ilişkin bu kayıtta Jan Gninski'nin Padişah, Sadrazam, Tercüman, Reisülküttap ve diğer Osmanlı devlet adamlarıyla yaptığı görüşmeler, oldukça çetin geçen İstanbul günleri, veba salgını ve adamlarını kaybedişi, dönüş yolculuğu, Kudüs meselesi, Esirler/Rehineler meselesi, Bar ve Miedzyboz şehirlerinin boşaltılması hususundaki çabaları dramatik bir dille anlatılmaktadır. Bu çalışma ile Jan Gninski'nin anlattıkları esas alınarak İstanbul günleri ve Osmanlılar hakkında düşünceleri ele alınıp değerlendirilmektedir.
Osmanlı Devleti'nde kutsal yerler sorunu (1847-1853)

Hz. İsa'nın doğup büyüdüğü, Hıristiyanlık dinini ilk yaydığı, sonraları çarmıha gerilerek öldürüldüğü yerlerin Kudüs ve dolaylarında bulunması, Hz. Meryem'in de aynı yerlerde yaşamış olması nedeniyle, Hıristiyanlar, bu bölgede birçok kilise yaparak, ziyaret ve tören yerleri kurdular. Burada Ortaçağ'dan beri belli bir düzeni oturtmuş altı büyük kilise de mevcuttu. Ayrıca Haçlı Seferleri sırasında Kudüs'ün zaptı için gelen Hıristiyan kralların mezarları da burada bulunmaktaydı. Dini değer taşıyan bütün bu anıt ve tapınakların korunması, yönetilmesi ve onarılması, Hıristiyanlar için çok şerefli ve kutsal bir işti. Zamanla bu işler, Hıristiyan mezhepleri arasında kutsal yerler üzerinde hakimiyet mücadelesine dönüştü. Özellikle 19. yüzyılda Rusya Ortodokslar'ın hamisi, Fransa Katolikler'in hamisi olarak işe karışınca Kutsal Yerler Sorunu uluslararası platforma taşınmış ve Kırım Savaşı'nın çıkmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada; Kudüs'te Hıristiyan cemaatlerine ait kutsal yerler, kutsal yerlerin idaresi konusunda Hıristiyan cemaatleri arasındaki tartışmalar, bu tartışmalarda Osmanlı Devleti'nin tavrı ve Avrupalı devletlerin meseleye müdahale etmelerini ele alacağız.
12 numaralı Antakya Şer'iyye sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H. 1222-1226 / m. 1807-1810)

Tezimizin amacı çok değerli bilgiler içerdiği bilinen Şer'iyye sicillerinin kullanımını sağlamak ve bu belgeler aracılığıyla tarihe katkıda bulunmaktır. Bilindiği gibi siciller Osmanlı toplumunda kadıların tuttuğu mahkeme kayıtlarıdır. Ekonomik, sosyal, kültürel ve tarihi konular yönünden önemli belgelerdir. Çalışmamızda öncelikle Antakya'nın tarihi, kültürel ve sosyo-ekonomik yönlerine temas edilerek açıklanmaya çalışıldı. Daha sonra (H. 1222- 1226 / M. 1807 -1810) yılları arasını ihtiva eden 12 Numaralı Antakya Şer'iyye Sicili'nin incelenmesi ve Sicilin Osmanlıca metninin günümüz Türkçesine en iyi şekilde çevrilmeye çalışıldı. Sicilde geçen 94 belgenin tamamının transkripsiyonu yapılarak değerlendirildi. Belgede yer alan hükümlerin özeti tablo halinde verildi. Sicilde; veraset, vesayet, vekalet, tereke taksimleri gibi konular yer almaktadır. Şer'iyye sicilleri kaydedildiği dönem hakkındaki en orijinal bilgileri içermektedir. Bu bilgiler ışığında dönemin sosyal, idari, hukuki, iktisadi ve kültürel yapısı hakkında bilgilere ulaşmak mümkündür. Bu amaç doğrultusunda sicilde yer alan yer isimleri, resmi görevlilerin isimleri birer birer tespit edildi. Yine sicilde geçen camii, medrese, han, hamam ve diğer dini; sosyo-kültürel yapıların birer birer tespiti yapıldı. Bununla birlikte dönemin giyim-kuşamı ve yapılarında kullanılan eşyaların tespiti yapıldı. Yine dönemin iktisadi yapısı hakkında genel bilgiler verilip meslek grupları, çarşıları, dükkanları, esnaf grupları, iskeleleri tespit edildi. Ayrıca dönemin eşya fiyatları ve hayvan fiyatlarına terekeler vasıtasıyla tespit edilmeye çalışıldı. Sonuç olarak bu çalışma ile Antakya'nın (H. 1222- 1226 / M. 1807 -1810) yılları arasındaki sosyal, kültürel, hukuki ve ekonomik durumu siciller sayesinde aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Osmanlı tarih anlayışında vakanüvislik ve Vakanüvis Şanizade Mehmed Ataullah Efendi'nin hayatı

Osmanlı Devleti'nde kuruluş yıllarından itibaren dönemi anlatacak eserler verilse de bu eserler ciddi anlamda tarih yazıcılığı var demek için yeterli değildir. Osmanlı Devleti'nde tarihçiliğin XVI. yüzyılda başladığını kaynaklarda görmek mümkündür. XVIII. yüzyıla gelindiğinde tarihçilik anlayışı yeni bakış açısı kazanmıştı. Bu dönemde devlet geleneksel tarih anlayışından uzaklaşıp, yaşanan olayları yazıya geçirmek için memurlar tayin etti ve bu memurlara vakanüvis adı verildi. Mustafa Naima Efendi'nin göreve getirilmesi ile başlayan vakanüvislik, son vakanüvis olan Abdurrahman Şeref Efendi'nin göreve getirilmesine kadar devam etmiştir. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'ndeki tarihçilik anlayışını ve bu anlayış içerisinde vakanüvisliği ve II. Mahmud tarafından vakanüvislik görevine atanmış olan Şanizade Mehmed Ataullah Efendi'nin hayatı ele alınmıştır.
R-39 Numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin çeviri yazısı ve tahlili (H.1204-1205/M.1789-1791)

Osmanlı Devleti'nin taşradaki temsilcisi, hakimi ve bir nevi belediye başkanı olan kadıların kendilerine intikal eden konuları ve yaptıkları işlemleri kaydettikleri Şer'iyye sicilleri Osmanlı arşiv evrakı arasında müstesna bir yere sahiptir. Tezin konusunu teşkil eden R-39 numaralı Rusçuk Şer iyye Sicili, Bulgaristan Milli Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. R-39 numaralı Rusçuk Şer iyye Sicili kayıtları Devlet-i Aliye'nin Avusturya ve Rusya ile olan muharebeleri (1789-1791) ile Fransız İhtilali dönemine tesadüf etmesi sebebiyle ağırlıklı olarak savaş ortamının doğurduğu güvenlik mülahazalarını yansıtmaktadır. Bununla birlikte çeşitli konularda hükümlerin yer aldığı defter, dönemin gerek siyasi ve idari gerekse iktisadi ve sosyo-kültürel yönleri hakkında da detaylı malumat vermektedir. Tezde öncelikle Rusçuk'un tarihi ve stratejik konumu ile Şer'iyye sicilleri hakkında genel bir bilgi verildikten sonra çalışmanın temelini teşkil eden R-39 Numaralı Şer iyye Sicili kayıtlarından yola çıkılarak Rusçuk'un idari ve sosyo-kültürel yapısı hakkında analitik değerlendirmeler yapılmıştır. Hükümlerden edinilen bu bilgiler doğrultusunda Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki siyaseti, yönetim anlayışı, hukuki, mali ve sosyal alanlardaki uygulamaları ile birlikte Rusçuk'un Osmanlı tarihindeki önemi ortaya konulmuştur. Daha sonra R-39 numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonlu metnine yer verilmiş ve sicil defterinin konulara göre tasnifi yapılarak detaylı şekilde incelenmiştir. Rusçuk Şer'iyye Sicili, Osmanlı Devleti'nin adil yönetim anlayışını, olağanüstü durumlarda bile çok milletli, çok dinli ve çok dilli bir toplumda huzur ve sükunu sağlama kabiliyetini ortaya koyan orijinal bir kaynak ve araştırmacıların yararlanabileceği tarihi bir vesikadır.
XVIII. yüzyılda Osmanlı-İspanya ilişkilerine dair bir layihanın değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan itibaren çatışmalar şeklinde başlayan Osmanlı-İspanya ilişkileri, XV. ve XVI. yüzyıllarda gergin şekilde devam etmiş ve iki ülke arasında büyük savaşlar yaşanmıştır. Akdeniz ve Kuzey Afrika merkezli olan bu savaşlar yaklaşık üç asır sürmüştür. Tarihleri arasında büyük paralellik bulunan iki imparatorluk XVI. yüzyılın sonunda bu savaş durumuna son vermiş ve 1581 yılında bir ateşkes antlaşması imzalamıştır. 1581 yılında imzalanan ateşkes antlaşmasından sonra 1782 yılında bir barış antlaşması imzalanmıştır. Bu çalışmada 1782 tarihli barış ve ticaret antlaşmasının oluşum süreci, yapılan müzakereler, alınan kararlar ve antlaşma maddeleri hakkında bilgi verilmiştir. 1782 tarihli barış ve ticaret antlaşması sonrası iki ülke ilişkileri normale dönmüş, Akdeniz'deki korsan faaliyetleri son bulmuştur. Diplomasiye önem veren iki ülke karşılıklı elçilikler açmışlardır.
Birinci Dünya Savaşı'nda Yemen cephesinde lojistik faaliyetler

Lojistik faaliyetler, iaşe, ibate, nakliye ve sıhhiye hizmetlerinden oluşan bir zincirdir. Bu faaliyetler, savaşların kazanılmasında ya da kaybedilmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Lojistik faaliyetler vasıtasıyla cephe ile iç kesimler arasında kesintisiz bilgi edinmek mümkün olacağından hem savaşın gidişatı hakkında bilgi edinilmekte hem de cephede savaşan ordunun ihtiyaçları giderilmektedir. Birinci Dünya Savaşı orduların lojistik faaliyetleri açısından önemli bir sınav olmuştur. Çünkü dünya ülkeleri ilk defa topyekun bir savaş içine girmiştir. Bu sebeple seferberlik için çağrılan insan sayısı artmış ve insanlar üretici konumdan tüketici konuma geçmişştir. Üstelik savaşın beklenenden uzun sürmesi hem cephede hem de cephe gerisinde lojistik faaliyetler bakımından büyük sıkıntılara neden olmuştur. Birinci Dünya Savaşı'nın önemli cephelerinden biri de Yemen cephesiydi. Zira bu cephede alınacak bir başarı İngilizlerin sömürgeleri ile olan bağlantısını keserek savaş için gerekli olan insan ve malzeme ikmalini sekteye uğratabilirdi. Fakat bu bölge başlangıçta Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı sefer planının dışında tutulduğu için askeri yığınaktan mahrum kalmıştı. Ayrıca bölgenin merkezden uzak olması ve ulaşımda yaşanan bir takım güçlükler sebebiyle lojistik faaliyetlerin yürütülmesinde çeşitli problemler ortaya çıkmıştı. Bu çalışmanın amacı Birinci Dünya Savaşı'nda 7. Kolordu'da lojistik faaliyetlerin nasıl yürütüldüğünü hem Türkiye'deki arşivler hem de Yemen Milli Arşivi'nden alınan belgeler ışığında ortayakoymaktır.
XIX. Yüzyılın ilk yarısında Menteşe'de gayr-ı müslim nüfus

Sosyal bilimlerde güncelliği konusunda önemini yitirmeyen konulardan biri nüfustur. Bir coğrafi bölgenin nüfus yoğunluğu, ekonomik aktifliği, göç hareketleri ve tüm özel koşullarıyla bağlı olduğu devlet için güç unsuru olmaktadır. Osmanlı devletinde nüfus sayımı niteliğinde olan, klasik dönem nüfus sayımları ve ardından modern anlamda yapılan ilk nüfus sayımı II. Mahmut döneminde gerçekleşmiştir. Devletin himayesinde bulunan cemaatlerin idari kolaylığı ve devletin sosyo-ekonomik durumlarının tespiti için yapılmıştır. Bilhassa asker sayısı ve vergi oranı için yapıldığı bilinmektedir. XIX. yüzyılın ilk yarısında Menteşe Sancağı'nda bulunan gayrimüslimler hakkında yapılan bu çalışmada, Menteşe'nin gayrimüslim unsuruna yönelik nüfus özelliklerinin ortaya konması amaçlanmıştır.
İtalyan işgali sırasında Doğu Ege adaları

İtalya'nın siyasi birliğini tamamlamasının ardından geç kaldığı sömürgecilik yarışına girmek amacıyla gözüne kestirdiği Tunus'un Fransızlar tarafından işgal edilmesi üzerine Kuzey Afrika'da kalan son Osmanlı toprağı olan Trablusgarb için kolları sıvamıştır. Bölgede yaşayan İtalyanlara kötü davranıldığı gerekçesiyle Osmanlı İmparatorluğu'na bir nota göndermiş ve ertesi günü İmparatorluğa savaş ilan etmiştir. Trablusgarb ve Bingazi'de istediği sonucu elde edemeyince İtalya Osmanlı İmparatorluğu'nu barışa zorlamak amacı ile savaşı Ege Denizi'ne yaymış bu doğrultuda Çanakkale Boğazı'na saldırılarda bulunmuş ve Oniki Adayı işgal etmiştir. Savaş sonunda imzalanan Uşi Antlaşması ile adalardan çekileceğini teyit eden İtalya, Balkan Savaşı'nın çıkması ile bu çekilmeyi gerçekleştirmemiştir. Osmanlı İmparatorluğu'ndan ayrılan devletlerin Balkanlar'dan Türkleri atmak adına Osmanlı İmparatorluğu'na karşı ittifak oluşturup saldırıya geçmesi ile başlayan I. Balkan Savaşı sırasında Yunanistan Doğu ve Kuzey Ege'deki adaları işgal etmiştir.
XIX. yüzyılda Ankara eyaleti Beypazarı kazasının sosyal ve iktisadi durumu

Ankara eyaleti Beypazarı Kazası'nın sosyal ve iktisadi durumunu ele aldığımız araştırmamızda, 1844- 1845 tarihli Temettuat Defterleri'nin verdiği bilgiler esas alınmıştır. Çalışmamızda incelenen Beypazarına ait yetmiş üç Temettuat Defteri bölgenin demografik, sosyal ve ekonomik yapısına ait bilgileri kapsamaktadır. Ankara eyaleti Beypazarı kazasının sosyal ve iktisadi durumu adlı bu tez, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Temettuat Defterleri hakkında bilgi verilerek; Beypazarı Temettuat Defterleri incelenmiştir. Devamında ise Beypazarı'nın tarihçesine değinilmiştir. İkinci bölümde ise Beypazarı'nın XIX. yüzyılda hane reislerinin isimleri, ünvan, lakapları, köylere göre nüfusu, meslek grupları tablolarla birlikte değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde Beypazarı'nın ekonomik yapısına bağlı olarak gelir kaynakları genel hatlarıyla ele alınarak; veriler, tablolar üzerinde gösterilmiştir. Son bölümde ise dönemin vergileri üzerinde durulmuştur. Verilerden de yararlanılarak, dönemin vergi sistemi hakkında bilgi verilmiştir.
Ağrı ili civarında Ermeni meselesi

Bu çalışmada Ağrı ve havalisinde Ermeniler ile Türkler arasında vuku bulan olayları inceledik. Çalışma bir giriş, beş bölüm ve bir ekten oluşmaktadır. Giriş bölümünde Ermeni Sorunun ortaya çıkış nedenleri ile Ermenilerin Ağrı ve havalisinin Ermeniler açısından önemine değinilmiştir. Birinci bölümde Ermenilerin yaşadığı coğrafya ve bu coğrafyada komşu milletler ile olan münasebetleri anlatılmıştır. İkinci bölümde Ermeni olaylarının ortaya çıkışı ve dış güçlerin bu olaylarda rolü üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde Osmanlı Devleti'nin Ermeni olayları ile ilgili aldığı önlemler ve Tehcir Kanunu anlatılmıştır. Dördüncü bölümde Ermenilerin Ağrı ve havalisi ile ilgili emelleri belirtilmiştir. Beşinci bölümde ise Ermenilerin Ağrı ve civarında yaptıkları katliamlar yaşayanların ifadeleri ile aktarılmıştır. Ekler kısmında ise Ağrı ve civarında Ermenilerin çıkarmış oldukları olaylar arşiv belgeleri ile verilmiştir.