Arnold Wesker'in utopik dünyası

Bu çalışmanın amacı, çağdaş İngiliz oyun yazarlarından Arnold Wesker'in ütopik görüş ve ülkülerini tanıtmaktır. Ancak, Wesker'in ütopik görüşlerinden söz etmeden önce, yazın dünyasındaki ütopik eserler, özellikle 'devlet yönetimini konu edinen çalışmalara kısaca değinmenin yararlı olacağını düşündük. Çalışmamızın 'Giriş' bölümü, bazı yazar ve düşünürlerin, ülküsel toplumlar kurma yönündeki görüşlerini içermektedir. Söz konusu bölümde tanıtılan eserleri seçerken, eserlerin devlet yönetimi konusunda ortaya konulan eserler olmalarını ölçü aldık. Ancak, söz konusu alandaki çalışmaların yalnız bizim tanıtmaya çalıştığımız eserlerle sınırlı olmadığını; bizim, 'ütopya' kavramını tanıtmak amacıyla, sınırlı sayıda ütopik eserler üzerinde durduğumuzu da belirtmek zorundayız. Burada, bir gerçeğin göz ardı edilmemesi gerektiğine inanıyoruz: İnsanların ütopik düşleri içinde yaşadıkları koşullardan bütünüyle ayrı bir çerçevede değerlendirilmemelidir. Yazın tarihindeki ütopik eserlerin incelenmesini amaçlayan çalışmaların bu gerçeği göz ardı ederek yapılmaları söz konusu çalışmaların nesnelliğine gölge düşürecektir. Çocukluk dönemini İkinci Dünya Savaşı yıllarında yaşayan Wesker, savaşın neden olduğu acı ve yıkımı yaşayan insanlardan yalnızca biridir, ilk bakışta. Bununla birlikte, 'savaş' kavramını ve anlamını onu yaşayarak öğrenmek, doğal olarak, konuya ayrı bir bakış açısı gerektirecektir. Bir toplumun yüz yüze olduğu koşullar o toplumu oluşturan üyelerin günlük yaşantılarında bütün ağırlığıyla duyumsanacaktır. Bu yüzden, savaşın gerçek yüzünü gören Wesker'in barıştan yana olması ne ölçüde doğal karşılanmalıysa, kent yaşamının, insanları insanca duygulardan uzaklaştırdığına inanarak, kırsal yöre yaşantısı özlemi duyması da o ölçüde doğal karşılanmalıdır. Wesker için, bu, çağdaş toplumda insanca değerlerin yitirilmemesi için bir gereksinmedir. Wesker, çağdaş dünyada, çağdaş ilişkiler ve istenilen bir yaşam biçimi kurulması için çaba harcayan bir oyun yazarı olarak değerlendirilmelidir. Bunun yanında, bir yazarın görüşlerini onun politik inanışından bütünüyle ayrı bir bakış açısıyla yorumlamak da doğru olmayacaktır. Wesker'in politik görüşleri, doğal olarak, oyunlarına yansıyacaktır. Ancak, oyunları bir bütün olarak 'doğal oyunlar' diye tanımlamak da yanlış olur, sanırız. Bu görüşü savunurken yazarın, bütün toplum için ülküsel görüşler ortaya koyması gerçeğinden yola çıktığımız belirtmemiz konuya bir ölçüde açıklık getirecektir. Wesker'ı ne bütünüyle politik oyunlar yazan ne de politikadan bütünüyle soyutlanmış bir oyun yazarı olarak değerlendirebiliriz. 0, kendi doğrularını anlatmaya çalışan biridir. Wesker, toplumsal yaşantının kaçınılmaz gereği olan 'kişiler-arası' iletişimin önemi ve yaşamsallığını vurgulayan bir oyun yazarıdır. Sanatın toplumun yalnız belirli bir kesimi için değil, bütünü için gerekli olduğunu vurgular. Herkesin köklerine bağlı olduğunu, bunuV yalanlamanın yanlış olduğunu vurgularken iyi, doğru ve ülküsel olana doğru bir yönelme olması gerektiğinin ne ölçüde kaçınılmaz bir zorunluluk olduğunu da ortaya koyar. Wesker'in ütopik dünyasını yukarıdaki görüşler ışığında tanıtmaya çalışacağız. Çalışmamızda, 'ütopya' kavramı ve bir kısım ütopik eserlerdeki ütopik yansımalar üzerinde durduktan sonra, Wesker ve görüşlerini tanıtacak bir bölüm hazırlamamızın yerinde olacağını düşündük. Oyunları ise, özgün konular içerenleri ayrı başlıklar altında, öbürlerini ise yalnız bir başlık altında inceleyerek, Wesker'in ütopik görüşlerini tanıtmaya çalıştık. Wesker üzerinde yaptığımız bu çalışma, oyun yazarının, dili kullanma biçimi, anlatım yöntemleri gibi, yöntembilimsel özellikler üzerinde değil; yalnız ütopik yansımalar üzerinde yoğunlaşmıştır.