Türk Hava Kurumu Etimesgut Uçak Fabrikası

16 Şubat 1925'te Türk Tayyare Cemiyeti adıyla faaliyete geçen Türk Hava Kurumu, Ankara Akköprü'de küçük bir atölyede planör üretimi ile uçak ve planörlerin bakım-onarım çalışmalarına başlamıştır. Ancak, zamanla bu atölyenin yetersiz kalması üzerine 1939 yılında Etimesgut'ta ikinci bir atölye inşa edilmiştir. II. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine Almanya ve Sovyetler Birliği tarafından işgale uğrayan Polonya'yı terk etmek zorunda kalan Polonyalı mühendislerden Jerzy Wedrychowski, 1940 yılı Mayıs ayının ortalarında THK'ye ortak uçak üretme konusunda başvuruda bulunmuştur. Bunun üzerine konuyu değerlendiren ve Başbakanlık'tan görüş soran THK, Milli Savunma Bakanlığı uzmanlarının olumsuz görüş bildirmesine rağmen Polonyalı havacılarla irtibata geçerek onları Türkiye'ye davet etmiştir. Bu işbirliğinin sonucu olarak; Etimesgut Atölyesi genişletilerek 1941 yılında Etimesgut Uçak Fabrikası olarak faaliyete geçmişş, aynı yıl sonbaharda İstanbul Teknik Üniversitesi Makina Fakültesi bünyesinde uçak mühendisi yetiştiren bir dal kurulmuş ve burada Polonyalı mühendislerin de yardımıyla Türk öğrenciler yetiştirilmeye başlanmıştır. 1948 yılında ise THK Gazi Uçak Motor Fabrikası ve 1950 yılında Ankara Rüzgar Tüneli faaliyete geçmişştir. Havacılık faaliyetleri milli imkanlar çerçevesinde ilerlerken, Etimesgut Uçak Fabrikası'nda THK-1'den THK-16'ya kadar modellerin tasarımları ve üretimleri gerçekleştirilmiştir. II. Dünya Savaşı'nın ardından Polonyalı havacıların Türkiye'yi terk etmeleri, Hava Kuvvetleri Komutanlığı ve Devlet Hava Yolları tarafından THK üretimi uçak ve planörlerin çeşitli bahanelerle reddedilmesi, Amerika Birleşik Devletleri'nden uzman heyetlerin Türk ekonomisi ve THK fabrikaları hakkındaki yanlış ve yönlendirici raporları, Truman Doktrini sonucu ABD'den uçak, uçak motoru ve yedek parçaların gelmesi, Marshall Yardımları sonucu ekonomik sistemin ABD'nin etkisine girmesi, dönemin siyasetçilerinin ve idarecilerinin olumsuz tutumları gibi gelişmelerin sonucu olarak THK Uçak ve Motor Fabrikaları yeterli iş alamamaya başlamıştır. Bunun üzerine THK ekonomik sıkıntıları aşabilmek adına kuruluş amacı dışında farklı tipte işler yapmaya başlamıştır. Başbakanlık Denetleme Heyetleri ve çeşitli uzmanlar tarafından fabrikalarda denetlemeler yapılarak THK'ye çeşitli çözüm önerileri sunulmuştur. Ancak, bu çabalar da fabrikaların durumunda bir değişiklik yaratmamıştır. 5 Nisan 1952'de toplanan THK'nin Olağanüstü Kurultayı'nda, THK Genel Merkez Kurulu'na THK Uçak ve Motor Fabrikaları'nın özellikle kamu kurum ve işletmelerine kiralanabilmesine veya satılabilmesine olanak sağlayan yetki verilmiştir. Bundan kısa bir süre sonra, THK Uçak ve Motor Fabrikaları, 18 Haziran 1952'de yapılan bir protokol ile Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu'na devredilmiştir. Uçak Motor Fabrikası, 1954 yılında MKEK tarafından Minneapolis-Moline Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A. Ş.'ye devredilerek traktör fabrikasına dönüştürülmüştür. Uçak Fabrikasında ise THK uçak ve planörlerinin geliştirilmiş sürümleri olarak MKEK-1, MKEK-2, MKEK-3, MKEK-4, MKEK-5, MKEK-5A, MKEK- 6 ve MKEK- 7 adlı projeler geliştirilmiş ve bunlardan MKEK- 2 ve MKEK- 4 modeli uçaklar üretilmişse de 1959 yılında fabrikadaki uçak üretim faaliyeti sona ermiştir.