Konut yapım sektöründe toplam kalite yönetimi: 'kalite fonksiyon yayılımı' metodolojisinin sektöre uyarlanması

Günümüzün iş dünyası, özellikle son 20 yılda önemli değişimlerle karşı karşıya gelmiştir. Küreselleşme olgusuyla beraber, dünya pazarları arasında rekabet günden güne şiddetlenmiş ve bunun bir sonucu olarak da yüzyılımızın ikinci yansından itibaren standartlaşmaya başlayan kalite kavramı, çağımızın en önemli rekabet unsuru haline gelmiştir. İçinde bulunduğumuz yüzyılın başından bu yana çok sayıda bilim adamı kalite konusuyla ilgilenmiş, kalitenin farklı boyutlarına değinen pek çok tanım yapılmıştır. Kalite felsefesini organizasyonlarının geneline yayma hedefiyle yola çıkan firmaların, sürekli gelişim ve müşteri memnuniyetini amaçlayarak yöneldiği toplam kalite yönetimi ise, bugün dünyada sistemsel düşüncenin en ileri aşaması olarak kabul görmektedir. Klasik yönetim yaklaşımıyla temelde pek çok açıdan farklılık gösteren toplam kalite yönetimi, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere çok sayıda ülkede, birçok sektörde başarıyla uygulanmaktadır. Uluslararası rekabet ortamında, standart kalitenin büyük önem taşıdığı inşaat sektöründe de kabul gören toplam kalite yönetimi, Avrupa Birliği kapılarını zorlar durumdaki ülkemizde günden güne yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türk inşaat sektöründe son yıllarda tanınmaya ve uygulanmaya başlayan toplam kalite yönetiminin, uzun ömürlü olmak üzere tasarlanan yapım projelerinin 'toplam yaşam döngüsü' çerçevesinde, bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmesidir. Yapı üretiminin, tasarım ve yapım süreçlerinin birbirini takip ettiği ucu açık bir zincir yerine, kullanım sürecini de kapsayan ve iç içe geçmişş, etkileşim halindeki süreçlerden oluşan bir döngü olarak değerlendirildiği bu çalışmada, endüstri sektöründe yaygınlaşmaya başladığı halde inşaat sektöründe henüz pek tanınmayan bir planlama metodolojisi olan kalite fonksiyon yayılımının yapı üretim sürecine adaptasyonu irdelenmiş, Türkiye'de toplu konut sektöründe kullanılmasına ilişkin öneriler getirilmiştir. Tezin ilk bölümünde, iş dünyasında son yıllarda yaşanan değişimlere kısaca değinilmiş, kalite kavramım gündeme getiren koşullardan söz edilerek çalışmanın amacı, kapsamı ve önemi açıklanmıştır. İkinci bölümde kalite ile ilgili temel kavramlar açıklanmış; bu çerçevede geçmişşten günümüze yapılmış olan değişik kalite tanımlarına yer verilerek kalitenin tarihsel gelişimi aktarılmış, kalitenin öncüleri ve literatüre olan katkıları anlatılmıştır. Üçüncü bölümde toplam kalite felsefesi açıklanmış, toplam kalite yönetiminin esasları irdelenmiş, TKY kavramı ile birlikte anılan temel kavramlar tanıtılmıştır. Organizasyonlarda toplam kalite yönetiminin uygulanmasının getireceği faydalar hakkında bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde, toplam kalite yönetiminin bina yapım sürecine uyarlanması ve inşaat sektörünün kendine has özellikleri sebebiyle, söz konusu sektörde kaliteyi etkileyen özel faktörler üzerine bir irdeleme yapılmıştır. Yapım projelerinin yaşam döngüsünü oluşturan tasarım süreci, yapım süreci ve kullanım süreçleri anlatılmış, kalite bakımından süreçlerin birbirleriyle olan ilişkileri analiz edilmiştir. Beşinci bölümde, alan çalışmasına yer verilmiştir. Aynı tip yapı üretiminde, kullanım sürecinde müşteriden alınan geribildirimin yeni tasarımlara ne oranda kalite girdisi sağladığı sorusu, alan çalışmasının çıkış noktasını oluşturmaktadır. Dolayısıyla tek tip yapı üretiminde uzmanlaşmış olan bir inşaat firmasının, iş süreçlerinde yürütmekte olduğu kalite çalışmaları irdelenmiş, yapım projelerinin yaşam döngüsündekİ süreçlerin bir diğerine ne oranda girdi-çıktı sağladığı araştırılmıştır. Aynı amaçla, söz konusu firmanın devam etmekte olan bir örnek projesi üzerindeki kalite çalışmalarına dikkat çekilmiş, kalite hedefleri ve süreçler incelenmiştir. Yapılan alan çalışmasında, firmanın kullanıcılardan ve potansiyel müşterilerden aldığı geri bildirimi tasarım parametrelerine dönüştürebileceği sistemli bir metodolojisinin olmadığı bulgulanmıştır. Firmanın bu zaafının nasıl yenilebileceği sorusu, araştırmaya yeni bir yön kazandırmış ve kalite fonksiyon yayılımı metodolojisinin Türk inşaat sektörüne, özellikle de toplu konut üretimine uyarlanabilirliğini gündeme getirmiştir. Buradan hareketle, Kalite Fonksiyon Yayılımı üzerine genel bir araştırma yapılarak yapı üretiminde kullanılabilirliği sorgulanmış, söz konusu firmanın bu metodolojiden faydalanmasına ilişkin öneriler getirilmiştir. Son bölümde ise araştırma neticesinde elde edilen bulgular aktarılmış, yapılan çalışmanın ışığı altında çıkarılan sonuçlar tartışılmıştır. Bu çalışmada, toplam kalite yönetiminin yapı üretim sürecine uyarlanması ile ilgili gelişmelere katkıda bulunmak amaçlanmış, ileride yapılabilecek daha kapsamlı araştırmalar için ortaya atılabilecek hipotez önerilerine altyapı sağlanması hedeflenmiştir.