Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kalıp sözlerin kullanımına yönelik etkinlik örneklerinin başarı üzerindeki etkileri

Yabancı dil öğretiminde kültür aktarımı önemli bir yere sahiptir. Dünyada tercih edilen yabancı diller arasında son yıllarda daha çok öne çıkan yabancılara Türkçe öğretimi alanında da kültür aktarımının katkısı yadsınamaz bir gerçektir. Bu bağlamda dil ve kültür arasındaki ilişkiyi belirginleştiren en temel bağlardan birini kalıp sözler oluşturmaktadır. Türk toplumunun kültürüne ışık tutan ve kültürü nesiller arasında konuşturan, günlük yaşam alanlarında yazılı ve sözlü iletişim dilini düzenleyen, dilimizde sıklıkla karşılaşılan, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimini kolaylaştırarak bireylere iletişimsel ve kültürel yeterlik kazandıran kalıp sözlerin temel alındığı bu çalışma ortaya konmuştur. Bu çalışmada Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılabilecek kalıp sözlerin tespit edilmesinde bir ölçüt oluşturması açısından örneklem olarak seçilen Gazi Üniversitesi Türkçe Öğrenim, Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından 2014 yılında yayımlanan Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti ders kitaplarını kalıp söz varlığı bakımından değerlendirmek ve bu kalıp sözlerden hareketle Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılmak üzere etkinlik önerileri geliştirmek amaçlanmıştır. Ayrıca Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti ders kitaplarındaki kalıp söz öğretimi etkinliklerinin öğrencilerin kalıp sözleri öğrenmesindeki etkililiğini ölçmek de çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda çalışmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Çalışmanın nitel araştırma yöntemine göre yürütülen kısmında örneklem olarak seçilen ders kitaplarındaki kalıp söz varlığı doküman incelemesi yöntemi ile incelenmiştir. Elde edilen veriler abecesel sıralama ile tablolaştırılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda örneklemi oluşturan ders kitapları arasında kalıp söz varlığı bakımından farklılıklar bulunduğu görülmüştür. Buna göre Yabancılar İçin Türkçe A1 kalıp söz varlığı ve kalıp söz etkinlikleri yönünden en zengin ders kitabıdır. Örneklemi oluşturan ders kitaplarında tespit edilen bu kalıp sözlerden hareketle araştırmacı tarafından Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni'nde tanımlanan öğrenme düzeyleri ve dil yeterlik ölçütleri temel alınarak A1, A2, B1, B2, C1 ve C2 dil düzeylerine uygun şekilde betimsel araştırmalarda kullanılan tarama yöntemi kullanılarak Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılmak üzere 30 özgün etkinlik önerisi tasarlanmıştır. Çalışmanın deneysel yönteme göre yürütülen kısmında ise örneklemi oluşturan ders kitaplarındaki kalıp söz öğretimi etkinliklerinin etkililiğini tespit etmek amacıyla 2014- 2015 eğitim-öğretim yılının bahar dönemi Nisan ayında 19 Mayıs Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya TÖMER'de öğrenim gören 148 öğrenciden gönüllülük esasına göre A2 düzeyinde 5 öğrenci deney ve 5 öğrenci kontrol grubu, B1 düzeyinde 5 öğrenci deney ve 5 öğrenci kontrol grubu ve C1 düzeyinde 13 öğrenci deney ve 15 öğrenci kontrol grubu olmak üzere toplam 48 öğrencinin katılımıyla uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Kontrol gruplarına örneklemi oluşturan ders kitaplarından araştırmacının belirlediği kalıp söz öğretimi etkinlikleri, deney gruplarına ise araştırmacı tarafından geliştirilen kalıp söz öğretimi etkinlikleri uygulanmıştır. Çalışma 12 ders saati etkinlik uygulamaları ve 1 ders saati son test uygulaması olmak üzere toplam 13 ders saatinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada gerçek deneme modellerinden son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarına uygulanan kalıp söz öğretimi etkinliklerine yönelik hazırlanan 'Akademik Başarı Testi' etkinlik uygulamalarından sonra tüm gruplara son test olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 18.0 programından yararlanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının akademik başarı testlerinin puanları arasında herhangi bir anlamlı farklılık bulunup bulunmadığı ise bağımsız örneklem t-testi kullanılarak belirlenmiştir. Elde edilen analiz sonuçlarına göre, araştırmacı tarafından geliştirilen kalıp söz öğretimi etkinliklerinin uygulandığı temel ve ileri düzey deney grubu öğrencileri ile ders kitaplarındaki kalıp söz öğretimi etkinliklerinin uygulandığı kontrol grubu öğrencilerinin Akademik Başarı Testi puanları arasında anlamlı derecede bir farklılık tespit edilmiştir (p<.05). Orta düzey deney ve kontrol grubunda yer alan öğrencilerin Akademik Başarı Testi puanları arasında ise anlamlı bir farklılık ortaya çıkmadığı anlaşılmıştır (p>.05). Bu çalışma sonuçlarından hareketle temel ve ileri düzey deney gruplarına uygulanan öğretimi etkinliklerinin örneklemi oluşturan ders kitaplarındaki kalıp söz öğretimi etkinliklerine göre kalıp söz öğretimi bakımından daha anlamlı öğrenmeler sağladığı ifade edilebilir. Ayrıca çalışma kapsamında tasarlanan kalıp söz öğretimi etkinliklerinin, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında yapılacak olan çalışmalara katkı sağlayacağı ve kalıp sözlerin öğretimi sürecini kolaylaştıracağı düşünülmektedir.