turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kütahya şer'iye sicilleri 74 numaralı defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti'nin asırlarca yaşamasını sağlayan en önemli unsurlardan birisi de 'Hukuk Sistemindeki mükemmelliktir. Çünkü hukuk, sosyal bansın temelidir. Osmanlı Devleti'nde Hukuk Sistemi'ni günümüze taşıyan Şer'iye Sicillerinde oldukça önemli tanıklardır tarihe. Osmanlı Devleti'nin en önemli şehirlerinden biri olan Kütahya tarihi geçmişş açısından oldukça önemli bir araştırma sahasıdır. Kütahya oldukça eski bir Türk Yurdu ve Osmanlı Şehri olduğu itibarla, Şer'iye Sicilleri araştırılması gereken bir ilimizdir. Osmanlı Devleti'nin ortaya koyduğu yüksek kültür, Kütahya'da tutulan kayıtlardan da kolayca anlaşılabilmektedir. 74 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicil Defteri üç yüz atmış adet belgeden oluşmaktadır. Defterde değişik mahkeme davaları ve sonuçları bulunmaktadır. Bu belgeler; hüccet ve vekil tayini, kefalet, davalarıdır. Görülen bütün bu davalarda en adil kararların verilmeye çalışıldığı gözlenmiştir. Arazi ve dükkan davalarında işlenilen konu genellikle çocuklara ölen ebeveynlerinden kalan mirasın taksimi şeklinde göze çarpmaktadır. Ticaret ile ilgili davalardan gerek ortaklıkların kurulması ve gerekse alacak-verecek gibi problemli konuların çözümüne çalışılmaktadır. İhtilaf çıkabilecek bazı davalarda şahitlerinde huzurunda davalar sonuca bağlanmış ve karar metninin altında şahitlerin ismi veya isimleri yazılmıştır. Ayrıca mahkemede bir de yemin müessesesinin olduğu görülmüştür. Kütahya'da yaşayan Ermeniler ve Rumlar'ın da bazı konularda mahkemeye başvurduğu görülmüştür. Bu dönemde 1322- 1326 (1905-1909) Kütahya'da bir Katolik Kilisesi'nin de var olduğu anlaşılmaktadır. Bu da açıkça göstermektedir ki Osmanlı Devleti'nde hoşgörü sadece bir söylem değil, tüm belgelerde var olan bir gerçektir. 74 Numaralı Kütahya Şer'iye Sicil Defteri, sosyal, siyasi, ekonomik ve hatta askeri açıdan Kütahya'yı ve makro planda Osmanlı Devleti'ni değerlendirmek açısından oldukça önemli bir birinci elden kaynaktır.
Defterdar Mehmed Şerif Efendi'nin layihasının Nizam-ı Cedid ıslahatlarındaki rolü

Osmanlı devleti belirli zamanlarda devletin bozulan düzenini iyileştirebilmek için ıslahat çalışmalarında bulunmuştur. III. Selim döneminde de bu çalışmalar yoğun bir şekilde devam etmiştir. III. Selim, devlet adamlarının sunduğu layihalar yardımıyla askeri, idari ve mali alanlarda yenileşme çabası içine girmiştir. Bu çalışmanın kapsamını, Defterdar Mehmed Şerif Efendi'nin layihasının mali alanda bize verdiği bilgiler oluşturmaktadır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Layiha yazarları ve yapılan ıslahatlar hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Defterdar Mehmed Şerif Efendi'nin layihası mali açıdan değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, III. Selim döneminde yapılan mali ıslahatlar eski ve yeninin karmaşık bir yapısını ortaya koymuştur. Çalışmamız dönemin mali durumunu bir nebze de olsa ele aldığından, bu alanda yapılacak olan araştırmalara yol gösterici olduğu takdirde amacına ulaşacaktır.
Money and its use in the Ottoman Empire during the sixteenth and seventeenth centuries

Bu tez Osmanlı İmparatorluğu'nun para tarihini on altıncı ve on yedinci yüzyıllar için incelemeyi hedeflemektedir. Nümizmatik ve tarihsel kaynakların elverdiği ölçüde, Osmanlı para sisteminin geneli üzerinde yoğunlaşmanın yanı sıra, bölgeler ve Balkanlar'dan Kırım'a, Suriye'den Mısır'a, Körfez'den Mağrib'e kadar olan bölgeler arasındaki ilişkileri de incelemektedir. Söz konusu bölgeler, Batı Avrupa'dan Hint Okyanusu'na kadar çok çeşitli ticaret ve ödeme kalıplarının etkisi altında kalmıştır. Dolayısıyla, bu çalışma bölgesel gelişmelere ve küresel iktisadi kuvvetlere cevaben gelişen parasal düzenlemelerin karmaşıklığını ve çeşitliliğini vurgulamaktadır. Parasal tarihe bu bakış açısıyla yaklaşım, para talebinin, para arzının, ve nihai olarak da para kavramının doğasına yeni boyutlar katmaktadır. Bölgesel ve uluslararası perspektiflere dayanan bu çalışma, para sisteminin mantığını ve on altıncı ve on yedinci yüzyıllardaki algılanışını incelemektedir. iv
İskender Bey İsyanı sırasında Arvanid Sancağının siyasi ve sosyal durumu

İskender Bey'in Arnavutluk tarihindeki konumunun tatrışılmaz olduğu biliniyor. 25 yıllık mücadelesiyle Osmanlı İmparatorluğunun bölgede yerleşme sürecinde en etkin isyan olan İskender Bey'in isyanı öncelikle arşiv belgelerine dayanarak işlenmiştir. Burada H. 835 tarihli Suret-i Defter-i Sancak-i Arvanid temel kaynak niteliğindedir. Bunun yanı sıra konuyla ilgili Türkçe, Arnavutça, İngilizce ve İtalyanca kaynaklara dayanarak konunun daha iyi anlaşılması için Osmanlı İmparatorluğunun Balkanlara girişi ve Arnavutluk tarihine ana hatlarıyla değinilmiştir. Çalışmamızda öncelikle Osmanlı öncesi Arnavutluk hakkında açıklayıcı bilgiler sunulmuş ve Osmanlı İmparatorluğunun bölgeye girişi ile ilgili çok önemli mes'elelere yer verilmiştir. Toplumun yapısı ve dini inançlarına da yer verildiği bu çalışmada Osmanlıların uyguladığı fetih politikası sürecinde toplum arasındaki etki-tepki veya denge meselesine açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Özellikle tımar ve devşirme sisteminin uygulanmasında bölgeye görülen değişikliklerle ilgili bilgilere yer verilmiştir. Bunun dışında çalışmada Arnavutluk'ta Osmanlılar tarafından ilk kurulan Arvanid-ili sancağı, kapsadığı bölgeler, yönetim şekli ve isyan sonrasında diğer sancakların kurulmasına özellikle parmak basılmaktadır. İskender Bey isyanının temel sebeplerine, isyan boyunca Osmanlı İmparatorluğu ve aynı zamanda Venedik ile yakın münasebetlerine de, onun stratejik şahsiyetinin daha iyi anlaşılması açısından, önemle üzerinde durulmuştur. Konuyu ele alırken objektif olmaya çalıştığımız bu çalışmada Osmanlı medeniyetinin toplum üzerindeki yararlara, toplu ihtida olayları, gayr-i müslime karşı muameleleri ve bölgede dinler arası diyalog veya çatışmalar da elden geldiğince işlenmiştir.
Darbeler ve Bab-ı Ali baskını

Osmanlı'nın en parlak döneminden günümüze kadar birçok dönemlerde devlet yönetimine gayri nizami bir şekilde müdahale edilmiş ve ülke yönetime el koymaları günümüze kadar gelmiştir. Yapılan darbede ilk ele alacağımız olayda 24 Nisan 1512'de Osmanlı Devleti'nin 9. Padişahı olan Yavuz Sultan Selim'in babası olan II. Bayezid'e karşı başlattığı harekettir. Sonra II. Osman vakası patlak verdi. Bu dönemde de devlet yönetimi ihtilal hareketleri nedeniyle durduruldu. Devletlerinin geleceği için padişahların hepsi tahtları ve hatta canları pahasına devleti korumayı kendilerine görev bilmişlerdi. Genç Osman'ın amcası olan I. Mustafa'nın halledilmesi üzerine tahta geçen Genç Osman'ın yaptığı sert tavırlarla yeniçeri ve ulemanın tepkisine ve nefretlerine sebep oldu. Bu nefret giderek artarak isyanın çıkmasına sebep oldu. Daha sonra isyancılar sarayı basarak I. Mustafa'yı bulunduğu hücreden çıkararak sultanlığını ilan ettikten sonra Genç Osman'ı yedi kule zindanlarına hapsederek orada katlettiler. Sonrasında Kabakçı Mustafa isyanı baş gösterdi. Osmanlı'da yenileşme hareketlerinin gerçekleşmesi için III. Selim bazı ıslahatlar yapmak istemiştir. Amaç Osmanlı'yı daima daha ileri daha modern bir hale getirmekti. Bunun için de III. Selim, Nizam-ı Cedid adı ile askeri, mülki, idari, ticari, sosyal ve siyasal bir dizi ıslahatlar teşebbüsüne girerek devlete yeni bir yapı ile canlandırmaya çalışmıştır. 1807'de Nizam-ı Cedid ordusunu dağıtmak isteyen yeniçeriler Kabakçı Mustafa önderliğinde ayaklanma çıkararak III. Selim ve Nizam-ı Cedid ordusunu dağıtıp tahttan çekilmek zorunda kaldı. 1876'da da Abdülaziz'in akli dengesinin yerinde olmadığını söyleyerek tahttan indirilmiştir. Askeri darbe olarak bilinen Bab-ı Ali baskını 23 Ocak 1913 tarihinde Kamil Paşa hükumetine zorla istifaya iten ittihatçılar ve bu tarihten sonra hükumet çalışamaz hale getirilmiştir. Daha sonra 20 Ocak 1921 Anayasası'nın 1, 2 ve 3. Maddelerinde ilk defa Türkiye Devleti ifadesinin kullanılması bir önceki Osmanlı Hükümeti'ne karşı bir ihtilal olduğu niteliğini ortaya koymuştur. 27 Mayıs 1960 Darbesi, çok partili hayata geçildikten sonra seçimlerle başa gelen ilk demokratik hükümet olma özelliğini taşıyor. 27 Mayıs 1960'ta ordu el koymuş, Adnan Menderes ile bakanlarından Fatih Rüştü ve Hasan Polatkan idam ettirilmiştir. 12 Mart 1971 Muhtırası 3 Kuvvet Komutanı ve Genelkurmay başkanının imzasını taşıyan Süleyman Demirel hükümetinin düşürülmesi ile sonuçlanmıştır. Ardından meclisin ve, siyasi partilerin kapatılmış ve yeni Anayasa hazırlanmış fakat ülke iç savaşa girecek noktaya gelmiştir. Bu durumda 1980 askeri darbesi Kenan Evren'in başkanlığında askeri bir idarenin ardından ülkede pek çok yenilikler de getirildi. Birçok kişiye idam cezası verildi, 50 kişi infaz edildi, birçok kişi fişlendi, fişlenen kişiler işten çıkarıldı ve hapsedilenlerden ölen kişilerin olması darbenin acı ve kötü yüzünü ortaya koydu.
Osmanlı maliyesinde malikane uygulamasının taşra yönetiminde bir usul olarak kullanımı: XVIII. yüzyılda Adana Sancağı

XVIII. yüzyılda Osmanlı maliyesinde boyutları gittikçe geniş bir alana yayılan 'İltizam' sisteminin, taşra idari-mali organizasyonunda ne gibi değişimlere ve dönüşümlere yol açtığının analiz eden 'Osmanlı Maliyesinde Malikane Uygulamasının Taşra Yönetiminde Bir Usul Olarak Kullanımı: XVIII. yüzyılda Adana Sancağı' başlıklı tezin ana kaynağını Maliyeden Müdevver defterler, Başmuhasebe Kalemi defteri ile Şer'iyye Sicilleri oluşturmaktadır. Tezde özellikle iki husus üzerinde durulmuştur. Birincisi, XVIII. yüzyılda Osmanlı maliyesinde meydana gelen değişimlerin, taşra yönetim mekanizmasında ortaya çıkardığı farklılıklar, Adana sancağı kapsamında ortaya konulmaya çalışılmıştır. Buna göre, bölgede tespit edilen dirlik, tahvil ve malikane alanları sayesinde, taşra yöneticilerinin yetki alanları tespit edilmiştir. XVIII. yüzyılda malikane uygulamasıyla birlikte ilk defa evrensel gelişmeye uygun olarak batıda modern devletin ortaya çıktığı süreçte yapılan gibi, doğrudan merkezi bir yetkiyle merkezileştirme yoluna gidilmiştir. Bu uygulama, eskiden timar sistemi içinde kalan gelirlerin yani tevcih edilen yöneticilere toplanma ve kullanım hakkı bırakılan gelirlerin hazineye intikalidir. Tezde yer alan ikinci husus ise, XVIII. yüzyılda Osmanlı taşrasında görülen yönetici karmaşası ve kimlik değişiminin ortaya konulmasıdır. Bu dönemde hem dikey -zümreler arası- hem de yatay -mekanda- hareketlilik artınca, örf mensuplarının niteliği değişmiştir. Artık idari/askeri yönetici sınıfın dahil oldukları gerçeklik değişmiş, devşirme sistemi tek kaynak olmaktan çıkmıştır. Reayanın kul kadrolarına geçiş süreci olarak da değerlendirilen bu dönemde yeni kanunlar ve uygulamalar olmamasına rağmen yöneticilerin kimliği farklılaşmış, taşranın fiili yöneticileri, artık yönetici sadece seçkinler arasından değil a'yan ve eşraf arasından gelmeye başlamıştır. Bu bağlamda malikanecileri ve malikanecilerin görevlendirdiği mukata'acı, pare mültezimi ve der-uhdecilerin kimlikleri belirlenerek, bu dönemde kuralları uygulayacak olan yeni insan tipi üzerinde durulmuştur. Bu yeni insan tipinin birinci özelliği; geleneği yadsımaları yani devlete kafa tutabilmeleridir. Kısmen ilk özelliğe tezat oluşturacak şekilde ikinci özelliği ise; sorumlu ve düşünen insan tipinde olup, devletten kendilerini sorumlu tutmalarıdır.
Gaziantep'teki Amerikan Hastanesi, hastaneye bağlı tıp ve sağlık okullarının tarihi ve çevreye etkileri

Bu çalışmada, Antep kentindeki sağlık hizmetlerinin modernleştirilmesinde Antep Amerikan Hastanesiyle, ona bağlı tıp okulu ve hemşire okulunun tarihleri ve işlevleri incelenmiştir. Antep'te kurulan hastane, diğer örnekler arasında en uzun ömürlüsü olmuştur ve halen bir vakıf hastanesi olarak hizmet vermektedir. Bu kurum Antep kentinin ticari, sinai ve demografik özellikleri dikkate alınarak tartışılmış, Amerikan Protestan misyoner örgütü ABCFM ile ve Osmanlı devletiyle ilişkileri incelenmiştir. Bu çalışmada, kurumların misyoner örgütü ABCFM tarafından işletildiği, başlangıcından, Birinci Dünya Savaşı'na kadar gelen dönem değerlendirilmiştir.19. yüzyılın ortalarında Antep kentinde çalışmaya başlayan, ABCFM misyonerlik örgütüne bağlı misyonerler, bu kentte bir Protestan cemaat oluşturmuş, matbaa, okul ve hastane işletmişlerdir. Bu çalışmada, misyonerlerin modern tıp alanındaki faaliyetleri ele alınmış, bu çerçevede, misyonerler tarafından kurulan bir tıp okulu ve tıp okuluna bağlı olarak kurulan bir hastane, daha sonra açılan hemşire okulu, tarihi anlatısıyla tanıtılmıştır. Kurumların hangi amaçlarla, nasıl açıldığı, kimler tarafından idare edildiği ve yürütüldüğü, okullarda verilen dersler ve hastanede sunulan hizmetler, olabildiğince ayrıntılı bir şekilde sunulmuştur. Tıp Okulunda ve Hastanede çalışan tıp uzmanları hakkında bilgi verilmiş, bu kişilerin Antep'e geldiklerinde karşılaştıkları ortamı nasıl algıladığı, bu ortamı ne yöne doğru ve nasıl değiştirmeye çalıştıkları incelenmiştir. Bu tezde varılan genel sonuca göre, ABCFM misyonerlerinin temel hedefi, Protestan doktrinini yaymak ve çalıştıkları ülkelerin modern dünya pazarına eklemlenmesine katkıda bulunmaktı. Osmanlı İmparatorluğu'nda da amaçlardan biri, Sanayi Devrimi sonrası, dünya piyasasının gereksinimlerine uygun üretici ve tüketicileri yetiştirmekti. Sağlık alanındaki kurumsal çalışmalar, bu toplumsal dönüşümü sağlamak için, eğitim çalışmalarıyla beraber, temel bir alan olarak ön plana çıkmaktadır. Bu örnekten yola çıkarak, şu genellemeyi yapmak mümkündür: Modern tıbbın Osmanlı topraklarında yayılmasına katkıda bulunan önemli dinamiklerden biri, Protestan misyonerlerin faaliyetleri olmuştur. Ancak, Antep'te misyonerlerin dini dönüştürme çabaları sadece Ermeni nüfus arasında başarılı olmuştur.
Mihaliç Çiftlikat-ı Hümayunu ve idaresi

Osmanlı Devleti'nde 'çiftlikat-ı hümayun' tabiri, 19. yüzyılda havass-ı hümayunların Maliye Nezareti'ne devredilmesi sonrası padişahların elinde kalan topraklar için kullanılmıştır. Çiftlikat-ı hümayunların kuruluş tarihi net olarak bilinmemekle beraber Tanzimat Dönemi'nde ortaya çıktığı belirtilebilir. Hazine-i Hassa Nezareti'ne bağlı bulunan Mihaliç Çiftlikat-ı Hümayunu, ilk dönemlerden itibaren padişahın mülkü sayılan Emlak-i Kadime arasında gösterilmektedir. II. Meşrutiyet Dönemi'nde sonradan Hazine-i Hassa'ya dahil edilen Emlak-i Müdevvere olarak tabir edilen emlak ve topraklar Maliye Hazinesi'ne devredilmiştir. Emlak-i Kadime olarak tabir edilen Mihaliç Çiftlikat-ı Hümayunu ise genel müdürlüğe dönüşen Hazine-i Hassa'ya bağlı kalan birkaç mülk içinde yer almıştır. Mihaliç Çiftlikat-ı Hümayunu, önceki dönemlerden itibaren Osmanlı sarayının et ve süt ürünleri ihtiyacının karşılanmasında önemli bir görev üstlenmiştir. 19. yüzyılda ise Osmanlı Devleti'nde hayvancılığın ıslahı noktasında önemli bir merkez olarak kullanılmıştır. Özellikle merinos yetiştiriciliği, at ve sığır yetiştiriciliği noktasında önemli bir misyon üstlenmiştir. Ve bu özelliği, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla birlikte kurulan Karacabey Harası'nın ve günümüzde TİGEM'e bağlı Karacabey Tarım İşletmesi'nin kurulmasında ve hayvancılık alanında önemli girişimlerde bulunulmasına zemin hazırlamıştır. Mihaliç Çiftlikat-ı Hümayunu hayvancılık alanında ıslah çalışmalarının yanı sıra muhacirlerin iskanı, çiftliğe ait toprakların tarıma açılması ve tarım faaliyetlerinin geliştirilmesi noktasında da önemli görevler üstlenmiştir. Mihaliç Çiftlikat-ı Hümayunu, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılda kurumsallaşma çalışmalarının anlaşılmasında, Osmanlı toprak sisteminde meydana gelen değişimlere ve padişahlık makamına ait gelir kalemlerinin anlaşılmasına önemli katkılar sağlayan bir kurumdur. Ayrıca Osmanlı'da memur ve işçilere verilen ücretler, bunlara sağlanan imkanların anlaşılmasına da yardımcı olmaktadır.
Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye (1838-1868)

iv OZJST Türkiye'de parlamentonun tarihine baktığımızda bütün araştırmalar bizi I. Meşrutiyet Meclis-i Meb'usan'ına götürürler. Oysa, tarih olayları bir gün içerisinde oluşmazlar. Belirli bir geçmişşin, sürecin ürünüdürler. I. Meşrutiyet hiç şüphesiz Tanzimat'ın ve onun reform meclisi olan Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye'nin ve imparatorluk genelinde kurulan meclislerin bırakmış olduğu mirasın üzerine kurulmuştur. Mealis-i Vala, Osmanlı imparatorluğu'nda kuvvetler ayrılığı prensibinin gelişmesinde de önemli bir rol oynamış, bu yolda ilk ve önemli adımlar bu dönemde meclisin geçirdiği gelişmeler sonucu olmuştur. Meclis-i Vala, Divan-ı Hümayun'un önemini ve yetkilerini kaybetmesi ve düzensiz olarak toplanan Meşveret Meclislerinin bu boşluğu dol duramaması sonucu ortaya çıkmıştır. Meclisin oluşumunda batılı örnekler de göz önünde bulundurulmuş, Prusya ve Fransa bu konuda örnek alınan ülkeler olmuşlardır. Meclis-i Vala 1838- 1868 yılları arasında monolitik bir yapı göstermemiş, çeşitli değişikliklere maruz kalmıştır. Ancak, bu değişmeler meclisin daha güçlü ve etkili olması sonucunu doğuracak bir seyir izlemiştir. Ote yandan Tanzimat'ın ilanıyla birlikte kurulan Meclis-i Ali-i Umumi, Meclis-i Vala, hükümet yüksek bürokrasi ve emekli devlet adamlarından oluşturulmuştur. Dönem boyunca varlık ve gücünü sürdüren bu meclis, Meclis-i Vala kararlarını inceleyerek son şeklini veren bir üst kurul-organ olarak çalışmıştır. Çağdaş parlamentolarda gördüğümüz senato benzeri bir işlev görmüştür. Meclis-i Vala atama yoluyla oluşturulmuş, atama ve aziller padişah tarafından sadrazam ve meclis başkanının teklifiyle yapılmıştır. Bu yönüyle klasik bir danışma meclisinden öteye geçmez. Ancak, görüşmeler, kararların alınması süreci ve işleyişi bakımından oldukça demokratik sayılabilecek bir serbestlikle çalışmış bir parlamento gibi faaliyette bulunmuştur. Meclis yetkileri bakımından yasama ve yargı alanlarında etkili bir rol oynamış, bu, Meclis-i Tanzimat olarak çalıştığı dönemde en üst düzeye ulaşmıştır. Öte yandan, meclisin bürokratik örgütü de rolünün, yetkilerinin ve Tanzimat'ın uygulandığı alanların genişletilmesi ölçüsünde gelişmiş ve İmparatorluk merkez bürokrasisi içerisinde önemli bir konuma sahip olmuştur.
61 numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (s. 1-100) H. 1124-1125/M. 1712-1713

Hicri 1124- 1125 (M. 1712 -1713) tarihli, 61 Numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili toplam 308 sayfadan oluşmaktadır. Bu çalışmada, şer'iyye sicilinin ilk 100 sayfasının transkripsiyonu yapılmıştır. Sicilde, Miladi 1712- 1713 yıllarında Osmanlı Devleti'nde meydana gelen siyasi, idari, askeri, iktisadi ve sosyal olayların kaydedilmiştir. Bu olaylar; bürokrasi, dini hayat, müslim-gayr-i müslim ilişkileri, kültürel konular, idareciler ve görevlerinden bahsetmektedir. Ayrıca alacak-verecek, veraset, cinayet gibi hukuki problemler de bu sicile kaydedilmiştir.
Temettüat kayıtlarına göre 19. yüzyıl ortalarında Kiraz/Kilas kazasının sosyo-ekonomik durumu (1844-1845)

Osmanlı Devleti'nden günümüze kadar gelen zengin arşiv belgeleri içinde Temettüat Defterlerinin önemli bir yeri bulunmaktadır. Temettüat defterleri 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu ekonomik, sosyal hayatı açık bir şekilde bizlere göstermektedir. Temettüat Defterleri genel itibari ile bir bölgenin demografik, etnik yapısına, fert düzeyinde menkul ve gayr-ı menkul kaynaklarına, vergi mükellefi olan kişilerin yıllık kazancına, işletmelerin büyüklüğüne, toplam miktardaki vergi yüküne, işgücüne ve kişilerin mesleği, yetiştirilen tarım ürünlerine ve beslenen hayvanlara, ticari ve sınai müesseselerine ışık tutmaktadır. Bu defterler 19. yüzyıl ortalarındaki Osmanlı sosyal ve ekonomik durumunu açıklayacak içerik ve zenginliğe sahiptir. Kişilerin sahip olduğu tüm mal varlıklarını kayıt altına alan Temettüat defterleri, Osmanlı taşrasında yaşayan topluluklara ait ayrıntılı bilgiler vermektedir. Temettüat defterleri toplam toprak miktarı, toplam ekili ve nadas arazileri miktarı, üretime için ayrılan topraklar, ürün çeşidine göre ayrılan toprak miktarı ve bu ürünlerden sağlanan hasılalar, hayvan sayıları ve gelirleri, çeşitli sınai, ticari ve hizmet iş kolları hususlarında ayrıntılı bilgiler vermektedir. Bu çalışmada, Kiraz nahiyesine ait Temettüat defterleri incelenmiştir. Birinci bölümde, nüfus ve sosyal yapı özellikleri, ikinci bölümde tarım ve üretilen ürünler, üçüncü bölümde hayvancılık, dördüncü bölümde vergiler, temettüat defterlerindeki vergi mükelleflerinin sektörel dağılımı ve vergi mükelleflerinin sosyal statüleri ele alınmıştır. Beşinci bölümde gelirler, konusuna değinilmiştir. Çalışma bir sonuç, kaynakça ve ek tablolar bölümü ile son bulmaktadır.
1658-1750 arasında Bahr-i Sefid Boğazı'nın savunması: Seddülbahir-Sultanhisarı

Çanakkale Boğazı, Osmanlı belgelerinin adlandırdığı şekilde Bahr-ı Sefid Boğazı, Akdeniz'in Karadeniz ile bağlantısını oluşturan Marmara Denizi'ne açılan bir su yoludur ve bu özelliği ile imparatorluk baş şehri olan İstanbul'un denizden ve karadan savunulması için jeostratejik bir öneme sahip olmuştur Çanakkale Boğazı'nın öneminin farkında olan II. Mehmed Boğaz'ın en dar kısımlarına 15. yüzyılın ortalarında iki kale inşa ettirmiştir. 17. yüzyılın ortalarına gelindiğinde ise Venedik Cumhuriyeti ile girişilen Girit hakimiyeti mücadelesi Çanakkale Boğazı'nın önemini Osmanlı İmparatorluğu için en azami noktaya ulaştırmıştır. Bu nedenle, IV. Mehmed döneminde (1648-1684) Çanakkale Boğazı'nın Akdeniz'in bir parçası olan Adalar Denizi'ne açılan uç noktalarına iki yeni kale- Kal'ateyn-i Cedideyn -inşa edilerek hem Boğaz'ın hem de başşehir İstanbul'un güvenliği sağlanmaya çalışılmıştır. Bu çalışma Osmanlı dönemi belgesel kaynaklara başvurarak Seddülbahir ve Sultanhisarı kalelerinin askeri teşkilatı, kale askerlerinin almış oldukları timarları ve her iki kalenin çevre yerleşimler ile ilişkileri üzerine odaklanmaktadır. İncelenen Osmanlı belgesel kaynakları en başta Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi'nde çeşitli fonlarda bulunan kale masraf, mevacib, yoklama, tamir defterleridir. Bunlara ek olarak 17. yüzyılın Osmanlı kronikçilerinden ve Avrupa seyahatnamelerinden de yararlanılmıştır.
Bulgaristan sınırlarının oluşumu ve bu sürecin Türkiye'ye etkisi (1876-1919)

Tezde Türkiye'nin Balkanlar'daki iki komşusundan biri olan Bulgaristan'ın sınırlarının ilk nasıl tespit edildiği ve 1878 Ayastefanos Antlaşmasını müteakiben hangi değişikliklere uğradığı araştırılmıştır. Tezin amacı, Bulgaristan'ın tarih sahnesine çıkışıyla Türkiye üzerinde nasıl bir tesirin meydana geldiğini incelemektir. Tezin Birinci Bölümünde, Osmanlı Devleti'nde idari bakımdan otonom iki Bulgaristan vilayetinin meydana getirilmesi çabası çerçevesinde 1876 İstanbul Konferansı görüşmeleri ele alınmıştır. Avrupa siyasi ve diplomatik tarihi bağlamında bu çaba Büyük devletlerin, Bulgaristan'ın bağımsız bir devlet haline getirilmesi yolunda atılan ilk adım olarak karşımıza çıkmaktadır. Tezin İkinci Bölümünde Bulgaristan Prensliği'nin 1878 Ayastefanos Antlaşması ile kabul edilen ilk sınırlarının belirlenme süreci incelenmiştir. Ayastefanos Antlaşmasını geçersiz kılan 1878 Berlin Kongresi görüşmeleri, tezin Üçüncü Bölümünün konusu olup, burada sadece Bulgaristan'ın sınırları ile ilgili olan beyanatlar ele alınmıştır. Dördüncü Bölümde öncelikle, Berlin Kongresi ile kurulan Şarki Rumeli Vilayeti'nin Bulgaristan Prensliği'nce 1886 yılında ilhak edilmesinden sonra yapılan Osmanlı-Bulgar sınır muameleleri incelenmiştir. Aynı bölümün devamında Bulgaristan'ın, bağımsızlığını elde etmesinden kısa bir süre sonra başlayan Balkan Savaşları neticesinde değişen sınırları ele alınmıştır. Burada Bulgaristan'ın I. Dünya Savaşı sonrasında imzaladığı Neuilly Antlaşmasıyla sahip olduğu topraklara kısaca değinilmiştir. 1878'da otonom bir Prenslik olarak teşekkül etmesinden itibaren 40 yıl gibi kısa bir süre içinde Bulgaristan, sınırlarını Osmanlı Devleti aleyhine hayli genişletmiştir. Beşinci ve son Bölümde bu durumun Türkiye üzerindeki tesiri incelenmiştir. Netice olarak, Bulgaristan'ın kuruluşu ve genişlemesiyle Osmanlı Devleti sadece Rumeli'deki topraklarının büyük bir kısmından çekilmek durumunda kalmamış, kurulan yeni Cumhuriyet, yeni bir savunma stratejisi benimsemek zorunda olmuştur.