Güneydoğu Asya ülkelerinde 'take-off' süreci

1950'li yıllarda, pek çok sömürge ülkenin bağımsızlığını kazanmasından sonra, bu ülkeler çoğu iktisatçının ilgi odağı haline geldi, bu ülkelerin iktisadi kalkınmasına yönelik çeşitli teoriler üretildi. Kalkınma terimi de bu tarihten itibaren sıkça kullanılmaya başlanmış oluyordu. AGÜ'lerin iktisatçıların ilgi odağı haline gelmesinde, uluslararası ekonomik koşulların etkisi vardı. Geleneksel iktisat kuramının bu ülkeler için geçerli olamayacağına dair yaygın kanı, iktisadın bir alt dalı olarak, kalkınma iktisadının ortaya çıkması anlamına geliyordu. Ancak, daha sonraki yıllarda yaşanan gelişmelerle bağlantılı olarak, kalkınma iktisadının da varlığı sorgulanır hale geldi. Günümüzde hala, kişi başına gelir seviyesi oldukça düşük, yoksulluk ve işsizliğin hat safhada olduğu birçok ülke vardır. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programının 1992 raporuna göre, dünya nüfusunun %40'ı dünya gelirinin %3.3'ünü almaktadır. Bugün AGÜ'lerde 800 milyon işsiz vardır. Bu da göstermektedir. ki, iktisadi kalkınma sorunsalı pek çok ülke için hala canlılığını korumaktadır. Bununla birlikte, G. Doğu Asya bölgesi ülkelerinde 1960'lı yıllardan beri gözlenen hızlı ve istikrarlı büyüme dikkat çekicidir. Bölgede farklı ekonomik yapılara sahip olan ülkeler, aynı büyüme ve sanayileşme hızını sağlamıştır. Dolayısıyla, Asya bölgesi iktisadi kalkınma analizi bakımından zengin bir modeldir. Bu açıdan, bölge ülkelerinin performans sürecinin, Rostow'un take-off modelinde vurguladığı gibi kendi kendine sürdürülebilir olup olmadığını sorgulamak önem taşımaktadır. Bu önem de bizi böyle bir çalışma yapmaya sevk etmiştir. Çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kalkınma kavramı ile kalkınma iktisadının ortaya çıkışı ve gelişim süreci kısaca incelendikten sonra, kalkınma iktisadına yön veren farklı yaklaşımlar üzerinde durulmuştur. 2. Dünya Savaşından sonra, yaygın olarak kullanılmaya başlanan kalkınma kavramı ile ifade edilmek istenenler uzun bir158 geçmişşe sahipti, İngiltere'de ortaya çıkan Sanayi Devrimi Dönemi'nin iktisatçıları analizlerini ilerleme temeline dayandırmıştı. İngiltere ve diğer Kıta Avrupa'sı ülkelerinin sanayileşme hızına ulaşamayan ülkeler için ise temel çözüm yolunun batılılaşma ve modernleşme olduğu belirtiliyordu, iktisadi büyüme kendiliğinden meydana gelen doğal bir süreçti. Dolayısıyla 1930'lara kadar iktisadi büyüme politikası sorunu ortaya çıkmadı. Bu nedenle 1950'li yıllarda AGÜ sorunlarıyla ilgilenen iktisatçılar, iktisadi kalkınmayı iktisadi büyüme ile özdeş kabul ediyordu, iktisadi büyüme ile birlikte işsizlik, yoksulluk gibi sorunlar da kendiliğinden ortadan kalkacaktı. Daha sonraki yıllarda önem kazanan yapısallcı yaklaşım ve bağımlılık yaklaşımı ise AGÜ'leri, uluslararası sistemle olan ilişkileri çerçevesinde incelenmiştir. Bu sistemde AGÜ'ler ile GÜ arasında sşitsizlik vardır. Bu durum, AGÜ'lerin gelişmiş ülkeler tarafından sömürülmesine neden olup, bu ülkelerin ekonomik kalkınma olasılığını ortadan kaldırmaktadır. ikinci bölümde, G. Doğu Asya ülkeleri, ekonomik, coğrafi ve tarihsel açıdan incelenmiştir. Tarihsel açıdan, Tayland dışında ele alınan ülkelerin tümü, Batılı ülkelerin sömürgesi olmuştur. Coğrafi açıdan birbirine yakın olan bu ülkeler, nüfus ve yüzölçümleri itibariyle farklılıklar göstermektedir. Ekonomik açıdan, G. kore, Tayvan, Endonezya, Malezya ve Tayland başlangıçta tarıma dayalıdır. Hong Kong ve Singapur ise transit ticarete dayalı iki küçük şehir devletidir. Süreç içinde hızlı büyüme ve sanayileşme ile ülkelerin üretim yapıları ve ihracat bileşimleri sermaye-yoğun mallara doğru değişim göstermiştir. Bu ülkelerde sanayileşme sürecinde tarım sektörünün ihmal edilmemesinin önemi büyüktür. Üçüncü bölümde, öncelikle G. Doğu Asya ülkeleri, take-off için gerekli koşullar itibariyle incelenmiştir. Daha sonra, burada yaptığımız tespitler için destekleyici olması bakımından yapısallcı yaklaşım ve Bağımlılık yaklaşımı açısından da değerlendirme yapılmıştır. Yaptığımız bazı tespitlere göre, Asya ülkelerinde özellikle başlangıçta tarıma dayalı G. Kore, Tayvan, 159 Endonezya, Malezya ve Tayland'da, 1960'lı yılların ortalarında tasarruf ve yatırım oranlan %12'yi aşmıştır. Bunun yanı sıra, ilk yıllarda işgücü yoğun imalat sanayilerinde sağlanan hızlı gelişmeler sürükleyici rol oynamıştır, imalat sektöründeki gelişmelerle birlikte, sağlanan yatırım teşvikleri firma karlarının artmasını ve artan karların yatırımlara yönlendirilmesini sağlamıştır. Artan tasarrufların yatırımlara yönlendirilmesinde gelişmiş bankacılık sisteminin de etkisi büyüktür. 1970- 1980 döneminde, ortaya çıkan petrol krizinin etkilerini hafif ölçüde atlatan Asya ülkeleri, yüksek büyüme hızının devamını sağlamıştır. Yaptığımız önemli bir tespitte, Asya ülkelerinin hızlı ihracat ve ithalat artışı ile uluslararası sistemle entegre olduklarıdır. Bu sistemde, Asya ülkeleri için eşitsiz bir değişim ilişkisinin olmadığı kanısındayız. Çalışma, değerdirmelerin yapıldığı bir sonuç yazısı ile bitmektedir.