turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'de gayrimenkul piyasası ve gayrimenkul piyasasının regülasyonu

Mülkiyet anlayışı tarih boyunca devletlerin iktisadi, hukuki ve sosyal yapılarına uygun bir biçimde, yaşanan dönemin getirdiği şartlara bağlı olarak sürekli değişim halinde olmuştur. İnsanlar toprağa tarım, barınma, ulaşım gibi ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri nedeniyle bağımlı durumda olduklarından, uygulanan mülkiyet sistemi, toplumları ve yaşam biçimlerini de doğrudan etkilemektedir. Sanayi devrimi ile birlikte gelişen Liberalizm, 1980'li yıllardan itibaren bilgi, iletişim ve ulaştırma teknolojilerinde yaşanan hızlı değişim ve gelişim dünya geneline küresel ölçekte yayılmıştır. Ülke ekonomileri küreselleşmenin etkisiyle birbirleri ile gittikçe entegre hale gelmişlerdir. Küreselleşme ile ekonomiler ve ekonomiyi oluşturan piyasalar da birbirleri ile rekabet etmeye başlamışlardır. Bununla birlikte küreselleşme, ekonomilerin kriz yaşama sıklarını arttırmıştır. Dolayısıyla ülke ekonomileri, uluslararası düzeyde rekabet edebilmek, büyüme ve kalkınmalarını sürdürülebilir kılmak ve istikrarlı bir biçimde ekonomilerini bilgi temelli geliştirebilmek adına, ekonomiyi oluşturan piyasaları regüle etmek ihtiyacı duymaktadırlar. Türkiye sahip olduğu toprakları, İslam hukuku kurallarına göre mülkiyet yapısını oluşturan Osmanlı Devleti'nden almıştır. Ancak mülkiyet sistemini Osmanlı Devleti'nin uygulamış olduğu sistemden farklı bir şekilde geliştiren Türkiye, 1970'li yıllarda yoğun bir şekilde köyden kente doğru iç göç olgusunu yaşamış, bu durum şehirlerde büyük ölçekli konut ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. 2008 yılında ABD'de başlayıp, diğer ülke ekonomilerine yayılan Konut Finansman Sistemi krizinin ardından Türkiye, gayrimenkul piyasasını düzenleme ve denetleme ihtiyacı duymaya başlamıştır. Çalışmada, ekonomide yaşanan değişim ve gelişmelere bağlı olarak gayrimenkul piyasasının regülasyona tabi tutulması ve bu kapsamda Türkiye için bir 'Gayrimenkul Piyasası Kurumu'nun' kurulması önerilmekte, Türkiye'de gayrimenkul piyasasında meydana gelen gelişmeler, Johansen Eşbütünleşme Testi, Vektör Hata Düzeltme Modeli, Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi ve Bootstrap Tabanlı Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi yapılarak araştırılmaktadır.
Döviz kuru rejimi tercihinin döviz krizlerindeki rolü

Ülkelerin farklı özelliklerinin döviz kuru rejimi tercihlerine etkisini anlamak için kapsamlı bir literatür gelişmiştir. Finansal, ticari ve politik unsurların kur rejimi tercihi üzerinde etkisi olmaktadır. Döviz kuru rejimi tercihi aynı zamanda çok boyutludur; farklı etkenler bir araya gelerek ülkelerin rejim tercihlerini belirlemektedir. Bu nedenle, karakteristikleri farklı olan ülkelerde, benzer konularda aynı rejim politikası farklı sonuçlar üretebilir. Döviz kuru rejimi tercihinin dışsal olarak görülmesinin ve rejimlerin bazı hedefleri gözeterek ama ülkelerin başka özelliklerinin etkilerini dikkate almadan uygulanmalarının sonuçları döviz krizleri olabilmektedir. Döviz krizleri literatüründe döviz kuru rejimi geliştirilen modellerin bir unsuru olmuş, krizler üzerindeki bazı etkileri tespit edilmiştir. Bu çalışmada ise 1970 sonrasında ve 2007 yılına kadar olan dönemde yaşanan krizlerde döviz kuru rejimi tercihinin rolünün ne olmuş olduğu ampirik olarak araştırılmaktadır. Döviz krizlerinin ve döviz kuru rejimi tercihinin doğrusal olmayan ve çok boyutlu karakterleri dikkate alınarak, parametrik olmayan bir yöntem olan, Sınıflandırma ve Regresyon Ağaçları kullanılmıştır (Breiman ve diğ. 1984). Rejim sınıflandırmaları Reinhart ve Rogoff (2004) de facto sınıflandırma verilerine dayanmaktadır. Kriz dönemleri bir döviz piyasası baskı endeksi ile (Eichengreen ve diğ. 1995) ile tespit edilmiştir. Önce kriz olmayan dönemlerde kur rejimi tercihinin ülke özelliklerine göre ne şekilde oluştuğu belirlenmiş, sonra, kriz dönemleri örnekleminde aynı özelliklere sahip ülkelerin farklı rejim tercihlerinde bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. Sonuçlar kriz yaşayan ülkelerin kur rejimi tercihlerinin kendileri ile aynı özelliklere sahip olmalarına rağmen kriz yaşamamış ülkelerden ayrışacağı hipotezini desteklemektedir.
Dış aktif turizm talebinin Türkiye ekonomisine etkisi

Turizm, ülke ekonomilerinin karşılaştığı ekonomik sorunların çözümünde ve darboğazların aşılmasında bir çıkış noktası haline gelmesi nedeniyle toplumun her kesimini doğrudan veya dolaylı yoldan ilgilendirmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin en çok ihtiyaç duydukları ve temel sorunları olan döviz talebi ile istihdam ve ödemeler dengesi üzerindeki olumlu katkıları, turizmin önemini artırmaktadır. Dış turizm talebinin Türkiye ekonomisi üzerinde birçok etkisi bulunmaktadır. Ülke ekonomisi üzerindeki en önemli etkisi, döviz talebine yaptığı katkı nedeniyle ödemeler dengesi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Turizm gelirlerinin 1963 yılında tüm döviz girdileri içindeki payı %2 iken, 1999 yılı sonunda %12'lik bir seviyeye ulaşmıştır. Turizmin ayrıca Türkiye'de istihdam ve milli gelir üzerindeki etkileri de küçümsenmeyecek düzeydedir. Özellikle 1980 sonrası uygulamaya konulan 2634 Sayılı 'Turizmi Teşvik Kanunu'nun yarattığı olumlu etkiler nedeniyle turizmde önemli derecede atılımlar meydana gelmiştir. Son yıllarda turizm gelirlerinin GSMH içindeki payının %4'lere ulaşması, Türkiye'nin bir turizm ülkesi olma yoluna doğru gittiğinin bir göstergesidir. Sonuç olarak gelişmekte olan ülkelerin gereksinim duyduğu döviz artışını sağlayabilmeleri, dış ticaret açıklarını kapatabilmeleri için 'bacasız sanayi' olarak adlandırılan turizme gerekli önemi vererek en yüksek oranda faydanın sağlanması gerekmektedir.
Faiz, kur ve makroekeonomik performans

Parasal otoriteler faiz oranları ile döviz kuru arasındaki ilişkiden yola çıkarak bir takım iktisat politikaları üretebilmektedir. Ancak bu konuda ne ölçüde başarılı oldukları gerek teorik gerekse ampirik çalışmalarda tartışıldığı gibi, çok net değildir. Bu konuda literatür ikiye ayrılmaktadır bir gurup iktisatçı faiz-kur ilişkisini reddederken, diğer bir gurup söz konusu iki değişken arasında tek ve çift yönlü bir ilişkinin varlığını ortaya koymaktadır. Bu çalışmada faiz oranı ve döviz kurunun makroekonomik performans üzerindeki etkisi Türkiye ekonomisi için araştırılmıştır. Bu amaca yönelik olarak konu önce teorik yaklaşım kapsamında ele alınmış; modelde yer alan değişkenler kısaca tanımlanmıştır. Daha sonra ekonometrik analizin açıklanması için VAR modeli tasarlanmış ve elde edilen sonuçlar etki tepki ve varyans ayrıştırması analizleriyle yorumlanmıştır. Bu durum politika uygulayıcılarının gücünün ortaya konması açısından önem taşımaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde temel kavramlar, faiz-kur ilişkisini açıklayan modellere yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde faiz ve kurun makroekonomik performans üzerindeki etkisinin genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Üçüncü ve son bölümde faiz oranları ile döviz kuru ilişkisi ampirik bir analizle irdelenmiştir. Ampirik analiz sonuçlarına göre; Türkiye'de faiz-kur arasındaki etkileşimin makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisinin olduğu görülmüştür.
Türkiye'de büyüme ve işsizlik

Bu çalışmanın amacı; Türkiye ekonomisinin 1994 yılından 2007 yılına gelinceye kadar sergilediği büyüme performansı ile işsizlik sorununun evrimini tartışmak ve özellikle 2002 yılı sonrasında görülen yüksek oranlı büyümenin istihdama yeterince yansıyıp yansımadığı ve işsizlik sorununu hafifleteci etkisinin olup olmadığı sorusuna cevap aramaktır. Bu çerçevede büyüme, istihdam ve işsizlik verileri hem tek başına hem de birlikte ele alınarak analitik bir değerlendirmesi yapılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda Türkiye ekonomisinde gözlemlenen gelişmelerin dünya ekonomisinde yaşananlarla uyumlu olup olmadığı sorusuna cevap bulmak üzere söz konusu veriler dünya ekonomisine ilişkin verilerle desteklenmiş ve Türkiye ekonomisinin dünya ekonomisi içindeki konumuna değinilmiştir. Çalışmada, dünya ekonomisinde son dönemlerde görülen istihdamsız büyüme sürecinin Türkiye ekonomisi için de geçerli olduğu, yüksek oranlı iktisadi büyümenin istihdama yeterince yansımadığı ve işsizliğin azalmadığı sonucuna varılmıştır. Çalışmanın sonucunda, dünya ekonomisinde son dönemde gözlenen istihdamsız büyüme sürecinin Türkiye ekonomisi için de geçerli olduğu, özellikle 2002 yılı sonrasında görülen yüksek oranlı iktisadi büyümeye karşın işsizliğin azalmadığı ve istihdamda kayda değer bir artış omadığı görülmüştür.
Elektronik hizmet kalitesi algısı: Kültürlerarası karşılaştırma: İngiltere ve Türkiye örneği

Günümüzde internet kullanımı hayatımızın vazgeçilmezi haline gelmiştir. İnternet kullanımın yaygınlaşması ile elektronik ticaret faaliyetleri hızla ilerlemiştir. Bu nedenle birçok hizmet veren firma ve kuruluşlar faaliyetlerini sanal ortamda genişletmek zorunda kalmıştır. Dolayısıyla bu firmalar için internet sitelerinin kalite boyutlarını belirlemek ve müşterilerinin bu boyutları nasıl algıladıkları önemli hale gelmiştir. Bu nedenle farklı kültürlerden müşterilerin bulunduğu hizmet sektöründe farklı kalite algıları oluşmaktadır. Bireyin bilişsel süreçlerinden, sosyal hayatla olan etkileşimden, sosyolojisinden, eğitimine birçok noktada değişiklik göstermektedir. Bu düşünceden hareketle farklı kültür yapılarına sahip uluslararası tüketicilerin incelenmesi güdüsüyle bu çalışma hayata geçirilmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı Türkiye ve İngiltere'deki tüketicilerin e-hizmet kalitesi, e-memnuniyeti ve e-sadakati algılarını karşılaştırmak ve e-ticaretin uluslararası genişlemesine ilşkin coğrafi ve kültürel farklılıklarını ortaya koymaktır. Çalışmanın verileri Türkiye ve İngiltere'den e-mail yoluyla Amazon. com'dan alışveriş deneyimine sahip internet kullanıcılarından toplanmıştır. Toplamda 1233 anket veri analizi için kabul edilebilir sayılmıştır. Kavramsal modeli test etmek için YEM ve hipotezleri test etmek için yol analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda gizlilik, verimlilik ve çözüm bulma boyutları hem Türkiye'de hem de İngiltere'de katılımcıların genel e-hizmet kalitesini önemli ölçüde etkilemiştir. Anketi yanıtlayan İngiliz kişiler için, iletişim boyutu e-memnuniuyeti etkileyen önemli bir faktör olarak belirlenmiştir. Genel e-hizmet kalitesi ve e-memnuniyet arasındaki ilişki iki ülke içinde pozitif olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Türkiye örnekleminde genel e-hizmet ile e-sadakat arasında anlamlı ilişki kurulamazken, İngiltere örnekleminde pozitif bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Farklı kültür yapılarını benimsemiş müşterilere hitap eden küresel e-perakendeciler hizmet performanslarını uluslararası pazarda daha üstün hizmet sunabilmek için çalışmanın belirlediği boyutları kullanabilirler.
John Kenneth Galbraith'in düşüncesinde güç, piyasa ve tekno-strüktür

Bu çalışmada 20. yüzyılın en önemli iktisatçılarından biri olan John Kenneth Galbraith'in iktisadi düşünceleri irdelenmiştir. Bu amaçla Galbraith'in iktisadi düşüncesi, Kurumsal iktisat ve Post Keynesyen iktisat adındaki iki heterodoks iktisat okulu bağlamında ele alınmıştır. Ayrıca Thorstein Veblen, John Maynard Keynes, Joseph Schumpeter ve Milton Friedman gibi iktisatçılardan hareketle Galbraith'in düşüncesini şekillendiren modern şirket, tekno-strüktür, güç, dengeleyici güç, refah toplumu, bağımlılık etkisi ve tüketim kültürü kavramları incelenmiştir. Galbraith söz konusu kavramlarla II. Dünya Savaşı sonrası ABD'nin ekonomik, sosyal ve politik değişimlerini anlamaya çalışmıştır.
Effects of globalisation on developing countries: A case study of the Baltıc states

Bu çalışma 1991 2012 dönemi sırasında küreselleşmenin gelişmekte olan ve Baltik ülkeleri olarak da bilinen Estonya, Letonya, Litvanya üzerindeki negatif ve pozitif etkilerini incelemektedir. 1991 tarihinde Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği resmen sona ermiş, bağımsızlığın tekrar kazanılmasından sonra Baltik ülkeleri kumanda ekonomisinden piyasa ekonomisine geçiş sürecini başlatmış ve birçok zor ve karmaşık piyasa odaklı yapısall reformlar uygulamaya konulmuştur. Baltık ülkelerindeki küreselleşme etkileri ekonomik, politik ve sosyal perspektifden incelenmiştir. Ayrıca bu ülkelerin geçmişş tarihleri göz önünde bulundurulmuştur. Deneysel çalışmalar göstermiştir ki küreselleşmenin Estonya, Letonya ve Litvanya üzerinde hem pozitif hem de negatif etkileri olmuştur. Baltik ülkeleri dünya ekonomisi ile daha çok bütünleşmiş ve küreselleşme ekonomik büyümeye katkıda bulunmuştur. Ancak Aynı zamanda Estonya, Letonya ve Litvanya üzerinde yüksek sosyal maliyetler getirmiştir. Bundan dolayı negatif etki olarak gelecekte yetişmiş insan kaybı ciddi ekonomik ve siyasi sıkıntılar yaratabilir.
Dünya Bankası ve yoksullukla mücadele

Yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren küresel üretim artışı, bilgi ve iletişim teknolojileri insan refahını yüksek düzeyde artırmıştır. İnsanlığın küresel olarak yaşadığı gelişim düzeyine rağmen altı milyarlık dünyada insanların neredeyse yarısıyoksulluk ile yaşamaktadır. Yoksulluğun doğru tanımı etkili mücadele stratejileri oluşturmak için zorunludur. Yoksulluk tanımı gelirin yanında eğitim, sağlık ve altyapı gibi sosyal hizmetlere erişimi de kapsamalıdır. Dünyada yoksulluk ile mücadeleyi amaç edinmiş iki kuruluş Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programıdır. Bu çalışmada Dünya Bankası'nınyoksulluk konulu raporları çerçevesinde yoksullukla mücadele alanında uygulanan politikalar ve bunların nasıl değiştiği incelenecektir. Benzerlikler ve farklılıklar ortaya konacaktır. Bunun için ilk önce yoksulluğun çeşitli tanımları ve ölçüm yöntemleri üzerinde durulmuştur. Ardından yoksulluk konulu raporlar incelenmiştir. Bunu takiben dünyada yoksulluğun boyutları gelir ve gelir dışı göstergeler ile araştırılmıştır. Sonuç olarak yoksullukla mücadelede büyüme temel çözümdür. Dünya Bankası üç raporunda da bunun üzerinde durmaktadır. Fakat Dünya Bankasırehberliğinde uygulanan yapısall uyum politikaları ekonomik büyümeyisağlamamaktadır. Yoksulluğu azaltmak için emek yoğun büyüme politikalarıuygulanmalıdır.
Residential energy efficiency: Turkish case

Bu çalışmada, stokastik sınır analizi yöntemi ile Türkiye konut sektörüne ilişkin elektrik talebinin 2008- 2015 yılları için analiz edilmesi, illerin konutta elektrik tüketimlerine ilişkin etkinlik düzeylerinin belirlenmesi ve bu etkinlik düzeylerinin işaret ettiği etkinsizliğin nedenlerinin ortaya koyulması hedeflenmiştir. Ampirik sonuçlar, gelir düzeyi ile nüfus yoğunluğu artışının ve müstakil konutlarda yaşamanın elektrik tüketimi artışına neden olduğunu göstermektedir. Öte yandan, hanehalkı büyüklüğü arttıkça konutta kişi başına elektrik tüketimi azalmaktadır. Sonuçlar, genel olarak Türkiye'de ısınma ve soğutma amacı ile konutlarda elektrik kullanılmadığını gösterse de, gelir düzeyi yüksek illerin soğutma amaçlı elektrik tüketimine yönelmekte olduğu görülmektedir. Tahmin edilen etkinlik rakamlarına göre, ülkenin 8 yıllık etkinlik ortalaması yaklaşık 0 ,83'tür. Bu rakam, 2008- 2015 döneminde Türkiye'de konutlarda aynı çıktıyı elde edebilmek için %17 daha az elektrik kullanılabileceğini göstermektedir. Bir başka deyişle, söz konusu zaman aralığında hanehalkları, elektrik tüketiminde yaklaşık %17 düzeyinde bir tasarruf potansiyeline sahiptir. Diğer taraftan, etkinsizliğin nedenlerini de açıklamayı amaçlayan çalışma sonuçlarına göre, kadınların eğitim düzeyi ile evli çift sayısının artması bir ilde elektrik tüketiminde etkinliğin artmasına katkı sağlamaktadır. Öte yandan, deniz kıyısında konumlanmış iller ile kayıp-kaçak elektrik tüketiminin fazla olduğu illerde elektrik kullanımının daha etkinsiz olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, illerin konutta etkinsiz elektrik kullanımlarında zamanla bir iyileşmenin olmadığı görülmektedir. Bu durum, özellikle 2007 sonrasında birçok sektör için benimsenen etkinlik politikalarının, konutta istenilen sonuca ulaşamadığına işaret etmektedir. Bu çalışma, il bazında sınır analizi yöntemi ile konutta elektrik tüketimini ve etkinliğini inceleyen ilk çalışma olması yönüyle, bundan sonra yapılacak bölgesel gelişme ve enerji etkinliği çalışmalarına ışık tutabilecek niteliktedir.
Toplumsal ihtiyaçların karşılanmasında gönüllü kuruluşların rolü

Günümüzde toplumun ihtiyaçlarını karşılamak için üretilen mal ve hizmetler; kamu kuruluşları, özel kuruluşlar ve gönüllü kuruluşlar tarafından yerine getirilmektedir. Ülkelerin benimsemiş olduğu ekonomik ve siyasal rejime göre farklılık göstermekle beraber, hizmetlerden sadece devletin yerine getirebileceği niteliklere sahip olan savunma, adalet, güvenlik gibi hizmetler mutlaka devlet ya da ona bağlı kamu kurumları tarafından yürütülmektedir. Bir bedel karşılığında üretilen ve kar amacına yönelik olan mal ve hizmetler, özel kuruluşlara bırakılmıştır. Bu iki tür hizmet dışında kalan ve belli miktarda karşılık alınsa bile, kamu yararı yönü kar amacından önce gelen sosyal ve kültürel hizmetler ise gönüllü kuruluşlarca yürütülmektedir. Gönüllü kuruluşlar; vakıf, dernek vb. kuruluşlardan meydana gelmekte ve üçüncü sektör olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada, günümüzün sosyal refah devleti anlayışının sonucu olarak, giderek artan toplumsal mal ve hizmet ihtiyacının, daha etkin ve verimli bir şekilde karşılanabilmesi için, alternatif bir sektör olarak üçüncü sektör incelenmeye çalışılmıştır.
Türkiye'de lojistik hizmetlerindeki gelişimin dış ticaret üzerine etkileri

Günümüzde giderek artan rekabet koşulları ve mal, hizmet, işgücü ve bilginin serbest dolaşımı ile işletmeler rekabet avantajı sağlayabilmek adına değer yaratan stratejiler belirlemektedirler. Böyle bir ortamda, işletmelerin tedarik zincirlerini ve lojistik faaliyetlerini rakiplerine oranla daha etkin ve verimli yönetmeleri onlara avantaj sağlamaktadır. Yine günümüzde kişilerin ve devletlerin sürekli olarak çeşitli ekonomik ilişkiler içinde bulunması, uluslararası ticarete yeni boyutlar kazandırmıştır. Alıcı açısından ithalat, satıcı açısından ise ihracat olarak gerçekleştirilen dış ticaret, kıtaları birbirine bağlamakta, çok uzak mesafedeki alıcı ve satıcıyıaynı platformda karşı karşıya getirmektedir. Son yıllarda lojistik sektöründe yaşanan gelişmeler neticesinde Türkiye'de ki lojistik olgusu gelişerek ulaştırma sistemleri üzerinde etkili olmaya başlamıştır. Bu çalışmada Türkiye'de gelişen lojistik olgusu içerisinde dış ticaret etkileri incelenmiştir.
Price stability and monetary policies in Turkey

A. B. D. finans piyasalarında başlayan panik barındırdığı riskin yeri ve boyutları konusunda yeterli bilginin olmaması nedeniyle küresel krize dönüşmüştür. Alt gelir grubuna kredi veren finans kuruluşuna ve alt gelir grubuna mensup kredi kullanıcıları krizin başlıca aktörleriydi. Özel olarak dizayn edilmiş sub-prime mortgage ürünleri karmaşık finansal süreçlerle bir araya gelerek, küresel finans piyasalarını milenyumun ilk büyük krizinin içerisine atmıştır. Bu çalışmada, karmaşık finansal ürünler ve bunların sub-prime mortgage piyasasıyla ilişkisi ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Türkiye'de beşeri sermaye ölçümü: Gizli değişken yaklaşımı

Beşeri sermaye kavramı, uzun yıllardır gerek ampirik gerekse teorik literatürde tartışma konusu olmuştur. Beşeri sermaye bir ülkenin iktisadi büyüme performansını açıklamada önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle bilgi ve teknoloji yoğun üretimin hız kazanmasıyla literatürde beşeri sermayenin uzun dönem sürdürülebilir büyüme sürecindeki öneminin arttığı görüşü kabul görmeye başlamıştır. Bu görüşü değerlendirebilmek için beşeri sermaye girdilerinin bir ölçümüne ihtiyaç vardır. Fiziksel sermayenin ölçümüne yönelik genel kabul görmüş yöntemler mevcutken, beşeri sermaye için standart bir ölçü söz konusu değildir. Literatürde beşeri sermayenin bireysel düzeyde sayısal ölçümüne yönelik farklı yaklaşımlar önerilmiştir. Bu yaklaşımlar arasında gizli değişken yaklaşımı, istatistiksel olarak beşeri sermayenin gizli bir değişken olduğunu önermektedir. Bu çalışmanın amacı, gizli değişken yaklaşımını benimseyerek Türkiye ekonomisi için makroekonomik düzeyde bir beşeri sermaye endeksi oluşturmaktır. Çalışma 1980- 2015 dönemi, 1989- 2015 dönemi ve 2008- 2013 dönemi 81 il düzeyinde üç veri setini içermektedir. Çalışmada gizli değişken tahmin yöntemlerinden Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Çoklu Gösterge-Çoklu Neden modellerinden yararlanılmıştır. Çalışmada ele alınan üç veri seti kapsamında çeşitli CFA ve MIMIC modelleri tahmin edildikten sonra belirlenen en uygun CFA ve MIMIC modellerinden yararlanılarak tahmini beşeri sermaye rakamları elde edilmiştir. Son olarak tahmin edilen beşeri sermaye değerleri kullanılarak beşeri sermaye endeksleri oluşturulmuştur. Eğitim değişkenlerinden toplam eğitim harcamaları ve genel ortaöğretim kayıt sayısının, sağlık değişkenlerinden doğuşta yaşam beklentisinin, bilim ve teknoloji değişkenlerinden toplam Ar-Ge harcamalarının, ekonomik değişkenlerden gayri safi yurtiçi hasıla, yüksek teknoloji ihracatı, toplam istihdam ve işsizliğin beşeri sermayenin iyi birer göstergesi olduğu saptanmıştır. 1980- 2015 dönemi ve 1989- 2015 dönemi için oluşturulan endeks değerlerinin 2001 öncesi dönemde ortalamanın üstünde eğilim gösterdiği, 2001 yılında bir düşüşün yaşandığı, 2002 sonrası dönemde ise ortalamanın altında bir dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen 2008- 2013 dönemi iller ortalaması beşeri sermaye endeks değerleri Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından hesaplanan İnsani Gelişmişlik Endeksi ile karşılaştırıldığında, ilgili endeks değerlerinin aynı yönlü bir eğilime sahip oldukları saptanmıştır.
MS-VAR yönteminin çoklu denge modellemesinde kullanılması

20. yy'ın ilk yarısından itibaren iktisadi değişkenlerin sergilediği asimetrik davranışların anlaşılması/yakalanabilmesi ve buradan hareketle de doğru öngörülere ulaşabilmesi için, geleneksel zaman serisi modelleme geleneğine bir alternatif olarak deterministik veya stokastik çeşitli doğrusal olmayan zaman serisi modellerinden literatürde sıklıkla bahsedilmektedir. Literatürde doğrusal olmayan pek çok model önerilmiş bulunmakla beraber, öne çıkan modellerden bir tanesi bu çalışmada kullanılan MSVAR modelleme yaklaşımıdır. Çalışmanın teorik bölümleri ise üç ana başlıktan oluşmaktadır. Öncelikle, dışsal belirsizliğin iktisadi faaliyetleri etkilemesi ile ilgili mevcut literatür ele alınmaktadır. Takip eden iki bölümde ise tek değişkenli MSAR ve çok değişkenli MSVAR modellerine ilişkin temel özellikler incelenmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde ise Markov değişim modeli, Türkiye'de iktisadi birimlerin beklentilerinde meydana gelen ve iktisadi temellere dayanmayan değişikliklerin, ekonomide dalgalanmaya yol açacağı şeklindeki görüşü test etmek için kullanılmıştır. Bu bağlamda 1991:11-2009: 11 periyodu için Sanayi Üretim Endeksi ile Reel Kesim Güven Endeksi arasındaki ve 1989:10-2009: 11 periyodu için Reel Kesim Güven Endeksi ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Endeksi arasındaki olası doğrusal olmayan ilişki incelenmiştir. Söz konusu uygulamalar neticesinde elde edilen sonuçlar, Türkiye'de incelenen dönemde ekonomide meydana gelen dalgalanmaların olası bir açıklaması olarak iktisadi birimlerin beklentilerinde meydana gelen değişikliklerin, yani çoklu dengenin önemini ortaya koymaktadır.
Bölgesel kalkınma teorisi ve gelişme stratejileri

Günümüzde bölgesel kalkınma politikalarının ülkelerin makro politikalarında önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Ülkeler bir yandan küresel ekonomilere entegre olabilmek diğer taraftan ülke içinde bütünleşmeyi gerçekleştirebilmek amacına yönelik yoğun çabalar göstermektedirler. Öte yandan 1970'li yıllardan bu yana dünya ekonomisinde gözlenen küreselleşme olgusu bölgesel kalkınma konseptinde ve politikalarında önemli değişiklikleri de beraberinde getirmiştir. Yeni bölgesel kalkınma anlayışında yerel dinamiklerin tespiti ve harekete geçirilmesi büyük önem kazanmıştır. Türkiye'de de planlı döneme geçiş ile birlikte derinleşen bölgeler arasındaki gelişmişlik farklılıklarının azaltılmasına yönelik kalkınma politikaları ve bu bağlamda geliştirilecek stratejilere olan gereksinim artarak devam etmektedir. Nitekim 1968 yılından bu yana uygulanmakta olan Kalkınmada Öncelikli Yöreler Politikası'nın bölgeler arasındaki dengesizliğin giderilmesinde başarılı olamadığı görülmektedir. Bu nedenle gerek kurumsal yapıda gerekse bölgesel planlama anlayışında değişiklikler gerekmektedir. Bu çalışmanın temel amacı da mevcut yapının irdelenmesi, bu konuda eksikliklerin tespit edilerek, Türkiye için bir gelişme strateji önerisinin sunulmasıdır.