Evaluation of clinic waiting areas in terms of interior design: Case of Tire and Cesme state hospitals

Hastaneler işlevsel olarak karmaşık yapılar olmalarının yanı sıra hastane kullanıcıları da -hasta, hasta yakınları, personel- farklı nedenlerden dolayı stresli bir ruh hali içerisindedir. Yoğun kalabalık nedeniyle de hasta ve hasta yakınları uzun süre bekleme alanlarında kalabilmektedir. Bu bekleyiş sırasında içinde bulundukları fiziksel ortamın kendilerine ayrıca bir stres getirmemesi önemlidir. Yapılan araştırmalar ve gözlemler sonucunda, insan ihtiyaçlarına tam uygunluğun söz konusu olduğu mekanlarda bu stres ve gerginliğin olumlu yönde azaldığı saptanmıştır. Bu noktada iç mekan kalitesinin önemi ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada hastanelerin poliklinik bekleme alanlarının iç mekan kalitesi kullanıcıların beklentileri ile değerlendirilip, insan odaklı tasarım yaklaşımı üzerinde durulmuş ve iç mekanın kullanıcılar üzerindeki fiziksel ve psikolojik etkileri araştırılmıştır. Bu araştırmada çalışma alanı olarak 2010 yılı sonrası yapılmış iki adet devlet hastanesi seçilmiştir. Seçilen hastaneler yaklaşık aynı kapasiteye sahip, benzer özellikleri olan ve genel hastane kategorisinde yer alan devlet hastaneleridir. Bu hastaneler arasındaki en belirgin fark poliklinik bekleme alanlarının plan içerisindeki konumlanması ve işleyişidir. Tire Devlet Hastanesinde bekleme alanı her poliklinik için ayrıştırılmışken Çeşme Devlet Hastanesinde ortak bekleme alanları bulunmaktadır. Bu farklı plan şemasının kullanıcılar üzerindeki etkisini daha detaylı irdeleyebilmek için bu alanlar arasında karşılaştırma yapılmıştır. Karşılaştırmada kullanım sonrası değerlendirme yöntemi uygulanmıştır ve anket yoluyla veri toplamanın yanı sıra literatür taraması ve gözlem yapılmıştır. Bu iki örnek hastanenin poliklinik bekleme alanlarının plan şeması karşılaştırmasının yanı sıra, bu alanlardaki malzeme, renk/doku, aydınlatma/görsel konfor, havalandırma, akustik/işitsel konfor, mobilya, stres azaltıcı elemanlar gibi iç mekan elemanları ile yön bulma ve mahremiyet/sınır kavramları incelenmiştir. Plan şemasının farklılaşması sonucu akustik konfor, mahremiyet, doğal aydınlatma ve havalandırma hususlarında iki hastane arasında bir takım farklılıklar ortaya çıktığı tespit edilmiştir. İlk aşamada literatür taraması yapılmış ve ilgili konular araştırılmıştır. Ardından gözlem, fotoğraf çekimi ve ön saptamalar için hastane ziyaretleri gerçekleştirilmiş, temel sorunları saptamak amacıyla bekleme alanındaki kullanıcılara anket uygulanmıştır. Anket soruları yoluyla kullanıcıların fiziksel ve psikolojik gereksinimleri ile estetik beğenileri, güvenlik, mahremiyet, ergonomi, hijyen başlıkları altında sorgulanmıştır. Çıkan sonuçlara göre mekanın kullanıcılar üzerindeki etkileri tespit edilmiştir. Bu araştırmalar ışığında tezin temel amacı, Türkiye'deki devlet hastanelerine ait poliklinik bekleme alanlarında, iç mekan kalitesini ve dolayısıyla mekana bağlı memnuniyeti yükseltmek üzere; mevcut durumu aktarmak ve bir tasarım önerisi oluşturarak bu konudaki farkındalığı arttırmaktır. Araştırmanın sonucunda bekleme alanları için uygun plan şeması seçimi, iç mekan kalitesinin iyileşmesi ve mekana bağlı memnuniyetin yükseltilmesi amacıyla öneriler sunulmuştur.