Gordion tümülüsleri işiğinda Frigler'de oda mezarlara ölü gömme gelenekleri

Ölü gömme adetleri, sık sık değişen veya bir kavimden diğerine kolaylıkla geçen adetlerden olmadığı için, ırk ve kltr tarihçilerinin titizlikle üstnde durduğu bir mevzu haline gelmiştir. Anadolu medeniyetlerine nfuz eden Frigler'in çağdaş komşu ve bölge kültürlerinden bazılarıyla siyasal, kltrel ve ticari ilişkilerini öğrenebilmek ve Frigler'i dışarıdan muhtelif göçler halinde gelenlerden ayırabilmek için, ölü gömme adetlerini iyi bilmek gerekir. Frigler'in yaşamış oldukları bölgelerde bıraktıkları tmlslerden yola çıkarak Frigler'de oda mezarlara öl gömme geleneklerini açıklamaya çalıştık. Çalışmamızda, genelden özele bir anlatım yöntemi uygulanmış olup önce, tmülslerin açılış yıllarına göre Gordion I... I sle. i bir sıralamaya alınmış, sonra öl gömme gelenekleri ve mezar odasından çıkarılan öl hediyelerine her tmülsün konu anlatımında yer verilmiştir. Bu yöntemden amaç, tarihleme ve anlatılan tümls ile ilgili bağlantı btünlğün bozmamak içindir. Tmlsler sırasıyla anlatıldıktan sonra, Frigler'de oda mezarlar karşılaştırılarak açıklanmıştır. Daha sonra ise ölü gömme gelenekleri; gömme tarzı ve mezara bırakılan mezar eşyaları bakımından karşılaştırılarak açıklanmış ve mezar eşyaları, Midas Tümlüs ağırlıkta olmaküzere katalog ve resimlerle desteklenmiştir. İ. Ö. 1200 yıllarında 'Ege Göçleri' ile Anadolu'ya geldikleri tahmin edilen Frigler'in, Anadolu'da bu döneme kadar görlmeyen bir mezar şeklini de beraberinde getirdikleri yapılan sistemli kazılar sonucu açıklanmıştır. Yapılan araştırmaların çoğunluğu kurtarma kazısı mahiyetinde ve kçk sondajlar şeklinde olmuştur. Frig çağında Anadolu tümlslerindeki mezar odalarına, başta Gordion olmakzere Ankara ve Kerkenezdağ'da rastlanmıştır. Bu ç merkezde yapılan sistemli kazılar sonucunda, kral ailesi mensupları ve soylu zenginlerin, ana toprağa açılan çukur içineağaç veya taşlardan yapılmış mezar odalarına gömldkleri ortaya çıkarılmıştır. Mezara konulan kişinin şahsiyetine ve kimine, istilasına bağlı olarak; mezar odalarınakonulan eşyalarda, öl gömme şeklinde ve mezar odalarının inşasında yapısall farklılıklar gözlenmiştir. Ölü gömme şekli olarak, Frig Çağı'nda Anadolutmlslerindeki mezar odalarında iskelet olarak gömlerin yanı sıra, ölülerinyakılarak, küllerinin mezar odasına bırakılması sonucunda oluşan kremasyon denilengömme tarzı da görülmüştür. Kimmer istilası öncesi Frig tmülslerinin daha anıtsal bir şekilde yapıldığı ve mezar odalarına bırakılan ölü hediyelerinin daha bol ve kaliteli olduğu gözlenmektedir. Bununla birlikte, Kimmer istilasının geçici olduğu ve Frigler'in bu istilanın izlerinisildikten sonra I... l sle. içine mezar odasına ölü gömme geleneğini devam ettirdiklerini fakat bu tmlslerin eskiye tarihlenen tmlsler kadar anıtsal ve mezar eşyaları bakımından ise zengin olmadığı, yapılan sistemli kazılar sonucu açıklanmıştır. Bu çalışmamız, Frig tümlslerinin bir bölm olan Gordion tümlsleriışığında, Frigler'de oda mezarlara ölü gömme geleneklerini içermektedir; çalışmamızda, tmlslerin içerisine gömülen ölü şekli ve oda mezarlar arasındaki yapısall farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu dzenleme sonucunda, bu merkezlerin birbirleri ilebenzerlikleri, farklılıkları ve diğer merkezler ile ilişkileri ortaya koymaya çalışılmıştır. Bu tez, bundan sonra bu konuda çalışacaklar için araştırmalarındabaşvurulabilecekleri bir kaynak olarak yarar sağlayacaktır.