İlkokuma kitaplarında uygulanan 'ilkokuma öğretim yöntemleri'

Bu çalışmada çözümüne katkı sağlanması amaçlanan sorun, Türkiye'de Türk- çenin, anadilin, yazılı, sözlü, görsel iletişim alanlarında ve eğitim/öğretim kurumlarında yaşanan ölçünsüz ve yetersiz kullanımlara, eğitim kurumlarında üst dil/ yüksek dil/kültür dili becerisi yaratmada yaşanan güçlüklere okuma öğretimi bağlamında yaklaşmaktır. Çalışmanın ana savı ise, anadili dizgesinde girdilerin yetersiz olması durumunda, çıktı düzeylerinin de zorunlu olarak yetersiz olacağı, özellikle okuma/anlama ediniminin olumsuz etkileneceği; anadili ediniminin ilk öğretimde tamamlandığı, bu dönemde oluşacak yanlışların ileri dönemlerde düzeltilmesinin güç olacağı bulgularının ortaya serdiği gerçeklikten yola çıkarak, okuma/anlama olgusundaki yetersizliklerin, ilkokuma eğitimi/öğretimi yöntemleriyle doğrudan ilişkili olduğudur. Sözü edilen olgular ve çalışmada ortaya çıkan bulgu ve vargıların alana, alan odaklı sorunlara ilişkin bütüncül bir bakış ve ilkokuma kitaplarında uygulanacak olan öğretim yöntemlerinin saptanması, uygulanması, değerlendirilmesi konularında da katkı sağlayacağı umulmaktadır. Anadili eğitimi ve öğretimi, çocuğun ilk dili, ulusal dili ve bildiği dili, yazı di-delenmiştir. Okuma olgusu ve öğretim yöntemleri; dil, anadili ve anadili öğretimi bağlamı içinde fizyolojik, toplumsalruhbilim, çocukruhbilimi, dilbilim temelli alanlarla bütünleştirilerek olgunun bütüncül kavranmasına çalışılmıştır. Ardından, il- kokuma öğretim yöntemlerinin ülkemizdeki tarihsel gelişiminin saptanması ve alan- yazının temel kaynaklarından edinilen bilgilerin zenginleşmesi amacıyla, uzman kişilerle yapılan bireysel görüşme verileri ve dünyada ilkokuma öğretim yöntemleri genel olarak çalışmaya aktarılmıştır. Çalışmanın amaç ve özüne önemli katkı sağlayan, ilkokuma öğretim yöntemlerine ilişkin, araştırma, tartışma ve görüşler de yansıtılarak, alana ilişkin temel kavramlar verilmiştir. Türkiye'de 1948 yılından beri Milli Eğitim Bakanlığı'nca, ilkokuma öğretiminde ve ilkokuma ders kitaplarında, uyulması, uygulanması zorunluluğu getirilen, tümce çözümleme yöntemine olanak verecek tek betiğin, 1995 yılında Uni- cef-MEB işbirliği ile yayımlanan İlkokuma Öğreniyorum adlı kitap olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Tarihsel bulgular bölümünde ise; Türkiye'de 1926 yılma değin, ilkokuma öğretiminde, ses ve harf yönteminin uygulandığı; 1926 ilkokul izlencesinde ise bu yöntemlerin yasaklandığı; 1948 ve 1968 izlencelerinde ise, açıkça tümce çözümleme yöntemi uygulanmasının buyrulduğu; 1928- 1974 yılları arasında yayımlanan ilkokuma kitaplarının belirgin farkları olmaksızın yinelerek basıldığı bulgusu yansıtılmıştır. Öğretmenlerin yönteme ilişkin tutumları konusunda ise yanal bulgu olarak, öğretmenlerin tümünün adı geçen yöntemi uygulamadıkları; çalışmada ulaşılan bir başka bulgudur. Sonuçta, girişte belirtilen sorunun, öğretim yöntemlerinin kitaplara yansısı incelenmesinden elde edilen ve alanyazın bulgularından destek alarak, alandaki bilimsel kavram ve adlandırma karmaşasına; ilkokuma kitaplarının öğretim yöntemlerine uygun olarak hazırlanmasına; ilkokuma öğretiminin ulusal ölçekte denetlenmesine ilişkin, çalışmadan çıkarsanan öneriler sunulmuştur. 70