Transformable architecture design: Office building

Toplum, insanlar, insanlar arası ilişkiler, fiziksel dünya, buluşlar, altyapı, binalar, doğa gibi algılanabilecek birçok katmanda sürekli bir değişim yaşanmaktadır. Birçokyöndeki değişimin ana nedenleri teknik gelişmeler, sosyal eğilimler, ekonomideki büyüme ve nüfustaki artıştır. Bunların, aynı zamanda çevrenin değişmesi için de baskı yapan yaşama ve çalışma biçimini de güçlü bir şekilde etkilediği görülmektedir. Bugün, değişimin hızı, mekanın yeni özellikleri ve mülkiyet geçişi nedenlerinden dolayı mevcut mimarinin alternatiflerine her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyuluyor. Bu değişiklik, farklı biçimlerde ortaya çıkan yeni gereksinimleri karşılamak için 'mevcut binaları değiştirme süreci olarak uyarlamak' şeklinde adlandırılmaktadır. Genellikle istenen uyarlamalar, yeni talepleri daha iyi bir şekilde yerine getirebilecek daha uygun bir ortam yaratma ihtiyacına dayanır. Bu binaların genellikle dönüşüm içinde olduğu söyleniyor olsa da; her şeyden önce, tasarlanırken, dönüştürülebilmeleri düşünülmedi, bu yüzden yeni yüzleşilenfaktörlerle zayıf bir uyum içindedirler. Tasarım aşamasında mimarlık statik nesne olarak düşünülmüş ve spesifik bir program için tasarlanmıştı. Bina, kullanımının kısa vadeli tahminleri etrafında özenle tasarlanmıştır. Ancak, toplumun şüphesiz büyük bir değişim döneminden geçmekte olduğu ve mevcut tahminlerin artık kısa vadeliçözümleri desteklemediği ortaya konulmaktadır. Bunun bir sonucu olarak, bize kalan eski uyarlamalar ve sözde dönüşümler yoluyla derecelendirmelerini kaybeden binalarolmaktadır. Bu nedenle çoğu bina strüktürünün değiştirilmesi, iyileştirilmesi veya dönüştürülmesi için kısmen veya tamamen ortadan kaldırılması gerekmektedir. Başarılı dönüştürülebilir binanın zorlukları; mimarlığa, sürekli olan değişimin kendi içinde iletişimini daha iyi hale getirmektedir. Kullanım gereklilikleri ile binanın teknikömrü arasında bir orantısızlık olduğu için, artan değişim dinamikleri ile sürdürülebilir bina tasarımının temel ilkeleri arasındaki denge bu çalışmada ele alınacaktır. Bu tez, daha başarılı bina adaptasyonlarına bir yaklaşım olarak dönüştürülebilir mimariyitartışmaktadır. Dönüştürülebilir yapılar; tasarım aşamasından itibaren düşünülerek, inşa edildiğinde kolayca değiştirilebilen, mafsallı bağlantılarla birbirine bağlanmış, zarf ve iç kısımdaki değişiklikler yoluyla kontrollü bir ortamda yeni şekiller, formlar, işlevler veya karakter alan yapılardır. Bu tanım, kendini adapte edilebilirlik ve esneklikkavramlarına göre düzenler ve bunları tasarım özellikleri olarak kabul eder. Bir binanın dönüştürülebilir olma potansiyelini arttırmak, binanın teknikkompozisyonunu anlamaya, kalıcı ve stabil olmaktan, değişken ve esnek olmadeğişimine ihtiyaç duyar. Bu tür dinamik yapılar; yeniden kullanım, yeniden yapılandırma ve geri dönüşüm için yeni gereksinimler, malzeme ve bileşenlerin geri kazanımına göre mutasyonlara izin verir. Dönüştürülebilir yapıların tasarımı, daha sürdürülebilir inşaat yapmanın bir yolu olarak kabul edilebilir. Çevresel faydalarının yanı sıra, dönüştürülebilir alanlar, bina kullanıcılarına, yatırım maliyetlerini düşürürken daha kolay ve daha doğru bir şekilde değişim yapma imkanı sunabilir. Mesleklerin çoğunun hızla değişip gelişmesi gerçeğine rağmen, mimarlık endüstrisigeçmişşte olduğu gibi günümüzde de tasarımdaki geleneksel yaklaşımlar konusundadurağan olmuştur. Endüstri dallarının çoğu, karşı karşıya kaldıkları koşullar nedeniyle kendilerini geliştirmiş ve optimize etmiştir, ancak mimari alanın zaman içinde durduğu görülmektedir. Bu sorun için öneriler sunmak amacında olan bu çalışmanın genelhedefi, dinamik kullanım değişikliği ile binanın dönüşüm potansiyeli arasındaki uyuşmazlığı yöneten stratejik bir yaklaşım geliştirmektir. Ayrıca, araştırmanın amacı, daha uyumlu bir ortamda sonuçlanan yapıların yüksek dönüşüm potansiyeli için bir tasarım çerçevesi sağlamaktır. Bir binanın dönüşüm potansiyeli, dönüşüm yönlerine, tasarım kriterlerine ve dönüştürülebilir yapılandırmalara dayanmaktır. Dönüşümün kapsamı ve ölçeği üç seviyeye ayrılır; mekansal, sistemler ve elemandönüşümü. Temel varsayım, yüksek oranda dönüştürülebilir bir yapının yüksekdeğişim ve parçalara ayrılma potansiyellerine dayandığıdır. Genel olarak bir yapınındönüşümünü sağlamak için bir binayı, büyük ve küçük alt sistemlerden oluşan bir sistem olarak kabul etmek gerekmektedir. Yalnızca binanın en küçük parçaları olanelementleri dönüştürmek mümkün olduğunda binanın mutlak olarak dönüştürülmesi ve uyarlanması mümkün olacaktır. Dönüşüm potansiyeli, binanın esnekliğinin ve sonuçta çevresel verimliliğin bir göstergesidir. Verilerin literatürden toplanması, değiştirilmesi gereken ve başarılı bir şekilde uyarlanan dikkat çekici bina örneklerinin incelenmesi, tasarım vaka çalışmasıyla gösterilen tasarım ilkelerine yönelecek olan sorunun tam olarak anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Tasarım önerisi, literatürden gelen önerileri kabul etmek ve kendisiyle birlikte genişletmektir. Bu vaka çalışması, Hırvatistan'ın Slavonski Brod kentinde olumsuz piyasa koşullarından dolayı on yıllık bir süre içerisinde dört kez değişmesi gereken mevcut bir binaya odaklanıyor. Halenüretim ve showroom alanı olarak hizmet veren bina, yakında aynı firmanın ofis binası olarak değiştirilecektir. Bu yeni ofis binasının tasarımı, vaka analizinin tasarım önerisinde sunulmuş ve dönüştürülebilir mimari vasıtasıyla yapılmıştır. Ardından, bu tasarım önerisinin faydaları, olası çeşitli senaryolara karşı test edilerek ve şantiyedemevcut olan önceki bina ile karşılaştırılarak sorgulanmaktadır. Araştırmanın odağında ofis binaları üzerinde durulmasının sebebi; ofis binalarının, en çok değişime maruz kalan ve gelecekte daha sert bir şekilde değişecek olan mimari programlar olmasıdır. Teknolojinin gelişimi ve yapay zekanın potansiyel yükselişinedeniyle birçok yeni meslek türü yaygınlaşmaktadır. İnsan yaşamının diğeryönlerindeki değişim ile birlikte olanlar, daha sonra birbirlerinin yerine geçebilecekterimleri kabul edecek çalışma ve yaşam stillerini harmanlayacaktır. Çalışmayı ve yaşamayı destekleyen mimarlık, gelecekte büyük bir dönüşüm sorumluluğuna sahip olacaktır. Geçmişe bakılırsa, yerel mimaride, dönüştürülebilir mimarinin birçok ilkel yolu farkedilebilir. Bir odanın iki, üç veya çok işlevli olarak kullanılması buna bir örnek olarak gösterilebilir. Bugün, tasarımdaki bu dönüştürülebilir yaklaşım büyük ölçüdegenişlemekle birlikte çok daha fazla çeşitlilik getirebilir. Teknik gelişmeler ve sosyolojik eğilimler, adaptasyona ihtiyaç duyan statik bir mimarinin önündeki engeller olarak görünse de, bugün teknoloji ve yeni yaşam tarzları yeni tasarım yaklaşımınakolay bir yol olarak benimsenmelidir. Örneğin; teknoloji, tasarım aşamasında çeşitli yazılımlar aracılığıyla ya da daha da ötesinde üretim sürecinde malzeme veya sistemler yoluyla bir destek sağlamaktayken; yeni sosyolojik oluşumlar, inovasyonların benimsenmesi ve kabul edilmesi ile daha esnek bir popülasyon sunmaktadır. Son on veya yirmi yılda yerleşik mimarideki mevcut durum gözlemlerinin yanı sıradokümante edilmiş literatür aracılığıyla, en çok yapılı mimariyi değiştirmeye ihtiyaç duyulduğu anlaşılıyor. Bu değişim dinamiklerinin daha da güçlü bir şekilde ilerleyeceği genel kanıdır. Bu araştırma ile benzer konuların ele alındığı daha önceki çalışmalar arasındaki temel fark, dikkate alınan hususların ışığında, ofis binasımimarisine ve spesifik mekansal özelliklerine odaklanmasındadır. En önemli fark da, bu çalışmanın kapsamlı teknolojik gelişmeleri, başarılı uyarlamalarıngerçekleştirilmesinde ana kaldıraç olarak görmesidir. Bu çalışma, mimari tasarımdailerisi için gelecek değişikliklerin uyum sağlama mücadelesi olmadan benimsenmesi gereken yeni yaklaşım anlayışını tartışmaktadır.