Kaleydoskopik karşılaştırmalı üstünlükler hipotezi çerçevesinde uluslararası ticaret, istihdam ve gelir dağılımı ilişkisinin analizi

Küreselleşme sürecinde uluslararası ticaretin serbestleşmesi, üretim ve yatırımın küreselleşmesi, finansal küreselleşme, teknoloji ve teknik bilginin hızla yayılması ve rekabet düzeyinin artışı ülkelerin karşılaştırmalı üstünlüklerinin 'kaleydoskopik ' hale gelmesine neden olan en önemli sebepler arasında yer almaktadır. Ülkelerin uluslararası ticarette maliyetlerini birbirine oldukça yaklaştıran bu faktörler, maliyetlerdeki çok küçük bir değişikliğin bile ülkenin karşılaştırmalı üstünlüğünü aniden kaybedilmesine, yani karşılaştırmalı üstünlüklerde kaleydoskopik bir yapıya yol açmaktadır. Bhagwati ve Dehejia, oluşan bu kaleydoskopik yapıyı ve etkilerini 'Kaleydoskopik Karşılaştırmalı Üstünlükler Hipotezi' ile açıklamaktadır. Hipotezde, karşılaştırmalı üstünlüklerdeki oynaklıkların işgücü devir hızı aracılığıyla vasıflı ve vasıfsız işgücü ücret eşitsizliklerine, yani gelir dağılımında eşitsizliklere neden olabileceğini iddia etmektedirler. Bu iddialarını ise, beşeri sermayenin beceri birikimi ve eğitim düzeyleri üzerine kurmaktadırlar. Bu kapsamda, kaleydoskopik karşılaştırmalı üstünlükler işgücü devir hızını arttırmakta ve bu artış, gerek teknolojik gelişmelerin etkisiyle gerekse de becerilerini işler arasında daha kolay transfer edebilmesi sebebiyle vasıflı işgücünün vasıfsız işgücüne nispeten daha kolay iş bulabilmesine neden olmaktadır. Daha uzun süre işsizlik deneyimi yaşayan vasıfsız işgücünde ise, eğitim sürecinin maliyetli olması beceri birikimi kaybına yol açmaktadır. Bu durum, vasıflı işgücü lehine bir ücret eşitsizliği ile sonuçlanmaktadır. Çalışmada, 1981- 2011 döneminde Türkiye imalat sanayi alt sektörlerinde karşılaştırmalı üstünlüklerin kaleydoskopik yapısının araştırılması ve karşılaştırmalı üstünlüklerdeki bu oynaklıkların imalat sanayi istihdamı ve vasıflı/vasıfsız işgücünün ücret primleri üzerindeki etkisinin Panel Veri Analizi ile sınanması amaçlanmıştır. Bu amaçla, söz konusu dönemde Türkiye imalat sanayinde karşılaştırmalı üstünlüğün var olduğu ve olmadığı alt sektörler ve bu sektörlerin karşılaştırmalı üstünlük düzeyleri beş farklı hesaplama yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Böylece belirlenen bu karşılaştırmalı üstünlük düzeylerinin oynak yapısı ortaya konulmuştur. Ayrıca imalat sanayi alt sektörlerin işgücü devir hızı oranları da hesaplanarak iş yaratım, iş yıkım ve net istihdam büyüme oranları üzerinden karşılaştırmalı üstünlüklerdeki oynaklıklar ile işgücü devir hızı oranları ve işgücü ücretleri karşılaştırılmıştır. Bu ilişkilerin vasıflı ve vasıfsız işgücü devir hızı üzerindeki etkileri tarafımızca faktör yoğunluklarına göre sınıflandırılan emek ve sermaye yoğun sektörler üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın Panel Veri Analiz sonuçları ise, karşılaştırmalı üstünlüklerdeki oynaklıkların Türkiye imalat sanayi sektörlerinde işgücü devir hızını arttırdığını ve bu artışın vasıflı/vasıfsız ücret gelirlerinde eşitsizliklere yol açtığını ortaya koymaktadır. Analiz sonuçları, Stolper-Samuelson'un aksine, 'Kaleydoskopik Karşılaştırmalı Üstünlükler Hipotezi'ni desteklemektedir ve söz konusu dönemde Türkiye imalat sanayi sektörlerinde Yuvarlanan Taş Yosun Tutmaz Etkisi ortaya çıkmaktadır.