Yoksullukla mücadele programlarından mikrokredi ve Türkiye Diyarbakır örneği başarı değerlendirmesi

Bu tez, Diyarbakır Sehir Merkezinde uygulanmakta olan ve pilot bir proje olan, yoksulluk ile mücadele araçlarından mikrokredinin, yoksullar üzerindeki etkilerinideğerlendirmek için, 2 aylık bir süre zarfında uygulanan bir saha çalısması ve anketin sonuçlarını vermektedir. Arastırmanın amacı, Türkiye'de ilk defa Türkiye Grameen Mikrokredi Projesi tarafından uygulanmakta olan Grameen tipi mikrokredinin, mikro kredi üyesi kadınlar ve aileleri üzerindeki sosyal, ekonomik ve sosyal olanaklaraulasım etkisini nicel ve nitel boyutlarda ölçmektir. Bu kriterlerdeki degisim ile kadınların ve ailelerinin ekonomik ve sosyal statülerindeki degisim ve yoksulluga karsısavunmasızlıklarının ne ölçüde degistigi bilimsel olarak test edilecektir. Tez temel olarak altı bölümden olusmaktadır. Birinci bölümde, yoksulluk literatürü incelenmis olup, Türkiye ve çesitli ülkelerde yoksullugun hangi boyutta yasandıgınınanalizi yapılmıs, aynı zamanda Türkiye'de ve çesitli ülkelerde gelir dagılımı verileri ile Türkiye'de uygulanan bir mikro kredi programı ile çesitli ülkelerdeki diger mikrokrediprogramlarının hangi zeminde karsılastırılması gerektiginin altyapısı hazırlanmıstır. kinci bölümde, Türkiye'de ve çesitli ülkelerde yaygın olarak kullanılan yoksullukla mücadele sekilleri literatürü verilmis, bölümün devamında ise mikro kredi sisteminin nasıl çalıstıgı, çesitli ülke uygulamalarının ne ölçüde basarılı olduğu ve mikrokrediyeyönelik elestirilerin neler olduğu özetlenmistir. Üçüncü bölümde, mikrokrediprogramlarının basarı değerlendirmesinin yöntemleri incelenmis ve literatürde bulunanyöntemler açıklanmıstır. Bu bölüm mikrokredinin basarı değerlendirimesi esnasında hangi yöntemlerin hangi kurumlarda uygulandıgını göstermesi açısından önem kazanmaktadır. Dördüncü bölüm, Türkiye'de uygulanmakta olan mikrokrediprogramlarından örnekler içermektedir. Bu bölümde Grameen tipi mikrokredinin sadeceTGMP projesi ile Diyarbakır ve çevresinde uygulandıgı ve diger mikro kredi tarzıprogramların TGMP'den farklı olduğu anlatılmaktadır. Besinci bölümde TGMPprojesinin basarısının değerlendirimesi için uygulanan anket çalısmasının hazırlıkasaması, örneklem seçme yöntemi, tanımlayıcı istatistiksel sonuçlar, basarı göstergeleri ve basarı göstergelerinin detaylı sonuçları sunulmaktadır. Son bölümde ise özet, sonuç ve değerlendirmeler yer almaktadır. Bu bölümde elde edilen temel sonuçlardan birisi, TGMP hanehalkı ve bireysel varlıklardaki degisim, ev sartlarındaki degisim, saglıkkosullarındaki degisim, is yapma teknik ve yetenegindeki degisim, aile içi ilişkilerdekidegisim noktasında orta dereceli pozitif etkide bulunmus, kar ve cirodaki degisimnoktasında yüksek dereceli pozitif etkide bulunmus, diger basarı kriterlerinde (11 kriter)ise düsük pozitif etkide bulunmuştur. Diger önemli bir sonuç, TGMP olarak yoksulunyoksuluna ulasmayı kendisine misyon edinen bir kurumun, yeni is kurmak isteyen issizyoksullardan ziyade, mevcut islerini sürdüren yoksul kesimi finanse ederek hedef kitlesinden baska bir kitleye ulasmasıdır. Bir baska önemli sonuç, TGMP'nin mikrokredikatılımcıları kanalıyla ürettigi mal ve hizmetleri sadece mevcut ekonomi içerisindepazarlayabilmesi, büyük pazarlara bu ürünlerin sunulamamasıdır. Yeni pazarlara açılmak noktasında eksiklikler vardır. Çalısmanın en önemli sonucu ise, bu projeninhiçbir ekonomik faydası olmasa dahi, sosyal açıdan bölgede meydana getirdigidönüsümün faydasının ölçülemeyecek kadar fazla olmasıdır. Toplumda degerini yitirenkavramlar olan dayanısma ve komsuluk ruhunu yeniden canlandırıp toplumun dokularınıtazelemesi ve yoksulların kendilerine olan saygılarını yeniden kazandırması açısından daTGMP'nin yaptıgı çalısmanın faydası ölçülemeyecek kadar çoktur.