Yirminci yüzyıl resminde anlam eleştirisi

Çalışmanın ilk bölümünde 15. yüzyıldan günümüze kadar olan zaman dilimindeki sanatla, 20. yüzyıl sanatı arasında bir karşılaştırma bulunmaktadır. Bu bağlamda, bu bölümde 20. yüzyıl sanatının genel yapısı ve düşüncesi anlatılmaktadır. Yapılan karşılaştırmada 20. yüzyıl sanatının oluşumunda rol oynamış gelişmeler aktarılmaktadır. Bu yüzyılda etkili olmuş dışavurumculuktan, post-modernizme kadar süren bir süreç söz konusudur. Bu dönemde devrimci bir çizgi benimsenmiştir. Dışavurumculuğun ardından Kübizm ve Soyut sanat gelmiştir. Bu akımlar o güne kadar Avrupa resminde geçerli olan betimlemeci tavrın terk edilmesi anlamına gelmektedir. Resmin artık ardından gittiği temel kavram soyutlamadır. Dışavurumculuk ve kübizmi, soyut sanat izlemiştir. Soyut sanata var olan herhangi bir nesne resmedilmemektedir. Bunun yerine farklı bir gerçeklik aranmaktadır. Bu da var olanın ash, yani özüdür. Bu akımlar 20. yüzyıl sanatının ana damarlarını oluştururken gerçeklik duygusunu sorgulayan Sürrealizm ve sanatı sorgulayan Dadaizm gibi akımlar da bulunmaktadır. Bir diğer önemli 20. yüzyıl akımı olan Pop sanatı ise metalaşan toplum, ve ürünlerinin ilişkilerim irdelemektedir. Bu gelişmelerin yönlendirmesindeki sanat Post-modernizm düşüncesine ulaşmıştır. Post-modernizm şimdiye kadar her şeyin yapıldığını ve yeni bir şeyin olamayacağını ileri sürmektedir. Yani sanat daha önce geçilmiş yollardan ilerlemektedir. 20. yüzyıl resmini anlayabilmek için tezin ikinci bölümünde çözümleme yöntemlerine, sanat kuramı ve sanat tarihi açısından yaklaşılmış, ve sanat tarihi ve sanat kuramı arasındaki farklar ortaya konulmuştur. Felsefe, sanat tarihi ve yorumlama diye ayırabileceğimiz üç disiplin anlama farklı şekilde yaklaşmaktadırlar. Felsefe daha çok idealite üzerinde durup, sanatın, sanat eserinin ne anlama geldiği hakkında genellemeler yapmaktadır. Marksizm'de bu genellemeleri yapar. Fakat felsefi bir düşünce olan ontoloji bu duruma alternatif getirmiş ve sanat eserinin bütünlüğü içinde ele alınması fikrim ortaya koymuştur. 20. yüzyılın ikinci yarısında etkili olan yapısallcılık farklı bir bakış açısıyla anlamı ortaya koymak için göstergebilimden faydalanılması gerektiğini ileri sürmüştür. Yapı sökümcülük ise yapısallcılığın ileri sürdüğü kavranılan 'söküme uğratarak' yanlışlığını ispat etmek istemektedir.20. yüzyılda sanat eserlerinin yorumlanması için birçok yöntemden faydalanılmıştır. Bunlardan biri de Freud'un psikanaliz yöntemidir. Freud ve takipçileri, sanat eserlerini yorumlayabilmek için, tıpkı bir tedavi yöntemi olan psikanalizdeki hastanın bilinçaltının ipuçlarını aramaları gibi, sanat eserinde de sanatçıdaki patalojik duruma dair ipuçları aramaktadırlar. Bu sayede yaratmanın ardındaki gizil güçleri açıklamak istemişlerdir. Ne kadar başarılı oldukları tartışma konusudur. Alımlama son zamanlarda yaygınlaşan bir çözümleme yöntemidir. Bu kuram sanatın sadece sanatçı ve sanat eseri üzerinden yorumlanamayacağını iddia etmektedir. Alımlayan kişi anlamın oluşmasında önemli bir rol oynamaktadır. Umberto Eco'nun Açık yapıt kuramı alımlama ile bağıntılı olarak oluşturulmuş bir yöntemdir. Eco'ya göre 20. yüzyıl yapıtı bir açık yapıttır. Bunun anlamı, yapıtm sanatçı tarafından oluşturulurken tek ve sonlandınlabilir bir anlam düzeninde verilmesinin söz konusu olamayacağıdır. Sanat eseri yorumlayanla birlikte kendini oluşturmaya devam edecektir. Sanat tarihinde çözümlemede ise bütün diğer sanat tarihi yöntemlerinden yararlanması bakımından ikonografi ele alınmıştır. 20. yüzyılda sanat tarihi yöntemlerinin sanat eserlerini açıklama konusunda yetersiz kaldığı hakkındaki düşüncelere alternatif bir yöntemdir ikonografi. Sanat eserlerini biçem, kültür, tarih ilişkileri içerisinde bütün olarak ele almaktadır. Son bölümde elde edilen sonuçlar bağlamında 20. yüzyıl resminden bir örnek olan Max Beckmann'ın 'Kornoyla Otoportre' resminin anlam eleştirisi yapılmaktadır.