E-ticaretin gümrük boyutu, sorunlar ve çözüm önerileri

Günümüzde elektronik ticaret ile ilgili birçok çalışma bulunmaktadır. Konu pazarlama boyutuyla, vergi boyutuyla, teknik boyutuyla birçok kez ele alınmış olmasına rağmen, gümrük boyutuyla ilgili kapsamlı bir çalışmaya hala ihtiyaç olduğu gözlemlenmiştir. Elektronik ticaretin gümrük boyutu, diğer bir deyişle elektronik ticaret ile gümrüğün buluştuğu yer olan Hızlı Kargo Taşımacılığı konusu ile ilgili yakın zamanda Türk Gümrüklerinde devrim niteliğinde kabul edilen köklü değişiklikler hayata geçirilmiştir. Ticaretin basitleştirilmesine yönelik yapılan çalışmalar ve yenilikler, e-ticaretin Türkiye'de yaygınlaşmasına katkıda bulunmuştur. Bu değişiklikler Posta ve Hızlı Kargo Taşımacılığına yeni bir boyut kazandırmış, dış ticarete yönelik üretim yapan sanayicilerimizi ve KOBİ'lerimizi gelişmiş ülkelerle rekabet eder hale getirmiştir. Nihai tüketiciye sağladığı kolaylık ve avantajlar sayesinde gelişen teknolojiye kolay erişimin yolu açılmıştır. Yapılan değişikliklerin uluslarası ticaretimize olan etkileri bir hayli fazla olmakla birlikte, uygulamalardaki avantajlar ihracat aşamasında küçük ve orta ölçekli işletmeciler, ithalat aşamasında da bireysel satın alma tercihlerini yurt dışından yana kullanan nihai tüketicilerimiz tarafından yeterince bilinmemektedir. Ayrıca eksik veya kulaktan dolma bilgilerle yapılan uygulamalar, ciddi hatalara ve buna bağlı olarak çok ağır yasal yaptırımlara sebebiyet vermektedir. Bununla birlikte, elektronik ticaretin mevzuat boyutuyla da ilgili önemli eksiklikler ve uygulamada sıkıntılar vardır. Yapılan mevzuat düzenlemeleri işlemlerde bazı kolaylıkları hayata geçirirken, bazı hususlarda hala eksiklikler olduğunu göstermiştir. Aynı zamanda hızlı kargo taşımacılığına özel bir mevzuat düzenlemesi olmayışı, genel kargo taşımacılığı için düzenlenen kuralların hızlı kargonun etkinliğini azaltarak, olumsuz ve haksız cezai durumları meydana getirmiştir. Mevcut mevzuat düzenlemelerin yanı sıra hala eksik olduğu gözlemlenen bir başka eksiklik ise kurumlar arasındaki iletişim eksiklikleridir. Gümrük sistemlerinde kronik hale gelmiş teknik sorunlar ve bunların sürece etkileri yapılan iyileştirmelerin faydalarını azaltmakta, ihracatçılarımızı küresel rekabet ortamında yeterince desteklememektedir. ETGB'nin hayatımıza getirdiği kolaylıklar sayesinde KOBİ'lerimiz daha kolay ve daha az maliyetle ürettikleri ürünleri dünya pazarına sunma fırsatı bulabilmişlerdir. Ancak ETGB bir taraftan kolaylık sağlarken, diğer taraftan ETGB'nin bizzat kendisi taşıma modlarıyla kısıtlandırılmıştır. Kısıtlama bununla da kalmamış, belirli gümrük kapılarıyla sınırlandırılarak, uygulama sahası daraltılmıştır. Devlet, bir yandan kolaylıklar sağlarken, diğer yandan sağladığı kolaylıkları sınırlandırarak, etkinliğini azaltmıştır. Toplumumuzu yakından ilgilendiren ve ülkemizi dünya çapında hak ettiği yere çıkaracak dış ticaretimize yönelik bu sorunların çözümlenmesi, eksikliklerin bir an evvel giderilmesi gereklidir. İşleyişi kolaylaştıracak ve hızlandıracak mevzuat düzenlemelerinin bir an evvel hayata geçirilmesi KOBİ'lerimizin elini güçlendirerek, ekonomimize ivme kazandıracak, dış ticaretimizi geliştirecektir.