Günümüzde Bursa ilindeki ayakkabıcılık sektörünün incelenmesi

ÖZ Bu çalışma bugüne kadar Bursa'da yüzyıllardır zanaat ve sanat olarak serüvenine başlayan ayakkabının günümüzde bir sektör oluşunu ve geçirdiği bu yolcukta nasıl evirildiğini bize göstermektedir. Yüzyıllardır Bursa'da ayakkabıcılığın var olmasına karşın literatür taramalarında çok kısıtlı bilgiye ulaşılmıştır. Yapılan literatür taraması ve görüşmeler sonucunda, Bursa ilinde ayakkabıcılık ve ayakkabıcılık sektörü ile ilgili bugüne kadar yapılmış herhangi bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu araştırma geçmişşe ayna tutarak günümüzde Bursa ilinde yapılan ayakkabıcılık ve ayakkabı sektörü ile ilgili bir kaynak oluşturacağı ve belgelendirileceği için önem taşımaktadır. Bursa ilindeki günümüz ayakkabıcılık sektörünün çeşit, teknik, malzeme ve tasarım yönünden incelenerek kullanılan ayakkabı yapım tekniklerini belirlemek amacı ile bu çalışma yapılmıştır. Bu araştırma model olarak, betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Bursa ilindeki günümüz ayakkabıcılık sektörü, örneklemi ise Bursa ilinde, ayakkabı sektöründe Gençosman Ayakkabıcılar Çarşısında faaliyet gösteren atölye ve işletmelerden rastgele yöntemle seçilen elli sekiz adet atölye ve işletmeler oluşturmaktadır. Araştırmada Türkçe yazılı kaynaklar ve elektronik ortamda yapılan Türkçe kaynaklardan yararlanılmıştır. Günümüzde faaliyet gösteren atölye ve işletme sahiplerinin görüşünü alabilmek için anket uygulanmıştır. Aynı zamanda ayakkabıcılık mesleğinin Bursa'daki geçmişşi ve günümüzdeki durumu ile ilgili ayakkabı ustaları, malzeme satıcıları, işletme sahipleri ile yapılan görüşmelerden elde edilen bilgilerden yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde anketlerden elde edilen veriler SPSS 20.0 programına aktarılarak verilerin analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda frekans ve yüzde tabloları oluşturularak yorumlar yapılmıştır. Elde edilen veriler incelendiğinde sektörde çalışanların büyük çoğunluğunun erkek, ilkokul mezunu ve 15 yıldan uzun süredir meslekte oldukları, işletme sahibi ve usta olarak çalıştıkları, müstakil iş yerlerinde faaliyet gösterdikleri ve mesleği aile mesleği olduğu için ya da ekonomik nedenlerle tercih ettikleri görülmektedir. İşletmelerin büyük çoğunluğu 1-10 kişi aralığında personel çalıştırdığı, günlük ortalama 50-500 çift arası üretim yaptıkları, yalnız yurtiçi pazarda faaliyet gösterdikleri, devlet teşvik ve yardımlarından faydalanmadıkları ve devletten birçok konuda destek bekledikleri saptanmıştır. İç pazar yetersizliğinin ihracat potansiyelini önemli ölçüde etkilediği ve ithal malların rekabeti konusunda işletmelerin problem yaşadığı görülmektedir. İşletmelerin büyük çoğunluğunda ar-ge birimi bulunmamakta, çoğunluğu yıllık 250 000 TL'den az tutarda yıllık satış yapmaktadırlar. Hammadde fiyatlarındaki artışların sektörü olumsuz etkilediği ve malzeme teminin iç pazardan sağlandığı tespit edilmiştir. Bursa ilinde kadın ve erkek ayakkabısı üretimi yapılmakta, ağırlıklı olarak zenne üretimi yapılmaktadır. Kadın ayakkabısı üretiminde genel olarak suni ve tekstil malzemeleri kullanılırken erkek ayakkabısı üretiminde deri kullanılmaktadır. İşletmeler genellikle, tasarım, hammadde fiyatlarının yüksekliği, kalifiye eleman yetersizliği gibi konularda sıkıntı yaşamaktadır. İşletmeler en çok ilkbahar mevsiminde satış yapmaktadır. İşletmelerde personel istihdamında sürekli bir değişkenliğin olduğu tespit edilmiştir. Ayakkabı üretiminde en çok yapıştırma ayakkabı üretimi yöntemi kullanılmaktadır.