Afganistan'da gençlerin siyasal katılımı

Afganistan, etnik gruplarının yapısı açısından farklılık sergileyen bir görünüme sahiptir. Asya'da stratejik bir öneme sahip olan Afganistan tarihin her aşamasında dış güçlerin saldırısına maruz kalmıştır. Büyük güçlerin ve komşularının kesişme noktasında yer alan Afganistan, empoze edilen bu istenmeyen savaşlara katılmak zorunda kalmıştır. Son yarım yüzyıla yakın ülkenin tarihi incelendiğinde, savaşların trajedileri Afganistan halkının geleceğe ait umutlarını yok etmiştir. Afganistan halkı ülkesini savunmak için mücadele verip büyük kayıplar vermiştir. Savaşların da yükünün çoğunluğu gençlere yüklenmiştir. Bir taraftan savaşın döngüsü gençlerin gücüyle döndürülmüş, diğer taraftan savaşın asıl kurbanları onlar olmuştur. Ancak siyasi ve toplumsal konularda gençlere yer verilmemiş ve onların yetenekleri göz ardı edilmiştir. Afganistan, nüfusunun çoğunluğunu gençler oluşturduğu halde onların ülke siyasetinde yeri ve payı uzun yıllardan beri göz ardı edilip yok sayılmış, gençlerin önemli olaylardan uzak tutulması ülkenin hem toplumsal hem de ekonomik anlamda kaybına neden olmuştur. Monarşi sistemiyle yönetilen Afganistan'da Mohammad Dawood Han'ın öncülüğünde 1973 yılında bir darbe gerçekleşmiş ve kraliyet son bulup cumhuriyete geçilmiştir. Bu dönemde Afganistan gençleri bütün dikkatini bilim, teknoloji, sanat ve ekonomiye verip sıkı çalışmalar sonucunda bir takım projelere imza atmışlardır. Bazı öğrenciler daha profesyonel eğitim alabilmek için Amerika, Fransa, Almanya, Hindistan ve Sovyetler Birliği'ne burslu olarak gönderilmiş, ancak zamanla başta öğrenciler olmak üzere çoğu gençler Müslüman Kardeşler ve Vahhabilik düşüncesinin etkisinde kalıp rejimi devirmek için bir takım girişimlerde bulunmuştur. Bu ayaklanmalar kısa sürede bastırılmış, bununla beraber Dawood Han kendisine destek veren ve devletin içerisinde giderek güç kazanan komünist ideolojisine yakın olanların etkisini azaltmak istemiştir. Yalnız Kremlin Onun bu düşüncesinin farkına varır varmaz komünist ideolojisini taşıyan Halk ve Parçam fraksiyonlarını birleştirip bir darbe gerçekleştirmiş ve Dawood Han'ı ortadan kaldırmıştır. Böylece Afganistan resmen Sovyetler Birliği'nin işgali altına girmiştir. 1979 yılında Sovyetler Birliği ordusunun Afganistan'a girmesiyle daha önce başlamış olan mücahit grupların küçük ayaklanmaları sonucunda büyük bir devrim meydana gelmiştir. Afganistan halkı on yıl boyunca Sovyetler Birliği'ne karşı savaşmış, tüm savaşların ağırlığı Afganistan gençliğine yüklenmiştir. Afganistan gençliği siyasi olaylardan uzak savaş cephelerinde sömürgeci güçleri topraklarından çıkarmak için savaşlara katılıp nice şehitler vermiştir. Mücadelelerin sonucunda Sovyetler Birliği 1989 yılı Şubat ayında Afganistan'dan çekilirken savaşlar sonucunda geride yakılıp yıkılmış bir ülke bırakmıştır. Sovyetler Birliği'nin yanlısı olan Dr. Najibullah rejiminin devrilmesiyle mücahit örgütler Kabil'e girmiştir. Bu örgütlerin hiçbirinin yeni hükümet kurmaya hazırlığı olmadığı için her bir mücahit grubu Kabil'in bir bölgesini işgal ederek kendi kurallarını uygulamaya çalışmıştır. Çok geçmeden gruplar birbirleriyle iktidar mücadelesine girişmiştir. Mücahit grupların güç manevrası sırasında genel olarak Afganistan'ın ve özellikle Kabil'in kontrolü için çok sayıda savaş meydana gelmiştir. Çoğu gençlerden oluşan beş milyon insan ülkesini terk ederken savaşlarda iki milyon insan hayatını kaybetmiştir. Bu durumdan memnun olmayan Afganistan halkı yeni bir kurtarıcı ararken Taliban örgütü 1994 yılında Afganistan'ın güney kenti olan Kandehar'da ortaya çıkmıştır. Taliban örgütü doğrudan Pakistan'ın yardımıyla hızlı bir şekilde ülkenin çoğu illerini ele geçirmiştir. Taliban 1996 yılında Kabil'i ele geçirip İslam Emirliğini kurmuştur. Başta gençler olmak üzere Afganistan halkına hayat çekilmez duruma gelmiştir. Taliban'ın idaresi altında yaşayan gençlerin hiçbir siyasi ve toplumsal faaliyet yapma hakları olmamıştır. Taliban'ın ele geçirdiği her bölgenin kız okulları kapatılmıştır. Koyduğu kurallara kimsenin karşı çıkma hakkı olmamıştır. Karşı çıkanlara ölümle karşılık verilmiştir. Bu dönemde de Afganistan gençlerinin çoğu ya öldürülmüş ya da eğitimden ve diğer insani haklardan uzak tutulmuş ve yaşamlarını sürdürebilmek için yurt dışına çıkmak zorunda kalmışlardır. Asya'da gerilimi giderek artan bir strateji oyununun sonucunda yine uluslararası gündemin üst sıralarında yer alan Afganistan, 11 Eylül 2001 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri'nin ikiz kulelerinin El-Kaide örgütü tarafından saldırıya uğraması sonucunda NATO üyesi ülkelerin harekete geçip Afganistan'a girmesiyle demokratik bir topluma geçiş dönemi başlamıştır. Bu dönemde Afganistan gençleri kendi geleceklerini şekillendirmek için devlet organları, siyasi partiler, dernekler, vakıflar, sivil toplum kuruluşları, medya ve diğer toplumsal ve siyasal alanlarda ciddi anlamda rol oynamaya başlamıştır. Afganistan'ın 11 Eylül sonrası kuşağı bir ümit ve eğitim kuşağı olmuştur. 11 Eylül sonrası nesli köşelerden toplumun merkezine doğru ilerleyen bir kitle haline gelmiştir. Meclisten, il meclislerine kadar cumhurbaşkanlığı dairelerinden bakanlıklara kadar medyadan diğer sivil toplum kuruluşlarına kadar tüm alanlarda genç yüzleri görmek bu toprakların ümit dolu bir geleceğe sahip olabileceğinin bir göstergesi olarak düşünülmektedir.