Koruculuk uygulamalarının terörle mücadeledeki yeri: Geçici köy koruculuğu sistemi örneği

Terörle mücadelede yerel halkın devlet tarafından silahlandırılarak, bir takım özlük hakları karşılığında kullanılması, terör örgütlerinin zorlayıcı yeteneklerine karşı uygulanan caydırıcılık temelli bir güvenlik politikasıdır. Bu politika kapsamında uygulanan koruculuk sistemleri, devletlerin meydana getirdikleri paramiliter, silahlı milis birlikleridir. Ülkelerin gerek kendi sınırları içerisinde, gerekse de bir başka ülkede meydana gelen terörizmle mücadelede kullandıkları koruculuk sistemleri, faydalarının yanında mahzurları da bulunan uygulamalardır. Bu nedenle sistemlerin başarılı olmabilmesi için, başlangıcından tasfiye edilmesine kadarki süreçte etkin bir devlet kontrolü ile yürütülmesi ve hedef kitle üzerinde istenen etkiyi yaratıp yaratmadığının sürekli olarak kontrol edilmesi gerekmektedir. Türkiye'nin PKK terör örgütü ile mücadelesinde kullandığı Geçici Köy Koruculuğu sistemi, 26 Mart 1985 tarihinde, 442 sayılı Köy Kanunu'nun 74. Maddesinde değişiklik yapmak suretiyle yürürlüğe giren bir milis örgütlenmedir. Kurulduğu dönemde PKK'nın köy baskınlarına karşı bir çözüm olması ve halkın güvenlik güçleri gelinceye kadar teröristlere karşı korunması maksadıyla uygulanan sistem, devam eden süreçte terörle mücadeledeki yerini ve önemini artırmıştır. 2014 yılı itibariyle GKK sistemi; devlete yıllık maliyeti 527 milyon Türk lirası olan, bugünkü mevcudu ile sisteme giriş çıkış yapmış korucular ve ailelerinin toplamı itibariyle yaklaşık 1 milyon nüfusu etkileyen ve 1985- 2014 arasında 1401 şehit ile Türkiye'nin terörle mücadeleye verdiği subay, astsubay, uzman çavuş ve polis şehitlerinin toplamından daha fazla zayiatı olan yerleşik bir uygulama haline gelmiştir. Ayrıca halen içinde bulunduğumuz süreçte GKK sisteminin tasfiyesinin, PKK tarafından sorunun çözümü için öngörülen hususlardan biri olması, konunun güncelliğini ifade etmektedir. Türkiye'nin PKK ile mücadelesinde önemli ve güncel bir konuma sahip GKK sistemi hakkında yapılan akademik çalışma sayısı oldukça az olup, mevcut çalışmaların sistemin faydalı veya mahzurlu olduğunu savunur nitelikte objektiflikten uzak olması ve konuyu yalnızca günümüz perspektifinden ele alması, bu alanda çalışılmasına sebep olmuştur. Bu bağlamda, GKK sisteminin terörle mücadeledeki yerini ve önemini anlamak için, 1985- 2014 arasındaki 29 yıllık süreç ele alınarak sistemin; PKK terör örgütü ve Türkiye Cumhuriyeti devleti üzerindeki yansımaları, tarihi karşılaştırmalı analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Büyük bir kısmı birincil kaynaklar üzerinden yapılan çalışmanın temel argümanı şudur: koruculuk uygulamaları kısa vadede güvenlik alanında kendisinden beklenen faydayı göstermekte, ancak uzun vadede çatışma süresi uzadıkça ve siyasi konjonktür değiştikçe, sistemlerin siyasi ve sosyo-kültürel açıdan barındırdığı riskler güvenlik boyutundaki faydasını gölgeler hale gelmektedir. Bu maksatla çalışmanın birinci bölümünde koruculuk uygulamalarının kullanım konsepti; sebepleri, faydaları ve mahzurları ışığında ifade edildikten sonra, dünyada geçmişşten günümüze uygulanan koruculuk sistemleri incelenecektir. Çalışmanın ikinci bölümünde GKK sisteminin Türkiye açısından gerekliliği anlamaya çalışılacak ve sistemin yasal incelemesi yapılacaktır. GKK sisteminin terörle mücadeledeki yeri ve önemi ise çalışmanın üçüncü bölümünde ele alınacak ve sonuç bölümünde sistemin geleceğine ilişkin değerlendirmeler ile koruculuk uygulamalarında başarıyı artırabilmek için alınması gereken tedbirler ifade edilecektir.