Human illusion in Great Expectations

Viktorya döneminden önce uzun bir süre genelde statik bir yapıya sahip olan Viktorya dönemi toplumu çeşitli büyük sosyal ve endüstriyel değişikliklerin devreye girmesiyle büyük devinimlerle karşı karşıya kalır. Halihazırda Fransız Devriminden sonra özgürlük ve eşitlik kavramları da gündeme gelmiştir. On dokuzuncu yüzyılda kiliseye duyulan güvende çeşitli sebeblerden dolayı azaldı. Aynı zamanda üst sınıfların pozisyonundaki materyalistik rahatı fark eden orta sınıf orta sınıf onlara yetişebilmek için 'Laises-faire' doktrinini bir fırsat bildi. Ticari girişimler üzerindeki kısıtlamaları kaldıran bu doktrin orta sınıf girişimcilerinin işine yaradı. Öteden beri sahip oldukları birçok değerler açısından bir boşluk yaşayan toplum, sarılabileceği yeni değerler aramaya başladı. Yerleşik değerler açısından boşluk içine düşen toplumda yeni hayat felsefeleri yeni doktrinler ortaya çıktı. 'UtiUtarianism' ve Evingelicalism topluma kendi felsefelerine göre yeni bir motivasyon kazandırmaya çalışan iki doktrindir. Her ikisinin ortak yönü 'üretim' kavramım gündeme getirmeleri ve 'işi' kutsal saymalarıydı. Ancak aklı ön plTna koyan utilitarianism'in çeşitli insancıl değerleri yok ettiği gerekçesiyle eleştirilere uğradı ve aşırı maddeci olduğu ileri sürüldü. Evingelicalism, Pürütanism kökenli bir takım kavramları toplum hayatına sokmaya çalıştı. Böylece 'tutumluluk', 'ağırbaşlılık' ve işin kutsallığı kavramları devreye girdi. Böylece toplumda baskın ve genel motivasyon teşebbüs, iş ve üretim kavramlarına yöneldi. Ancak toplum bu ani ve yeni hareketlenmeye hazır mıydı, onu hazmedebilecek miydi? Kuşkusuz bu serbest ve hareketli aynı zamanda belirsizliklerle dolu ortamı fırsat bilen birçok sonradan görmeler hem üst hem alt sınıflardaki 74 fetleri hazırlıksız yakalayıp kendi amaçları için kullandılar. Böylece her devirde farklı kimliklerde ortaya çıkan bu zaman adamlarını ya da fırsatçıları Charles Dickens, hassas bir tıp doktorunun hasta vücudundaki mikrobu teşhis etmesi gibi başarıyla teşhis ediyordu. Compeyson'un tasvirinde bu açıkça görülebilir. Aynı zamanda bunların tuzağına yakalanan üst ya da alt sınıflar-dan olan kişilerin sosyal analizlerini de başarılı bir şekilde tasvir ediyordu. Magwitch alt sınıflardan kimliksiz sayılabilecek bir insandır. Hem oldukça fakir hem de kimsesizdir. Ten endişesi günlük yiyeceğini bulabilmektir. Ancak kendinden farklı konumda olanları fark eder ve onların dış görünüşlerinden oldukça etkilenir. Aslında usta bir dolandırıcı olan olan Compeyson'la bir beyefendi görünümde karşılaşır ve çok etkilenir. Compeyson Magwitch'in bu hassa durumunu fark eder ve onu çeşitli kirli işlerinde kullanır. Magwitch onu gerçek kimliği ile tanıdığında çoktan iş işten geçmişştir. Kendini hapsanede bulur. Bayan Havisham üst sınıflardan zengin bir hanımdır. Oda Magwitch gibi Compeyson'un dış görünüşüne aldanır ve bu onun tuzağına düşer. Compeyson'un asıl niyetinin onun parası olduğunu bu yüzden ona evlenme vaadinde bulunduğunu anlar ama çok geçtir. Compeyson onu tam düğün gününde terk eder. Ortaya iki yaralı ve düş kırıklığına uğramış figür çıkar. Birisi erkek ırkına tamamen düşman olan ve İntikam almaya karar veren Mİss Havisham, diğeri Compeyson'un yüzünden hapse düşdükten sonra son derece öfkelenen ondan intikam almaya karar veren bu arada da beyefendilik kavramına çok üstün payeler atfeden Magwitch. İşte romanın asıl kahramanı Pip bu iki insanın kendi dünyalarına ait emellerine alet olacaktır. Charles Dickens başlangıçta Pip'i tasvir ederken onu 75 kendisinden çok şey bekleyen ve her an keşfedileceğini düşünen bir genç olarak çizer. İşte bu beklentiler onu diğer insanların tuzağına yaklaştıracaktır. Gerçekten bayan Havisham genç ve güzel Estella'yı Pip'i aşağılamakta kullanır. Magwitch ise hapishaneden kaçma teşebbüsü sırasında ona yardım eden tek kişi olan Pip'e sürgüne gönderildikten sonra zengin olduğu yerden yüklü bir servet gönderir. Avukat Jaggers vasıtası ile Pip bundan yararlanır. Pip sanki başkalarının hayatını yaşar gibidir ve tamamen kullanılan bir insan fonksiyonundadır. Bu serveti kendisine daha sonra Estella ile evlendirilmek üzere bayan Havisham'ın sağladığını düşünür. Küçük yanılgılar romanda bu noktada had safhaya varırlar. Bu tür çarpık sosyal ilişkileri verirken, Dickens toplumda henüz oturmamış halde bulunan sosyal değişikliklerin ayrı sınıflardaki fertlerin, hayatma nasıl yansıyabileceğini gösterir. Çevrelerini yeterince teşhis edemeyen ve sorgulanmamış bir takım heveslerin ve dış görüntülerin etkisinde kalan insanları tam olarak birer kurban görünümünde tasvir eder. Gerçekten bayan Havisham şiddetli intikam duygusuyla hayatını harap eder. Magwitch hapishanede ölür. Pip'in tam bir beyefendi olduğunu sanır. Oysaki Pip bu suni beyefendilikte aradığım bulamamış ayrıca Magwitch'den kalan mirasa da yetkililer tarafından el konulmuştur. Beyefendi olmak için çıktığı köydeki insanlara Joe ve Biddy'e uzun bir süre tepeden bakan Pip nihayet yanlışını anlar. Aradığı huzuru beyefendi olduktan sonra da bulamaz. Üstelik, para ve beyefendilik, Estella'ya kavuşmasını da kolaylaştırmaz. Böylece Pip özenti ve dış etkilerden arınmış samimi sevginin kıymetini kavrar. Ona karşılıksız birçok kez yardım eden, Joe ve Biddy'nin kişiliklerindeki saf sevginin kıymetini anlar. Pip'in dönüşü sevgiyedir. 76