turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kuruluşu, yapısı ve uygulamalarıyla Alİ-i Tanzimat: 1854-1861

Meclis-i Ali-i Tanzimat; Sultan Abdülmecid zamanında, 1854 yılında, hükümet merkezi olan Bab-ı Ali'de kurulan bir meclistir. Yüksek bir danışma meclisi olmasıyla birlikte yaklaşık sekiz yıllık faaliyet döneminde birçok kanunun ve nizamnamenin hazırlayıcısı olmuştur. Üstlendiği yasama fonksiyonunun yanı sıra yüksek rütbeli devlet adamlarını yargılayabilme özelliği ile çağdaşlarından daha ayrıcalıklı bir görünüm arz etmiştir. Tanzimat döneminin önde gelen devlet adamları tarafından yönetilen bu meclis, döneminin reform hareketinin adeta en önemli merkezi haline gelmiştir. Böylece hem tanzimat hareketinin kanunlaştırma sürecine ivme kazandırmış hem de Osmanlı modernleşme sürecinin bir parçası olmuştur. Sultan Abdülaziz'in tahta çıktığı 1861 yılı içinde yetkilerinin bir kısmı lağvedilen Meclis-i Ali-i Tanzimat'ın, yasama yetkisi de Meclis-i Ahkam-ı Adliye adıyla yeni kurulan meclise devredilerek meclis kapatılmıştır. Ancak Padişah'ın mutlak otoritesi altında bulunan yasama yürütme ve yargı güçleri ilk kez bu dönemde ayrılmaya başlamış, Danıştay ve Yargıtay gibi kurumların kurulmasında ve parlamenter sisteme geçiş sürecinde Meclis-i Ali-i Tanzimat önemli bir rol oynamıştır.
Tanzimat Dönemi ve Mustafa Reşit Paşa

Bu akademik çalışmanın temel amacı, Osmanlı-Türk modernleşme hareketlerinin başlangıç noktalarından olan Tanzimat Dönemi ve dönemin en önemliseçkinlerinden Mustafa Reşit Paşa'nın izlediği politik davranışları ve bunların sonuçlarını enine boyuna analiz etmektir. Çalışmada Osmanlı İmparatorluğu'nu Tanzimat Dönemi'ne getiren birçok sebep üzerinde duruldu. Batı'nın Reform, Rönesans ve Aydınlanma hareketleri, Sanayi ve Fransız Devrimleriyle birlikte değişmeye başlaması ve moderniteninbütünüyle Avrupa kıtasına nüfuzu, paralelinde Osmanlı İmparatorluğu'nda askeri, ticari ve idari alanlarda otorite kaybı; imparatorlukta krizlerin patlak vermeyebaşlamasının temel nedenleridir. Bu krizleri çözmek için üretilen politikalarınbaşında, değişimin elzem olduğu düşüncesi vardı. Böylece 'nizam-ı alemden nizam-ıcedid'e' geçme anlayışının ete kemiğe büründüğü Tanzimat Fermanı, İmparatorluktailk defa ciddi bir modernleşme adımının atılması olarak çalışmamızın çıkış noktasını oluşturdu. Sonuç olarak modernleşme hareketlerinin İmparatorluğa girişi ve Mustafa Reşit Paşa'nın İmparatorluk modernleşmesindeki rolü, kendisinden sonraki kuşaklarda yarattığı etki ve Osmanlı-Cumhuriyet modernleşmesine bıraktığı mirasçalışmanın bütünü içerisinde ayrıntılı olarak ele alındı.
Antalya'da devlet ve eşraf ilişkileri (1839-1908)

Tanzimat Fermanı'nın ilanını takip eden dönemde Antalya bir dizi huzursuzluğa sahne oldu. Gerçekte bu huzursuzluklar Antalya eşrafı arasında yaşanacak uzun dönemli iktidar mücadelesinin ilk işaretleriydi. Eşrafın iktidar mücadelesi şehrin iki hizbe bölündüğü 1853 İhtilali ile doruk noktasına ulaştı ve bu tarihten itibaren Antalya, sürekli olarak, bir diğerinemuhalif iki hizip arasındaki iktidar mücadelesine tanıklık etti. Tanzimat Fermanı'nın ilanı ile II. Meşrutiyet'in ilanı arasında kalan dönemde Antalya'nın siyasi tarihini bu hizip ve fırkamücadeleleri belirledi. Bu çalışmada Antalya'da siyasi hayatın en önemli özelliği olan hizip mücadeleleri, Tanzimat Fermanı'nın ilanından sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun taşrada oluşturmaya çalıştığı idari düzen bağlamında ele alınmaktadır. Bu nedenle çalışmada, Tanzimat Fermanı'nın ilanından sonra devlet ve eşraf arasındaki ilişkilerin özelliklerine değinilmiş, idari reformlar sürecinde Antalya eşrafının konumu mercek altına alınmıştır. Bununla birlikte, siyasi hayatın çekişmeci niteliğinin, sadece devlet ve taşra toplumu arasındaki ilişkilerin biçimlendirdiği bir kültürün ürünü olduğu düşünülmemektedir. Bu kültürün oluşmasında şehrin tarihi, coğrafi ve beşeri özellikleri de etkili olmuştur. Bu nedenle çalışmada Antalya'nın uzun dönemli tarihine, bu tarih üzerinde belirleyici olan; göçlere, istila ve isyanlara, iklimsel faktörlere, salgınlara ve istikrarsızlıklara da değinilmiştir.
Şeyhülislam Ankaravİ Mehmed Emin Efendi ve vakfı

Osmanlıda müderrislik, kadılık, kazaskerlik ve Şeyhülislamlık gibi ilmiye sınıfının tüm kademelerinde görev yapmış olan Şeyhülislam Ankaravi Mehmed Emin Efendi'nin doğduğu şehir olan Ankara'da tesis ettiği vakfın, sosyal ve ekonomik yönden toplum hayatına katkısını ortaya koymaya çalıştık. Çalışmada ana kaynak olarak Şeyhülislam Ankravi Mehmed Emin Efendi Vakfiyesi, Ankara Şer'iyye Sicilleri, Ankara Hurufat Defterleri ile arşiv belgeleri kullanılmıştır. Genel kabuller çerçevesinde Ankaravi Vakfiyesi ve Ankara Şer'iyye Sicilleri ile Hurufat Defterleri'nin çalışmamıza konu olan kısımları transkribe edilmiştir. Ayrıca, Vakfın kuruluşundan Cumhuriyet dönemine kadar geçen süreçte vakıf belgeleri incelenerek, vakfın yaklaşık 237 yıllık geçmişşi değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tez; giriş, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte yapılan araştırmalar ve tez hakkında ve Osmanlı Duraklama Dönemi siyasi, ilmiye sınıfı, Vakıf müessesesi ile Ankara siyasi durumu hakkında bilgi verilmektedir. Birinci bölümde Şeyhülislam Ankaravi Mehmed Emin Efendi'nin hayatı, eserleri, ilmi kişiliğinden bahsedilmektedir. İkinci bölümde Ankaravi Vakfiyesi, üçüncü bölümde vakfın kuruluşu ve kurumları, dördüncü bölümde vakfın yönetim ve denetimi, gelir kaynakları ve giderleri ile günümüzdeki durumu incelenmektedir. Sonuçta ise genel değerlendirme yer almaktadır.
Mülkiye Mecmuası'nda (1909-1911) tarihi, idari ve sosyal tartışmalar

Bu tezde II. Meşrutiyet sonrası 1909 ile 1911 yılları arasında çıkmış olan Mülkiye Mecmuası incelenerek basına yansıyan dönemin idari ve sosyal tartışmaları irdelenmiştir. Tezde öncelikle Tanzimat'tan Meşrutiyet'e giden süreçte Osmanlı Devleti'nde basın hayatının geçirdiği evreler üzerinde durularak, Cemiyetler Kanunu ile kurulan mesleki cemiyetlerden bahsedilmiştir. Bir meslek cemiyetinin yayın organı olan Mülkiye Mecmuası incelenirken mecmuanın çıkmasına vesile olan Mektebi Mülkiye Mezunları İttihat ve Teavün Cemiyeti tanıtılmıştır. Ayrıca Mülkiye Mecmuası'nda yazan yazarlar alfabetik olarak düzenlenmiş, makaleleri ise yazar ismi altında kronolojik olarak verilmiştir. Yazarların prospografik künyeleri çıkartılarak, yakından tanınması amaçlanmıştır. Mülkiye Mecmuasında yazarlarından Efdalüddin, Ali Seydi ve Ali Reşad beylerin Tarih, Eğitim ve Kültür başlıkları üzerinden makaleleri değerlendirilerek dönemin ana tartışmaları ortaya konmuştur. Ayrıca, derginin yazarlarından Abdülgani Seni ve Bedi' Nuri Beylerin makaleleri ışığında cemiyetin ve derginin idari yaklaşımları değerlendirilmiştir.
Sultan III. Selim Dönemi ulema - siyaset ilişkisi

Tezin konusu ' Sultan III. Selim Dönemi Ulema - Siyaset İlişkisi ' dir. 18. yüzyıl ıslahat hareketleri ve ulemanın bu hareketlere karşı tavrından bahsederken öncelikle bu dönemin ıslahat çalışmalarını ve seyrini, sonrasında ise ilmiye teşkilatının genel yapısını ve bu dönemde kendisini iyice hissettiren bozuklukları ele aldık. Bu noktadan sonra, ulemanın siyasetle olan ilişkisi, Osmanlı İmparatorluğunun başından beri ulemaya yönelik genel anlamda nasıl bir yöntem izlendiği, imparatorluğun ulemayı nasıl bir konumda gördüğü ve ne gibi bir anlam yüklediği üzerinde durduk. Dönemsel açıdan baktığımızda ise ulemanın, özellikle III. Selim döneminde bilhassa ıslahatlar konusunda nasıl tavırlar takındıklarını ve bu tavırların sebeplerini anlatmaya çalıştık. Bilindiği gibi III. Selim dönemi, reform ve yenilikler açısından oldukça ciddi atılımlar yapmış olan Avrupa'nın, savaşlarda gösterdiği askeri performanslar ve diğer alanlardaki başarılarının temel alınmasıyla, aynı başarının Osmanlı İmparatorluğunda da gerçekleştirilmesi adına önemli adımların atıldığı bir dönemdir. Dolayısıyla bu dönemi anlayabilmek ve anlamlandırabilmek için aynı zamanda batıda meydana gelmiş olan değişimlerin de bilinmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda hareket edildiği takdirde yapılmak istenen ıslahatların ve devletin her alanda en iyisi olabilme çabasının önemi daha iyi anlaşılacaktır. Osmanlı tarihi boyunca, birçok padişah döneminde yapılmaya çalışılmış veya yapılmış olan ıslahatlara baktığımız zaman bunlar arasında en köklü ve sistemli olarak karşımıza çıkan III. Selim döneminde yapılan ıslahatlar olmuştur. Özellikle Nizam-ı Cedit gibi yeni bir askeri oluşumun yapılandırılması, oldukça öne çıkan bir durum teşkil etmiş ve kendinden sonraki dönemleri de etkileyen ıslahi bir hareket özelliği kazanmıştır. Siyasi alanda bu tür reformlar olurken ilmi ve diğer alanlarda da bazı yeniliklere gidilmiş ve bu yenilikler toplumun önde gelen kimi uleması tarafından destek görürken kimisi tarafından da sert bir dille eleştirilmiştir. Bu eleştirilerin ana noktasını, yapılan ıslahatların 'dine aykırı' olduğu düşüncesi oluştururken, kimi yorumlara göre de bu ulemanın kendi konumlarını kaybetmemek adına söz konusu ıslahatlara karşı çıktıkları ve desteklemedikleri belirtilmiştir. Konunun ayrıntılarını çalışmamızın ilerleyen bölümlerinde ele almaya çalışacağız. Tezimin konusunu seçmemde bana yardımcı olan danışman hocam Yrd. Doç. Dr. Selim ARGUN Beyefendi'ye teşekkürlerimi sunuyorum.
Şam Eyaleti'nin güney sancaklarında nüfus XVI. yy

Osmanlı sultanı Yavuz Sultan Selim'in (saltanatı: 1512 -20) 1516 yılında Memlüklere karşı kazanmış olduğu Mercidabık ve Ridaniye zaferleri sonrasında imparatorluk topraklarına katılan Aclun, Nablus, Leccun, Gazze, Kudüs ve Safed sancakları Osmanlılar tarafından on altıncı yüzyıl boyunca Şam Eyaleti'ne bağlı olarak idare edilmiştir. Bu sancaklar günümüzde başta Lübnan'ın güneyi olmak üzere Ürdün ve İsrail topraklarının büyük bir kesimini oluşturmaktadır. Coğrafi tanımı noktasında fikir ayrılığı yaşanan bir bölge olan Filistin de bahsedilen sancakların sınırları içinde yer almıştır. Elinizdeki çalışmada modern dünyanın en tartışmalı coğrafyalarından biri olan bu bölgede on altıncı yüzyılda tesis edilen Osmanlı hakimiyeti idari ve nüfus açısından inceleme konusu yapılmıştır. On altıncı yüzyıl Osmanlı kayıtlarına ve özellikle de Tapu Tahrir Defterleri'ne dayanılarak yapılan bu çalışmada söz konusu dönemde bölge nüfusunun farklı dini ve etnik unsurlardan oluştuğu gözlemlenmiştir. Müslümanlar bu bölgenin hakim unsurunu oluştururken gayrimüslimlerin azınlık durumunda oldukları görülmüştür. Müslümanlar içinde Araplar egemen kesimi oluşturmuş, bölgede yönetici ve askeri sınıfı temsil eden Türkler ve çeşitli Kürt kabilelerine de tesadüf olunmuştur. Gayrimüslim gruplar arasında Hristiyanların Yahudilere nazaran daha fazla nüfusa sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Hristiyanların ekseriyeti yerli Araplardan oluşurken Ermeni, Kıpti ve Süryaniler başta olmak üzere çeşitli milletlerden Hristiyanlar da bahsedilen sancaklarda yaşamamışlardır. Bu sancaklarda ikamet eden az sayıdaki Yahudi nüfusunun bölgeye büyük ölçüde dışarıdan göç ettiği anlaşılmaktadır. İlk başlarda Yahudiler içinde egemen unsuru Arap Yahudileri oluştururken bu durum zamanla değişmiş ve Avrupalı Yahudiler hakim unsuru oluşturmaya başlamışlardır. Ne var ki, batılı Yahudilerin bölgeye yönelik ilgileri sınırlı olmuştur. Bu durum söz konusu bölgenin on altıncı yüzyılda Yahudi nüfus nezdinde pek rağbet görmediği ve Yahudilerin bu bölge yerine imparatorluğun farklı bölgelerinde yaşamayı tercih ettiklerine işaret etmektedir.
Birinci Dünya Savaşı sırasında Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin Çanakkale Cephesi'ndeki faaliyetleri

Osmanlı Devleti, Uluslararası Cenevre Sözleşmesi'ni 1865 yılında imzalamışsa da bunun düzenli bir şekilde teşkilatlanması Trablusgarp ve Balkan Savaşları'nda gerçekleşmeye başlamıştır. Birinci Dünya Savaşı içerisindeki en kanlı çarpışmaların yaşandığı Çanakkale Cephesi de yine Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin etkin bir şekilde faaliyet gösterdiği bölgelerden birisi olmuştur. Bu çalışma ile Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin Çanakkale Cephesi'ndeki hizmetleri, tıbbi malzeme, sıhhi alet-edevat, sağlık personeli gereksinimi, yaralı ve hasta askerlerin yiyecek-içecek ve giyecek ihtiyacının karşılanması, hastane gemileri ve esirlerle ilgili faaliyetlerini ortaya koymak hedeflenmiştir. Bütün bunların yanında İtilaf Devletleri'nin uluslararası savaş hukukuna aykırı tutumları, Cenevre Sözleşmesi kurallarına riayet ve ihlallerine de değinilmiştir.
135 numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H.1205-1207/m.1790-1792. s.1-204)

Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı Devleti'nin özellikle şehir tarihi ve araştırmaları için birinci elden kaynaklardır. Bu siciller sayesinde Osmanlı idaresindeki bir şehrin sosyal, siyasi, iktisadi, askeri vs. tarihi ile alakalı önemli bulgular elde edilir. Bu nedenle, devletin tarih aynası konumunda olan siciller incelenmeden Osmanlı Devleti'nin sosyal, siyasi, iktisadi, adli vs. durumu hakkında doğru bilgilere ulaşmak mümkün değildir. ' 135 Numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili'nin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (H.1205-1207/M.1790-1792. s.1-204)' isimli bu tezimiz, özellikle Gaziantep şehir tarihinin aydınlatılmasına ve daha sonra şehir tarihi çalışan diğer araştırmacılara önemli katkılar sağlayacaktır. Ayrıca transkripsiyonu yapılan belgelere tek tek özet yazılarak okuyucuya kolaylık sağlanmaya çalışılmıştır.
The imperial bİ'at ceremonies in the Ottoman Empire: Their formation and transformation until the eighteenth century

Bu çalışma geç on beş, erken on sekizinci yüzyıllar arasında Osmanlı bi'at törenlerinin oluşumu ve dönüşümünü Osmanlı politik kültürü temelinde değerlendirmektedir. Bu tez bi'at törenlerinin iki temel formu üzerine yoğunlaşmaktadır. Bunlardan biri sultanların cülusları esnasında yapılan, diğeri ise iki dini bayramda Osmanlı sarayında yapılan kutlamalar dahilinde gerçekleşen bi'at törenidir. Tez, döneme ait kronikleri, teşrifat kanunnamelerini ve teşrifat kaidelerinin derlendiği kaynaklardaki biat anlatılarını kullanılarak törensel oluşumun farklı safhalarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu, bi'at'ın Osmanlı politik kültüründeki anlamını, bu anlamın zaman içinde törenin yapısall değişimlerine parallel olarak değişip değişmediğini anlamayı sağlayacaktır. Bu tez ele alınan zaman dilimi dahilinde bi'at törenlerine yeni ve çok katmanlı bir bakış açısı getirmeyi amaçlamaktadır. Tez, bir yandan bi'at törenlerinin Osmanlı yönetim şeklinde ve hakimiyet anlayışında meydana gelen değişimlerden eşit derecede etkilendiğini; yani politik kültürle içiçe bir yapıda olduğunu gösterirken, diğer yandan ise bi'at törenlerinin farklı pratiklerinin yapısall ve fonksiyonel farklılıklarını ortaya çıkarmaktadır.
86 numaralı Mühimme Defteri'nin özetli transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Divan-ı Hümayun, Osmanlı merkez teşkilatı içerisindeki önemli kuruluşlardandı. Merkezdeki önemli işleri gören makam sahiplerinden oluşan ve padişah adına kararlar alan önemli karar organıydı. Ülkenin dahili ve harici işleri Divan-ı Hümayun'da görüşülüp karara bağlanırdı. Mühimme Defterleri, Divan-ı Hümayun'da görüşülüp alınan bu kararların önemli olanları için yazılan ferman ve namelerin kaydedilmeleriyle ortaya çıkmış bir defter serisidir. Bu defterler, Divan-ı Hümayun'dan çıkan kararların suretlerinin kaydedildiği bir çeşit zabıtlar hüviyetinde olduğundan muhtevaları itibarıyla da pek çok araştırma sahasını ilgilendiren özelliğe sahiptirler. Çalışmanın konusunu oluşturan 86 Numaralı Mühimme Defteri, IV. Murad döneminde meydana gelen olayları ihtiva etmektedir. Özellikle 1636 ve 1637 yıllarında meydana gelen hadiseler hakkında detaylı bilgiler vermektedir. Bu çalışmada öncelikle defterin transkripsiyonu ve hükümlerin kısa ve sade özetleri yapıldı. Daha sonra defterdeki olaylar tahlil edilip, dönemin diğer kaynaklarıyla birlikte değerlendirildi. Çalışmanın sonuna metnin tıpkıbasımı ve ayrıntılı indeks eklendi.
9 numaralı Varna kadı sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Şer'iye sicilleri Osmanlı Devleti sınırları içierisindeki halkın yaşam biçimini, halkın birbirleriyle olan ilişkilerini ve sorunlarını devletin hukuk düzenini günümüze bir belge olarak yansıtmaktadır. Bu belgeler, Osmanlı Devleti'ne bağlı resmi makamlarca kayıt altına alınmasından dolayı güvenilir, orijinal, birinci elden kaynak olma özelliği taşımaktadır. Bu çalışmada, M. 1858- 1860 yıllarını kapsayan 9 numaralı Varna şer'iyye sicili incelenerek 19. yüzyılın ikinci yarısında Varna'nın sosyal, kültürel, siyasi ve ekonomik yapısının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Varna şehrinin Rumeli Eyaletine bağlı Silistre Sancağı içinde bir kaza olduğu tespit edilmiştir. Şehirde farklı etnik kimlik ve dine mensup halkın olduğunu ve bir arada ayrı mahallelerde huzur ve güven içinde yaşadığı belirlenmiştir. Sicilde 350 tane belge olup bu belgelerin konuları ise alım-satım, borç, miras, nafaka, mehir, vakıf, atama ve görev tevcihleri, gasp, yaralama ve cinayet gibi meselelerdir. Söz konusu belgeler bölgenin sosyo-kültürel ve ekonomik yapısıyla ilgili önemli bilgiler sunmakla beraber Osmanlı Devleti nin idari ve adli yapısını ortaya koymaktadır. Bu açıdan sicilin pek çok araştırma sahası için önemli bir kaynak olduğu anlaşılmaktadır.
Osmanlı Devleti'nde güreş ve güreşçiler

Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nde düzenlenen spor müsabakalarından biri olan güreş ve güreşçiler araştırılmıştır. Güreş Türk tarihi açısından oldukça eski bir savaş oyunudur. Türk devletlerinin kurulduğu coğrafyalarda vücudu/bedeni her daim savaşa hazır tutmak amacıyla savaşçılar tarafından yapılan bir spordur. Müteselsil olarak Türk Devletleri tarafından tercih edilen güreş sporu Osmanlı Devleti döneminde de savaşçılar tarafından toplu veya ferdi olarak gerçekleştirilmiştir. Başbakanlık Osmalı Arşivi Genel Müdürlüğü'nde, Osmanlı belgeleri arasında Padişah huzurunda gerçekleştirilen güreş müsabakalarına dair kayıtların çokluğu dikkat çekicidir. Eğlence ve yiğitliğin ispatı anlamında yapılan bu güreşlerde meydana çıkarak güreşen pehlivanlardan galip ve mağluplar farklı olmakla beraber Padişah tarafından ödüllendirilmişlerdir. Bu çalışmada Padişahların huzurlarında gerçekleştirilen güreşlerin mekanları, katılan güreşçi sayısı, galipler/mağluplar, lakaplar, verilen ödüller ve tarihleri verilmiştir. Ata sporumuz olan güreş hakkında belge ve bilgilere dayanan çalışmaların azlığını bir nevi yapılan bu çalışmadaki kaynaklar ile ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu sayede ata sporu güreşin Padişah çocuklarının sünnet ve evlilik törenlerinde, binişlerde, elçi kabulünde, taht değişikliklerinde ve ordu geçit merasimleri vs. gibi hallerde yapıldığı tespit edilmiştir. Pehlivanların yaptığı bu güreşler arsasında, tekke güreşleri, yağlı güreş, serbest güreş, aba güreşi, karakucak ve şalvar güreşi gibi çeşitler mevcuttur.
İznik 36 No'lu Şer'iyye Sicil Defterine göre İznik'te sosyal hayat

Bu çalışma, İznik Kazası Mahkeme-i Şer'iyyesinde ( H.1341-1342/M. 1922 -1923) yıllan arasındaki davaların kaydedildiği Ankara Milli Kütüphanesinde 'İznik 36' numarasıyla kayıtlı Şer'iyye Sicil defteri üzerine yapılan bir araştırmadır. Bu araştırma, latinize ettiğimiz defterde yer alan kararlarla, bu döneme ait diğer kaynaklarda mevcut bilgileri bir araya getirerek yaptığımız değerlendirme sonucunda vardığımız tesbitleri içermektedir Altı asır gibi uzun bir süre ayakta kalmayı başarmış olan Osmanlı Devleti'nde kuruluşundan itibaren idari, siyasi, adli ve birçok alanda zaman zaman değişiklikler ve ıslahatlar yapılmıştır. Daha kuruluş yıllarından itibaren Osmanlı Devletine bağlı olan İznik kazası da idari statüsü açısından zaman içinde birçok değişmelere uğramıştır. Bu nedenle gelinen son konumun daha iyi değerlendirilebilmesi için ilk önce kazanın tarih içindeki seyri ele alınmış, sonrasında ise bu dönemde bir ilçe merkezi haline getirilmiş olan İznik kazasının idari ve adli yapısı incelenmiştir. Ayrıca halkın içinde bulunduğu ekonomik durum, dini hayat, eğitim-öğretim ve aile yapısı konulan incelenerek şehrin sosyal yapısı ortaya konmaya çalışılmıştır.
Osmanlı arşiv belgelerine göre İstanbul Hükümetleri'nin Anadolu Hareketi'ne dönük politikaları (30 Ekim 1918-Kasım 1920)

Birinci Dünya Savaşını fiili olarak sonlandıran Mondros Mütarekesi, Osmanlı Devleti için yakın zamanda başlayacak olan bir sürecin, 'imparatorluktan ulus devlete' dönüşme sürecinin başlangıç noktasıydı. Eskiyi atıp yerine yeni bir sistemi kurmanın arzu edilebilirliğinden ziyade varlığın devamı için yeniden canlanmanın yaşandığı bu süreç, birbirinden bağımsız gibi görünen ancak aynı hedefi arzulayan devletlerin sistemli işgalleriyle başlamış ve bu işgaller karşısında yine birbirinden bağımsız olarak başlayan ancak arka planda yüzyıllardır hür yaşamış ve esaret kabul etmeyecek ve bu kabul etmeyişin bedelini can vererek ödemeyi göze alabilecek bir milletin ortaya koyduğu varlığı, birliği içermekteydi. Son derece zor şartlarda ortaya konan bu birlik, birçok mazlum ulusa 'hakların savunulması' konusunda örnek teşkil edecekti. Bu sürecin karar alma ve uygun hareket tarzını belirlemede birbirini etkileyen üç aktörü vardı: İtilaf Devletleri, İstanbul Hükümetleri ve Anadolu Hareketi. İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'ni silahlarına el koymak, ordusunu terhis etmek ve kurtuluşa dair ufak bir umut dahi bırakmadan tüm savunma gücünü yok ederek toptan ele geçirmeyi amaçlıyorlardı. Kendi aralarında 'doğu sorunu' olarak adlandırılan bir mesele vardı. O da toprakların nasıl paylaştırılacağıydı. İstanbul Hükümetlerine gelince mağlup olunmuş bir savaş sonrası iktidara gelen ve doğal olarak savaşın tüm kayıplarının faturasını ödeyen hükümetlerdi. İstanbul Hükümetleri olarak aynı başlık altında anılsalar da birbirinden farklı anlayışlara sahip paşalar Ahmet İzzet Paşa, Tevfik Paşa, Damat Ferit Paşa, Ali Rıza Paşa ve Salih Paşa tarafından kurulmuşlardı. Bu hükümetlerin mukaveet kararları almaları yeniden bir savaşa girmek demekti ancak ne yeniden bir savaşa girebilecek askeri bir hazırlık ne de savaşı kabul edecek bir halk vardı. Memleket, sadece siyasi olarak kurtarılabilirdi. Ancak belirtmek gerekir ki genel kanı böyle olsa da bu hüküm, her hükümet zamanında doğru değildi. Anadolu Hareketi ise, tüm olumsuz şartlar içinde ülkesinin bir karış toprağını düşmana vermek istemeyenlerin hem doğuda hem batıda gerek kongrelerle, gerek cephelerde verdiği ölüm kalım mücadelesinin ortak adıydı ve baktıkları yerden gördükleri manzara sadaretten göründüğü gibi değildi. Bu çalışma, 1918 ve 1920 yılları arasında görev alan hem saray, hem işgal kuvvetleri ile birebir ilişki içinde olan İstanbul Hükümetleri'nin Anadolu Hareketi'ne dair politikalarını inceleyecektir.