turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İspanyol kaynaklarında Osmanlı imgesi (1580-1641)

Akdeniz'de İspanya ve Osmanlı İmparatorlukları'nın hakimiyet mücadelesi nedeniyle İspanyol Altın Çağı kaynaklarında Osmanlılar ile ilgili pek çok bilgi verilmektedir. Bu çalışmada, 16. yüzyılın son çeyreği ile 17. yüzyılın ilk yarısı arasındaki dönemde İspanyol kaynakları ve aynı zamanda konu hakkında İspanyolca, Türkçe, İngilizce ve Fransızca yazılmış araştırmalar kullanılarak 'Osmanlı imgesi' analiz edilmektedir.16. yüzyıl boyunca Türklerle ilgili ifadelerin sadece arşiv belgelerinde ve kroniklerde geçtiği görülmektedir. Fakat mühim Malta ve İnebahtı seferlerinden sonra İspanyol edebiyatında da bu ifadelere tesadüf edilmektedir. Süphesiz ilginç bir olgu olan bu durumu incelemek gerekmektedir. Bunun yanı sıra edebiyatta ilk kez Türklerin zikredilmesinin bir sonucu olarak Endülüs'te son kalan Müslümanlar ile sık sık birbirine karıştırılmaları üzerinde de durulmaktadır. İspanyol kaynaklarında Osmanlı imgesi konusunda iki tutum vardır: Birincisi, İspanyol yanlısı olan ve dolayısıyla Türklere karşı Haçlı Seferi fikrini güçlendiren tutumdur. Diğeri ise Türkiye Seyahati'nde ve Cervantes'in bazı eserlerinde görülen daha objektif ve hoşgörülü bir görüştür. Bu çalışmada her iki görüşün sebepleri ve özellikleri ele alınarak İspanyol eserleri ışığında dini hoşgörü tartışması irdelenmektedir. Ayrıca bu tez boyunca önemli başka bir hususun da açıklığa kavuşturulması amaçlanmaktadır ki bu da İspanyol kaynakların tarihi gerçekliğe sadık kalıp kalmadıkları meselesidir. Son olarak, İspanyolların toplumsal bilinçlerinde bir Osmanlı imgesinin oluşturulması konusunda bu kaynakların ne kadar etkili olduğu sorusu da mümkün olduğu kadar cevaplanmaya çalışılmaktadır.
19. yüzyılda Batı Anadolu'da tarım üretiminde değişmeler

XVin. yüzyıl sonlarında Osmanlı ekonomisi, büyük oranda tarıma dayalıydı. Osmanlı Devleti'nin başlangıçta iktisadi ilişkilerini geliştirmenin yanı sıra Avrupa'da dostlar kazanmak amacıyla verdiği kapitülasyonlar, XVIQ. yüzyılın ortalarından itibaren imparatorluk ekonomisi için zararlı hale gelmeye başlamıştı. Batı Anadolu Dünya ticaretine açılmadan önce tarım açısından İstanbul'un ihtiyaçlarını karşılayan bölgelerden birisi olmuştu. Bu sebeble Osmanlı Devleti Batı Anadolu tarım ürünlerinin dünya pazarına açılmasını istemiyordu. Ancak kapitülasyonları elde edip Osmanlı denizlerinde daha rahat hareket etmeye başlayan Avrupalılar Batı Anadolu Bölgesine ulaşarak ürün çeşitliliğini gördükten sonra, bölgedeki çalışmalarım yoğunlaştırdılar. Osmanlı Devleti ise önce bu gelişmenin dışında kaldıysa da XDC yüzyıl boyunca ekonomik değilse bile siyasi kontrolü elinde bulunduran güç olarak gelişmeleri kontrol etmeyi denedi. Batı Anadolu'nun Dünya ticaretine açılmasında en etkin rolü İngiltere ile birlikte Batı Anadolu'da faaliyet gösteren gayrimüslim tüccarlar oynamıştır. Amerikan iç savaşı nedeniyle Amerika'dan pamuk alamayan İngiltere'nin Batı Anadolu'ya yönelmesi ile başlayan gelişmeler, burada Dünya pazarı için üretim yapılmasıyla sürdü. Demiryolunun yapılmasıyla ulaşımın kolaylaşması tarım ürünü ihracını, bu ise üretimi daha da arttırdı. Batı Anadolu'daki gelişme dönemi üreticilerin bilinçsiz olması, çeşitli zamanlardaki hastalıklar gibi nedenlerle kesintiye uğradı. Ancak Batı Anadolu yeni tarım yöntemlerinin Osmanlı Devleti'ne giriş yeri oldu. Bu gelişme ise diğer alanlara da yansıdı. Özellikle izmir ve çevresinde bankacılık ve finans sektörü gelişti, tarım üretimine bağlı bir sanayi oluştu ve halkın yaşam seviyesi yükseldi.
Birinci Dünya Savaşı'nda Türk generalleri

Türk Ordusu'nun Birinci Dünya Savaşı'nda sergilediği askeri etkinliği, kazandığı zaferleri ve aldığı mağlubiyetleri tam olarak anlayabilmek için ordunun yüksek komuta kademesinin genel bir resmi ortaya konulmalıdır. Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin düşman kuvvetleri karşısına çıkarabildiği ordu bizzat bu yüksek komuta kademesi tarafından Balkan Savaşı sonrası adeta sıfırdan oluşturulmuş ve ordunun savaştaki sevk ve idaresi yine bu yüksek komuta kademesi tarafından üstlenilmiştir. Bu çalışmada, savaş sırasında Türk Ordusu bünyesinde muvazzaf olan ve general rütbesine haiz subayların aile geçmişşleri, eğitim hayatları, savaş sırasında bulundukları mevkiler, birbirleriyle şahsi ilişkileri ve komutanlık vasıfları ele alınacaktır. Tüm bu faktörlerin Türk yüksek komuta kademesi üzerinde nasıl bir etki yarattığının incelenmesiyle, Türk Ordusu'nun dört yıl boyunca, farklı cephelerde, kendisinden beklenmeyecek şekilde üstün bir performans sergilemesinde general kadrosunun ne dereceye kadar etkili olduğu belirlenmeye çalışılacaktır.
İşkodra Sancağı (1485-1570)

1998, Sayfa: Jüri: Yrd. Doç. Dr. Mehmet İNBAŞI İşkodra şehri, Arnavutluk'un kuzeybatısında, Adriyatik kıyısında yer almaktadır. Şehrin tarihi süreci M. Ö. 604 yılına kadar uzanmaktadır. Arnavutluk'un kuzey kesimi dağlık ve elverişsiz bir arazi yapısına sahip olup, bu arazi koşullan İşkodra şehri için de söz konusudur. Osmanlılar, uzun süren mücadelelerden sonra 1479 yılında şehri ele geçirmişlerdir. Osmanlılar tarafından uygulanan iskan politikası, bütün Rumeli'de olduğu gibi İşkodra için de geçerlidir. Ocaklık olarak tahsis edilen sancağın ilk beyi Yusuf Bey' dir.. XV. yüzyılda sancak statüsünde yer alan şehir pek çok ünlü şahsiyetin idaresinde yönetilmiştir. 1517'de şehrin subaşısı olan Evrenosoğlu Gazi Bey bu şahsiyetlerden birisidir. Elimizdeki defterlere göre 1485 ve 1570 yıllarında nüfus hareketliliği değişiklik arz etmektedir. 1485'de şehrin % 80'i gayr-i müslim iken, 1570'de bu oran % 20 civarına düşmüştür. Bunun aksine Müslüman nüfus 1570'de % 80'lik bir orana yükselmiştir. Yani bir yüzyıl boyunca bölgede İslami etkinin arttığı görülmektedir. İstanbul'a varan yol güzergahlarından birinin üzerinde bulunan İşkodra şehri özellikle XVII. yüzyıldan itibaren ticari faaliyetlerini artırmıştır. Şehirde değişik meslekII dallan bulunup; en yoğunu debbağcılıktır. Bunun yanında sarraf, nalbant, takyeci, başmakçı gibi mesleklere de rastlanmaktadır. İşkodra'nın köylerinde ise; halkın büyük bir kesimi zirai üretim ile uğraşmaktaydı. Buğday, arpa, dan yetiştirilen en fazla yetiştirilen mahsullerdir. Bununla birlikte şıra üretimi de önemli bir gelir oluşturmaktadır. Bölgede tımar sisteminin başarıyla uygulandığı söylenebilir. Toprakların çoğu tımar gelirlerine ayrılmış olup, 1485 yılında vakıf topraklar daha çoktu. Miri arazinin yaklaşık % 70'ini tımarlar, % 20'sini zeametler ve % 10'unu da haslar oluşturmaktaydı.
Tanzimat Döneminde Osmanlı kentlerinde kent meydanı ve millet bahçeleri

Bu çalışmada, klasik dönemdeki Osmanlı bahçelerinin ve mesire yerlerinin kamusal alanlar olarak taşıdığı nitelik ve sosyal yaşamda üstlendiği işlevler incelenmiştir. Tanzimat öncesi dönemin kamusal mekanları olan cami, kahvehane gibi kamu yapıları değerlendirilmiştir. Osmanlı'da 'kamusal alan' kavramının Osmanlı kent yaşamında nasıl algılandığına ve kent meydanlarının kamusal alanlar olarak önemine ve işlevlerine değinilmiştir. XIX. yüzyılda Tanzimat ile birlikte Avrupa modeli meydanların ve bahçelerin İstanbul'daki uygulamaları, bu mekanlarda ortaya çıkan yeni yaşam pratikleri ve kent yaşamına taşıdığı değişim ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tanzimat dönemiyle birlikte Osmanlı kent kültüründe, yeni bir kamusal mekan olan millet bahçeleri ortaya çıkmıştır. Bu bahçeler, ilk olarak başkent İstanbul'da halka hizmet vermeye başlamıştır. Daha sonra taşrada bulunan birçok Osmanlı kentinde de görülmüş, zamanla sayıları artmıştır. Bu bahçelerden Taksim Millet Bahçesi ile Tepebaşı Millet Bahçesi, Avrupai yaşam tarzının Osmanlı gündelik hayatında daha görünür hale gelmesini sağlayan ilk millet bahçeleridir. Avrupa kültürüne ait sosyal eğlence anlayışını, geleneksel Osmanlı eğlence anlayışıyla kaynaştıran millet bahçelerinde çok sayıda sosyal faaliyet gerçekleşmiştir. Düzenlenen etkinlikler arasında tiyatro oyunları, balolar, konserler, mitingler ve ziyafetler yer almaktadır. Millet bahçelerinin bir genel özelliği de içerisinde yazlık-kışlık tiyatro binası, gazino, kafeterya gibi birden fazla mekanı da içinde barındırmasıdır. Bu durum millet bahçelerinin, birden çok işleve sahip olduğunu ve gündelik hayatta insanların çok sayıda amacına hizmet verdiğini göstermektedir.
29 numaralı Nevşehir Şeriyye Sicillerine göre Nevşehir ve havalisinde sosyal hayat

Osmanlı Devleti'nin en önemli tarihi kaynaklarından birisi olan Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı tarihinin aydınlatılması konusunda büyük bir öneme sahiptir. Osmanlı döneminde kaleme alınan vakanüvis ve diğer hususi tarihlerdeki şehir, kasaba ve köylere ait malumatın yokluğu veya azlığı göz önüne alındığında, bu kayıtların sadece bizim kültürümüz için değil, Osmanlı toprakları üzerinde kurulan birçok ülke için büyük değer ifade ettiği görülür. Osmanlı sosyal tarihinin incelenmesi söz konusu olduğunda akla ilk gelen kaynak Şer'iyye Sicilleridir. Sicillerimiz ait olduğu bölgenin insanlarının sosyal hayatını bize ayrıntılı olarak yansıtır. 29 numaralı Ş er'iyye Sicilleri üzerindeki yaptığımız bu araştırmaların Nevşehir'in sosyal, ekonomik ve siyasal hayatına katkıda bulunulacağı düşünülmektedir. İncelediğimiz 29 Numaralı Nevşehir Şer'iyye Sicillerinde 107 hüküm bulunmaktadır. Sicil miladi 1906- 1908 yılları arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir. Biz bu sicillerde Nevşehir'de evlenme, boşanma, nafaka, miras gibi o döneme ait sosyal hayat ile ilgili bilgilere ulaşmaya çalıştık. Nevşehir'de sosyal hayat ile ilgili genel bir değerlendirme yapabilme imkanına sahip olduğumuz 29 Numaralı Nevşehir Şer'iyye Sicilleri ihtiva ettiği dönemle ilgili Nevşehir tarihine katkı yapmasını temenni etmekteyiz
3a-3b numaralı, 1648-1679 tarihli Kırım Kadıasker Defterlerine göre Kırım'da sosyal ve ekonomik hayat

Sosyal ve yerel tarih çalışmalarında başvurulacak en önemli kaynaklardan birisi mahkeme kayıtlarıdır. Osmanlı Devleti'nde oduğu gibi Kırım Hanlığında da kadılar tarafından tutulan bu siciller, ait oldukları bölgeye dair oldukça zengin veriler içermektedir. Kayıt altına alındıkları bölgede yaşayan halkın aile ve sosyal hayatını, gündelik uğraşlarını, giyim kuşamlarını, kullandıkları eşyaları, yeme içme kültürünü, mesleki hayatlarını, cemaat ve aşiret yapılarını ve yaşadıkları yerlerin isimlerini tespit etmemizi sağlar. Osmanlı Devleti'nin Karadeniz politikasının önemli bir ayağını oluşturan, günümüz Türkiye, Rusya ve Ukrayna ilişkileri açısından da dikkate değer bir bölge olan Kırım'ın siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel tarihinin aydınlatılması önem arz etmektedir. Kırım Hanlığına dair tarihsel bağların ve bölgenin kültürel mirasının ortaya çıkarılması amacıyla 3a ve 3b numaralı Kırım mahkemesi kadıasker defterleri Latin harflerine aktarılarak Yarımada'nın sosyal, ekonomik, idari, kültürel ve folklorik yapısı analiz edilmiştir. Kırım'da yer alan kaza, köy, mahalle, sokak, nehir ve zirai mevkiler gibi coğrafi yer isimleri tespit edilmiştir. 17. yüzyıl'ın ikici yarısında Kırım Yarımadası'nda yaşamış olan nüfusun sosyal, etnik, dini ve kültürel yapısının aydınlatılması temel amaçlar arasındadır. Bu çerçevede, Kırım nüfusunun dayandığı aşiret ve cemaat yapıları, farklı etnik gruplar, gayrimüslimler, isimler, ünvan ve lakaplar, vakıf kurumları, meslekler, para birimleri, miras, aile hukuku ve kölelik gibi yapıların değerlendirmesi yapılmıştır.
الأوقاف العثمانية في القدس وآثارها الاقتصادية على أهلها

Son zamanlarda ekonomi, Türkiye, Kudüs ve vakıflar meselesi Müslümanlar, Gayri Müslimler nezdinde ve genel olarak tüm dünyada giderek artan bir öneme sahiptir. İşte bu tezde bütün bu konuları içeren; 'Kudüs'teki Osmanlı Vakıfları ve Kudüs Halkına İktisadi Etkileri' başlıklı çalışmada toplanmıştır. İslam'da vakıfların önemi; Osmanlı İmparatorluğu ve günümüzdeki Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin vakıflara verdiği önem; Osmanlı İmparatorluğu'nun tarih ve medeniyete verdiği değeri gözler önüne sermiştir. Ayrıca bütün bu örnekler Osmanlı İmparatorluğu'nun hilafeti zamanındaki Kudüs-ü Şerif'ten seçilmiştir. Çünkü Kudüs halkı her ne kadar Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı oldukları için Türk olarak kabul edilse de aslında onlar Arap'tır ve Türk olmayan toplumlara da hizmet ettiğinin işaretidir. Bu çalışmada Kudüslülerin ekonomik hayatını desteklemeye yönelik hizmet veren farklı vakıflara örnekler verilmiştir. Mesela: Ayni ve nakdi yardım yapan vakıflar; eğitimi destekleyen vakıflar; arazi, bina, su yolları gibi hizmetlerin yapılması konusunda destek veren Müslümanların yaptıkları vakıfların yanı sıra Kudüs'teki bazı Gayri Müslim vakıflara da yer verilmiştir. Ayrıca bu çalışmada çok önemli başka meselelere de değinilmiştir. Mesela, bugün işgalci İsrail'in bu vakıflara nasıl el koyup Yahudileştirdiğini; bunlardan bazılarını hizmet binası veya ticari amaçlarla kullandığını; bazılarını da İslam'da haram olarak kabul edilen yerlere dönüştürdüğünü ve bütün bunların faşist İsrail kanunları ve mahkemelerinin aldığı karara dayanarak yaptığını ortaya koymuştur. Bu tez çalışması belgelere dayalı araştırma yöntemi ile hazırlanmış ve verilen bütün bilgiler kaynaklara dayandırılarak yazılmıştır. Ayrıca araştırmacı, 'Araştırma Metodolojisi' yöntemi ile bahsedilen konular hakkında o zamanın Kudüs ortamını derinlemesine incelemiş, bu bilgileri teyit etmek için yerinde inceleme yapmak üzere bugün Kudüs'te bulunan vakıf ve kurumlara ziyaretler gerçekleştirmiştir. Çalışmanın son kısmında ise bu çalışmada ortaya çıkarılan faydalı sonuçlara yer verilmiştir. İslam Ümmetinin tez çalışmasına konu olan alanlarda yeniden eski ihtişamlı ve izzetli günlerine geri dönmesi temennileri ile sonlandırılmıştır.
Ottoman home front mobilization and propaganda during the Balkan Wars of 1912-1913

Bu tez, Balkan Savaşları (1912-1913) sırasında Osmanlı İmparatorluğu'nun sivil cepheye yönelik yaptığı propagandanın Müdafaa-i Milliye Cemiyeti'nin aktiviteleri ve Osmanlıca süreli yayınlar üzerinden bir analizidir. Özellikle, Müdafaa-i Milliye Cemiyeti'nin Kadınlar Komisyonu'nun konuşmalarını; basında yayımlanan edebi eserleri; ve son olarak Tanin gazetesinde Balkan müttefiklerinin savaş suçları hakkındaki raporlarını tartışıyorum. Savaş sırasında Osmanlı Ordusu'nun birçok eksiği vardı, ve Büyük Güçler'in kuvvet politikası Osmanlı İmparatorluğu'ndan yana değildi. Dahası, İngiltere'nin Osmanlı İmparatorluğu'na olan kesintili desteği son bulmuştu ve bu, Osmanlı'nın yalnızlığını artırmıştı. Bu koşullar altında, Osmanlılar her bireyin savaş çabasına katılımını sağlamak için geniş çapta propaganda faaliyeti yürüttüler. Osmanlı propagandacıları modern propaganda tekniklerini etkili bir biçimde kullandılar. Yerleşik değerleri manipüle ederken toplumun özümsemesini istedikleri yeni fikirleri yaymaya çalıştılar. Bu doğrultuda, analiz edilen metinlerde, milliyetçi fikirler ile vatanperver ve dini bir söylem öne çıkmaktadır.
315 numaralı Hicri 1154-1155 (M. 1741-1742) tarihli Diyarbakır şer'iyye sicilinin transkripsiyon ve değerlendirmesi

Bir tek deftere bağlı kalarak, belli bir zaman diliminde de olsa bir şehrin idari ve sosyo-ekonomik yapısı hakkında bilgi vermek mümkün değildir. Bu sebeple, çalışmanın içeriğinden de anlaşılacağı gibi, elimizdeki derleri temel almış olmamıza rağmen, Diyarbakır'ın özellikle idari ve fiziki yapısı hakkında daha çok başka kaynak ve araştırmalara başvurmak zorunda kaldık. Bir bölgeyi veya şehri bulunduğu ülkenin idari ve sosyo-ekonomik yapısından bağımsız incelemenin imkansızlığı da bu zaruretin bir başka sebebidir. İncelediğimiz dönemde, Diyarbakır tarih içerisindeki önemini Osmanlı idari yapısı içinde 'Diyarbekir Eyaletinin' paşa sancağı olarak 'Amid' ismiyle devam ettirmiştir. Bu dönemde Diyarbakır fiziki açıdan, kurulduğu alana has özelliklerin oluşturduğu coğrafi farklara rağmen, klasik bir Osmanlı şehri görünümündedir. Diyarbakır'ın, paşa sancağı olması sebebiyle birinci dereceden sorumluları eyalet valileridir. Ancak dönemin yaygın uygulaması dolayısıyla valilerin bu görevlerini mütesellimlere devretmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Sosyal bakımdan Diyarbakır, bulunduğu İslam coğrafyasının genel özelliklerini yansıtmaktadır. Eski dönemlerden beri, bulunduğu konum gereği, ticari yönden büyük öneme sahip olan Diyarbakır, incelediğimiz dönemde de bu öneminin devam ettirmiştir. Özellikle Van, Halep, ve Bağdat yolları üzerinde önemli bir merkezdir. Özetle; iki yıllık bir tereke defterini esas alarak, XVIII. yüzyılda Diyarbakır'ın idari ve sosyo-ekonomik yapısını ortaya koymaya çalıştık.
Sason Ermeni isyanları

Sason Ermeni isyanlarını ihtiva eden bu çalışma giriş, dört ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Osmanlı Devletinde yaşayan Ermenilerin; sosyal, dini, hukuki ve siyasi durumları hakkında özet bir bilgi verilmiştir. Ayrıca, Ermeni meselesini ortaya çıkaran sebepler ve Ermenilerin I. Sason İsyanına kadar yaptıkları faaliyetlere de kısaca değinilmiştir. Tezin birinci bölümünde, Sason Bölgesinin coğrafi ve demografik yapısı hakkındaki bir izahattan sonra, Ermenilerin bölgedeki Kürt ve Türk aşiretleri ile olan münasebetleri, Sason isyanının tahrikçilerinden olan Mihran Damadyan'ın faaliyetleri ve bu faaliyetler karşısında Osmanlı Devleti'nin almış olduğu askeri tedbirler üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, isyanın elebaşısı olan Hamparsum Boyacıyan'ın Sason ve Talori'de yapmış olduğu faaliyetler ve isyanın çıkışı ele alınmıştır. Osmanlı Devleti'nin isyanı bastırması, Hamparsum Boyacıyan'ın yakalanıp yargılanması, dönemin Padişahı II. Abdülhamid'in isyanla ilgili görüş ve düşünceleri de bu bölümde anlatılmaktadır. Yine bu bölümde isyanla ilgili Avrupa'da çıkan haberler ve bu haberlerin Osmanlı Devleti tarafından tekzip ettirilmesi, İngiltere'nin Van konsolos muavini Hallward'in bölgedeki faaliyetleri, İngiliz Hükümetinin verdiği memorandum ve bölgede kendi başına tahkikat yapma gayretleri, Osmanlı Devleti'nin İngiltere'nin bu tutumuna karşı ortaya koyduğu tepkiler ile Fransa'nın tavrı anlatılmaktadır. Üçüncü bölümde, bölgede çıkan olayları araştırmak üzere kurulan Tahkik Heyetinin faaliyetleri ele alınmıştır. Tahkik heyeti, bölgede yaptığı araştırmalar ve isyanla ilgili dinlediği şahitlerin ifadelerinden yola çıkarak bir rapor hazırlamıştır. Bu raporda isyanın ortaya çıkışı, Ermenilerin Müslüman ahaliye karşı yaptıkları zulümler, Ermenilerin kayıpları ile ilgili iddiaları ve Ermeni Köyleri'nin yakılması konuları üzerinde durulmuştur. Ayrıca komisyonda İngiltere, Fransa ve Rusya temsilcileri olarak görev yapan konsolosların hazırladıkları rapor Osmanlı heyetinin hazırladığı raporla mukayese edilmiştir. IIIDördüncü bölümde ise II. Sason İsyanı ele alınmıştır. Taşnaksutyun Komitesinin 1898'de yaptığı kongrede, kendisine faaliyet merkezi olarak yalnız Sason ve Talori bölgesini seçmişti. Alınan bu karar üzerine Rusya ve diğer bölgelerdeki Ermeni komitecileri Sason'a gelmeye başladılar. Karalan, Serop ve Antranik adındaki komiteciler Sason bölgesinde yoğun propaganda faaliyetleri ile bölgedeki Ermenileri Osmanlı idaresine karşı isyana teşvik etmişlerdir. Osmanlı Devleti, Sason'daki Ermeni eşkıyasının faaliyetlerini son vermek maksadıyla askeri kışla inşasına karar vermişti. Ancak bu yöndeki çalışmalarda, Ermeni komitecileri ve bölgede yaşayan yerli Ermeniler tarafından engellenmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti, Ermenilerin bu hareketleri üzerine, 3 Mayıs 1904 tarihinde Salih Paşa komutasında, şekavette bulunan Geligüzan, Akçeser Köy'ü ve Talori bölgesinde askeri bir harekat düzenleyerek, bölgedeki Ermeni eşkıyasını etkisiz hale getirmişlerdir.
Osmanlı Devleti'nde seyyidler ve şerifler

İslamiyetten önce Arap toplumunda mevcut asalet olgusunu yansıtan seyyid ve şerif unvanları İslamiyetten sonra da toplum içinde bir nüfuza sahip olan Hz. Peygamber soyu için kullanılmıştır. Tarihi olarak müslüman toplumların kabul ettiği söz konusu kan asaletinin ortaya çıkışında bir yandan İslam öncesi sosyal yapı diğer yandan da İslami dönemde hilafet meselesi etrafında yoğunlaşan mücadele ve tartışmalar etkili olmuştur. Osmanlı devleti de ilk dönemlerden itibaren ülkesine gelen seyyidler ve şerifleri büyük bir saygıyla kabul etmiş, onları bir takım imtiyazlarla donatmıştır. Toplum içinde özel bir yere sahip olan seyyidler ve şeriflerin imtiyazları bilhassa hukuki, kültürel ve iktisadi alanlarda açıkça teşhis edilebilir. Osmanlı devletinin hukuki yapısında seyyidler ve şerifler yasalar karşısında eşit olmakla beraber toplumdaki saygınlıklarına uygun olarak uygulamada ve cezalandırılmalarında bir takım ayrıcalıklara sahip olmuşlardır. Bunların iktisadi açıdan imtiyazları ise vazife tayini ve bir takım vergilerden muafiyet olarak özetlenebilir. Seyyidlik ve şerifliğin belki de en çok vurgulandığı alan sufi çevrelerdir. Bundan başka, halk kültürü seviyesinde Ehl-i Beyt üyelerinin üstünlüğü düşüncesinin egemen olduğu diğer iki alan aşiretler ve Aleviliktir. Seyyidler ve şeriflerin esasen soylarının gerektirdiği iltifata mazhar oldukları söylenebilir. Fakat yönetimin seyyid ve müteseyyidleri yakından izlediği ve toplum huzurunu bozucu hareketlerine müsamaha etmediği de bilinmektedir. Böylesine önemli bir grubun üyesi olmanın sağlayacağı maddi ve manevi imtiyazlar, Osmanlı toplumunda da daha önceleri olduğu gibi müteseyyidlik olgusunu geliştirmiştir. Müteseyyidlerin sayısının hızla artışı ise, yönetim ve halk açısından bazı sorunları beraberinde getirmiştir. Böylece, seyyidler ve şerifler ile yönetim arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi diğer İslam devletlerinde olduğu gibi Osmanlıda da bir müesseseyi yani nakibü'l-eşraflığı zorunlu kılmıştır. Ancak, bu kurum vasıtasıyla alınan tedbirler dahi müteseyyidlerin sayısının artışını engelleyememiştir.
Temettuat defterlerine göre 19. yüzyıl'da Yakova'nın sosyo-ekonomik durumu

19. yüzyıl Osmanlı dünyasının anlaşılmasında ve Osmanlı taşrasının sosyo-ekonomik yapısının ortaya konulmasında Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan temettuat defterleri koleksiyonu araştırmacılara çok önemli veriler sunmaktadır. İmparatorlukta Tanzimat'la birlikte başlatılan devletin yapısına yeniden nizam verme faaliyetlerinin iktisadi anlamda yansıması olan bu kayıtlar, tutulduğu bölgenin makro ve mikro düzeyde sosyo-ekonomik kompozisyonunu çıkarmanın yanında; Osmanlı taşrasının ayrıntılı bilgilerini ihtiva etmekte ve Osmanlı taşrasını çözümlemeye yönelik çalışmalar için önemli istatistiki verileri kapsamaktadır. Bu çalışmada, kayıtların tutulduğu dönemde Kosova Eyaleti'nin Prizren Kaymakamlığı'na bağlı olan nefs-i Yakova'ın, temettuat kayıtları ışığında sosyo-ekonomik yapısı ortaya konulmuştur. Çalışmada, kasabanın coğrafi konumu hakkında kısa bir bilgi verildiği gibi; Yakova adının anlamı, bölgede kullanılan isim ve lakapların yanı sıra Kosova'nın tarihsel süreci ve beşeri durumu ile ilgili de bilgiler verilmiştir. Sonraki bölümlerde ise Yakova'da arazi kullanımı ve tarım, kasabadaki mahalle ve hane sayısı, nüfusun etnik ve mesleki yapısı, tarım ve hayvancılık faaliyetleri, hane sahiplerinin mülkleri, bölgede yetiştirilen ürünler ve bütün bunlardan 1260- 61 senelerinde elde edilen gelirlerine ilişkin geniş bir değerlendirme yapılmıştır.