turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nda sultanlık kurumunun iktisadi analizi: Seniha Sultan örneği

Sultan Abdülmecid ve Nalandil Hanım'ın kızı olan Seniha Sultan 1851 yılında doğdu. Küçük yaşta annesini kaybeden Seniha Sultan yetiştirilmesi için ağabeyi Sultan V. Murad'ın dairesine verildi. Seniha Sultan'ın yetiştiği dönem Osmanlı Sarayı'nda Batılılaşma olgusuyla lüks düşkünlüğünün arttığı, kadınların özgürce hareket edebildikleri ilginç bir dönemdi. Bu ortamda yetişen Seniha Sultan alafranga bir yaşam stilini seçmişti. Seniha Sultan aldığı eğitimler sayesinde piyano çalabiliyor, Fransızca konuşabiliyor, ata biniyordu. Sultan alafranga giyecekler giyiyor, pahalı lüks Avrupa kağıtlarıyla mektuplar yazıyordu. Sultan 4 Aralık 1876'da Mahmud Celaleddin Paşa ile evlendi. Mutlu bir evlilik hayatı olan Sultan'ın bu evlilikten Sabahaddin ve Lütfullah adında iki çocuğu oldu. Sultan, dünyaca ünlü fikir adamlarımızdan olan Prens Sabahaddin'in annesiydi. Sultan'ın hayatı eşinin ve çocuklarının ülkeden firar etmesiyle değişti. Bu firar Seniha Sultan'ın mutlu günlerinin yerini özlem ve yalnızlığın almasına neden oldu. Seniha Sultan eşini ve çocuklarını geri döndürebilmek için çok çabaladı. Eşi 1902 yılında Brüksel'de vefat etti. Çocuklarıysa ancak II. Meşrutiyet'in ilanıyla ülkelerine dönebildiler. Sultan'ın savurgan kişiliği, onun birçok kişiden borç almasına neden oldu. Hazinenin içinde bulunduğu bunalım yıllarından dolayı maaşı zamanında ödenmeyen Seniha Sultan, borçlarını ödemede zorluklar yaşadı. Seniha Sultan'ın borçları sefarethanelere de intikal edip, uluslararası bir sorun halini aldı. 3 Mart 1924 Hanedan Üyeleri'nin ülkeyi terk etmeleri yönünde çıkarılan kanun ile Seniha Sultan da hanedanın en yaşlı üyesi olarak, sürgün edildi. Saray koşullarında yaşamaya alışmış olan Sultan kendisine verilen ödeneği hemen tükettiğinden çok zor günler geçirdi. Yaşlılığında da şanssızlığı peşini bırakmayan Sultan 1931 yılında hayata gözlerini kapadı. Maddi imkansızlıklardan dolayı defnedilmesi geciken Seniha Sultan'ı ölümünde bile şansızlık peşini bırakmadı.
İttihat ve Terakki ve Arnavut meselesi (1908-1913)

Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu'nun son devrinde Arnavut ve Arnavutluk meselesi, İttihatçılar ile Arnavutlar arasındaki ilişkiler, İmparatorluk'ta Arnavut kökenli rical ile bu ricalin devlet içerisindeki yeri, konumu ve önemi, İttihatçılarla Arnavutlar arasında ortak ya da görüş ayrılıkları gibi konular üzerinde durulacak; böylelikle konu siyasi, idari, toplumsal ve aynı zamanda bürokratik yönleriyle ele alınmaya çalışılacaktır. Bilindiği gibi, 1908 yılında Jön Türk hareketinden sonra Sultan II. II. Abdülhamit 23 Temmuz'da II. Meşrutiyeti ilan etmiştir. Yakın dönem tarihine 10 Temmuz İnkılabı olarak geçecek olan Meşrutiyetin yeniden ilanından sonra diğer bölge ve unsurlarla olduğu gibi Osmanlı Devleti ile Arnavutlar arasında da önemli gelişmeler cereyan etti. Özgürlük eşitlik ve kardeşlik prensiplerinin çok yaygın ve geniş anlamda kullanıldığı ilk zamanlarda ittihat-ı anasır başlıca amaç iken giderek maksadını aşan bir takım talepler merkez ile taşranın siyasi ve sosyal dengesini dahaetkin bir şekilde sarsmaya başladı. Bilinir ki, Arnavut asıllı Osmanlı ricali de Jön Türk hareketin kuruluşunda, faaliyetlerinde ve 1908'de ikinci Meşrutiyetin ilan edilmesinde önemli bir rol oynadılar. Fakat Arnavutlarla İttihat ve Terakki Cemiyeti arasındaki yakın işbirliği süreci gelişmelere bağlı olarak değişken ve konjonktürel bir şekil aldı. Bu kısa işbirliği süreci Arnavutların meşrutiyet hakları çerçevesinde oluşturdukları klüpler, yayındıkları gazeteler ve açtıkları okullarda kendisi göstermiştir. 31 Mart Vakası ile Balkan Harbi süreci arasını kapsayan dönem içinde Arnavutluk'ta dört isyan girişimi söz konusu olmuştur. Birinci Balkan Savaşı'nın başlamasıyla birlikte Arnavut milleti için tarihte yeni bir sayfa açıldı. Kisa bir süre içinde Arnavutlar'ın da yaşadığı toprakları birer birer kaybeden Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da tutunamayacağı anlaşılmıştır. Arnavutluk'un kaderi için bu dramatik durumda, Arnavutların bağımsızlık ilan etmekten ve anavatanlarını Balkan devletlerinden kurtarmaktan başka seçeneği yoktu. Bu şekilde İsmail Kemal Bey'in liderliğindeki Avlonya Meclisi 28 Kasım 1912'de Arnavutluk'un bağımsızlığını ilan etti. Londra'da Konferansı'nın sonunda 30 Mayıs 1913 tarihinde imzalanan barış antlaşmasının 3. Maddesine göre Osmanlı Devleti ve diğer Balkan Devletleri Arnavutluk'un sınırlarının çizilmesi ve diğer tüm işlerinin çözümlenmesini altı büyük devlete bırakmıştır. Londra'da devam eden müzakereler sonucunda Süfera Konferansı 29 Temmuz 1913'te Arnavutluk hakkındaki kesin kararını açıklamıştır. Buna göre Arnavutluk'un bu tarihten itibaren bağımsız bir devlet sayılması ile altı devletin kontrolü ve garantisi altında tarafsız olması kararlaştırılmıştır. Bu çalışmada 'İttihat ve Terakki ve Arnavut Meselesi (1908-1913)' Osmanlı ve Arnavut kaynakları ışığında incelenmiştir.
XVIII. yüzyıl Babıali merasimlerinde kılık kıyafet

XVIII. yüzyıl Babıali merasimlerinde kılık kıyafet adlı konu üzerine yapılan bu çalışma, giriş bölümü ile birlikte iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Babıali'nin yapısı anlatılmış, teşrifat ve kılık kıyafetin önemi hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Babıali merasimleri kısaca bahsedilerek merasimlere kimlerin hangi kıyafetlerle katıldığı anlatılmıştır. Bu bölümde incelenen başlıklar elçi kabul merasimi, tuğ ihracı merasimi, ulufe devri, viladet-i hümayun, ramazan davetleri-bayram törenleri, tevcihatlar, sadrazam tayini, ziyaretler, Mısır hazinesi ve müjdecibaşının gelişidir. İkinci bölümde ise merasimlerde kullanılan kılık kıyafetin malzemesi ve maliyetleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde incelenen başlıklar ise kumaşlar, kürk-hil'at, başlıklar, sorguçlar, kılıçlar, hançerler, çizmeler-pabuçlardır. Ayrıca bazı merasimler için devlet görevlilerine satın alınan hil'atler ve sair malzeme fiyatları ile tablolar halinde verilmiştir. Ekler bölümünde ise merasimlerle ilgili resimler ve minyatürler incelenmiş devlet ricalinin hangi kılık kıyafetle merasimlerde yer aldığı anlatılmıştır.
32/7 Fransa Ahkam Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Bu çalışmamızda, Osmanlı-Fransa ilişkilerinin 1838- 1843 yılları arasındaki 5 yıllık bir dönemini içeren sosyal, siyasal ve iktisadi durumlarını gözler önüne seren hükümlerin transkripsiyonu ve incelemesi yapılmıştır. XIX. asırdaki Osmanlı-Fransa münasebetleri seçtiğimiz tarih aralığında incelenmeye çalışılmıştır. Defterimizde yer alan hükümler genel anlamda ticari konulara odaklanmış, iki ülke arasındaki hilaflar, gayrimüslimlerin kendi aralarındaki ve Müslümanlarla aralarındaki anlaşmazlıklar, gümrüklerde yaşanan sıkıntılar, Devlet erkanı ile ilgili konular, din adamları ve inanç serbestliğine ilişkindir.
212 numaralı Urfa Şer'iyye Sicili'nin (H. 1290-1294 / M. 1873-1877) transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Ne geleceğin planı yapılırken geçmişşten kopulabilir, ne de gelecek için geçmişş yok sayılabilir. Aydınlatılan belge ve konular devletlerin özellikle siyasi tarihlerinin güçlenmesini sağlamaktadır. Son yıllarda yerel tarih araştırmalarında gün yüzüne çıkan şer'iyye sicilleri Osmanlı taşra işleyişinin, en derin izlerini taşıyan önemli kaynaklardandır. Bu kaynaklar sayesinde Devlet-i Aliye-yi Osmaniye'nin yönetimdeki işleyişini muazzam bir şekilde ortaya koymaktadır. Yapılan çalışma çeşitli belge ve konuları ihtiva etmemiş olsa bile, döneminde kayda geçirilmesi ve saklanması devletin sağlam temeller üzerinde oturmuş olduğu göz ardı edilemez bir gerçektir. Şer'iyye sicilleri, kadıların davalardaki hükümleri ve merkezden gönderilen emir, ferman ve beratlar ihtiva eden belgelerden oluşmaktadır. Şer'i mahkemelerden kalan bu defterler birinci elden kaynak özelliği taşımaktadır Osmanlı'daki sosyal devlet anlayışının taşradaki en güzel örneklerinden birini sunan 212 numaralı Urfa Şer'iyye Sicili belgeleri eytam sandığı kayıtlarını içermektedir. Sadece kefalet ve rehin borçlarının kaydedildiği belgelerden oluşmaktadır. Geçmişten günümüze hangi dil ve alfabeyle yazılmış olurlarsa olsunlar gün yüzüne çıkarılan her belge o milletin tarihi zenginliğiyle beraber sahip olduğu tüm değerleri insanlığa ulaştırır. Yapılan çalışmada XIX. yüzyılın ikinci yarısında Urfa'ya ait yerel bilgiler gün yüzüne çıkarılmıştır. 212 numaralı Urfa Şer'iyye Sicili 93 varak, 186 sayfa, 584 belgeden oluşmaktır. Dört bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde Urfa'ya ait bilgiler, şer'i mahkemeler ve bu mahkemelerdeki görevliler ve tutulan belgelerle ilgili genel bilgiler sunulmuştur. İkinci bölümde 212 numaralı Urfa Şer'iyye Sicili'nin transkribi ve transkribe bağlı belge özetleri yapıldı. Üçüncü bölümde materyal ve yöntem ve dördüncü bölümde transkribi yapılan belgelere ait bulgular gün yüzüne çıkarılmıştır.
1856 İslahat Fermanı'nın tatbiki ve tepkileri

oz 1856 Islahat fermanıyla başladığı kabul edilen Islahat dönemi reformları, güçlendirilmiş merkezi yönetimi elinde bulunduran bürokratik elit tarafından projelendirilmiş ve yürütülmeye çalışılmıştır. Yönetimin esas yaklaşımını, ülkenin bütünlüğünün korunması kaygısı teşkil etmiştir. Islahat döneminin en karmaşık ve en yoğun evresini teşkil eden söz konusu döneme geçişte yaşanan siyasi, sosyal ve kültürel sancılar, dönem boyunca bir taraftan çözüme dönük bitimsiz çabaların ateşleyicisi, diğer yandan yeni kriz ve sıkıntıların tetikleyicisi olmuştur. Hızı, günden güne artan ve yoğunlaşan olaylar, ıslahat hareketlerini şekillendirmede geçmişş dönemlerden çok daha belirleyici rol üstlenmiş; aym zamanda devleti ve toplumu, topyekün bir dalgalanmayla yüz yüze getirmiştir. Uygulama süreci, fermanın ilan edilişi gibi yeni tepkilere yol açmış; bu çerçevede başka bir adı modernleşme olan ıslahat ya da reformlar ekseninde yeni oluşumlar ortaya çıkmıştır. Yeni ve örgütlü muhalif hareketler, yönetim anlayışı üzerine getirdikleri güçlü eleştirilerle Türkiye'nin siyasi ve idari yönetim biçiminin evrilmesinin öncüleri olmuşlardır. Uygulamalar karşısındaki farklı duruşlar, ülkenin ve yönetimin geleceğiyle ilgili oldukça geniş bir yelpazeyi içine alan siyasi yaklaşımların doğumunu hazırlamış ve bu çerçevede, kimlik kaybım da içine alacak biçimde derinleşerek gelişen zihniyet ayrışması, yönetim ve düzen temelinde günümüzde de süren ve hala tam olarak aşılamamış tartışmaları beraberinde getirmiştir. Bazen duraksama yaşasa da kesintisiz yürütülen reform girişimleri, yönetici elitin iktidarlarını ve ekonomik kaynaklar üzerindeki denetimlerini muhafaza etme görüntüsüne büründüğü şeklindeki şaibelere rağmen kararlılıkla devam ettirilmiştir. Toplumun, tarihi tecrübeyle yoğrulmuş çok katmanlı sosyal dokusunu yeniden inşa etmesi ve tanımlaması gereken bu hareket, reformları topluma benimsetme konusunda fazla bir çabaya girişmemiştir. Yönetimin çekirdek kadrosu arasındaki iktidar ve nüfuz yarışının bazen katıksız bir menfaat yansı görüntüsü sergilemesi vs. çok sayıdaki dahili etkenlerle, bitmek bilmeyen dış müdahalelerin gölgesi altında yol almaya çalışan reform uygulamalarının, karşılaştığı bütün zorluklara rağmen kısmen de olsa basan sağladığı kabul edilmektedir. m
234 numaralı Maraş şer'iyye sicili H.1322-1325/M.1904-1907

234 Numaralı Maraş Seriye Sicili H. 1322- 1325 (M. 1904 -1907) Osmanlı Devletinde islami hukuk kuralları geçerli idi insanlarla ilgili bütün hukuki olayları kadıların verdikleri karar suretlerini, hüccetleri ve yargıyı ilgilendiren çeşitli yazılı kağıtları ihtiva eden defterlere şerliye sicili denir. Bu nedenle giriş kısmında islam Hukuk sistemiyle Osmanlı Adliye teşkilatı hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra şer'iye sicillerini genel özelliklerini ve tarihi önemini açıkladık. Maraş sicilleri milli kütüpanede muhafaza edilip toplam 7 adettir. Tez konumuz olan 234 numaralı defter 24,5 X 39,5 ebadında olup H. 1322- 1325 M. 1904- 1907 yıllarındaki miras, tereke kayıtları alım satım aile hukuku vasi ve vekil tayinlerini ihtiva etmektedir. Araştırmacılara kolaylık olsun diye önce belgelerin özetleri çıkarılıp sonra metin transkripsiyonu verilmiştir. Değerlendirme kısmında ise elde ettiğimiz sonuçları eie alamk XX. yy ilk yarısında Maraş'ın idari iktisadi ve sosyal yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Buna göre Maraş Halep vilayetine bağlı bir sancak merkezi idi. Halk tarım, hayvancılık ve ticaretle uğraşmaktadır. Müslim ve gayrimüslim halk arasında ilişkilerin iyi olduğu görülmektedir. Defterdeki yazı çeşitleri hakkında bilgi vermek amacıyla ekler bölümünde bazı belgelerin fotokopisi verilmiştir. En sonunda belgelerin anlaşılabilmesi için lügatçe eklenmiştir. T. CL
Osmanlı Garp Ocaklarından Trablusgarp eyaleti: Karamanlılar Dönemi (1711-1835)

Osmanlı Devleti, 16. yüzyılda Kuzey Afrika'da Garp Ocakları adıyla üç idari birim kurmuştur. Cezayir, Tunus ve Trablusgarp eyaletlerinden oluşan Garp Ocakları, diğer Osmanlı eyaletlerinden farklı olarak devletin Akdeniz sınırlarını muhafaza temelinde örgütlenmişlerdi. Bu açıdan her eyaletin aktif bir donanması ve her an Akdeniz'de düşman saldırılarına mukabele etme potansiyeli vardı. Bununla irtibatlı olarak eyaletin idaresi, örgütlenme ve savaşçılık düzeyleri yetersiz görülen yerli halk yerine, merkezden gönderilen askerlere emanet edilmişti. Fakat zaman içerisinde ortaya çıkan idari yapıdaki bozulma, eyalet yönetiminde ve toplumsal yapıda büyük dönüşümleri beraberinde getirdi. Türk askerlerinin yerli ailelerin kızlarıyla evlenmesi neticesinde oluşan ve Kuloğlu denilen melez toplumsal sınıf, 17. yüzyıl sonlarında artık iktidar talebinde bulunmaya başlamıştı. Kuloğlu soyundan gelen Karamanlı Hanedanı böyle bir süreçte ortaya çıktı ve hanedana mensup valiler 124 yıl gibi uzun bir süre Trablusgarp'ın idaresini üstlendi. Günümüzde Libya olarak bilinen Trablusgarp'ta dört asırlık Osmanlı hakimiyeti dört ayrı safha geçirmiştir. Bu hakimiyetin üçüncü safhasını teşkil eden Karamanlılar Dönemi'ni merkeze alan bu çalışma, aynı zamanda mezkur dönemde Trablusgarp Eyaleti'nin Osmanlı Devleti, Avrupa Devletleri ve yerel halkla ilişkilerine de ışık tutmaktadır. 1711'den 1835'e kadar süren eyalet yönetiminde Karamanlı Hanedanı'na mensup valiler, takip ettikleri siyasetin bir gereği olarak idari yapıda farklı uygulamaların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu farklı uygulamaların, kendilerinden önceki Dayılar Dönemi'nde (1603-1711) temelleri atılmış olmakla beraber esasen Karamanlılar Dönemi'nde yerleştiği bilinmelidir. Yabancı devletlerle müstakil bir devlet gibi antlaşmalar imzalama ve yerel halkı yönetime ortak etme gibi hususi uygulamalar, eyaletin gücünü pekiştirmek bir yana çok daha hızlı bir şekilde yabancı nüfuzuna kapı aralamıştır. 1830 yılında Fransa'nın Cezayir işgalinin ardından ise hem Fransızların hem de diğer Avrupa Devletleri'nin eyalet üzerinde tahakküm kurma ve Trablusgarp'ı sömürge haline getirme niyetleri, Osmanlı Devleti'nin müdahalesini (1835) zorunlu hale getirmiştir. Böylelikle Karamanlılar Dönemi kapanmış ve Trablusgarp Eyaleti'nin doğrudan İstanbul'dan yönetimine geçilmiştir. Yabancı kaynaklar, Karamanlılar Dönemi'nde Trablusgarp'ı her ne kadar müstakil bir krallık olarak görme eğilimdeyseler de burası aslında bir Osmanlı eyaletidir. Bu açıdan Osmanlı arşiv kaynakları merkeze alınarak Karamanlılar Dönemi, yarı-bağımsızlık denebilecek farklı hususiyetleri göz ardı edilmeden Trablusgarp'taki Osmanlı idaresinin bir parçası olarak incelenmiştir.
1255-1256 (1839/1840) şer'iyye sicilinin transkripsiyon ve değerlendirmesi

Şer'iyye Sicil Defteri kayıtlan, Osmanlı dönemindeki şehirlerin sosyo-ekonomik yapısının ortaya çıkarılması bakımından önemli arşiv belgeleri içersinde yer almaktadır. Bu bakımdan biz bu çalışmamızdan Çanakkale'ye ait Milli Kütüphanede bulunan 1122 nolu Şer'iyye Sicil Defterini inceledik. Bu çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında öz olarak Şer'iyye Sicil Defterlerinin kapsadığı konuları, Osmanlı döneminde kaza idaresi hakkında ve Çanakkale'nin tarihi gelişimi hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Şer'iyye Sicil Defterinde tespit ettiğimiz belgelerin çeşitlerinin sınıflandırılması, kaç tane olduğu ve tezimizde yer aldıkları sayfaları gösterir tablolar yer almaktadır. İkinci bölümde Belgelerin defterde yer alan belgelerin değerlendirmesi yapılmaya çalışılmıştır. Bu kısımda kendi içinde altı kısma ayrılmıştır. Birinci kısım İdari yapı işlenmiştir, burada Hicri 1255- 1256 (Miladi 1839 -1840) yılların Çanakkale'nin bağlı olduğu sancak, yerleşim birimlerinden kazaları, köyleri ve mahallerinin tespitine yapılmıştır. İkinci kısım Ekonomik yapı ele alındı. Bu dönemde Çanakkale şehrinde bulunan mesleki grupların adları, tarım, ziraat ve hayvancılık dununu belgelerdeki kayıtlardaki tespitlere dayanarak açıklanmaya çalışılmıştır. Bir de kısaca fiyat tespiti olarak adlandırabileceğimiz narh kayıtları bölümü yer almaktadır Narh tespiti bakımından defterimiz çok zengindir. Çünkü defterimizde Cemaziyel-ahir 1255 ( Ağustos 1839). Rebi'ül-evvel 1256 (Mayıs 1840) tarihleri arasındaki 11 aylık zaman içinde 16 adet narh tespiti kaydı olması bu dönemde şehirdeki ekonomik yapı tespiti hakkında önemli bilgiler vermektedir. Üçüncü kısımda ise Çanakkale'deki sosyal ve kültürel yapıdan yani nüfus yapısı, müslim ve gayr-ı müslim arası ilişkiler, belgelerde yer alan isim ve lakaplar, halkın kullandığı giysiler, kitap adları, bu dönemde şehirde bulunan tekke, vakıf eserler, camiler ve hanlarınisimleri, terekelerde kayıtlı olan. kullanılan araç ve eşyalar, takılar, zinet eşyaları ve en son olarak aile yapısını içine alan terekelerden tespit edilebildiği kadarıyla evlilik ve çocuk sayıları hakkında bilgi verilmiştir. Dördüncü kısımda Askeri yapı hakkında kısaca bilgi verilmeye çalışılmıştır. Burada Çanakkale'deki askeri görevliler ve tabyaların isimleri ve boğazda yer alan kalelerin isimleri defterdeki kayıtlara göre tespit edilmeye çalışılmıştır. Beşinci kısımda defterdeki kayıtlara göre bu yılda Çanakkale'deki konsolosluklarla ilgili işlemler ve faaliyetlerden bahsedilmiştir. Son olarak ikinci bölümün altıncı kısımda ise menzilhane ve kirahanelere bu dönemde yapılan masraflar yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise belgelerin transkripsiyonu yapılmıştır. Ek bölümünde de defterin orijinal metninin fotokopisi yer almaktadır.
1 Numaralı Karaman Ahkam Defteri'nin çevrimyazısı (s. 122-197)

Osmanlı Devleti, muhtelif dil, din ve etnik yapısı ile altı asır ayakta kalabilmeyi başarmış büyük devletlerden biridir. Bu başarının arkasında şüphesiz çeşitli sebepler vardır. 'Adalet', 'liyakat' ve 'zimmet hukukunu' esas alan yönetim anlayışı en önemli etkenler arasındadır. Devlet, ırkı ve dini ne olursa olsun fayda sağlayacağı kişileri devlet sistemine eklemlemekte çağına göre oldukça başarılıdır. Osmanlı devlet-toplum örgütlenmesinin diğer bir ayırt edici özelliği ise yönetim aygıtında esneklik ve pragmatizmi esas alan yaklaşımında yatmaktadır. Osmanlı devlet sisteminde adli mekanizmanın başı hükümdardı ve bu sorumluluk, adli ve idari görevliler tarafından onun adına yürütülüyordu. Devlet, egemenliği altındaki bütün tebaanın her türlü haksızlık, zulüm ve kötülüklerden korunması meselesinde hassas davranmaktaydı. Bir şekilde zulme uğrayan; mağdur olan veya yerel mahkeme tarafından verilen kararı beğenmeyen tebaa, araya hiçbir aracı koymadan mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla padişaha veya onun yetki verdiği kişilere, kurumlara müracaat etme hakkına sahipti. Divan-ı Hümayun'a yansıyan şikayetler ve bunlara dair çözümler önceleri Mühimme Defterleri'ne yazılıyordu. XVII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ise şikayetlere dair olan meseleler, eyalet ayrımı yapılmaksızın, Şikayet Defterleri'ne kaydedilmeye başlanmıştır. Sonraki dönemlerde, merkezi otoritenin zayıflamasıyla beraber, şikayetlerin sayısında artış olmuş ve buna paralel olarak da şikayet kalemlerinde iş yükü artmıştır. Bu nedenle her bir eyalet için müstakil defter oluşturularak merkeze gelen şikayetlerin çözümleri bu defterlere kaydedilmeye başlanmıştır. Böylece, Divan-ı Hümayun'da, halkın şikayetlerinin görüşülmesinden sonra alınan kararların birer suretinin farklı bölgelere ait defterlere kaydedilmesiyle Ahkam Defterleri meydana gelmiştir. Bu çalışma Osmanlı bürokrasisinin işlerliğine veya Osmanlı hukukunun varlığına dair önemli göstergeleri ihtiva eden arşiv kaynaklarından olan Ahkam kayıtlarına dayanmaktadır. Çalışma konusu olan 1 Numaralı Karaman Ahkam Defteri (s. 122 -197) sayesinde Osmanlı Devleti'nde yürürlükte olan devlet-millet örgütlenmesine dair işleyişi görebilmek, tebaanın devlete ve devletin de tebaaya olan yaklaşımını hukuki zemin bağlamında tespit edebilmek mümkündür. Yine bu kayıtlar sayesinde Osmanlı taşrasının zaman içinde geçirmiş olduğu siyasi, iktisadi, ictimai ve kültürel şartları ortaya koyabilmek imkanı bulunmaktadır. Neticede bu çalışma Osmanlı devlet-millet örgütlenmesinin pratiğinin yanında devlet-millet sisteminin organizasyon tecrübesini ortaya koymakta; tabir yerinde ise dönemin fotoğrafını çekmektedir. Bu açıdan konumuz olan 1 Numaralı Karaman Ahkam Defteri, Karaman Eyaleti'nin siyasi, iktisadi ve kültürel yönlerine ışık tutuyor olmasıyla önem taşımaktadır.
1571 tarihli 47 numaralı Kütahya Tahrir Defteri'ne göre Kütahya Şehri ve Merkez Nahiyesi

'1571 Tarihli 47 Numaralı Kütahya Tahrir Defteri'ne Göre Kütahya Şehri ve Merkez Nahiyesi ' adlı çalışmamızın temel kaynağını oluşturan tahrir defterleri, Osmanlı Devleti'nin dönem içerisinde içtimai, iktisadi ve beşeri durumu hakkında bilgiler vermektedir. Çalışmamız olan 47 numaralı tahrir defteri ışığında 1571 yılı Kütahya Şehri ve Merkez Nahiyesi'nin coğrafi, tarihi, idari, nüfus ve iktisadi durumu hakkında tespitler yapılmıştır. Bölge tarih öncesi dönemlerden beri yerleşim yeri olmuş daha sonra Anadolu'nun Türkleşmesiyle Selçuklu hakimiyetine girmiştir. Bu tarihten itibaren bölge Germiyanoğulları'nın ardından da Osmanlı Devleti'nin kontrolüne geçmişştir. Kütahya Şehri ve Merkez Nahiyesi, çalışmamızı kapsayan 1571 yılında 41 mahalle, 54 köy ve 6 mezra 'aya ayrılmıştır. Kütahya Şehri'nde nüfus yaklaşık olarak 8 .248'dir. Merkez Nahiyesi'nin nüfusu ise yaklaşık olarak 5 .483'dür. Bölgede iktisadi durumun önemli bir kısmını hububat üretimi oluşturmakla birlikte küçükbaş hayvancılıkta önemli gelir kaynakları olmuştur. Bunu yanı sıra küçük işletmeler sayabileceğimiz değirmenler de önemli geçim kaynakları arasında yer almaktadır.
2 numaralı Mühimme-i Mektume Defteri (H. 1208-1211/M. 1793-1797) transkripsiyon ve değerlendirilmesi (s. 1-30)

Günümüzdeki Bakanlar Kurulu'nun işlevini gören Divan-ı Hümayun toplantılarında iç ve dış meselelere ait idari, iktisadi, içtimai, askeri konular ve halkın şikayetleri görüşülür, bunun sonucunda alınan önemli kararlar Mühimme Defterleri'ne kaydedilirdi. Bu defterler, modern tarih çalışmalarında kullanılmasının yanı sıra, yüksek karar organı vazifesi gören Divan'dan kalan belgeler olduğu için, hukuk tarihi açısından da önemli bir yer tutar. Toplamda 419 adet olan Mühimme Defterleri'nde, Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilatının yönetim ve askeri birimlerinin yapısı, çalışma şekilleri, savaş tarihleri, devlet ve gayr-i müslim halk arasındaki ilişki, hac siyaseti, kutsal bölgelerin korunması ve idaresi gibi önemli konularda bilgi içermektedir. İçerdikleri bu bilgilere göre; Rikab Mühimmesi, Ordu Mühimmesi, Kaymakamlık Mühimmesi, Mektum Mühimmesi, Mısır Mühimmesi gibi çeşitli isimler almıştır. Mühimme-i Mektume, devlet için çok gizli olan kararların tutulduğu defterlerdir. Bu defterler, Hicri 1203- 1302 Miladi 1788- 1885 yılları arasında tutulmuş ve sayıları onu geçmemektedir. Mühimme-i Mektum Defterleri'ni inceleyerek, dönemde yapılmış yolsuzluk, eşkıyalık ve bu kimselere verilmiş cezalar hakkında bilgi edinebiliriz.