Tekstil ve konfeksiyon sektörünün özellikleri ve Türkiye'nin ihracatındaki yeri ve önemi

Tekstil ve konfeksiyon sektörü XIX Yüzyılda başta İngiltere olmak üzere pek çok gelişmiş ülkenin sanayileşmesinde kilit rol üstlenmiştir. 2nd Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa ülkelerinin ekonomilerinin toparlanmasının ardından özellikle 1960'lı yıllardan itibaren sektörün ana girdisi olan işgücü maliyetleri yükselmeye başlamıştır. İşgücü maliyetlerindeki bu artış, GOÜ'leri gelişmiş ülkeler karşısında önemli bir ihracatçı ülke konumuna sokmuştur. Her ne kadar teknolojik gelişmeler sektörü sermayeye doğru çekse de günümüzde sektör işgücü yoğun yapısını sürdürmeye devam etmektedir. Bu haliyle de GOÜ'ler pazarda avantajlı konularını sürdürmektedirler. Gelişmiş ülkeler sektörün bu yapısından kaynaklanabilecek haksız rekabetten kendi üreticilerini korumak maksadıyla 1974'te miktar kısıtlamalarını öngören Çok Elyaftılar Anlaşmasfnı devreye sokmuşlardır. Ancak uluslararası serbest ticareti hedefleyen GATT, özellikle GOÜ'leri dezavantajlı kılan dış ticareti sınırlayıcı bu tür önlemleri ortadan kaldırmak amacıyla 1987 yılında Uruguay'da yeni çok taraflı ticaret roundu başlatmıştır. Bu çalışmalarda ticaretin serbestleştirilmesi yönünde 2005 yılı hedeflenmiştir. Türkiye'nin 1980 yılında ithal ikameci politikaları terk etmesinin ardından dış ticaretinde tekstil ve konfeksiyon sektörü lokomotif rol üstlenmiştir. Diğer GOÜ'lerde olduğu gibi Türkiye'nin dış pazarlarda tutunabilmesinde de öncelikle işgücü maliyetleri etkin olmuştur. Bunun yanında pazarlara yakınlık ve tekstil sektörünün en önemli hammaddesi olan pamuk üretimindeki kalite ve üretim miktarı avantajı da etkili olmuştur. 211 AB ile Gümrük Birliği Anlaşmasının ardından sanayi ürünlerinde gümrük ve kotalar kalkmış, malların serbest dolaşımı sağlanmıştır. Bu durum başlangıçta AB pazarında Türkiye'yi diğer GOÜ'lere göre avantajlı konuma getiriyor gibi gözükse de bunun umulan kadar olmadığı ve kalıcı olmayacağı görülmüştür. AB'nin üçüncü ülkelere karşı aldığı önlemler Türkiye'nin tekstil ve konfeksiyon hammadde girdilerinde maliyeti artırıcı rol oynamıştır. Aynı zamanda GATT Uruguay Round çerçevesinde 2005 yılına kadar aşamalı olarak kotaların kaldırılması ve ticaretin serbestleştirilmesiyle gümrük birliğinin sağladığı avantajın ortadan kalkacağı açıktır. Uzakdoğu Ülkelerinin yanı sıra Doğu Avrupa ve Kuzey Afrika ülkelerinin önemli ihracatçı ülke konumuna gelmelerinin de AB pazarında Türkiye'ye önemli bir tehdit oluşturduğu yadsınamaz bir gerçektir. Türkiye'nin, bugünkü sektöre yönelik uyguladığı politikalarla pazar payını geliştirmesinin ötesinde şimdiki konumunu bile koruması güç gözükmektedir. Tekstil ve konfeksiyon sektörünün mevcut mimarisindeki hatalarının getirdiği artı maliyetler rekabet gücünü her geçen gün artan oranda olumsuz etkilemektedir. Yanlış yatırımlar ve yanlış teşvik sistemleri sonucu oluşan atıl kapasite, yanlış pamuk fiyatlandırma politikaları, pahalı enerji, yetersiz teknolojik altyapı, sıcak para politikaları, hatalı kur politikaları ve finansman gibi sektörü doğrudan etkileyen pek çok sorun acil müdahale gerektirmektedir. Türkiye'nin ihracata dönük olarak ihtisas birlikleri oluşturması, fason üretimden kendi markasıyla, modeliyle pazarda yerini alması ve katma değeri yüksek ürünlere yönelmesi gerekmektedir.