turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Moğolistan'da döviz piyasısı hareketlerinin farklı varyans modelleri ile tahmini

Döviz kuru oynaklığını tahmin etmek çok büyük bir zorluktur. 2000'li yıllarda gelişmekte olan ülkelerden gelişen ülkelere sermaye çıkışı olduğundan dolayı yerli para sürekli değer kaybetmiştir. Moğolistan siyasal istikrarsızlıktan dolayı döviz kurunun arttığını ve böylece belirsizliğin döviz kuru oynaklığını yarattığını gözlenmiştir. Bu çalışma, Moğolistan'ının döviz kuru oynaklığını modelleme ve tahmin etmek için iyi bir ekonometrik model önermektedir. Döviz kuru ve diğer makro değişkenler aylık ve mevsimlik verileri ile ARIMA, SARIMA ve SVAR modellerini analiz edilmektedir. Döviz kurunu hangi modelin daha iyi tahmin edebileceğini ve gelecek aylar için döviz kurunun ne kadar olacağını öngörülmektedir. Bunu yaparken, Fan chart tekniği kullanılarak döviz kurunun en az ve en fazla kaç olduğunu göstermektedir. Ayrıca, günlük veriler için döviz kuru getirisini ARCH ailesi modelleriyle belirlenmesi ve en uygun modelin bulunması amaçlanmıştır. EGARCH ve IGARCH modellerinin döviz kuru getirilerinin varyansına daha fazla etkisi bulunmaktadır. AIC ve SW test kriterlerinin sonucu, ARMA (4,5) - GARCH (1,1) modeli olduğu belirlenmiştir. Döviz kuru oynaklığı tahmini ARIMA, SARIMA ve SVAR modeli kullanılarak ölçülmüştür. SARIMA (4,1,4) modeli, döviz kurunun 2018 yılında 2803. 4 MNT'a yükseleceğini tahmin etmiştir. Fan chart tekniği ile döviz kuru, %60 aralık güveniyle 2365.7-3323. 0 MNT arttıracaktır. SVAR modeli, döviz kurunu 2018 Haziran ayında döviz kurunun 2414 MNT'a kadar düşmesi öngörülmüştür. Döviz kuru 2018 yılı sonunda 2537 MNT'a yükselecektir. Analizin sonunda, SARIMA ve SVAR modelleri karşılaştırılmıştır. RMSE ve MAE'nin tahmin karşılaştırması da SARIMA modelinin diğer modellerden daha doğru tahmin ettiğini göstermiştir. SARIMA modeli ile kısa vadeli tahmin edildiğinde döviz kuru daha öngörülebilirdir. SVAR modelin sonucunda döviz kurunda herhangi bir değişmenin makroekonomik değişkenler üzerinde anlamlı bir etki yapmadığını bulgusuna ulaşmıştır. Etki tepki analize göre, enflasyonun döviz kurunda meydana gelen bir şok karşısında verdiği tepki 9 ay sonra ortaya çıkar. Bakır fiyatında meydana gelen pozitif şok karşısında döviz kurunun verdiği tepki 4.5 ay sonra etkilenir. Döviz kuru değişimlerinin gelecek dönemler için öngörü hata varyansı içinde en büyük paya sahip değişkenleri, yaklaşık %45'luk pay ile bakır fiyat ve Çin ekonomisineki büyümedir. Elde edilen SVAR modeline göre döviz kurunu açıklamada dış şok temsil edilen bakır fiyat ve Çin'in ekonomik büyümesi daha önemli bir değişkenlerdir. Bu yüzden Çin'in ekonomik büyümesini ve dünya piyasasındaki bakır fiyatlarının gelecekteki eğilimlerini inceleyerek, döviz kuru hareketlerini tahmin etmek mümkündür.
Nükleer santralin Türkiye ekonomisi açısından fayda ve maliyetleri

Günümüzde, enerji kavramı insanoğlunun günlük yaşamdaki ihtiyaçlarının giderilmesinde ve ülkelerin gelişiminde önemli rol oynayan vazgeçilmez unsurlardan biri haline gelmiştir. Nükleer enerji, birçok ülkede hem ülkenin elektrik enerji ihtiyacını gidermek hem de ticari bir ürün amaçlı kullanılmaktadır. Tez çalışması, Türkiye'de nükleer enerji girişimlerinin faaliyete dönüşmesi ve projeler planlanması sebebiyle bu enerjiden kaynaklanabilecek fayda ve maliyetlerin ekonomik çerçevede incelenmesi amacıyla yazıldı. Çalışmanın ilk bölümünde, enerji kavramı ve küresel çerçevedeki yeri açıklanmış, ikinci bölümünde ise nükleer enerjinin tarihi, özellikleri, olumlu ve olumsuz yönleri ve neticeleri ve dünyada genel durumu anlatıldı. Üçüncü bölümünde, Türkiye'nin enerji durumu, ekonomiyle enerji durmunun ilişkisi, Türkiye'nin nükleer enerji tarihi ve durumu anlatıldı. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise nükleer enerjinin Türkiye için fayda ve maliyetleri incelendi. Ayrıca alternatif olarak değerlendirilen diğer enerji kaynakları nükleer enerji seçeneğiyle kıyaslanarak Türkiye için alternatif seçenekler aranmış ve nükleer enerjinin gerekliliği tartışıldı.
Uzun dönem reel döviz kurlarının belirlenmesi ve reel döviz kurlarının yanlış dengelenmesi: Türkiye örneği

Reel döviz kurlarının yanlış seviyede dengelenmesinin, refah üzerinde olumsuz etkiler yarattığı konusunda bir görüş birliği vardır. Kalıcı yanlış dengelenmeler ekonomik birimlere yanlış sinyaller göndererek ekonomik istikrarın bozulmasına neden olmaktadır. Özellikle yerli para biriminin reel manada aşırı değerlenmesi, uluslararası rekabet gücünü ve cari hesap dengesinin sürdürülebilirliğini olumsuz etkilemekte ve ekonomiyi spekülatif ataklara açık hale getirmektedir. Dolayısıyla reel döviz kurlarının yanlış dengelenmesi meydana gelen finansal krizlerin nedenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle ekonomik istikrarsızlıkların önüne geçilmesi açısından yanlış dengelenmenin ölçülmesi büyük önem arz etmektedir. Çalışmada Türkiye için reel döviz kurlarının yanlış dengelenmesi, satın alma gücü paritesi, davranışsal denge döviz kuru ve doğal denge döviz kuru olmak üzere üç farklı denge reel döviz kuru modeli ile belirlenmiştir. Analizde denge reel döviz kurunun elde edilmesi amacıyla eşbütünleşme teknikleri uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, Türkiye'de reel döviz kurlarının sabit döviz kuru rejiminin uygulandığı 90'lı yıllar ve 2000'li yılların başında denge seviyesinden ciddi ölçüde sapma gösterdiğini, esnek döviz kuru rejimine geçilmesinin ardından ise denge seviyesine yakınsadığını ortaya koymaktadır. Analizden elde edilen bir diğer önemli bulgu ise Türkiye ekonomisinde meydana gelen krizlerin, Türk lirasının aşırı değerlendiği dönemlerin ardından gerçekleştiği yönündedir.
Dünya enerji politikalarındaki değişimin ekonomik kalkınma üzerindeki etkileri ve Türkiye

Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin ve refaha ulaşmalarının en önemli göstergelerinden birinin enerji olduğu inkar edilemez bir gerçektir. Teknoloji gelişimi, nüfus artışı, sanayileşme ve küreselleşme gibi olguların enerjiye olan talebi arttırmasıyla enerji kaynaklarının temini ülkelerin en önemli amaçlarından birisi haline gelmiştir. Artan çevre sorunları ve nüfus artışıyla enerji tüketimi hızlanmıştır. Enerji kaynaklarının tüketiminden dolayı doğabilecek olan enerji yoksunluğu, ülkelerin kalkınmasında, fakirlik ve açlıkla mücadelelerinde büyük engel oluşturmaktadır. Bu nedenle, enerji kaynaklarının temini, bu enerji temininin güvenliği ve enerji kaynaklarının sürdürülebilirliği tüm dünya için bir sorun oluşturmaktadır ve devletler buna karşı bazı politikalar uygulayarak bu sorunlarla başa çıkmaya çalışmaktadır. Sürdürülebilir kalkınma modeliyle de, kaynakların devamlılığı ve gelecek nesillere ulaşması sağlanmaya çalışılmaktadır
The effects of foreign trade on economic growth in COMESA countries

Bu çalışma dış ticaret ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkiyi değerlendirmekte olup bu çalışmada COMESA bölgesel ekonomik blokuna ait veriler kullanılarak bu iki değişken arasındaki granger nedensellik olmayan farksızlık hipotezi testi edilmiştir. Bu bağlamda, 1980 ve 2014 yılları arasındaki yıllık panel verileri Kantil Regresyon metodu kullanılarak incelenmiştir. Aynı zamanda, çalışmada ARDL modeli kullanılarak dış ticaret ve iktisadi büyüme arasındaki uzun vadeli ilişki değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmenin sonucu bizlere dış ticaretin genel anlamda önemsiz olduğunu ve COMESA üye devletlerinde yalnızca istatiksel olarak önemli olup onuncu persantile kadar pozitif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Öte yandan, iktisadi büyüme ise belli ölçüde öneme sahip olsa da genel anlamda önemsiz bulunup altmış beşinci ve seksen beşinci persantile arasında negatif bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Bununla beraber ARDL modeli, uzun vadede, dış ticaretin büyüme üzerindeki etkisinin negatifken, büyümenin dış ticaret üzerindeki etkisinin pozitif olduğunu göstermektedir.
Standard and poor's 500 enerji hisse senedi piyasası ile ABD tahvil piyasası arasındaki oynaklık yayılımının incelenmesi

Sermaye piyasalarında oynaklık yayılımı, son yıllarda araştırmacıların dikkatini oldukça çeken bir konu haline gelmiştir. Özellikle kriz dönemlerinde ortaya çıkan şokların diğer piyasalara yayılımı, küresel ekonomik sistemin bir sonucudur. Yüksek oynaklık seviyelerinin neden olduğu belirsizlik durumlarında karar almak, yatırımcıların ve portföy yöneticilerinin zorlandığı konulardan biridir. Bu bağlamda, sermayenin getirisi olan hisse senetleriyle borçlanmanın maliyeti niteliğindeki tahviller arasındaki ilişkinin, özellikle enerji piyasalarındaki bekleyişler yönünden analiz edilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Standard and Poor's 500 Enerji hisse senedi piyasası ile 2 yıllık ABD tahvil piyasası arasındaki oynaklık yayılımı, 2014- 2018 yılları için araştırılmıştır. Çalışmada, uygulama tekniği olarak Engle (2002)'ın Dinamik Koşullu Korelasyon Koşullu Oynaklık Modeli kullanılmıştır. Anılan model hem daha az parametreye ihtiyaç duyması hem de koşullu korelasyonun zamana göre değişmesine izin vermesi yönlerinden diğer koşullu oynaklık modellerinden ayrılır. Analiz sonucunda, her iki piyasa arasında güçlü ve pozitif oynaklık yayılma etkilerine ulaşılmıştır.
Esnek çalışma modelinin küreselleşme süreci içinde istihdama etkileri

Küreselleşmenin bütün alanlarda olduğu gibi çalışma hayatında da etkili olduğu ve esnek çalışma modelinin uygulanmasını gerekli kıldığı konusundaki düşünceler bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Bu çalışmada araştırma modeli olarak tarama modeli kullanılmıştır. Türkiye'de ve dünyada yapılmış olan çalışmalara ulaşılmaya çalışılarak dünyada ' esnek çalışma modellerinin gelişim ve uygulama durumu ortaya konulmuş; daha sonra da Türkiye'deki durum ele alınmıştır. Türkiye'deki durum araştırılırken yasal mevzuat incelenmiş, ' esnek çalışma' nın uygulanmasına engel teşkil eden İş Kanunu hükümleri tespit edilmiş, daha sonra da işçi ve işveren kuruluşlarına yapmış oldukları beyan ve açıklamalarla çıkarmış oldukları yayınlardan faydalanılarak konu üzerindeki görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma üç bölümden meydana gelmektedir; Birinci bölümde; esnek çalışma modeli ile küreselleşme kavranılan ayrı ayrı incelenmiştir. Bu incelemede, çalışma hayatında önemli değişiklikler getirdiklerinden II. Dünya Savaşı ve 1 973 petrol krizi dönüm noktalan olarak kabul edilmiştir. Ayrıca bu bölümde Türkiye'deki çalışma hayatının durumu incelenmiştir. İkinci bölümde; dünyada ve Türkiye'de esnek çalışma modelleri ile ilgili yapılan araştırmalar, çalışmalar, uygulamalar ve düzenlemeler ayrı ayrı ele alınmıştır. Bu inceleme sonucunda hem Avrupa'da, hem de dünyada esnek çalışma modellerinin yaygın uygulandığı sonucuna varılmıştır. Üçüncü bölümde ise; sonuç bölümüdür. Yapılan incelemeler sonucunda; önce, bulgular çıkarılmış, bunlar yorumlanmış, daha sonra da bir yargıya varılmıştır. Esnek çalışma modelinin Türkiye'de de uygulanması gerektiği; bunun için de bazı hukuki düzenlemelerin yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, araştırmacı ve uygulayıcılar için öneriler sunulmuştur. Bu çalışmada kullanılan
Yerel ekonomik kalkınmanın dinamikleri: Türkiye'de gelişmiş ve az gelişmiş iller üzerine uygulama

Bu çalışma, yerel ekonomik kalkınma dinamiklerini Türkiye örneğinde ve kent düzeyinde ele almaktadır. Geliştirilen teorilerden yerel alanların ekonomik kalkınmasına etki eden geleneksel ekonomik faktörlerin; coğrafi ve fiziki özellikler, altyapı, insan kaynakları, finans ve sermaye, bilgi ve teknoloji, endüstriyel yapı, ihracat ve kamu harcamaları gibi unsurlardan oluştuğu anlaşılmaktadır. Çalışmada yerel ekonomik büyümenin dinamikleri olarak düşünülen faktörler, Türkiye'nin gelişmiş ve az gelişmiş kentlerini dikkate alarak yatay-kesit ve panel veri tahmin yöntemleriyle araştırılmıştır. Türkiye'nin bütün illeri için yapılan yatay-kesit tahmin sonuçlan, büyüme dinamiklerinin sermaye, ihracatın GSYİH içindeki payının gelişme seyri ve illerin coğrafi konumları olduğunu ortaya koymuştur. Diğer taraftan, nüfus artış hızı, verimsiz kamu harcamaları ve başlangıçtaki kişi başına gelir düzeyinin kentlerin ekonomik büyümesini olumsuz etkilemesi, araştırmadan elde edilen diğer önemli bulgulardır. Gelişmiş ve az gelişmiş il ayrımı sonucunda yapılan tahminler arasındaki temel farklılıklar; özel sektör yatırım teşvikleri, beşeri sermaye, altyapı, verimsiz kamu harcamaları ve illerin coğrafi konumlarında ortaya çıkmaktadır. Her iki kesit için elde edilen ortak bulgular, kentlerin gelir düzeyleri arasındaki yakınsamayı ifade eden başlangıç kişi başına gelir düzeyi ile büyüme arasındaki negatif ilişki ile ihracatın büyüme üzerindeki pozitif etkisinin varlığıdır. Ülkenin en gelişmiş iki bölgesindeki illeri kapsayan panel veri tahmin sonuçlarındaki büyüme dinamiklerinin ihracat, yatırım teşvikleri, toplam krediler ve kamu yatırım harcamaları olduğunu göstermiştir. Ülkenin en geri kalmış iki bölgesindeki 15 ili kapsayan panel veri tahmin sonuçları ise altyapı, dışa açıklık derecesi ve kamu yatırım harcamalarının büyüme üzerinde olumlu etkilere sahip olduğunu yansıtmaktadır. Her iki panelden elde edilen diğer bir bulgu, verimsiz kamu harcamalarının kent ekonomilerinin büyümesini engellemesidir. Özetle yatay-kesit ve panel veri analizlerinden elde edilen sonuçlar, gelişmiş yörelerde kurumsallaşmış bir özel sektör ve piyasa yapısının varlığına işaret etmektedir. Bununla birlikte az gelişmiş yörelerde özel sektör yatırımları için uygun çevre şartlarının yaratılmasında altyapı ve kamu yatırımlarının hayati öneme sahip olduğu açıktır. Ayrıca panel veri tahminlerinden verimsiz kamusal faaliyetlerin ağırlıkta olduğu il ekonomilerinde ataletin ortaya çıktığı, girişim dinamizminin kaybolduğu ve bunun da dengesizliği derinleştirdiği ileri sürülebilir.
Orta Doğu ülkelerinde politik istikrarsızlık, enerji güvenliği ve ekonomik büyüme ilişkisi

Politik istikrarsızlık; meşru yollarla veya gayri meşru yollar ile gerçekleşen yönetimsel değişiklikler ve politik istikrarsızlığa zemin hazırlayan kurumsal göstergeleri de içeren çok boyutlu bir kavramdır. Ekonomi literatürü; politik istikrarsızlıkların yatırım, sermaye, finansal piyasalar, para ve maliye politikaları, beşeri sermaye, doğal kaynaklar ve ekonomik büyümenin diğer belirleyicileri yoluyla ekonomik büyümeye zarar verdiği yönünde sonuçlar ortaya koymaktadır. Enerji güvenliği kavramı ise modern dünya ekonomisinin en önemli girdisi olan enerji kaynaklarına erişimde ortaya çıkması muhtemel riskleri içermektedir. Enerjinin ekonomik büyümeye etkisi üzerine yapılan ampirik çalışmalar enerjinin günümüz modern dünya ekonomisinin vazgeçilmez unsuru olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle enerjiye erişilememe veya enerjiye erişimde yaşanması muhtemel aksaklıklar modern dünya ekonomisinin en büyük kabusu haline gelmiş, enerji güvenliği kavramı çok daha fazla önem kazanmıştır. Bu çalışmada dünyanın en önemli enerji kaynaklarına sahip aynı zamanda dünyanın en istikrarsız bölgesi olan Orta Doğu bölgesinde yer alan ülkelerdeki politik istikrarsızlık olayları, bu olayların ekonomik değişkenlere ve enerji güvenliğine etkisi incelenmiştir. Bu bağlamda 1960- 2016 yılları arasında yaşanan politik istikrarsızlık olaylarının ekonomik değişkenler ile enerji kaynakları ve enerji güvenliğine etkileri Orta Doğu'da yer alan 20 ülke için tablo ve grafikler yardımıyla incelenmiştir. Ayrıca Orta Doğu'da yer alan 15 ülke için 1996- 2014 yılları arasında kişi başı GSYH, enerji güvenliği ve politik istikrarsızlık değişkenleri kullanılarak panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan eşbütünleşme analizinde değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Uzun dönem katsayıların tespiti için çalıştırılan FMOLS sonuçlarına göre enerji güvenliği riskinde %1 artış kişi başı GSYH'yi %0,41 düşürürken, politik istikrardaki %1 artış kişi başı GSYH'yi %0,25 artırmaktadır. Kısa dönem katsayıların tespiti için çalıştırılan Tek Yönlü Sabit Zaman Etkili Panel EKK yöntemine göre enerji güvenliği riskinde %1 artış kişi başı GSYH'yi %0,62 düşürürken, politik istikrardaki %1 artış kişi başı GSYH'yi %0,35 artırmaktadır. Ayrıca yapılan Panel Granger Nedensellik analizine göre enerji güvenliği ile kişi başı GSYH arasında çift yönlü; enerji güvenliğinden politik istikrara ve kişi başı GSYH'den politik istikrara olmak üzere tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Yapılan hem grafiksel hem de ekonometrik analiz sonucunda politik istikrar ile enerji güvenliğindeki olumsuz gelişmelerin Orta Doğu'da yer alan ülkelerin ekonomilerini olumsuz etkilediği sonucuna varılmış; enerji güvenliği ve politik istikrar ekseninde uygulanacak politikaların önemi ortaya çıkarılmıştır.
Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve ekonomik etkilerinin analizi (1980 ve sonrası)

Türkiye'de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Etkilerinin Analizi (1980 ve Sonrası) Günümüzde doğrudan yabancı sermaye yatırımları, küreselleşme sürecinin hız kazanması ile, uluslararası ekonomik entegrasyonun sağlanmasında en önemli araçlardan birine çevrilmiştir. Bu açıdan DYSY'nın, 1950 ve 1960'lı yıllarda emtia ticaretinin dünya ölçeğinde gördüğü fonksiyonu üstlendiği söylenebilir. Yabancı yatırımların ve neden olduğu sosyo-ekonomik etkilerin dev boyutlara ulaşması, konuya çeşitli yaklaşım tarzlarından doğan tutum farklılıklarını ortaya çıkarmışta. Bu çalışma ile, bilimsel nesnellik çerçevesinde, DYSY'nın Türkiye'deki 1980 sonrası gelişim seyri incelenmiş ve alan araştırması yönteminden yararlanılarak yabancı yatırımların ekonomi üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Alan araştırmasında İstanbul Sanayi Odası'nın her yıl geleneksel olarak düzenlediği '500 Büyük Sanayi Kuruluş - 2002' ve 'İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu - 2002' çalışmalarından yararlanılmıştır. Çalışma sonucu ulaşılan bilgiler yabancı sermayeli firmaların öz sermaye, satış, aktif karlılığı gibi performans değerlerinde 1000 kuruluşun genel ortalamasının üzerinde olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca firmalardaki verimlilik düzeyini belirleyen kişi basma katma değerde de yabancı sermayeli firmaların daha iyi durumda olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçların göz önünde bulundurularak, konuya ideolojik yaklaşımların bir kenara bırakılması ve Türkiye'nin ihtiyacı olan ileri teknolojili DYSY'nı ülkeye yönlendirecek gerekli düzenlemeleri en kısa zamanda tamamlaması yararlı olacakta.
Türkiye'de enflasyon ve çözüm önerisi olarak lisanslı depoculuk sistemi

Bir ülkenin en önemli ekonomik göstergelerinden biri olan enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli artması olarak tanımlanmaktadır. Ortaya çıkan enflasyon sorunu genel olarak arz ve talep kaynaklı sebeplerden ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye'de 2005- 2018 yılları arasında enflasyon sorununu gıda fiyatları bağlamında ele almak ve yaşanan enflasyona çözüm önerisi sunmaktır. Bu itibarla, tezde, öncelikle, enflasyon kavramına bakış ele alınmış, Türkiye'de toplam fiyat hareketleri, Cumhuriyet'in kuruluşundan başlanarak, sayısal veriler ve ampirik çalışmalar ışığında irdelenmiştir. Türkiye'deki enflasyon dinamiklerinin incelenmesinin ardından, gıda enflasyonun toplam enflasyon içerisindeki önemi ortaya konulmuştur. Devam eden süreçte, gıda fiyatlarının oluşumuna ayrıca yer verilmiş ve Türkiye'deki enflasyon sorunu gıda fiyatları bağlamında açıklanmıştır. Tez, toplam enflasyonun istikrara kavuşmasını gıda fiyatlarının istikrara kavuşması ile oluşacağını ileri sürmektedir. Bu anlamda da yüksek ve oynak gıda fiyatlarının oluşumuna, dolayısıyla yüksek ve oynak toplam enflasyona çözüm önerisi olarak lisanslı depoculuk sistemi kuramsal ve uygulama yönleri ile değerlendirilmiştir.
Türkiye'de kamu borçlanma politikası ve fonksiyonel gelir dağılımı ilişkisi

Lisans TeziTürkiye'de Kamu Borçlanma Politikası ve Fonksiyonel Gelir Dağılımı İlişkisiH. Barış KAYRAKCIDokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler EnstitüsüGenel İktisat Anabilim Dalıİktisat ProgramıSon dönemde gelişen sosyal devlet anlayışıyla, devletin sorumlulukları ve görevleri artmakta, böylelikle devletin sunmak zorunda olduğu hizmetlerdeartış ve çeşitlilik yaşanmaktadır. Artan kamu hizmetleri ise kamu harcamalarında yükselmelere neden olmakta ve kamu harcamalarının finansmanı sorunu önem kazanmaktadır. Kamu kesiminin borçlanma politikası, ekonomi üzerinde kalıcı etkiler yaratmaktadır. Gelir dağılımı, sosyal refah düzeyinin önemli bir göstergesidir. Ulusalgelirdeki adil bir dağılım, sosyal sorunların azalmasını sağlamaktadır. Bir toplumun sosyal kesimleri arasında kurulan iç dengenin, sosyal barışa yaptığı katkı bilindiği için, gelir dağılımı analizlerinde fonksiyonel gelir dağılımının yeri büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmanın temel amacı, devletin uygulamış olduğu kamu borçlanmapolitikalarının, fonksiyonel gelir dağılımını nasıl etkilediğini ortaya koyabilmektir. 1963- 1979 yılları arasında Merkez Bankası kaynakları içborçlanma için önemli bir araç olmuş, ancak emisyon artışına neden olmasıenflasyonu yükseltmiştir. 1980- 1989 yılları arasında, dışarıya açılma süreciylepozitif reel faiz uygulamasına geçilmesi, kamu dış borçlarının iç borçlarla finanse edilmesi nedeniyle fon talebinin artışı, kamuyu kısa vadeli ve yüksek reel faizli borçlanmaya itmiştir. Bu da borç stokunda artışa neden olmuş, kısır bir döngü yaratmıştır. 1990- 2005 yılları arasında yapısall sorunları çözülmeden, sorunların genel çözümünü dışarıdan gelecek spekülatif nitelikli kısa vadeli yabancı sermaye ile karşılayan Türkiye ekonomisi, ülke içi veya ülke dışıkonjonktürel süreçten oldukça etkilenmiştir. Değişik yıllarda finansal krizler yaşanmış, özellikle mali sektördeki göz ardı edilen sorunlar, kamuya önemli bir yük getirmiştir. Genel olarak, sabit ve dar gelirliler uygulanan politikalardanolumsuz etkilenmiştir. 1980'de başlayan finansal liberilizasyon ile gelir dağılımıreel ekonomi ilişkilerinden ziyade, parasal ekonomik ilişkilerin kontrol veyönlendirilme sürecine girmiştir. Bu olumsuz süreçte kurumsal yapılanma ve hukuki mevzuatın gecikerek düzenlenmesi etkili olmuştur. Ülkemizde son dönemde yaşanan krizlerin de etkisiyle kamu borç stokuyükselmiştir. Uygulanan programlarla borç stoku çevrilebilir hale gelmiş ise de, gelir dağılımının olumsuz etkilendiğini gösteren analitik bulgular karar alıcıların daha etkin politika geliştirmesini zorunlu hale getirmektedir.
Türkiye'de serbest bölgeler ve vergi teşvikleri

Serbest bölgeler; çeşitli ekonomik amaçlarla, bulundukları ülkenin gümrük sınırları dışında sayılmak ve ek bazı teşvikler sağlanmak suretiyle, belirli ticari, sınai ve hizmet faaliyetlerinin yapıldığı sınırlandırılmış alanlardır. Dünya ekonomisi içinde oldukça önemli bir yer tutan serbest bölgeler, ilk çağlardan beri gelişimini sürdürerek bugün tüm Dünya ticaret hacminin % 9 'unun gerçekleştirildiği, sayıları 400 civarında olan ve toplam 6 milyon kişiye istihdam olanağı sağlanan ekonomik unsurlar haline gelmişlerdir. Türkiye'de de 1920'li yıllardan beri var olan serbest bölge kurma çabaları, 1985 yılında 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun yürürlüğe girmesiyle hızlanmış ve bugüne kadar 5 serbest bölge faaliyete geçmişştir. Buna ilaveten 4 serbest bölgenin de kuruluş çalışmaları sürdürülmektedir. Serbest bölgelerin cazip hale getirilerek yatırımcıların buralara çekilebilmesini sağlamak amacıyla da çeşitli teşvik araçları kullanılmaktadır. Bunların başında serbest bölgelerin, bulundukları ülkelerin gümrük sınırları dışında sayılmaları suretiyle ithalde alman gümrük vergi, resim, harç ve fonlardan muafiyet ile gelir ve kurumlar vergileri muafiyeti gelmektedir. Bu bölgelerdeki altyapı olanaklarının genişliği ve bürokrasinin azlığı da çekiciliği artıran unsurlardır. Dünyanın diğer ülkelerinde uygulanan teşviklerle kıyaslandığında, ülkemizde oldukça kapsamlı bir teşvik sisteminin bulunduğu görülmektedir. Gerek bu teşvik sisteminin etkin bir biçimde uygulanması, gerekse serbest bölge olgusunun daha iyi anlaşılmasıyla Türkiye'de serbest bölgeler gelişimini sürdürmekte ve Dünya ekonomisi içindeki yerlerini almaktadırlar. 111
Intransitive indifference under uncertainty

Bu çalışmada belirsizlik altında geçişken olmayan kayıtsızlıklar incelenmektedir. Çalışmamızın ana konusunu yarı-sıralamalar ve onların Scott-Suppes gösterimleri oluşturmaktadır. Von Neumann ve Morgenstern'in (1944) beklenen fayda teorimine benzer bir şekilde yarı-sıralamaların Scott-Suppes gösterimleri elde edilmektedir.