Türkçe Öğreniyoruz ve The New Cambridge English Course 1 ders kitapları alıştırmalarına çözümleyici ve eleştirisel bir yaklaşım

Yabancılara Türkçe öğretimi üzerine hazırladığım ve Yüksek Lisans Tezi olan bu çalışmamda, Türkçe Öğreniyoruz kitaplarının alıştırma bölümünü, İngilizcenin bir yabancı dil olarak öğretimi için hazırlanmış olanT/ie New Cambridge English Course 1 kitabının alıştırma bölümü ile karşılaştırarak, değerlendirmeye çalıştım. Ayrıca, kitapların yöntemsel farklılıklarını, özellikle alıştırma bölümlerini inceleyerek karşılaştırırken, aynı zamanda yabancılara Türkçe öğretiminin iletişimsel yöntemin ilkeleri uyarınca sürdürülmesinin uygunluğu ve yararını araştırıp tartışmaya çalıştım. Türkçe Öğreniyoruz serisinin ilk üç kitabı, başlıca Dilbilgisi - Çeviri ve Dilsel - İşitsel Yöntem kullanılarak oluşturulmuştur. Öğrencinin, amaç dili özgürce kullanabilmesine hazırlayıcı nitelikte alıştırmalara, üçüncü kitapta az da olsa yer verilmiştir. Dördüncü ve son kitapta, ilk üç kitabın aksine dilbilgisine yer verilmemiş, başlıca alıştırma biçimlerini tartışma ve yazma alıştırmaları oluşturmaktadır. Bu alıştırmalar ile, öğrencilerin, artık amaç dili özgürce kullanabilecekleri varsayılır. Bilindiği gibi, iyi bir eğitimin başlıca koşullarından biri, alıştırmaların öğrenciyi ezberciliğe itmemesi ve yaratıcı, üretici olmaya yönlendirmesidir. Ancak, Türkçe Öğreniyoruz kitaplarındaki alıştırmaların, özellikle ilk üç kitapta, öğrenciyi yaratıcı olmaya yönlendirecek özellikte olmadıkları görülmektedir. The New Cambridge English Course kitabındaki alıştırmalar incelendiğinde, Türkçe Öğreniyoruz kitaplarına göre daha fazla çeşitlilik gösterdikleri görülmektedir. TNCEC'da, dört dil becerisi ne daha ilk konudan itibaren önem verilmiş, öğrencinin kendi düşüncesini belirttiği fikir ve kültür karşılaştırması alıştırmaları, basit yapılarla da olsa, başlangıç seviyesinden itibaren yaptırılmıştır. Türkçe Öğreniyoruz kitapları, gramer ve özellikle sözcük öğretiminde öğrenciyi ezberciliğe itmektedir. Sözcükler bir bağlam içinde öğretilmediği için, öğrenci sözcüğün durumsal ve işlevsel kullanımını, değişik anlamlarını öğrenememektedir. Öğrencilerin dildeki sosyal anlamı kavramaları ve ifade edebilmelerine yönelik alıştırmalar bulunmamakta ve öğrenciye iletişimsel strateji bece- 96 risi kazandınlmamaktadır. Kitaptaki alıştırmaların amacı, öğrencilerin doğru dilbilgisi yapılarını üretebilmelerini sağlamaktır. İletişim yetisi ise sadece dördüncü kitaptaki tartışma ve yazma alıştırmalarında ele alınmaktadır. Bu ise yeterli değildir. Türkçe Öğreniyoruz serisinin ilk üç kitabında, günümüzde dil öğretiminde eskiye göre daha fazla önem verilen iletişim becerisi göz ardı edilmiştir. Yabancı dil öğretiminin tarihsel gelişimi içinde yöntemlerin geçirdiği süreçler sonucunda, özellikle son senelerde İletişimsel yönteme verilen önem artmıştır. Bir yabancı dil ders kitabı hazırlanırken, en başta iyice değerlendirilmesi gereken temel unsur, hedef kitlenin niteliği ve amaçları ile gereksinimlerinin belirlenmesi, böylece kitabın elde edilecek veriler doğrultusunda en iyi şekilde meydana getirilmesinin sağlanmasıdır. Bunun için, gereksinim çözümlemesi' nden faydala- nılmalı, uygulanacak yöntemler de tespit edilecek bulgulara göre belirlenmelidir. Türkiye'de bulunan ve Türkçe öğrenmek isteyen yabancıların dilsel sorunlarından başlıcası, karşılaşacakları iletişimsel problemler olacaktır. Ancak, Türkçe Öğreniyoruz kitaplarının, öğrencilere iletişimsel becerinin kazandırılması açısından eksik yönleri görülmektedir. Öğretilen dilbilgisi teorik düzeyde kalmakta, soyut kurallar olmaktan öteye gidememekte, gerçek bildirişim bağlamındaki alıştırmalar ile hayata geçirilmemektedir. Bu kuralların pekiştirilmesinde, iletişimsel alıştırmalardan da yararlanılması yerinde olacaktır. İletişim bağlamı içinde öğrenilen dil, öğrenciye çok daha anlamlı gelecektir. Dilbilgisi yapıları, drill veya dönüştürüm alıştırmaları gibi mekanik alıştırmalar ile tekrarlama ve alışkanlık oluşturma şeklinde öğretildikten sonra, üretici alıştırmalarla desteklenmelidir. Kanımca yabancılara Türkçe öğretiminde, iletişimsel beceriye ağırlık verilmesi ve bir yandan da sistemli bir dil bilgisi öğretimi yapılması amaçlara daha fazla hitap edecek ve öğrencilerin gereksinimlerini daha fazla karşılayacaktır. Bu arada, alıştırma ve okutulan metinlerin öğrenciye anlamlı gelecek, düşündürücü, fikir alışverişinde bulunmaya yönlendirici, gerçek bildirişim bağlamında olmalarının öğrenimi daha etkili hale getirdiği de unutulmamalıdır. Öğrenciyi yaratıcılıktan ve üreticilikten uzaklaştıran mekanik alıştırmalar, dilbilgisi kuralları ve formüller de ya bancı dil öğretiminde belli bir yere ve öneme sahip olmakla birlikte, öğretimi baştan sona bunların üzerine kurmak doğru değildir. Yabancılara yönelik Türkçe öğretiminde, iletişimsel beceriye ağırlık verilmesi ve bunun yanında da dilin sisteminin öğretilmesi, dil- 96 risi kazandınlmamaktadır. Kitaptaki alıştırmaların amacı, öğrencilerin doğru dilbilgisi yapılarını üretebilmelerini sağlamaktır. İletişim yetisi ise sadece dördüncü kitaptaki tartışma ve yazma alıştırmalarında ele alınmaktadır. Bu ise yeterli değildir. Türkçe Öğreniyoruz serisinin ilk üç kitabında, günümüzde dil öğretiminde eskiye göre daha fazla önem verilen iletişim becerisi göz ardı edilmiştir. Yabancı dil öğretiminin tarihsel gelişimi içinde yöntemlerin geçirdiği süreçler sonucunda, özellikle son senelerde İletişimsel yönteme verilen önem artmıştır. Bir yabancı dil ders kitabı hazırlanırken, en başta iyice değerlendirilmesi gereken temel unsur, hedef kitlenin niteliği ve amaçları ile gereksinimlerinin belirlenmesi, böylece kitabın elde edilecek veriler doğrultusunda en iyi şekilde meydana getirilmesinin sağlanmasıdır. Bunun için, gereksinim çözümlemesi' nden faydala- nılmalı, uygulanacak yöntemler de tespit edilecek bulgulara göre belirlenmelidir. Türkiye'de bulunan ve Türkçe öğrenmek isteyen yabancıların dilsel sorunlarından başlıcası, karşılaşacakları iletişimsel problemler olacaktır. Ancak, Türkçe Öğreniyoruz kitaplarının, öğrencilere iletişimsel becerinin kazandırılması açısından eksik yönleri görülmektedir. Öğretilen dilbilgisi teorik düzeyde kalmakta, soyut kurallar olmaktan öteye gidememekte, gerçek bildirişim bağlamındaki alıştırmalar ile hayata geçirilmemektedir. Bu kuralların pekiştirilmesinde, iletişimsel alıştırmalardan da yararlanılması yerinde olacaktır. İletişim bağlamı içinde öğrenilen dil, öğrenciye çok daha anlamlı gelecektir. Dilbilgisi yapıları, drill veya dönüştürüm alıştırmaları gibi mekanik alıştırmalar ile tekrarlama ve alışkanlık oluşturma şeklinde öğretildikten sonra, üretici alıştırmalarla desteklenmelidir. Kanımca yabancılara Türkçe öğretiminde, iletişimsel beceriye ağırlık verilmesi ve bir yandan da sistemli bir dil bilgisi öğretimi yapılması amaçlara daha fazla hitap edecek ve öğrencilerin gereksinimlerini daha fazla karşılayacaktır. Bu arada, alıştırma ve okutulan metinlerin öğrenciye anlamlı gelecek, düşündürücü, fikir alışverişinde bulunmaya yönlendirici, gerçek bildirişim bağlamında olmalarının öğrenimi daha etkili hale getirdiği de unutulmamalıdır. Öğrenciyi yaratıcılıktan ve üreticilikten uzaklaştıran mekanik alıştırmalar, dilbilgisi kuralları ve formüller de ya bancı dil öğretiminde belli bir yere ve öneme sahip olmakla birlikte, öğretimi baştan sona bunların üzerine kurmak doğru değildir. Yabancılara yönelik Türkçe öğretiminde, iletişimsel beceriye ağırlık verilmesi ve bunun yanında da dilin sisteminin öğretilmesi, dil-