Türkiye'de bankacılık krizleri nedenleri ve regülasyon uygulamaları

SAÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tez Özeti Tezin Başlığı: Türkiye de bankacılık Krizleri Nedenleri ve Regülasyon UygulamalarıTezin Yazarı: Betül Sakarya Danışman: Yard. Doç. Dr. Mahmut BilenKabul Tarihi: 29.06. 2006 Sayfa Yapısı: 7 +157 Anabilim Dalı: ktisatBankaların asli fonksiyonu bir ekonomideki atıl fonları fon ihtiyacı olan kesimlere minimum maliyetle aktarmaktır. Bu fonları aktarırken banka yöneticilerinin amacı hissedarların getirisinimaksimum düzeye ulaştırmaktır. Ancak, yöneticiler bu amaca ulaşmaya çalışırken gelir ile risk arasında bir denge kurmak ve minimum riskle maksimum gelir sağlamak zorundadır. Risk ve gelir arasındaki dengenin sağlanması ise, kaynaklar ile bu kaynakların kullanımı arasındaki dengeyi kurabilecek ve riskleri önceden tahmin ederek önlem alabilecek, esnek bir yönetim sisteminin kurulması ile mümkün olabilir. Bu tür bir sistemin kurulması ve işlemesi ise, bankaların faaliyet gösterdiği ekonomik ve finansal ortamın ne kadar sağlıklı ve istikrarlı olduğuyla çok yakından ilgilidir. Güvenli bir ortamsağlanmadığı takdirde tasarrufların mali kesime yönelmesi ve yatırımcılara aktarılması, yani bankaların asli fonksiyonlarını yerine getirmesi zordur. Finansal sektörün büyümesinin en önemli şartı bu sektörde yer alan kurumların sermayelerinin korunması ve büyümenin özendirilmesidir. Sermayenin korunmasının ve büyütülmesinin en önemli yolu ise kar etmektir. Kar etmeyenfinansal kurumların ekonomiye bir katkısı olamaz. Kamusal sektörün yoğun baskıları altında esnek hareket alanına sahip olamayan bankacılık sektörünün de kar edebilmesi güçleşmektedir. Türkiye de ve Dünyada birçok bankacılık krizi yaşanmıştır ve bundan sonra da yaşanması kaçınılmazdır. Çünkü hep kabul gördüğü üzere; bankacılık sektörü riskin ve risk almanın çok fazla olduğu bir sektördür ve küreselleşmenin de etkisiyle sorunlar çok çabuk büyümekte veyayılmaktadır. Tam bir bankacılık krizi gibi algılanmasa da Kasım 2000 ve Şubat 2001'de yaşanan krizlerde bankacılık sektörünün yaşadığı sorunların büyük etkisi olmuştur. Fon'daki bankaların sayısı, kamu bankalarının ve Özel bankaların yaşadığı sorunlar dikkate alındığında bankacılık sektörününzamana yayılmış, sürekli bir kriz yaşadığını söylemek mümkündür. Devletinde krizlerde tetikleyici rol oynadığını söylemek kaçınılmazdır. Bankacılık sektöründekiriskli yapıya ilave olarak, sektör üstündeki kamusal yükün mali ve siyasi ağırlının varlığını dadüşünürsek, olaya piyasa karşıtlarının yaptığı eleştiriler cephesinden bakmanın günümüz şartlarında pek te faydalı olmadığını görmekteyiz. Serbestleşen sermaye hareketlerinin finansal sistemin kırılgan yapısındaki etkilerini inkar edemezken, olaya bir de Türkiye'nin kriz doğurankamusal yapısı ve ekonomik zafiyetleri yönüyle bakmakta fayda vardır. Sonuç olarak uluslararası sermaye akımlarından faydalanabilmek ve finans krizleri riskini düşürmek için kurumsal ortamların iyileştirilmesi, demokrasinin kalitesinin arttırılması, ekonomik özgürlüklere daha geniş imkan verilmesi önerilmektedir. Uluslararası sermaye akımlarına, bütçe açıkları ve tasarruf eksikliği nedeni ile ihtiyaç duymaya devam edeceğimiz gerçeğini göz ardı edemeyiz.