Labour market flexibility in Turkey: The case of formal Manufacturing Industry

Emek piyasasıesnekliği; işgücü piyasasının dışsal bir şok karşısında, ekonominin istihdam düzeyini ayarlayabilmesi için gerekli koşullan yaratma kapasitesidir. Esneklik tartışması, daha çok A. B. D. ve A. B. ülkeleri ekseninde şekillenmektedir. Ana akım iktisat, Avrupa'daki yüksek işsizlik oranlarının kaynağı olarak emek piyasası kurumlarım göstermektedir. Bu yüzden, işsizliği azaltmak için öne sürdükleri politika önerileri emek piyasalarının esnekleştirilmesi yönündedir. Gelişmekte olan ülkelerde izlenen emek piyasası politikaları, 1980'lerden bu yana, değişen düzeylerde de olsa hem A. B. D. hem de Avrupa ülkelerinde uygulamaya konulan neo-liberal küreselleşme akımının sonucunda şekillenmiştir. Bu akımın gelişmekte olan ülkelere yansıması ihracata dayalı sanayileşme politikalarının empoze edilmesi şeklinde gerçekleşmiştir. Bu bağlamda, düşük birim işgücü maliyetleri yoluyla uluslararası rekabet gücünün arttırılması esas alınmıştır. Esnekliğin arttırılması ası altında yürütülen emek piyasası reformları gelirin sermaye lehine yeniden bölüşümü şeklinde sonuçlanmıştır. Geçen yirmi yılı aşkın sürenin ardından, gelişmekte olan ülkelerde uygulanan emek piyasası reformları yapısall uyum programları açısından beklenmedik sonuçlar doğurmuştur. Türkiye, 1980'lerden bu yana yapısall uyum politikalarım uygulamaktadır. Ancak, bu dönem boyunca zayıf bir istihdam ve yatırım performansı ile karşı karşıya kalmıştır. Ana akım iktisatçılar ve işveren örgütleri arz-yanlı yaklaşıma dayanarak, bu zayıf istihdam performansım istihdam ve ücret katılıkları ile açıklamaktadır. Ancak, yasal düzenlemelerin sınırlı sayıda olması, yeni uygulamaya konulan ve sınırlı bir kapsama sahip olan işsizlik sigortası sistemi ve düşük asgari ücret uygulaması Türkiye'de emek piyasasının esnek olduğunu ortaya koyan yasal faktörlerdir. Enformel sektörün büyüklüğü ve yasal düzenlemelerin ihlal edilmesi gibi faktörler de eklenince Türkiye emek piyasasının esnek olduğu argümanı daha da güçlenmektedir. Ayrıca, Türkiye'de ücret esnekliğinin yüksek olduğuna dair ampirik bulgular da mevcuttur. Arz yanlı argümanın tam aksine talep yanlı argümanlar, toplam talebin ve özellikle de yatırımların istihdam yaratmadaki önemine dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, özel olarak ücret esnekliği konusu ele alınmaktadır. Özel imalat sanayi özelinde, arz yanlı ve talep yanlı politika önerilerinin Türkiye'de emek talebini nasıl etkilediği ekonometrik analiz yardımıyla incelenmektedir. Birim işgücü maliyeti büyüme hızı, ücret esnekliğinin bir göstergesi olarak kullamlmaktadrr. Reel katma değer büyüme hızı ve yatırım düzeyi iç talebin temel bileşenleri olarak kullamlmaktadrr. Ayrıca, dış ticaretin etkisi de kontrol edilmektedir. Ampirik analizini ikinci aşamasında birim işgücü maliyeti reel ücret ve emek üretkenliği olarak aynştırılmaktadır. ilk olarak, toplam özel imalat sanayindeki emek talebim incelemek üzere klasik panel veri yöntemi kullamlmaktadrr. Sonrasında ise, alt sektörler arası farklılıkları yakalayabilmek için 'Görünürde İlişkisiz Regresyonlar' yöntemi kullamlmaktadrr. Toplam imalat sanayinde, hem arz yanlı hem talep yanlı değişkenler istihdam üzerinde beklenen yönde etkiye sahiptirler. Ancak, istihdamın bu iki ana yaklaşıma tepkileri alt sektörler arasında farklılıklar göstermektedir. Ayrıca, ihracatın istihdam performansı üzerine etkisi birçok ihracatçı sektörde, özellikle uzun dönemde, belirsizleşmektedir. Diğer taraftan ithalatın etkisi ise, sektörün üretim ve ithalat yapışma bağlı olarak farklılık arz etmektedir. İkame mal ithalat edilmesi durumunda etki negatif olmakta, girdi ve tamamlayıcı malların ithal edilmesi durumunda pozitif olmaktadır. Bütün olarak bakıldığında, emek yoğun sektörler de dahil birçok sektörde talep yanlı değişkenler arz yanlı değişkenlerden daha etkin çıkmaktadır. Dolayısıyla, işsizlikle mücadelede emek piyasasıesnekliği tek politika aracı değildir. İstihdamın talep yoluyla mı yoksa düşük ücretler yoluyla mı arttırılacağı daha çok bir ekonomi politik sorunudur.