Havalimanı terminal binalarında uygulanan ulusal ve uluslararası sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının incelenmesi ve örnekler üzerinden değerlendirilmesi

Doğal kaynakların tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu günümüz koşullarında, çevresel sorunlardaki artışla gündeme gelen sürdürülebilirlik konusu birçok sektörde olduğu gibi havacılık sektöründe de dikkate alınmaya başlamıştır. Havacılık sektörünün bağlantı noktalarından olan havalimanları, sosyal ve ekonomik gelişmeye olan katkılarına karşılık, havalimanı yapım ve işletme faaliyetleri nedeniyle ekolojik denge ve doğal yaşam üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır. Yer seçiminden tesis kullanımına kadar, ağaçların kesimi, bitki örtüsünün değiştirilmesi, tarım arazilerinin kaybı, biyolojik çeşitliliğe verilen zarar, hafriyat ve yapım sürecinde oluşan katı atıklar, su, enerji ve malzeme kullanımı ile önemli ölçüde çevresel etkiye neden olan havalimanlarında tüm bu olumsuz etkileri azaltmaya, mümkünse ortadan kaldırmaya yönelik atılan adımlar sürdürülebilir havalimanı kavramını gündeme getirmiştir. Teknolojik gelişmeler ve talepler doğrultusunda artan büyüme eğilimleriyle paralel artış gösteren bu çevresel etkiler, havalimanlarında çevrenin ve doğal kaynakların korunumuna ilişkin çeşitli strateji ve politikaların geliştirilmesi yönündeki çalışmaların ve uygulamaların önem kazanmasını sağlamıştır. Havalimanı terminal binalarına ilişkin sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının irdelendiği bu tez çalışmasında, sürdürülebilir havalimanı terminal binasına yönelik literatürde yer alan çalışmalar, ulusal ve uluslararası kapsamda geliştirilen yasal zorunluluklar, havalimanı özelinde oluşturulan sürdürülebilir tasarım kılavuzları ile havalimanı terminal binalarında uygulanan yeşil bina sertifika sistemleri incelenmiştir. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuyla ilgili literatür çalışmalarına yer verilerek, tezin amacı, kapsamı ve yönteminden bahsedilerek varsayımlarda bulunulmuştur. İkinci bölümde sürdürülebilirliğin tanımı yapılarak, yeşil bina ve yeşil bina sertifika sistemlerinden bahsedilmiş, ulusal ve uluslararası kapsamda konuyla ilgili yasal düzenlemeler ve geliştirilen standartlar incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde sürdürülebilir havalimanı kavramı açıklanmış, havalimanı terminal binaları için öngörülen sürdürülebilir tasarım ölçütlerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise havalimanı terminal binaları için geliştirilen sürdürülebilir tasarım araçları incelenmiş, terminal binalarında uygulanan yeşil bina sertifika sistemleri tanımlanarak, karşılaştırmalı analizler yapılmıştır. Beşinci bölümde sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının uygulandığı sertifikalı ve sertifika almayı hedefleyen havalimanı terminallerinden örnekler sunularak uygulamalara yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Altıncı ve son bölümde ise elde edilen veriler doğrultusunda eksiklikler saptanarak, önerilerde bulunulmuştur. Yapılan tez çalışması ile literatürdeki eksikliklerin giderilmesine yönelik yapılması gereken çalışmalara dikkat çekilerek sürdürülebilir havalimanı gelişimine katkıda bulunulacağı ve havalimanı terminal binalarında çevreci yaklaşımların uygulanması sağlanarak doğal kaynak tüketimi azaltılırken gelecek nesillere daha sağlıklı ve iyi bir çevrede yaşama fırsatı sunulabileceği düşünülmektedir.