Cumhuriyet Dönemi halkevi dergiciliğine bir örnek: 19 Mayıs dergisi

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, toplumun yeni devlet biçimine, ileri ve modern yaşama kavuşturulması için sadece yetişme çağındaki çocuklara eğitim verilmesi yeterli değildi. Bu amaçla, Atatürk'ün Devrimleri doğrultusunda halkı eğitecek kuruluşlara gereksinim vardı. Bu konudaki eksiklik, Halkevleri kurularak giderilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde incelenen Halkevleri; 10-18 Mayıs 1931 tarihinde Cumhuriyet Halk Partisi'nin 3. Büyük Kongresi'nde alman karara dayanılarak kurulmuştur. Bu karardan sonra, 19 Şubat 1932 tarihinde ilk on dört Halkevi açılmıştır. Halkevlerinin sayısı, kapanış tarihleri olan 1951 yılma kadar 478'e ulaşmıştır. Halkevleri çalışmalarım dokuz şube aracılığı ile yürütmüştür. Bu şubeler; Dil, Tarih, Edebiyat Şubesi, Güzel Sanatlar Şubesi, Spor Şubesi, Sosyal Yardım Şubesi, Halk Dershaneleri ve Kurslar Şubesi, Kütüphane ve Yayın Şubesi, Köycülük Şubesi, Müze ve Sergi Şubeleriydi. Giriş bölümünde genel olarak Halkevleri'nin öncesi, kuruluşu, şube çalışmaları ve kapatılışı ele alınmıştır. Birinci bölümü oluşturan Samsun Halkevi; 19 Şubat 1932 yılında ilk açılan on dört Halkevinden bir tanesidir. Samsun Halkevi açıldığı tarihte dokuz şubesini de oluşturmuş bulunmaktaydı. Çalışma süresi boyunca topluma çok büyük katkılar sağlamış, örnek Halkevlerinden biri olmuştur. Okuma-yazma, yabancı dil kursları açılması, halkı eğitici konferansların verilmesi, yoksul ve kimsesizlere yardımlar yapılması, köylerde yaşayan yurttaşların eğitilmesi, Samsun ve çevresinin tarihi değerlerinin toplanarak Samsun müzesinin geliştirilmesi, eğitici, eğlendirici, kaynaştırıcı konferans ve toplantıların düzenlenmesi çalışmaları arasında sayılabilir. Bu bölümde Samsun Halkevi'nin kuruluşu, şube çalışmaları ve Halkevi çalışmalarının 19 Mayıs Dergisi'ne yansımaları yer almıştır. Samsun Halkevinin kuruluşundaki ilk üye isimlerine ulaşılamamış, ancak 19 Mayıs Dergisi'nin yay m hayatına başlamasından sonra 1936 yılında yapılan seçim sonuçlan dergide yer almıştır. Tespit edilen en erken şubelerin üyelerine ait isimler çalışmada verilmiştir. Samsun Halkevinin Dil, Tarih, Edebiyat Şubesi yayını olan 19 Mayıs Dergisi, çalışmanın ikinci bölümünde incelenmiştir. 19 Mayıs Dergisi'nin ilk sayısı 1 Kasım 1935 tarihinde yayımlanmaya başlanılmış ve Nisan- 1950 tarihinde 114. sayısı yayımlanarak yayın yaşamı son bulmuştur. Yayın hayatı boyunca eğitici, öğretici ve eğlendirici katkıları olmuştur. Derginin yayımlandığı süreç H. Dünya Savaşı öncesi ve sonrasını kapsamıştır. Bu bağlamda savaşa girmiş veya Türkiye Cumhuriyeti gibi girmemiş olsun tüm dünya ülkelerini derinden etkileyen ekonomik zorluklara karşın, derginin yayın hayatı aksatılmamıştır. Zaman zaman üç ayda veya iki ayda bir yayımlanmasına rağmen dergi aralıksız çıkarılmıştır. Dergi; Cumhuriyetin ve Atatürk devrimlerinin anlaşılması ve topluma benimsetilmesinde, Halkevinin üstlenmiş olduğu görevi vatandaşlara iletmede çok etkin bir araç olmuştur. Dergide yayımlanmış yazıları konularına göre ayırıp, genel olarak nelerin işlenmiş olduğu ikinci bölümde verilmiştir. Ayrıca çalışmanın eki olarak 19 Mayıs Dergisi'nde yer alan nutuklar ve sözler dizini, konferanslar dizini, şiirler dizini, Samsun Halkevi yayınlan dizini, dergide yayımlanan fotoğraflar dizini ve derginin sayı dizini verilmiştir.