turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tanzimat Dönemi Osmanlı sanayileşme sorunları ve kapitülasyonlar

18. yüzyıl sonlarında Osmanlı ekonomisi, büyük oranda tarım ve hayvancılığa dayalıydı. Sanayi alanında, lonca teşkilatı altında örgütlenmiş, geleneksel yöntemlerle çalışan imalathaneler ve küçük işletmeler görülmekteydi. Başta pamuklu dokuma olmak üzere dokumacılık en önemli sanayii dalını oluşturmaktaydı. III. Selim zamanında, ordunun modernizasyonu çerçevesinde yeni sanayii yatırımlarına girişildi. Başlayan 'Yenileşme Dönemi'nde, askeri alanda girişilen yatırımlarla sanayiinin canlandığı görülmektedir. İç pazara yönelik üretimin yanı sıra yabancı ülkelere ihracat da yapılmaktaydı. 18. yüzyıl sonlarında İngiltere, teknolojik yeniliklerin sanayii uygulanması sayesinde sanayi devrimi'ni gerçekleştirmişdi. İngiliz sanayi ürünlerine karşı iç pazarlarını korumak isteyen Avrupa devletlerinin uyguladığı korumacılık politikası sebebiyle İngiltere, doğu pazarlarına yöneldi. 19. yüzyılın başlarında Osmanlı iç pazarlarına önemli miktarda İngiliz pamukluları akmaya başladı. Avrupa'daki gibi bir sanayi devrimi gerçekleştirmemiş olan Osmanlı sanayii, ucuz ve kaliteli mallar karşısında zor duruma düştü. 1820- 1840 döneminin Osmanlı sanayi için bir çöküş dönemi olduğu anlaşılmaktadır. Osmanlı Devleti'nin başlangıçta iktisadi ilişkilerin yanı sıra Avrupa'da dostlar kazanmak amacıyla verdiği kapitülasyonlar, 18. yüzyılın ortalarından itibaren İmparatorluk ekonomisi için zararlı hale gelmeye başlamıştı. Tanzimat döneminde başlatılan devlet eli ile sanayileşme politikası çerçevesinde kurulan fabrikaların yanı sıra mevcut işletmeler de kapitülasyonların olumsuz etkilerine maruz kalmıştır. 1838 ve sonrası imzalanan ticaret antlaşmaları ve serbest dış ticaret politikası, Osmanlı sanayi ürünlerinin yabancı ürünler karşısında rekabet etme gücünü azaltmıştır. 1840- 1860 yılları arasında kurulan fabrikaların büyük çoğunluğu çeşitli sebepler nedeniyle işletilememiş ya da kapatılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun dünya ekonomisine entegre olmaya başladığı bu dönemde yapılan sanayii yatırımları, çoğunluğu başarısızlıkla da sonuçlanmış olsa da, Cumhuriyet döneminde yapılan iktisadi yatırımlar için bir temel oluşturmuştur.
317 Numaralı Midyat Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (Hicri 1328-1334 / Miladi 1910-1916)

Şer'iyye sicilleri tarihi araştırmalarda en önemli kaynaklardandır. Barındırdıkları belge ve bilgilerden dolayı özellikle Osmanlı tarihinin aydınlatılmasında yazıldığı dönem ile ilgili sosyal, ekonomik, idari ve askeri bilgileri ihtiva ederler. 317 numaralı Midyat şer'iyye sicili tarihçilere Midyat ile ilgili sosyal, idari ve iktisadi bilgiler sunmaktadır. 317 Numaralı Midyat şer'iyye sicili 1910 1916 arasında Osmanlı mahkemelerine ulaşan davaları kapsamaktadır. 317 numaralı Midyat şer'iyye sicilinde mahkemeye ulaşan evlenme, boşanma ve miras gibi konularda Osmanlı hukukunun yaklaşımları konusunda bizlere bilgiler vermektedir. Şer'iyye mahkemelerinde sadece Müslümanlar değil gayrimüslimler de haklarını aramışlardır. Bundan dolayı mahkeme kayıtları o dönemi aydınlatan en önemli yazılı kaynaklardandır.
Besim Ömer'in Hıfz-ı Sıhhat eserindeki intanİ hastalıklar

Dr. Besim Ömer Paşa'nın Hıfz-ı Sıhhat adlı bu eseri XX. Yüzyıl başındaki tıp bilgisi, koruyucu sağlık önlemleri ile ilgili toplu bilgi veren ancak günümüze dek incelenmemiş önemli bir eserdir. Ele alacağımız kısmı daha önce ele herhangi bir araştırmacı tarafından ele alınmadığı için özgün bir çalışmadır. Bütün dünyada koruyucu hekimliğin tedavi edici hekimliğe önceliği öngörülse de yeterince dikkate alınmadığında gerek insan sağlığı açısından gerekse dünya ekonomileri bakımından toplumları zarara uğratmaktadır. Besim Ömer Paşa'nın bu kitabı öğrencilerinin yanı sıra toplumu aydınlatıcı koruyucu sağlık bilgilerini sade bir dil ile çok yönlü olarak ele almıştır. Bu eser, bulaşıcı hastalıklar, bunların bulaşma şekli ve bunlardan korunma yolları hakkında genişçe bilgi verir. Dönemin önde gelen Avrupalı doktorlardan aldığı dersler neticesinde bu konularda önemli bilgiler edinen Dr. Besim Ömer Paşa bunları Osmanlı Devleti topraklarında uygulamaya koymaya çalışmış ve bu anlamda başarı sağlamıştır. Metinde belli başlı bulaşıcı hastalıklar açıklanmaktadır. Şarbon, kolera, veba- taun, verem, kuş palazı- difteri, kuduz, sakağı, kızamık, kızıl hastalık ve çiçek bunların başlıcalarıdır. Ayrıca tufeyli hastalıklardan kellik, trikofiti, pelad, bitlenme ve uyuz hakkında bilgi verdikten sonra bunlardan korunma yollarını da eserinde işlemiştir. Bu kitap bulaşıcı hastalıklar hakkında bilgi edinmek ve bunlara karşı dönemin korunma yollarını öğrenmek için her kesimden insanın anlayabileceği dilde yazılmıştır.
18. yüzyılda Doğu Akdeniz'de ticaret ve Haleb

Bu tezde 18. yüzyılda İngiliz Levant Company tüccarlarının Halep merkezli olmak üzere yürüttükleri ticari organizasyon incelenmektedir. Bu kapsamda Halep şehrinin ticari önemi ve Halep ticaretini uluslararası piyasalara açan İskenderun ve Kıbrıs gibi Akdeniz limanlarındaki İngiliz konsolos ve tüccarların faaliyetleri ve ticari organizasyonları İngiliz ve Osmanlı arşiv belgeleri doğrultusunda incelenmiştir. Bu çalışma ile İngiliz tüccarların Halep ve Akdeniz limanlarındakiticari faaliyetlerini nasıl bir organizasyon içerisinde yürüttüklerinin yanı sıra, butüccarların kredi ilişkilerine dair bazı yeni sonuçlar da elde edilmiştir.
Osmanlı tarih yazımında ve siyasetname literatüründe İbn Haldun'cu yaklaşımların değerlendirilmesi

Bu tezin temel konusu İbn Haldun'un tarih, devlet ve toplum nazariyelerinin Osmanlı tarih ve siyasetname müellifleri üzerindeki tesirini araştırmak ve bununla bağlantılı olarak Osmanlı'da bir tarih felsefesinden bahsetmenin mümkün olup olmadığını ortaya koymaktır. İbn Haldun'un görüşlerinin daha iyi anlaşılabilmesi ve İslam dünyasının diğer mütefekkirleri ile aralarındaki farkları ortaya koymak için Mukaddime müellifi ile seleflerinin nazariyelerinin mukayeseli bir okumaya tabi tutulması gerekir. Zira Kuzey Afrikalı mütefekkir kendinden önce yapılmamış olan birçok mevzuda kavramsallaştırmalar yapar. Bunun yanı sıra tarih başta olmak üzere devlet ve toplum mevzularında yeni yaklaşımlar öne sürer. Osmanlı müverrihleri İbn Haldun'un tarih telakkisini takip ederler ve İbn Haldun merkezli tarih felsefesi ortaya koyarlar. Kafiyeci, Mukaddime müellifinin yaklaşımına uygun bir çizgide tarih usulüne dair risale kaleme alır. İlk Vak'anüvis olan Naima İbn Haldun'un görüşlerinden hareketle tarih yazımında dikkat edilmesi gereken hususları Vak'anüvislik mesleği için asıl umdeler olarak tayin eder. Mustafa Nuri Paşa eserinde İbn Haldun'un tarih felsefesini tatbik etmesinin yanı sıra Osmanlı tarihini tavırlar nazariyesine göre dönemlendirmeye çalışır. Mukaddime müellifinin tarih telakkisi Cevdet Paşa ile kemal noktasına ulaşır. Osmanlı siyasetnamelerinde ise İbn Haldun'cu yaklaşımlara ilk olarak Katip Çelebi'de rastlanır. İmparatorluğun siyasi, mali ve toplumsal krizlerle karşı karşıya kaldığı bir dönemde Mukaddime müellifinin görüşleri bir reçete olarak sunulur. Zamanın farklılaşmasıyla Kuzey Afrikalı mütefekkirin fikirlerine yaklaşım tarzı ve nazariyesi üzerine yapılan yorumlamalar da farklılaşır.
18. yüzyılın ikinci yarısında Balıkesir şehir masrafları

18. yüzyılda ortaya çıkmış olan tevzi defterleri, kazalarda yapılan masrafların yine ilgili kaza halkından temini prensibine göre düzenlenmiş olup yapılan masraflar kazalardaki hanelere pay edilerek taşra yöneticilerinin tasarrufuna sunulmuştur. Uygulama ile kazalardaki imar, onarım, kazaya uğrayan devlet erkanının ağırlanması, haberleşme, eşkıya takibi ve savaş giderleri gibi masraflar ilgili kaza halkına paylaştırılmıştır. Uygulama devlet eliyle ortaya çıkmamış olup 16. yüzyılın sonundan itibaren başlayan mali değişimin taşradaki bir yansıması olarak devlet taşra arasındaki çıkar ilişkileri sonucunda ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda ana kaynak olarak Balıkesir kazasına ait 1750- 1800 yılları arasındaki şer'iyye sicil defterlerinde kayıtlı tevzi kayıtları kullanılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, Karesi Beyliği döneminden başlanarak 18. yüzyılın sonuna kadar geçen sürede Balıkesir şehir tarihi ana hatlarıyla incelenmiştir. Bu kapsamda Balıkesir şehrinin yapısı, nüfusu ve sosyo ekonomik durumu incelemeye tabi tutulmuştur. İkinci bölümde ise, tevzi uygulamalarının tarihsel süreci ve defterlerin hazırlanış prosedürlerinden bahsedilerek, kaza sakinleri ile taşra yönetimi arasındaki ilişkiler ve bu bağlamda sistemdeki suistimaller ortaya konulmaya çalışılmıştır. Devamında ise Balıkesir ve diğer kazalardaki tevzi uygulamaları irdelenmiştir. Üçüncü bölümde, tevzi defterlerinde yer alan ve kaza sakinlerine vergi olarak yansıtılan masraf türleri sınıflandırılmış ve ayrı ayrı incelemeye tabi tutulmuştur. Ayrıca Balıkesir kazasına bağlı mahalle ve köylerin sıkıntılı durumlarda üzerlerine düşen masraf paylarının tenzil edilmesine dair bilgilendirme yapılarak konu ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Sheikh Ubeydullah's movement

1 880 yılında bir takım Osmanlı aşiretleri İran topraklarına saldırdılar. Sonuç olarak Urmiye Gölünün batısındaki tüm topraklar etkilendi. Saldrralann tesiri Tebriz şehrine bile uzadı. Şeyh Ubeydullah adındaki Osmanlı nakşibendi şeyhi, bu hareketin başım çekiyordu. Hareketi milliyetçi istekleri olan ilk Kürt ayaklanması olarak değerlendirildi. Osmanlı imparatorluğunun bu harekete karşı tavrım, içinde bulunduğu kötü zamanlarına göre değerlendirilenecek türlü fikirler oluşturdu. Uzun zamandan beri imparatorluk üzerinde çözülme etkiliydi. Bu çalışmanin amacı, şeyhin hareketinin yapışım, uluslararası şartların bu hareketi nasıl şekillendirdiğini ve özellikle de bu harekette Osmanlının rolünü incelemektir.
H. 1060 ? 1061/M. 1650-1651 tarihli 100 nolu Manisa şer'iyye sicili

Son dönemlerde giderek artan ve önem kazanan tarih araştırmalarından biri de şehir tarihi ve buna en temel ve özgün kaynak teşkil eden şer'iyye sicilleridir. Bu çalışmada şer'iyye sicili vasıtasıyla, Manisa şehrinin o dönemde, siyasi, idari, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısını bilimsel bir yaklaşım ve metodla araştırmayı ve Osmanlı şehir yapısıyla alakalı genelleme ve tespitlere katkıda bulunmayı amaç edindik. Araştırma, konu bakımından 1650- 1651 yıllarında Manisa şehri ve onu günümüze yansıtan, önemli bilgiler içeren ve konuya temel kaynaklık eden H.1060- 1061 tarihli 100 nolu Manisa Şer'iyye Sicili'nde yer alan dava ve kayıtlarla sınırlıdır. İncelediğimiz defter içerdiği dava ve kayıtları itibariyle, Manisa çevresinde, o dönemde şehir merkezi, mahalleler, kaza ve köy gibi yerleşim birimleri ve buralarda yaşamış çeşitli meslek ve konumdaki insanların sosyal yaşamları hakkında bilgiler vermektedir. Bunlar, o dönemde, insanların sahip oldukları ferdi haklardan, aile hayatına yönelik ilişkilere, bunların yanı sıra çeşitli eşyalar, zirai ürün ve aletler, hayvanlar ve bu eşyaların fiatlarını içeren bilgilerdir. Aynı zamanda bu mahkeme kayıtlarından, o dönemde, uygulanan hukuku ve sonuçlarının sosyal hayata yansımalarını da öğrenmek mümkündür. Son olarak defterde geçen bazı belgelerden, o dönemin, siyasi olayları ve merkez-çevre ile olan idari ilişkiler hakkında da bilgiler edinilebilir. Sonuç olarak incelediğimiz defterde geçen tüm bu veriler nicelik ve nitelik olarak değerlendirilip bir sonuç halinde sunulmaya çalışılmıştır.
18. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'ndaki bilimsel faaliyetler ışığında kimya çalışmalarının değerlendirilmesi

Ali Münşi'nin (7-1733/1734) Bidaat'ül-Mübtedi adlı eseri Batı'da XVI. yüzılın ikinci yansında Paracelsus tarafından kurulmuş olan iyatrokimya akımını Osmanlı İmparatorluğu'nda tanıtmayı amaçlamış bir farmokoloji çalışmasıdır. Söz konusu eser, alfabetik bir dizinle hazırlanmış bir formakoloji eseri görünümündedir. Fakat içeriği itibariyle tipik bir iyatrokimya eseridir. İlaçlarda kullanılacak olan inorganiklerin saflaştırılmasına büyük önem verilmiş ve saflaştırma yöntem ve süreçleri ayrıntılı bir biçimde açıklanmıştır. Eserde kullanılmış olan terminoloji Batı'da XVII. yüzyılın ikinci yansına kadar kullanılmış olan terminolojinin Osmanlıca'ya aktarılmış şeklidir. Fakat müellif aynı zamanda modem kimyaya geçişte kullanılabilir bir kimya terminolojisi oluşturma çabasına da girişmiştir. Yazar eserinde, özellikle frengi, veba, sıtma ve öldürücü dizanteri gibi tedavisi zor hastalıkların tedavisinde anorganik maddelerle yapılmış ilaçlardan büyük yararlar görüldüğünü sık sık ifade ederek, iyatrokimya ilkelerine göre tedaviye güven duyulması ve bunun yaygınlaşması için zemin hazırlanmaya çalışmıştır. Aynrıa eserde simya terminoloji ve teorilerinin kullanılmasından kaçınılmış, böylece bu alanda çalışacak gençlerin genel olana yöneltilmesi, tıbbın ve kimyanın simyadan ayrılması hedeflenmiştir. Sonuç olarak Ali Münşi, kendisinin bir iyatrokimyacı olduğunu ve bu sayede zor tedavi edilebilir hastalıklarla mücedele edebildiğini ifade ederek, kendi eserinden yararlanacak kişilerin Tıbb-ı Cedid'e ve dolayısıyla iyatrokimyaya güven duymalarım sağlamaya çalışmıştır. 696
''Tearüf-i Müslimin'' Dergisine Göre Çarlık Rusya'sında Türklerin meseleleri ve çözüm arayışları

Bu Yüksek Lisans Tezi, Rusya Türklerinin cedit hareketi içinde teorik ve pratik alanda kendine özgü bir yeri olan Abdürreşid İbrahim ve onun Osmanlı'da süreli olarak yayınını sağladığı Tearüf-i Müslimin dergisi ile ilgilidir.
Modernleşme sürecinde Osmanlı'da çocuk eğitimi ve literatürü

Bu araştırmada Osmanlı Devleti'nde 0 - 12 yaş arası çocukların eğitimi ve sosyal hayatları klasik ve ağırlıklı olarak modern dönem içinde olmak üzere incelemeye çalışıldı. Aynı zamanda çocuk edebiyatı, çocuklarla ilgili yayın hayatı, gazete ve dergileri de kapsayan bir literatür çalışması yapıldı. Osmanlı'da Fatih Sultan Mehmet'in ilk olarak açtığı sıbyan mektepleri eğitim açısından tek ilköğretim kurumuydu. 1850'lere kadar bu okul tek başına ilköğretimi yürüttü. Tanzimat'tan sonra ise ilköğretim kurumları İbtidai'lerle yenilenmeye çalışıldı ve ilköğretimde ikili bir dönem başladı. Bu cumhuriyetin ilanına kadar devam etti. Her ne kadar yetersiz olsa da eğitimde en ciddi adımlar Tanzimat'tan sonra atılmış, Batılılaşma süreciyle birlikte çocuğun sosyal yaşantısında büyük değişiklikler olmuştur. Osmanlı Devleti'nin model olarak aldığı Batı'da çocuklara ilişkin kurumlaşmanın üç aşamadan oluşur. İlk olarak, çocuğun büyüklerden farklı bir hukuku olduğunun kabul edilmesinden, çocuk mahkemelerinin kurulmasına kadar devam eden iyileştirmelerdir ki bu aşamanın kişi hak ve özgürlüklerinin güvence altına alındığı anayasal süreçlerle yakından ilgisi vardır. İkincisi, hukuki düzenlemeler paralelinde oluşturulan, çocukların cezalarını çekerken aynı zamanda meslek sahibi üretken insanlar haline gelmelerine olanak sağlayacak ceza ve ıslahevlerinin kuruluşudur ki bu da Sanayi Devrimi'nin sosyoekonomik sonuçlarıyla ve çocuk suçlarındaki artışla yakından ilgilidir. Son olarak ise tüm çocukları kapsayacak bakımevleri, yurtlar, süt evleri, kreşler vb. kurumların açılması oluşturur ki özellikle I. Dünya Savaşı'nın olumsuz koşullarından sonra hızlanan bu süreç, modern sosyal yaşamın bir olgusu olmuştur. Sonuç olarak devlet, çocukları sosyal politikaları ve ideolojisini benimsetebileceği bir araç olarak göre ne kadar eğitimine ve sosyal hayatına hiçbir müdahalede ve yardımda bulunmamıştır diyebiliriz. Batılılaşma ve devletin bulunduğu durumdan kurtulmasının temelden başlayan reformlarla gerçekleşebileceği çok geç anlaşılmış ve yapılan ıslahatlar yetersiz ve geç kalmıştır. Bu alandaki araştırma ve somut belgelerin ve konuyla ilgili araştırmanın az olması günümüzde de bu konuya gerekli ilginin gösterilmediğinin bir ispatıdır.
The Celali effect in 17th century-ottoman transformation

Bu çalışma 17. yüzyıl Osmanlı transformasyon döneminde Anadolu'da meydana gelen Celali İsyanları'nın sonuçlarını incelemeyi hedeflemektedir. Bu çalışmada transformasyon dönemi, imparatorluğun yerel şartlar ve imparatorluk dışında gelişen olaylardan etkilenerek askeri ve ekonomik alanlarla çeşitli problemlerin ortaya çıkması neticesinde söz konusu alanlarda 16. yüzyıldan 17. yüzyıla geçiş döneminde meydana gelen değişimlerin görüldüğü dönemi ifade etmektedir. Bu tezde Celali İsyanları'nın etkileri demografik ve ekonomik alanlarda 'Celali Etkisi' kavramı kullanılarak incelenecektir. Celali Etkisi, Celali yıkımının en etkili olduğu İç Anadolu ve Kuzey Anadolu bölgelerinde uzun ve kısa vadeli olarak ele alınacaktır. Literatürdeki mevcut çalışmalar ve tezde kullanılan mukataa defterleri, iltizam talepnameleri ve mühimme defterleri gibi Osmanlı arşiv belgeleri göze önüne alınarak Celali Etkisi incelemesi 1576 ve 1643 arası dönemi kapsayacaktır. Bunların yanında Celali İsyanları'nın yıkıcı etkilerini görmek açısından kullanışlı olduğu görüldüğü için Fransız Büyükelçiliği tarafından tutulan raporlar da kullanılacaktır.
Meclis-i Alİ-i Hazain'in teşkilat yapısı ve faaliyetleri

1860 yılında Islahat-ı Maliyye Komisyonu'nun değişikliğe uğramasıyla kurulan Meclis-i Ali-i Hazain'in idari yapısı ve istişari faaliyetleri, ihmal edilen bir araştırma zemini olmuştur. Meclisin yapısı, müzakereleri ve icraatları hakkında çok az şey bilinmektedir. Bu tez, bu yüzden Avrupa'daki örnekleri temel alınarak modern bir devlet maliyesi oluşturma teşebbüslerinden biri olan Meclis-i Hazain'in tarihsel olarak kuruluşunu bina etmekte ve tartışmaktadır. Tez, meclisin kuruluş tartışmaları ve lağvedilişi esnasındaki gelişmeleri takip etmektedir. Meclisin uğraştığı temel meseleler ise Osmanlı İmparatorluğu'ndaki vergi politikaları ve borçlanmalara ilişkin düzenlemelerdir. Bunun sonucu olarak bu araştırma mecliste yapılan tartışmalar esnasında meclisin kendi ürettiği kaynaklara, gazetelere ve yabancı mali raporlara dayanmaktadır. Bu kaynaklar dikkate alınarak bu tez 1860- 1866 yılları arasında Meclis-i Ali-i Hazain'in imparatorluktaki vergi sisteminin çeşitlenmesinde istişari ve etkin rolünü göstermektedir.
De Mystification of the contemporary historiographical paradigms: Ottoman provincial notables in historical perspective

On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında yerel güce sahip büyük ayan ve eşraf ailelerinin politik üstyapıya sıçrama olgusu genellikle siyasi ve devlet-merkezli bir tarihsel perspektiften incelenmektedir. Böyle bir çerçeve yanlış değil fakat teorik yönden eksiktir. Osmanlı toplumsal yapısı tarihsel bir süreç olarak incelendiğinde, sözü edilen köy ve küçük kentlileri gelenlerinin politik güç kazanım mekanizmalarının kökenleri bizi Osmanlı cemaat yapısına ve cemaat-içi örgütleyici güç olgusuna götürür. Osmanlı devleti diğer kapitalizm öncesi tarımsal ekonomilerde olduğu gibi tarımsal artık' ın üreticiden çekilmesinde yerel elitlerin aracılığına muhtaçtır. Sözü edilen elitler imparatorluğun kuruluş aşamalarından itibaren yerel güç yapıları ve sembol sistemleri üzerinde her zaman birer sosyal ve ekonomik lider konumunda olmuşlardır. Bu bağlamda; Osmanlı yönetici sınıfı olan Askeri gerek imparatorluğun on altıncı yüzyılda yaşadığı eko-demografik kriz dolayısı ile gerekse iç dinamikler nedeniyle bir dönüşüm sürecine girmiş ve bu sürecin sonucu olarak yerel elitler meşru artık toplama haklarını korurlarken diğer elit grupları üreticilerin gözünde meşruiyyet1iklerini yitirmişlerdir. Dolayısıyla bu süreç bir elit değişimine neden olmuş ve bu değişim sonucunda yerel elitler sosyal ve ekonomik güçlerine ilaveten politik güç'ü ellerine geçirmişlerdir.
163 nolu Arapgir Şer'iye Siciline göre Arapgir

Şer'iyye sicilleri, Kadıların görevleri gereği mahkemelerde verdikleri hükümleri, merkezden gelen belgeleri ve sorumlu oldukları yerlerdeki önemli olayları kaydettikleri defterlerdir. Bu siciller, kadı ve naiblerin mahkemelerde hüccet, ilam, maruz, mürasele şeklinde kaydettikleri hükümleri, tayin beratlarını, buyruldu, tezkire, tahrirleri geçtikleri kaza, kasaba ve köylerde olan önemli olaylara dair kayıtlar ihtiva etmektedir. Şer'iyye Sicillerindeki konular bir kaza idaresinde meydana gelebilecek her türlü olay ve düzenlemeler ile tarihi gerçekleri kapsar. Şer'iyye sicillerinden, o dönemin ekonomik, sosyal, kültürel ve hukuki durumunu, askerlikle ilgili bilgileri, savaş öncesi ve sonrası toplumsal olaylarını çıkarmak mümkündür. Bu çalışmada, 163 Numaralı Arapgir Şer'iyye Sicil Defterinin tanıtımı, sicilin kaydedildiği Arapgir hakkında değerlendirme, hükümlerin özeti ve hükümlerin konulara göre tasnifi yapılmıştır. 163 No'lu defterden yararlanılarak 1308 1311 (1892 1895), üç yıl içerisindeki Arapgir'in sosyal, kültürel, ekonomik, hukuki ve siyasi hayatı hakkında bilgi sahibi olmaktayız.
74 /2 numaralı Kayseri Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi

Şer'iyye sicilleri, Osmanlı Devleti'nin başlangıcından Tanzimat Dönemi'ne kadar her türlü hukuki ihtilafın çözüldüğü merci olan Şer'iyye Mahkemelerinde tutulan kayıtlardır. Bu kayıtlar, Osmanlı tarihinin hukuki, idari, sosyal ve iktisadi alanlarında birinci elden en önemli kaynakların başında gelmektedir. Şer'iyye sicilleri, ait oldukları bölgenin iktisadi ve sosyal hayatı hakkında malumat veren mahkeme kararlarının yanı sıra, merkezden vilayet, sancak ve kazalara gönderilen ferman ve buyurulduların birer sureti de bu defterlere kaydedilmekteydi. Bu bakımdan çalışmamızın ana kaynağı olan 74/2 numaralı Kayseri Şer'iyye Sicili'nde alım, satım, borç, alacak, miras, tereke gibi mahalli kayıtlar yanında, özellikle devletin askeri ve mali düzenlemeleri ile idareci ve mütevelli atamaları hakkında bilgi veren ferman ve beratlar da bulunmaktadır. Osmanlı Devleti'nin hukuki, iktisadi, içtimai, idari ve askeri tarihini hakkıyla ortaya koymak ancak şer'iyye sicillerinin incelenmesi ile mümkündür. Özellikle şehir tarihi araştırmaları ve muhtelif bölgelerdeki mahalli hayata ait araştırmaların birinci derecede kaynağı şer'iyye sicilleridir. Kayseri ile ilgili tarihi gerçeklerin ortaya çıkarılması ve şehrin siyasi, içtimai, idari ve iktisadi yapısını etraflı bir şekilde ortaya koymak ancak bu sicillerin incelenmesi ile mümkün olabilecektir.
19. yüzyılın ilk yarısında Selanik şehri

Osmanlı Devleti'nin Rumeli bölgesinde önemli bir ticari ve kültürel merkez olan Selanik şehri, 19. yüzyılın ilk yarısında tam bir Osmanlı şehri görünümündeydi. Bu görünümü somut hale getirerek okuyucunun zihninde canlandırma gayesi güttüğümüz bu çalışmada, askeri, idari, sosyal, ekonomik ve kültürel hayata tuttuğumuz farklı projeksiyonlarla şehrin dinamikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Selanik'in bir Osmanlı şehri olması sebebiyle farklı arşivlerde muhafaza edilen Osmanlı evrakı ana kaynak olarak kullanılmıştır. Döneme ait şehir şeriyye sicillerinden de önemli ölçüde istifade edilmiştir. Ana kaynaklardan elde edilen bilgiler, gezgin notları, yerli ve yabancı literatürdeki araştırma eserleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Şehrin askeri statüsüne dair ilk bölümde askeri birimlerin mekansal tarifleri ve kalede muvazzaf askerlerden kullanılan mühimmata kadar ayrıntılı değerlendirmeler yapılmıştır. Devamında, şehirdeki sosyal hayatın dinamikleri ve mekan tanımları üzerinde durulmuş, şehrin tarihi topografyası, günümüz Selanik'ine yapılan atıflarla anlamlandırılmıştır. Şehrin sakinleri olan Yahudi, Müslüman ve Rum cemaatlerinin nüfus yapılarının değerlendirmesi, bilhassa sahip oldukları nüfusun şehir hayatındaki nüfuzu üzerinde tespitler yapılmış, bu büyük gruplar haricinde şehrin Frenklerinden müstemenlerine, Bulgar, Ulah, Arnavut azınlıklarından ünlü Dönmelerine kadar toplumsal yapı içerisinde yer sahibi olan tüm unsurların varlığına işaret edilmiştir. Tarih boyunca ticari potansiyeliyle ön plana çıkan Selanik'in hem yerel hem de uluslararası ticaretteki rolü, şehir ekonomisinin üretim, pazar ve tüketim ilişkileri çerçevesinde şekillenen çok kültürlü dokusu 'şehir ve ekonomi' başlığı altında incelenmiştir. Ekonomik hayatın kontrol mekanizmaları ve çok renkli manzarası ortaya konmaya çalışılmıştır. Son olarak, Tanzimat öncesinde ve sonrasında, şehirdeki değişim-reform çabaları ile şehir idaresi ve sakinlerinin şehrin farklı problemleri üzerinde kurmaya çalıştıkları hakimiyet değerlendirilmiştir. Şehir sakinlerinin 'Selaniklilik' bilinci çerçevesinde ortaya koyduğu kamusal irade örneklerine yer verilmiştir. Şehrin sorunlarına karşı literatürde yer alan tek taraflı anlatımlara Osmanlı evrakı sayesinde eleştirel bir bakış da geliştirilmeye çalışılmıştır. Kullanılan kaynakların özgünlüğü sayesinde, Selanik'in tarihi için yeni bir anlatım ortaya konmuş, şehrin Osmanlı kimliğine dikkat çekilmiştir.