Tunç ve demir çağlarında Doğubayazıt ve yakın çevresi

Anadolu, coğrafi konumu açısından Prehistorik çağlardan itibaren birçok ülke geçişinde deyim yerindeyse bir köprü görevini üstlenmiştir. Bununla birlikte sayısız doğal kaynaklardan oluşan zenginliği ve yol güzergahlarıyla Eski çağlardan itibaren üretim endüstrisinin ve tüccarların odak noktası olmuştur. Bu nedenlerden dolayı Anadolu'da birçok kültürün izini bulmak mümkündür. 'Tunç ve Demir Çağlarında Doğubayazıt ve Yakın Çevresi' başlıklı tez çalışmamızın ilk bölümünde de Anadolu'nun coğrafi özellikleri ele alınmış ve coğrafyanın arkeoloji üzerindeki etkisinin anlaşılması maksadıyla ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiştir. Anadolu, yedi coğrafi bölgeden oluşmaktadır. Bunlardan biri ise Doğu Anadolu Bölgesi'dir. Doğu Anadolu, coğrafi statüsü açısından Mezopotamya, İran ve Kafkaslar arasında doğal bir yolla geçiş noktasında bulunmaktadır. Birçok zengin doğal kaynaklarıyla birlikte önemli yol ağlarına sahip olmasından dolayı bölge, Prehistorik çağlardan itibaren söz konusu coğrafi bölgelerin pazar ve üretim endüstrisi yeri olmuştur. Biz de bu çalışmamızda Doğu Anadolu'nun coğrafi özelliklerini farklı kaynaklardan irdeleyerek bölgenin coğrafyası ile ilgili elde edilen kaynaklar ışığında tez kapsamında değerlendirdik. Doğu Anadolu Bölgesi birçok bölüme sahiptir. Bunlardan biri ise Yukarı Murat Bölümü'dür. Yukarı Murat Bölümü sınırları içerisinde bulunan Doğubayazıt ilçesi, Doğu Anadolu'nun kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Doğubayazıt, sahip olduğu doğal zenginlerle birlikte coğrafi özelliklerinden dolayı Prehistorik çağlardan itibaren farklı toplulukların bir arada yaşadığı bir ilçedir. Bu nedenle ilçede günümüzde dahi birbirinden farklı kültürleri bulmak mümkündür. Zira günümüzde Gürbulak Sınır Kapısı'na sahip olan Doğubayazıt, özellikle İran, Azerbeycan, Nahçıvan, Gürcistan ve Ermenistan gibi ülkelerin ticaret merkezidir. 'Tunç ve Demir Çağlarında Doğubayazıt ve Yakın Çevresi' başlıklı tez çalışmamızın ikinci bölümünü Doğubayazıt ve yakın çevresinin coğrafi özellikleri ele alınmış ve ilçenin coğrafi statüsünü anlamak için yeterli veriler mevcuttur.'Tunç ve Demir Çağlarında Doğubayazıt ve Yakın Çevresi' başlıklı tez çalışmamızın üçüncü bölümünde Anadolu'nun tarihi devirleri ele alınmıştır. Bu bağlamda Paleolitik Çağ'dan konumuz itibariyle Tunç ve Demir çağların Anadolu'daki süreci ele alınmıştır. Tez konumuzun konu bütünlüğünü dikkate alarak irdelenen Tunç ve Demir çağların öncül süreçlerini ele almamızın konu bütünlüğünü daha iyi anlamamız açısından fayda sağlamaktadır. Bundan hareketle söz konusu çağları ele alırken ayrıntıya değinmeden temel bileşenleri değerlendirilmiştir. Tezimizin dördüncü ve ana konusu oluşturan bölümde, Tunç ve Demir çağların Doğubayazıt ve yakın çevresindeki süreci ele alınmıştır. Bu bağlamda bölgede gerçekleştirilen ilk bilimsel yüzey araştırmaları ve kazı çalışmaları verileri dikkate alınarak tespit edilen arkeolojik unsurlar bir bütün olarak tez kapsamında değerlendirilmiştir. Geniş bir literatür çalışmasından sonra belirli sorular elde edilmiştir. Bu bağlamda Doğubayazıt ve yakın çevresinde ilk olarak hangi çağda iskan faaliyetinin gerçekleştiğini ve bu iskan faaliyetinin ne kadar uzun sürede gerçekleştiği sorularımızın öncüsü olmuştur. Gerçekleştirilen araştırmalar neticesinde tespit edilen arkeolojik unsurların neler olduğunu ve bu unsurlar da gerçekleştirilen tahribatların ne denli fazla olduğu gibi sorularımızın cevabını saptamak amacıyla belirli temel kriterler üzerinden giderek araştırmamızı tamamladık.'Tunç ve Demir Çağlarında Doğubayazıt ve Yakın Çevresi' başlıklı tez çalışmamızın ana konusu olan Tunç ve Demir çağların öncül süreci ve ilk iskan faaliyetlerinin gerçekleştiği Geç Kalkolitik Çağ'ın ele alınmasında sakınca görülmemiştir. Zira tez çalışmasında Tunç ve Demir çağları ele alınırken Geç Kalkolitik Çağ'ın eksikliği anlaşılmış ve bu eksikliğin tamamlanması için de gerek Doğubayazıt ilçesi gerekse Iğdır ilindeki süreç ele alınıp kültürel benzerlikler saptanmıştır. Çalışmamamızın devamında yararlandığımız kaynaklarla birlikte haritalar, tablolar ve levhalar bulunmaktadır.