turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye ekonomisi'nde yatırım alternatifi olarak altın kullanımı

Türkiye kuyumculuk piyasasının altın talebi 2006 itibarıyla, hurda dahil, 300 tonu aşmış ve Avrupa'da birinci sıraya yerleşmiştir. Yatırım amaçlı resmi altın sikke basımında Türkiye 62 tonluk üretimiyle açık ara dünya birincisidir. Fiziki altın talebindeki bu canlılık Türkiye'yi en önemli altın ithalatçılarından biri haline getirmiştir. Bu konuma gelinmesinde diğer etkenlerin yanı sıra özellikle İstanbul Altın Borsası'nın kurulması ve iyi bir performans göstererek altın arzındaki sorunları gidermesiyle fiyatlarda arz yönüyle bir süreklilik sağlaması etkili olmuştur. Bununla birlikte, altına olan geleneksel ilgiye rağmen, son on yılda diğer yatırım araçları ve bunlar üzerine yazılan türev sözleşmeler hızla çeşitlenip geliştiği halde benzer durum altın için gözlenmemiştir. İAB bünyesinde yapılan işlemler son on yıl içinde önemli değişiklikler göstermiştir. TL/gram ağırlıklı başlayan işlemler giderek azalmış ve son yıllarda neredeyse işlemler tamamen ABD Doları ile yapılır hale gelmiştir. Ayrıca 1998- 2001 yılları arasında ithalat miktarlarının oldukça üzerinde gerçekleşen işlem miktarları giderek ithal edilen altın miktarı ile aynı seviyelere inmiştir. Tez kapsamında, İAB'de oluşan fiyatlar yurtdışı piyasa fiyatlarıyla karşılaştırılmıştır. İAB bünyesinde kurulan diğer piyasaların durumu incelenmiş ve İAB'nin gelişebileceği yönler tartışılmıştır. 1995- 2006 döneminde altın ve İMKB 30 getirilerindeki oynaklıklar zaman serileri ile mukayese edilerek açıklanmaya çalışılmış ve elde edilen sonuçlar incelenmiştir. Elde edilen bilgilerin portföy risk yönetimi süreçlerine katkıda bulunacağı değerlendirilmektedir
İktisat teorisinde denge tartışmaları

Leon Walras'ın genel denge analiziyle dengenin varlığını, tekliğini ve kararlılığını ispatlamaya çalışmasıyla birlikte başlayan denge tartışmaları günümüze kadar süregelmiştir. Klasik ve neoklasik iktisatçılar genel dengenin varlığını ispatlamak için teorilerinin gerçek hayatla tutarlılığını zayıflatan 'zaman' unsuruna yer vermemişlerdir. Tamamen farklı bir iktisadi görüşle ortaya çıkmasına rağmen analizlerini statik bir çerçevede ele alan Keynes, klasiklerde olduğu gibi gerçek hayattan uzaklaşmıştır. Birçok iktisatçı dinamik analizlerin daha gerçekçi olduğunu bilmelerine rağmen teorilerini ayakta tutmak için statik analizlerden vazgeçmemişlerdir. Dinamik analizler dahilinde oluşturulan Dinamik Genel Denge modelleri iktisadi olayları daha gerçekçi bir çerçevede ele almaya çalışmıştır. Von Neumann'ın analizi dinamik bir yapıda olmasına rağmen ileriye dönük beklentileri dikkate almaması nedeniyle, dengeye nasıl ulaşılacağı konusunda bilgi vermemektedir. Modern iktisat teorisinde kullanılan denge modellerinin krizlerin öngörülmesindeki başarısızlıklarından dolayı sorgulanmaya başlanmaları DSGE modellerinin itibarını arttırmıştır. Denge üzerinde yapılan birçok araştırmaya rağmen günümüzde halen dengenin kesin olarak varlığı üzerinde uzlaşmayı temsil eden bir model söz konusu değildir. Statik denge modellerinin tahmin amacına uygun fakat varsayımları gereği, gerçek hayattan kopuk olmaları; buna karşılık dinamik denge modellerinin gerçek hayata yakın fakat varsayımları gereği tahmin amacına uygun olmamaları denge konusundaki tartışmaların temel kaynağını oluşturmaktadır. Bu nedenle denge tartışmaları daha uzun süre iktisat teorisinin gündeminde kalacağa benzemektedir.
Türkiye'de mali disiplinin oluşumunda Imf politikalarının rolü

Günümüze kadar benimsenmis olan iktisadi düsüncelerin hepsinde kamu harcamalarının kamu gelirleri ile karsılanması esas tutulmustur. Zaman içerisinde meydana gelen siyasi ve ekonomik değişimler neticesinde kamu harcamalarındaki artıs, kamu gelirlerindeki artıstan daha fazla olmustur. Bu durumun süreklilik arz etmesi de bütçe açıklarına, borçlanmaya, para basımınaneden olarak mali disiplinden uzaklasılması sonucunu dogurmustur. Bu genellemenin ülkemiz için de geçerliligini korudugunu söylemekyanlıs olmayacaktır. Zaman içerisinde kamu harcamalarını yapan kamu kurumlarının ve uygulanan politikaların neticesinde kamu maliyemiz hantal bir hale bürünmüstür. Bu hantal yapı, ekonomimizi derinden sarsacak krizlerlepatlak verme noktasına gelmistir. Kriz sonrasında uygulamaya konanUluslararası Para Fonu politikaları neticesinde kısa süreli de olsarahatlama saglanarak mevcut durum sürdürülebilir hale getirilmistir. Son yasanan Kasım 2000 ve Subat 2001 krizlerinde, artık mevcut durumun daha fazla sürdürülemeyecegi anlasılmıstır. Bu baglamda, daha önceden alınması kararlastırılan ancak uygulamaya konmakta gecikentedbirlere ilaveten yeni tedbirlerin de zaman geçirmeden ve kararlılıklayürürlüge konması gerektigi vurgulanmıstır. Bu tedbirleri ülkemiz ekonomisine öneren ve o günlerden günümüze kadar olan süreç içerisindegöstergelerin iyilesmesine katkı saglayan Uluslararası Para Fonu'nun mali disiplinin saglanmasındaki rolü azımsanmayacak niteliktedir.
Futbol ekonomisi; Spor Toto süper Ligin piyasa yoğunlaşma oranının (CR4 ve HHI) Avrupa'nın altı büyük liginin piyasa yoğunlaşma (CR4 ve HHI) oranın karşılaştırılması

Futbol; milattan önce 2697 yılında Çin imparatoru Huang-Ti askerlerine futbol oynatmasıyla başlayan ve yüzyıllarca yıl devam eden ve futbol ilk oynandığından savaş amaçlı askerlerin savunma, atak, savaş kondisyonunu ve savaş taktiklerini geliştirmek amaçlı oynanan oyundur. Türklerinde futbol geçmişşi ilgili ilk bulgu ise 1072- 1074 yıllarında Kaşgarlı Mahmut'un Divan-ı Lügati't Türk'te ''tepük'' olarak geçmektedir. Futbol başlarda askeri alanda kullanılsa da 19 yy'da eğlence amacıyla oynanmaya başlanmıştır. Günümüzde ise yeşil sahalarda oynanan ve basit kurallarla oynanan oyun olmaktan çıkmıştır. Ekonominin bir alt dalı olma özelliğinde almıştır. Futbol bu haliyle ekonominin vazgeçilmezi olmuştur. Dijital yayın olanaklarıyla yeryüzünde üç milyardan daha fazla insana ulaşıp eşsiz bir Pazar haline gelmiştir.
Analysis of Turkish textile trade: Gravity Theorem approach

Son yıllarda, uluslararası ticaret günden güne daha da önemli hale gelmektedir. Ülkeler ve firmalar üretimden ve ticaretten daha fazla gelir ve fayda elde etmek için uluslararası ticaret faaliyetlerine daha fazla entegre olmaktadır. Bu doğrultuda, çalışmanın amacı ihracat ve mesafe arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada bu ilişkiyi değerlendirmek amacıyla, bağımlı değişken olarak ithalatçı ülkelerin Türkiye ile mesafesi, 193 ülkenin gayri safi milli hasıla verileri, nüfus verileri, USD / TL döviz kuru, ortak Gümrük Birliklerine üyelik ve Türkiye'nin tekstil ihracatındaki üç alt kırılım olan dokuma elyafı ve bunların atıkları (SITC 26), iplik ve kumaş (SITC 65) ve giyim eşyası ile bunların aksesuarları (SITC 84) verileri 2007- 2017 yılları aralığında dahil edilmiştir olup veriler TÜİK web sitesinden elde edilmiştir. Çalışmada ilişkiyi ölçmek amacıyla yöntem olarak Çekim Modeli kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre mesafe verisi Türkiye tekstil ihracatını olumsuz etkilemektedir. Ülkelerin Türkiye'ye uzaklığı arttıkça ticaret yapma eğimlerinin azaldığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra gayri safi yurtiçi hasıla, nüfus, TL'nin değerinin azalması, ortak Gümrük Birliği üyeliği değişkenlerinin Türkiye tekstil ihracatını artırıcı etkileri olduğu görülmüştür.
A new approach to age and risk taking behavior of agents

Bu tezde, bireylerin risk alma davranışları ile yaşları arasındaki ilişkiyi analiz etmek için evrimsel oyun teorisi tekniklerini kullanıyoruz. Ekonomi literatüründe kabul edildiği üzere riskten kaçınmanın yaşlılar için, risk arayışının ise gençler için durağan davranış biçimi olduğunu varsayıyoruz. Öncelikle, yaş farklılaşması kapsamında heterojenlik içermeyen temel bir model çözüyoruz. Böyle bir durumda, popülasyon gruplarının başlangıç uyum seviyeleri durumuna bağlı olarak mutasyonun kazanç seviyelerine göre arttığını ya da azaldığını gözlemliyoruz. İkinci aşamada, modele popülasyon heterojenliği ekliyoruz. Böyle bir modelde, öngörülen başlangıç mutant oranları, evrimin tetiklenmesini sağlıyor. Daha sonra, başlangıç uyum seviyesinin, başlangıç riskten kaçınma ve başlangıç risk arayışı oranlarının, evrim sürecine etkilerini nümerik olarak inceliyoruz. Son olarak, popülasyondaki farklı riskten kaçınma ve risk arayışı oranlarının mutasyon üzerindeki zamanlararası etkilerini araştırıyoruz.
Türk Gelir İdaresinin Yeniden Yapılandırılmasında Denetim Müessesesi

Devletin; kamusal mal ve hizmet ihtiyaçlarının finansmanını sağlamak için egemenlik gücüne dayanarak, karşılıksız olarak, zorla aldığı en önemli kaynak vergilerdir. Türkiye'de vergi sistemi, mükelleflerin gelir ve kazançlarını beyan etmesi üzerine kurulmuştur. Verginin, karşılıksız ve zorla alınması unsurlarınınolması beyan esasına dayalı vergi sistemlerinde denetimi zorunlu kılmaktadır. Vergi denetiminde amaç; hem mükellefler hem de vergi idaresinin yaptıklarıişlemlerinin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. 5345 Sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun' un 16.05. 2005 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi ile Gelir İdaresinde yeniden yapılandırılmaya gidilmiş, gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Bu kanunla; mükellef odaklılık, saydamlık, verimlilik gibi temel ilkelerle mükelleflerin haklarının gözetilerek, vergiye uyumlarının arttırılması hedeflenmiştir. Vergi Daireleri Otomasyon Projesi ile tüm illerdeki vergi daireleri otomasyona geçmişş, vergilerin elektronik beyanname ile beyan edilmesiuygulaması büyük ölçüde sağlanmıştır. İdarenin vergi denetimi konusunda, idari yapı ve uygulamadan kaynaklanan sorunları denetimde etkinliğin ve verimliliğin sağlanmasını engellemektedir. Bu sorunların en önemlileri; denetim birimlerinin çok başlıyapısı, bu sebepten dolayı sağlanamayan koordinasyon ve denetim birimlerininuzmanlaşması sorunlarıdır. Vergi denetimine yetkili denetim birimlerinin, ayrıörgütler şeklinde düzenlenmiş idari yapısı denetimin uygulanması sırasında bazı görev ve yetki çakışmalarına sebep olmaktadır. Bu birimler arasında uygulanacak politikaların birlikte belirlenmesi ve koordinasyon sağlanmalıdır. Denetimbirimleri tek bir merkez altında toplanmalı, belirlenen plan ve program dahilinde, denetim birimleri arasında görev paylaşımı yapılmalı ve her birimin sorumluluk alanları net olarak belirlenmelidir. Böylece uygulamada karşılaşılan sorunlarengellenecektir. Ayrıca denetim elemanlarının; denetim yapılacak olan sektörlerde eğitilip uzmanlaşması sağlanarak hem denetimde etkinlik sağlanmalıhem de işgücü kaybı önlenerek denetim sayısının arttırılması sağlanmalıdır.
Türk Eximbank ve ihracatın desteklenmesindeki rolü

İhracatın finansmanı, kredi, sigorta ve garanti yöntemleri ile ihracatçıya ödeme kolaylığı sağlanabilmesi ve böylelikle ihracatın vadeli satışlarının desteklenmesidir. Ülkemizde de ihracatın desteklenmesi görevi 1987 yılında kurulan Türk Eximbank tarafından yürütülmektedir. Türk Eximbank, ihracatı destekleme işlevini, kredi, sigorta ve garanti programlarıyla sürdürmektedir. Bir yandan kısa vadeli kredi programlan ile bankacılık sistemine ihracatın desteklenmesi amacına yönelik olarak kaynak aktarırken, diğer yandan bankacılık sisteminin elinde bulunan fonları ihracatın finansmanında kullanmaktadır. Türk Eximbank, kurulduğu günden bu yana, ihracatın kısa vadeli finansmanını ticari bankacılık sektörüne bırakarak, gelişmiş ülkelerdeki ihracat finansman kurumlan gibi orta ve uzun vadeli ihracat kredi ve sigorta programlarına yönelmeyi hedeflemektedir. Çalışmada ihracatın finansmanı teorik olarak ele alındıktan sonra ihracatçıları ve yurt dışında faaliyet gösteren müteahhitleri destekleyen Türk Eximbank'ın, uyguladığı kredi, garanti ve sigorta programlan anlatılarak, bu programların ihracata katkısı üzerinde durulmuştur.
Gümrük vergileri ve kur politikalarının dış ticaret hadlerine etkisi (Türkiye uygulaması: 1982-1996 dönemi)

Danışman: Prof. Dr. Şehabettin YİĞİTBAŞI Çalışmada gümrük vergileri ve döviz kuru' politikalarının dış ticaret hadleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu etkinin değerlendirilmesi için gümrük vergileri, döviz kurları ve dış ticaret hadleri teorik olarak ve tarihsel gelişim açısından ele alınmıştır. Bu değişkenlerin teorik ilişkilerinin yanı sıra Türkiye'deki özellikle 1980 sonrası gelişim ve uygulamaları açıklanmıştır. Dış ticaret hadleri eksen olarak ele alınmış, Türk dış ticaretinin gelişimi ortaya konmuştur. 1982- 1996 dönemini içine alan ekonometrik analiz sonucunda, gümrük vergilerinin ve döviz kurlarının dış ticaret hadlerini etkilediği görülmüştür.
Türkiye'de iç pazarın açılma süreci ve Çarlık Rusya ile bir karşılaştırma

oz Bir ülkenin gelişme derecesinin tespit edilmesinde çeşitli kriterler kullanılmaktadır. Ülke içinde ya da ülkeler arasında, kişi başına ya da toplam olarak belirli mal ve/veya hizmetlerin üretim ve tüketim miktarları esas alınarak bir nicelik kıyaslaması yapılabileceği gibi; genel olarak üretim ilişkileri ve bunun içerisinde de üretici güçler ile üretim araçlarının birbirleriyle ilişkilerinin analizine dayalı bir nitelik kıyaslaması da yapılabilir. Bu çalışmada, sözü edilen yöntemlerden ikincisi tercih edilmiştir. Türkiye tarım ve sanayiinde üretim araç ve gereçleri, üretici güçler, dolayısıyla üretim ilişkilerinin ve iç pazarın gelişme dereceleri ile pazarla bağının niteliği üzerinde durulmuş ve V. İ. Lenin'in 'Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi' adını taşıyan eserindeki metodoloji izlenerek, 1900'ler başındaki Rusya ile 1900'ler sonundaki Türkiye açıklanan çerçevede mukayese edilmişlerdir. Karşılaştırılan dönemde Rusya'da, ülke içindeki kaynakların değerlendirilmesini esas alan ve hammaddeden mamule kadar bir geri etkinin söz konusu olduğu, ilgili sektörlerin doğru seçildiği, akılcı bir ithal ikamesinin uygulandığı, demiryolu ağıyla iç pazarın birleştirildiği ve çeşitli yatırım araçlarının bir arada ve uyum içerisinde kullanıldığı, devletin de bütün bu gelişmelerin önünü açtığı gözlenmiştir. Türkiye'de Cumhuriyet döneminde ise, devletin tarım ve sanayide izlediği politikanın mevcut üretim ilişkilerini muhafaza etmeyi amaçlayan ve bu nedenle de kapitalist ilişkilerin gelişmesini sınırlayıcı ya da önleyici bir özelliğe sahip olduğu, küçük üretim birimlerinin pazarla bağının kurulmuş olmasına rağmen, ithal girdilere dayanan pahalı üretimin sürmekte olduğu, akılcı bir ithal ikamesi politikasının uygulanamadığı, dolayısıyla, dar ve sınırlı bir iç pazarda daha çok ticaretin, yani yaratılmış katma değerin el değiştirdiği bir yapının hakim olması, sınıf ilişkilerini de zayıflatarak bir daralmaya yol açmış ve ticaret burjuvazisinin uzunca bir dönem egemenliğini de beraberinde getirmiştir. Bu, aynı zamanda bir döngüdür ve sınırlı üretime dayanan bir alt yapı temelinde, çark ticaret tarafından döndürülmektedir. III
Eskişehir hazır giyim sanayinin ekonomik yönden değerlendirilmesi

Tekstil sanayi, tekstil hammaddelerinin elde edilmesi, işlenmesi ve insanların kullanımına arz edilmesi gibi bir takım süreçleri içeren emek-yoğun bir sanayi dalıdır. Tekstil ürünlerinin basit el araçlarından en gelişmiş makinalara kadar çeşitli araçlarla üretilebilmeleri ve yaygın tüketimleri nedeniyle tekstil endüstrisi, yeni endüstirileşen toplumların gelişmelerinde önemli rol oynamaktadır. Tekstil ve hazır giyim sektöründe, hammaddenin iplik haline gelmesinden hazır giyime kadar devam eden yapı içinde oldukça yüksek katma değer sağlayan bir dizi üretim safhası yer alır. Bu safhaların milli ve istihdama katkıları tekstil sanayinin Türk ekonomisi içindeki önemini arttırmaktadır. Türk tekstil ve hazır giyim sektörü ülke ekonomisinde çok önemli bir yer işgal eder. Gayrisafi milli hasıladaki payı % 7, sanayi istihdamındaki payı % 28, toplam istihdamdaki payı % 31, sanayi istihdamındaki payı % 40'dır. Türkiye gerek pamuk ipliği ve pamuklu dokumada, gerekse yün ipliği ve yünlü dokumada, komşuları ve AET ülkeleri ile rahatça rekabet edebilecek bir düzeye gelmiştir. Ayrıca son yıllarda büyük gelişme gösteren hazır giyimde de diğer ülkelerle rekabet edebilecek bir seviyeye ulaşmıştır. Ülkemiz hazır giyim sanayi, ulusal gelir ve istihdam açılarından önemli bir yere sahiptir. Bu sanayi daimin ülkemiz ihracatı içindeki önemi de giderek artmaktadır. Bunların yanında hazır giyim sanayi, diğer sanayi dallarına göre daha az sermaye gerektiren ve işgücü yoğun bir üretim dalı olduğu için ülkemizin üretim etkenleri yapışma uygun bir özellik göstermektedir.
Türkiye'de NUTS TR 5 bölgesinde esansiyel hipertansiyon tedavisinde sosyal güvenlik kurumu açısından ilaç kullanımı ve tedavi maliyetinin retrospektif veri tabanı analizi

ÖZER, A. Türkiye'de NUTS TR 5 bölgesinde esansiyel hipertansiyon tedavisinde Sosyal Güvenlik Kurumu açısından ilaç kullanımı ve tedavi maliyetinin retrospektif veri tabanı analizi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Eczacılık İşletmeciliği ve Mevzuatı Programı Doktora Tezi, Ankara, 2014. Esansiyel hipertansiyon, Sosyal Güvenlik Kurumunun, kuruluşundan bu yana en fazla ilaç harcaması yaptığı hastalık olmuştur. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, esansiyel hipertansiyonu birinci basamak sağlık kuruluşlarında takip ve tedavi etmeyi hedeflemektedir. Bu çalışmanın amacı, 2008- 2011 yılları arasında NUTS TR 5 istatistiki bölgesinde yer alan Ankara, Konya ve Karaman illerindeki birinci basamak sağlık kuruluşlarında yazılmış olan esansiyel hipertansiyon raporlu reçetelerin maliyetleri ile bu reçetelerde bulunan ilaçların güncel kılavuzlara uygunluğunun incelenmesidir. Bu amaçla, Türkiye'de hemen hemen tüm popülasyonun ilaçlarının geri ödenmesinden ve sağlık harcamalarından sorumlu olan Sosyal Güvenlik Kurumu veri tabanından alınan verilerden faydalanılmış, hastanın tedavisinin takibini gerektiren bulgular için, 500 kişilik bir örneklem belirlenerek örnekleme düşen hastaların bir yıl içindeki tüm reçeteleri kılavuzlara uygunluk açısından incelenmiş, bu reçetelerin maliyetleri de yaş, cinsiyet ve eşlik eden hastalıklar bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, esansiyel hipertansiyonun ilerleyen yaşlarda ve kadınlarda prevalansının daha yüksek olduğu, hastalığın tedavisinde genellikle kombinasyon tedavilerinden faydalanıldığı, esansiyel hipertansiyona en fazla eşlik eden hastalığın hiperlipidemi olduğu, ilaçlarını değiştiren hastalar ile reçetelerindeki ilaçların kılavuzlara uyumlu olmadığı tespit edilen hastaların ortalama maliyetlerinin o yıl için hesaplanmış olan ortalama maliyeti aşmış olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular çerçevesinde, Sağlık Bakanlığı'na ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na sistemin ve uygulamaların iyileştirilmesi için önerilerde bulunulmuştur.
Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri: Türkiye için ekonometrik bir analiz

Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, küreselleşme sürecinin ivme kazanmasıyla birlikte ortaya çıkan en önemli olgulardan biridir. Uzun dönem niteliği, beşeri sermaye sağlaması, teknoloji transferi, istihdam yaratması ve sermaye yetersizliğine kaynak olması doğrudan yatırımları diğer finansman türlerinden ayırmakta ve daha önemli kılmaktadır. Türkiye'nin de yer aldığı gelişmekte olan ülkeler karşılaştıkları tasarruf darboğazı ve sermaye yetersizliği gibi temel problemlerini çözmek için en etkili politika aracı olarak doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını görmektedir. Çalışmada 1985- 2020 yıllarına ait veriler kullanılarak, Türkiye'deki doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicilerine ilişkin bir araştırma yapılmıştır. Bu doğrultuda ilk olarak seçilmiş kişi başı gayri safi yurtiçi hasıla, enflasyon ve dışa açıklık değişkenlerinin durağan olup olmadıkları Augmented Dickey Fuller ile Phillips-Perron birim kök testi yapılarak incelenmiştir. Serilerin durağanlığının tespit edilmesi sonrası Johansen eşbütünleşme testi ve seriler arasındaki nedensellik ilişkisini açıklamak için Granger nedensellik analizi yapılmıştır. Son olarak, VAR modeli kurularak değişkenler arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla etki-tepki ve varyans ayrıştırması teknikleri kullanılmıştır. Ampirik bulgulara göre kişi başı gayri safi yurtiçi hasıla ile doğrudan yabancı sermaye yatırımları arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılırken, enflasyon ve dışa açıklık değişkenleri ile doğrudan yabancı sermaye yatırımları arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür.
Sosyo-ekonomik faktörlerin yükseköğretim talebi üzerine etkileri: Gaziantep örneği

ÖZ Eğitim, bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla kasıtlı olarak istendik değişme meydana getirme sürecidir. İnsanı istendik davranışlarla donatmak, bir bakıma eğitmek, nesiller boyu eğitimin en önemli amacı olmuştur. Günümüzde bu olgu, her geçen gün karmaşık duruma gelmekte ve etkisi daha da yoğun bir biçimde hissedilmektedir. Devleti yönetecek, üretim araçlarını planlayacak, kuracak, işletecek, ürünleri dağıtacak, tüketecek, doğayı işleyecek, ürün alacak, okul, yol, baraj yapacak, ya da tüm bunları ortadan kaldıracak, nesne ve olgularla ilgili sorun çıkaracak, ya da ortaya çıkan sorunları çözecek olan insandır. Tüm bunlar ise ancak eğitimle gerçekleşebilir. Kaynaklara göre bireylerin yükseköğretim talebini, doğrudan ve dolaylı maliyetler, ailenin geliri, yükseköğretimin sağladığı ilave beşeri sermayenin yarattığı net-ömür boyu kazançlar, getiri oranları, işsizlik oranları ve cinsiyet faktörleri belirlemektedir. Diğer bir deyişle, vazgeçilen kazançların, öğrenim ücretlerinin, eğitim araç gereçlerinin ve kitap, dergi vb. harcamaların büyüklüğü talep kararını etkileyen faktörlerdir. Eğitim için başkaca finansman kaynaklarının elde edilebilirliği ve ilgili yaş grubunun büyüklüğü de eğitime olan talebi etkilemektedir. Daha da önemlisi, sosyo-ekonomik faktörler olarak bilinen öğrenci ailesinin geliri ve eğitim durumu, eğitim seviyelerinin farklılığından kaynaklanan kazanç farklılıkları ve işsizlik oranı yükseköğretim talebini arttırmaktadır. Teknolojideki hızlı gelişmelerin, yükseköğretim görmüş olmayı ve yetişkinlerin sürekli eğitimini neredeyse zorunlu hale getirmesi, tüm ülkelerde yükseköğretime olan talebi önemli ölçüde arttırmıştır. Özellikle az gelişmiş ülkelerin, eğitimi, yetişmiş insan gücünü arttırmanın bir aracı olarak algılaması, sosyal ve ekonomik açıdan kalkınma arzusu duymaya başlamaları bireylerin eğitimden elde etmek istedikleri faydalarla birleşince yükseköğretime olan talebi arttırmıştır. Bu çalışmada Gaziantep örneği çerçevesinde öğrenci ailesinin sosyo-ekonomik durumunu inceleyerek bireysel yükseköğretim talebi incelenmiştir. Bu araştırmada sosyo-ekonomik faktörlerin yükseköğretime talebin analizini yapabilmek için gerek yükseköğretime hazırlanan gerekse yükseköğretime kayıtlı öğrencilerin anne-babalarının eğitim seviyeleri ve gelir düzeyleri ayrı ayrı incelenmiştir. Soyo-ekonomik faktörlerin yükseköğretimin talebe etkileri de incelenmiştir. Araştırmanın evreni 2012- 2013 Gaziantep İli'ndeki 12. sınıf öğrencileri ile bir ortaöğretim kurumundan mezun olmuş ve Hasan Kalyoncu Üniversitesi'nde farklı programlarda yükseköğretime kayıtlı 1. Sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Örneklemde 12. sınıf 156 öğrenci ve Hasan Kalyoncu Üniversitesinde okuyan 195 öğrenci, toplam 351 anket formuna cevap vermiş ve bu veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilerek değerlendirilmiştir.