Rekabetçiliğin orta gelir tuzağından çıkıştaki etkisi: Türkiye analizi

II. Dünya Savaşı sonrası, ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınmaları öncelikli konular olmuştur. Neo-klasik büyüme modeli, gelişmekte olan ülke ekonomilerinin kişi başına gelir düzeylerinin gelişmiş ülke ekonomileri düzeyine yakınlaşacağı öngörüsünde bulunmaktadır. Ancak bu konuda yapılan çalışmalar, gelişmekte olan ülke ekonomilerinin gelişmiş ülke ekonomilerine beklendiği ölçüde yakınsamadıklarını göstermektedir. Günümüzde Kişi Başına Düşen Milli Gelir 'lerini artıramayıp belli bir gelir düzeyine takılıp kalan bu ülkeler, Orta Gelir Tuzağı'na düşmüş ülkeler olarak adlandırılmaktadır. Çalışmada, neo-klasik düşüncenin öne sürdüğü sermayenin yüksek kar amacı ile Gelişmiş Ülke'lerden Gelişmekte Olan Ülke'lere akacağı, bu sermaye girişinin ülkede tarımdan sanayiye kayan ucuz işgücü yardımı ile Gelişmekte Olan Ülke ekonomilerini büyüteceği ve Gelişmekte Olan Ülke'lerin durağan duruma geçecek Gelişmiş Ülke'leri bu noktada yakalayacaklarını ifade eden 'yakınsama görüşü' sınanmıştır. Gelişmekte Olan ve Gelişmiş Ülke'lerden bazılarının başarılı bir performans göstererek ekonomilerini büyüttükleri ve Kişi Başına Düşen Milli Gelir'lerini artırdıkları görülürken, bazı ülkelerin ise bunu başaramadıkları ve belli bir gelir düzeyi eşiğine takılıp bir üst sınıfa geçemedikleri görülmüştür. Ekonomi yazınında Gelir Tuzağı olarak adlandırılan ülke KBDMG'nin bir eşikte sıkışıp kalması Türkiye için de son dönemlerde tartışılır hale gelmiştir. Çalışmada, gelişmişlikleri örnek alınabilecek 38 Yüksek Gelirli Ülke ve uluslararası piyasalarda Türkiye dahil, Türkiye'nin rekabet halinde olduğu 26 Orta Gelirli Ülke'den oluşan 65 ülkeyi kapsayan, 82 gösterge ve 5 alt endeksten oluşan Gelir Tuzağından Kaçış Endeksi ile ülkeler çok boyutlu olarak incelenmiştir. Dünyada 17. büyük ekonomi olan Türkiye'nin genel ve alt endekslerde çok da başarılı bir sırada yer almadığı tespit edilmiştir. Çalışmada oluşturulan Gelir Tuzağından Kaçış Endeksi 2013- 2014 sonuçlarına göre Türkiye endeks değerinin ilk sırada yer alan ülke endeks değerine oranı uluslararası kuruluşlar tarafından yapılan bazı endeks çalışmalarında ele edilen sonuçlarla ayrıca karşılaştırılmıştır. GTKE sonuçlarında yaklaşık %65 olarak bulunan Türkiye endeks değerinin birinci sırada gelen ülkelerin endeks değerine oranı, uluslararası kuruluşlar tarafından yapılan endeks çalışmalarında ortalama olarak yaklaşık %60 bulunmuştur. Bu da çalışmada elde edilen sonucun diğer endekslerde ortaya çıkan sonuçlarla örtüştüğünü ve çalışmanın tutarlılığını göstermektedir. 65 ülke için elde edilen GTKE ve Rekabetçilik Alt Endeksi değerlerinin KBDMG ile ilişkilerinin hem 2013- 2014 dönemi için kesit veri yöntemi ile hem de 1993- 1994 döneminden başlayarak 2013- 2014 döneminde sona eren yirmi bir dönem için panel veri yöntemi ile sınamaları yapılmıştır. Ayrıca ülkelerin dönemler boyunca birbirlerine ne ölçüde yakınsadıkları da incelenmiştir. Dünya Bankası verilerine göre 1991- 2014 yılları arasında Türkiye'nin 24 yıllık dönemde KBDMG'de yıllık bileşik büyüme oranları incelenmiş ve yaklaşık olarak YGÜ olma süresi araştırılmıştır. Son yıllardaki milli gelir büyüme oranındaki düşüş ve KBDMG'in belli bir eşikte sıkışıp kalması nedeni ile bu sürenin beklenenden daha da uzun olacağı sonucuna varılmıştır. Çalışma içinde yapılan analizler sonucunda Türkiye için GTKE'ni oluşturan beş alt endeks başlığı dikkate alınarak 5 ayrı ekonomi politikası başlığı altında 36 adet strateji belirlenmiştir. Bu stratejilerin 99 eylem ile etkinlik kazanacağı düşünülmüştür. Rekabetin ülke boyutundan bölge, şehir hatta işletme boyutuna indiği günümüzde Türkiye girişimler için üretimlerini, tasarımlarını ve inovasyonlarını rahatça yapabilecekleri ve uluslararası piyasalarda rahatça rekabet edebilecekleri bir ortamı yaratmak zorundadır. Rekabetçi anlayış bireyden başlayarak tüm ülke geneline yayılmalıdır. Beşeri sermayeye yatırıma öncelik verilerek düşünen yaratıcı bir nesil yaratılmalı, özel sektörün inovasyon yetkinliği teşvik edilmeli ve teknoloji ithal eden ve kullanan değil teknoloji üreten bir ülke olunması için kamunun Ar-Ge alanında özel sektöre öncü olması gerekmektedir. Yarım kalan sanayileşme bir an önce tamamlanmalı ve sanayiyi destekleyen bilgi odaklı yeni ekonominin diğer hizmet sektörlerine önem verilmelidir.