Turizm yatırımlarında finansman ve teşvikler

Turizm; kişilerin sürekli olarak yerleştikleri yere geziden sonra dönmek koşuluyla, politik ve ticari bir amaç gütmeden yalnız merak, din, zevk, spor, eğlenme, dinlenme, öğrenim, sağlık, kültür, iş ve snobizm gibi amaçlarla aynı zamanda kongre ve seminerlere katılmak, aile ziyareti gibi nedenlerle kişisel ya da toplu olarak 24 saatten fazla bir süre ile hür bir hava içersinde turizm endüstrisi kurumlarından yararlanılarak yapılan geziler ve ortaya çıkan etkinliklerin tümü, şeklinde tanımlanabilir. Turisti de yukarıdaki etkinlikleri yerine getiren kişi olarak tanımlayabiliriz. gr İnsanlar merak, din, sağlık, kültür, snobizm gibi sebeplerle turizm faaliyetlerine katılmaktadırlar. Ayrıca turizmin sosyal, kültürel, teknik, politik, sağlık, finansal ve ekonomik fonksiyonları vardır. Turizm özellikle ödeme bilançosu açıklarının kapatılmasında ve ülke imarının gerçekleştirilmesinde büyük yararları vardır. Turizm, ekonomide çoğaltıcı etki yaratılması, işsizlere istihdam olanakları sağlaması açısından da büyük önem taşımaktadır. Turizm sunusu içersinde termal ve klimatik kaynaklar, flora ve fauna, sosyal ve kültürel değerler yer alır. Ticari amaçlı turizm kurumları; oteller, moteller, tatil köyleri, pansiyonlar, kampingler, apart oteller, oberjler, hosteller, bot eller, lokantalar, eğlence yerleri, seyahat ac en t al arı, finansman kuruluşları ve diğer yan kuruluşlar olarak sınıflandırılabilir. Turistik talebin tahmininde trend analizleri, regresyon analizleri, korelasyon analizleri, kovariasyon ve gravitasyon analizleri kullanılabilir. Konaklama ihtiyacının belirlenmesinde doluş oranları yöntemi, turistik fonksiyon oranı yöntemi ve otelcilik fonksiyon oranı yöntemlerinden yararlanılabilir. Turizm kuruluşlarının finansmanında öncelikle yatırımın parasal değerinin hesaplanması gerekir. Yatırım finanse edilirken bu özkaynaklardan karşılanabileceği gibi yurt içi ve yurt dışı kredi kaynaklarından da karşılanabilir. Ayrıca yatırımlarda tümüyle yabancı sermaye de kullanılabilir. Ülkemizde turizm alanında 'kredi veren en önemli kuruluş Türkiye Kalkınma Bankası'dır. Krediler her yıl Turizm Bakanlığı'nca saptanan 'Kredi tikeleri 0 kapsamında ve koşullarında kullandırılır. Kredi talepleri teknik, ekonomik ve mali açılardan değerlendirilerek karara bağlanır. Kredi türleri genel olarak yatırım ve işletme kredileri olarak iki gruba ayrılır. Turizm kredisi alacak yatırımcının eğer teşvik belgesi var ise belgede belirtilen miktar kadar öz kaynak oranına sahip olması, eğer teşvik belgesi yok ise asgari, yatırım tutarının % 40'ı kadar özkaynağa sahip olması şartı aranır. Kredi vadeleri, ödemesiz dönemler dahil 3 ile 8 yıl arasında değişmektedir. Turizm yatırımları sermaye-yoğun yatırımlardır. Bu yüzden tasarruf sahipleri hem sermaye yoğun, hem de sermayesini geri getiri oranı düşük ve uzun süreli olan bu sektöre yatırım yapmaktan çekinmektedirler. Bu soruna bir alternatif çözüm olarak turizm yatırımcılarını leasing yoluyla mal ve tesis sahibi yapmak gündeme gelmektedir. Yabancı yatırımcılar daha çok başka bir ülkeye gittiklerinde turizm tesislerini kiralama yolunu seçmektedirler. Böylesi rizikoyu -İÜ-Leasinge konu olan varlıklar daha çok çeşitli aletler, elektronik teçhizat ve donanımlar, bilgisayarlar vs. gibi menkul varlıklardır. ülkemizde de bu alanda çalışmalar yapılmasının turizmin geliştirilmesinde olumlu rol oynayacağı kanısı vardır. Son yıllarda ABD ve Avrupa.' da Franchising denilen bir sistem gelişmiştir. Bu sistemde; kendini kabul ettirmiş, piyasada güçlü bir imaj yaratmış kuruluşlar kendi isimlerini, armalarını ve kullandıkları teknikleri başka kuruluş ve firmalara kullanım izni olarak vermekte ve karşılığında da bu verilen izinlerden gelir elde etmektedirler. Franchising sistemi özellikle gastronomi ve otelcilik konularında hızla yayılmaktadır. Franchising sistemi sayesinde çok uluslu firmalar yeryüzüne hızla yayılmaktadırlar. Ayrıca gittikleri ülkelerde yatırım yapmadan, rizikoya girmeden işletmecilik faaliyetlerini sürdürmekte ve bundan önemli miktarlarda gelir elde etmektedirler. Bu tür firmalara sahip ülkelerin milli çıkarları da bundan olumlu yönde etkilenmektedir. Ayrıca burada, ülkemizde uygulanan turizmi teşvik tedbirlerinden bahsetmek de gerekiyor; öncelikle bu teşviklerden yararlanmak için DPT'ndan Teşvik Belgesi almak gerekir. Teşvikleri iki gruba ayırabiliriz. Yatırım dönemi teşvikleri ve işletme dönemi teşvikleri. Yatırım dönemi f teşviki er İnden yararlanmak için Turizm Bakanlığımdan Turizm Yatırım Belgesi; işletme dönemi teşviklerinden yararlanmak için ise Turizm İşletme Belgesinin alınması gereklidir. Yerilen teşvikler yanı sıra Turizm Bakanlığı 'na devredilen taşınmaz malların turizm amaçlı tahsisi de bir teşvik unsuru olarak kabul edilebilir. Tezde, uygulama olarak Göcek-Büngüş Tali Yat Limanları Kompleksi Fizibilite Etüdü ele alınmıştır. Sonuç olarak, turizm sektörü ödemeler bilançosu açık veren ülkeler için bir umut kaynağı olmuştur. Ülkemiz de de bu sektöre gereken önemin yerilmesi, turizm yatırımcılarına gereken kolaylığın sağlanması gerekmektedir. Bu konuda öncelikle finansman sorununun çözülmesi ve bunda yabancı sermayeden yararlanılması da önemli bir sorun çözücü olarak görülmektedir. Ayrıca akılcı bir fiyat politikası ile birlikte başarılı bir şekilde reklam ve propaganda faaliyetlerinin yürütülmesi ve tüm ülke düzeyinde 'turizm bilinci ve kültürü'nün oluşturulması ülke yararına olacak etmenlerden sayılmaktadır.