Adnan Menderes Dönemi gazete incelemesi: Cumhuriyet gazetesi örneği

1945 yılına gelindiğinde ''Milli Şef'' olarak bilinen İsmet İnönü de yapmış olduğu konuşmalarda çok partili hayata geçişin sinyallerini vermiştir. CHP içerisinde bütçe görüşmeleri sırasında başta Adnan Menderes olmak üzere, bazı milletvekilleri muhalefet olmuş, daha sonra Fuat Köprülü, Refik Koraltan, Adnan Menderes ve Celal Bayar'ın içinde bulunduğu tarihe ''Dörtlü Takrir'' olarak geçen bir bildirge vermiştir. Ülkede liberal düzenlemeler yapılmasını isteyen bu önerge reddedildi. Bunun üzerine Adnan Menderes, Refik Koraltan, Celal Bayar ve Fuat Köprülü partiden istifa etmişlerdir. Dörtlü Takrir, hadisesinden sonra 7 Ocak 1946 yılında Demokrat parti kuruldu. 1950- 1960 yılları arasındaki dönem Türk cumhuriyet tarihi açısından çok önemli bir yere sahiptir. Özellikle 1945 yılından sonra geçtiğimiz çok partili dönem ve demokrasi hareketleri yeni bir döneme geçmemizi sağlamıştır. Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ve varlığını 1960 yılına kadar sürdürmesinin en önemli nedeni Adnan Menderes'in varlığıdır. Menderes on sene içerisinde beş farklı hükümet kurarak her türlü toplumsal gerginlik, münakaşa, karışıklık, ordunun yaklaşımına rağmen siyasal kişiliği ile iktidarda kalmayı başarmıştır. 7 Ocak 1946 tarihi Türk demokrasi tarihi açısından önemli bir dönüm noktasıdır. Bu hadisenin Türk basınına yansımalarına çok dikkat çekici olmuştur. Mustafa Kemal Atatürk, Kurtuluş savaşı yıllarından itibaren basının halk üzerindeki tesirinin farkında olmuş ve basın yolu ile Anadolu'nun her bir köşesine milli mücadele hareketini taşıyabilmek için basını kullanmıştır. İstanbul hükümeti ile ilişkilerin kopmasıyla Mustafa Kemal, bizzat Yunus Nadi ile görüşüp Anadolu'da milli mücadele yanlısı yayınlar yapacak gazetenin kuruluşunda öncülük etmiştir. Bu süreçte o tarihlerde Yeni Gün adı ile anılan gazete ''Anadolu'da Yeni Gün'' adı ile haberlerine başlamıştır. 7 Mayıs 1924 tarihinden itibaren de adı Cumhuriyet Gazetesi olarak değiştirilerek günümüze kadar gelmiştir. Cumhuriyet Gazetesi kuruluşundan itibaren misyon olarak kendisine Atatürk ilke ve inkılaplarını örnek alarak Cumhuriyetin temel ilkeleri çerçevesinde haber yapma yolunu tercih etmiştir. Tezin çalışma konusu olan Cumhuriyet Gazetesi'nin 1950- 1960 yılları arasında Adnan Menderes politikalarına yönelik bakış açısı gazetenin başyazarı Nadir Nadi'nin başyazılarından yola çıkılarak incelenmiştir. Bu çalışmada 1950- 1960 tarihli Cumhuriyet gazetesi arşivleri incelenmiş, Adnan Menderes'in dönem içi politikalarını açıklayabilecek kısımları dahil edilerek kullanılmıştır. Dönemin diğer önemli gazeteleri olan Zafer, Ulus, Vatan, Hürriyet gibi yayın organlarından da kıyaslama yapılara aynı olaylar farklı bakış açıları ile dönemin gazetecileri gözünden yine başyazılara sadık kalınarak incelenmiştir. Cumhuriyet Gazetesi'nin 1950- 1960 yılları başyazıları 1950-1954,1954-1957,1957- 1960 tarih aralığında ve olaylar bazında incelendiğinde gazetenin fikir yapısını ve iktidar ile olan ilişkisini anlamak mümkündür. Başyazılar dönemsel olarak kategorize edilerek, gazetenin tutumunun kronolojinin ve dönemsel olayların ilişkileri açısından ispatlanması sağlanmıştır. Cumhuriyet dönemin diğer yayınlarına göre daha özgün bir tarzda haber yapmaya gayret etmiştir. Haberleri verirken baskı sayısı ve satış önceliği olmadan, haberi sade ve anlaşılır şekilde ele almaya gayret etmiştir. Kadınları ilgilendiren köşelerden, mizahlara, karikatürlere, gündeme, eğitime, spora dair çok yönlü haber içerikleri oluşturmaya gayret edilmiştir. Her ne kadar ordunun hükümete karşı yaklaşımı giderek sertleşmiş olsa da Menderes, bu tür girişimleri görmezden gelerek bildiği yoldan ilerlemeyi sürdürmüştür. 1960 askeri darbesine kadar geçen süreçte yaşanan olaylar dönemin yazılı basının gözünden sunulmuştur.