Bankalarda operasyonel risklerin önlenmesinde insan kaynakları yönetiminin rolü

Son yıllarda bankacılık sektöründe operasyonel risk bazlı krizler, dalgalanmalar ve bu dalgalanmalar neticesinde sektörde yaşanan büyük kayıplar operasyonel risk yönetiminin önemini ve güncelliğini arttırmıştır. Operasyonel risk en eski risk turu olarak bilinse de, kredi ve piyasa riskine oranla daha az önemsenen bir risk turuydu. Meydana gelen büyük kayıplar operasyonel risk yönetiminde bir takım çalışmaların ve düzenlemelerin yapılması gerekliliğini ortaya koymuştur. Özellikle Basel Bankacılık Komitesinin, operasyonel risk yönetimi ile ilgili düzenlemeleri başta Avrupa olmak üzere, Türkiye'de de etkisini göstermektedir. Bankalarda sağlam bir operasyonel risk yönetimi çerçevesi, farklı alanlardan sorumlu olan muhtelif birimlerin riskin yönetiminde sorumluluk sahibi olmalarını ve tüm personelin görev alanıyla ilgili olarak bankanın maruz kaldığı operasyonel risk düzeyi hakkında bilinçli ve operasyonel riskleri tespit edebilecek yeterliliğe sahip olmalarını gerektirmektedir. Riskin yönetiminde doğrudan görev alan her bir birimin veya personelin yerine getirdiği fonksiyonu ve operasyonel risk yönetimi çerçevesi içindeki yerini iyi anlaması, yetki ve sorumluluklarının farkında olması, hesap verebilirliğinin sağlanması önem arz etmektedir. Banka nezdinde tesis edilecek merkezi bir operasyonel risk yönetimi birimi, yönetim kurulu ve üst yönetimin sorumluluklarını yerine getirmesine destek olacaktır. Düzenlemelere ayak uydurma ve gelişmelerden daha fazla yararlanma düşüncesinden hareketle, bankaların genel operasyonel risk düzeyine doğrudan ve/veya dolaylı etki edebilecek faktörler üzerinde sorumluluk taşıyan faaliyet birimleri de bulunmaktadır. Bu bağlamda, operasyonel risk yönetiminde doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen insan kaynakları uygulamaları ve fonksiyonları dikkati çekmektedir. Bu cercevede Türkiye'de BDDK'nın çalışmalarına ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun düzenlemelerine hızlı adaptasyon sureci önemlidir. Hızlı adaptasyonu sağlamak operasyonel risk yönetimini anlama ve oluşabilecek riskleri önleme açısından insan kaynakları yönetiminin rolünün arttırılması ve mevcut çalışmaların kalitelerinin yükseltilmelerine bağlıdır. Bu çalışmanın amacı, bankalarda risk, operasyonel risk, insan kaynakları ve fonksiyonları hakkında bilgi vermek, bankacılık sektöründeki operasyonel risk ile insan kaynakları yönetiminin ilişkisini ortaya koyarak operasyonel risklerin önlenmesi için önerilerde bulunmaktır. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Giriş yer almaktadır. İkinci bölümde Bankacılık sektöründe karşılaşılan risklerden bahsedilmiş olup, operasyonel risk ayrıntılarıyla elealınmıştır. Üçüncü bölümde insan kaynakları yönetimi üzerine durulmuştur. Yine aynı bölümde insan kaynakları fonksiyonları tek tek incelenmiş ve etkileri ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde bankalardaki insan kaynakları yönetimi uygulamaları ile operasyonel risk yönetimi ilişkileri detaylarıyla incelenmiş ve sektördeki eksiklikler ve bu konudaki çalışmalar yer almaktadır. Beşinci bölümde Türk Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankaların operasyonel riskin önlenmesinde insan kaynakları yönetiminin rolünü belirlemeye yönelik alan çalışması ve bu çalışmanın değerlendirmeleri yer almaktadır. Son bölüm olan altıncı bölümde ise, tez çalışmasından hareketle genel bir değerlendirmenin yer aldığı sonuç ve öneriler yer almaktadır.