Afet ve acil durum sonrası sürdürülebilir geçici konut uygulamalarının incelenmesi

Afetler ve acil durumlar gün geçtikçe artan bir sıklıkta meydana gelmeye devam etmektedir. Yaşanan olaylar sonucunda birçok can kaybı yaşanmaktadır. Ayrıca fiziksel, ekonomik ve çevresel açılardan birçok olumsuzluklara neden olmaktadır. Afetler insanların barınma mekanlarında, yapısall hasarlar meydana getirmektedir. Konutları kullanılamayacak hale gelen afetzedeler evlerini terk etmek zorunda kalmaktadır. Evlerini terk eden yüzlerce insana yardım etmek ve barınacakları bir yer bulmak 'afet sonrası barınma sorununu' ortaya çıkartmaktadır. Afetzedelerin barınma sorununun karşılanması da afet sonrası yapılan çalışmaların temelini oluşturmaktadır. Yaşanan bir afet veya acil durum sonrası barınma; acil yardım, iyileştirme ve yeniden yapılanma aşamalarından oluşan karmaşık bir süreçtir. Bu süreç afetin başladığı andan itibaren başlayıp, insanların afetten önceki dönemdeki yaşam standartlarının oluşturulmasına kadar devam etmektedir. Afet ve acil durum sonrası yeniden yapılanma süresi, meydana gelen olayın fiziksel büyüklüğüne bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. . Bu süre zarfında genellikle afetzedelerin afet sonrası barınma ihtiyacı; acil yardım aşamasındaki acil durum barınakları ve kalıcı konutların teslim edilmesine kadar geçen süre zarfında, iyileştirme aşamasındaki geçici barınak ve geçici konut uygulamaları ile karşılanmaktadır. İyileştirme aşamasının ana amacı, yaşanan bir felaketten sonra zarar görmüş afetzedelerin yaşam koşullarının tekrardan eski haline getirilmesidir. Fakat iyileştirme aşamasında kullanılan geçici barınakların ve geçici konutların, kalıcı konutların teslim edilmesinden sonra yeniden kullanılmayacak hale gelmesi veya sökülüp kaldırılacak olmasından dolayı ekonomik olarak pahalı uygulamalar olarak görülmektedir. Bu yüzden genellikle, hükümetler hızlıca yeniden yapılanma programlarının başlatılmasını tercih etmektedir. Fakat yeniden yapılanma sürecinin hızlı bir şekilde başlatmak; kısa sürede üretilmesi gereken çok sayıda kalıcı konut talebine neden olmaktadır. Kısa zaman diliminde çok sayıda kalıcı konut üretmek ise başta kötü inşaat tekniklerinin kullanımı, plansız bir şekilde yapılaşma ve çarpık kentleşme gibi birçok olumsuzluğa neden olarak, yerleşim yerlerine fiziksel, ekonomik ve çevresel açıdan birçok zarar vermektedir. Yeniden yapılaşma sürecinin aceleci bir şekilde başlatılmadığı dönemlerde ise genellikle; yapılaşmanın planlı bir şekilde başlatılması uzun sürmekte ve afetzedeler iyileştirme aşamasında kullanılan geçici barınak veya geçici konutlarda yıllarca yaşamak zorunda kalmaktadır. Dolayısıyla bu sürecin yıllarca sürmesi iyileştirme aşamasında kullanılan barınma uygulamalarının sürdürülebilir bir şekilde uzun süreli kullanımının önemini artırmaktadır. Bu çalışma iyileştirme aşamasındaki geçici konut uygulamalarının; günümüz şartlarındaki koşullarla birlikte, hedeflenen süresinden plansız bir şekilde uzun süreli kullanımının veya plansız bir şekilde hızlıca başlatılan yeniden yapılanma sürecinin, doğal çevre, ülke ve toplum üzerindeki fiziksel, ekonomik ve çevresel açılardan yarattığı olumsuz etkilere dikkat çekmektedir. Buna bağlı olarak planlı bir şekilde yürütülen ve uzun süreli kullanılan sürdürülebilir geçici konut uygulamalarının fiziksel, sosyal ve çevresel açıdan doğal çevreye, ülke ekonomisine ve felaketten sonra yeterince zarar görmüş topluma sağladığı faydalar anlatılmaktadır.