turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Celali İsyanları ve Ma'noğlu Fahreddin İsyanının karşılaştırmalı tarihçilikte ekseninde incelenmesi

Celali İsyanlarının Osmanlı İmparatorluğu için ciddi bir zarara sebep olduğu söylenebilir. Bu isyanlar Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu toplumsal krizin büyümesine zemin hazırlamıştır. Fakat Celali İsyanlarının tarihi süreç içerisinde çeşitli dönüşümlere maruz kaldığını söyleyebiliriz. Örneğin ilk dönemlerde karizmatik lider profiline sahip olan eşkıyaliderleri, ilerleyen süreçte bu özelliklerini kaybetmeye başlamışlardır. Bu durum Celali İsyanlarının parçalanmasına ve daha çok eşkiya liderinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Canbuladoğlu Ali Paşa tekrar karizmatik bir eşkıya lideri profili oluşturmayı amaçlamıştır. Ancak aynı dönemde Kuyucu Murad Paşa'nın Celaliler üzerinde otorite oluşturması ve isyanların son bulması için gösterdiği çaba büyük ölçüde etkili olmuştur. Kuyucu Murad Paşa, Canbuladoğlu Ali Paşa İsyanının son bulmasında da etkili olmuştur. Ancak Canbuladoğlu Ali Paşa İsyanının Ortadoğu'da oluşturduğu etki Ma'noğlu Fahreddin İsyanını tetiklemiştir. İkiisyancının bir dönem müttefik olması bu düşüncemizi doğrular. Canbuladoğlu Ali Paşa'nınBatılı devletlerle iletişim halinde olması bu isyanı Celali İsyanlarının dışında ayrı bir yerekoymamıza sebep olur. Bu özelliği ile isyanın yapısall olarak Ma'noğlu Fahreddin İsyanına daha yakın olduğu söylenebilir.
Silistre Ayanı Yılıkoğlu Süleyman Ağa'nın hayatı ve ayanlık faaliyetleri

Yılıkoğlu Süleyman Ağa, dağlı eşkıyasının ortaya çıktığı 1792 tarihiyle beraber belgelerde adından söz edilmeye başlanan Silistre ve Deliorman bölgesinin ayanıdır. XVIII. yüzyılın son 10 yılında dağlı eşkıyasıyla ve onların çıkardığı karışıklıkta eşkıyalık faaliyeti yürütmesi bu yüzyılın sonuna kadar sürmüştür. XIX. yüzyılda ise bu süreç 1801 tarihinde Silistre mütesellimi ve ayanı olmasıyla devam etmiştir. 1801 tarihinden sonra önce Rusçuk Ayanı Tirsiniklioğlu İsmail Ağa ile mücadelesi başlamıştır. Ayrıca Tirsiniklioğlu'nun adamı Pehlivan İbrahim Ağa ile de nüfuz mücadelesi yaşamıştır. Daha sonra Tirsiniklioğlu'nun ölümüyle yerine geçen Alemdar Mustafa Ağa ile kısa bir mücadele dönemi geçirmiştir. Alemdar'ın ölümüyle de Silistre'ye dönerek ölene kadar Silistre ayanı olarak kalmıştır. Bu mücadelelerin haricinde 1806- 1812 Osmanlı-Rus Savaşı'nda da bulunmuştur. Savaş sırasında birçok itaatsizlikleri olmasının yanında Osmanlı Devleri lehine faydaları da olmuştur. Osmanlı-Rus savaşından sonra hakkında çıkan ölüm fermanı dolayısıyla kaçarak Rusya sığınmıştır. Elçi İtalinski vasıtasıyla yapılan yazışmalar sonucunda tekrar Osmanlı topraklarına gönderilen Yılıkoğlu Süleyman Ağa Şumnu tarafında saklanmaya başlamıştır. Daha sonra Şumnu Ayanı Çavuşzade Hasan Ağa tarafından bulunmasıyla 1813 yılında ortadan kaldırılmıştır.
XIX. yüzyılın ilk yarısında aşiret - devlet ilişkisi: Millilİ Aşireti örneği

Çalışmamızda, XVIII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti için büyük bir sorun teşkil eden Millili Aşireti'nin, devlet ile ilişkileri izah edilmeye çalışılmıştır. Millili Aşireti Osmanlı Devleti'nin Doğu Anadolu'yu fethettiği sırada yararlılığı görülen aşiretlerdendi. Aşiretin devlet ile olan ilişkileri, aşiret geleneğinden kaynaklanan şekavet olayları dışında, genelde sorunsuz bir seyir takip etmiştir. Ancak Osmanlı Devleti'nin eyaletler üzerindeki otoritesinin azaldığı XVIII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, aşiretin devlet ile olan ilişkileri de önemli bir sorun teşkil etmeye başlamıştır. Bu nedenle merkezi hükümet, aşiretten kaynaklanan asayiş sorunlarını ortadan kaldırmak ve aşiret üzerinde denetim sağlamak için Bağdat Kölemen Valilerini görevlendirmiştir. Buna rağmen dönemin siyasi, sosyal ve iktisadi şartları yüzünden istenen netice elde edilememiş ve aşiret ancak 1835 yılında Padişah II. Mahmut döneminde kontrol altına alınmıştır.
17 numaralı Sivas Şer'iye Sicili'nin transkripsiyonu I250-1251/1835-1836 )

Şer'iye sicilleri, Osmanlı Şer'iye mahkemelerinde kadılar tarafından mahkeme kayıtlarının tutulduğu defterlerdir. Bu kaynaklar yıllar öncesinden Osmanlı toplumunun sosyal, iktisadi ve hukuki hayatını, adet gelenek ve göreneklerini toplumsal hayatını en iyi şekilde bize aktarma görevi yapan tarihi birinci elden kaynaklardır. Kadılar hem gördükleri olayları hem de önlerine gelen çeşitli belgeyi bu defterlere kaydederlerdi. Bu nedenle de bu defterlerde ait olduğu dönemle ilgili birçok belgeyi bulmak mümkündür. Şer'iye sicilleri Osmanlı toplumu hakkında araştırma yapacakların ilk başvuracakları kaynaklar arasında yer alır. 17 numaralı Sivas Şer'iye Sicili ( H 1250- 1251 / M. 1835- 1836 ) yıllarına ait olup sicilinin orijinali Sivas Ziya Bey Yazma Eserler Kütüphanesindeki mikro-filmlerden fotokopi yoluyla çoğaltılan nüshalarından faydalanılarak hazırlanmıştır. Defter 144 sayfadan ibarettir. Defterde ferman, berat, buyruldu, tevzi' taksim defteri, mülk satışı, tereke defteri, kassam defteri, vakfiye, ta'yin, atama, sürgün, tezkere, asker mevcudu, aylık bağlanması, senet gibi belge çeşitleri bulunmaktadır. Ayrıca transkripsiyon yapılırken gerekli kurallara uyulmaya çalışılmıştır. Bu defterde yer alan belgelerdeki bilgiler doğrultusunda Sivas şehrinin bazı şehirler ile bağlantısı, ticari ve ekonomik ilişkileri hakkında bilgi edinmek mümkündür.
XVII. yüzyılda Osmanlı-Dubrovnik siyasi ilişkileri

Dubrovnik, Doğu Roma İmparatorluğu'nun bir yerleşimi olarak teşekkülünden 1378'de cumhuriyeti ilanına kadar Venedik ve Macaristan hakimiyeti altında varlığını sürdürmüş bir şehirdir. Aristokratik bir şehir devleti olarak yapılandırılan Dubrovnik, XV. yüzyılda Osmanlıların Balkanlardaki ilerleyişlerine orantılı bir şekilde Türk nüfuzuna girdi. Önce 1442'de, kesintisiz olaraksa 1458'den itibaren Osmanlı haraçgüzarı haline gelmesi, diğer yandan Macar egemenliğinin sürmesi dolayısıyla Dubrovnik'in iki efendili dönemi başladı. Osmanlıların 1526'da Macaristan'ı zapt etmeye başlamaları dolayısıyla Dubrovnik'in tabiiyetinin yöneldiği tek merci olarak geriye sadece Babıali kaldı ve bu durum 1808 yılında Napolyon'un ordularının şehri işgaline kadar sürdü. Batı Balkanlarla Adriyatik'i birbirine bağlayan jeopolitik konumu, transit ticaret limanı ve antrepo niteliği, ilaveten mevcut iç ve dış siyasete dair müesseseleriyle Dubrovnik, Osmanlı İmparatorluğu'nun bir takım gereksinimlerini karşılamak için elverişli şartlar sunmaktaydı. Bilhassa siyasi, diplomatik ve ticari açılardan Osmanlı - Katolik Avrupa arasında tarafsız bölge ihtiyacına cevap vermesi şehrin imparatorlukla olan ikili ilişkilerinde özel bir statünün ihdas edilmesini beraberinde getirdi. Dubrovnik'in Osmanlı öncesi ve sonrası tarihi, Osmanlılarla münasebetlerin kurulması ve tarih içindeki seyri -bazı hipotezlerle birlikte- çalışmada işlenmiştir. Böylece Türkçe tarih literatüründeki Osmanlı-Dubrovnik ilişkilerine dair boşluğun da doldurulmasına gayret gösterilmiştir. Çalışmanın konu aldığı dönemi teşkil eden XVII. yüzyıldaki ilişkilerse dönemin siyasi olayları ve gelişmeleri etrafında, özellikle Venedik'in arz ettiği tehditler, Girit Savaşı, Osmanlı korsanlarının ihlal ve saldırılarından doğan sorunlar, bazı Osmanlı idarecilerinin neden olduğu krizler ve bunlara bağlı olarak diplomatik ilişkilerle ilgili önemli gelişmeler, II. Viyana Kuşatması ve sonrasında Karlofça Antlaşması'yla neticelenen süreçteki ilişkilerin seyri de yine kaynaklara dayalı bir şekilde detaylıca işlenmiştir.
Osmanlı Devleti'nde askeri sağlık hizmetleri (1876-1908)

XIX. yüzyılda ardı ardına yapılan savaşlar ve karşılaşılan salgın vakaları Osmanlı Devleti'ni mevcut sağlık kurumlarını ıslaha zorlamıştır. Ancak bu konuda istenen düzeye ulaşılamaması, Osmanlı Devleti açısından yeni kurumların açılmasını ve bazı yeniliklerin yapılmasını zorunlu kılmıştır. Açılacak sağlık kurumlarının düzgün bir şekilde hizmet vermesini sağlamak için birçok nizamname çıkarılmıştır. XIX. yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı Devleti, Batı'dan faydalanarak tıp alanında yazılmış eserleri tercüme etmiş ve Batı'ya öğrenci göndererek tıp alanındaki gelişmeleri takip etmeye çalışmıştır. 1826 yılından sonra tıp mektebinin kurulmasıyla modernleşme sürecine girilmiştir. Özellikle askeri sağlık alanında hekim ve cerrah yetiştirmek için kurulan tıp mektebi, Meşrutiyet dönemiyle birlikte sivil alanda da faaliyet göstermiştir. Askerin sağlığının farkında olan Osmanlı Devleti, gerekli tedbirleri alarak, teşkilatlanma konusunda önemli adımlar atmıştır. Askeri sıhhiye, hekim, cerrah, hastabakıcı gibi unsurların gelişmesi amacıyla yeterli eğitimin alınması için önemli müesseseler kurulmuştur. Gerektiğinde yurt dışından hekim ve cerrah getirterek tıp eğitimine katkı sağlanmıştır. Ayrıca, tıp konusunda teşvik için önemli makam ve nişanlar verilerek madalyalarla taçlandırmıştır. Osmanlı Devleti'nde Tanzimat'ın ilanından sonra sağlık teşkilatını güçlendirme doğrultusunda birçok bürokratik gelişmeler yaşanmıştır. XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra salgın hastalıklarda meydana gelen artışlar bu durumun ortaya çıkmasında önemli rol oynamıştır. Başta İstanbul olmak üzere kıyı şehirlerinde karantina teşkilatları kurulmuş, hastalıkların görüldüğü mahallerde sağlık kordonları oluşturulmuştur. Ancak salgınların ekseriyetle savaş dönemlerinde ve askerler arasında görülmesi Osmanlı devlet adamlarını bu askeri sağlık hizmetleri alanına yoğunlaştırmıştır. Nitekim, Osmanlı ordularının konuşlanma merkezlerine yakın yerlerde birçok askeri sağlık kurumları kurulmuş ve buralarda istihdam edilmek üzere personeller yetiştirilmiştir. Sultan II. Abdülhamid'in Batıyı örnek alarak yapılandırdığı sağlık müessesesi, özellikle harp zamanlarında başarı gösterebilmiştir. Askeri sağlık, özellikle savaş zamanında daha da önemli hale gelmişti. Zira muharebeler sırasında yaralıların öncelikli olarak sargı mahallerine, oralardan ise seyyar, menzil veya çevre illerdeki hastanelere bir an önce nakli gerekmiştir. Bu tür hizmetlerin, askerin moral ve motivasyonu üzerinde büyük faydası olmuştur. Bu yüzden askeri sağlık hizmetleri, devletin itinayla hareket etmesinde etkili olmuştur. Ancak tüm bunlara rağmen 1876- 1908 yılları arasında yapılandırılmaya çalışılan sağlık teşkilatlanması arzu edilen seviyeye ulaşamamıştır.
191 Numaralı Mühimme Defteri'nin Latin harflerine çevirisi ve değerlendirmesi

Osmanlı İmparatorluğu'nda merkezi örgütlenmenin en önemli kuruluşlarından biri Divan'dır. Divan'da devletin siyasal, askeri, ekonomik ve sosyal konuları tartışılmakta ve kararlaştırılmaktadır. Osmanlı Devleti'nde Divan-ı Hümayun'da kararlaştırılan hususular üzerine padişahın onayı alındıktan sonra düzenledikleri fermanların suretlerinin kaydedildiği defterlere 'Mühimme Defteri' denilmektedir. Bu çalışmanın konusu olan 191 numaralı mühimme defteri bir 'Rikab Mühimmesi'dir. Rikab Mühimmeler, sadrazam seferde olduğu zaman yerine bakan rikab kaymakamı denilen bir vezirin başkanlığında toplanan divandan çıkan kararların tutulduğu defterlerdir. Defter 144 sayfadan ve 416 hükümden oluşmuştur. Ayrıca (Hicri 1202 -1206, Miladi 1788 -1791) tarihlerinde tutulmuş bu defterlerde 416 hükmün değerlendirmesi yapılmıştır. Bu tarihler Osmanlı Devleti'nde I. Abdülhamid'in saltanatının son yılları ile III. Selim'in tahta çıktığı ilk yıllarını kapsamaktadır. Dönemin öne çıkan olayları Osmanlı Devleti, Avusturya İmparatorluğu ve Rusya İmparatorluğu arasında geçen savaşlar ve siyasi olaylardır. Özellikle I. Abdülhamid'in son yıllarında Özi Kalesi'nin Ruslar tarafından ele geçirilip oradaki halkın katledilmesi I. Abdülhamid'i büyük bir üzüntüye düşürmüş sonrasında ise vefatına neden olmuştur. Onun yerine geçen III. Selim ise tahta çıktığında Osmanlı Devleti, hem Rusya İmparatorluğu hem de Avusturya İmparatorluğu ile savaş halindeydi. Yönünü batıya çevirmiş, yenilikçi ve ıslahat hareketlerine açık bir kişilik olarak bilinen III. Selim, bu dönemde yapılan savaşlarda ordunun isteksiz ve güçsüz olduğunu daha iyi anlamış ve başarısız geçen savaşlar sonunda ordu ile ilgili yenilikler yapması gerektiği bilinciyle, ileride kuracağı Nizam-ı Cedid ordusu ile ilgili ıslahatların temelini burada yaşadığı acı tecrübeler sonucu oluşturmuştur. Yine yabancı devletleri temsil eden elçilerin Osmanlı Devleti'ne karşı sürekli talepte bulunması ve savaşın yarattığı olumsuz etkiler sonucunda merkezi otoritenin zayıflaması ile eşkiyalık olayların artması bu dönemde Osmanlı Devleti'ni meşgul eden problemler arasındadır.
Doğu Güneydoğu ve Musul denkleminde aşiretler (1918-1922)

Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesi ve savaşta yenilen taraflardan olan Osmanlı Devleti'nin 30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi'nin imzalaması devletin doğu ve güneydoğusunda yeni bir takım gelişmeleri beraberinde getirmiştir. Özellikle İngiltere'nin Mütareke'nin hemen ardından Musul'u işgal etmesi, bölgede siyasal, stratejik ve ekonomik açıdan yeni bir düzenin habercisi olmuştur. Yeni bir düzen kurmak ve bu düzeni sağlamlaştırmak adına İngilizlerin attığı her adım bölgenin geleceğini şekillendirecek yeni sorunları da beraberinde getirmiştir. Musul'dan Güneydoğu Anadolu'ya doğru işgalci bir politika sergileyen İngiltere, bu noktada bölgede sosyal ve siyasal güç olan aşiret yapılanmasını da kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak adına muhtelif politikalar sergilemiştir. Bu tez, 1918- 1922 yılları arasında bölgedeki aşiretlerin, İngilizlerin politikaları çerçevesinde Mütareke Dönemin'deki rollerini incelemiştir. Mondros Mütarekesi'nin ardından İngilizlerin aşiretleri elde etme çabalarına karşı, Osmanlı Devleti'nin uyguladığı siyasetle birlikte; aşiretlerin Osmanlı Devleti'ne karşı olan tutumu, Milli Mücadele'ye olan yaklaşımları ve Kürt bağımsızlık hareketlerindeki rolleri de belirlenmeye çalışılmıştır.
Resimli Kitab (1908-1913) sosyal, kültürel açıdan döneme bakışının incelenmesi

H. Meşrutiyet Türk tarihinin en hareketli olduğu dönemdir. Bu dönemde daha önce yaşanmamış siyasi, sosyal, kültürel ve ideolojik bir özgürlük vardı. Bu özgürlük basınla ve ideolojik yaşamda bir patlamaya yol açmış bununla birlikte siyasi yaşamda bir düzen oluşturamamıştır. Bu dönemde Osmanlı Devleti'nde birçok dergi ve gazete basılmaya başlanmıştır. Gazeteciler ve entellektüeller halkı aydınlatmak için 'demokrasi, özgürlük, eşitlik ve kardeşlik' hakkında yüzlerce makale yazmışlardır. Tüm bu faaliyetlere rağmen gazeteciler ve entellektüeller arasında ortak bir kavram birliği yoktur. Gazeteciler ve entellektüeller 'Türkçülük, Yenileşme, Batıcılık, Osmanlıcılık ve İslamcılık' konularında olduğu gibi siyasi, ekonomik ve sosyal ilişkiler ile ilgili farklı düşüncelere sahiptirler. Zamanla bu anlaşmazlık hükümet ve kamu hayatı arasında- bir ihtilafa sebep olmuştur. II. Meşrutiyet döneminde ortaya çıkan olaylar sadece.... bu zamanı, değil, daha sonraki yılları da etkilemiştir. Bu yüzden II. Meşrutiyet döneminin birçok tezahürünü genç Türk Cumhuriyeti'nde görebiliriz. Sonuç olarak, bugünün meselesini çözmek için II. Meşrutiyet dönemini iyi bir şekilde bilmek zorundayız. Dergiler, tarihi araştırmalar için birinci el kaynaklardan birisidir. Çünkü onlardan direk olarak dönemin olayları hakkında önemli bilgileri temin edebiliriz. Bu bağlamda II. Meşrutiyet dönerrıinin en önemli dergilerinden birisi olan 'Resimli Kitab Dergisi'ni inceledik. Ayrıca derginin yazarları Osmanlı toplumunun çok meşhur ve bilinen entelektüelleriydi. Bu dergi sosyal, siyasi ve kültürel konular hakkında birçok makaleyi içermektedir. Bunlara ek olarak Meşrutiyet dönemini tasvir eden birçok orijinal resim ve fotoğrafa sahiptir.. Sonuç olarak amacımız bu önemli dergiyi sosyal bilim araştırmacılarına tanıtmaktır.
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Osmanlı Demiryolları'nın gelişimi ve siyasi-sosyal tesirleri

Dünya'da demiryollarının ortaya çıkıp Tanzimat Dönemi'nin oluşturduğu yenilikçi siyasi iklimde Osmanlı Devleti'ne girişi ve Cumhuriyet Dönemi'nin ilanına kadar inşa edilen demiryolları bu çalışmada ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Osmanlı Devleti'nin Anadolu ve diğer uzak eyaletlerindeki demiryolları incelenmiş ve aralarında bağlantılar kurularak çalışmada bir bütünlük sağlanmıştır. Demiryolları sadece demiryolu olarak düşünülmeyip, demiryollarının insanlar, şehirler ve ekonomiler üzerindeki siyasi-sosyal ve ekonomik tesirlerine üniteler içerisinde ayrı ayrı yer verilerek farklı bir bakış açısı yakalanmaya çalışılmıştır. 93 Harbi, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşlarında Osmanlı Demiryolları'na ne olduğu sorusu cevaplanarak, savaş dönemlerinde demiryollarının akıbeti üzerinde de durulmuştur. Çalışmanın içeriği tablolarla desteklenerek kıyaslamalar yapılmış olup eklenen çeşitli demiryolu haritaları ile de çalışmaya görsellikler kazandırılmıştır. Çalışmanın kaynakçası geniş tutularak arşiv belgeleri, salnameler, süreli yayınlar, yerli ve yabancı telif eserlerden faydalanılmıştır. Konuyla ilgili Osmanlı arşiv belgelerinin orijinalleri ekler bölümüne eklenerek bunlardan bir kısmının transkriptleri yapılmıştır. Bu çalışmayla Osmanlı Devleti'nin inşa ettirdiği demiryollarından beklentilerinin çok yüksek olduğu görülmüş ve neden beklenilen hedeflere ulaşılmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Demiryolları inşa etme düşüncesinin doğru olup ancak inşa etme metodu olan 'yap-işlet-devret' modelinin nasıl olumsuz siyasi ve ekonomik sonuçlar doğurduğu görülmektedir.
162 nolu Meğri şer'iye siciline göre (H. 1323-1329/ M. 1904-1911) Megri Kazası'nda sosyal ve ekonomik durum

Bu araştırmamızda, 162 Nolu Megri Seriye Sicilim esas alarak, Megri kazasının H. 1323- 1329 / M. 1904- 1911 tarihleri arasındaki sosyal ve ekonomik durumunu ortaya koymağa çalıştık. Öncelikle Megri Şer'iye Sicilinin transkripsiyonu yapılarak tahlil çalışmaları ve tasnif çalışmalarının tamamlanması ile birlikte incelenen belgelerin ağırlıklı olarak, miras, vasi tayini ve alacak davası ile itaat davalarından oluştuğu görüldü. Bu doğrultuda çalışmalara başlayarak, şer'iye sicilinin tanımlandığı girişin içerisinde yörenin yaşanan dönemine ait fiziki sımrlan, antik çağlardan günümüze tarihçesi, aile hayatı, idari yapısı, görevliler, üretim, vakıf, vergi düzeni değerlendirilerek Megri kazasının sosyal ve ekonomik durumu tasvir edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, transkripsiyonun genel bir özeti, yer adlan ve sosyo-ekonomik dizin sunulmuştur.
R.1323/M.1907-1908 Tarihli Orman İstatistiği'nin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi

Tarih bilimine yardımcı bilim dalları arasında yer alan İstatistik bilimi, tarihin yorumlanmasında önemli bir yer tutar. İstatistik biliminden faydalanılmaya başlanması tarihin kendisi kadar eskidir. Ancak, modern manası ile XIX. yüzyılda kullanmaya başlanmıştır. Sayısallaşan ve değişen Dünyada devlet politikalarının şekillenmesindeki payı oldukça büyüktür. Bu manada Osmanlı Devleti de sahip olduğu nüfus potansiyelini, yeraltı ve yer üstü kaynaklarını, istatistik biliminden faydalanarak kayıt altına almıştır. Osmanlı Devleti için ormanların önemi oldukça büyüktür. Ordu, donanma, devletin ve halkın ihtiyaçlarını yüzyıllarca karşılaşmıştır. Ancak bu faydalanma şekli belirli bir döneme kadar kanun ve nizamnamelerle koruma altına alınmadığı için ormanlardan büyük tahribat meydana getirmiştir. Tanzimat Dönemi ile birlikte Osmanlı Devleti bu tahribatı durdurmak, ormanların mevcut miktarını belirlemek, korumak ve bu ormanlardan en iyi şekilde faydalanmak amacı ile birçok kanun ve layiha hazırlanmış, bu süreçte Orman Nezareti'snin kurulması ile birlikte orman ve ormancılık alanında daha teşkilatlı bir yapılanmaya gidilmiştir. Orman ve Maden ve Ziraat Nezareti bir taraftan ormanların korunup geliştirilmesine yönelik tedbirler alırken bir taraftan da ormanların tespitine yönelik istatistik çalışmalarına önem vermiştir. Bu tezde, Osmanlı Devleti'nin bilimsel anlamda hazırladığı orman istatistikleri arasında yer alan Orman ve Maden ve Ziraat Nezareti İstatistik İdaresi tarafından hazırlanan R.1323 M.1907/ 1908 senesi Orman İstatistiği'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Böylece II. Meşrutiyet döneminde Osmanlı Devleti'nin orman varlığının belirlenmesi, orman florasının ortaya çıkartılması hedeflenmektedir. Ayrıca tarihsel çalışmalarda istatistik biliminden faydalanılarak sayısallaşan tarih orman örneğinde anlamlandırılmaya çalışılarak gelişmekte olan çevre tarihine katkı sağlamak amaçlanmıştır.
1826 numaralı Trabzon şer'iyye sicili'nin özet transkripsiyonu ve analizi

Bu tez çalışmasının amacı, 1826 numaralı Trabzon Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyon ve tasnifi ile ileride yapılabilecek olan Osmanlı ve Trabzon tarihine dair araştırmalara kaynak oluşturabilecek bir çalışmayı ortaya koyabilmektir. Osmanlı Devleti'ni araştırmada birinci dereceden kaynaklar olması, kayda alındıkları dönem hakkında güvenilir ve somut bilgiler sunmaları şer'iyye sicillerini tarih araştırmalarında önemli kılmaktadır. Şer'iyye sicillerinin transkribe edilerek anlaşılır hale getirilip, tasnif edilmesi ve tarih çalışmalarında kullanılması, eserlerin güvenilirliğini artıracaktır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde defterde yer alan kayıtlar içerisinde geçen şahıs, yer, kurum isimleri dökümleri ile türlerine göre başlıklar altında toplanarak istatistikleri çıkarılmış, içeriklerine dair kısa tahliller yapılarak önemli görülen kısımlar belirtilmiştir. İkinci kısımda ise sicilde yer alan kayıtlar içerdikleri konulara göre tasnif edilerek yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda elde edinilen bilgilere göre Trabzon şehri ve eyaletinin incelenilen dönem içerisindeki yerine kısaca değinilmiştir.
9 Numaralı Niğde Şer'iyye Sicili H. 1326-1331 / M. 1908-1912

Hazırlamış olduğumuz 9 Numaralı Niğde Şer'iyye Sicili Hicri 1326- 1331 Miladi 1908- 1912 yıllan arasındaki belgeleri kapsamaktadır. Biz bu çalışmada Kadılık ve Şer'iyye Sicilleri hakkında bilgi verdikten sonra Niğde tarihi hakkında bilgi ve metnin transkripsiyonunu verdik. Bu dönemde şehir merkezinde idarecilerle zanaat sahibi olanlar, köylerde ise tarım ile uğraşanlar yaşamaktaydı. Önemli bir yol kavşağında bulunduğu için şehir gelişmiştir. Şehirde eldeki belgelerimizde Rum ve Ermeni milletinden bahsedilmektedir. Ayrıca Rum ve Ermenilerin Türklerle ilişkiler içinde olduğunu belgelerden anlamaktayız. Aynı mahallede yaşadıklarını tarla ve evlerinin yan yana olduğunu ve yaptıkları işler hakkında yorum yapabilmekteyiz.
18. yüzyılda Osmanlı merasimlerinin mali bir unsuru: Atıyyeler

Çalışmamızın amacı Osmanlı törenlerinin mali bir unsuru olan ve atıyye olarak adlandırılan nakit hediyelerin 18. yüzyıl boyunca başta padişahlar olmak üzere kimler tarafından ve hangi sebeplerle verildiğini araştırmaktır. Dönemin önde gelen birincil kaynakları ve arşiv belgelerine odaklanılarak atıyyenin diğer hediye kavramları arasındaki yeri, teşrifattaki önemi, atıyyenin hangi hazinelerden verildiği ve veriliş sebepleri tezin ana konularını teşkil etmiştir. Giriş bahsiyle birlikte atıyye kavramına dair bir literatür değerlendirmesi yapılmıştır. Bu sayede bu konuda daha önce yapılan müstakil bir çalışmanın olmadığı, atıyye kavramına daha çok hediye bahsi üzerinden değinildiği görülmüştür. Birinci bölümde sultan ve hediye ilişkisi bağlamında atıyye vermenin sultan için ne değer taşıdığından bahsedilmiş, teşrifat müessesesi ve atıyye ilişkisi ortaya konulmuştur. Tezin ikinci bölümünde ise yapılan sözlük çalışmasıyla atıyye kavramı açıklanmış ve atıyyenin diğer hediye kavramları arasındaki yeri ortaya konulmuştur. Üçüncü ve son bölümde önemli Osmanlı merasimlerinden bahsedilerek bu merasimlerin her birinde kimlere ne kadar atıyye verildiği araştırılmıştır. Osmanlının hüküm sürdüğü topraklarda kendisini göstermesinin ve varlığını hissettirmesinin bir yolu olarak atıyyenin nasıl kullanıldığı, bazen bir elçi, bazen surre alayı, bazen de bir Kırım Hanı örnekliğinde, atıyye verilen kişiler ve veriş miktarlarıyla ortaya konulmuştur. Bu bölümde Osmanlı saray düğünlerinin, doğumların, cülus ve kılıç kuşanma törenlerinin, bayramların, Mevlid Kandilinin, nevruz kutlamasının, yeni bir gemi inşasının, sefirlerin gönderilmesi ve karşılanmasının, fetih müjdesi gibi sevinçli olayların ancak bazen de bir vefatın arkasından okunan duanın atıyyenin veriliş sebeplerini teşkil ettiği görülmüştür. Osmanlı'da sosyal ve ekonomik duruma bağlı olarak miktarı dönem dönem değişen atıyyeler söz konusu edilen merasimlerin önemli bir parçası olmuştur. İhsan ve bahşiş kelimeleriyle aynı anlama gelen atıyye, yapılan sözlük çalışmasıyla kavramsal bir çerçeveye oturtularak değerlendirilmiş ve mali yönden ele alındığında ise atıyyenin maaş dışında azımsanmayacak miktarlarda verilen maddi bir destek olduğu ortaya konulmuştur.