Bilgi ve iletişim teknolojileri ekonomisi: 'önemi, politikaları ve büyüme katkıları'

'Bilgi ve iletişim Teknolojileri Ekonomisi: 'önemi, politikaları ve büyüme katkıları'' başlıklı bu tez çalışması, başlığından da anlaşılacağı üzere bilgi ve iletişim teknolojilerini ekonomik açıdan incelemeyi ve söz konusu alanda gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerin başarılı olabilmesi için uygulaması öngörülebilecek politikaları ortaya koymayı hedeflemektedir. Ayrıca özellikle söz konusu alanda geri kalmış olan az gelişmiş ülkelerin uygulaması öngörülebilecek temel strateji ve politikaların oluşturulması da bu tez çalışması kapsamında amaçlanmıştır. Bunların yanında, bu tez çalışmasının önemli bir sonucu olarak, Türkiye için uygun olabilecek 'bilgi ve iletişim teknolojisi politikalarının belirlenmesi hedef edinilimiştir. Bu tez çalışmasının diğer bir ayağı da bilgi ve iletişim teknolojilerinin bir ülkenin ekonomisine yaptığı büyüme katkısının toplam büyüme oranı içerisindeki ağırlığının bir ekonomik model çerçevesinde hesaplanmasıdır. Bu amaçla; ikinci bölümün son kısmında Oliner ve Sichel (2000)'in A. B. D. ekonomisinde bilgi ve iletişim teknolojilerinin büyüme katkıları üzerine bulduğu sonuçlar tartışılmış, tezin üçüncü bölümünde ise Türkiye modeli üzerinde söz konusu teknolojilerin kullanımının büyüme katkılarını hesaplayan ampirik bir çalışma yapılmıştır. Bu tez çalışması dört ana bölümden oluşmaktadır; Birinci bölümde 'bilgi' ve 'bilgi toplumu' kavramları, bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişim süreci, yeni büyüme teorilerinde 'bilgi' ve 'teknoloji' olgularının yer edinmesi ve bilgi ve iletişim teknolojilerinin genel olarak önem kazanmasının temel sebepleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ilk olarak 'bilgi ekonomisi', 'bilgi ve iletişim teknolojilerinin ekonomik yapıdaki belirleyiciliği', söz konusu alanda Dünya'da ve Türkiye'de mevcut durum incelenmiştir. Söz konusu bölümün ilerleyen kısımlarında, bölümün temel konusu olan az gelişmiş ülkeler için 123 öngörülebilecek bilgi ve iletişim teknolojisi politikaları; bilgi toplumu endeksine göre bu alanda lider olan bir takım ülkelerin temel ekonomik / teknolojik göstergeleri ve uyguladıkları politikalar da incelenerek ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımının ekonomik büyümeye yaptığı katkı bir model çerçevesinde incelenmiştir. Söz konusu modelin analitik ve kavramsal çerçevesinin temelleri şu iktisatçıların ortaya atmış olduğu büyüme modellerine dayanmaktadır; Robert Solow (1957), Oliner ve Sichel (1994; 2000), Oliner ve Wascher (1995), Wheian (2000). Bu modeli test etmek için kullanılan veriler, bilgi ve iletişim teknolojileri alt sektörlerinde testler yapan IDC'nin ve OECD'nin Türkiye üzerinde yaptığı pazar araştırmalarına dayanmaktadır. Bu bölümde elde edilen sonuçlara göre Türkiye ekonomisi, 1994- 2000 yılları arasında yıllık ortalama %2.98 büyürken, bilgi ve iletişim teknolojilerinin üretiminin ve kullanımının büyümeye katkısı %0.102 olmuştur. Bu şu demektir, 'A. B. D. ekonomisinin büyümesi, 2 /5'ten daha fazla oranda bilgi ve iletişim teknolojileri sayesinde olmakta iken (Oliner ve Sichel, 2000), Türkiye'de bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımının büyüme aktkı oranının toplam büyüme içerisindeki oranı sadece %3,34'tür. Yani Türkiye'de söz konusu teknolojilerin üretiminin yok denecek kadar az olamsının yanı sıra, kullanımı da oldukça düşüktür'. Diğer ülkelerin ve özellikle az gelişmiş ülkelerin A. B. D. ekonomisinin bu yapısından bir takım dersler çıkartması gerekmektedir. Dördüncü ve son bölümde ise, daha önceki bölümlerde elde edilen sonuçlara dayanarak Türkiye için öngörülebilecek bilgi ve iletişim teknolojisi politikaları ortaya konulmuştur. Bu bölümde ayrıca Avrupa Birliği'ne üyelik hedefi olan Türkiye'nin bilgi ve iletişim teknolojileri alanında uyması gereken kriterler ve e-Avrupa+ eylem planı üzerinde durulmuştur. Bunlara ek olarak bu kısımda sonuç niteliğinde bir 'genel değerlendirme' yapılmıştır.