turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
1946-1960 yılları arasında Van Gölü Havzası'nda kamu yatırımları ve harcamaları

Kamu yatırım ve harcamaları doğrudan devlet eliyle verimli ekonomik faaliyetlerin gerçekleşmesini desteklemek amacıyla yapılan yollar, köprüler ve barajlar gibi yoğun sermaye gereksinimi duyulan fiziki altyapı yatırımlarıdır. Bu yatırımların temel amacı ülkedeki ekonomik büyümeyi arttırmak ve ülke genelindeki kaynak dağılımını yaygınlaştırmaktır. Bu sebeple Cumhuriyetin ilanıyla beraber kurulan hükümetler ülkeyi her alanda muasır medeniyetler seviyesine getirebilmek için gayret göstermiş ve bu bağlamda da kamusal yatırımlara önem vermişlerdir. Ancak ülkenin içinde bulunduğu iktisadi koşullar göz önüne alındığında bu yatırımların topyekun yapılması mümkün olmamıştır. Bu nedenle eldeki imkanlar doğrultusunda ve önem sırasına göre peyderpey yapılmaya azami gayret gösterilmiştir. Özellikle 1939- 1945 yılları arasında meydana gelen II. Dünya Savaşı'nda yatırımlar durma noktasına gelse de savaş sonrası yeniden hızlanmıştır. Demokrat Parti'nin iktidara gelişiyle beraber ülke genelindeki ekonomi önemli bir ivme kazanmış, bu durum da kamusal yatırımların daha da artmasında etkili olmuştur. Ülkedeki kaynak dağılımının yaygınlaştırılması bağlamında havza genelinde güvenlik, bayındırlık, eğitim, sağlık, tarım, hayvancılık, maden ve enerji alanlarında yatırımlar gerçekleştirilmiştir. Bu alanlar içerisinde güvenlik, karayolu, hava meydanı, sağlık, tarım, hayvancılık, madencilik ve enerji alanlarında belli oranda başarı elde edilmişse de özellikle demiryolu, Van Gölü İşletmesi ve eğitim alanlarında başarı elde edilememiştir. Bu çalışmanın temel amacı Van Gölü Havzası'nda 1946- 1960 yılları arasındaki çok partili dönemde yapılan kamusal harcamaların havza genelindeki yansımalarını ortaya çıkarmaktır. Bu minvalde bayındırlık, güvenlik, eğitim, sağlık, tarım, hayvancılık, madencilik ve enerji alanlarında çok partili dönemde gerçekleştirilen kamu yatırımları tespit edilmeye çalışılmıştır. Literatür çalışması sonrasında tespit edilen yazılı ve dijital kaynaklar incelenerek konu başlıklarına göre tasnif edilmiş ve elde edilen bulgular tarih sıralamasına uygun bir şekilde kaleme alınmıştır.
İnönü devrinde Kazım Karabekir'in faaliyetleri

Türk askeri ve siyasi tarihinin en önemli simalarından biri olan Kazım Karabekir, Balkan, I. Dünya ve Türk İstiklal Savaşlarında büyük hizmetlerde bulunmuş bir asker ve siyaset adamı olarak karşımıza çıkmaktadır. I. Dünya Savaşı sonrası Mustafa Kemal Atatürk'e destek vererek Kongreleri desteklemiş ve Doğu'da bir kurtuluş hareketi başlatmıştır. Özellikle Milli Mücadele sırasında Doğu'da yapmış olduğu askeri harekatlar Türkiye Cumhuriyeti adına oldukça büyük önem arz etmektedir. Karabekir Türkiye'nin ilk askeri zaferini kazanmasının yanı sıra Batı Cephesine gönderdiği asker ve mühimmatlarla da Milli Mücadele için kilit bir isim haline gelmiştir. 1921 Eylül ayında Doğu Cephesinin kapanması ile birlikte Ankara'ya gelmiş ve milletvekili olarak çalışmalara başlamıştır. Daha sonra, Atatürk ile bazı konularda ters düşerek arkadaşları ile Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kurmuştur. 1926'da Atatürk'e kaşı düzenlenmesi planlanan İzmir Suikastı Olayı'na adı karışınca yargılanmış ve emekli edilmiştir. Karabekir emekli edildikten sonra bir bakıma inzivaya çekilmiştir. Atatürk'ün vefatına dek sıkı bir takip altına alınmıştır ve Atatürk'ün vefatının ardından İnönü döneminde tekrar siyaset sahnesindeki yerini almıştır. Konumuzu teşkil eden İnönü Döneminde Karabekir, yaklaşık 10 yıl boyunca TBMM'de İstanbul milletvekili olarak bulunmuştur. Yurdun çeşitli yerlerine geziler düzenlemiş ve çeşitli toplantılara katılmıştır. Karabekir 5 Temmuz 1946 ile öldüğü gün olan 26 Ocak 1948 tarihine dek TBMM Başkanlığı görevini de başarı ile yürütmüştür. Bu çalışmanın amacı Kazım Karabekir'in 1938- 1948 yılları arasındaki faaliyetleri detaylı bir şekilde ortaya koymaktır. Bu nedenle çalışmanın son bölümünde Karabekir'in İnönü Devrinde ki siyasi yaşamı, gezileri ve diğer faaliyetleri detaylı bir şekilde anlatılmıştır.
Simple and civilized discourse on clothes and modernity in the Early Turkish Republic

Bu çalışma, Şapka Devrimi ışığında Türkiye'deki kıyafette modernleşme söylemlerini incelemektedir. Modenleşmenin kıyafetlerle temsiliyeti Osmanlı'nın son dönemlerinde başlayan Turk Modernleşmesiyle bir devlet meselesi haline gelir. Modern görünüme dönüşüm cumhuriyetin kurulmasından sonra tamamlanmıştır. Türk ulusunun yeni imajının oluşturulmasında Şapka Devrimi ve takibeden bir dizi kanun ve düzenlemelerin önemli rolü olmuştur. Kıyafetlerle ulusal kimlik oluşturma konusunda Türkiye bir ilk olmasa da bu dönüşümü yasal düzenlemeler ve devlet propagandası yolu ile gerçekleştirmesi açısından özel bir yeri vardır.
Çad Gölü havzası komisyonu (1964-2014)

Mayıs 1964'te Ndjamena'da Kamerun, Nijer, Nijerya ve Çad tarafından oluşturulan Çad Gölü Havzası Komisyonu Afrika'daki en eski hükümetlerarası organizasyonlardan biridir. Elli yılı aşkın bir süredir üye ülkeleri arasındaki ilişkileri koordine etmek ve pekiştirmek için çalıştı. Ayrıca bölgenin halklarının yaşam koşullarını iyileştirmek için çeşitli alanlarda taahhüt etmiştir. Hayvancılık, balıkçılık ve tarım alanındaki faaliyetleri insanların, kuraklık ve iklim değişikliği ile baş etmelerine yardımcı olmuştur. Bazı zorluklara rağmen günümüzde, ÇGHK'nundan bahsetmeden Çad Gölü Havzası hakkında konuşmak mümkün değil. Bu çalışma, ÇGHK'nun Çad Gölü Havzası yönetimindeki rolünü, tarihsel bir perspektiften (1964-2014) açıklamaktadır. ÇGHK'nun kuruluşundan 2014 yılına kadar olan tarihini vurgulayarak, kuruluşun bölgedeki müdahalesini sorguluyor. Belgesel kaynaklar yardımıyla, ÇGHK'nda yapılan görüşmeler, örgütün Çad Havzası'na hem neden müdahale ettiğini ve nasıl yapıldığını analiz etmek, hem de başarılarını ve zorluklarını sunmak mümkün olacaktır. Kullanılan yaklaşım, bir ana hipoteze dayanmaktadır, yani, ÇGHK'nun üye devletlerinin fonlama güçlüklerinin organizasyon üzerinde yadsınamaz bir etkisinin olduğu, dolayısıyla kuruluşun faaliyetlerinin ve etkinliği açısından bir engel teşkil ettiği kanıtlanacaktır.
Ekrem Alican'ın siyasal hayatı

öz Ekrem Mean Türk siyasi tarihinde, özellikle mali konularda, en tanınmış siyaset adamlarından birisidir. 16 Mayıs 1916'da Adapazan'nda doğdu. İlk ve orta öğrenimini Adapazan'nda tamamladı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bililer Fakültesi'nden 1937'de mezun oldu. Aynı yıl Maliye Bakanlığı tarafından açılan sınavı kazandı. Bu nedenle eğitim için Londra Ekonomi Okuluna gönderildi. Bir sure Maliye Bakanlığı'nda müfettiş olarak görev yaptıktan sonra bu görevinden 1947 yılında istifa etti. İstifasından sonra tekrar Adapazan'na döndü ve 1948 yılında Demokrat Parti Adapazarı ilçe teşkilatına katıldı. Bu bakımdan, Alican'ın siyasal hayatı 1948 yılında başlamıştır. 1950 ve 1954 genel seçimlerinde DP'den Kocaeli Milletvekili seçildi. Fakat, 1955 yılında 'İspat Hakkı' denen bir mesele yüzünden partisi ile ters düştüğünden 18 arkadaşı ile birlikte DP'den ihraç edildi. Bundan sonra Alican Hürriyet Partisi'nin kuruluşunda da yer aldı. 1957 genel seçimlerine HP'den milletvekili adayı olarak katıldı ancak yeniden seçilemedi. 1960 yılında askeri darbeden sonra Milli Birlik Komitesi tarafından Maliye Bakanlığı görevine getirilmiştir. Ayrıca yeni bir anayasanın hazırlanması için oluşturulan kurucu meclise de üye olarak seçildi. Askeri darbeden sonra DP kapatıldı. Bu nedenle Türk siyaset arenasında sadece CHP kaldı. Böyle bir durum Türk demokrasisi için istenmeyen bir durumdu, bu sebeple Alican 13 Şubat 1961 tarihinde 'Yeni Türkiye Partisi adında bir parti kurdu. 1961 ve 1965 genel seçimlerinde YTP'den Sakarya Milletvekili seçildi. H. koalisyon hükümetinde I. Başbakan Yardımcılığı da yapan Alican, 1969 yılında aktif siyasetten çekildi. Tüm bu olaylar tezde detaylı olarak anlatılmıştır. Bu tez üç bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde, Alican'ın siyasal hayata nasıl başladığı ve DP ile HP'li yıllan anlatıldı; İkinci bölümde, Alican'ın 27 Mayıs askeri darbesi sonrasındaki siyasi hayatı anlatıldı; Üçüncü bölümde ise Alican'ın Atatürk ve diğer siyasi parti liderleri hakkındaki görüşleri ve kendisinin vefatı hakkında yapılan değerlendirmeler anlatıldı. in
Cumhuriyet Dönemi gayrimüslim milletvekilleri

Osmanlı Devleti'nde yenileşme hareketlerinin başladığı Tanzimat Fermanı ile yavaş yavaş demokrasiye doğru bir yönelişin olduğu görülmektedir. 1876 yılında Kanuni Esasi ve I. Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte Osmanlı Devleti'nde parlamenter bir sisteme geçilmiştir. Meşruti sistemin gereği olarak açılan Meclis-i Mebusan'da Osmanlı Devleti sınırları içerisinde yaşayan tüm ulusların temsilcileri yer almıştır. Bu temsilciler içerisinde gayrimüslim unsurlar da bulunmuştur. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nı kaybetmesinden sonra İstanbul işgal edilmiş ve İtilaf Devletleri kuvvetleri tarafından Mebusan Meclisi zorla kapatılmıştır. Bunun üzerine Mustafa Kemal önderliğinde Ankara'da 1920 yılında olağanüstü yetkilere sahip Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmıştır. Daha sonra 1923 yılında saltanatın kaldırılmış, cumhuriyet ilan edilmiştir. Milli bir meclis özelliği taşıyan TBMM'de 1935 yılına kadar gayrimüslimler yer almamıştır. Fakat 1935 yılı seçimlerinde bağımsız adaylar için kontenjan ayrılmasıyla meclise girebilmişlerdir.
Milli Mücadele günlerinde Cevat Dursunoğlu

Bu çalışmada, Cevat Bey'in Milli Mücadele Dönemi'ndeki faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Çahşmanın ilk bölümünde, çeşitli kaynaklarda Cevat Bey hakkında verilmiş olan özet niteliğindeki bilgiler ile arşivlerden ulaşabildiğimiz belgelerden yararlanılarak geniş bir biyografi oluşturulmaya çalışılmıştır. 1914'te Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesiyle beraber yedek subay olarak askere alınan Cevat Bey, çeşitli cephelerde görev aldıktan sonra 1918'de İstanbul'da terhis olmuştur. Mondros Mütarekesi'nden sonra, ülke genelinde oluşmaya başlayan Müdafaa-i Hukuk hareketleri Erzurum'da da kendisini göstermiş ve Cevat Bey, burada kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nde aktif görevlerde bulunmuştur. Erzurum Kongresi'nde merkez delegeliği hakkından Mustafa Kemal lehine istifa eden Cevat Bey, Kongreye Hasankale Delegesi olarak katılmıştır. Yine bu dönemde Erzurum'da çıkan Albayrak Gazetesi'nin idare heyeti içerisinde de bulunan Cevat Bey, 1920 yılında Baku'de toplanan I. Doğu Halkları Kurultayı ile Türkiye Komünist Teşkilatlarının I. Kongresi'ne katılmıştır.
Atatürk'ün askerliğe ilişkin görüşleri ve bu kapsamda yazdığı askeri eserlerin tahlili

Atatürk öğrenim hayatına olduğu gibi, meslek hayatına da asker olarak başlamıştır. Tarih sahnesine önce subay, sonra komutan olarak çıkmış ve hayatını bir milletin kurtarıcısı ve devlet adamı olarak tamamlamıştır. Atatürk'ün 1905 yılından 1923 yılına kadar, yaklaşık 18 yıl süren askerlik hayatındaki olaylar ve gelişmeler, onun askerlik bilgi ve tecrübelerini geliştirmeye yardımcı olmuştur. Sistemli bir askeri eğitim gören, önemli bütün rütbelerini muharebe meydanlarında alan, kazandığı askeri başarılarla Birinci Dünya Harbinin akışını ve süresini değiştiren, İstiklal Harbi ile bağımsız ulusal devletimizin kurulmasını sağlayan ve bütün mazlum milletlerin kaderini etkileyen Atatürk'ün, askerlikle ilgili görüşleri özellikle askerler için son derece önemlidir. Bu kapsamda hazırlanan çalışmanın ilk bölümünde; Atatürk'ün kişiliğinin oluşmasında ve yetişmesinde etkili olan aile çevresi, okuduğu okullar ile mesleki hayatına kısaca değinilmiştir. 'Atatürk'ün Askerliğe İlişkin Görüşleri' başlığını taşıyan ikinci bölümde Atatürk'ün ordu, askerlik ve askeri yönetim hakkındaki görüş ve önerileri; 'Atatürk'ün Askeri Uygulamaları' başlıklı üçüncü bölümde Atatürk'ün askeri yönünü oluşturan etmenlerden biri olan askeri deneyim birikiminin katıldığı savaşlarda oluşması ve bunu uygulaması incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise; Atatürk'ün üzerinde önemle durduğu askeri eğitim ile askeri harekat yönetimi hakkındaki bilgi ve kuramlara yönelik yayınladığı askeri eserler incelenmiştir. IV
Cumhuriyetin ilk yıllarında halkevlerinde yürütülen tiyatro faaliyetleri (1932-1950)

Türkiye Cumhuriyetinin en önemli eğitim kurumları ve kültürel değerlerinaktarılmasını sağlayan kurumlardan birisi Atatürk tarafından kurulan halkevleridir. Halkevlerinin kurulmasındaki en temel amaç, Atatürk'ün Türk toplumunda yapmış olduğu ilke ve inkılapların geniş kitlelere anlatılması ve benimsetilmesidir. Bu sayede halkaydınlatılacak ve daha modern bir toplum yapısı oluşturulacaktır. Halkevlerinin açılmasıyla birlikte Türk toplumu daha modern bir yapıya sahip olacağı düşüncesi her geçen gün değerini artırarak devam etmiştir. Halkın geniş kitleler halindebilinçlendirilmesi için özellikle temsillerden ve tiyatrolardan yararlanılmıştır. Halkevleriaçıldığı günden itibaren Türk toplumuna yenilikleri ve devrim sonucunda kurulan yeni düzenin benimsetilmesi için özel olarak yazılan piyesleri izlemiş ve Atatürk'ün ilke ve inkılaplarını benimsemiştir. Bunun yanı sıra rejim değişikliği sonucunda ortaya çıkan bazı sorunlar yine halkevleri tarafından giderilmeye çalışılmış ve topluma Türk olma bilinciaşılanmıştır. Yapılan çalışma CHP'nin yaygın eğitim ve kültür kolu olarak bilinen 1932 -1950yıllarını kapsayan Halkevlerinde gösterilen tiyatro faaliyetlerinin içerikleri ve kapsamı incelenmiştir.
Atatürk'ün ekonomi politikası

19. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu Avrupa'daki uluslar için açık bir pazar haline gelmişti. Savaşların kaybedilmesi ile ekonomik çöküş başlamış, kapitülasyonlar ve Sanayi Devriminin getirdiği yeniliklere yabancı kalmak da imparatorluğun yıkımını kaçınılmaz kılmıştır. Kapitülasyonlar nedeni ile yabancı sermaye Osmanlı'ya gelerek Osmanlı ekonomisinin temelinden sarsılmasına neden olurken teknolojik geri kalmışlık da ayağa kalkma umutlarını yok etmiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından 1920 ve 1922 yılları arasında Kurtuluş mücadelesi verilmiştir. 1923 yılında yeni Türk Devleti kurulduğunda Osmanlı döneminden kalan çok kötü bir ekonomi, miras olarak devralınmıştı. Bu çalışmada ilk olarak 19. Yüzyılda ekonomiyi etkileyen düşünce akımları, ikinci bölümde Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarındaki ekonomik yapısını ve bu yapıyı bozan ekonomik faktörleri, üçüncü bölümde de bu mirası devralan büyük önder Atatürk'ün uyguladığı ekonomi politikalar ve bunların sonuçları incelenmiştir.
Harf Devrimi'nin bürokrasiye yansımaları

Cumhuriyet öncesinde, Osmanlı'nın son dönemlerinde alfabe tartışmaları söz konusuydu. Cumhuriyet'in ilanından sonra, 1928'e kadar bu tartışmalar devam etmiştir. 1928 yılının hemen başından itibaren, Devrim için gerekli araştırmalar ve çalışmalar yapılmıştır. Bu çerçevede bir Dil Encümeni kurulmuştur. Dil Encümeni, Arap harfleri yerine Latin harflerinin kabul edilmesi yönünde çalışmalar yapmıştır. 9-10 Ağustos 1928 tarihinde, Mustafa Kemal Atatürk'ün Gülhane söylevi sonrasında, Devrim'in uygulama aşamasına geçilmiştir. Devrim'in uygulama aşamasında, Dolmabahçe Kurultayı toplantılarında halk ve milletvekilleri Devrim ile ilgili olarak bilgilendirilmiştir. Daha sonra Atatürk, Devrimi halka anlatmak ve benimsetmek için yurt gezilerine çıkmıştır. 1 Kasım 1928'de Türk Harf Devrimi Yasası Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilmiş ve 3 Kasım 1928'de de Resmi Gazete'de yayımlanarak, resmi olarak uygulamalara geçilmiştir. Bu çerçevede, eğitimle ilgili olarak; Millet Mektepleri açılmıştır. İçişlerde; basılı evraklar, kütüphaneler, sinema afişleri, filmler, tabelalar, mezar taşları ve diğer alanlardaki çalışmalar resmilik kazanmıştır. Dış yazışmaların ne şekilde olacağı yönünde, bildirilen direktifler doğrultusunda uygulamaya geçilmiştir. Çalışmada, Türkiye dışında Türk harfleri ve uygulamalarıyla birlikte, dış basında Türk harfleri de değerlendirilmiştir.
Türkiye'de soğuk savaş yıllarında Yücel Ömer davası ve Hasan Ali Yücel'in savunması

TÜRKİYE'DE 'SOĞUK SAVAŞ' YILLARINDA 'YÜCEL - ÖNER DAVASI' VE HASAN ALİ YÜCEL'İN SAVUNMASI 2. Dünya Savaşı, gerek savaş yıllarında gerekse savaş sonrasındaki etkileri bakımından derin izler bırakmıştır. Savaş yıllarında saldırgan, yayılmacı düşmana karşılayan yana gelmeyi başaran A. B. D. önderliğindeki kapitalist dünya ile Sovyetler Birliği daha savaş sona ermeden önce sistemlerinin geleceğini düşünmeye başlamışlardı bile. A. B. D. ile Sovyetler Birliği arasında savaştan hemen sonra başlayıp Sovyetler birliğinin 1990'ların başında dağılmasına değin süren ve çoğunlukla sıcak çatışma yaşanmaksızın yürütülen amansız mücadele Soğuk Savaş olarak adlandırılacaktır. Soğuk Savaş'ın ülkelere en önemli yansıması Bloklaşma şeklinde olmuştur. Bir yanda Amerika önderliğinde NATO, diğer yanda ise Sovyetler önderliğindeki Varşova Paktı. 'Soğuk Savaş' bu ülkelerin iç yapılarına da yansımıştı. Varşova Paktı ülkelerinde 'intihar, zehirlenme, sürgünler' şeklinde görülen tasfiyeciliğin 'Batı' daki karşılığı Mac Carthy'cilik olmuştur. 2. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye yönelimini belirlemiştir; 'Batı Dünyası'na entegre olmak. Bu durumda, Parlamenter Demokrasiye geçiş kaçınılmaz hale gelir. İçeride de özellikle savaş yıllarının uygulamaları ile ciddi bir muhalefet oluşmaktadır. Türkiye'de bu koşullarda geçilen parlamenter sistem, tabi ki 'Soğuk Savaşı' m da etkisi ile 'sol'a kapalı doğmuş ve gelişmiştir. 93 'Soğuk Savaş' yılları Türkiye'sinde dönemin niteliklerini dışa vuran önemli olaylar da yaşanmaktadır. Yücel - Öner davası bu tür bir olay olarak dikkat çeker. Kişilik haklarını korumak için açtığı dava ile Hasan Ali Yücel Soğuk Savaş'ın Türkiye örneğinin yaşanmasına yol açacaktır. Davanın, sonuçlan açısından bakıldığında, Türkiye'nin yönelimlerini dışa vuran bir 'kırılma noktasını' oluşturduğu anlaşılmaktadır
Tasarruf ve yerli malı haftası kutlamaları (1929-1949)

1929 yılında başlayan Dünya Ekonomik Buhranı, Türkiye ekonomisi üzerinde olumsuz bir etki meydana getirmiştir. Türk hükümeti yaşanan bu hadise karşısında zorunlu olarak acil önlemler almaya yönelmiştir. Bu önlemler arasında Cumhuriyet Dönemi'nde iz bırakan önemli bir girişim de bizzat Mustafa Kemal Atatürk'ün himayesi altında kurulan Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti'nin teşkilatlandırılması olmuştur. Bu çalışmada Cemiyet'in toplum tarafından en çok kabul gören ve etkisini uzun zaman sürdüren faaliyetlerinden biri olan 'Tasarruf ve Yerli Malı Haftaları' üzerinde durulmuştur. Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti'nin bir sosyal sorumluluk projesi oluşturmayı hedefleyen etkinliklerine dönemin siyasi eliti, bürokratları ve aydınlarının sunduğu katkılar irdelenmiştir. Bu bağlamda, devlet desteğini de alan Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti'nin çalışmalarının toplum ve ekonomi üzerinde ortaya çıkardığı olgular çok yönlü bir tahlile tabi tutularak bu olguların yaygın etkileri anlatılmaya çalışılmıştır.
Atatürkçü düşünce sisteminde milliyetçilik kavramına yaklaşım

Adı Soyadı Programı Ana Bilim Dalı Danışman Malike BİDEYDİ Yüksek Lisans Atatürk İlkeleri ve İnkılapları Tarihi Prof. Dr. Mahmut İhsan ÖZGEN ATATÜRKÇÜ DÜŞÜNCE SİSTEMİNDE MİLLİYETÇİLİK KAVRAMINA YAKLAŞIM Günümüzde en çok tartışılan ve çok farklı yorumlara neden olan millet ve milliyetçilik konusu bu çalışmada incelenerek, Türk Milliyetçiliği ideolojisinin gelişim süreci ve bu süreç içerisinde en önemli rolü oynayan Büyük Türk Milliyetçisi Mustafa Kemal Atatürk'ün bu konu ile ilgili değerlendirmelerine yer verilmiştir. En gelişmiş toplum düzeni olan millet kavramı, her şeyden önce ortak bağlan olan insan topluluğunu ifade etmektedir. Atatürk'e göre milletin tanımında Türk ırkından gelme değil, kendini Türk sayma, Türk kültürüne bağlı olma ölçütü esas kabul edilmiştir. Milliyetçilik kavramı ise millet gerçeğinden hareket eden bir fikir akımı ve çağımızın en geçerli bir sosyal politika prensibidir. Türk milletinin milli karakterini yansıtan milliyetçilik anlayışının ilk hedefi, Mustafa Kemal Atatürk'ün yönettiği ulusal hareket ile Türk milletini bağımsızlığına kavuşturmak olmuştur. İnkılaplarla değer taşıyan milliyetçilik, kökünü Türk tarihinden, ilhanımı Milli Mücadele'den alan ve Türk milletinin şuuruna yerleşmiş bir prensiptir. Türkiye Cumhuriyeti tamamen milliyetçilik temeli üzerine kurulmuştur. Türk milliyetçiliği batı emperyalizmine karşı bağımsızlığı sağlamak anlamı taşıdığından ırkçı bir içerik taşımayarak savunma, korunma bütünlük ve egemenlik düşüncesi etrafında biçimlenmiştir. Atatürk'ün içte ve dışta tam bağımsızlık ilkesine dayanan, birleştirici, yapıcı, insani ve çağdaş bir milliyetçilik anlayışı, O'nun fikir yapısının temelini oluşturmuştur. Atatürkçü düşüncede milliyetçilik anlayışı, bütünleştirici, insancıl, güven verici, tüm dünya milletlerine saygı duyan, barışçıl, bununla birlikte ülke çıkarlarını gözeten, toplumu çağdaşlaştırmayı amaç edinmesi nedeni ile akılcı, bilimci, ilerici, yeniliğe açık, bağımsızlığı savunucu, kişi ve millet onuruna değer veren nitelikleri O'nun düşüncesinin çıkış noktasını oluşturmuştur. IV
İnkılap kanunları ışığında yapılan cumhuriyet reformlarının değerlendirmesi

Cumhuriyetin ilk yılları, 18. yüzyılla beraber başlayan Türkiye'nin modernleşme tarihinde en önemli adımların atıldığı süreçtir. Anayasamızın 174. maddesi belirlenen İnkılap Kanunları ise Cumhuriyet reformlarının girişilen reform hareketlerine hukuki meşruiyet temin eden unsurlar ve modernleşme tarihinin en önemli köşe taşlarıdır. Bu kanunların tümü toplum hayatını derinden etkilemiş; eski ve geleneksel değerlere dayalı toplum düzeni, bu kanunların uygulamaya alınmasıyla yerini modern bir hayat tarzına bırakmıştır. Bu amaçla öncelikle -dini de içkin olan- geleneksel toplum hayatına ait değerler kamusal alandan çıkarılmaya; bunların yerine ise batılı muadilleri yerleştirilmeye çalışılmıştır. Bu yöndeki çalışmalara eğitim alanından başlanmış, eğitimdeki ikili yapının ortadan kaldırılmasına ve eğitimin tamamıyla laik bir yapı kazanmasına gayret edilmiştir. Bunu geleneksel toplum hayatında son derece önemi haiz olan tarikatlerin faaliyetlerinin engellenmesi ve aynı amaca hizmet etmek üzere bu örgütlenmelerin kullandıkları mekanlar olan tekke ve zaviyelerin kapatılması izlemiştir. Yine batıya ait bir sembolü daha sosyal hayata hakim kılmak amacıyla, geleneksel başlıklar yasaklanmış; kamu personeline şapka giyme zorunluluğu getirilmiştir. Bu inkılabın tamamlayıcısı ise 1934 yılında çıkarılan bir kanun vasıtasıyla bazı giysilerin giyilmesinin yasaklanmasıdır. Ülkenin kanunlarının hedef olarak alınan batı ülkelerinin kanunları ile koşut olması projesi kapsamında İsviçre'den Medeni Kanun iktibas edilmiş; böylece İslam dininin kamusal hayattaki son yansımaları da ortadan kaldırılmıştır. 1928'de çıkarılan bir diğer kanunla ise Türklerin İslamiyet'e geçtikten sonra kullanmaya başladıkları Arap elifbası yerine Latin harfleri ikame edilmiştir. Ve nihayet 1934 yılında 'Soyadı Kanunu'nun kabulünden sonra kökeni geçmişşte olan lakap ve unvanlar kaldırılmış ve Cumhuriyet idaresi, geleneğin belirlediği hiyerarşi yerine otoriteyi kendisinin dağıtacağı yönündeki kararlılığını göstermiş, bu şekilde İnkılap Kanunları süreci tamamlanmıştır.