turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
19. yüzyıl Osmanlı taşra idaresinde Aynaroz manastırları

Bugün Yunanistan'ın Halkidiki Yarımadası'nda bulunan ve özerk bir statüye sahip olan Athos Dağı, gerek Hristiyanlık gerekse Bizans Tarihi için mutena bir yere sahiptir. Athos Dağı, Hristiyanlığın ilk dönemlerinden itibaren bir inziva mekanı, 10. asırdan itibaren Bizans manastır hareketinin zirvesini temsil eden ve şöhreti tüm Hristiyan alemince bilinen bir manastır topluluğu, Ortodoksluğun kutsal emanetlerini muhafaza eden mukaddes bir belde, Ortodoks ruhbanlar için bir eğitim ve rehabilitasyon merkezi, dünyanın en zengin el yazması koleksiyonuna sahip bir kültür merkezi ve dünyada kadınların giremediği tek coğrafyadır. 1430 yılında Osmanlı egemenliğine alındığında Aynaroz olarak isimlendirilen yarımadanın kadim imtiyazları ve yönetim usulleri ruhani idare adı altında korunmuş, ancak tesis edilen mülki idare ile de taşra teşkilatının genel yapısına yaklaştırılmaya çalışılmıştır. Böylece yarımadada Osmanlı taşrasının belki başka hiçbir yerinde emsaline rastlanamayacak çift başlı bir idare teşekkül etmiştir. Yaklaşık dört asır sorunsuz biçimde devam ettirilen bu statü, devletin merkez ve taşra teşkilatının yeni dünya düzeninin şartlarına göre yeniden düzenlenmeye çalışıldığı 19. asırda, Tanzimat bürokratlarının reform düşünceleri ile karşı karşıya gelmiştir. İncelememiz, imparatorluktaki diğer ruhban beldeleri için de bir model olarak kabul edilen Aynaroz Manastırları idaresinin, Osmanlı taşra idaresinde kendisine nasıl bir yer edindiğini konu almıştır. Bu çalışmada reformcu bürokratların adem-i merkezi idareleri ortak hukuka ve taşra teşkilatının genel nizamına dahil etmeye çalışırken karşılaştıkları zorlukları, bu konuda ne tür çözümler üretmeye çalıştıkları ve neticede ne derecede başarı sağladıkları incelenmiştir. Bunun yanı sıra ülkemizde yönetim boyutları ile fazlaca irdelenmeyen manastırların dahili idareleri, manastır beldelerindeki ruhbanların bir topluluk olarak idareleri, bu idarelerin İstanbul Fener Rum Patrikhanesi'ne ve merkezi hükümete karşı konumları, manastırların muafiyetleri, manastır mülkleri ile bu mülklerin idaresi bu araştırmanın diğer yönlerini oluşturmuştur.
867 numaralı Halep Ayniyat Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Tanzimat döneminden itibaren tutulmaya başlanan Ayniyat Defterleri; 19. Yüzyıl Osmanlısı nda vilayetlere, bakanlıklara ve çeşitli dairelere gönderilen yazılara cevap vermek için 'Sadaret Makamı' tarafından kaydedilen defterlerdir. 'Bab-ı Ali Evrak Odası', Osmanlı Arşivi nin en önemli fonlarından biridir. Ayniyat Defterleri, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nin 'Bab-ı Ali Evrak Odası' fonunda yer almaktadır. Bu defterler; idari, adli, sosyal, ekonomik ve halkın şikayetleri gibi birçok konuda bilgiler içermektedir. Bu çalışmada, Bab-ı Ali Evrak Odası fonunda bulunan, 867 Numaralı Halep Ayniyat Defteri'nin (H.1283-1290/M.1866-1873) transkripsiyon ve değerlendirmesi yapılmıştır. 867 Numaralı Halep Ayniyat Defteri'nde Halep Vilayeti ve Halep e bağlı sancak ve kazalara ait arzuhaller, şukkalar ve tezkireler bulunmaktadır. İncelenen defterde idari, adli, sosyal ve ekonomik durum hakkında bilgilere ulaşılmaktadır.
The international news agencies in the Ottoman Empire (1854-1908)

Bu tez uluslararası haber ajanslarının-özellikle Reuter ve Havas- Osmanlı İmparatorluğu'nda kuruluşlarını, faaliyetlerini ve Osmanlı Devleti ile ilişkilerini konu edinmektedir. 19. yüzyıl Avrupa emperyalizmine sahne olurken uluslararası iletişim bu yayılmacı uygulamaların önemli ihtiyaçlarından biriydi. 19. yüzyılın ortasında yaygın olarak hizmete başlayan uluslararası haber ajansları telgrafın icadıyla birlikte bu yayılmacılığın önemli araçlarından biri oldu. Havas Kırım Savaşı'nda İstanbul'a muhabir gönderirken 1860'ların ortasından itibaren Havas ile Reuter Osmanlı Devleti'nin başkentinde bürolar açtılar. Ajanslar Osmanlı basını için haber kaynağı olurken ticaret çevresi de bundan istifade etti. Osmanlı Devleti ise kısa sürede ajansların en mühim müşterisi haline geldi. Ancak Osmanlı Devleti çok geçmeden ajansların Avrupa'ya yolladığı ve İstanbul'da servis ettiği haberleri 'kötü niyetli ve düşmanca' olmalarından dolayı 'tehdit' olarak görmeye başladı. Buna karşın Osmanlı Devleti'nin basını idare etmek için kurumsal altyapısı mevcut değildi. Osmanlı Devleti ile ajanslar arasında 'karşılıklı bağımlılık ilişkisi' bulunduğundan iki taraf da birbirlerinin imkanlarından istifade etmeyi denediler. Menfaatler çakışınca ise karşılıklı mücadele kaçınılmaz oldu. Uluslararası haber ajansları kendi aralarında işbirliği yapıp merkezlerinin bulunduğu devletlerin siyasi etki alanlarına göre dünyayı paylaşırken Osmanlı Devleti için Havas ile Reuter büyük rekabet içine girdi. Emperyalizm sürecinde Avrupa devletlerinin birer araçları olan ajanslar Osmanlı İmparatorluğu'nda nüfuz edinme arayışlarının bir parçası oldular. Osmanlı Devleti ise bunun karşısında bir obje olmamış; verdiği mücadele ile özne olmayı denemiştir.
Plevne savunmasında osmanlı piyadesinin rolü

1877- 1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) Osmanlı Devleti'nin katıldığı en büyük savaşlardan biridir. Bu savaşta Osmanlı ordusu gerek Rumeli gerekse Doğu Anadolu cephesinde büyük bir mücadele vermiştir. Rus orduları Rumeli cephesinde Tuna Nehri'ni aşarak Osmanlı topraklarında ilerlemeye başlamışlardır. Fakat Gazi Osman Paşa'nın Plevne'ye gelmesi ve onun kumandası altındaki Osmanlı kuvvetlerinin gösterdiği direniş, Rus ordusunun planlarını bozmuştur. Gazi Osman Paşa Rus kuvvetlerini üst üste üç defa yenilgiye uğratmıştır. Plevne ancak yardım kuvvetlerinin gelememesi ve Osmanlı kuvvetlerinin erzak ve cephanesinin bitmek üzere olmasıyla düşmüştür. Bu mücadelede Osmanlı piyadesi etkili bir performans sergilemiştir. Gazi Osman Paşa'nın kurdurduğu siper sistemine çabuk adaptasyon sağlamışlardır. Siperlerdeki yüksek ateş gücü sayesinde hücuma geçen Rus piyadelerini defalarca püskürtmeyi bilmişlerdir. Plevne'deki başarıları sayesinde Türk kuvvetlerinin savunma savaşlarında ne kadar etkili olabilecekleri bir kez daha görülmüştür. Ayrıca Plevne muharebelerinde siper savaşlarının yoğun hale geleceği ve siperlerdeki piyadelerin yeni silah teknolojikleriyle birlikte ateş gücünün çok yüksek olacağı ortaya çıkmıştır. Artık meydan muharebelerinden ziyade siper savaşlarının yaygınlık kazanması ve siperlerde, savunma pozisyonundaki kuvvetlerin avantajda olduğu bir dönem söz konusudur. Bu dönüşümün dünya savaş tarihi bağlamında ortaya çıkmasında Plevne'deki Osmanlı piyadesinin rolü büyük önem arz etmektedir. Ayrıca Plevne'deki Osmanlı piyadelerinin ve diğer birliklerin gösterdiği direniş, dünya kamuoyunun da dikkatini çekmiş, savaşta Osmanlı Devleti'nin lehine olumlu havanın esmesini sağlamıştır.
Osmanlı-İran sınırında bir Serhad Sancağı: Bayezid (1578-1848)

Osmanlı-İran mücadelesi 15. yüzyılın ikinci yarısından sonra başlamıştır. Osmanlı Devleti 1514 Çaldıran Savaşı'nda Safeviler'e karşı kesin bir zafer elde etmiş ve bu tarihten sonra Bayezid Sancağı Osmanlı hakimiyetine geçmişştir. Bu tarih itibariyle Bayezid Sancağı 16. yüzyılın son çeyreğine kadar iki devlet arasında sürekli el değiştirmiştir. Osmanlı Devleti'nin Bayezid'i ele geçirmesiyle birlikte Osmanlı-İran arasında tampon bir bölge meydana gelmiştir. Osmanlı Devleti, Bayezid Sancağı'nı ileri bir karakol olarak kullanmış, Safeviler üzerine yapılan seferlerde Bayezid'den önemli lojistik destek almıştır. Serhad sınırında bulunan Bayezid sık sık saldırıya uğramasından dolayı sancakta büyük yıkımlar meydana gelmiştir. Bu saldırılar sınıra yakın köylerin tenhalaşmasına, sosyal ve iktisadi sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Osmanlı, serhad sancağı olan Bayezid'i korumak için sürekli kaleyi tahkim etmiş ve gerekli cephaneyi takviye etmek zorunda kalmıştır. Bayezid Sancağı'nın Osmanlı-İran sınırının geçiş güzergahında olması dolayısıyla sancakta sürekli bir hareketlilik meydana gelmiştir. Bu hareketliliği en fazla sağlayan kesim göçebe Kürt aşiretleri idi. Sınırdan geçiş yapan Kürt aşiretlerinin yerli ahaliye zarar vermesi, asayişsizliği de beraberinde getirmiştir. Merkezin uç noktalardaki otoritesizliği aşiretlerin daha hareketli davranmalarına neden olmuş ve kontrol edilmelerini zorlaştırmıştır. Özellikle 19. yüzyılda aşiretlerin sınırlar arasında kolay bir şekilde geçiş yapmaları Osmanlı-İran arasında ciddi sorunların meydana gelmesine neden olmuştur.
Osmanlı İmparatorluğu'nda sikke kalpazanlığı (1808-1861)

Bu tezde II. Mahmud ve Sultan Abdülmecid dönemlerindeki kalpazanlık olayları incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmanın ana kaynağını oluşturan Osmanlı arşiv vesikaları esas alınarak dönemin birincil kaynakları ekseninde; her iki dönemde tedavül eden para bilgisi verilerek, kalpazanlık faaliyetlerinin ortaya çıkışı ve devletin buna karşı aldığı tedbirler aktarılmıştır. II. Mahmud devrinin karmaşık para düzeni içerisinde meydana gelen kalpazanlık vakalarının genel bir panoraması çizilmiştir. Bu dönemde devletin uyguladığı tağşiş politikasının kalpazanlığa etkisi ortaya konmuştur. Literatürdeki genel kanı, Sultan Abdülmecid döneminde oluşturulan sikke standardizasyonu sonrasında kalpazanlık olmadığı yönündedir. Çalışmada bunun aksi iddia edilerek, 1844 yılında yürürlüğe giren Tashih-i Sikke reformu sonrasında da kalpazanlığın devam ettiği, devletin resmi belgeleri ışığında ispat edilmiştir.
Jön Türk ihtilali (1908): Temel dinamikler, propaganda ve ihtilal

93 Harbi (1877- 1878 Osmanlı-Rus Savaşı) neticesinde Osmanlı Devleti büyük topraklar kaybetmiş ve bunun üzerine Sultan II. Abdülhamid, Kanun-i Esasi'yi askıya alarak meclisi süresiz olarak tatil etmiştir. Meşrutiyet Meclisi'nin kapatılması ile beraber yönetime karşı gizli ve örgütlü bir muhalefet ortaya çıkmış ve akabinde birbirini takip eden hadiseler meydana gelmiştir. Çalışmamızda öncelikle bu hadiseler ve muhalefete temel teşkil eden fikri değişim ele alınmıştır. Jön Türklerdeki zihniyet oluşumunda dahili saiklerin, yabancı etkilerin ve uluslararası düşünce ve fiiliyat ilişkilerinin çözümlemesi yapılmıştır. Ayrıca hükümete muhalif olarak şekillenen bu harekette öne çıkan isimler ve bunlar arasındaki anlaşmazlıklar da belirtilmiştir. Geniş kitlesel bir talep olmaksızın millet adına gerçekleştirildiği iddia edilen isyan hareketinin oluşum aşamaları ve ihtilali hazırlayan temel dinamikler ele alınmıştır. 1908 İhtilali'ni gerçekleştiren Jön Türklerin, İttihad ve Terakki adlı örgütü, nasıl kurdukları, kapalı ve gizli bir yapıdan devlet yönetimine kadar uzanan vetiredeki örgütlenmeleri, büyüme ve teşkilat usulleri çeşitli yönleri ile incelenmiştir. Jön Türklerin, Meşrutiyet yönetimine tekrar geçilmesi adına kurmuş oldukları gizli örgütü ortaya çıkaran hadiseler ve ilişkiler tespit edilip değerlendirilmeye çalışılmıştır. Özellikle Cemiyet mensuplarının hedeflerine ulaşabilmek için ortaya koydukları siyasi faaliyetler ve propaganda teknikleri tahlil edilip, umum efkarda bıraktığı muhtemel etki irdelenmiştir. 1905 yılında yeniden teşkilatlanan ve ihtilalci bir yapıya bürünen İttihad ve Terakki Cemiyeti'nin ihtilal esnasında sergilemiş olduğu gizli ve açık siyasi faaliyetler kapsamlı olarak anlatılmıştır. Jön Türk İhtilali'ni ortaya çıkartan etkenler ile ihtilal süreci üzerinde durulmuş ve genel bağlamda bir değerlendirilme yapılmıştır.
Başbakanlık Osmanlı arşivi Sadaret yazışmalarında Milli Mücadele (16 Şubat-30 Mart 1919)

Osmanlı yönetimindeki birçok zaafiyete rağmen, İtilaf Devletleri'nin Anadolu'daki emellerini sezen bazı devlet adamları Anadolu ve Trakya'ya Mustafa Kemal Paşa, Kazım Karabekir Paşa, Ali Fuat Paşa, Cafer Tayyar Paşa ve Nurettin Paşa gibi milletin menfaatini göz önünde bulunduracak komutan ve valiler atamak suretiyle memleketin büsbütün sahipsiz kalmasını engellemişlerdir. Batı Anadolu; Rumların şımarıklıkları ve Yunanlılar'ın tazyiki ile Milli Mücadele azminin en yüksek olduğu bölgemiz olmuştur. Yine Adana ve Güney Anadolu'da Ermenilerin Fransızlarla birlikte hareket etmeleri Türk halkının işgallere karşı direnişinin artmasında önemli etkide bulunmuştur. Anadolu'da işgallerin hızlanmasında ve bu kötü gidişata mukabil toplumda bağımsızlık azminin artmasında şüphesiz Damat Ferit Hükümeti'nin de katkısı unutulmamalıdır. Çünkü Ferit Paşa Sadrazam olur olmaz yönetim kadrolarında değişikliğe gitmiş ve bu değişiklikleri yaparken de İtilaf devletlerinin isteklerini, Rumlann şikayetlerini ve bunlardan daha öte İttihatçı düşmanlığım göz önünde bulundurmuş, bu durum da halkın tepkisine neden olmuştur. Sonuç itibarı ile tezimizin kapsadığı dönem olan '16 Şubat- 30 Mart 1919' tarihleri Anadolu'nun işgali ve Milli Mücadele'nin doğuşu bakımından son derece hareketli tarihler olmuştur. Özellikle Paris Konferansı ile Batı Anadolu'nun Yunanlılara bırakılması ve ortada sebep yokken 7. maddeye dayanarak yapılan işgaller Anadolu halkını uyandırmış ve Milli Mücadele azmini harekete geçirmiştir. Çalışmamızda; bahsedilen tarihlerde Osmanlı Devleti'nin idari, sosyo-ekonomik ve harici durumu incelenmiş, ağırlıklı olarak Başbakanlık Osmanlı Arşivi Sadaret Evrakı Belgeleri kullanılmak suretiyle belgeler ışığında Milli Mücadele'nin hangi şartlar altında başlayıp yayıldığı ve Anadolu'daki genel durum açıklanmaya çalışılmıştır. II
23 Numaralı ve 1573-1574 tarihli Mühimme Defteri/s. 156-220

Osmanlı Devleti'nde en önemli karar alma organı olan Divan-ı Hümayun'da siyasi, askeri, içtimai, hukuki, iktisadi her türlü meseleler görüşülüp karara bağlanırdı. Alınan bu kararlar, Divan-ı Hümayun defterleri adı verilen defterlere kaydedilirdi. Divan-ı Hümayun kataloğundaki en önemli defter serisi, Mühimme defteridir. Mühimme defterleri, Osmanlı divanında görüşülen önemli konuların kaydedildiği defterler olup muhtevaları itibariyle pek çok araştırma sahasını ilgilendiren özelliğe sahiptirler. 23 Numaralı Mühimme Defteri'nin 156 -220. sayfa aralığındaki toplam 149 hükmün transkripsiyonu, özetleri ve tanıtımı yapılmıştır. Defterin tamamı 1573- 1574 tarihlidir. Bizim çalıştığımız kısım 1573 yılına ait hükümleri kapsamaktadır. Çalışmamız özellikle eşkıyalık faaliyetleri başta olmak üzere bazı kalelerin yapım ve onarımı, İstanbul'un ve ordunun iaşesinin temin edilmesi, bazı sancak beylerinin atamaları, şehir ve kasabaların muhafazası, donanmanın güçlendirilmesi, kadı kararları gibi konuları ihtiva etmektedir.
Çerkes Hasan vakası

Osmanlı Devleti'nin otuz ikinci padişahı Sultan Abdülaziz 30 Mayıs 1876 tarihinde Serasker Hüseyin Avni Paşa'nın başını çektiği bir grup devlet adamı tarafından tahttan indirildi. 4 Haziran 1876 tarihinde de sebebi hala günümüze kadar tartışma konusu olan ölüm hadisesi gerçekleşti. Bu gelişmelerin ardından kaynaklarda Sultan Abdülaziz'in kayınbiraderi olarak geçen Çerkes Hasan isminde bir subay, 15 Haziran 1876 gecesi Mithat Paşa'nın Beyazıt'ta bulunan konağını toplantı esnasında basarak beş kişiyi öldürdü. Ölenler arasında dönemin Seraskeri Hüseyin Avni Paşa ve Hariciye Nazırı Raşid Paşa da bulunmaktaydı. Literatürde Çerkes Hasan Vakası olarak bilinen bu hadise günümüze kadar tüm yönleriyle derinlikli bir şekilde tek bir çalışma içinde incelenmemiştir. Gerçekleştirildiği yıl bakımından önemli hadiselerin vuku bulması ve ardından yaşanan diğer gelişmelerle bağlantısı veya etkisi olup olmaması bakımından olayın tüm yönleriyle incelenmesi gereği duyulmuştur. Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi ve ardından gerçekleşen ölümünden Hüseyin Avni Paşa'yı sorumlu tutan Çerkes Hasan, kendi ifadesiyle olayı Sultan Abdülaziz'in intikamını almak maksadıyla gerçekleştirmişti. Ancak olayın ilk gününden itibaren devlet evraklarından başlayarak basın kaynaklarına ve araştırma eserlerine vakanın mahiyeti farklı şekillerde yansımıştı. Bu kaynaklardan kimi, olayı sadece Hüseyin Avni Paşa ile Çerkes Hasan arasındaki kişisel husumete dayandırmıştır. Öte yandan bazı kaynaklar da hadise ile ilgili olayı Çerkes Hasan'ın padişaha olan kişisel bağlılığının sonucu bir intikam eylemi olarak aksettirmiştir. Gerek dönemin kaynakları gerekse günümüze uzanan kaynaklar ve tartışmalarda yer alan bu çelişki bu araştırmanın tartıştığı hususlar arasındadır. Vaka ve ilgili tartışmalara berrak bir algılama kazandırmak amacıyla Çerkes Hasan ve olay ile bağlantısı olduğu düşünülen kişilerin sorgu evrakları, arşiv vesikaları, gazete haberleri, raporlar ve araştırma eserleri incelenmiştir. Çerkes Hasan Vakası sıradan bir adli ya da politik hadise olmanın çok ötesinde döneminin siyasi kadro ve gelişmelerine yön veren bir olay olmuştur.
1871-1900 yılları arasında Alman basınında Türk-Alman ilişkileri

Basın, içerisinde bulunduğu döneme ait olayların kamuoyuna yansıtmasında kullanılan önemli bir kitle iletişim aracıdır. Kamuoyunun düşüncelerini, tutumlarını da etkileyebilecek bir araç olan basın ve özellikle gazeteler, olumlu veya olumsuz yönde yaşanan olayların farklı görüşlere sahip kişiler tarafından aktarılmasıyla, döneme ait bilgiler edinilmesini sağlaması açısından da önem arz etmektedir. 1871- 1900 yılları arasında Alman basınında Türk-Alman ilişkileri ile ilgili Alman basınında yer alan Allgemeine, Rosenheimer Anzeiger ve Die Post gazetelerinde yer alan haberler ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Günlük olarak basılan bu üç gazete, 1871- 1900 yılları arasında Osmanlı Devleti'ni siyasi, askeri, mali ve sosyal alanda ilgilendiren olayların tamamını içermesi açısından öne çıkmaktadır. Osmanlı- Sırbistan, Karadağ Savaşı, Osmanlı-Rus Savaşı (1877-1878) ve sonucunda imzalanan, Balkan Yarımadası'nın düzenini değiştiren Berlin Antlaşması gibi siyasi olaylarla ilgili oldukça fazla haber tespit edilen Allgemeine, Rosenheimer Anzeiger ve Die Post Alman gazetelerinde, Türk-Alman ilişkilerini ileri safhaya çıkaran sosyal gelişmelerin yanı sıra Anadolu demiryolu, Osmanlı Devleti'ndeki vergiler, tahviller gibi mali alanda da önemli haberler ayrıntılı bir biçimde değerlendirilmiştir.
Arşiv belgeleri ışığında Osmanlı'da devlet-tekke ilişkileri

Bu araştırmada himaye ve cezalandırma dengesi çerçevesinde devlet-tekke ilişkilerinin Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan itibaren bir panoraması çizildikten sonra aynı denge gözetilerek XIX. yüzyıldaki devlet-tekke ilişkileri Başbakanlık Osmanlı Arşivi belgeleri ışığında incelenmiştir. Bu arada yüzyılda hüküm süren padişahların kişilikleri ve yönetim anlayışları, gelişen önemli olaylar ve bunların devlet-tekke ilişkileri kapsamına giren bağlantılarına temas edilmiştir. Belgeler seçilirken mümkün mertebe tarikat ve bölge çeşitliliğine riayet edilmiş, belgelerde bahsedilen konuların günümüzde de ilgi çekici olmasına özen gösterilmiş ve ilişkilerin oturduğu temel düşünce ve uygulamaları yansıtan belgeler tercih edilmiştir. İnceleme sırasında kronolojik bir sıra takip edilmek ve tarihler tespit edilmek suretiyle devlet-tekke ilişkilerindeki gelişmelerin izlenebilmesi sağlanmıştır. Araştırma sonucunda devlet tarafından turuk-ı aliyye olarak tanımlanan tekkelerin bazı problemler olmasına rağmen aynen kuruluş zamanında olduğu gibi bütün devirlerde devletle dayanışma içerisinde asli ve diğer sosyal fonksiyonlarını icra ettikleri, şeyhlere gerekli kolaylıkların gösterildiği, devlet tarafından Yeniçeri ordusunun lağvı sırasında onlarla irtibatlı olan Bektaşiliğin şeriat ve tarikat adabı çizgisinden çıktığı gerekçesiyle ilga edildiği, diğer bazı tarikatlarda da sapmalar görüldüğü, öte yandan İslam medeniyetine ait bu özgün ve köklü müessesenin faydasına inanıldığı için Meclis-i Meşayih'i kurarak tekkelerin ıslahına çalışıldığı, devlet tarafından tedbirler alınarak denetim mekanizmasının aksatılmadan çalıştırıldığı, suçlu görülen tekke mensupları olursa cezalandırıldıkları ve bunun yanı sıra tekkelerin irşad faaliyetleri dışında diğer sosyal faaliyetlere katıldıkları ve savaş ve işgal durumunda devletin bekası için vatan savunmasında yer aldıkları sonucuna varılmıştır.
İstanbul ve Anadolu'da bulunan askeri kışlaların Osmanlı ekonomisine etkileri (1850-1860)

Osmanlı Devleti, XVII. yüzyılda toprak kaybetmeye başlamış, XIX. yüzyıla gelindiğinde ise ciddi oranda sınırları daralmıştır. Bu amaçla, ardı ardına gelen ve siyasi figürler olarak birbirinin politik devamı olan III. Selim ve II. Mahmut'un askeri ıslahat hareketleri sonucunda yeni ordular kurulmuş ve bu orduların ihtiyaç duyduğu gereksinimlerini karşılamak için devletin sınırları dahilinde pek çok kışla inşa edilmiştir. Bu süreçte İstanbul ve Anadolu olarak adlandırılan bölgeye de birçok kışla binası kurulmuştur. Çalışma kapsamında adı geçen bölgelerdeki kışla ve müştemilat binalarına; devletin ekonomisinin her geçen gün bozulduğu, iç ve dış tehditlerin iyice arttığı bir dönemde yapılan harcamalar belgelere dayanılarak incelenmiştir. Bununla birlikte İstanbul ve Anadolu'da bulunan kışla yapılarında konuşlu erat ve komuta kademelerinin gündelik ihtiyaçları için merkezi otorite tarafından yapılan dış mali kaynak aktarımları da irdelenmiştir. Ayrıca merkezi otorite tarafından temin edilen gündelik ihtiyaçlar haricinde bölgelerin gelirlerinden alınan vergilerden elde edilen gelir ile tahsisatı yapılan gündelik malzemeler üzerinden, bölgeden alınan vergilerin ne oranda yöre ekonomisine geri döndüğü de çıkarımlar yapılarak değerlendirilmiştir.
H.1249-1253 (M. 1833-1837) tarihli Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve tahlili

Osmanlı adli teşkilatının temel taşı olan kadı, bulunduğu yerin hem hakimi, hem belediye başkanı, hem de emniyet amiridir. Kadı, aynı zamanda görev yaptığı mahallin mülki amiridir de. Bu nedenle kadıların tutmuş oldukları kayıtlar olan Şer'iyye Sicilleri, kadının görevlerinin çeşitliliği sebebiyle, zengin kaynaklar olma özelliğine sahiptirler. Bu çalışmada, nüfusunu Müslümanların ve gayrimüslimlerin oluşturduğu Midilli Adası'nın, 1833- 1837 tarihleri arasındaki hukuki, iktisadi, sosyal, askeri ve kültürel yapısı, tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda bir adet şer'iyye sicili transkripsiyon edilerek, elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi yoluna başvurulmuştur. Transkripsiyondan elde ettiğimiz hukuki bilgiler, bize gerek gayrımüslim halkın gerek müslüman halkın, hukuki sorunlarının giderilmesi noktasında Osmanlı adaletine güvendiklerini göstermektedir. Buna ek olarak, söz konusu dönemde devletin, iktisadi ve askeri konularda merkezileşme çabaları içerisinde olduğunu ve bütün ada halkının kendi inançları çerçevesinde vakıf müessesesi kurduklarını, kurulan bu vakıflardan istifade etme noktasında milliyet ve din ayrımı yapılmadığını gördük.
XVIII. yüzyılda Sinop Limanı

Osmanlı Devleti, bulunduğu stratejik konumdan dolayı kuruluşundan itibaren denizciliğe önem vermiştir. Ülke içinde bulunan limanları ve tersaneleri faal olarak kullanmış ve kısa bir sürede denizlerde hakimiyet sağlamıştır. Denizlere hakim olabilmek güçlü bir donanma gerektirdiğinden dolayı ülke dahilindeki bütün tersaneler devlete ait gemi inşası görevine tabi tutulmuştur. Ancak Osmanlı Devleti'nin denizlerdeki hakimiyeti uzun sürmemiştir. Osmanlılar, XVIII. yüzyıla gelinceye kadar ülke içinde ve ülke dışında birçok sorunla mücadele etmek durumunda kalmış ve bu süreç içerisinde Osmanlı denizciliği de gerilemiştir. XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti özellikle Rusya ile giriştiği mücadelelerde güçlü bir donanma ihtiyacı duymuştur. Bu dönemde Sinop, hem limanı hem de tersanesi ile Osmanlı Devleti için önemli bir yer olmuştur. XVIII. yüzyıl boyunca gerçekleşen Osmanlı-Rusya savaşlarında Sinop Limanı, Karadeniz'de faal olarak kullanılan bir liman olmuştur. Sinop Limanı'nın ülkenin kuzey bölgelerine yakınlığı ve buradan yapılan asker, erzak ve mühimmat naklinin kolaylığı işlek bir liman olmasının başlıca nedenlerinden birisidir. Aynı zamanda yine bu dönemde Sinop Limanı, Osmanlı donanmasının üssü olarak da kullanılmıştır. Sinop Limanı'nın hemen yanında bulunan Sinop Tersanesi ise Osmanlı donanmasının gelişimi için büyük fayda sağlamıştır. XVIII. yüzyılda Osmanlı donanmasının yenilenmesi için çalışmalar başlatılmış ve ülkedeki uzun süre kısmen veya tamamen kullanılmayan tersaneler faaliyete geçirilmiştir. Bu dönemde faaliyete geçen tersanelerden birisi de Sinop Tersanesi olmuştur. Sinop Tersanesi'nde Osmanlı donanması için birçok gemi inşa edilmiştir. Bu dönemde Sinop tersanesi kapasitesi bakımından Osmanlı Devleti'nin üçüncü büyük tersanesi olmuş ve burada inşa edilen gemiler Osmanlı denizciliğine ve donanmanın güçlenmesine katkı sağlamıştır.