Sağlık kurumlarında yalın yönetim: Fırat Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı örneği

Rekabetin hızla arttığı günümüzde hem kamu hem özel sektörde yer alan kurumlar eldeki kıt kaynakları verimli bir şekilde kullanarak performanslarını artırmaya yönelmektedir. Kaynakların verimli bir şekilde kullanılması israfın olmaması demektir. İsraf kavramı günümüzde yalın ile ilişkilendirilmektedir. Otomotiv sektöründe vücut bulan yalın kavramı daha sonra imalat sektöründe yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. İmalat sektöründe yapılan yalın üretim çalışmaları ile süreçte israflar belirlenmekte, israfların ortadan kaldırılması için yalın teknikler uygulanmaktadır. Bu sayede müşterilerin değer tanımına uygun ürünler istediği yer ve zamanda sunulmakta, süreçler hızlanmakta, maliyetler düşmekte, üretim miktarı, karlar, çalışan ve müşteri memnuniyeti artmaktadır. İmalat sektöründe yoğun bir şekilde uygulaması bulunan yalın üretimin hizmet sektöründe karşılığı yalın yönetimdir. Son zamanlarda hizmet sektöründe de uygulanmaya başlayan yalın yönetim çalışmaları sınırlı bir kaynağa ve uygulamaya sahiptir. Hizmetin soyut olması, ölçülememesi, dinamik olması vb. özellikleri yapılan çalışmaların sınırlı olmasına neden olmaktadır. Bu çalışmaların zaman içerisinde artacağı düşünülmektedir. Geleneksel yönetim usullerini terk edip yalın yönetimi benimsemek isteyen kurumların öncelikle kültür değişimini gerçekleştirmesi gerekmektedir. Yönetimin ve çalışanların da bu değişime inanması gerekmektedir. Bu çalışmada sağlık kurumlarında yalın yönetimin uygulanabilirliği araştırılmıştır. Çalışmanın uygulama alanı olarak Fırat Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı seçilmiştir. Öncelikle Genel Cerrahi Anabilim Dalı ayaktan ve yatan hasta ile çalışanlarının memnuniyet düzeyleri belirlenmiştir. Daha sonra sağlık kurumlarında yapılan değer akışı haritalama çalışmaları incelenmiş yalın yönetim ve yalın teknikler üzerine araştırma yapılmıştır. Yalın yönetimi uygulamak isteyen sağlık hizmeti sunan kurumların öncelikle hizmet sundukları kişilerin değer tanımlarını doğru belirlemesi gerekmektedir. Değer tanımı ile kastedilen hizmet sunulanın hizmetten beklediği ile algıladığının aynı olmasıdır. Sağlık kurumlarından hizmet alanlar öncelikli olarak hastalıklarının doğru teşhis edilmesini, ihtiyaç durumunda doğru tedavinin uygulanmasını ve bu teşhis ve tedavi süreçleri arasında beklememeyi, güler yüzlü ve ilgili personel ile karşılanmayı, temiz ve ferah bir ortamda hizmet almayı istemektedirler. Bekleme 7 israf türünden biridir. Bu israfların belirlenmesine yönelik yalın yönetim tekniklerinden değer akışı haritalama kullanılan görsel bir araçtır. Bu doğrultuda Genel Cerrahi Polikliniği ayaktan hastalarından belirlenen hizmet ailelerine yönelik mevcut ve gelecek durum değer akışı haritaları çizilmiştir. Değer akışı haritalama ile bilgi ve materyal akışı görsel olarak sunulmuştur. Mevcut durum değer akışı haritaları ile israf noktalarının belirlenmesi daha görünür olmaktadır. Ayrıca katma değer yaratan ve katma değer yaratmayan süreler tespit edilmektedir. İsrafların belirlenmesinin ardından bu israfları ortadan kaldıracak yalın çözüm önerileri geliştirilmiştir. Geliştirilen yalın çözüm önerileri doğrultusunda gelecek durum değer akışı haritaları çizilmiş ve bu öneriler haritalarda gösterilmiştir. Bu önerilerin uygulanması ile beklemelerin ve maliyetlerin azalacağı, verimliliğin, karın, performansın ve hasta-çalışan memnuniyetinin artacağı düşünülmektedir.