turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
168 No'lu Vidin Şer'iyye Sicili transkripsiyon ve değerlendirme

Arşiv malzemeleri arasında önemli bir yere sahip olan Şer'iyye sicilleri, merkezden gönderilen berat, ilan, hüccet ve ferman gibi belgelerle kadıların Şer'i ve hukuki vazifelerine ait davalarda verdikleri hükümleri içermektedir. Eski yerleşim birimlerinin kuruluşu, ile köy, mahalle ve semt isimlerinin sicillerdeki kayıtları tarihimizi aydınlatması bakımından son derece önemlidir. Ayrıca bugünkü manada noterlik işleri, belediye hizmetleri, alım satım işleri ve Müslim-gayrimüslim ilişkileri de sicillerin kapsamı dahilindedir. XX. yy'a kadar geçen zaman diliminde Şer'iye sicilleri Osmanlı tarihinin mahalli araştırmalarına kaynak teşkil etmektedir. Sicilelr, Osmanlı devletinde yargı yetkisine sahip olan kadılar tarafından verilmiş olan kararları, onların tuttukları zabıtları, idari, siyasi ve hukuki yazışmaları içeren tarihi vesikalardır. Vidin'e ait önemli tarihi bilgileri ortaya çıkarmak ve Vidim'in toplumsal, idari ve siyasi yapısını daha etraflı bir şekilde ortaya koymak için bu kayıtların incelenmesi zaruridir. Çalışmamıza konu olan Vidin Şer'iye Sicilleri Sofya Milli kütüphanede bulunmakta olup, 168 numaralı Vidin Şer'iyye Sicili Bilgisayar ortamı vasıtasıyla temin edilmiştir. Bu sicil '' 168 numaralı Vidin Şer'iye sicili ( H. 1228- 1229 / M. 1813- 1814 ) Transkripsiyon ve Değerlendirme '' adıyla günümüz harflerine çevrilmiş, değerlendirilmiş, kaynakça taraması yapılmıştır. Tezin sonunda yer alan ekler kısmında teze konu olan sicilin orjinali fotokopi ile çoğaltılarak bir nüsha halinde verilmiştir. Önemli şahıs, yer adları, kurum ve kuruluş adlarına göre bir de dizin hazırlanmıştırBütün bu düşünce ve çalışmalar sonucunda Vidin'in dolayısıyla da Osmanlı devleti'nin idari, içtimai, siyasi, askeri ve mali tarihine ışık tutabilecek bilgiler elde edilmiştir. Osmanlı bayrağı altında ve hoşgörü içerisinde Müslim ve Gayrimüslimlerin kanunlar çerçevesinde ve büyük bir uyum içerisinde yaşamış oldukları bir kez daha gözler önüne serilmiştir.
Napoleon Bonaparte'ın Osmanlı Devleti ile ilgili politikası ve Akka kuşatması

1789 yılında Fransa'da çıkan ihtilal ile kraliyet yönetiminin yerini Cumhuriyet rejimi almış; bağımsızlık, özgürlük, adalet gibi kavramlar ön plana çıkmıştır. Gittikçe güçlenen Fransa, 18 Ekim 1798'de Campo Formio Antlaşması'ndan sonra Doğu Akdeniz'de hakimiyet kurmak istiyordu. Bu sebeple, Fransız ordularının başında bulunan Napoleon, Haziran 1798'de Doğu Akdeniz seferine çıktı. Napoleon, seferin her ne kadar İngiltere'yi sömürgelerinde vurma amacı taşıdığını belirtse de yıkılacağını düşündüğü Osmanlı Devleti'nden payını alma düşüncesindeydi. Mayıs 1798'de Mısır'da, İngiltere ve Osmanlı ittifakıyla karşılaşan Napoleon, bu kez Suriye'ye yönelmiştir. Akka'ya kadar bütün şehir ve kaleleri ele geçiren Fransız ordusu, Akka'da büyük bir direnişle karşılaşmıştır. Cezzar Ahmet Paşa'nın komutasındaki ordunun Napoleon'a karşı mücadelesi, Napoleon'un bütün planlarını bozmuştur. Bu çalışmada; Fransa'nın, Osmanlı politikası çerçevesinde Napoleon'un Akka kuşatması ele alınmıştır. Akka kuşatmasının gerekçelerinin yanı sıra bölgenin coğrafi özellikleri, Osmanlı Devleti'nin bu kuşatma karşısında almaya çalıştığı tedbirler ve kuşatmanın Osmanlı-Fransız ilişkileri üzerindeki etkileri incelenmeye çalışılmıştır.
XVIII. yüzyıl başlarında ilmiye düzenlemeleri ve mülazemet sistemi

Bu çalışmanın amacı, XVIII. yüzyıl başlarında mülazemet sisteminin işleyişini ortaya koymak ve 1715 tarihinde ilmiyeye dair çıkan hatt-ı hümayunları içerik ve etki bakımından tahlil etmektir. Bunun için XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde tutulan mülazım ruznamçeleri ana kaynak olarak seçilmiştir. Tez, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun takdimi yapılmış, literatür eleştirisi ve değerlendirmeden sonra tezde kullanılacak kaynaklar tanıtılmıştır. Birinci bölümde, XVIII. yüzyıla değin mülazemet sistemi hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölümde, XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde mülazemet sisteminin işleyişi açıklanmış, mülazemet yollarının mesleğe girişteki oranları üzerinde durulmuş ve ilmiye mesleğine giren mülazım sayısı tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, öncelikle 1715 yılında çıkarılan hatt-ı hümayunlar incelenmiş ve düzenlemenin sistem üzerindeki etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise XVIII. yüzyıl başlarında mülazımların sosyal tabanları incelenerek bu bilgiler, XVI. ve XVII. yüzyıla ait verilerle karşılaştırılmıştır.
31 Mart vakasına ulemanın bakışı

31 Mart Vakası II. Meşrutiyet'in ilanından bir sene sonra İstanbul'daki Avcı Taburu askerlerinin ayaklanması ile başlayan bir isyan hareketidir. Ayasofya meydanında toplanan askerler ve halkın çeşitli kesimlerinden insanlar şeriat istediklerini ifade etmişler ve hükümetin istifa etmesini talep etmişlerdir. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskıcı uygulamalarına tepki olarak ortaya çıkan bu isyan hareketi özellikle İstanbul dışında meşrutiyet rejimini ortadan kaldırma amaçlı bir hareket olarak yorumlanmıştır. Selanik'ten gelen Hareket Ordusu meşrutiyetin muhafazası ileri sürülerek İstanbul'a girmiş ve isyancılar İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından suçlu bulunmuştur. 31 Mart Vakası sonucunda padişah Abdülhamid tahttan indirilmiş ve böylece İttihat ve Terakki Cemiyeti Osmanlı Devleti'nde daha da etkin bir konuma gelmiştir. Bu önemli olayda Osmanlı uleması da görüşlerini dile getirmiştir. 31 Mart Vakası sürecinde Cemiyet-i İlmiye-i İslamiyye yayınladığı beyanname ve gönderdiği nasihat heyeti aracılığı ile isyanın sükunete kavuşması için gayret göstermiştir. İstanbul ulemasından tanınmış şahsiyetler vaka ile ilgili olarak görüşlerini gazeteler, dergiler ve kitaplar yoluyla açıklamışlardır. İstanbul dışından ise çeşitli ilmi cemiyetler Meclis-i Mebusan'a gönderilen telgraflar ile görüşlerini ifade etmişlerdir. 31 Mart Vakası ile ilgili olarak ulemanın yorumu muhteliftir. Ulemanın çoğunluğuna göre bu vaka meşrutiyeti ortadan kaldırmaya yönelik bir hareket değil, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskıcı politikasına karşı bir tepkidir. Bununla birlikte, ulema bu vakanın İslamiyet'e aykırı bir fitne girişimi olduğunu belirtmiş ve isyan hareketini kınamıştır.
149 numaralı Mühimme Defteri (1155-1156/1742-1743) inceleme-çeviriyazı-dizin

Bu tez çalışmasında, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde korunan 149 numaralı Mühime Defteri'nin fiziki ve diplomatik özellikleri tanıtıldıktan sonra, defterdeki hükümlerin değerlendirmesi ve defterin transkripsiyonu yapılmıştır. 149 numaralı Mühimme Defteri, Osmanlı tarihinde, XVIII. yüzyılın ortası sayılabilecek bir zaman diliminde ( Ca 1155-Ra 1156/ Temmuz 1742 -Nisan 1743) ekonomik, sosyal, askeri ve diğer alanlarda ne gibi gelişmelerin yaşandığıyla ilgili önemli ipuçları sunmaktadır. Defterde yer alan ferman suretleri incelendiğinde, Osmanlı-İran savaşlarının yeniden kızıştığı 1743 yılında, Osman yönetiminin, Nadir Şah'a karşı doğu sınırının güvenliğini sağlanmaya yönelik ne gibi tedbirler aldığı ayrıntılı bir şekilde görülebilmektedir. Ayrıca, defterde Türkman, Ekrad Aşiretleri, başıboş levendler ve sair eşkıya guruplarının, halkın huzurunu bozan faaliyetleri ve bunlara karşı devletin aldığı önlemler hakkında ayrıntılı veriler bulunmaktadır. XVIII. yüzyılda, Balkanlar'da ve Anadolu topraklarında giderek bir güç odağı haline gelen ayanın ve devlet adamlarının suistimalleri, kamu düzenini bozan hareketleri ve bunlara karşı merkezin takındığı tavrı gösteren hükümler, defterin önemli sayılabilecek kısımları arasındadır.
Demirci Kazası Şehir Nahiyesi Temettuat Defterleri

Osmanlı şehir ve kasabaları üzerine pek çok çalışma yapılmıştır. Şehir tarihi çalışmaları genelde XVI. yüzyıl için tahrir defterleri, XIX. yüzyıl için ise temettuat defterleri kullanılarak yapılmıştır. Bunların dışında şer'iyye sicillerine dayalı değişik yüzyılları kapsayan şehir tarihi çalışmaları yapılmıştır. Şehir tarihi çalışmaları daha çok sancak ve kaza düzeyinde yapılmıştır. Nahiye ve köyleri ele alan çalışmalar daha sınırlı sayıdadır. Ele aldığımız bu çalışmada Saruhan sancağının Demirci kazasına bağlı Şehir nahiyesi köylerinin XIX. yüzyılın ikinci yarısındaki sosyal ve ekonomik yapısı ele alınmıştır. Çalışmanın kaynağını köylere ait temettuat defterleri oluşturmaktadır. Temettuat defterleri XIX. yüzyıl ortalarındaki Osmanlı şehirlerinin sosyo-ekonomik yapısı hakkında bilgi vermektedir. Bu defterlerde şahısların sahip oldukları mal varlıkları ayrıntılı olarak ayrıntılı olarak kaydedilmiştir. Bu defterlerde bölgenin toprak miktarına, toprakların kullanım alanlarına, hangi ürünlerin yetiştirildiğine, bunlardan elde edilen ürünlere ve vergi miktarına, mesleklere, şahısların kazançlarına, hayvan sayılarına, mükelleflerin sektörlere göre dağılımına, hayvancılığa, hayvanlardan elde edilen gelirlere dair bilgiler bulunmaktadır. Bu çalışmada, Manisa'nın Demirci kazasına bağlı üç nahiyeden biri olan Şehir nahiyesinin 34 köy ve dokuz çiftliğine ait temettuat defterleri incelenmiştir. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Demirci coğrafyası ve tarihi ele alınıp temettuat defterlerinin Osmanlı sosyo-ekonomik tarihi için önemi ve Şehir nahiyesine ait temettuat defterlerinin tanıtımı yapılmıştır. Birinci bölümde nahiyenin idari yapısı ve nüfusu, vergi mükelleflerinin sosyal statüleri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise iktisadi yapı, hayvancılık, nahiyedeki tarımsal üretim ve vergi konularına değinilmiştir. Çalışmanın son bölümünde sonuç ve kaynakça bulunmaktadır. Çalışmanın sonunda çalışmanın değerlendirme kısmında kullanılan bazı tablolar ile Yassıca köyüne ait temettuat defterinin çevirisine yer verilmiştir.
Osmanlı Devleti'nde bir maden mukataası: XVIII. yüzyılda Karahisar-ı şarkİ şaphanesi

Bu çalışmada, Karahisar-ı Şarki Şaphane Mukataası ele alınmaktadır. Karahisar-ı Şarki Şaphane Mukataası, Osmanlı Devleti'nin maden sahalarından bir tanesidir. Yaklaşık 400 yıl devlet tarafından idare edilmiştir. Çalışmanın alanı sadece XVIII. yüzyılla sınırlandırılmıştır. Mukataa idaresi, şap madenlerinin üretim, tüketim ve ticareti, maden işçilerinin hukuki statüsü ve meydana gelen sorunlar çok yönlü olarak ele alınmıştır. Bu çalışma, üç ana başlıktan oluşmaktadır. Birinci ana başlık 'Karahisar-ı Şarki Şaphane Mukataası' dır. Alt başlıklar ise 'Osmanlı Denleti'nde Mukataa Kavramı ve Genel Özellikleri', 'Karahisar-ı Şarki Bölgesi'nde Şap Madeni Sahaları', 'Mukataanın İdaresi ve Maden Ocaklarının İşletilmesi', 'Mukataa Gelirleri ve Gelirlerin Kullanımı' ve 'Mukataaya Yönelik Güvenlik ve Asayiş Sorunları' şeklindedir. İkinci ana başlık 'Madenci Reaya ve İstihdam' dır. Alt başlıklar ise 'Şap Madencileri ve Dini Mensubiyetleri', Madenci Reayanın Yükümlülükleri' ve 'Madencilerin Vergi Muafiyetleri' şeklindedir. Üçüncü ana başlık 'Şapın Üretim, Tüketim ve Ticareti ' dir. Alt başlıklar ise 'Şap Madeninin Özellikleri ve Kullanım Alanları', Şap Nakliyatı ve Satışı' ve 'Örü/Satış Alanı Meselesi' şeklindedir.
701 Nolu Tapu Tahrir Defterine göre Akkirman Sancağı

Osmanlı Devleti 1299 yılında kurulduktan sonra özellikle 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethetmesiyle kuruluş sürecini tamamlamış ve imparatorluk sürecine girmiştir. Bundan sonra devletin sınırları doğu-batı ve kuzey-güney ekseninde sürekli genişlemiştir. Fatih Sultan Mehmet tarafından 1475 yılında Kefe ve Kırım'ın fethiyle, Karadeniz'in kuzey sahillerinin büyük bir bölümü Osmanlı hakimiyetine girmiş ve bu sayede Karadeniz ticaretindeki Ceneviz etkisi yavaş yavaş azalmaya başlamıştır. Bundan sonra 1484 yılında Karadeniz'in kuzey sahillerinde yer alan iki önemli şehir Kili ve Akkirman II. Bayezid tarafından fethedilmiş bunun neticesinde Karadeniz artık tamamen Türk gölü haline gelmiştir. Araştırmamıza konu olan Akkirman şehri bugünkü adıyla Belgorod-Dnesterovski, günümüzde Ukrayna'nın Odesa eyaletine bağlı bir şehir olarak varlığını sürdürmektedir. Osmanlı Devletinin idari birimlerinin idari, iktisadi ve demografik kayıtlarının bulunduğu tahrir defterleri yerel araştırmalar için en önemli kaynaklardır. Araştırmamıza konu olan Akkirman sancağına ait 701 numaralı ve 1574 tarihli tapu tahrir defterimizin verilerine dayanarak sancağın idari, iktisadi ve demografik yapısını incelemiş bulunmaktayız. 701 Numaralı ve 1574 tarihli tapu tahrir defterimize göre Akkirman sancağının merkezini teşkil eden Nefs-i Akkirman, 24 mahalleden oluşmaktadır. Ayrıca Akkirman sancağına tabi 35 adet köy bulunmaktadır. Akkirman sancağında hem Müslüman hem de gayrimüslim unsurların yaşadığını tahrir defterimizden anlamaktayız. Gayrimüslim unsurlar içerisinde en kalabalık unsurlar sırasıyla Rumlar, Yahudiler, Ermeniler ve Çingenelerdir. Müslüman unsurlar içerisinde ise en dikkat çeken unsur Tatarlardır. Sancağın şehir ve kır nüfusunu karşılaştırdığımızda ise kır nüfusunun, şehir nüfusundan çok az bir farkla fazla olduğunu görmekteyiz. Yine 701 numaralı tahrir defterimize göre Akkirman'ın iktisadi yapısı hakkında önemli bilgiler elde etmiş bulunmaktayız. Buna göre sancağın merkezindeki şehir gelirleri içerisinde en büyük payı mukataa, pazar ve gümrük gelirleri oluşturmaktadır. Şehir merkezinde tarım ve hayvancılık yok denilecek kadar azdır. Buna karşılık kır gelirlerini oluşturan köy ve çiftliklere baktığımızda ise ; buralarda şehir gelirleri olan mukataa, pazar ve gümrük gelirleri bulunmamaktadır. Aksine buralarda önemli miktarda tarım ve hayvancılık gelirleri bulunmaktadır. Şehir ve kır gelirlerini karşılaştırdığımızda, şehir gelirlerinin kır gelirlerine oranla daha fazla olduğu göze çarpmaktadır. Ayrıca sancak genelinde şehir ve kırsal kesimden alınan raiyyet yani kulluk vergi gelirlerinin toplamının eşit sayılabilecek kadar yakın olduğu da görülmektedir.
Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin İran'da Cihad-ı Ekber faaliyetleri

Birinci Dünya Savaşında İtilaf Devletleri'ne karşı Avrupa cephelerinde savaşa tutuşan Almanya, Fransa cephesindeki Marne'de durdurulduktan sonra, 2 Ağustos 1914'te yaptığı gizli anlaşma ile yedeğe aldığı Osmanlı'yı müttefiki olarak savaşa sokmaya karar vermişti. Osmanlı, dönemin en güçlü Müslüman devleti olması hasebiyle Halifeliği elinde bulundurduğundan, İtilaf Devletleri'nin sömürgelerindeki Müslümanlar, halifenin çağrısı ile cihada davet edilerek ayaklandırılmak istendi. Böylece İtilaf devletleri Avrupa cephelerine sömürgelerinden asker takviyesi yapamayacak ya da Avrupa cephelerindeki askerlerini sömürgelerinde çıkan isyanları bastırmak üzere oralara kaydırarak, Almanlara Avrupa'da kilitlenen cepheleri kendi lehlerine açma imkanı vereceklerdi. Osmanlı da İtilaf Devletleri'ne ittifak teklif etmesine rağmen aldığı olumsuz cevabı, İtilaf Devletleri'nin kendisini aralarında savaş sonrası paylaşacakları şeklinde yorumlayarak, Almanya'nın yanında savaşa dahil olmuştu. Kaybettiği toprakları da geri alabilme ümidiyle Cihad-ı Ekber ilan etti. Cihad-ı Ekber'in asıl hedeflerinden birisi İngiliz sömürgesindeki Hindistan Müslümanlarını ayaklandırmak olduğundan, oraya ulaşabilmek için İran'a girmek bir zaruret olmuştu. Osmanlı ve Almanya etkili kuvvetlerle İran'ı geçememesine rağmen karadan ulaşabildiği tek müslüman komşusu olması, diğer Müslüman ülkelere ulaşım için gerekli olan donanmasının da zayıf olması ve sahada aktif olarak, sefir başta olmak üzere ataşemiliteri ve subayları ile çalışabilme imkanı bulduğu için Cihad-ı Ekber faaliyetleri İran'da yoğun olarak etkin oldu. Osmanlı sınırına yakın Kürt ve Türk aşiretlerinden mücahid topladı ve Ruslara karşı küçük müfrezelerle zaman zaman etkili savaşlar verdi. Halife ve cihad gibi İslam dinine ait kavramları dünya çapında siyaseten kullanıp, dünyanın en güçlü ordularına sahip Almanya ile müttefik olarak ondan destek alsa bile, müslim ve gayrimüslim bütün insanoğlunun eylemlerinin altında yatan sonsuzluk ve ebedi iktidar iddiasına Allah dışındaki bütün varlıklar gibi Osmanlı Devleti de yenik düştü.
Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde Abdalan-ı Rum (1300-1400)

Aşıkpaşazade Tarihinde Osmanlı Devletinin kuruluşunda etkili olan dört unsurdan bahsedilir. Bu unsurlar, Ahiyan-ı Rum, Baciyan-ı Rum, Gaziyan-ı Rum ve Abdalan- ı Rum'dur. Bu unsurlar uc bölgesinde yeni kurulmakta olan Osmanlı Devleti içerisinde etkili olmuşlar, savaşlara katılmışlar, yeni fethedilen bölgelere, ıssız yol geçitlerine veya dağ başlarına yerleşerek bu bölgelerde yerleşik yaşamın temellerini atmışlardır. Bunun yanında yerleştikleri bölgelerde Türk ve İslam nüfuzunun artmasına da katkı sağladıkları şüphesizdir. Osmanlı Devletinin kurulmasında etkili olan zümrelerden birisi ve belki de en önemlisi Abdalan-ı Rum zümresidir. Rum Abdalları değişik yaşam tarzları ve dünyaya alaycı bakan tavırlarıyla ve İslam dinini göçebe yaşam tarzıyla bağdaştırarak yaşamalanyla dikkati çekerler. Rum Abdalları Osmanlı Devletinin kuruluşuyla birlikte Osmanlı ülkesine gelerek fetih hareketlerine girişmişler ve Osmanlı sultanlanyla yakın ilişkiler kurmuşlardır. Rum Abdallarının kökeni Ahmed Yesevi'ye kadar uzanır. Orta Asya'da göçebe topluluktan arasında İslam'ı yayan Hoca Ahmed Yesevi'nin Anadolu'daki temsilcileri Kalenderi, Haydari, Yesevi, Cavlaki, Vefai, Babai gibi isimlerle adlandırılan Türkmen Babalandır. Moğol İstilasından kaçarak Anadolu'ya yerleşen bu dervişler 1240 yılında Anadolu Selçuklu idaresine karşı Babailer İsyanını çıkardılar. İsyandan sonra Anadolu'nun çeşitli bölgelerine kendi fikirlerini yaydılar. Bunların en önemlisi şüphesiz Hacı Bektaş Veli'dir. Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda etkili olan Rum Abdallan arasında Osman Gazi'nin kayınpederi Şeyh Edebali'yi, arkadaşı Kumral Abdal'ı, Orhan Gazi'ye devletinin uzun ömürlü olacağı müjdesini veren Geyikli Baba'yı sayabiliriz. Hacı Bektaş'ın halifesi ve Bektaşiliğin kurucusu Abdal Musa, kendilerine has kerametleriyle tanınan Abdal Murad, onun oğlu Abdal Mehmed, Postinpuş Baba, Karaca Ahmed, Doğlu Baba Osmanlı Devletinin kuruluşunda etkili olan Rum Abdallanndandır. Bunlan etkisi günümüze kadar devam etmiştir. Rum Abdallanndan başka, Fatma Bacı tarafından kurulan Baciyan-ı Rum, Ahi Evran'ın kurduğu esnaf teşkilatı niteliğindeki Ahiyan-ı Rum ve ilk Osmanlı Sultanlannm silah arkadaşlan Konur Alp, Gazi Abdurrahman, Hasan Alp gibi Alp-gazilerin oluşturduğu Gaziyan-ı Rum devletin kuruluşunda pay sahibi güçlerdir. VI 'CJCYUKSB
I. Dünya Savaşı'nda İngilizlerin Mısır'a yerleşmesi

Birinci Dünya Savaşı, devletlerarası köklü siyasi değişikliklerin en yoğun olduğu dönemlerden birine tekabül eder. 1882'den itibaren İngiliz işgali altında olan Mısır da ister istemez bu çalkantılı dönemden payını almıştır. Zira İngiltere, Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesini bahane ederek Mısır'ı zorla kendi tarafında savaşa girmeye zorlamıştır. 1517'den itibaren Osmanlı egemenliğine giren Mısır, I. Dünya Savaşı sırasında devletlerarası antlaşmalara aykırı olarak Osmanlı Devleti'nden koparılarak İngiliz himayesi altına alınmış ve İngiltere için bir savaş üssüne dönüştürülmüştür. İngiltere, I. Dünya Savaşı esnasında Mısır'da çıkarttığı kararların yalnızca harp boyunca geçerli olduğunu ve savaş bittiğinde de Mısır'ın bağımsızlığına kavuşacağını ifade etmiştir. Savaş akabinde Osmanlı Devleti, müttefik devletler adına İngiltere ile 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros Ateşkes Anlaşması'nı imzalamış ve yapılan anlaşma gereğince savaştan çekilmiştir. İngiltere'nin savaşla elde ettiği zaferden istifade edip verdiği sözlerin aksine Mısır için başka bir siyaset uygulayacağının yavaş yavaş idrak edilmesi üzerine Mısır meselesini uluslararası arenada münazara etmek için bir Mısır Heyeti kurulur ve İngiltere-Mısır mücadelesi farklı bir şekilde yeniden başlar.
105 no'lu Şer'iyye Sicili transkripsiyonu

Çalışmamızın esasını teşkil eden Kütahya 105 Numaralı Şer'iyye Sicilini muhteva olarak şu şekilde özetleyebiliriz. 105 Numaralı Şer'iyye Sicili klasik Şer'iyye Sicillerine benzememektedir. Bu defter (1914-1918) yılları arasında Kütahya ve çevresindeki mahkemelerde görevlendirilecek memurların atamalarını kapsamaktadır. Başkatip, zabıtkatibi, muhzır, mübaşir, müşavir, naib, mahkeme mümeyyizi, müftüler, noter, odacı gibi memur atamalarını anlatmaktadır. Defter Osmanlı Devleti'nin son yıllarındaki memur yaşamı hakkında kısmi bilgiler sunmaktadır. Ayrıca memurların almış oldukları ücretler ve görev değişimleri ile ilgili bilgi vermektedir. Savaş dönemi olması nedeniyle sık sık görev değişimi yaşanmıştır. Bu tarihler arasında mahkemeler iki derecelidir. Bidayet ve İstinaf Mahkemeleri kademeli olarak görev vermektedir. Bu mahkemelerin üzerinde Temyiz Mahkemeleri görev yapmaktadır.
Azerbaycan hanlıkları ve Gülistan-Türkmençay antlaşmaları

Bilindiği üzere Nadir Şah'ın ölümünden sonra Azerbaycan'da hanlıklar dönemi başlamıştır. 19. yüzyılın başlarında tam manasıyla bir hakimiyet mücadelesine sahne olan Azerbaycan coğrafyasında, gücünü kaybetmeye başlayan İran'la, bölgeyi ele geçirmeye çalışan Rusya uzun sürecek bir mücadelenin içine girmişlerdir. Azerbaycan'da siyasi bir birliğin olmaması Rusya'nın bölgedeki hedeflerini gerçekleştirmesini kolaylaştırmıştır. Bunu da 'böl ve yönet' politikasıyla sağlamıştır. Azerbaycan coğrafyasına hakim olmak için Rusya ve İran arasında 1804'de başla-yan mücadele, 1828 yılında Türkmençay Antlaşması'nın imzalanmasıyla yeni bir döneme girmiştir. Kanaatimizce, bugün bölgede yaşanan birçok sorunun temelinde işte bu Türkmençay anlaşması yatmaktadır. Nitekim bu anlaşmayla Azerbaycan toprakları ikiye bölünmüştü. Öte yandan bu bölünmenin yanında dikkat çeken önemli sorunlardan birisi de her gün biraz daha çözümsüz bir hal alan Ermenistan sorunudur. Zira Rusya, 1828 Türkmençay Antlaşması'nın 15. maddesine dayanarak, İran, Osmanlı Devleti ve kendi kontrolündeki topraklarda yaşayan Ermenileri, sistemli bir şekilde Güney Kafkasya'ya göç ettirmiştir. Bu planlı hareket neticesinde bölgede yapay bir Ermeni devletinin temelleri atılmıştır. Böylelikle bu coğrafyada kendisine güvenilir Hristiyan bir müttefik bulma arayışında olan Ruslar, bölgeye Ermenilerin yerleştirilmesi neticesinde bu amaçlarına ulaşmışlardır.
Osmanlı Hanedanı'nın yurt dışına çıkarılması, mal binalarının tasfiyesi

+ VIII Bu çalışmada, Cumhuriyet'in ilanından sonra yurt dışına çıkarılan Osmanlı Hanedanı Üyelerinin siyasi, sosyal ve iktisadi durumları incelenmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra ülkede siyasi rejimin sağlam bir şekilde tesis edilebilmesi için bir takım çalışmalar yapıldı. Türkiye Cumhuriyeti Devleti önce 3 Mart 1924 yılında 431 Sayılı Kanunu çıkardı. Daha sonra da 1 Haziran 1924'te Bakanlar Kurulu'nda 544 Nolu Karar doğrultusunda 150 kişilik bir liste hazırladı. Kabul edilen bu yasa ve kararlar doğrultusunda önce Hanedan üyeleri sonra da Yüzellilikler yurt dışına çıkartıldı. Ülke sınırları içerisinde mal, mülk edinme hakkından men edildi. Türkiye Cumhuriyeti dahilindeki emlak, mal ve binalarını tasfiye etmeleri için belli bir süre tanındı. Osmanlı Hanedanı mensupları yurt dışına çıkartıldıktan sonra 431 Sayılı Yasanın sekizinci maddesine dayanarak, II. Abdulhamit'ten kalan ve hazinenin el koyduğu mirasını kendilerine intikal etmesi gerektiği hususunda hukuki çalışmalara başladı ve Hazine aleyhine dava açtılar. Mahkemeden iki ayrı davadan iki ayrı sonuç çıkınca Yargıtay içtihadı birleştirme kararıyla Hanedan üyelerinin haklı olduğu konusunda karar verdi. Ancak bu defa olayın siyasi boyutu devreye girdi ve Meclis'te 431 Sayılı Yasanın 8. maddesinin 'Kanun yürürlüğe girdiği tarihte hayatta bulunsun bulunmasın Osmanlı İmparatorluğu'nda Padişahlık etmiş herhangi bir kimse namına Türkiye Cumhuriyet' i sınırlan içinde tapuda kayıtlı gayrimenkul mallar bu kanunun yürürlüğe girmesiyle millete intikal etmiştir' şeklinde yorumu kabul edildi. BöyleceHanedan mensuplarının Türkiye Cumhuriyeti sınırlan içerisinde atalarından kalan mirasa kavuşma hayalleri bir kez daha sona erdi. II. Abdülhamit'in yurt dışındaki serveti Türkiye Cumhuriyeti toprakları içerisinden kat kat fazlaydı. Bu nedenle Hanedan üyeleri yurt dışında kalan mirası elde etmek için de uzun uğraşlar verdiler. Ancak bu alanda hiçbir basan elde edemediler. Böylece yurt dışında uzun süre kimisi sefalet ve acınacak bir halde yaşamaya mecbur kaldı. Ancak sürgüne gönderilmelerinden uzun yıllar sonra 1952 yılında Hanedanın kadın üyelerinin, 1974 yılında ise bütün üyelerin yurda dönmelerine izin verildi. Fakat bu tarihte sürgüne gönderilmiş olan birçok Hanedan üyesi zaten hayatını kaybetmiş durumdaydı. Hanedan üyelerinin tamamının affı için tam elli yıl beklenirken, vatana ihanet gerekçesiyle yurt dışına çıkanlan Yüzellilikler 1938 yılında affedildi ve ülkeye dönme imkanı verildi.