Avangard manifestoların sanat eğitimi veren lisans programlarındaki yeri

Tarihsel süreçte ortaya çıkan sanatsal ve kültürel hareketler, oluşumlar, akımlar meydana geldikleri ve şekillendikleri dönemin toplumsal, siyasal, ekonomik ve kültürel verilerinden etkilenmişlerdir. Tarihin her döneminde değişen dünya şartlarına bağlı olarak farklılaşan ve gelişen sanat kendinden önceki dönemlerden etkilendiği kadar kendinden sonraki süreçleri de etkilemiştir. Bu bağlamda özellikle 20. yüzyılın ilk yarısı, birbiri ardına ortaya çıkan büyük savaşlar, devrimler, ekonomik krizler, hızla gelişen teknoloji, bilimsel gelişmeler ve bunların insanda yarattığı ruhsal travmaların yaşandığı bir dönem olmuştur. İşte tam da bu dönemde, özellikle buhran dönemlerinden beslenen siyasal bir söylem aracı olan manifesto 20. yüzyılın ilk yarısında sanatçılar tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Toplumsal bir hareketin siyasal inanç ve amaçlarının duyurulması ve yazılı metin anlamına gelen manifesto, Fransız Devrimi'yle şekillenmiş ve 20. yüzyılda sanat akımları ve sanatçılar tarafından kullanılmaya başlandığında da biçimini hiç değiştirmemiştir. İnsanlığın maddi ve manevi anlamda çöküşte olduğu bu dönemde sanatçılar yayımladıkları manifestolar aracılığı ile özgürleşmeye, yeni bir dünya kurmaya, halkı bilinçlendirmeye, sanatlarını anlatmaya çalışmış ve sanat inanılmaz derecede bir yükselişe geçmişştir. Sanatın disiplinlerini kapsayan avangard manifestolar bu dönemde tüm geleneksel sanat anlayışına meydan okumuş ve sanat alanında modern atılımlar gerçekleşmiştir. Sanatı ve hayatı özgürleştirme ve yeni bir dünya vaat eden 20. yüzyılın ilk yarısında yayımlanan avangard sanat manifestoları ile bu hareketlere dahil olmak isteyen pek çok farklı disiplinden sanatçı bir araya gelmiş, sanatı ve dünyayı yeniden inşa etmeye başlamışlardır. Bu bağlamda bir inceleme ve değerlendirmenin amaçlandığı bu araştırmada, 20. yüzyılın ilk yarısında yayımlanan avangard manifestoların günümüz eğitim programındaki yeri üzerine durulmuştur. 'Eğitim, eğitim programı, sanat eğitimi nedir? Manifesto nedir? Manifestonun ve avangard manifestoların tarihsel süreci ve avangard manifestoların eğitim programındaki yeri nedir? gibi vb. sorular aydınlatılmaya çalışılmıştır. Araştırma bu düşüncelerden hareketle sanat eğitimi veren yükseköğretim kurumlarında sanat eğitimi alan lisans öğrencilerinin, kuramsal ve uygulama derslerinde avangard manifestoları anlama, manifestolar bağlamında dönemi, akımları, sanatçıları ve eserlerini kavrama, sanatsal yaratım süreçlerinde özgün eserler ortaya çıkarabilme, görsel okuryazarlıklarını geliştirebilme, manifesto yazma kabiliyetlerinin gelişmesi, yazmanın yaratıcılığa, eleştirel düşünceye etkisi ve programa yönelik tutumlarını ortaya çıkarma amacı ile oluşturulmuştur. Bu kapsamda Türkiye'de Güzel Sanatlar Fakültelerinde ve Eğitim Fakülteleri Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda görev yapan toplam 18 akademisyenin görüşüne başvurulmuştur. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla uzmanların görüşlerinden elde edilen veriler kullanılmıştır. Veriler, nitel verilerin analizinde kullanılan NVivo 10 programında içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. İçerik analizinde, elde edilen veriyi açıklayacak kavramlara ve ilişkilere ulaşmak amaçlanmıştır. Elde edilen tüm bulgular araştırmanın alt amaçları çerçevesinde yorumlanmış ve yine aynı amaçlar doğrultusunda bulgulardan sonuçlara ulaşılmıştır. Elde edilen verilere göre, avangard manifestoların sanat eğitimi alan lisans öğrencilerinin kuramsal ve uygulama derslerine, çağdaş sanatın anlaşılmasına, sanatın teorik ve pratik yönleri arasındaki bağların anlaşılmasına, eleştirel düşünme becerisinin gelişimine, yaratıcılığa etkisine, farklı üretim şekilleri ortaya koyma, öğrencilerin kendi sanatını ifade etme gibi pek çok olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Bu bağlamda avangard manifestoların ders planlarında olması gerektiği önerilmektedir.