turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Meclisi Valay-ı Muhakemat Dairesi kararlarına göre Osmanlı Devleti'nde suçlar

Osmanlı Devleti duraklama döneminden itibaren kurumlarında yenililikler yapmış, çağın gerisinde kalan kurumlarını yeniden yapılandırmıştır. 19 yy başlarından itibaren devlet yapısında kanuni açıdan yenilikler yapmaya gayret göstermiştir. Bu yeniliklerin başlangıcı Tanzimat Fermanı'nın ilanı ile başlamış, giderek toplumun her kesimine yansımıştır. Tanzimat dönemi, Osmanlı İmparatorluğundaki geriye gidişi durdurmak ve devleti tekrar eski gücüne kavuşturmak için yapılan reform hareketlerini başlatan dönemin adıdır. Bu dönemin toplumda yer edinmesinde batılı devletlerin yaptırımları etkili olmuştur. Bununla birlikte aydınların da yapılan reformlar hareketlerini desteklemiş olmaları önemlidir. Tanzimat'ın Osmanlı toplumuna getirdiği en önemli yenilik hukuk alanında olmuştur. Tanzimat'ın ilanını müteakip ceza kanunları neşredilmiştir. 1851 yılında yayınlanan kanun bugün anayasalarla sağlanan birçok temel hak ve hürriyetleri güvence altına alınmıştır. 1869 yılında kurulan Nizamiye Mahkemeleri de, 1274 tarihli kanun hükümleri doğrultusunda yargılama yapıp, görev ifa etmiştir. Hukuk ve özellikle adliye sahasında radikal sayılabilecek reformlar yapılmıştır. Tanzimat'ın ilanından çok kısa bir süre önce açılan ve Tanzimat'ın ilanıyla beraber, Tanzimat'ın tamamlayıcı ve uygulayıcı olacak olan Meclis-i Vala kurulmasıdır. İncelediğimiz belgelerde Meclis-i Vala'ya bağlı çalışan Muhakemat dairesinde kayıtlı olan birinci el kaynaklardır. Bu dönemde yapılan uygulamalar bakıldığında Tanzimat fermanı ve onun tamamlayıcısı Ishalat Fermanının uygulamalarını sağlayabilmek için açılan mahkemeleri ve ceza kanunlarını görmekteyiz. Bunlar toplumda adil yargılanmayı sağlamak için yapılan çalışmalardır. Muhakemat dairesi hüküm özetlerinden edinilmiş (1276- 1286 senesi) olan belgelerden; Devlet'in sosyal, ekonomik ve toplumsal suç dinamikleri hakkında bilgi edindirmiştir. Bu belgeler olayın geçtiği yer, suç türü, suçlunun tabiiyeti, mağdurun tabiiyeti, suçlunun dini, mağdurun dini, suçlunun cinsiyet, mağdurun cinsiyeti ve konuldukları hapishaneler hakkındadır. Buradan elde edilen bilgiler gösteriyor ki yıllara göre suç oranların ciddi artış olmuş( 1276 -443 suç türü - 1876 -1531 suç türü), alınan her türlü önleme rağmen suçların azalmaması hatta adlarının değişerek şekil aldığıdır. Bu tezde, Meclisi Vala Muhakemat Dairesi'nin aldığı kararlara göre, incelenen yıllarda, toplumda işlenen suçların temelinde, Osmanlı toplumunda yaşanan ekonomik ve sosyal sorunların olduğu; bu sorunları çözmek amacıyla Osmanlı Devleti'nin ceza hukuku alanında yaptığı yeni düzenlemelere rağmen, yine de önüne geçemediği ve bazı suçlarda da artma eğiliminin gözlendiği iddia edilmiştir.
456 numaralı Elbistan şer'iye sicili H. 1302-1308/M. 1885-1891 değerlendirme ve transkripsiyon

Jüri : Yrd. Doç. Dr. Faruk SÖYLEMEZ : Yrd. Doç. Dr. İIyas GÖKHAN : Yrd. Doç. Dr. Lütfi ALICI Osmanlı Devleti'nde, sancak ve kazaların adli ve idari birim olarak başlıca temsilcisi kadılardı. Kadılar buraların dini, hukuki, içtimai ve idari sorumluluğunu taşırlardı. Medreselerde eğitim gören kadılar, bir süre tecrübeli kadıların yanında staj gördükten sonra en alt dereceden başlamak üzere görev yerlerine atanırlardı. Araştırma konusu olan Elbistan'ın 456 numaralı Şer'iye sicili;sırtı kahverengi meşin, satıhları kırmızı üzerine sarı puanlı, yırtık bez kaplı bir defter olup H. 1302 -1308, M. 1885- 1891 yıllarını kapsamaktadır. Milli Kütüphane'ye Adana Müzesi'nden gönderilmiştir. Bu tarihte Elbistan, Halep vilayetine bağlı Maraş sancağının bir kazasıydı. Araştırmada 96. ve 157. sayfalar arasında bulunan 215 adet belge incelenmiştir. 456 numaralı defterde incelenen 215 adet belgenin 84 adeti tereke ve veraset işlemleri, 79 adeti alacak ve borç işlemleri, geriye kalan 52 adet belge ise tevcihat, vekalet, sirkat, vasi tayini, ticaret, evlilik, boşanma, nafaka, mehir ve vakıf işlemleri ile ilgili kadıya getirilen davalardır. Osmanlı Ülkesinde yaşayan gayr-ı müslim milletlerin de bazı davaları bu mahkemelerde görülürdü. İncelenen 215 adet belgenin dörtte üçü müslümanlar, dörtte biri ise gayr-ı müslimler ile ilgili davaların kayıtlarıdır. Bu belgelere bakıldığında müslüman ve gayr-ı müslim halkların bir arada hoşgörü içinde yaşadıkları görülecektir. Kadılar, bir çeşit jüri sistemine benzer 'Şuhudü'l Hal' olarak adlandırılan, çevrede tanınmış ve bilinen kişilerin önünde karar alarak mahkemenin güvenilirliğini korurlardı. İncelenen 215 adet belge M. 1885- 1891 yılları arasında Elbistan tarihinin sosyo-ekonomik, dini, hukuki, idari, askeri ve demografik yapısı hakkında ayrıntılı bilgiler elde etmemizi sağlayacaktır Genel tarih yazılırken şehir tarihi bilgilerinden yararlanmak gerekmektedir. Şer'iye sicilleri de şehir tarihi konularının yüzde yetmişini kapsamaktadır. Bu da şer'iye sicillerinin tarihçiler için önemli kaynaklardan biri olduğunu göstermektedir.
82 numaralı (h. 1304-1313/ m. 1886-1896) Tokat Şer'iyye sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Çalışmamız 82 Numaralı Tokat Şer'iye Sicilinin günümüz Türkçesine çevrilmesi ve değerlendirilmesinden oluşmaktadır. H. 1304 -1313/ M. 1886- 1896 yıllarını kapsayan ve 118 sayfa olarak kayıtlarda bulununan sicil defterinin tamamı tereke kaydından oluşmaktadır. Tez, dört ana bölümden müteşekkil olup; giriş bölümünde Osmanlı Devleti'nin hukuki yapısı ve şer'iye sicilinin tarihi ve önemi genel olarak anlatılmıştır. Birinci bölümde belge özetleri verilerek bir belgenin içinde geçen olay hakkında ön bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise metin tarsnkripsiyonu verilmiştir. Tezimizin üçüncü bölümünde ise defterden elde ettiğimiz bilgiler ışığında Tokat ile ilgili idari, sosyo-ekonomik, ve iktisadi yapı hakkında bilgiler verilmeye çalışılmış ve değerlendirme yapılmıştır. Trankribe edilen metinlerde yazı tarzı nadiren değişiklik arz etmiştir. Sicil defterinin kapsadığı yıllarda ki; mahalle, nahiye ve şahıs isimlerine, lakaplara, ölçü birimlerine, kullanılan giyim ve ev eşyaları, ölçü ve para birimleri hakkında bilgilere ulaşılabilmektedir. Geride kalan mal varlıkları incelendiğinde, halkın, ekonomik yapısı hakkında veriler bulabilmekteyiz. Bununla birlikte, Müslim ve gayr-i Müslim tebaanın birlikte yaşadıkları ve gayr-i Müslim halkın, Müslüman halka göre ekonomik yönden daha iyi şartlara sahip oldukları da görülmektedir. Osmanlı dönemi aile yaşantısı hakkında da bilgi sahibi olabilmekteyiz.
XVI. yüzyılda Niğbolu Sancağı

Bu çalışma, Niğbolu Sancağı'nın XVI. yüzyıldaki siyasi, iktisadi, içtimai ve demografik durumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Dört bölümden oluşan eserin giriş bölümünde Niğbolu'nun adı, coğrafi konumu, tarihçesi ve çalışmanın ana kaynakları üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Niğbolu Sancağı'nın idari yapısı, sancağa tabi kazalar ve sancak görevlileri hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Niğbolu Sancağı'nın demografik yapısı incelenmiş, şehir ve kırsaldaki nüfus durumu, muaf ve müsellem reaya ile diğer ayrıcalıklı topluluklar hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde Osmanlı sosyal hayatının önemli öğelerinden biri olan vakıf sistemin Niğbolu Sancağı'na yansıması tetkik edilmiş ve sancakta meydana gelen asayiş olayları üzerinde durulmuştur. Son bölümde sancağın iktisadi bünyesi incelenmiştir. Şehir ve kırsaldaki ticari hayat, yaygın olarak yetiştirilen ürünler ve reayadan alınan vergiler hakkında bilgiler verilmiştir. Sonuç olarak Niğbolu Sancağı'nın, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da tesis ettiği siyasi ve askeri yapı içerisinde önemli bir konumda olduğu, XVI. yüzyıl boyunca iktisadi ve demografik açıdan bir hayli geliştiği görülmüştür.
Meclis-i Vükela mazbataları (8 Ekim 1919-29 Nisan 1920)

YÜKSEK LİSANS TEZİ MECLİS-İ VÜKELA MAZBATALARI (8 Ekim 1919- 29 Nisan 1920) İsmail CAN 2002- Sayfa: Danışman: Yrd. Doç. Dr. İbrahim Ethem ATNUR Türkler' de meclis geleneğinin geçmişşine baktığımızda karşımıza Orta Asya Türk Devletlerindeki Kurultay ve Toy Meclisleri çıkar. Devletin en önemli kararlarının alındığı bu danışma organları hakandan sonra yürütme ve yasamada etkin olan yönetim organları idiler. Türkler İslamiyet'i kabullerinden sonra kurdukları devletlerde de danışma kurullarına sahip olmuşlardır. Araplar'dan 'Divan' geleneğini alarak, özellikle Abbasilerden alınan divan geleneği Selçuklular ve Anadolu Selçukluları zamanında sürdürülmüştür. Osmanlı Devleti bu müesseseyi Orhan Bey zamanından II. Mahmut dönemine kadar danışma kurulu veya meclis olarak kullanmışlardır. Osmanlı Devleti'nde II. Mahmut zamanına kadar devlet işlerinin yürütüldüğü kurula Divan-ı Hümayun denilirdi. Divan-ı Hümayun'un zamanla önemini kaybetmesi sonucu nezaretlerin teşkil edilmesi ile modern anlamda bir hükümet şekline doğru bir adım atılmış oldu. Bu dönemden sonra Meclis-i Vükela adında bir Bakanlar Kurulu oluşturulmuştur. Meclis-i Vükela'nın aldığı kararlar, Meclis-i Vükela Mazbataları adı verilen kayıt defterinde saklanmışlardır. Mazbatalarda bir takım maden hisselerinin bir kişiden bir kişiye devri gibi mal-mülk konuları, bir takım kişilerin emekliliğinin ertelenmesi, idareyle ilgili meseleler, dış ilişkilerle ilgili meseleler, basınla ilgili meseleler, askerimeseleler, İstanbul'la ilgili meseleler ve muhacirlerin yerlerine yerleştirilmeleri ile ilgili dahili konular dikkatimizi çekmektedir. Osmanlı Devleti'nin bu dönemde içinde bulunduğu sosyal, iktisadi ve askeri durumuna da yansıyan idari durumu; dönemin bakanlar kurulunun aldığı kararlan olan bu mazbatalardan edinilen izlenimlerde dikkatimizi çekmektedir. Ayrıca Osmanlı Devleti'nin son zamanlardaki hükümetlerinin Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'da başlattığı milli mücadeleye olan bakışını Meclis-i Vükela Heyeti'nin aldığı kararlara dayanarak öğrenme imkanımız vardır.
Osmanlı basınında Said Halim Paşa suikastı

Said Halim Paşa, 1864 yılında Kahire'de doğmuş, daha sonraki süreçte İstanbul'a gelmiştir. Eğitimini bitirdikten sonra Osmanlı Devleti hizmetinde çalışmaya başlamıştır. İttihat Terakki Cemiyeti mensubu olarak genç yaşta siyasetle uğraşmış ve II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Yeniköy Belediye Başkanlığı'na seçilmiştir. Daha sonra önce Hariciye Nazırlığı yapmış, Mahmut Şevket Paşa'nın öldürülmesinden sonra da sadrazam olmuştur. Sadrazamlık görevinden 4 Şubat 1917'de istifa etmiş, I. Dünya Savaşı'nagirmesinde ve 27 Mayıs 1915 tarihli Ermeni sevk ve iskanınınsorumlusu olarak yargılanmıştır. 10 Mart 1919'da tutuklanarak Bekir Ağa Bölüğü'ne götürülmüştür. İngilizler tarafından buradan alınarak önce Mondros'a, orada birkaç ay tutulduktan sonra da Malta Adası'na sürgüne gönderilmiştir. Ankara Hükümeti ile İngiliz Hükümeti arasında yapılan esir değişimi kapsamında 29 Nisan 1921'de Malta Adası'ndan serbest bırakılan Said Halim Paşa, Roma'ya gitmiştir. Said Halim Paşa, 6 Aralık 1921'de Roma'da bir Ermeni komitacı olan ArşavirŞıracıyan tarafından bir suikast neticesinde şehit edilmiştir. Paşa'nın suikasta uğramasından sonra basında lehinde ve aleyhinde yazılar, makaleler ve şiirler yayınlanmıştır. Yine basında Said Halim Paşa'nın siyasi bir cinayete kurban gittiği ve katil zanlısının Ermeni olduğu ifade edilmiştir. Said Halim'in şehit edilmesinden sonra İtalyan polisi suçluların yakalanması için özellikle Roma'da yoğun kovuşturmalar yapmış, birçok Ermeni, Rum, Bulgar ve Türk vatandaşı sorguya çekilmiştir. Tüm uğraşlara rağmen katil zanlısı yakalanamamıştır. Said Halim Paşa'nın ilk cenaze merasimi Roma'daki Osmanlı Sefareti' nde yapılmıştır. Ardından cenaze Roma'dan Brindisi Limanı'na kadar trenle, buradan da İtalya bandıralı Giraç Vapuru ile İstanbul'a getirilmiştir. Said Halim Paşa'nın naaşı Osmanlı Hükümeti tarafından tertiplenen cenaze merasimi ile 29 Ocak 1922'de Sultan II. Mahmut Türbesi'ndebulunan babası Halim Bey'in yanına defnedilmiştir.
Kanuni'nin oğlu Şehzade Mustafa vak'ası

Osmanlı Devleti'ndeki taht mücadelelerinin Kanuni Sultan Süleyman gibi güçlü bir padişah devrinde de yaşanmış olması ve Şehzade Mustafa meselesi hakkında müstakil bir tarih araştırmasının yapılmaması sebebiyle Şehzade Mustafa Vak'ası bu çalışmaya konu olmuştur. Şehzade Mustafa olayı, salt bir iktidar mücadelesi olarak değerlendirilmemelidir. Zira, Osmanlı Devleti'nde şehzadelerin nasıl bir eğitimden geçtikleri bilinmektedir. Ayrıca dönemin siyasi, sosyal ve ekonomik şartları dikkate alınmadan yapılacak tespitler konunun yeterince anlaşılmasına engel teşkil edecektir. Bu çalışmada hedeflenen gaye, Şehzade Mustafa olayının sebepleri ele alınarak, olayın hangi şartlar dolayısıyla ortaya çıktığını anlamaktır. Bu yapılırken konuyla ilgili yerli ve yabancı mevcut kaynaklara başvurularak sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. İlk bölümde şehzadelik kurumu ile ilgili bilgi verilmesi, şehzadelerin hangi şartlarda yetiştiklerini anlamaya yöneliktir. Yine bu bölümde veraset usulüyle ilgili verilmiş olan bilgiler de, şehzadeler arası iktidar mücadelelerinin sebeplerini anlamak açısından önemlidir. Olaya zemin hazırlayan etkenler tek tek irdelendikten sonra, Şehzade Mustafa'nın öldürülmesine giden süreç ayrıntılarıyla aktarılmıştır. Çalışmanın son kısmını teşkil eden sonuç kısmında ise, olaya muhtelif çevrelerin vermiş oldukları tepkiler aktarılarak bir değerlendirme yapılmıştır.
The New York Times Gazetesine göre Balkan Savaşları (1912-1913)

Balkan Savaşları, Türk tarihi ve dünya tarihi açısından önemli bir savaş olmuştu. XX. yüzyılın başlarında Balkan Devletleri topraklarını genişletmek istemişti. Bu amaçla Balkan Devletleri kendi aralarında ittifak yapmıştı. Büyük Güçlerin sözde savaşa engel olma çabaları savaşın başlamasına mani olamamıştı. 1912 Ekim'inde başlayan Balkan Savaşları 1913'Ekime kadar aralıklı olarak devam etmişti. Büyük Güçler, Balkan müttefikleri arasında menfaat çatışması olmasından ve savaşın Avrupa'yı da içine alacak bir savaşı başlatmasından çekinerek arabuluculuk görevi üstlenmeye karar vermiştir. Birinci Balkan savaşı sonunda Balkan müttefikleri, Osmanlı Devleti için önemli stratejik bölgeleri ele geçirmişti. Balkan müttefiklerinin İstanbul'un yakınlarına kadar ilerlemesi Osmanlı Devleti'ni tedirgin etmişti. Bu gelişmeler sebebiyle Osmanlı Devleti barış yapmak zorunda kalmıştı. Balkan müttefikleri elde ettikleri toprakların paylaşımı konusunda birbirine düşmüştü. Balkan devletlerinin toprak paylaşımı konusunda yaşadığı problemler İkinci Balkan savaşını başlatmıştı. Osmanlı Devleti Büyük Güçlerin baskı ve uyarılarına rağmen kaybettiği toprakların bir kısmını almayı başarmıştı. Amerika Birleşik Devletleri, Osmanlı Devleti ile herhangi bir sınırı bulunmamasına rağmen Balkan coğrafyasındaki çıkarları sebebiyle Balkan Savaşıyla oldukça yakından ilgilenmişti. Balkan coğrafyasındaki gelişmeler gazeteler aracığıyla Amerikan Kamuoyu'yla paylaşılmıştır. Söz konusu araştırmamızın amacı, Amerika'nın tanınmış gazetelerinden The New York Times gazetesinin, Balkan coğrafyasında yaşanan gelişmeleri nasıl değerlendirdiği ve Amerikan Kamuoyu ile nasıl paylaştığını ortaya koymaktır. Ayrıca, bu araştırmada Balkan Savaşı süresince Osmanlı Devleti içinde yaşanan gelişmeler, söz konusu gazete çerçevesinde aktarılmaya çalışılmıştır.
II. Meşrutiyet Dönemi Türkçülük (1908-1913)

19. Yüzyılın başlarından itibaren tekrardan eski ihtişamlı günlere dönmek ya da Batı'da ortaya çıkan fikri tezahürlerden olanca gücüyle etkilenmemek ve bu şekilde Devletin bütünlüğünü muhafaza etmek maksadıyla çeşitli çabalar söz konusu olmuştur. Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük fikriyatlarına ilave olarak her üç fikri temayülün de müştereği olarak tebarüz eden Batıcılık, ileri sürdükleri çözüm önerileri ile bu maksada matuf teşebbüsler olarak belirmişlerdir. Bu çalışmada ise; bu fikri temayüller arasında sahip olduğu siyasi muhtevanın yanında kültürel özellikleri ile de ön plana çıkmış olan Türkçülük fikriyatı tetkik edilmeye çalışılmıştır. Kökleri itibariyle Tanzimat Fermanı'nın ilanını müteakip dönemlere kadar götürülebilecek olan Türkçülük fikriyatının, II. Meşrutiyet'in ilanının ortaya çıkardığı hususi koşullarda nasıl bir hüviyete büründüğü üzerinde durulmuştur. Nitekim konu; görece hürriyet ortamının tesisi anlamına gelen meşrutiyetin ilanı tarihi olan 10 Temmuz 1324 (23 Temmuz 1908) ile siyasi otoritenin kendi iktidarını tahkim etme gerekçelerinden biri olarak da ele alınabilecek olan Mahmut Şevket Paşa suikastının gerçekleştirildiği 29 Mayıs 1329 (11 Haziran 1913) aralığıyla sınırlandırılmıştır. Bu zaman zarfında Türkçülük fikriyatı müntesipleri tarafından teşekkül ettirilen mahfiller üzerinde durulmuş ve Türkçülerin fikri bakımdan belirli mefhumlara ilişkin kanaatleri ele alınmaya çalışılmıştır.
Sicill-i ahval defterlerine göre Malatya doğumlu memurlar: 1879-1909

II. Mahmud dönemi ile Tanzimat döneminde bürokrasi alanında yaşanan önemli değişim ve gelişim neticesinde memur sayısında büyük artış olmuştur. Memur sayısının artması denetimde zorluklar yaşanmasına neden olmuştur. Bu durumun ortadan kaldırılması için II. Abdülhamid döneminde Sicill-i Ahval Defterleri tutulmaya başlanmıştır. Memurların isimlerini, lakaplarını, babalarının isimlerini ve mesleklerini, hangi sülaleye mensup olduklarını bu defterler aracılığıyla öğrenmek mümkündür. Ayrıca memurların hangi görevlerde bulundukları, aldıkları maaşlar ve bildikleri diller hakkında da bilgi sahibi olabiliriz. Bu çalışma ile Osmanlı Devleti içerisinde görev yapmış Malatya doğumlu memurlar tanıtılmaya çalışılmıştır.
222 numaralı Urfa Şerʻiyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H. 1308-1309/M. 1891-1892)

'222 Numaralı Urfa Şer iyye Sicili'nin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (H. 1308 -1309/M. 1891 -1892)' başlığı altında hazırladığımız bu tezin amacı, söz konusu sicilin transkripsiyonunun yapılması ve sicilde yer alan kayıtların değerlendirilmesidir. Böylece özellikle 19. yüzyılda Urfa'nın ekonomik, sosyal ve kültürel hayatına dair bilgilere ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte Şer'iyye Sicilleri ve öneminden bahsedilmiştir. Birinci bölümde bu sicillerin tanımı ve muhtevası işlenmiştir. İkinci bölümde genel olarak Urfa Şer iyye Sicilleri ve özel olarak da 222 Numaralı Urfa Şer iyye Sicil Defteri'nin birinci kısmı hakkında detaylıca bilgi verilmiştir. Adı geçen sicilde yer alan belge çeşitlerinin tespiti yapılmış ve değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
Birinci Dünya Savaşı arifesinde Nevahi-i Tis'a meselesi

İngiltere artan sömürge ihtiyacını karşılamak amacıyla Hindistan yolu üzerinde çok önemli bir liman ve istasyon görevi üstlenen Aden ve çevresine yönelik bir takım girişimlere başlamıştır. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim'in Mısır'ı ele geçirmesiyle Yemen dini açıdan Osmanlı Devleti'ne bağlanmıştır. Fakat Osmanlı Devleti zaman içerisinde idari açıdan Yemen'den uzaklaşmıştır. 1839 yılında ise Aden, Osmanlı Devleti'nin kontrolünden çıkmıştır. Bu tarihten itibaren İngiltere Yemen'de Aden ile Taiz Sancağı arasında kalan Nevahi-i Tis'a adı verilen bölgedeki kabileler ile dostluk ve barış adı altında çeşitli himaye antlaşmaları yaparak buradaki kalıcılığını güçlendirmeye çalışmıştır. Bundan dolayı Osmanlı Devleti Yemen'de idaresini tesis etmenin yollarını aramıştır. Osmanlı Devleti bu amaç doğrultusunda Aden ve Aden hinterlandını adım adım kontrol altına almaya çalışmıştır. Birinci Dünya Savaşı arifesinde Osmanlı Devleti Yemen'i yeniden merkeze bağlamak için harekete geçtiği sırada Aden ve çevresinde Büyük Britanya İmparatorluğu ve onunla doğrudan ilişki içinde bulunan dokuz kabile bulunmaktadır. Bu bölgeyi Osmanlı Devleti Nevahi-i Tis'a yani dokuz nahiye, İngiltere ise dokuz kanton olarak adlandırmıştır. Aden ve çevresinde Büyük Britanya İmparatorluğu Aden Politik Temsilciliği vasıtasıyla nüfuzunu genişletmek istemiş ve bunda belli ölçüde başarılı olmuştur. İngiltere, Nevahi-i Tis'a bölgesinin Osmanlı Devleti'nden bağımsız bir bölge olduğunu ve ayrıca burada bulunan kabilelerin de her birinin birbirinden bağımsız olduğunu iddia etmiştir. Osmanlı Devleti ise bu bölgede bulunan kabilelerin kendi hakimiyeti altında olduğunu düşünerek hareket etmesi neticesinde Yemen'de İngiltere ile aralarında nüfuz mücadelesi başlamıştır.
4 numaralı Trabzon Ahkam Defterinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi (s.1-50)

Osmanlı siyaset geleneğinde adalet kavramının teorik anlamının ötesinde pratik manada da uygulanabilmesi için tarihsel süreçte farklı kurumlar ihdas edilmiştir. Bu kurumlar adaletin tesis edilmesi sürecinde Osmanlı halkı arasında dil, din, ırk ve cinsiyet gibi ayrım gözetmemiştir. Adalet sisteminin uygulanmasında, gerektiğinde halka, mahalli şikayet mercileri dışında doğrudan merkezi yönetime de şikayet etme hakkı verilmiştir. Halkın şikayetlerinin merkezde kaydı tutulmuş ve bu şikayetlerin değerlendirilmesiyle önce şikayet defterleri daha sonra ise ahkam defterleri oluşturulmuştur. Ahkam defterleri adalet sisteminin işlerliğini göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır. Ahkam defterlerinde, halkın yöneticilerle ve birbirleriyle olan ilişkileri şikayetlere yansıdığı şekliyle ortaya konmuştur. Çalışmada 4 numaralı Trabzon ahkam defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılmış olup o dönemde Trabzon eyaleti ve Trabzon eyaletine bağlı olan yerleşim yerlerinden gelen şikayetler incelenmiştir. Şikayet konularına göre tasnif yapılmış ve şikayetlerin çözüme kavuşturulmasında ne gibi hükümler verildiği ortaya konmuştur.
Bir siyasetçi ve lider olarak Seyyid Abdülkadir

Bu yüksek lisans tez çalışmasında, Osmanlı Devleti bürokrasisinde ve Kürtler tarafından kurulan çeşitli cemiyetlerde önemli vazifeler ifadeden Seyyid Abdülkadir'in hayatı ele alınmıştır. Seyyid Abdülkadir, ünlü Kürt siyasi liderlerinden biri olmasına ve son dönem Osmanlı devlet kademesinde kritik görevler yapmasına rağmen şimdiye kadar hakkında herhangi bir eserin yazılmamış olması, bu çalışmayı gerekli kılmıştır. Tez kapsamında, Seyyid Abdülkadir'in hayatının yanı sıra, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti'nde yaşayan Kürtlerin siyasal, sosyal ve ideolojik değişim ve dönüşümleri incelenmiştir. Seyyid Abdülkadir, yaşadığı dönemde Kürtlerin dini, siyasi ve askeri liderliğini yapmış olan Şeyh Ubeydullah Nehri'nin oğludur. Babasının bu özelliğinden dolayı kendisi de bölgede önemli bir nüfuza sahipti. Seyyid Abdülkadir, II. Abdülhamit döneminde Jön Türk hareketi ile yakınlaştı ve ülkedeki etnik sorunların çözümünün Osmanlılık üst kimliğinin özümsenmesiyle sağlanabileceğine inandı. Ancak İttihat ve Terakki'nin iktidarı tamamen eline geçirdikten sonraki merkeziyetçi ve Türkçü politikalar izlemesi onun partiden uzaklaşmasına neden oldu. II. Meşrutiyet'in ilanı ile Medine'deki sürgünden İstanbul'a dönen Seyyid Abdülkadir, bu tarihlerde kurulan Kürt hareketlerinin çoğunda bulundu ve görev yaptı. Kürt siyasi hareketinin silahı bir araç olarak kullanmasına karşı oldu ve siyasal ve kültürel öğeleri ön plana çıkarmaya çalıştı. Bu süreçte birçok Kürt ailesini aynı çatı altında topladı. Çok yönlü bir kişiliğe sahip olan Seyyid Abdülkadir, Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti, Ayan üyeliği, Kürdistan Teali Cemiyeti ve Şura-yı Devlet başkanlıkları gibi önemli vazifeler ifa etti. Hem etnik bir grubun liderliğini yapmak hem de üst düzey resmi makamlarda bulunmak, Seyyid Abdülkadir'i çoğu zaman güç durumda bıraktı. Ilımlı ve uzlaşmacı kimliğiyle bilinen Seyyid Abdülkadir, sert eleştirilere ve ciddi tehditlere maruz kaldı. Bağımsız bir Kürt devleti projesini öncelemediği için milliyetçi Kürtlerin; Cumhuriyetin milliyetçi seküler toplum projesine muhalif olduğu için de yeni rejimin tepkisini çekti. Seyyid Abdülkadir'in sahip olduğu dini ve siyasi otorite, Cumhuriyetin kurucu kadroları tarafından tehdit olarak algılandı ve 1925 yılında ansızın patlak veren Şeyh Said Ayaklanması'nda rolü olduğu gerekçesiyle Diyarbakır İstiklal Mahkemeleri kararıyla idam edildi.