turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bütçeleme sürecinde yeni bir eğilim olarak katılımcı bütçelemenin değerlendirilmesi

Halkın halk tarafından halk için yönetilmesi olan demokrasi, zamanla bu tanımından uzaklaşmıştır. Belli bir zümreyi veya kişiyi yüceltmeye çalışmaya başlamış, onları ön plana koymuştur. Bu süreçte yaşanan olumsuzluklar demokrasi kavramının özüne dönmesi gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Günümüzde özüne dönmeye çalışan demokrasi kavramı teknolojik gelişmeler, toplum yapısındaki değişimler, bireylerin ve toplumun yeni oluşan ihtiyaçları nedeniyle -katılımcı demokrasi gibi- yeni isimlerle anılmaya başlamıştır. Demokrasi kavramındaki bu değişim ülkelerin mali süreçlerine de yansımıştır. Bütçe kavramına da demokrasi anlayışının değişimi damga vurmuştur. Çalışmamızın birinci bölümünde demokrasi kavramının yaşadığı bu değişim ele alınacaktır. Klasik demokrasiden katılımcı demokrasiye giden süreç kısaca anlatılacaktır. İkinci bölümde ise bütçe sürecinde yaşanan değişim, ortaya çıkan yeni bütçeleme sistemleri eşliğinde ele alınacaktır. Çalışmamızın ana konusu olan katılımcı bütçeleme ikinci bölümde detaylı bir şekilde incelenecektir. Çalışmamızın son bölümü olan üçüncü bölümde ise katılımcı bütçelemenin uygulandığı ülkelerden örnekler verilecek ve Türkiye'de uygulandığı kentlerden bazılarının yaşadıkları sürece değinilecektir.
Türkiye'de elektronik devlet uygulamalarının vergilendirme işlemlerine yansımaları

Bu çalışmada küreselleşen dünyada sürekli gelişen bilgi teknolojileriyle birlikte ekonomik sistem içerisinde birçok sektörde olduğu gibi kamu sektöründe de bilişim teknolojilerine ayak uydurarak kendi iç işleyişi ve vatandaşlarla olan iletişimin ağ teknolojileri yardımıyla geliştirmesinin nasıl olduğuna ve bunun vergisel sistemde etkilerine değinilmiştir. Devletler kamu hizmetlerini sunarken ve ayrıca kamu gelirlerini sağlarken bunu en etkin, en hızlı şekilde ve en az maliyetle sağlama hedefi içerisindedir. Bu anlamda elektronik devlet kavramı günümüzde ortaya çıkmış ve önemi de her geçen gün artmaktadır. Elektronik devlet vatandaş-devlet ilişkilerinin karşılıklı olarak ağ ortamında sağlandığı bir yapılanmadır. E-devlet alanındaki uygulamalar kısa zamanda vergilendirme alanında kullanılmaya başlanmıştır. Elektronik vergileme, devleti vergi tahsilatları sırasında ağır iş yükü ve maliyetlerden kurtarmakta; mükellefin de vergi görevlerini yerine getirirken daha basit ve karmaşıklıktan uzak hızlı bir şekilde bunun uygulamasını sağlanmakta, devlet ve birey arasındaki iletişim kalitesini de artırmaktadır.
Türkiye'de kamu harcamalarında etkinlik üzerine bir inceleme: Tıbbi görüntüleme cihazlarının dağılımı örneği

2020 yılı başlarında tüm dünyayı etkisi altına alan Covid- 19 salgını, hem ulusal hem de küresel bazda sağlık harcamalarının önemini bir kez daha göstermiştir. Bu çalışmada, sağlık harcamaları kapsamında önemli bir yeri olan tıbbi görüntüleme cihazlarının bölgesel dağılımında etkinlik araştırılmıştır. Çalışmada, Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması Düzey 1'de yer alan 12 bölgenin verileri kullanılmıştır. Tıbbi görüntüleme cihaz sayıları ve görüntüleme sayıları açısından bölgeler arası karşılaştırma yapılmıştır. 1.000. 000 Kişiye düşen toplam tıbbi görüntüleme cihaz sayısı göstergesine göre en fazla tıbbi görüntüleme cihazı İstanbul'da, en az tıbbi görüntüleme cihazı ise Ortadoğu Anadolu Bölgesindedir. Bölgeler ve sektörler bazında her 1.000 muayene için istenilen görüntüleme sayısı göstergesine göre görüntüleme sayısının en yüksek olduğu bölge İstanbul, en az olduğu bölge ise Doğu Karadeniz olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgular tıbbi görüntüleme cihazlarının ve görüntüleme sayısının bölgesel dağılımlarında sektörlere göre farklı eşitsizlik olduğunu göstermektedir.
İnşaat sektöründeki vergi denetiminin etkinliği ve analizi: Ankara iline yönelik bir uygulama

İnşaat sektörü ülkelerin lokomotif sektörü durumunda olup, sektörde yaşanan kayıt dışılık oranının fazla olmasından dolayı kavranması zor olan sektörde vergi denetiminde etkinliğin sağlanması da oldukça güçtür. İnşaat sektöründe vergi denetimini yapacak kişilerin konu hakkında bilgi sahibi olması denetimde etkinliği artırıcı bir unsurdur. Çalışmamız, sektörel denetimin konu hakkında uzmanlaşmış kişiler tarafından yapılmasıyla aynı zamanda daha hızlı ve etkili sonuçların da elde edildiğini göstermiştir. İnşaat sektöründe doğru bir şekilde vergilendirme yapabilmek için mükellefin kayıtları ile beraber fiili durum tespitinin yapılması gerektiği ortaya çıkmıştır. Böylece inşaat sektörünün etkin bir şekilde vergilendirilmesinde gerçek mahiyete ulaşmak için fiili denetimin oldukça önemli olduğu görülmektedir. Bürokratik işlemlerin az oluşuyla, mükelleflerin psikolojik yönden vergi kanunlarına uyumunun kolay sağlanması ile beraber gönüllü uyum çalışmalarının vergi denetiminde etkinliği sağladığı tespit edilmiştir. Sonuç itibariyle vergi denetiminde etkinliğin sağlanmasında mükellefin gönüllü uyum kapsamında vergilendirilmesi etkinlik açısından olumlu katkılar yaratmaktadır.
Türkiye'de mali yerelleşme ve seçilmiş iller bazında incelenmesi

Bu tezin amacı, Türkiye'de mali yerelleşmenin uygulanan kamusal politikalar ve yürütmenin uygulamaya yönelik almış olduğu kararlar çerçevesinde iller arasında nasıl farklılaştığının incelenmesidir. Mali yerelleşmenin ölçümünde kullanılagelen geleneksel yöntemlerden olan 'harcama payı' ve 'gelir payı' yöntemleri örnek olarak seçilen illerde uygulanarak Türkiye'de mali yerelleşmenin gelişimi incelenmeye çalışılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar yorumlanırken söz konusu yöntemin içerdiği sınırlılıklar ortaya konmuştur, Sonuç olarak Türkiye'de mali yerelleşmenin iller arasında önemli farklılıklar içerdiği, söz konusu farklılıkların giderilmesinde eşitleme politikalarının yetersiz kaldığı görülmüştür.
Türkiye ekonomisinde finansal sektörün gelişmesi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki

Ülkeler için ekonomik büyüme birçok nedenle önemli olmuştur. Büyümeyi etkileyebilecek birçok ekonomik faktör vardır. Bu çalışma teorik açıdan büyüme sürecinin kendi özel yapısı ile ilgili fikir ve bulgulardan yararlanmış ve özellikle dört önemli büyüme modeline dayalı olarak finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki bağlantıları ortaya koymaya çalışmıştır. Çalışmanın ana konusu olarak Türkiye Ekonomisinde finans ile büyüme ilişkilerinin araştırılmasında 1980- 2010 dönemini kapsayan dört ayrı ekonometrik analiz yapılmıştır. Bu çalışmalarda milli hasıla, tüketim, ticari marka başvuruları ve patent başvuruları gibi büyümeyle ilgili ekonomik değişkenlerle, parasal büyüklükler, krediler ve menkul değerler gibi finansal değişkenler arasında uzun süreli özel denge ilişkilerinin kurulup kurulmadığı hata düzeltme modelleri ile ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böyle ilişkilerin varlığı ile ilgili en olası sonuçlar milli hasıla, tüketim ve ticari marka başvuruları ile finansal değişkeler arasında alınmıştır. Patent için bulgular hem oldukça zayıftır hem de ilişkiye uyum sağlayan değişken milli hasıla değil patent başvuru sayısıdır. Çalışmanın genel bir değerlendirmesi olarak teorik açıdan finans büyüme ilişkisi çok önemli bulunmuş, ekonometrik sonuçlar da uzun dönemli önemli ilişkilerin varlığı ve nedenselliğin yönünün diğerlerinden büyümeye doğru olduğu hipotezini desteklemiştir.
Construction GDP and total GDP in Turkey: Before&after the global crisis analysis

Bu çalışmada Türkiye'deki inşaat sektörünün GSYİH üzerindeki etkisi ve bu ikisinin birbiriyle etkileşimi reel efektif döviz kuru, ticari kredi oranları ve tüketici fiyat endeksi gibi anahtar açıklayıcı etkenler ışığında incelenmiştir. Diebold ve Yılmaz tarafından geliştirilen Spillover analizi yaklaşımı çalışmada kullanılmıştır. İncelenen zaman periyodu 2003 yılının başı ve 2019 yılının sonu arasıdır. Çalışmada bütün veriler çeyreksel olarak alınmış ve incelenen zaman periyodu 2008 global finansal krizi öncesi ve sonrası olacak şekilde ikiye ayrılmıştır. Bu ayrım ile birlikte hem global kriz öncesi, hem sonrası, hem de tüm zaman periyodu ayrı ayrı incelenmiştir. Çalışma sonucunda global finansal kriz öncesi Türkiye'de inşaat sektörünün ekonomik büyümenin bir lokomotifi olduğu söylenebilirken, global finansal kriz sonrasında inşaat sektörünün ekonomik büyümeyi etkileyenden etkilenen konumuna geçtiği görülmüştür.
Tüketim vergileri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin ampirik analizi: Türkiye örneği

Hükümetler gerek kamu harcamalarını finanse etmek gerekse maliye politikası amaçlarını sağlamak için vergilere ihtiyaç duymaktadırlar. Vergilerin kompozisyonu ve yapısı ise gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklılaşabilmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde dolaylı vergiler ağırlıklı vergi politikalarının izlendiği aşikardır. Dolaylı vergilerin gelir dağılımında adaleti olumsuz etkilemesine rağmen, bu vergilerin tercih edilme nedenleri arasında hem tüketim vergilerinin sahip olduğu özellikler hem de ekonomik büyümeyi dolaylı vergilerin dolaysız vergilere göre daha az negatif etkilemesi sayılabilmektedir. Türkiye'de de tüketim üzerinden alınan vergiler ağırlıklı bir politika izlenmesi tüketim vergileri ile ekonomik büyüme amacı arasında bir ilişkinin var olup olmadığı sorunsalını ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışma Türkiye'de tüketim vergilerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini 1985- 2017 dönemleri arasında analiz etmeyi amaçlamaktadır. Tüketim vergileri ve ayrıştırılmış halleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiler farklı modellerle ampirik testlere konu edilmektedir. Analizlerde VAR takipli Standart Granger nedensellik yöntemiyle değişkenler arasındaki ilişkiler araştırılmaktadır. Bulgular, toplam tüketim vergileri ve KDV ile GSYH arasında nedensellik ilişkilerinin olduğunu ortaya koymaktadır.
Küresel krizde maliye politikasının etkinliği:Türkiye uygulaması

Devletin ekonomiye müdahale etmesi konusu iktisat literatüründe her dönem en başta gelen tartışma konularından birisi olmaktadır. 1929 Büyük Buhranı sonrasında J. M. Keynes'in görüşleri doğrultusunda devletin ekonomi içerisindeki rolüne yeni bir boyut getirilmiş ve ekonomik büyümenin sağlanmasında maliye politikasına aktif bir rol yüklenmiştir. Daha sonra, 1970'li yıllarda yaşanan petrol fiyatı şokları ve 1980'li yıllarda Avrupa'da uygulanan mali daralma politikaları sonucunda yaşanan gelişmeler, maliye politikasının etkinliği üzerine yeni tartışmaları beraberinde getirmiştir. Yaşanan gelişmeler sonucunda iktisatçılar, Keynes'in ekonomik büyümenin sağlanmasında maliye politikasına yüklediği görevin etkinliğine yönelik ciddi eleştiriler yapmışlardır. 2008 yılına kadar ekonomi politikaları içerisinde önemi geri planda kalan maliye politikası, ABD'de ortaya çıkan küresel krizle birlikte ekonomi politikaları içerisindeki önemi tekrar sorgulanmaya başlanmış ve küresel krizden çıkmak için yeniden maliye politikasına aktif rol yüklenmiştir. Türkiye 2001 yılında yaşadığı finansal kriz sonrasında daraltıcı maliye politikası uygulayarak mali dengesini sağlamış, küresel krizin etkilerini bertaraf edebilmek için dünyada olduğu gibi genişletici maliye politikası uygulamalarını krizden kurtulabilmek için aktif hale getirmiştir. Türkiye'de küresel kriz sonrası uygulanan maliye politikasının etkin olup olmadığı bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışmada, zaman serisi analizi yöntemleriyle 2002:4-2014: 4 dönemi baz alınarak Türkiye'de küresel kriz sürecinde uygulanan maliye politikası uygulamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkinliği incelenmiştir. Çalışma sonucunda Türkiye'de, küresel kriz sonrasında uygulanan maliye politikasının ekonomik büyüme üzerinde etkin olduğu, kriz döneminde kullanılan mali politika araçlarından kamu harcamalarının, vergilere göre daha etkin politika aracı olduğu tespit edilmiştir.
2008-2017 yılları arasında kamu alacaklarının yapılandırılması uygulamalarının değerlendirilmesi

Bir maliye politikası aracı olan vergi yapılandırma kanunları; devletin kamu hizmetlerinin finansmanı için gerçek veya tüzel kişilerden aldığı vergi, resim ve harçların tahsilinden, vergilendirme ödevinin zamanında yerine getirilmemesi veya eksik yerine getirilmesi dolayısıyla uyguladığı yaptırımlardan vazgeçmesidir. Kamu alacağını sona erdiren uygulamalardan birisi olan ve yasama tasarrufuna bağlı olarak gerçekleşen bu kanunlar Cumhuriyet tarihinde birçok kez kendisini göstermiştir. Yürürlüğe giren bu vergi yapılandırma kanunlarının bir kısmının tamamen vergi ve cezaların affına yönelik düzenlemelerden, bir kısmının genel af kanunlarına eklenen birkaç maddeden diğer bir kısmının ise vergi kanunlarında değişiklik yapan yasalara eklenen geçici maddelerden ibaret olduğu görülmektedir. Bir başka ifadeyle ülkemizde sık sık başvurulan vergi yapılandırma kanunları aslında gerekçe, mükellef türü, kapsam ve uygulama süreleri bakımından farklılıklar göstermiştir. Bu çalışmada; 6736 ile 7020 sayılı yapılandırma kanunları daha detaylı olmak üzere Türkiye'de son on yılda (2008-2017) sırasıyla yürürlüğe giren kanunların gerekçeleri, kapsamları, uygulama esasları ve mali yönden değerlendirilmeleri ile ülke ekonomisine etkileri detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca yürürlüğe giren bu yapılandırma kanunları akabinde vergide eşitlik ilkesinin zarar görmemesi için vergisel yükümlülüklerini doğru ve zamanında yerine getiren vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi sağlayan 6824 sayılı Kanun'dan hangi şartlarda yararlanılabileceği, indirim tutarı ve uygulamanın ne zaman başlayacağı gibi konulara yer verilmiştir. Bu çalışmanın, 2016 ve 2017 yıllarında yasalaşan 6736, 7020 ve 6824 sayılı vergi yapılandırma Kanunlarına ilişkin Mart 2018 tarihi itibariyle yayımlanmış bir tez çalışması olmadığı da düşünüldüğünde son yıllarda yürürlüğe giren kamu alacaklarının yapılandırılması kanunları için bir kaynak olması amaçlanmıştır. Ayrıca çalışmamızda bütün detaylarına yer vermeye özen gösterdiğimiz son üç vergi yapılandırma kanununun daha önce yürürlüğe giren kanunlarımızdan içerik olarak olmasa da beraberinde eş zamanlı uygulanan ve uygulanması planlanan vergi reformları ile ayrıştığı düşünülmektedir. Bu itibarla Türkiye'de Mali İdare tarafından özellikle son dönemde mükelleflere sunulan alternatif modellerin yalnızca belli dönemlerde çıkarılan yapılandırma kanunlarından ibaret olmadığını, beraberinde ve akabinde izlenen diğer maliye politikaları ile bu yapılandırma kanunlarından olumlu sonuçlarda alınabileceğini göstermek amaçlanmıştır.
Dar mükellef kurumların serbest meslek kazançlarının vergilendirilmesi

Günümüzde, küreselleşme olgusunun da etkisiyle uluslararası ekonomik, politik ve sosyal ilişkiler artmış, ülkeler adeta birbirine bağlı hale gelmiştir. Özellikle uluslararası ekonomik ilişkilerin artması, devletlerin egemenlik unsurunun ve vergilendirme yetkisinin kullanım alanının tespiti konusunda yaşanan güçlükler nedeniyle vergilendirme sorununu da beraberinde getirmiştir. Ülkelerin farklı vergisel uygulamaları işletmelerin karlılılıklarını, yatırım kararlarını ve ekonomik faaliyetlerini etkilemekte ve faaliyetlerine yön vermektedir. Türk vergi sisteminde de, Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı menşeli kurumların Türkiye'deki faaliyetlerinden elde ettikleri gelirlerin nasıl vergilendirileceğine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Bu çalışmada, dar mükellef kurumların Türkiye'de elde etmiş oldukları hizmet gelirlerinden biri olan serbest meslek kazançlarının vergilendirilmesi hususu ele alınmıştır. Günümüzde uluslararası ilişkilerin giderek artması ile birlikte yurt dışından sadece mal alımları değil hizmet alımları da artmaya başlamış ve bu durum beraberinde bu tür hizmet alımlarının vergilendirilmesi problemini getirmiştir. Özellikle serbest meslek faaliyetlerini, ticari kazanç ve ücret gelirlerinden ayırmak konusunda yaşanan sıkıntılar da göz önüne alındığında dar mükellef kurumlar tarafından Türkiye'de elde edilen serbest meslek kazançlarının vergilendirilmesi hususunun bir kez daha önem kazandığı görülmektedir. Dar mükellef kurumların serbest meslek kazançlarının vergilendirilmesi hususu incelenirken, öncelikle vergi kanunlarımızın uygulanmasında yerellik ve kişisellik ilkeleri ele alınarak, bu ilkelerden hareketle tam mükellefiyet ve dar mükellefiyet kavramları açıklanmıştır. Daha sonraki bölümlerde ise serbest meslek faaliyeti kavramı vergi kanunlarımızdaki düzenlemeler ışığında incelenmiş ve dar mükellef kurumlar tarafından Türkiye'de icra edilen ve uygulamada sıklıkla karşılaşılan çeşitli serbest meslek faaliyetleri örneklerle ve Danıştay Kararları ışığında incelenmiştir. Son kısımda ise dar mükellef kurumlar tarafından Türkiye'de elde edilen serbest meslek faaliyetlerinin vergilendirilmesi hususu, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının olmadığı durumlar ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının mevcut olduğu durumlar olmak üzere iki ayrı başlık altında incelenmiştir.
Denizli'de faaliyet gösteren işletmeler açısından vergi planlamasının gerekliliğine alternatif bir bakış

Bu çalışmanın amacı işletme ve planlama kavramlarının açıklanmasından sonra, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yaygın olarak faaliyet gösterdiği tekstil sektöründe vergi planlamasını ve bu planlama yöntemlerini yasal/yasal olmayan yöntemler gruplandırması ve ilgili kanunlar gereğince planlama yöntemlerini, sektörün tercih ettiği yöntemler doğrultusunda ortaya koymaktır. 8 Mart 2006 tarihli düzenleme ve 9 Mart 2006 tarihli uygulama ile tekstil sektörüne ilişkin bazı ürün gruplarında KDV oranları %18'den %8'e indirilmiştir. İplik ve kumaşın da içinde bulunduğu bu indirim, aslında üretici açısından faydalı olmamış, üreticileri yasal boşluklar çerçevesinde vergi planlamasına sevk etmiştir. Zira sektör diğer kalemleri için halen %18 oranında KDV ödemekte ve bu durumun sıkıntısını yaşamaktadır. Bu çalışmada süreç içinde değişiklik göstermiş olan KDV oranları incelenmiş, sektör Türkiye, Çin ve AB açısından 2006- 2007 yılları değerlendirmesine tabi tutulmuş, Denizli ili örneği istihdamı, ihracat potansiyeli, üretim hacmi gibi ekonomi üzerine etkileri açısından incelenmiştir.
Türk vergi hukukunda şirket birleşmeleri: Sorunlar ve çözüm önerileri

Şirketlerde verimliliğin ve karlılığın artırılması, küresel rekabette varlıklarını sürdürebilmeleri için giderek daha önemli hale gelmiştir. Bu kapsamda artan rekabet şartlarına uymak amacıyla gerek yerel gerekse uluslararası düzeyde yeniden yapılanma faaliyetleri giderek artmaktadır. Yeniden yapılanma ölçek ekonomilerinden faydalanmak amacıyla birleşme yoluyla olabileceği gibi, üretim ve yönetimde verimliliğin ve şirketlerin pazar şartlarına hızla uyumunu sağlaması açısından bölünme yoluyla da olabilmektedir. Birleşme ve bölünmenin yanı sıra hisse değişimi kısmı bölünme gibi yeniden yapılanma modelleri de son yıllarda artan bir şekilde uygulama alanı bulmaktadır. Ülkemizde de son yıllarda artan yabancı sermaye yatırımları nedeniyle gerek yerel düzeyde gerekse uluslararası düzeyde yeniden yapılanma faaliyetleri giderek artış göstermiştir. Konu gerek Kurumlar Vergisi Kanununda gerekse Türk Ticaret Kanunun'da AB mevzuatına paralel bir şekilde ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Çalışmanın amacı birleşme, bölünme, hisse değişimi ve tür değişimi gibi yeniden yapılanma modellerinin vergi kanunları türk ticaret kanunu AB birleşme direktifi açısından ayrıntılı olarak incelemek bu düzenlemeler arasındaki farlılık ve benzerlikleri ortaya koymak ve ortaya çıkan ve çıkabilecek sorunlar hakkında çözüm önerileri sunmaktır. Çalışmada öncelikle birleşme kavramsal olarak açıklanmaya çalışılmıştır. Birleşme bölünme gibi yeniden yapılanma modelleri ekonomik ve hukuki kavram olarak ne anlama geldiği ana hatlarıyla açıklanmıştır. İkinci bölümde ise AB hukukunda yer alan birleşme direktifi, direktif kavramının tanımı ve AB hukuk içerisindeki yeri de açıklanarak, irdelenmiş, birleşme direktifini AB içerisinde yaslaşması ve uygulama süreci açıklanmıştır. Üçüncü bölümde yeni TTK kapsamında birleşme, bölünme, hisse değişimi ve tür değişimi müesseseleri açıklanmıştır. Dördüncü bölümde ise çalışmamızın ana bölümü olan vergi hukukunda şirket birleşmeleri buna paralel olarak devir, bölünme, tür değiştirme ve hisse değişimi işlemleri detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
Türkiye'de ve seçilmiş ülkelerde vergi inceleme sürecinde mükelleflerin hak ve ödevleri

Vergilendirmede mükellef ile vergi idaresi arasındaki en hassas nokta, vergi incelemesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Vergi inceleme süreci, vergisel işlemler bakımından önemli hak ve yükümlülükler getirmektedir. İdare, mükellefleri incelemeye tabi tutabildiği gibi mükelleflerin de inceleme sürecinde bir takım hakları bulunmaktadır. Özellikle 1990'lı yıllardan itibaren ön plana çıkan mükellef hakları, dünyada da oldukça popüler hale gelmiş durumdadır. Gelir idarelerinin yeniden yapılandırılma sürecinin bir uzantısı olan mükellef hakları konusu daha fazla gündeme gelmeye başlamıştır. Ülkeler konu üzerinde ciddi çalışmalar yaparak çeşitli enstrümanlar aracılığıyla mükellef hakları üzerine çalışmalar gerçekleştirmektedir. Vergi idarelerinin değişen yapısının mükellef haklarının önem kazanmasındaki payı oldukça fazladır. İncelemenin başlangıcından bitişine kadarki olan pek çok aşamada mükellefler haklarını talep edebilmektedir. Mükellefler haklarını talep ederken inceleme elemanları ve idarenin de talep edebileceği pek çok hak bulunmaktadır. Bu hakların birçoğu temelini anayasadan almaktadır. Haklar ile ödevlerin ise, yakın ilişki içerisinde olduğu unutulmamalıdır. Mükellefler, haklarına saygı gösterilmesini ve bu haklardan faydalanabilmeyi beklerken idare ise, mükelleflerin ödevlerine gerekli özeni göstermesini beklemektedir. Bu çalışmanın amacı, mükellef hakları ile ilgili ayrıntılı bilgi sahibi olunmasını sağlayarak, seçilmiş ülke örnekleri üzerinden vergi inceleme sürecindeki mükelleflerin hak ve ödevlerinin tespitini sağlamaktır. Aynı zamanda seçilmiş ülke örnekleri üzerinden, Türkiye'de vergi inceleme sürecinde hak ve ödevler yargı kararları ışığında değerlendirilmekte ve bazı çözüm önerileri üzerinde durulmaktadır.
Türkiye'de aramalı vergi incelemesi

Bu çalışmada, 'aramalı vergi incelemesi' yöntemi Vergi Usul Kanunu temelinde ele alınmaktadır. Bu sistemin vergi denetim türleri içerisindeki yeri, etkinliği, verimliliği ve uygulama biçiminin araştırılması amaçlanmaktadır. Çalışma, ara malı vergi incelemesi hakkında yeterli bilgiye sahip olunmadığı, yetkisiz işlemler yapıldığı, bazen yasalara aykırı şekilde mükelleflerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edildiğini göstermiştir. Sorunların büyük bir kısmına, ara malı vergi incelemesi konusunda yetkili olmayan kamu görevlilerinin neden olduğu belirlenmiştir.