Tarihi dokuma kumaşların koruma ve onarım yöntemleri

ÖZ DOĞU AKDENIZDEKI ATMOSFERİK PARÇACIKLARIN KİMYASAL KARAKTERİNİN AYDINLATILMASI: KAYNAKLAR VE UZUN ERİMLİ TAŞINIM KOÇAK, Mustafa Doktora Tezi, Kimyasal Oşinografi Anabilim Dalı Tez Yöneticisi: Dç. Dr. Nilgün Kubilay Orta Doğu Teknik Üniversitesi, 335 sayfa Bu çalışma, Doğu Akdeniz aerosolünün kimyasal karakterini, uzamsal ve zamansal dağılımını, katkı yapan kaynakların ve uzun erimli taşınımın etkisini tanımlamaktadır. Yüksek hacimli pompa ile toplanan aerosol filtre örnekleri Ocak 1999 ve Aralık 2002 tarihleri arasında Doğu Akdeniz'in Levant Baseni çevresindeki iki kıyısal istasyondan (Erdemli, Tükiye, n=835; Tel Şikmona, İsrail, n=106) toplanmıştır. Erdemli'den ve Tel Şikmona' dan toplanan filtre örneklerinde sırası ile Al, Fe, Ca, Mn, Ti, Zn, Cu, Cr, Ni, Cd, Sb, Pb, Na, Mg, K ve Al, Fe, Mn, Cr, Cu, Cd, analiz edilmiştir. Ayrıca, Erdemli örneklerinden seçilen 35 örneğe üç aşamalı katıdan özütleme uygulanmıştır. Buna ilaveten, PMıo istif filtre birimi büyük (>2. 5 um) ve küçük (<2. 5 um) parçacık filtre örnekleri Nisan 2001 ve Nisan 2002 tarihleri arasında Erdemli'den toplanmıştır. Toplam 562 büyük ve küçük aerosol filtre örneğinde partikül madde miktarı, Ti, Ca, Mn, Cr, Ni, V, Zn, Cl, Br, S, BC, Na+, NH/, K+, Mg2+, Ca2+, Cl', Br', N03', S042', C2O42' ve MS' ölçülmüştür. Toprak orijinli elementler yüksek konsantrasyonlarım ve büyük değişimlerini genellikle Kuzey Afrika kaynaklı hava kütle yörüngelerinin etkisiyle geçiş mevsimlerinde göstermektedirler. Erdemli' de 1999 ve 2002 yıllan arasında yılda yaklaşık 10-15 mineral toz olayı gözlenmiştir. En yoğun toz olayları genellikle Nisan aylarında izlenmiştir. Ayrıca, gözlenen toz olaylarının % 65' inin geçiş mevsimlerinde gerçekleştiği belirlenmiştir. vToprak orijinli elementlerin konsantrasyonları Erdemli'ye kıyasla Tel Şikmona'da yaklaşık 1.6 kat daha yüksek gözlenmiştir. Eş zamanlı toz olayları bu farkı destekler niteliktedir. Bu coğrafik fark tozun Levanten Baseninde Güney' den Kuzey'e doğru taşınırken aşamalı olarak azalmasına bağlanabilir. Erdemli' de Pb ve Cr elementlerinin konsantrasyonlarının son 10 yılda sırası ile % 25 ve % 50 azalma gösterdiği tespit edilmiştir. Üç aşamalı katıdan özütlemede; Al ve Fe'nin büyük bir kısmının (>% 90) kolayca çözünmeyen ve küçük bir kısmının ise kolayca çözünür (~% 2) fraksiyonda olduğunu; Mn ve Cu'nun kolayca çözünen ve çözünmeyen fraksiyonlarda neredeyse eşit miktarda (~% 40) bulunduğunu, Zn, Pb ve Cd'nin büyük bir kısmının (>% 50) kolayca çözünür fraksiyonda bulunduğunu göstermiştir. Kuru çökelme hesaplan toprak orijinli elementlerin doğu Akdeniz basenine, batı Akdenize oranla 2 ile 4 kat daha fazla atmosferik girdi yaptığım göstermiştir. Buna ek olarak, güney Levant Baseni için Pb ve Cd elementlerinin biyolojik olarak kullanılabilir atmosferik kuru çökelme miktarı tatlı su girişinin sınırlı olması nedeniyle çözünür nehir girdi miktarlarına kıyasla 10 kat daha yüksek bulunmuştur. Erdemli aerosollerinin kimyasal özellikleri mineral tozun ye deniz tuzunun PMıo ve PMıo-2.5'in ana bileşenleri olduğunu göstermiştir. Fakat PM2. 5 için deniz tuzundan kaynaklanmayan sülfat ana bileşen olarak tesbit edilirken; amonyum, siyah ve organik karbon önemli bileşenler olarak belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışma, Sahra çölünden kaynaklanan mineral tozlarının yüzeyinde sülfat ve okzalat anyonlarının zenginleştiğini göstermiştir. Buna ilaveten, çalışma süresince gözlenen 28 olayda partikül madde miktarının Avrupa sınır değerini aştığı gözlemlenmiştir. Bu olayların yaklaşık yüzde doksanı (n=25) doğal olaylar nedeniyle oluşmaktadır.