Patara Ante-Korinth tapınağı

Patara Ante Tapınağı hakkında ilk detaylı bilgileri 1849 yılında Texier verir. Ondan daha önce Patara'yı ziyaret eden Gell, Fellows, E. Petersen ve Luschan yoğun bitki örtüsünden ve sineklerden yanma yaklaşamadıkları Tapınak'tan sadece uzaktan bahsederler. Texier'den sonra hep kısa süreli ve yetersiz araştırmalar yapılan Tapmak'ta bir yüzyıl sonra, 1969 yılında Serdaroğlu doçentlik tezi kapsamında ele almış ve incelemiştir. Bununla birlikte, her iki araştırmacının da bilgilerinin bazıları yanıltıcıdır. Tapmak konumu ve mimarisi ile kente ki önemini yansıtırken, çatışma kadar korunmuşluğuyla Anadolu küçük Roma Tapınaklan'nın en iyi biçimde örnekler ve anlatır. Kentin merkezinde limana doğru bakan yapı, Liman Agorasına dönük en haraketli bulvara egemen bir konumda yerleştirilmiştir. Roma Tapmak mimarisinin tüm özelliklerini taşıyan yapı, geç dönemde farklı işlevler yüklenerek kullanılmaya devam edilmiştir. Bizans döneminde güneydoğu köşe kulesi olarak, son yapılan kazı çalışmaları ile elde edilen bilgiye göre de son dönemde mezarlık olarak da kullanılmıştır Kapı oranlarıyla Patara' daki diğer aynı dönem benzer yapılarından ayrılan Tapmak, bununla birlikte gösterdiği, ahşap çatı örtüsüne ilişkin, bloklara oyulmuş hatıl yuvalarıyla kimliğine ilişkin sorunun çözümüne katkıda bulunur. Bu dönem Tapmak Mezarlar' da kullanılan tonoz veya taş levhalarla çatıyı örtme teknikleri Ante Tapmak' da uygulanmamıştır. 1 / 2 .7'lik kapı - cella oram ve kendi içindeki 1 / 2 .1'lik kapı oran ile Tapmak Mezar'lar dan daha büyük kapıya sahiptir. Yapının, büyük bir bölümü arşitrava kadar korunmuştur. Fakat bunun yanı sıra en çok zararı yıkılan Bizans duvarı ve molozları vermiştir. Getirdikleri ek yük ile doğu ante, yapıdan ayrılmaya başlamıştır. Ancak, yapının en zayıf bölgesi beş parçaya ayrılan kapı lentosu ile kırılan yan kasadır. 1996 ve 1997 yılı kazı çalışmaları ile yapının düzenine ve podyumuna yönelik araştırmalar yapılmıştır. Kazılar sezonun bitimine bağlı olarak, istenilen düzeyde elde edilen veriler, daha önce plan oranlarıyla ulaşılan sonucu destekler nitelikte olmuştur. Tapmak prostylos planlı ve korinth başlıklıdır. Bu plana erken örnekler Didyma, Magnesia, Priene, Bergamada Prostylos Tapmak'lan gösterilebilinir. Roma döneminde küçük tapınakların yaygınlaşmasıyla Patara örneğinin yanında Termesos, Antiochia, Adada, Selge, Sagalasos gibi Roma dönemi şehirlerinde de uygulanmıştır. Ante Tapınak'da, Roma dönemi tapmak mimarisinin karakteristik özelliği sayılan yüksek podyum ve salt cepheden işleyen tapınım trafiği uygun yapılaşma uygulanmıştır. Son yapılan kazı çalışmalarıyla edinilen veriler doğrultusunda, en az 3.20 m. olarak beklenen podyumIV yüksekliği, birlikte taşıyıcı tonoz kullanımı sorusunu da beraberinde getirir. Bu tür örnekler özellikle Pisidia'da bilinmektedir. Hatta Aizonai Magna Mater Tapmağı olarak işlev görmüştür. Ante Tapmak' da Roma dönemi taş işçiliği ve tekniğinin birçok çeşidine ilişkin izler bir aradadır. Anlaşılan bloklar, podyumda görüldüğü gibi boseler yardımıyla ve kurt ağzıyla deliklerine tutturulan ve bir tür makara vinçler yardımıyla ile yerlerine yerleştiriliyordu. Bunun yanında bazı üst bloklarda görülen oyuklar yine vinç ile kaldırmada kullanılan deliklere aittir. Bunun yanı sıra büyük bloklarda örneğin, kapı kasalarında makasla kaldırma, eşik taşında kenet ile bağlama, duvarlarda anathyrose, kurşunla bağlama, iç duvarlar da harç ile birleştirme, bunlara takviye olarak özellikle büyük bloklarda geçmeli sistemin uygulandığına ilişkin izler vardır. Yapıda yer alan kapı bezemeleri ve yapıya zamanla adım veren başlıklar kendi dönemlerinin izlerini aktarırken, yapının geçirdiği restorasyon ve onarımları da belgeler. Kapının kasasında ve geisonunda yer alan inci boncuk dizisi, yumurta dizisi, palmet dizisi ve balık pulu motifli yaprak dizisi tektonik yapılan ve sert, keskin açılan ile Geç Antoni'ler dönemi özelliklerini yansıtırken, doğu volüt ve bu kesimin iç yüzü farklı işçilik ve düzende özensizce yapılmıştır. Bezemelerde yozlaşma ve bozulan oranlar, matkabın gelişigüzel kullanılması Caracalla dönemi özelliklerini yansıtır. Beş parçaya bölünmüş Anıtsal lentosuyla zamana direnmeyi halen sürdüren Tapmak daha ne kadar doğaya ve Bizans duvarlarına karşı direnmeyi sürdürür bilinemez. Bu çalışmanın asal çalışmalarından biri restorasyon ve prezervasyon çalışmalarının proje ve restitusyon bazında ön taban verilerini oluşturmaktır. Bu amaçla önce yapının ayrıntılı rölevesi çıkarırmış ve koruma önerileri geliştirilmiştir. Bunların yaşama geçirilişiyle çalışmada 'verimlilik' hedef alınmaktadır : Salt teorik bilim değil, yaşamda uygulanan pratiğiyle de öne çıkarıp, çalışmanın bir tez olarak tamamlanışından sonra da, gelişmeyi sürdürerek benzeri tahribata uğramış yapılara ışık tutacaktır.