Türk mimarisinde postmodern dönemde tarihselci ve yöreselci bakış

Postmodernizmle birlikte bireysel ifadeye önem veren, kullanıcı isteklerini öne çıkaran, çoğulcu bir mimari yakalamaya yönelik yaklaşımın etkili olduğu bir döneme girilmiştir. Bu çalışmada Türk mimarisinde Postmodern dönemle birlikte yeniden gündeme gelen Tarihselci ve Rejyonalist yaklaşımlar üzerine bir araştırma yapılmıştır. Bu yaklaşımı ortaya çıkaran nedenler ve Postmodernizmle ilişkisi incelenmiş, Ulusal Mimari dönemlerinin benzer yaklaşımlarını da benimseyen bir dönemin ortaya çıkmasıyla birlikte, yeni bir Ulusal Mimari dönemi tanımı getirilememesinin nedenleri sorgulanmıştır. Tezin ikinci bölümünde Postmodernizmin genel bir tanımı yapılmış, Postmodern mimarinin özellikleri incelenmiştir. Çoğulculuğa dayalı kültürel atmosfer çerçevesinde müzikten giyime, beslenme alışkanlıklarından gösteri sanatlarına, eğlence ve dinlence normlarına dek gündelik yaşamının büyük bir bölümüne etki eden Postmodernizm, Türkiye'de özellikle 1980 sonrasında yaygınlaşmıştır. Ancak bu dönem Batı Postmodernizminden farklı olarak, Modernizm'e tepki yönünden çok çeşitlilik ve çoğulculuğu besleyen yönüyle etkili olmuştur. Bu çoğulluğu hazırlayan birçok etmenle birlikte, dönemin; kültürel çelişkilerin derinleştiği bir arayışlar dönemi olarak tanımlanması mümkündür. Üçüncü bölümde Türk Mimarisinde Postmodern dönemin Türk mimarisindeki yansımaları incelenmiştir. Popüler kültürle ilişkisi ve Postmodernizmin getirdiği söylem özgürlüğü yönünden ele alınan bu dönem özelliklerinin, mimari tutumlarda ortaya koyduğu farklılaşmalar ele alınmıştır. Bu dönemle beraber yerel ve tarihsel geçmişş, biçim aktarmaları doğrultusunda en çok kullanılan başvuru kaynaklan olmuştur. Tezin dördüncü bölümünde Postmodernizmle birlikte yaygın bir kullanım kazanan geçmişşten yararlanma eğilimi ve bunun Türk mimarisindeki yansımaları incelenmiştir. Bu dönemde Türk mimarisinde geçmişşten yararlanma eğilimi Postmodern dönemin çoğulculuğunu ve kültürel tüketim ihtiyacım besleyen bir araç olarak kullanılmış, Rejyonalizmin tarihselci tutumun kaynaklığında çeşitli söylemler geliştirilmiştir. Beşinci bölümde Ulusal Mimarlık dönemleri incelenmiş ve geçmişşten biçim aktarmaları yapmaları yönünden Postmodern dönemle karşılaştırılmıştır. Postmodern dönemin Türk mimarisinde ulusalcı ve yerel değerleri ön plana çıkaran bir söylem ortaya koyması açısından, Ulusal Mimari dönemleri ile benzerlikler taşımaktadır. Ancak bu benzerlikler kullanılan kaynaklarla sınırlanmakta ve belirli bir mimari ideolojinin belirleniminden uzak tutumu, Ulusal bir mimari dönem tanımı getirilememesine neden olmaktadır. Tezin altıncı bölümünde Türk mimarisinde geçmişşi değerlendirmeye yönelik tasarım felsefesi ortaya koyma iddiasında örnekler ve bu örneklerle birlikte vıugeliştirilen söylemler incelenmiştir. Değerlendirilen örneklerde farklı Rejyonalizm tarifleri ve söylemlerle birlikte, mimari ürünlerde çeşitlilik ve özgünlük yaratmak amacıyla tarihselci biçim aktarımlarım benimsendiği gözlemlenmektedir. Postmodernizmle birlikte her sanatçı kendi özgün dilini yaratma özgürlüğü bulmuş; bunu gerçekleştirirken herhangi bir kavramsal açıklama ya da gerekçelendirmeye ihtiyaç duymayan bir tutum benimseyebilmiştir. Bu çerçeve içerisinde tarihselci ve Rejyonalist tutum Türk Mimarisinde yaygın bir kullanıma kavuşmuştur. Bu tutumda Postmodern döneme özgü çeşitlilik ve çoğulculuk arayışı etkilidir. Herhangi bir mimari ideolojinin belirleniminden uzak olarak gerçekleşen bu yönelim, yerel ve ulusal değerlere verdiği önem açısından Ulusal Mimari dönemleriyle benzerlik göstermektedir. Ancak belirli bir mimari ideolojinin benimsenmeyişi ve tarihselciliğin kullanım amaçları açısından Türk mimarisinde farklı bir dönemi tarif etmektedir. TA IttSEKttRETİM KURULU