8. sınıf T. C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde kanıt temelli öğrenme yaklaşımı ile tarih öğretimi: Fenomenolojik bir çalışma

Ülkemizde 2005 yılında gerçekleştirilen program değişikliği neticesinde yapılandırmacılık anlayışı esas alınmıştır. Programda öğretmenin rehberliğinde öğrencinin etkin katılımını, yaparak yaşayarak öğrenmesini, öğrencinin bilgiyi deneyimlerine göre oluşturmasını ve yorumlamasını sağlayan öğrenme ve öğretme süreçleri önem kazanmıştır. Yapılandırmacı yaklaşımda öğrenenin dinleyerek ve okuyarak değil, fikirleri, bilgileri sorgulayarak, sorular sorarak, tartışarak, yorumlar yaparak, analiz ederek öğrenme sürecine aktif katılım yoluyla öğrenmenin gerçekleşmesi söz konusu olmaktadır. Yapılandırmacı öğrenme anlayışının gündeme gelmesiyle birlikte öğrenciyi edilgen ve dinleyici konumundan çıkararak aktif kılacak, kendi tarihsel bilgisini kendisinin oluşturmasına imkan sağlayacak öğretim yöntemleri benimsenmeye başlanmıştır. Yapılandırmacı yaklaşım çerçevesinde öğrenenin öğretim sürecinde aktif katılımını sağlayan etkinliklerden biri de tarihsel kanıtların kullanılmasıdır. Bu araştırmanın amacı tarihsel kanıtlarla yapılan etkinliklerle öğrencilerin algılamaları, kişisel tecrübeleri ve kanıtlarla gerçekleşen öğrenme deneyimlerine yükledikleri anlamların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada araştırmanın amacına uygun olarak betimleyici fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma grubunu İstanbul ilinde 2018- 2019 eğitim-öğretim yılı içerisinde araştırmaya katılan 16 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında katılımcıların tespitinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi seçilmiştir. Bu amaçla 8. sınıf T. C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinin 'Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye' ünitesinde yer alan konularla ilgili kanıtlara dayalı etkinlikler geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında 'Saltanat', 'Halifelik', 'Harf İnkılabı' ile ilgili kanıtlara dayalı etkinlikler geliştirilmiş ve öğrencilere uygulanmıştır. Katılımcıların kanıt temelli etkinliklere dayalı öğrenme tecrübelerine ilişkin düşünceleri yarı yapılandırılmış görüşme formu ve anket soruları aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırma kapsamında yapılan görüşme verilerinin fenomenolojik analizi sonucunda öğrencilerin kanıtlara dayalı etkinliklerle öğrenme sürecine yükledikleri anlama yönelik şu bileşenler belirlenmiştir: Tarihsel kanıtlarla zenginleştirilmiş ders etkinliklerini öğrenciler ilgi çekici bulmuş ve bu durum, merak duygusu uyandırma ve geçmişşi araştırma isteğini arttırarak geçmişşi öğrenme konusunda ilgi ve şevklerini arttırarak öğrencileri harekete geçirmiştir. Öğrenme açısından motive edilmiş öğrenciler kanıtlara dayalı görüş oluşturduklarını, kanıtlar üzerinden tartışma ortamı yarattıklarını, kendilerini tarihçi gibi hissederek kanıtların kendilerini düşünmeye teşvik ettiğine dair deneyimler elde ettiklerini ve kanıtlarla işlenen derse aktif katılım gösterdiklerini belirtmişlerdir. Öğrenciler tarihsel kanıtlarla zenginleştirilmiş etkinliklerin uygulanmasıyla kanıtlara dayalı doğru, güvenilir, kalıcı, ilk elden, inandırıcı bilgi elde ettiklerini ifade etmişler ve bu durumun geçmişşi daha net anlamalarını, kolay öğrenmelerini sağladığını ifade etmişlerdir. Öğrenciler, geçmişşi öğrenirken farklı bakış açılarını görme, geçmişşte yaşayan insanların düşüncelerini anlama, tek bir doğrunun olmadığını fark etme ve farklı açılardan tarihi olaylara bakabilmeyi öğrenme gibi beceriler kazandıklarını ifade etmişlerdir. Öğrenciler, kanıtlara dayalı çıkarımda bulunarak kendi görüşlerini ortaya koyduklarını ve tarihsel bilgiyi yorumladıklarını vurgulamışlardır. Öğrenciler geçmişşi daha ayrıntılı öğrendiklerini, tarihin derinliklerine indiklerini, geçmişşi zihinlerinde canlandırdıklarını, kanıtların kendilerini geçmişşe götürdüğünü ve geçmişşi ayrıntılı derinlemesine öğrendiklerini belirtmişlerdir. Öğrenciler kanıtlarla çalışmaktan zevk aldıklarını, süreç içerisinde tartışma ortamı sayesinde görüşlerini rahat bir şekilde ifade ettiklerini, dersi eğlenerek öğrendiklerini, bu durumun hoşlarına gittiğini ifade etmişlerdir.