turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Piyasa ekonomisinde devletin değişen rolü: Refah devleti ekseninde bir analiz

oz Bu çalışmada, ekonomideki yeri hep tartışma konusu olan devletin, piyasa ekonomisindeki rolünün hangi faktörlerin etkisiyle ve ne yönde değiştiği analiz edilmektedir. Hiç şüphesiz devletin piyasa ekonomisindeki yerinin ilerleyen zamana paralel olarak genişleyen bir trend göstermesi, bu değişimin ana eksenini oluşturmuştur. Özellikle 20. yüzyılda devletin ekonomideki payının hızla genişlemesinde keynesci teori, sosyal politikalar ve ekonomik kalkınma amaçlı müdahaleler etkili olmuştur. Devletin ekonomideki payının genişlemesi çeşitli hipotezler ekseninde analiz edilmiştir Devletin ekonomide payının artmasında etkili olan bir diğer önemli faktör refah devleti olgusunun, gerek iktisat kuramındaki teorik temelleri, gerekse bireysel haklar eksenindeki gerekçeleri analiz edilmiştir. Refah devleti şeklinde ortaya çıkan yeni devlet biçiminin en önemli amacı, toplumda yaşayan bireylere iyi bir yaşam koşullarını temin etmek ve özellikle hayatta karşılaşacakları risklere karşı gerekli güvenceyi temin edecek kurumları ve kaynaklan temin etmek olmuştur. Sözleşme yılları olarak bilinen yıllarda sermaye ile ücretli kesimin bu konuda ortak kabulleri bu amacın başarılmasında etkili olmuştur. Fordist üretim biçiminden beslenen bu sözleşme, genişleyen refah devletinin 1970'li yıllarda karşı karşıya kaldığı kriz sonucu ve yeni dönemin neo-liberal politikalarına bağlı olarak değişen veya globalleşen ekonomilerin rekabetçi yapısı karşısında yeniden bir yapılanma gereksinimi ortaya çıkartı. Refah devletini yeniden yapılanmaya sevk eden faktörler sadece küresel rekabetten kaynaklanan, azalan karlar ve verimlilik oranlarıyla ilişkili değildi. Aynı zamanda emek piyasasında ücretlilerin emek piyasasına giriş biçimindeki değişiklik, kadınların emek piyasasına yoğun bir şekilde girişleri, değişen aile yapısı, yaşlanan nüfus ve artan kamu açıkları refah devletini yeniden yapılandırmaya sevk eden unsurları oluşturmuştur. Refah devletinin refah harcamalarının nasıl azaltılacağı farklı yaklaşımlar çerçevesinde analiz edilmeye çalışılmış ve globalleşmenin devletin ekonomideki rolünü nasıl etkilediği ve bu dönemde devletin ekonomideki rolünün nasıl değişmesi gerektiği tahlil edilmiştir. Elde edilen sonuç, çok genel olarak devletin piyasada tamamen çekilmesinin mümkün olmadığı, fakat eski müdahaleci/genişleyen refah devletinin varlığının da sürdüremez olduğu şeklinde olmuştur. Ill
Seçilmiş Güney Asya ülkelerinde kadın yoksulluğu ve Türkiye karşılaştırması

Yoksulluk, en genel manasıyla toplumdaki bireylerin asgari yaşam seviyelerini devam ettirebilmeleri adına temel ihtiyaçlarını karşılayamamalarıyla birlikte kaynaklardan, olanaklardan ve özgürlüklerden yoksun kalma halidir. Küreselleşen dünyada yoksullukla birlikte özellikle kadın yoksulluğunun da önemli boyutlara ulaştığı görülmektedir. Kadın yoksulluğu, hem akademik hem de sosyal çevrelerde öncelikli olarak incelenen ve araştırılan konulardan olmuştur ve ortaya çıkışı iktisadi, sosyal ve kültürel yapıların olumsuz seyri ile gerçekleşmektedir. Eğitimli olmayan ya da yeterli seviyede eğitim almamış kadınların var olması, hane halkı tarafından kadınların iş yaşamına katılımının engellenmesi, kadınlara dair ayrımcılık, kadın emeğinin ucuz işgücü şeklinde görülmesi ve yine kadınların cinsiyet ayrımcılığına maruz bırakılması gibi etkenler neticesinde kadın yoksulluğu doğmuştur. Bu sebeplerle kadınlar, yoksulluğu her açıdan tecrübe etmek zorunda bırakılmışlardır ve yoksulluğu her dönemde erkeklere kıyasla daha derin yaşamışlardır. Kadın yoksulluğu konusu tüm dünyada görülen en önemli sorunlardan biridir. Bu çalışmanın amacı, kadın yoksulluğu ve bu olguyu etkileyebileceği düşünülen ekonomik, sosyal ve siyasi göstergelerle seçilmiş Güney Asya ülkeleri ile Türkiye arasında karşılaştırma yaparak; Türkiye'de yer alan kadın bireylerin sosyoekonomik statüsü ile seçilmiş Güney Asya ülkelerindeki kadınların yoksulluk ve statü bakımından konum ve durumunu saptamaktır. Çalışmada yöntem olarak karşılaştırmalı araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Bu yöntem çerçevesinde kadın yoksulluğu ve bu yoksulluğun belirleyicileri üzerine gerçekleştirilmiş teorik ve uygulamalı çalışmalar araştırılmıştır. Elde edilen materyaller doğrultusunda ilk önce seçilen tüm ülkelerin genel durumu incelenmiş daha sonra belirleyici olarak verilen sosyoekonomik göstergeler ülkeler arasındaki ilişki kapsamında şekil ve tablo yardımıyla da yorumlanmıştır. Veri setlerinden toplanarak elde edilen veriler seçilmiş ülkelerin ortak ölçütleri doğrultusunda doğru ve tutarlı analiz sonuçlarına ulaşmak için 2009- 2021 dönemini kapsayan bir periyotta ele alınmış fakat 2020 ve 2021 tarihli veriler erişilebilirlik bakımından çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Türkiye ile Seçilmiş Güney Asya ülkelerindeki kadın yoksulluğunun temelde sosyoekonomik yapılardan kaynaklandığı tespit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen ülkelerdeki cinsiyet eşitsizliği ve adaletsiz dağılım daha çok istihdam, eğitim ve sağlık göstergelerinde kendini göstermiştir. Bununla birlikte önemli bir sonuç da kadınların eğitime dahil edilmesi ve tüm yaş gruplarında çalışan kadın yoksulluğu bakımından en düşük oranlara sahip ülkenin Afganistan olarak saptanmasıdır. Sağlık hizmetlerinde ise Türkiye, karşılaştırma yapılan diğer ülkelere kıyasla daha yeterli düzeyde görülmüştür. Çalışmanın sonucunda karşılaştırmaya dahil edilen ülkeler kadın yoksulluğu ile mücadelede istenen düzeye ulaşılamasa da ulusal ve uluslararası alanda birçok politika ve uygulamaya öncülük ederek çalışmaların devam ettiği söylenebilir.
Orta gelir tuzağı kısır döngüsünü etkileyen faktörler: Türkiye analizi

Orta gelirli ülkeler uzun dönemde ekonomik, sosyal ve siyasal istikrar olmadan sürdürülebilir büyüme sağlamakta zorluk çekebilirler. Bu durum çoğu orta gelir düzeyindeki ülkede kısır döngü haline alarak, kişi başına düşen milli gelirin belli bir aralıkta dalgalanması yani ekonomik büyümenin durağanlaşması sürecini doğurur. Bu durum ülkelerin refah seviyesinin ilerlemesinin önünde önemli bir etmen olarak karşımıza çıkmaktadır. Orta gelir tuzağı ekonomik büyüme ve kalkınmanın bir sorunudur. Bundan dolayı öncelikle birinci bölümde ekonomik büyüme ve kalkınma konusu işlenerek, klasik ve geleneksel büyüme modellerinin dışında, yenilik ve teknoloji temalı büyüme modelleri ve görüşlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ülkelerin aralarındaki refah farklılıklarını daha iyi anlamak için uluslararası kabul görmüş refah göstergelerine yer verilmiş, ülkelerin gelir grupları tanımlanarak orta gelir tuzağı kavramı ve yaklaşımları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde orta gelir tuzağı kısır döngüsünün sebeplerine değinilerek bu tuzaktan çıkmayı zorlaştıran unsurlarla beraber çıkış için stratejilere yer verilmiştir. Türkiye'de uzun dönem incelenirken büyüme oranının benzer eğilim içinde olduğu görülmekte ve belli bir dönem istikrar belli bir dönem istikrarsızlık içinde olduğu görülmektedir. Ekonomik şoklar ve krizlere aşırı duyarlı Türkiye'nin büyümesinin sıklıkla belirli bir düzeyden daha yukarıya çıkamaması Türkiye açısından orta gelir tuzağı kavramının değerlendirilmesi gerektiği gerçeğini açığa vurmaktadır. Bundan dolayı istatistiksel veriler ve daha önce yapılmış çalışmalar ışığında dördüncü bölümde bu konu işlenmiştir. Son bölümde orta gelir tuzağı kısır döngüsünü etkileyen faktörler ve Türkiye ekonomisinin hakkında genel değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca Türkiye ekonomisinin orta gelir tuzağı riski üzerine önerilerde bulunulmuştur.
Kurumsal yapıdaki gelişmelerin BRICS ülkelerine etkisi: Çin örneği- kurumsal iktisat bağlamında bir tartışma

Ekonomik performans ile kurumsal yapının gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişkinin teorik olarak ele alınmasını amaçlayan bu çalışmada; ekonomik performansı temsilen temel makroekonomik göstergeler olan büyüme, enflasyon ve işsizlik rakamları değerlendirmeye alınırken, kurumsal yapıyı temsilen kurumsal kalite göstergeleri olarak kabuledilen 'Ekonomik Özgürlükler Endeksi' alt endeksleri ile birlikte değerlendirmeye alınmıştır. Bu kapsamda çalışmada, sürdürülebilir büyüme sürecinde en etkin konumda yer alan 'BRICS' ülke grubu olarak seçilmiştir. Son zamanların yükselen gücü olarak kabul edilen Çin ise BRICS ülke grubu içerisindeki diğer ülkelerle karşılaştırmalı olarak değerlendirmeye alınmıştır. Küresel krizden günümüze kadar olan (2008-2020) dönemi kapsayan verilerin ele alındığı bu çalışmada Ekonomik Özgürlük Endeksi'nin alt endekslerini oluşturan göstergeler, BRIS ülkelerine ait verilerin ortalaması üzerinden Çin verileri ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler kapsamında, Çin'in hangi göstergeler bakımından ülke grubunda yer alan diğer dört ülkeden ayrıştığı üzerinde durulmuştur. Bu değerlendirmeler ile sürdürülebilir büyüme sürecinde etkili olan göstergeler belirlenerek, ülkeler için kurumsal yapıya ilişkin çözüm ve öneriler sunulmaya çalışılmıştır. Ülkeler arasında farklılık gösteren ekonomik performans ve kurumsal yapının gelişmişlik düzeyi, ülkelerin ekonomik performans düzeylerindeki farklılıkların kurumsal yapıya dayalı olup olmadığı sorusunu akıllara getirmektedir. Bu çalışmanın ortaya çıkmasındaki motivasyonu oluşturan bu temel soru aynı zamanda çalışmanın önemini ve literatüre katkısını vurgulamaktadır. Ekonomik performans ile kurumsal yapının gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişkinin teorik olarak incelendiği bu çalışma sonucunda, Çin'in BRICS ülke grubu içerisinde en iyi ekonomik büyüme düzeyi sergileyen ve aynı zamanda en düşük işsizlik ve enflasyon oranlarına sahip olan ülke konumunda olduğu görülmektedir. BRICS ülke grubu içerisinde Çin özelinde yapılan değerlendirme kapsamında; kurumsal iktisadi yapının göstergeleri olarak ele alınan ekonomik özgürlük alt endekslerine ilişkin veriler ile ekonomik büyüme, işsizlik ve enflasyon verileri arasında bir ilişki kurulabileceği söylenebilir. Bu teorik ilişki literatürde yer alan ampirik çalışmalarla da desteklenmektedir.
Döviz kuru belirsizliğinin Türkiye'nin Azerbaycan'dan yapmış olduğu ithalata etkisi

Bu çalışmada döviz kuru belirsizliğinin Türkiye'nin Azerbaycan'dan yapmış olduğu ithalata etkisi incelenmektedir. Analiz çerçevesinde Azerbaycan ve Türkiye'nin 2010:01-2020: 11 dönemine ilişkin verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Öncelikle çalışmada birim kök testleri yapılmış ve ardından döviz kuru belirsizliğini tahmin etmek adına GARCH (1,1) modeli kullanılmıştır. Sonraki aşamada uzun dönemde eşbütünleşme ilişkisinin olup olmadığını test etmek amacıyla ARDL sınır testi yapılmış ve döviz kuru belirsizliği ve Azerbaycan'dan Türkiye'ye olan ithalat üzerinde negatif ve anlamsız bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ardından hata düzeltme modeli uygulanarak seriler arasında kısa dönemli dinamik analiz yapılmakta ve kısa dönemde meydana gelecek sapmaların bir sonraki dönemde giderileceğini ifade edilmiştir.
Kamu harcamaları ve makroekonomik göstergeler arasındaki nedensellik ilişkisi: BRICS-T ülkeleri

Makroekonomik dinamikler ülkelerin makroekonomik performansının değerlendirilmesinde baz alınır ve bu değişkenlerin birbirleri ile etkileşim içerisinde olması olasıdır. Bu çalışmada kamu harcamaları ile diğer temel makroekonomik değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Ampirik çalışma neticesinde 1995- 2019 yılları arası BRICS-T ülkeleri özelinde büyüme ve kamu harcamaları arasında %5 anlam düzeyinde tek yönlü, %10 anlam düzeyinde çift yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. İşsizlik ve kamu harcamaları arasında tek yönlü bir nedensellik bulunmuştur. Enflasyon ile kamu harcamaları arasında istatistiki olarak anlamlı bir nedensellik ilişkisi gözlemlenmemiştir ve tasarruflar ile kamu harcamaları arasında ise çift yönlü nedensellik ilişkisi saptanmıştır.
İktisat kuramındaki genel denge arayışları çerçevesinde sabit fiyat geçici denge modelinin oluşturulması süreci ve Türkiye için bir uygulama

Bu çalışmada, dengeden dengesizliğe geçiş sürecinde oluşturulan modeller verilmiştir. Söz konusu literatürde paranın denge oluşumundaki rolü saptanmıştır. Bu inceleme ile beklenti ve belirsizliklerin birimlerin kararlarına nasıl yansıdığı gösterilmiştir. Denge aşamaları Klasik Genel Denge ile Sabit Fiyat Miktar Tayınlamalı Geçici Denge Modelini kapsamaktadır. Sabit Fiyat Geçici Denge Modellerinde fiyatların kısa dönemde sabit olduğunu varsaymakta ve intibakların miktarlar tarafından yapıldığını kabul etmektedir. Ekonomideki cari fiyatların yanlış olması durumunda oluşması muhtemel dengeler Sabit Fiyat Geçici Denge yaklaşımı çerçevesinde incelenmiştir. Sabit Fiyat Geçici Denge Modellerindeki teorik varsayımlar, 1990- 2001 senelerinde Türkiye'de yaşanan finansal oluşumun koşullan altına analiz edilmiştir. Ayrıca bu çalışma ile, finansal oluşum sürecinde, hanehalkları ve firmaların davranışlarının Sabit Fiyat Geçici Denge Modelleri varsayımları altında anlamlılığı incelenmiştir.
Petrol fiyatlarının makroekonomik göstergeler üzerindeki etkisi: Türkiye örneği

Enerji üretimde kullanılan temel girdilerden birisidir. Sanayi devrimi ile birlikte kullanılan enerji kaynağı kömür iken, zamanla petrol, doğal gaz, elektrik gibi enerji kaynakları da kullanılmaya başlanmış ve vazgeçilmez konuma gelmiştir. 1973 yılında yaşanan petrol krizi ile birlikte enerjinin ne kadar önemli olduğu anlaşılmıştır. Petrol fiyatlarının yükselmesi ile birlikte, petrolde dışa bağımlı olan ülkelerin ekonomileri olumsuz etkilenmiştir. Üretimde önemli girdi olan petrolün fiyatlarındaki artış, çıktı düzeyini azaltmakta, maliyet enflasyonuna sebep olmakta ve ekonomiyi genel olarak olumsuz etkilemektedir. Petrol ithal eden ülkelerde, maliyetlerin artmasına ve uluslararası ticarette rekabet gücünün azalmasına, dolayısıyla ödemeler dengesinin olumsuz etkilenmesine sebep olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de petrol fiyatları ile makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu doğrultuda EVİEWS 10 ekonometri programında, eşbütünleşme ve nedensellik analizi yapılmıştır. Çalışmamızda Türkiye'de 2003:Q1-2019:Q 4 dönemlerinde, petrol fiyatları ile ekonomik büyüme, işsizlik, enflasyon, ithalat, ihracat ve döviz kuru arasındaki ilişki incelenmiştir. Brent petrol fiyatları bağımsız değişken, ekonomik büyüme, işsizlik, ihracat, ithalat, enflasyon ve döviz kuru bağımlı değişkendir. Elde edilen bulgulara göre, petrol fiyatları ile ekonomik büyüme, ihracat ve enflasyon arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılırken, petrol fiyatları ile işsizlik, ithalat ve döviz kuru arasında ilişki bulunamamıştır. Yapılan nedensellik testleri ile, petrol fiyatlarından ihracat ve ithalata doğru tek yönlü nedensellik olduğu ve ekonomik büyümeden petrol fiyatlarına doğru tek yönlü nedensellik olduğu sonucuna ulaşırken petrol fiyatları ile enflasyon, işsizlik ve döviz kuru arasında nedensellik bulunamamıştır.
The contribution of intellectual property rights obtained by small and medium-sized enterprises to economic and technological development: Policies to be implemented

Bu çalışma ile fikri mülkiyet haklarının küçük ve orta boy işletmeler tarafından kullanımı, bunun ekonomik ve teknolojik gelişmeye katkıları ve arzu edilen gelişmişlik düzeyine ulaşılabilmesi amacıyla KOBİ'lerin bu haklardan daha fazla yararlanması için uygulanması gerekli politikalar incelenmektedir. Küçük ve orta boy işletmeler dünya genelinde tüm firmaların % 90'ından fazlası ile toplam istihdam ve cironun önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu gerçek, arzu edilen ekonomik ve teknolojik gelişmişlik düzeyine ulaşılabilmesi için KOBİ'lerin fikri mülkiyet hakları ile ilgili mekanizmayı daha fazla kullanmaları gerekliliğini doğurmaktadır. Bu çalışmada KOBİ'ler tarafından edinilen fikri mülkiyet haklarının ekonomik ve teknolojik gelişmeye mevcut ve olası katkıları ortaya konularak, KOBİ'lerin bu sistemden daha fazla yararlanmaları için uygulanması gerekli politikaların belirlenmesi amaçlanmaktadır. Hem yurt dışında hem yurt içinde bu yönde daha önce yapılmış çalışmaların sonuçları ile bu tez kapsamında 12 organize sanayi bölgesinde 86 firma ile yürütülen araştırmanın sonuçları değerlendirilmiştir. Yürütülen bu araştırmada KOBİ'lerinfikri mülkiyet haklarından oldukça az yararlandıkları ortaya konularak bunun nedenleri sorgulanmıştır. Çalışma sırasında incelenen firmalardan % 60'ının AR-GE faaliyetindebulunduğu, % 34'ünün ayrı bir AR-GE birimi bulunduğu, firmaların % 56'sının yeni bir ürün, yöntem ya da tasarım geliştirdikleri belirlenmiştir. Ancak bu yenilikçi firmaların yalnızca üçte biri fikri mülkiyet koruması için başvuruda bulunmuştur. Fikri mülkiyet hakları ile ilgilidestekler söz konusu olduğunda, başvuru yüzdesi daha da azdır; firmalardan yalnızca %2.3'ü bu desteklerden yararlanmak için başvuruda bulunmuştur. Başvuru oranlarının düşük olmasının ana nedeni, fikri hakların ve desteklerin kapsamının yeterince bilinmemesi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına bağlı olarak politika önerileri getirilmiş, alınması gerekli en önemli tedbirin farkındalık oluşturulması olduğu tespit edilmiştir.
Endojen büyüme teorileri kapsamında Türkiye ve Güney Kore'de ekonomik büyümenin karşılaştırmalı analizi

Tarihsel süreç incelendiğinde, özellikle sanayi devrimi sonrası döneme bakıldığında, Türkiye de dahil bütün ülkelerde hem bireylerin hem de toplumların yaşam standardının sürekli bir artış trendinde olduğu görülmüştür. Bu refah artışlarının temelinde, Ar-Ge faaliyetleri sonucunda beşeri sermaye tarafından üretilen ve uzun dönemli makro verimlilik artışları sağlayan yeni teknolojiler yatmaktadır. Ekonomik büyümenin uzun dönemli analiz edilmesi gerektiğini ilk kez fark eden Solow ve Swan 1956 yılında yayınladıkları iki ayrı makalede sonradan iktisat yazınına neoklasik büyüme modeli olarak girecek yeni bir model ortaya atmışlardır. Modelde ekonomik büyümenin ana belirleyicisi dışsal olan teknolojik gelişmelerdir. Diğer taraftan Ar-Ge faaliyetleri, nitelikli işgücü ve kamu politikalarının ekonomik büyüme üzerinde etkisi bulunmamaktadır. Neoklasik büyüme teorileri, 1980'li yıllarda endojen büyüme modellerinin ortaya çıkışına kadar ekonomik büyüme literatürüne hakim olmuştur. Uzun dönemli ekonomik büyümenin motoru olarak ifade edilen teknoloji, endojen büyüme teorilerinde içselleştirilmiştir. Romer'e göre yeni teknolojiler Ar-Ge faaliyetleri sonucu ortaya çıkarken, Lucas teknoloji üretiminde beşeri sermaye birikimi üzerinde durmuştur. Endojen büyüme teorileri, Ar-Ge, eğitim, ekonomik istikrar ve kaynakların beşeri sermaye yoğun ve öğrenme potansiyelinin olduğu stratejik sektörlere kaydırılması gibi konularda ekonomik büyümenin gerçekleşmesine katkıda bulunabilecek düzenleyici hükümet müdahalelerinin olması gerektiğini savunur. Bu çalışmanın amacı uzun dönemli ekonomik büyümenin temel belirleyicisinin teknoloji olduğunu vurgulamak, Türkiye ve Güney Kore'nin uyguladığı teknoloji politikalarını inceleyerek karşılaştırmalar yapmaktır. Kalkınma yarışının başlarında Türkiye'den daha fakir olan ve emek yoğun üretim anlayışına sahip Güney Kore'nin son 40 yılda teknoloji üretmede uyguladığı Ar-Ge politikalarının neler olduğunu ve nasıl teknoloji yoğun üretim anlayışına geçtiğini araştırarak Türkiye'ye örnek bir model sunmaktır.
Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımların tarihsel gelişimi ve Türkiye ekonomisi üzerine etkisinin büyüme bazlı analizi ( 1980 -2009)

1880'li yılların ilk yarısında İngiltere'nin ihtiyaç duyduğu hammadde, madenler ve petrolün çıkarılması için sömürgelere yaptığı yatırımlar, yabancı sermaye yatırımlarının başlangıcını temsil etmiştir. II. Dünya Savaşından sonra da doğrudan yabancı yatırımların önemi artmış ve ABD ön plana çıkmaya başlamıştır. 1990'larda esen küreselleşme, liberalleşme rüzgarları, toplumların doğrudan yabancı yatırımlara bakış açılarını büyük ölçüde değiştirmiştir. Böylece, sektörler ve işletmeler arasında hızlı gelişmeler ortaya çıkmış, sınırlar ötesi işletmeler arasındaki işbirliği ve yabancı sermaye yatırımları artmıştır. 1989 yılında Türkiye'de sermaye piyasalarının tamamıyla serbestleşmesi yaşanmıştır. Türkiye'de piyasaların serbestleşmesi ile birlikte, doğrudan yabancı yatırımlarda önemli artışlar meydana gelmiş ve doğrudan yabancı yatırımlar açısından ülkemiz için yeni bir süreç başlamıştır. Bu çerçevede çalışmanın amacı 1980 - 2009 yılları arasında Türkiye'de gerçekleşen doğrudan yabancı yatırımları tarihsel boyutu ile incelemek, ekonomimiz üzerinde yapmış olduğu olumlu etkileri büyüme bazında gözlemlemek ve ekonometrik modeller yardımı ile bilimsel bir temele oturtmaktır.
Ekonomideki yapısal dönüşümlerin işgücü piyasaları üzerine etkileri

Dünya ekonomisindeki küresel dönüşümler neticesinde yapısall dönüşüm kavramı önem kazanmıştır. Günümüzde bu süreç; Neo-Liberalizm, küreselleşme, sanayisizleşme ve finansallaşma ile karakterize edilmektedir. Yapısal dönüşümler ve verimlilik artışı gibi gelişmeler ekonomik büyümede önem bir rol oynamaktadır. Ekonominin gelişme sürecinde bazı sektörlerin karakteristik değişimlere bağlı olarak diğerlerine nazaran hızlı büyümesi söz konusu olmaktadır. Ekonomideki kaynaklar, bu süreçte düşük verimli sektörlerden daha verimli sektörlere kaymaktadır. Böylece tarım sektörünün toplam istihdamdaki payı giderek azalırken, önce sanayi, sonra da hizmetler sektörünün payı artmaktadır. Bu yapısall değişiklikler, aynı zamanda kalkınma sürecinin belirleyici özelliklerini oluşturmaktadır. Çalışmada OECD ülkelerinde yapısall dönüşümlerin işgücü piyasaları üzerine etkileri analiz edilmiştir. Analizde statik panel veri modellerinin yanı sıra dinamik panel veri modellerinden yararlanılmıştır. Analiz bulguları; ekonomideki yapısall dönüşümlerin işgücü piyasaları üzerinde anlamlı etkilerinin olduğunu göstermektedir. Bulgular aynı zamanda, ekonomide işgücü verimliliği artışının, beklenen şekilde sanayi sektörü istihdamında gerilemeye yol açtığını, dolayısıyla sanayisizleşme olgusunun gerçekleştiğini ortaya koymaktadır.
Kırılgan beşlilerin dış ticaret rekabet gücü : Karşılaştırmalı analiz

Rekabet gücü küresel piyasada ülkelerin daha etkin olmasını sağlayan güçtür. Diğer bir yönden de, rekabet gücü, belirli bir üründe ilgili ülkenin nispi anlamda güçlü ve zayıf yönlerini belirlemektedir. Ülkelerin küresel piyasalarda ihracat rekabet güçlerinin analizinin yapılması ve karşılaştırılması amacıyla Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük indeksleri kullanılmaktadır. Bu doğrultuda, açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler değerindeki bir artış bir üründe söz konusu ülkenin rekabet gücündeki bir artış anlamına gelmektedir. Çalışma, Kırılgan Beşli ekonomiler olarak adlandırılan, FED'in 2013 Mayıs kararından en fazla etkilenen ülkeler olan Brezilya, Hindistan, Endonezya, Güney Afrika ve Türkiye'yi kapsamaktadır. Bu bağlamda, söz konusu ülkelerin ihracat rekabet güçlerinin karşılaştırmalı analizinin yapılabilmesi maksadıyla 2000- 2014 yıllarına ilişkin Balassa ve Vollrath'ın AKÜ İndeksleri hesaplanmış ve yorumlanmıştır. Ayrıca, ülkelerin ihracat rekabet güçlerinin daha sağlıklı bir şekilde kıyaslanabilmesi amacıyla Karşılaştırmalı İhracat Performans indeksi hesaplanmıştır. Kırılgan Beşli Ekonomilerin ihracat rekabet güçlerinin yanı sıra, yurtiçi uzmanlaşma düzeylerinin ve ihracat benzerliklerinin ortaya koyulması maksadıyla Net Ticaret, İhracat-İthalat Oranı ve İhracat Benzerlik İndeksi de hesaplanmıştır. Söz konusu indekslere ilişkin analiz sonuçları, Kırılgan Beşli ekonomilerin ağırlıkla hammadde, emek yoğun malların ihracatında rekabet gücüne sahip olduğunu göstermektedir. Bu durum, sözü edilen ekonomilerin katma değeri düşük malların üretiminde ve ihracatında uzmanlaşmış olduğunu ortaya koymaktadır. Kırılgan Beşli ekonomilerin uluslararası piyasalarda katma değeri yüksek, AR-GE ve teknoloji bazlı ürünlerin ihracatında uzmanlaşamaması ve rekabet gücüne sahip olmaması gelişen ülkeler arasında ön saflarda yer almasını ve gelişmiş ekonomileri yakalamasını güçleştirmesi kuvvetle muhtemeldir.