turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sultan II. Murad Han ve dönemi

Osmanlı Devleti'nin altıncı hükümdarı olan II. Murad 1421 yılında 18 yaşında iken tahta çıkmış fakat daha cülusunun başında amcası Düzmece Mustafa'nın isyanıyla karşılaşmıştır. Bu meseleyi güçlükle hallettikten sonra kardeşi Mustafa Çelebi'nin ayaklanması vuku bulmuştur. Sultan Murat bu sorunu daha kolay çözmüş ve sağlam bir şekilde saltanatını sürdürmüştür. Taht mücadelesi ardında babası Çelebi Mehmed'in yarım kalan politikalarına eğilen II. Murad Aydın, Saruhan, Germiyan, Candaroğulları, Hamitoğullan, Menteşeoğullan üzerinde hakimiyet kurmuştur. Karamanoğullanyla mücadele ise saltanatınm hemen hemen sonuna kadar devleti meşgul etmiştir, yalnızca Sevgendname'nin imzalanmasıyla Karamanoğuüarı pasif hale getirilmiştir. Zaten son devirlerini yaşayan Bizans Devleti ise II. Murad'ın tazyiki, taviz vermez politikası ve şiddetli İstanbul Muhasarası ile iyice sarsılmıştır. Balkanlar politikası da etkin olan II. Murad, Avrupa'daki siyasi boşluklardan, zaaflardan yararlanmasını bilerek, Sırbistan, Eflak, Selanik, Yanya, Arnavutluk'ta üstünlük sağlamış, Varna (1444) ve H. Kosova (1448) muharebelerinde de güçlü rakip Macarlara karşı parlak zaferler kazanılmıştır. Sultan Murad, Osmanlı Devletinde benzeri olmayan bir şekilde tahtını daha sağlığında oğlu II. Mehmed'e devretmiştir. Fakat Balkanlardaki nazik durum II. Murad'ı saltanata ve ordunun basma dönmeye zorlamıştır. Varna zaferinden sonra tekrar tahttan çekildiyse de bu sefer yeniçerilerin isyanı (1446) nedeniyle ölümüne kadar sürmek üzere devletin basma geçmişştir. Gayet ihtiyatlı, soğukkanlı, aile bağlarına düşkün, gerektiğinde hiddetli ve acımasız davranan fakat bir o kadar da ince bir ruha sahip olan Sultan Murad, bu erdemlerinin yanı sıra derviş kişiliği, alimlere, şiire ve musikiye düşkünlüğü ile de göze çarpmaktadır. Türkçe'nin gelişmesi için büyük çaba harcayan, Türk-İslam kültürüyle donanmış yüce bir zattır. 1451 yılında en yakın tespitle, beyin kanamasından vefat etmiştir ve tahtını, Osmanlı Devleti'ni cihanşümul bir devlet yapacak olan oğlu II. Mehmed'e devretmiştir.
67 A 90 numaralı, 1077- 1078 (1667- 1667) tarihli Kadıasker Defteri'ne göre Kırım'da sosyal ve ekonomik hayat

Osmanlı Devleti'nde yerel tarih alanında birinci el kaynak teşkil eden kadı sicilleri, kaydedildiği dönemin ve coğrafyanın sosyo-ekonomik yapısının analiz edilmesine katkı sağlamaktadır. Araştırmada şer'iyye sicillerin önemi üzerinde durularak yerel tarih açısından analizi yapılmıştır. Şer'i mahkemelerde tutulan bu kayıtlar, bölge halkının günlük yaşamına, bölgenin demografik yapısına, halkın ekonomik uğraşlarına dair bilgiler ortaya koymaktadır. Bu çalışma, 1667 yılında Kırım'da tutulan kadıasker defterinin transkripsiyonun yapılmasının ardından deftere yansıyan verilerin değerlendirilmesi ile ortaya çıkmıştır. Bu amaç doğrultusunda muhteva bakımından çeşitlilik gösteren defterde; Kırım'ın idari yapılanması, ailenin oluşumu, nikah, boşanma, köleliğin toplumsal boyutları, bölge halkının ekonomik uğraşları, kullanılan ölçü, tartı ve para birimleri, kadının toplumsal hayattaki konumu ile meslek durumları hakkında değerlendirmeler yapılmıştır. Bunun yanında Kırım'ın Osmanlı hakimiyetine girmesinden sonra bölgeye tesir eden Osmanlı adalet müesseseleri sayesinde, Kırım'ın idari, yerel, sosyal ve iktisadi alanlarda dönemin aydınlatılması açısından önem arz etmektedir. Ayrıca çalışma, kozmopolit bir özelliğe sahip olan Kırım'ın demografik yapısı ve dini-etnik gruplar arasındaki ilişkiler hakkında ayrıntılı bilgiler sunmaktadır. Dönemin toplumsal yaşamının arşiv kaynaklarına yansıdığı kadı sicillerinde, kölelik kurumunun ön plana çıktığı görülmektedir. Kırım'ın, Anadolu coğrafyası için köle temini noktasında önemli bir yere sahip olduğu ve bu bağlamda kölelik kurumunun sosyal yaşamda analizi noktasında siciller önem ihtiva etmektedir.
Teke Sancağı'nda Ayanlığa Bir Örnek: İdriszadeler

Ayanların yükselişe geçtiği 18 -19. yüzyıllarda Osmanlı Devleti'nin pek çok bölgesindeayanlar hakimiyetini arttırmış pek çoğu hanedan hüviyetine bürünmüştü. Teke Sancağı da çoğu zaman devlet otoritesinin etkisiz kaldığı bir bölge olarak ayanların etkin olduğu bölgelerdenbiriydi. İdriszade ailesi Teke Sancağı'na bağlı Elmalı kazasında ortaya çıkmış ve diğer ayanailelerinin arasından yükselebilmeyi başarmış, Tanzimat sonrasında da bu durumunu muhafaza etmiştir. İdriszade İsmail Ağa, Tekelioğlu İbrahim Bey isyanı sırasında devlet safında yer alması ve bu isyan sonrası Tekelioğlu ailesinin hakimiyetinin Teke Sancağı'ndan kalkması ile Antalya'nın en güçlü kişisi konumuna gelmiştir. İdriszade İsmail Ağa'nın vefatından sonra da İdriszade ailesi yalnızca Elmalı'da değilAntalya'da da hanedan konumunu uzun yıllar muhafaza etmiştir. Bu çalışmanın İdriszade ailesiözelinde; 18 -19. yüzyıllarda Teke Sancağı'ndaki ayanlar, ayanlık iddiasında bulunanlar, ayanların ittifakları, ayanlar arasındaki güç mücadeleleri, devlet görevlileri ile ilişkileri; taşraayanının askeri ve idari görevleri üstlenişi gibi konulara bir nebze olsun açıklık getireceği, İdriszade ailesinin diğer ayan aileleri ile mukayese edilmesine de imkan sağlayacağı düşünülmektedir.
1876-1909 Balkan vilayetlerindeki ormanlar ve ormancılık faaliyetleri

İnsanlık tarihinin en eski ticaret ve üretim alanlarının en temel hammaddesi olan orman ürünleri Mezolitik Çağ'dan beri işlenmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde orman ürünlerine bağlı olarak ahşap oymacılığı, işlemeciliği, mobilya tasarımı ve ahşap mimarisi önemli bir gelişme sağlamıştır. Bunun yanı sıra tarihin en eski devirlerinden günümüze kadar insanlığın vazgeçilmez ısınma ve pişirme yöntemlerinde de önemli bir yakıt olarak odun, kereste, çıra gibi orman ürünleri kullanılmıştır. Bundan dolayı binlerce yüzyıldır orman ürünlerine bağlı olarak gelişen ormancılık faaliyetleri çok önemli bir yer tutmaktadır. Sanayi İnkılabı ile birlikte ormancılık faaliyetleri gerek hukuki gerekse bilimsel açıdan modernize edilerek orman, botanik bilimleri üzerine araştırma yapan bölümler ve ormancılık faaliyetlerinin çağdaşlaştırıldığı teknik okullar açılmıştır. Sanayi İnkılabına bağlı olarak ortaya çıkan çeşitli sanayi kollarında üretimin sağlanması için çok amaçlı olarak kullanılan tabii zenginliklerin başında hiç kuşkusuz orman ürünleri gelmektedir. Sanayi İnkılabı'nda orman ürünleri pişirme amaçlı bir yakıt aracı olarak kullanıldığı gibi mobilya endüstrisinin vazgeçilmez hammaddesi olarak da kullanılmıştır. Yine aynı dönemlerde yaşanan hızlı nüfus artışı, köylerden şehirlere doğru yaşanan göçler sonucunda ısınma ve barınmayı sağlamaya yönelik en önemli ihtiyaçlardan birisi olarak yine orman ürünleri kullanılmıştır. Sanayi İnkılabı ile ormancılık artık kırsal bir üretim aracı olmaktan çıkmış aynı dönemlerde kağıt üretimi, mobilyacılık, çeşitli sanayi kollarında yaşanan artış nedeniyle uluslararası ticarete yön veren bir faaliyet haline gelmiştir. 20. Yüzyılın başlarında özellikle İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya, Norveç gibi ülkeler orman ürünleri üretiminde uluslararası ticarete yön veren ülkeler olmuştur. Bu yüzyılda orman ürünleri küresel ticarete yön veren maddelerden biridir. Bu sebepten dolayı Avrupa ülkeleri 19. yüzyılın başlarından itibaren orman ürünleri ve ormancılık faaliyetlerine yönelik kurumsallaşmaya giderek bu alanda hukuksal düzenlemeler yapmıştır. Osmanlı Devleti ise Kuruluş döneminden yıkılış dönemine kadar geçen süreç içerisinde ormancılık faaliyetlerine ya da orman ürünleri üretimine pekte önem vermemiş, bu üretim alanını sadece kırsal bölgelerde vergilendirme aracı, savaş ve saray ihtiyaçlarını karşılama aracı olarak görmüştür. Tanzimat Dönemi'yle birlikte ormanların tabii ve maddi değerinin anlaşılmaya başlamasıyla Osmanlı Devleti ormanlara yönelik müstakil nizamnameler, kanunnameler yayınlamıştır. Orman Umumi Müdürlüğü, Orman Taşra Teşkilatı ve Orman Mektebi'ni kurarak ormanların korunmasında hassasiyet gösterilmeye başlanırken diğer taraftan kereste açısından zengin ormanların ihale yoluyla satışları gerçekleştirilmiştir. Tezimizde 1876- 1909 yılları arasında Osmanlı Devleti'nin Balkan coğrafyasındaki orman alanları, ormancılık faaliyetleri, ormancılığa dair idari ve hukuki düzenlemeleri ile ormandan elde edilen gelirleri bölümler ve alt başlıklar halinde ele almıştır.
Osmanlı Beyliği'nin kuruluş dönemi ve Osman Bey

İlk Osmanlı vekayinameleri XV. yüzyıldan itibaren yazılmağa başlanmıştır. Osmangazi döneminden yaklaşık 1.5- 2 yüzyıl sonra yazılan bu vekayinamelerle Osmangazi dönemini aydınlatabilmek oldukça zor görünmektedir. Sözü edilen kronikler hem Osmangazi dönemine uzaktırlar hem de birçok rivayet ve efsaneyi içeren kayıtlara sahiptirler. Bu kayıtlar ciddi bir eleştiriden geçirildiği zaman Osmangazi dönemi tarihi yazılması için sağlam bir oluşturamadıkları hemen anlaşılır. Tezimizde kaynaklarımızda Osmangazi dönemi ile ilgili kayıtlar gözden geçirilerek, bu kayıtların hangi yönleriyle dayanaksız olduklarına ilişkin denemeler yapılacaktır. Bu arada dönemin sosyal, ekonomik ve siyasal bir manzarası da çizilecektir.
16 ve 17. yüzyıl Osmanlı kaftanları

İ16. ve 17. Yüzyıl Osmanlı Kaftanları? konulu tezde; kaftanın tanımı yapılarak tarihsel gelişimi incelenmiştir. Osmanlı kaftanlarının özellikleri araştırılmıştır. Kadın, erkek ve çocuk kaftanlarında 16. ve 17. yüzyıldaki dönemlerde yaşamın ve sınıfsal özellikleri üzerinde durulmuştur. Kaftanlarda kullanılan kumaş, biçim, renk, motif, yüzeysel düzenleme, malzeme, aksesuar ve teknik yapı ile beraber Osmanlı ve Avrupa sanatının bu yüzyıllardaki etkileri incelenmiştir. Doku tekniklerinin teknik analizleri ve yapım yöntemleri araştırılmıştır.
Reisülküttab Recaİ Mehmed Emİn Efendi'nin Osmanlı-Rus Savaşı'na dair derlediği resmi yazılar (1769-1772)

XVIII. yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı-Rus ilişkileri büyük bir gelişme göstermiştir. Büyük Petro'nun Rus Çarı olmasıyla birlikte (1682-1721) Rusya İmparatorluğu yayılmacı bir politika izlemeye başlamıştır. Sözü edilen dönemde Osmanlı Devleti'nin siyasi ve askeri anlamda bir gerileme içerisinde olması Rus Devleti'nin emellerini gerçekleştirmesine olanak tanımış ve bu şekilde kuzeyden gelen güçlü bir tehdit olmayı başarmıştır. Bu kapsamda ilkin Lehistan topraklarına saldırmıştır. Rusya'nın yayılmacı politikası, Osmanlı Devleti'nin kuzey hudutlarını tehlike altına almış ve iki devletin ilişkilerini daha da gergin bir hale getirmiştir. Büyük Petro ile başlayan bu süreç ilerleyen dönemlerde II. Katerina'nın (1762-1796) tahta geçmesiyle devam etmiştir. Lehistan'ın iç işlerine karışılması, Osmanlı Devleti'nin savaş kararı almasına sebeb olmuş ve sonuçta 1768- 1774 savaşı çıkmıştır. Lehistan topraklarının Rusya'nın eline düşmemesi için çaba sarf eden Osmanlı Devleti, savaşta büyük bir hezimete uğramış ve neticede Küçük Kaynarca Antlaşması'nı imzalamak zorunda kalmıştır. Bu elim vak'a hakkında Osmanlı müverrihleri ve devrin görgü tanığı devlet seçkinleri tarafından tutulmuş notlar bu dönem olaylarının aydınlatılmasında önemli bir kaynaktır. Özellikle 1768- 1772 yılları arasında Re'isü'l-küttablık görevini icra eden el-Hac Recai Mehmed Emin Efendi'nin bir araya getirdiği yazışma suretleri, savaşın seyri ve Osmanlı Devleti'nin diplomasisi hakkında başka kaynaklarda rastlanmayan bilgileri ihtiva etmesi bakımından büyük önem taşır. Daha önce yayınlanmamış Recai Mehmed Emin Efendi'nin bu yazışma suretlerinin günümüz harflerine çevrilmesi tezimizin konusunu teşkil etmektedir.
Bir Osmanlı Binbaşısı Osman Nuri Kökkılıç'ın günlüğü (1913-1917)

Günlükler, tarih araştırmalarında başvurulabilecek önemli yazılı kaynaklar arasında yer almaktadır. Özellikle önemli tarihi olaylara şahitlik yapmış ya da tarihe yön vermiş kişilerin elinden çıkmışsa, bu durum günlüğün değerini daha da artırmaktadır. 1874 yılında doğan, 1937 yılında vefat eden ve Osmanlı ordusunda Jandarma Binbaşısı olarak görev yapan Osman Nuri KÖKKILIÇ'a ait günlük, 27 Eylül 1913 ve 26 Mayıs 1917 tarihleri arasındaki dönemi kapsamaktadır. Bu dönem Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı içerisinde bulunduğu bir dönemdir. Osman Nuri KÖKKILIÇ, bu sürecin büyük bir kısmında, Kafkas Cephesi'nde görev yapmış ve Van Alayı Erciş Taburu ile Ilıca Menzil Nokta Komutanlığı görevinde bulunmuştur. Günlüğün son kısımları ise Osman Nuri Bey'in Sinop Jandarma Menzil Komutanlığı'ndaki yaşantısını kapsamaktadır. Bu itibarla, Osman Nuri Bey'in günlüğü, çok zor ve sonuçları itibariyle çok önemli bir dönemin olaylarını yansıtan önemli bir tarihi kaynaktır. Günlükte geçen önemli hadiselerin başında Rodos Adası'nı ziyareti, Mamadik Boğazı Başarısı ve açığa alınması, Erzurum'un düşüşü, Molla Selim İsyanı, 1915'te Van'da yaşanan Ermeni İsyanı, Van merkeze bağlı Astuci Köy'ünde gördüğü Ermeni mezalimi ve bir kısım Ermeninin İslamiyeti kabulleri gelmektedir. Ayrıca günlükteki bilgiler, siyasi, askeri, sosyal, ekonomik, coğrafi ve meteorolojik verilere kadar geniş bir alana yayılan çeşitliliği ile pek çok farklı konu yapılacak araştırmalara kaynaklık edecek niteliktedir.
XV. yüzyıl Teselya bölgesine dair bir kaynak: H.871/m.1466-67 tarihli Tırhala sancağı İcmal Defteri

XIV. ve XV. yüzyıllarında Osmanlıların Rumeli'yi fethi ve fetih sonrası bölgede genişlemesi çok hızlı bir şekilde gerçekleşmiştir. 1386- 1387 yılları arasında, önce Teselya'nın doğu ovası, daha sonra 1392 yılında Teselya'nın tamamı Osmanlıların eline geçmişştir. Bu sürecin yaşanmasında Gazi Evrenos Bey'in önemli katkıları olmuştur. Fetihten sonra Anadolu'dan Teselya'ya iskan hareketi yine Evrenos Bey'in önderliğinde iki aşamada gerçekleşmiştir. Buna göre ilk yerleşim akımı 1384 -1402, ikinci yerleşim akımı ise 1423- 1455 arasında olmuştur. Bu iskan hareketinin XV. yüzyıl ortasında Teselya bölgesinde yaşayan Müslüman nüfusun artışına önemli bir etkisi olmuştur. Teselya bölgesinin fethinde rol oynayan bir diğer önemli kişi, Turahan Bey'dir. Turahan bey ve ailesi bölgede camii, medrese, muallimhane, imaret, zaviye, kervansaray, çeşmeler, ağaç köprülerle beraber çok sayıda vakıf kurarak, bölgenin ekonomik ve sosyal olarak gelişimine önemli katkıda bulunmuşlardır. Fetihten sonra diğer bölgelerde olduğu gibi Teselya'da da timar sistemi uygulanmaya başlamıştır. Timar sistemi Osmanlı Devleti'nin askeri, idari ve sosyoekonomik yapısı için büyük önem arz etmektedir. Bu sistemin işleyişine dair bilgi veren önemli kaynaklardan biri de tahrir defterleridir. Bu defterler, vergilendirilebilir nüfus ve gelir kaynaklarına dair önemli verileri içermesi bakımından oldukça mühimdir. Bu grupta yer alan defterlerden biri de icmal defterleridir. Bu çalışmanın temel amacı, yukarıda önemine değinilen tahrir defterlerinden biri olan ve XV. yüzyıl Osmanlı Teselyası'na ait önemli veriler içeren H. 871 tarihli Tırhala Sancağı icmal defterinde yer alan verilere göre Teselya'nın iskan hareketlerini ve nüfusunu incelemektir. Söz konusu çalışmanın bu yönüyle bu alanda yapılan çalışmalara ve özellikle XV. yüzyıl Teselya bölgesinin tarihine önemli katkılar sağlayacağı temennisindeyim.
593 numaralı Şer'iye Siciline göre Diyarbakır'ın sosyal ve ekonomik yapısı: 1893-1894

Bu çalışmada XIX. yüzyılın son döneminde Osmanlı Devleti'nin önemli kentlerinden birisi olan Diyarbakır'ın sosyal ve ekonomik yapısına ışık tutmak amaçlanmıştır. Bunun için Osmanlı tarihi araştırmalarında birinci dereceden kaynak olan ve kayda alındıkları dönem hakkında güvenilir ve somut bilgiler sunan Şer'iye Sicilleri esas alınmıştır. Bu anlamda tezin ana kaynağı olarak 1893- 1894 yıllarını kapsayan 593 numaralı Diyarbakır Şer'iye Sicili tespit edilmiştir. Böylece şehrin XIX. yüzyılın sonlarındaki sosyal, ekonomik ve kültürel durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır. İncelenen dönemde Diyarbakır, Osmanlı Devleti'nin doğudaki vilayet merkezlerinden birisidir. Şehir, yolların kesişme noktasında olmasından dolayı insanları kendisine çekmiş ve canlı bir ticaret merkezi olma özelliğini korumuştur. Bu canlılığın bir gereği olarak 1893- 1894 yıllarında şehirde Müslümanlar ve gayrimüslimler sosyal ve ekonomik hayatın her alanında birlikte huzur içerisinde yaşamışlardır. Keza şehrin İslam kültürünün belirgin bir şekilde yaşatıldığı Müslüman bir Osmanlı kenti olduğu aşikardır.
Sosyal ve ekonomik bir enstrüman olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun toprak sistemi

. , , Ankara, . Osmanlı Devleti tarih sahnesine çıkmış en büyük devletlerden biridir. Devlet sahip olduğu geniş coğrafyada uzun süre barışı, huzuru ve refahı korumayı başarmıştır. Hükmettiği topraklardaki düzeni sağlamak için, toplum dinamiklerine uygun yönetsel stratejiler ve yöntemler geliştirmiştir. Bunların içerisinde en önemli yere sahip olan tımar sistemidir. Devlet bu sistemi çok iyi kullanmıştır. Gereksiz harcama yapmadan güçlü bir orduya sahip olmuş, hem de geniş coğrafyasında bu sistem sayesinde merkezinin gücünü tüm topraklara yaymış ve hissettirmiştir. Osmanlı toplum yapısı dinamikleri içinde, toprak rejimi ve buna bağlı uygulamaları, ahilik ve lonca teşkilatı ve vakıf kurumu gibi çok önemli hususiyetleri barındırmıştır. Toprak rejimi, toprağa bağlı feodalitenin gelişmesini engellerken, ahi ve lonca teşkilatları da esnaf ve sanatkarlığa bağlı bir sömürü sisteminin gelişmesini önlemiştir. Osmanlı toplum yapısında yer alan bu kurumlar, ekonomik bir olgunun çok ötesinde, toplumsal ve sosyoekonomik fonksiyonlara haizdir. Bu bilgiler ışığında, çalışmamızın ikinci bölümünde Osmanlı toprak sistemine giden yolda Osmanlı öncesi mevcut durum ve sistemler incelenmiştir. Üçüncü bölümde Osmanlı'nın göçebe hayattan yerleşik bir hayata geçerken yaşadığı süreç ele alınmış Osmanlı toprak sistemi ve özelde 'Tımar Sistemi' detaylarıyla incelenerek toprak sisteminin iktisadi hayata kattıkları incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde tımar sisteminin bozulması ele alınmış ve sonuç bölümünde çalışmanın çıkarılan sonuçlar vurgulanmak istenmiştir.
Bir Tanzimat bürokratı ve diplomatı olarak Aleksandır Karatodori Paşa (1833- 1906)

1833- 1906 yılları arasında yaşayan Aleksandır Karatodori Tanzimat devrinde yetişen devlet adamlarından biridir. Saray hekimi olan babası İstefanaki'nin nüfuzuyla Tercüme Odası'nda göreve başlayan Aleksandır Karatodori, daha sonra yüksek öğrenim için Paris'e gitmiştir. Temelde matematik eğitimi alan Aleksandır, hukuk alanında yaptığı doktora ile Tanzimat devrinin ender devlet adamlarından biridir. Avrupa'dan döndüğünde Meclis-i Vala'da mütercim olarak göreve başlayan Aleksandır Karatodori, Deniz Ticaret Mahkemesi Reisliği, Girit Vali Müşavirliği, Ticaret Nezareti Müsteşarlığı, iki kez Hariciye Nezareti Müsteşarlığı, Roma Sefirliği, Nafia Nazırlığı, Berlin Kongresi Birinci Murahhaslığı, Hariciye Nazırlığı, Nafia Komisyonu Üyeliği, Sisam Beyliği, iki kez Girit Valiliği, Mütercim-i evvel ve Şura-yı Devlet Azalığı ve bu vazifeler sırasında kısa süreli birçok diplomatik görevlerde bulunarak yarım yüzyıla yakın bir süre bir Tanzimat bürokratı ve diplomatı olarak kapısında büyüdüğü Osmanlı İmparatorluğuna hizmet etmiştir. Meslek yaşamının en dikkat çekici evrelerinden biri, imparatorluğun ilk gayrimüslim Hariciye Nazırı olarak hükümette yer aldığı dönem olmuşturAleksandır Karatodori, Tanzimat dönemi devlet adamlarının birçoğu gibi ilimle ve cemiyet işleriyle de uğraşmıştır. Matematik, iktisat, arkeoloji ve tarih gibi ilimlerin yanı sıra edebiyat ve şiir gibi sanat dallarıyla, eser ve makale yazacak derecede meşgul olmuştur. Ayrıca Rumca, Türkçe, Arapça, Farsça, Latince, Fransızca, İtalyanca, İngilizce ve Almanca olmak üzere Doğu ve Batıdan toplam dokuz dil bilmekteydi. Öte yandan, Cemiyyet-i İlmiyye-i Osmaniyye, Tercüme Cemiyyeti ve Dersaadet Rum Cemiyet-i Edebiyyesi gibi ilmi cemiyetlerin çeşitli faaliyetlerine iştirak ederek, bilgi birikimini Osmanlı toplumuyla paylaşmaya çalışmıştır. Tanzimat'la beraber Millet Sistemi'nin yerine oturtulmaya çalışılan Osmanlıcılık prensibine iyi bir örnek teşkil eden Aleksandır Karatodori, meslek yaşamı boyunca görev aldığı birimlerde yurtsever bir bürokrat ve diplomat olarak devlet çıkarlarını ve toprak bütünlüğünü korunmaya gayret göstermiştir.
II. Abdülhamid döneminde bir diplomat: Salih Münir Paşa

Bu çalışmada, II. Abdülhamid döneminin önemli bir diplomatı olarak öne çıkan Salih Münir Paşa (1857-1939)'nın hayatı, eserleri, diplomatik ve siyasi faaliyetleri incelenmiştir. Köklü bir aileden gelmesi ve dönemine göre iyi bir eğitim alması, onun genç yaşta Babıali bürokrasisine girmesini sağlamıştır. Sultan II. Abdülhamid'e olan sadakati sayesinde, saray merkezli idare modelinin etkin bir şahsiyeti olmuştur. Hariciye mektupçusu olduğu dönemde Ermeni Meselesiyle ilgili diplomatik girişimlerde gösterdiği başarı, onun Paris, Brüksel ve Bern sefirliği görevlerini almasını sağlamıştır. Osmanlı-Fransız diplomatik ilişkilerinin geliştirilmesinin yanında, Avrupa kamuoyundaki Türk imajını şekillendirmeye dönük faaliyetlerde bulunmuştur. Abdülhamid rejimi muhalifi Jön Türklerin denetim altına alınması da onun görevleri arasındadır. Salih Münir Paşa, Osmanlı hariciyesinde önemli bir diplomat olmasının yanında, kritik zamanlarda kendisine tevdi edilen vazifelerden dolayı, Osmanlı siyasi tarihi açısından önemli bir şahsiyettir. Bulgaristan'a karşı, Osmanlı Devleti ile Sırbistan ve Romanya arasındaki (1906-1907) ittifak girişimlerini bizzat yönetmiştir. 1908 İhtilali sırasında, Yıldız Sarayı ile Yunanistan hükümeti arasında, 'Balkan ittifakı' görüntüsü altında, ihtilalcilere karşı gizli bir işbirliği denemesi yapmıştır. Meşrutiyetin ilanı üzerine, eski rejimin adamı olarak görülerek azledilmiştir. Gazete ve dergi yazılarının yanında, diplomasi sahasında çok kıymetli eserler bırakmış ve son dönem Osmanlı tarihinin dikkat çekici bir ismi olmuştur. Osmanlı arşivlerindeki raporlarla Salih Münir Paşa'nın sonradan yaptığı yayınlar karşılaştırılarak, Balkan ittifakının üstü örtülen yönlerine ışık tutulmuştur.
XVI. yüzyılın ikinci yarısında Ayıntab'da suç ve ceza

Osmanlı Devleti'nin sınırları içerisinde bulunan yerleşim yerlerinde tutulmuş olan şer'iyye sicilleri, toplum yapısının ve bölge yaşantısının anlaşılması hususunda oldukça mühim kayıtlardır. 1516 tarihinde Osmanlı Devleti topraklarına katılmış olan Ayıntab'da da şer'iyye sicil kayıtları bulunmaktadır. Hazırlanan tez kapsamında çalışmak maksadı ile Ayıntab'daki kayıtlardan XVI. Yüzyılın ikinci yarısında olanları tercih edilmiştir. Üzerinde çalışılmış olan altı adet defter içerisinden, suç işleme ya da suç işlendiğini iddia etme sebebiyle tutulmuş olan kayıtlardan istifade edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin temel aldığı İslam hukuku içerisinde, işlenmiş olan suçlara karşı verilen cezalar, belirli şartlara bağlı kalarak belirlenmiştir. Suçlar genel manası ile hadd cezası gerektiren suçlar, kısas ve diyet cezası gerektiren suçlar, ta'zir cezası gerektiren suçlar olarak ayrılmıştır. Hadd cezaları hududları kesin olarak belirlenmiş ve Allah hakkı için, kısas ve diyet cezaları kasten ya da hata en öldürme ya da yaralama suçlarında kimselerin birbirlerinden haklarını almaları için, ta'zir cezaları ise kesin bir ceza belirlenmemiş suçlar için uygulanan cezalardır. İslam hukukunda ayrımı yapılmış olan bu cezaların uygulandığı suçlar, üzerinde çalışılmış defterler içerisinden seçilip başlıklar halinde sınıflandırılarak değerlendirilmiş ve olabildiğince izah edilmeye çalışılmıştır. Bu değerlendirme ile XVI. Yüzyılın ikinci yarısında Ayıntab'da işlenen suçlar bir nebze olsun anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu dönem içerisinde aile ve toplum yaşamında karşılaşılan olaylar ve bunların yine aile ve toplum üzerine yansımaları incelenerek alana ufak da olsa bir katkı sağlanmaya uğraşılmıştır.
72 numaralı Mühimme defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (s. 160-320 )

Mühimme defterleri, Divan-ı Hümayun'da görüşülen siyasi, iktisadi ve sosyal olayları içeren karar defterleridir. Mühimme Defterleri, Divan-ı Hümayun'a ait ferman suretlerinin bir araya getirilmesiyle oluşmuştur. Bu defterler Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilatındaki idari ve askeri kurumlarının karşılıklı ilişkileri, çalışma tarzları ve işlevleri hakkında önemli bir kaynaktır. Bu incelemeye konu olan 72 Numaralı Mühimme Defteri, III. Murad dönemi sosyal, siyasi ve ekonomik olaylarını ihtiva etmektedir. Defterde ağırlıklı olarak; eşkıyalık olayları, İstanbul'a lazım olan erzağın tedariği meselesi ve Osmanlı-Safevi sınır ihlalleri yer almaktadır. Bu çalışmada III. Murad dönemi siyasi olayları, Divan-ı Hümayun'un isleyişi, mühimme defterlerinin özellikleri, 72 Numaralı Mühimme Defteri'nin muhtevası, defterin özeti ve transkripsiyonuna yer verilmiştir.