turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Rusya Türkleri ve Rus basınında II. Meşrutiyet (1908-1909)

24 Temmuz 1908'de ilan edilen II. Meşrutiyet, sadece Osmanlı Devleti'nde değil bütün dünyada yankı uyandırmış, özellikle İslam aleminde büyük bir heyecana sebep olmuştur. Hem dini hem de ırki açıdan Osmanlı Türkleri ile kardeş olan Rusya Türkleri II. Meşrutiyet'in ilanı karşısında büyük bir heyecan duymuşlardır. Rusya Türkleri II. Meşrutiyet'in ilanını Avrupalılar tarafından parçalanması öngörülen Osmanlı Devleti'nin önce kendisini, daha sonra bütün İslam alemini yeniden canlandırmasının en önemli adımı olarak görmüşler, bütün Türklük ve İslam aleminin geleceği için ümitlenmişlerdir. Rusya Türkleri basınında II. Meşrutiyet'in ilanı ile Osmanlı Devleti'nde azınlıklara verilen hakların Rusya'dakinden çok daha geniş olduğunu belirtilmiş, Rusya Osmanlı Devleti'ni örnek almaya davet edilmiştir. Rusya'da 1905 İhtilali ile anayasal düzene geçilmesine rağmen 1907'de meydana gelen karşı devrimle hakların kısıtlanması ve bu sebeple hürriyet mücadelesinin devam etmesi, Rus kamuoyunun II. Meşrutiyet'i dikkatle izlemesine sebep olmuştur. Rusya'da Meşrutiyetin tam anlamıyla yerleşmesini arzulayan liberal Rus basını Osmanlı Devleti'ndeki hürriyetçi hareketi desteklerken, Çarlık taraftarı sağcı basın II. Meşrutiyet'in ilanının Çar'ın otoritesini sarsmasından endişelenerek, Osmanlı meşrutiyetçilerine muhalif bir tavır takınmıştır.
1550-1580 Osmanlı Eflak-Boğdan ilişkileri

Osmanlı tarihinde Eflak-Boğdan adıyla bilinen Romanya bölgesi, coğrafi olarak Eflak, Boğdan ve Erdel gibi üç faklı bölgeye ayrılmış ve tarihin ilk dönemlerinden beri Eski-Türk kavimlerin de uğradığı bir yer olmuştur. Bilhassa İskit döneminde başlayan Türk-Romen ilişkileri belirli aralıklarla bölgede bulunan diğer Türk kavimleri ile kültürel, siyasi ve ekonomik ilişkiler bağlamında gelişme göstermiştir. Türk-Romen ilişkileri Osmanlı döneminde ise farklı bir boyut kazanarak köklü bir şekilde gelişme göstermiştir. Bilhassa Osmanlı birliklerinin Balkanlarda Tuna nehrinin kuzeyine doğru yayılma arzusunun neticesi olarak Eflak-Boğdan Prenslikleri ile karşı karşıya gelinmiştir. Osmanlı Padişahı I. Murat ile başlayan bu mücadele Kanuni dönemine kadar hasmane biçimde geçerek Eflak-Boğdan'ın hamiyet altına alınmasına çaba harcanmıştır. Son olarak mühimme defteri endeksli yaptığımız 1550- 1580 yılları arasındaki Osmanlı-Romen ilişkileri incelendiğinde ise; Tuna kıyısında bulunan bu iki voyvodalık üzerinde bazı istisnai isyanlar dışında siyasi anlamda bir hakimiyet kurulduğu ve bölgenin sürekli olarak komşu beyler aracılığı ile kontrol altında tutulmaya çalışıldığı görülmektedir. Yine bu bağlamda buraya gönderilen hükümlerde Eflak-Boğdan voyvodalarının birlikte dayanışma içine girdikleri görülmüştür. Ayrıca ekonomik anlamda başkent İstanbul'a yapılan çeşitli yardımlar da bölgenin önemini artırarak Eflak-Boğdan'da olası herhangi bir sosyal huzursuzluğun çıkmasına meydan verilmemiş olup gereken durumlarda ise bizzat İstanbul'dan yeniçerilerin asayiş, huzur, güvenlik vs. için bölgeye gönderildiği durumlar da olmuştur.
9 Numaralı Antakya Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu Ve değerlendirilmesi; H. 1188 - 1191 / M. 1774 - 1777

Tarih boyunca birçok devlet kuran Türk milleti dünya medeniyetine önemli katkılarda bulunmuştur. Bu katkıları anlamak için Türklerin oluşturduğu siyasi-sosyal-kültürel tarihi öğrenmek, öğrenmek için de Türk tarihinin kaynaklarına başvurmak gereklidir. Şeriyye sicilleri Osmanlı Devletinin askeri, hukuki, iktisadi, dini ve idari müesseseleri gibi birçok alanı hakkında önemli bilgiler içermektedir. Siciller, ait olduğu yerin eski yerleşim birimlerini, buradaki insanlara verilen lakapları, insanların birbiriyle olan ticari münasebetlerini, sosyal yaşamlarını, ekonomik durumlarını, hukuki münasebetlerini de içermektedir. Bu çalışmada değerlendirilen Antakya 9 numaralı Şeriye Sicili Antakya tarihini anlamamızda son derece önemlidir.
34 numaralı ve H. 986/1578 tarihli Mühimme Defteri ?inceleme-metin?

Osmanlı Devleti'nde devlet işlerinin görüşüldüğü yer olan Divan-ı Hümayun'da alınan kararlar mühimme defterlerine kaydedilirdi. Devletin merkez ve taşra teşkilatı, bu kurumların yapısı ve işleyişi, ülkenin iktisadi durumu, siyasi, adli ve sosyal konuları içeren mühimme defterleri, yazıldığı dönemin en önemli kaynaklarındandır. Üzerinde çalışma yapılan 34 Numaralı Mühimme Defteri, hicri 7 Muharrem- 28 Safer 986, miladi 16 Mart- 6 Mayıs 1578 tarihleri arasındaki hükümleri içermektedir. Bu dönemde Osmanlı Devleti'nin başında III. Murad, sadrazamlık makamında ise Sokullu Mehmed Paşa bulunmaktadır. 34 Numaralı Mühimme Defteri'nde İran Seferi'ne hazırlık ve seferin başlangıcında meydana gelen bazı gelişmeler ile buna bağlı olarak diplomatik faaliyetler önemli yer tutmaktadır. XVI. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başlayıp, çalışmasını yaptığımız 1578 yılında devletin uğraştığı en önemli sorunlardan olan Celali ve suhte isyanları, asayişin temini başlığı altında ele alınmıştır. Bunlardan başka defterde vakıf, timar tahsisi ve görev tercihleri, İstanbul'un iaşesi, bayındırlık, haberleşme ve yol sistemi, iktisadi durum ve vergi tahsilatı ile ilgili konularda hükümler bulunmaktadır.
Osmanlı hakimiyetinde Sivrihisar kazası

Eskişehir'in en büyük ilçesi olan Sivrihisar, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. MÖ 1200 yılından günümüze kadar varlığını sürdüren SivrihisarFrigyalılar, Romalılar, Bizans, Selçuklular ve Osmanlı Devletinden almış olduğu birçokmirası günümüze kadar ulaştırmıştır. Bulunduğu coğrafi konum itibariyle merkez olma özelliğini hiçbir zaman kaybetmemiş ve gelişme göstermeye devam etmiştir. Günümüzde tarihi mekanları, özgün mimarisi, önemli şahsiyetleri ve kendine özgü kültürel dokusuyladikkatleri üzerine çeken bir ilçe konumundadır. Çalışmada Sivrihisar'ın tarihi, coğrafyası, tarihi şahsiyetleri ve mimari eserleri ele alınmıştır. Tez, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. İlk çağlardan günümüze kadar varlığını sürdüren Sivrihisar kazasının hangi medeniyetlere ev sahipliği yaptığı, hangi coğrafyada bulunduğu özellikle Osmanlı Devleti dönemi temel alınarak, ayrıntılı bir şekilde anlatılmaya çalışılmıştır. Ankara Vilayeti Salnamelerinin çevirisi yapılarak o dönemlerdeki Sivrihisar hakkında genel bilgi verilmiştir. Kazanın yetiştirdiği tarihi şahsiyetler ve bu kişilerin Osmanlı Devleti'nde hangi konumlarda bulundukları incelenmiştir. Tarihi eser bakımından zengin olan ilçenin mimari eser ve tarihi yerleri hakkında bilgiler verilmiştir.
Avrupalı savaş muhabirlerinin eserlerinde Kırım Savaşı

XIX. yüzyılın en önemli savaşlarından birisi olan Kırım Savaşı(1853-56), Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya arasında başlamış ve Fransa, İngiltere, Sardinya devletlerinin de Osmanlı'nın müttefiki olarak savaşa girmesiyle bir Avrupa savaşına dönüşmüştür. En yoğun çatışmaların Kırım Yarımadası'nda yaşandığı ancak Balkanlar, Kafkasya, Baltık Denizi, Beyaz Deniz ve Rus Uzak Doğu'suna kadar yayılan savaş, Kırım'daki Sivastopol Rus deniz üssünün düşmesiyle sona ermiştir. 30 Mart 1856'da imzalanan Paris Barış Antlaşması ile Rusya'nın bölgedeki etkinliği geri atılmıştır. Bu savaşın en önemli özelliklerinden birisi de tarihte ilk kez profesyonel savaş muhabirliğinin ortaya çıkmasıdır. İngiltere'de kamuoyunun artan bilgi talebini karşılamak isteyen gazeteler, pek çok savaş muhabirini bölgeye göndermiştir. Bu çalışma, Kırım Savaşı'nı canlı yaşama fırsatı bulan savaş muhabirlerinin eserlerinin, Osmanlı bakış açısıyla incelenmesi maksadıyla yapılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde savaş muhabirliğinin tanımı ve gelişimi anlatıldıktan sonra, Kırım Savaşı'na katılan muhabirler hakkında bilgiler verilmiştir. Yine aynı bölümde basının ve savaş muhabirlerinin Kırım Savaşı esnasında hareket tarzları ile savaş üzerine etkilerine vurgu yapılmıştır. İkinci bölümde savaşın arka planı ile birlikte savaşan ve savaşa dışarıdan etki eden devletlerle ilgili görüşler yansıtıldıktan sonra savaşın görünen nedeni olan Kutsal Yerler Meselesi ve doruğa çıkan krizden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde savaşın tüm muharip süreci ve barış antlaşması incelenmiştir. Son bölümde ise, yeniden yapılanma sürecinde olan Osmanlı ordusunun son geldiği durum, savaş muhabirlerinin tespitlerinden ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Diplomatik bilimi bakımından XVI.-XVII. yüzyıl Kadı sicilleri ve bu sicillerin ihtiva ettiği belge türlerinin form özellikleri ve tanımlanması

Bu tez çalışmasında XV. yüzyılın ikinci yarısından Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışına kadar geçen dönem için vazgeçilmez bir kaynak grubunu teşkil eden ve kadılarının idari ve kazai faaliyetleri sonucu ortaya çıkan şeriye sicilleri ve bunların ihtiva ettiği belge türleri incelenmiştir. Tezde, günümüze ulaşan şeriye sicilleri arasında en düzenli seriyi oluşturan ve aynı zamanda en eski tarihli sicilleri bünyesinde bulunduran Üsküdar kadılığı sicilleri esas alınmış ve bu çalışma için Üsküdar kadılığı sicillerinin H.919-927/M.1512- 21 tarihli 1 numaralı sicilinden başlanarak ilk 405 sicil incelenmiştir. Tez Giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte Osmanlı kadılık teşkilatı ve mahkemeler incelenmiştir. Birinci bölümde şeriye sicilleri fiziki ve diplomatik özellikleri incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde kadıların kaza faaliyetleri sonucu tanzim ettikleri hüccet, arz, maruz, ilam, tereke, vakfiye ve mürasele türü belgeler incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise kadılara başka resmi makamlardan gelen ferman, nişan, buyuruldu, temessük ve arzıhaller gibi belgeler diplomatik özellikleri bakımından değerlendirilmiştir.
10 numaralı Sivas Şer'iyye sicili

Çalışmamız, Milli Kütüphane 9 de bulunan 10 Numaralı Sivas Şer'iyye Sicili üzerinedir. Hicri 1231- 1233 tarihleri arasındaki belgelerin transkripsiyonunu kapsayan incelememizde, sicil defteri tanıtılmaya çalışılmıştır. 183 şayiadan oluşan defterde çeşitli belge türleri mevcuttur. Bu belgelerin bir kısmı kadıların bizzat kendilerinin kaleme aldıkları vesikalardır. Belgelerin diğer bir kısmını da kadıya hitaben başka makamlardan sadır olan. belgeler oluşturmaktadır. Defter üzerinde yaptığımız incelemenin temelini transkripsiyon çalışması teşkil etmektedir. Bu nedenle defterdeki belgeler tek tek azami dikkatle okunup tarnskripsiyonlan yapılmıştır. Mümkün olduğunca transkripsiyon işaretleri kullanılmaya çalışılmıştır. Ekler kısmında defterde bulunan belge cinslerinden örnekler verilmek suretiyle belge ile transkripsiyonunu karşılaştırma imkanı sunulmuştur. İncelemede bulunduğumuz defter, çok çeşitli yönlerden kaynak olarak kullanılabilir. Osmanlı Devleti ve Sivas tarihi için çok zengin verilere sahip bir kaynağı açığa çıkarmak suretiyle araştırmacıların kolaylıkla faydalanmalarını sağlamayı amaçlıyoruz.. Bu gaye ile okuyucu veya. araştırmacı da altyapı oluşturmak düşüncesiyle şer'iyye sicilleri tanıtılıp bu defterdeki belgeler göz önünde bulundurularak belge çeşitleri tanıtılmıştır. Ayrıca hükümlerin özetleri de çıkartılarak konularına göre tasnifleri yapılmıştır. Bu çalışmadan araştırmacıların gereken istifadeyi sağlayacakları fikrindeyim.
Avusturyalıların gözünden 'Büyük Türk Savaşı' (1683-1699)

Bu doktora çalışmasında sadece Almanca kaynaklar kullanılmış olup, Avusturyalılar tarafından 'Büyük Türk Savaşı' olarak adlandırılan 1683- 1699 yılları arasındaki dönem Avusturya kaynaklarına yansıdığı şekliyle objektif bir biçimde aktarılmış ve sonuç bölümünde değerlendirilmiştir. Kaynaklar, 1683 yılından itibaren ele alınmış ve Viyana'nın kurtuluşunun önceleri 100 sonraları 50 yılda bir kutlandığı dönemlerdeki eserler de dikkate alınarak günümüze kadar neşredilen çalışmalar arasından seçilmiş, Türk literatürüne katkı sağlaması amacıyla en önemli kaynaklar da tanıtılmıştır. Çalışmanın amacı kapsamında sorulan sorular müstakil başlıklar altında işlenmiş, sonuç bölümünde ise özet halinde verilmiştir. Büyük Türk Savaşı sürecinde Avrupa'da tarihte haçlı seferlerinde dahi örneği görülmeyen bir ittifak gerçekleşmiş, kendi içlerinde de birçok mücadeleler olan Avrupalılar 'Hristiyanlığın Ezeli Düşmanı' olarak tanımladıkları Türklere karşı birlik olarak savaşmışlardır. Türkler öncelikle 1683 yılında kuşattıkları Viyana'dan püskürtülmüş, 1684 yılında Papa XI. İnnozenz'in destek ve öncülüğüyle 'Kutsal İttifak' olarak adlandırılan daha büyük bir ittifak kurulmuştur. 1699 Karlofça Anlaşmasına kadar devam eden savaşlarda İmparatorluk ordusu çatısı altında birleşen ittifak güçleri 1685 yılında Yanıkkale ve Uyvar, 1686'da Budin, 1687'de Mohaç ve 1688 yılında Belgrad'ı ele geçirmişlerdir. 1689 yılında barış görüşmeleri yapılmış fakat sonuç alınamamıştır. 1690 yılında tekrar atağa geçen Türkler Belgrad'ı geri almışlar, 1691 yılında ise Salankemen savaşında büyük bir mağlubiyet yaşamışlardır. Avusturyalıların Belgrad'ı tekrar fethetme girişimleri sonuçsuz kalmış, Temeşvar savaşı da sonuçsuz kalmasına rağmen her iki tarafta zafer kazandığını iddia etmiştir. Sultan II. Mustafa'nın da başında olduğu 1697 Zenta savaşı ise Osmanlı adına hem çok büyük bir bozgun hem de 12 Eylül 1683'e kadar Avrupa'da 'yenilmez güç' olarak algılanan Türklerin talihinin dönüm noktasının tescili olarak değerlendirilmiştir. Büyük Türk Savaşı 1699 Karlofça Barış Anlaşması ile sonlanmış, Osmanlı İmparatorluğunun Avrupa'dan atılma sürecinin yanı sıra çöküş süreci de başlamıştır. Avusturya Habsburg hanedanlığı ise bu sayede rüştünü ispatlamış ve Avusturya bir dünya İmparatorluğu haline gelmiştir. Kayser I. Leopold'e ve İmparatorluk ordularının başkumandanlığını yapan Polonya Kralı III. Johann Sobieski'ye büyük bir şan ve şeref kalmıştır
The evaluation of Ottoman fishery in the 19th century according to the archival resources

Antik Çağda ve Bizans döneminde Marmara ve Boğazlarda balıkçılık çok önemli gelir kaynaklarındandı. Osmanlı Döneminde de balıkçılık aynı önceki dönemlerde olduğu gibi bütçede önemli bir gelir kalemi olabilmiş miydi? Osmanlı da balıkçılık organize bir sistem içinde miydi? Kurallar ve işleyiş nasıldı? Bu suallerin cevaplarına birinci kaynaklardan ulaşmak amacıyla Osmanlı arşivlerinde araştırmalar yapıldı. Bu araştırmanın temel kaynakları Başbakanlık Osmanlı Arşiv belgeleridir. 16. Yüzyıla ait bulunabilen kaynaklardan, Bizans'ın Osmanlı balıkçılığına etkisi incelendi. Ayrıca bulunabilen 18. Yüzyıl kaynaklarına gore Osmanlı Balıkçılık sorunları da araştırıldı. Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruluş ve çalışmalarının Osmanlı Balıkçılığına olan etkisi araştırılmış, 1882 tarihli Balıkçılık Nizamnameleri ve maddelerinin tercümeleri yapılmıştır. Balıkçılığın bu yeni nizamnamelere göre işleyişini ve sorunları anlayabilmek için, arşiv belgelerine başvurulmuştur. Balıkçılıkla ilgili arşiv belgeleri, bu araştırmada sorunları ve soruların cevaplarını aramakta esas rehber niteliği taşımaktadır. İlaveten, yabancı uyruklu balıkçıların, bu dönemde Osmanlı sularında önemli sorunlar yarattığı, yine BOA arşiv kaynaklarının rehberliğinde incelendi. Tüm bu kaynakların ışığı altında, özellikle 19. Yüzyılda, Osmanlı balıkçılık sisteminin prensipleri ve işleyişi araştırılmıştır.
Tahsin Uzer'in yaşamı ve faaliyetleri

19'ncu yüzyılın son ve 20'nci yüzyılın ilk çeyreği dünya açısından olduğu kadar Türkiye tarihi açısından da nispeten hızlı ve yoğun bir şekilde yaşanmıştır. Türkiye milleti için bu dönem değişimin çok hızlı yaşandığı bir süreç olmuştur. Yine aynı dönemde, Türkiye tarihindeki değişimin temel aktörlerinden olacak birçok önemli şahsiyet yetişmiştir. Bu dönem, iyi yetişmiş ve önemli işler başarmış kişiler bakımından o kadar zengindir ki, bu kişilerden bazıları zaman içinde unutulmuş ya da yeterince anlaşılamamışlardır. Bu çalışmanın konusu olan Tahsin Uzer de bu türden kişiler arasındadır. Bu tez, Uzer'in hayatını doğumundan, vefatına kadar inceleyerek, Tahsin Bey'in hayatını kronolojik bir bütünlükle ele almayı hedeflemektedir. Ayrıca çalışmada Tahsin Bey'in hatıratı, Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Arşivleri'nden yararlanılmıştır. Tahsin Bey'in hem Osmanlı Devleti, hem de Türkiye Cumhuriyeti dönemlerinde ifa etmiş olduğu görevler, resmi evrak, hatırat ve akademik araştırmalar gibi eserlerden izlenerek, ortaya eleştirel bir bütünlük çıkması amaçlanmıştır.
XX. yüzyılda Saray-Babıali ilişkileri

XX. yüzyıla kadar Saray ve Babıali ilişkilerinde güç dengeleri dönemsel olarak farklılıklar göstermiştir. Genç Osmanlıların devamı olan İttihad ve Terakki CemiyetiII. Meşrutiyet ile ülkenin sorunlarına çözüm bulunacağı inancıyla Sultan II. Abdülhamid'i zorlamışlar ve otuz üç yıl var olan yönetim anlayışı tekrar II. Meşrutiyet ile değişikliğe uğramıştır. 31 Mart Vakasından sonra İttihatçılar Sultan II. Abdülhamid'i tahttan indirmiştir. 1909 Kanun-i Esasi maddelerinin tadili ileanayasada değişiklikler yapılmıştır. 1909 anayasa değişikliği ile padişahın yetkilerine sınır getirilip parlamenter sistem ön plana çıkarılmıştır. II. Meşrutiyet'in ilanı ile yeni bir özgürlük ortamı doğmuştur. Fakat bir süre sonra İttihad ve Terakki Cemiyeti'nin devlet yönetimindehakimiyet sağlaması yönetimin monarşiden oligarşiye dönüşmesine yol açmıştır.1908'den saltanatın kaldırılmasına kadar geçen süre zarfında sık sık hükümet değişikliklerinin yaşanması ve hükümetlerin sarayla ilişkileri hakkında fayda sağlayacak bilgiler aktarılmıştır.
1818 (H. 1233)Tarihli Balat Şer'iyye sicili (Metin değerlendirme varak 1-14)

Şer'iyye sicilleri ihtiva ettikleri belge ve bilgiler nedeniyle bulundukları bölge ve yazıldıkları dönemle ilgili çeşitli ve çok zengin bilgiler içermektedirler. 130 numaralı Balat şer'iyye sicili bize Balat ile ilgili sosyal ve coğrafi alanlarda çeşitli bilgiler sunmaktadır. Bu sayede bizler sicilin yazıldığı dönemdeki sosyal yapı ve mahalli yapılar hakkında bilgiler edinebilmekteyiz. 130 numaralı Balat şer'iyye sicili bize 1818 (H.1233) tarihindeki İstanbul'daki sosyal yapı ve iktisadi uğraşlar hakkında bilgiler sağlayacak ve özellikle şehir tarihçileri tarafından istifade edilebilecektir. Adı geçen sicilde daha çok evlilik, boşanma, alım-satım, tereke ve vasi tayini ile ilgili belgeler bulunmaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminden Cumhuriyetin ilk dönemine kadar olan zaman diliminde gelinlikler ve abiye kıyafetler

Giyim olgusu, insanlık tarihi ile birlikte ilerleyen bir süreçtir. Bin yıllardır süregelen bu ilerleyiş, zaman ve ortamın etkisi ile farklılıklar göstermiş, günümüze kadar birçok değişim geçirmiştir. Her toplum, dünya üzerindeki varlığının uzun yıllar sürmesini arzu eder. Toplumlar kendi nesillerini devam ettirecek evlilik kurumunu oluştururken, önem atfettikleri noktalarda, kültürlerine bağlı kalarak bir takım ritüeller gerçekleştirir. Bu özel olayı, bir dizi gelenek görenek silsilesi ile anlamlandırır. Günümüzde bu durum devam etmekte, yerini ve önemini korumaktadır. Evlilik gerçekleşirken gelinin giyimi, tarih boyunca zamana, yaşam biçimlerine, kültürlere göre değişim göstererek, farklılıklar sunsa dahi tarihin her devrinde önemini korumuştur. Çünkü bir kadının yaşamında evlilik, dönüm noktalarından biri, belki de en önemlisi sayılır. Böyle bir geçiş döneminde giyilecek giysinin, durumun ciddiyetine paralel olarak önem kazanması kaçınılmazdır. Düğün günü giyilecek giysiler, özellikle kadınların hassasiyetle üzerinde durdukları bir konudur. Çoğu zaman günlerce önceden, her ayrıntısı düşünülerek dikilen düğün giysileri, evlilik töreni ve diğer merasimlerde giyilmek üzere hazırlanır. Türk kültüründe kadına verilen değerle birlikte gelişen gelinlik giyiminin, başlangıçtan bu yana nasıl ilerlediği araştırmanın ana temasıdır. Anadolu insanının düğünlerde uyguladığı gelenek ve göreneklerin kökenleri ve bunların günümüze yansımaları araştırılmıştır. Buradan yola çıkılarak ulaşılabilen gelinlik ve abiye giyim örnekleri incelenmiş, basılı kitap, makale, fotoğraf albümü gibi farklı kaynaklardan bilgiler derlenmiştir. Sonuç olarak; gelinlik ve törensel giyimlerin, kültürler çerçevesinde şekillenerek, toplumların geçirdiği evreler ve moda olgusu ile birlikte, döngüsel bir süreçte hareket ederek izlediği yol ortaya konulmaya çalışılmıştır. Elde edilen bilgiler sonucu, kültürümüze ait unsurların bir kısmı ya da uzantıları tüm olumsuzluklara rağmen halen devam etmektedir. Sahip olduğumuz, Türk kültürüne ait ögelerin günümüzde unutulmaya başlaması, terk edilmesi ya da önemsenmemesi, dayanaksız bir kültürel dönüşüme sebep olabileceği düşüncesi ile bu ögelerin korunması ve geleceğe sağlıklı aktarımı önemlidir.
Understanding different interactions of coffee, tobacco and opium culture in the lands of Ottoman Empire in the light of the pipes obtained in excavations

Bu tez, 17. Yüzyıl'da Osmanlı İmparatorluğuna giren tütün ve tütün ile birlikte kendisine kültürel anlamda büyük yer bulan lülecilik üzerine bir çalışmadır. En çok Tophane Lüleciliği olarak isim yapan bu envanter, Osmanlı topraklarının büyük bir kısmında, dönemlere, bölgelere ve yapım yöntemlerine göre farklı şekillerde gözlemlenmektedir. Tütün kısa sürede imparatorluk topraklarının büyük bir kısmına yayılmış, ilk olarak sağlık alanında, akabinde de keyif verici bir madde olarak tüketilmiştir. Afyonun farklı kullanım şekilleri, şarabın yasak olmasına rağmen tüketimi ve özellikle kahvenin hemen herkes tarafından bağımlılık derecesinde tüketiliyor olması tütün için mükemmel bir zemin hazırlamıştır. Tüm bu maddelerin ortak kullanım alanı olarak kendisini gösteren kahvehanelerse, şüphesiz başta tütün olmak üzere, keyif verici madde kullanımını farklı bir kültürel boyuta taşımıştır. Konu tütün tüketimi olduğu vakit, akla ilk gelen çubuktur. Çubuğun Batı dünyasına ait olan pipodan en büyük farkı, hem duman yolu olan çubuk kısmının, hem de tütün koyulan kafa kısmı olan lülenin kendilerine has üretim şekilleridir. Lüle üretimi imparatorluk topraklarında tıpkı tütünün yayıldığı gibi çok hızlı bir şekilde yayılmış ve birçok farklı şehirde sadece lüle yapan atölyelerin kendisini göstermesi ile gelişmiştir. Birbirinden farklı lüleler, birbirinden farklı ustalar tarafından ve farklı maddelerden yapılmıştır. İmparatorluk topraklarının farklı noktalarında yapılan yakın zaman kazılarında ortaya çıkan lülelerse, İstanbul merkezli olan üst seviye lüle sanatının sınır kalelerinde ve Payitahta uzak olan bölgelerde gözlemlenmesi açısından büyük önem taşır. Araştırmanın başlıca amacıysa işte bu noktada devreye girmektedir ve farklı bölgelerde ele geçen lüle buluntuları sayesinde bu kültürel envanterin farklı ülkeler arasında nasıl bir etkileşim yarattığını gözler önüne sermeye çalışmaktır.
Filistin'e yapılan Yahudi göçleri (1881-1917)

Yaklaşık bir asırdan bu yana dünya gündeminin ilk sıralarında yer alan Filistin Sorunu'nun kökleri XIX. yüzyılın ikinci yarısına kadar uzanmaktadır. XIX. yüzyılda başta Rusya olmak üzere Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde baskı ve zulme uğrayan Yahudiler dünyanın değişik ülkelerine göç etmeye başladılar. Osmanlı hakimiyetindeki Filistin bölgesi de tarihi, dini ve kültürel bağlarından dolayı Yahudilerin göç ettikleri başlıca yerler arasındaydı. Yahudilerin Filistin bölgesine göç hareketi baskı ve zulme uğradıkları yerlerden kurtulmaktan ziyade siyonizm düşüncesi çerçevesinde burada bir devlet kurmak istemelerinden ileri gelmekteydi. Osmanlı Devleti, yaşadıkları çeşitli Avrupa ülkelerinde baskı ve zulüm görerek sürülen Yahudileri insani nedenlerle devletin iskan politikası çerçevesinde Filistin dışında ülkenin değişik yerlerine 100 - 200 hane şeklinde yerleştirme kararı aldı. Ancak Yahudiler Osmanlı Devleti'nin gösterdiği bölgelere yerleşmeyi reddederek yasadışı yollarla Filistin bölgesine girmeye ve yerleşmeye devam ettiler. Bunun üzerine başta II. Abdülhamid olmak üzere Osmanlı idarecileri Yahudilerin Filistin'e göç hareketini siyasal bir sorun olarak değerlendirdiler ve ileride bir Filistin Sorunu doğmasından endişe ederek Yahudilerin bölgeye göç hareketini engellemek amacıyla bir takım önlemler aldılar. Batılı devletlerin desteği, Filistin'e Yahudi göçünü organize eden siyonist örgütlerin çalışmaları, mahalli idarecilerin yanlış tutumları ve bölge halkının ileride doğacak tehlikeyi öngöremeyerek büyük paralar karşılığında topraklarını Yahudilere satmaları nedeniyle Osmanlı Devleti Yahudilerin Filistin bölgesine girmelerini ve yerleşmelerini tam olarak engelleyemedi. Bu çalışmada, XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Yahudilerin Filistin bölgesine göç hareketlerini ve Yahudi göçü karşısında Osmanlı Devleti'nin aldığı tedbirler ele alınmıştır.