Alternative products of international FX markets

Uluslararası döviz piyasalarında yapılan işlemlerin, kur riskinden korunma ve kur farklılaşmalarından kazanç sağlama açılarından önemi özellikle petrol kaynaklı fonların ortaya çıktığı ve Bretton Woods sisteminin bittiği 1970'li yılların ikinci yarısından başlayarak giderek artmaktadır. Dış ticaret ilişkileri arttıkça ve özellikle parite dalgalanmaları genişledikçe banka ve firmaların kur riski karşısında korunma ihtiyaçları artmakta bunun için de uluslararası para piyasası araçlarının kullanımı yaygınlaşmaktadır. Dış ticaret rejimlerinin serbestleşmesi, dış ticaret ilişkilerinin artması; bankacılık işlemleri arasında fon yönetimini öne çıkarmıştır. Uluslararası para piyasaları, farklı para birimlerinden borçlanmaların ve plasmanların yapılabildiği; bu kapsamda dövizler, dövizi natık kambiyo senetleri, çeşitli kıymetli evraklar ve sözleşmeler üzerinde işlem yapılan piyasalardır. Bu piyasalar sermaye piyasalarından, işlemlerin göreceli olarak daha kısa vadeli hatta anlık olabilmesi, likiditeye geçiş olanaklarının kolaylığı ve kullanılan başlıca ürünlerin farklılaşmasıyla ayrılmaktadır. Genellikle uluslararası işlemlere açıklama ulusal çapta organize piyasalara odaklanılmış olmakla birlikte uluslararası işlemlerin yapısı gereği bankalar ve diğer finansal kurumlar arasında yapılan münferit işlemleri de tümüyle kapsayan geniş ve küresel bir faaliyet alanı, uluslararası para piyasası olarak kabul edilir. Döviz piyasalarında işlemler vadesiz ve vadeli olarak yapılabilmektedir. İşlemlerin çeşitliliği ve esnekliği heding ve arbitraj amaçlarına uygun olanaklar sağlamaktadır. Bu piyasalarda banka ve benzeri finansal kurumların yanı sıra büyük firmalarında, özellikle borçlanma araçları çıkarma olanaklarına ve uluslararası ticari işlemlerinin ürünü olan poliçelerin ve benzeri kıymetli evrakların iskontoya sunulması seçeneklerine de bağlı olarak, bazı işlemleri yapma olanakları bulunmaktadır. Bankalarda 'Hazine / treasury' bölümleri biçiminde özel yapılanmalara gidilip uzman birimler oluşturularak uluslararası para piyasalarında sürekli işlemler yapılmaktadır. Bu işlemler, esas olarak bankaların kendi fonlarının yönetimi kapsamında gerçekleştirilirken bir yandan da müşterilerin uluslararası ticari işlemleri ve finansal varlıklarının yönetimiyle bağlantılı olarak da etkin olmaktadır. Müşterilere daha geniş hizmetler sunulabilmesi ve büyük müşterilerle çalışılabilmesi için bankaların uluslararası para piyasalarında aktif olmaları bir zorunluluk durumuna gelmiştir. Para sistemlerinin farklılıkları, kambiyo rejimleri ve paralar arasındaki değişim oranlarının yarattığı risk ve fırsatlar uluslararası para piyasalarındaki işlemlerin temelini ve varlık nedenini oluşturmaktadır. Uluslararası para piyasası işlem ve ürünleri; ülkelerin uyguladıkları kambiyo rejimlerinin tanıdığı sınırlar ve teknolojik olanakların kullanımı oranında çeşitlilik, etkinlik ve işlevsellik kazanmaktadır. Para ve sermaye piyasalarındaki kur riski yönetimi uygulamaları şöyle üç farklı aşama sayılabilir:a. Kur riskini önlemek, baştan bu riskten uzak kalacak biçimde yapılanmak, b. Kur riskinden korunmak üzere geçerli önlem ve yöntemleri kullanmak, c. Kur dalgalanmaları fırsata dönüştürme becerisiyle arbitraj ve pozisyon kazançları sağlamak. Banka 'Treasury' bölümleri, 'Dealing Room'larında birçok dövizli para piyasası işlemlerini günün 24 saatinde, biri kapandıkça diğeri açılan kürsel borsalarda, gerçekleştirebilmektedirler. Giderek çeşitlenmelerine, finansal yenilikler kapsamında geliştirilmelerine karşın uluslararası para ve sermaye piyasası işlemlerinde yararlanılan finansal yöntem, ürün ve araçların başlıca örnekleri; a. Döviz alım-satımları ve arbitrajlar, b. Vadeli işlem sözleşmeleri, c. Swaps, d. Futures, e. Options, f. Warrants, g. Dövizli Borçlanmalar, h. Dövizli Mevduatlar, i. Karşılıklı Krediler, j. Paralel Krediler, olarak sayılarak her birinin etkinliği ayrıca değerlendirilebilir. Para sistemlerinin farklılıkları, kambiyo rejimleri ve paralar arasındaki değişim oranlarının yarattığı risk ve fırsatlar uluslararası para piyasalarındaki işlemlerin temelini ve varlık nedenini oluşturmaktadır. Ancak uluslararası para piyasası işlem ve ürünleri; ülkelerin uyguladıkları kambiyo rejimlerinin tanıdığı sınırlar ve teknolojik olanaklar ve bunların kullanımı oranında etkinlik ve işlevsellik kazanmaktadır. Döviz piyasası işlemlerinde; kredi riski, transfer riski, operasyon riski, likidite riski ve yasal sınırlamalar gibi başka bir takım risklerin de gözetilmesi gerekir.