turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
The Impact of the 1492 mass exdus Jews and the Ottoman social structure

1492 Kitle Sürgünün Etkileri Yahudiler ve Osmanlı Toplum Yapısı Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Yahudi nüfusun 1492'de İspanya Yahudilerinin Avrupa'dan sürülüp İmparatorluğa sığınnmasından sonra bir Altın Cağ yaşadığı yönündeki yaygın kabul görmüş inana sorgulamayı amaçlamaktadır. İmparatorluk Yahudilerinin ne 15. yüzyılda, sürgünden önceki yaşamları, ne de sonrasındaki deneyimleri böyle bir etiketi hak etmiyor; ancak Avrupa'daki durumla karşılaştırıldığında İmparatorluktaki Yahudilerin deneyimlerine olumlu denebilir, ama bu durumda bile altın değil, belki yaldızlı bir çağdan söz etmek daha doğru olacaktır. Bu amaç doğrultusunda dört aşamalı bir yaklaşım izlenecektir, ilk olarak islamın Yahudilere ve Yahudiliğe yaklaşımı incelenecek, böylece Müslümanlar da Yahudilere karşı var olabilecek önyargıların temelleri ortaya konacaktır; ikinci olarak sürgün öncesi dönemde Osmanlı Yahudilerinin durumu incelenecektir. Burada odak noktası İstanbul'un fethi ve sonrası olacaksa da, başka şehirler de ele alınacaktır; üçüncü olarak sürgünün kendisi, nedenleri ve sonuçlarıyla incelenecektin dördüncü olarak da sürgünün Osmanlı toplum yapısını nasıl etkilediği değerlendirilecektir- burada Devlet- Yahudi, Yahudi-Yahudi, Yahudi-Diğer cemaatler arasındaki ilişkiler; kanunlar, toplumsal kimlik, entegrasyon ve görünürlük genelde toplumsal yaşam kıstaslarına göre tartışılacaktır. VI
19. yüzyıl seyyahlarının gözünden Batı Anadolu'da Ermeniler

19. Yüzyıl, tüm Dünya'da politik, ekonomik, sosyal ve teknolojik birçok gelişmenin yaşandığı önemli bir tarihi dönemdir. Bilhassa ulaşım ve iletişim teknolojilerinin gelişimi, toplumları birbirlerine daha da yakınlaştırmıştır. Bununla beraber, Fransız İhtilali sonrası ortaya çıkan yeni düşünce akımları toplumları etkilemiş, imparatorlukları temelden sarsmıştır. Bu dönemde, toplumlar ve kültürler birbirlerine yakınlaşsa da devletlerin merkezi otoriteyi kuvvetlendirme politikalarının bir gereği olarak ülkeler arası sınırlar daha belirgin hale gelmiştir. Pasaportlar ve seyahat izin belgeleri, daha sistemli kullanılmaya başlanılarak, kişilerin neden göstermeksizin seyahat veya göç etmesi engellenmeye çalışılmıştır. Bu belgeler, kişilerin niçin seyahat ettiğini, nerelere uğradığını, uğradığı bölgelerde nelerle karşılaştığını göstermesi açısından oldukça mühimdir. Öncesinde olduğu gibi 19. Yüzyılda da Osmanlı Devleti, Batılı seyyahlar için bir merak unsurudur. Hristiyanlar açısından önemli birçok merkezi bünyesinde barındıran Batı Anadolu, hem dini hem kültürel hem de ticari açıdan yabancılar için oldukça popüler bir bölgedir. Seyyahların kaleme aldığı notlar, yazarlarının değer yargılarıyla, o dönemde sözünü ettikleri bölge ve orada yaşayan halk hakkında birçok önemli ipucu edinmemizi sağlar. Bu bağlamda, Batılı seyyahların, geldikleri dönemde, Batı Anadolu'da beş yüzyıldan fazla geçmişşleri bulunan Ermeniler hakkında yazıya döktükleri gözlem ve düşünceler, hem Ermenileri hem de Batı Anadolu'yu tanımamız açısından oldukça mühimdir. Ermeniler yüzyıllar boyu, Türk hakimiyeti altında, devletlerine sadık bir şekilde yaşadılar. Osmanlı toplumuna sayısız katkısı bulunan bu millete haiz bir takım topluluklar, İmparatorluğun dağılış döneminde Avrupalı emperyalist güçlerin kışkırtmalarıyla önce kendi cemaatlerine sonra devletlerine yabancı hale getirildiler. Bu çalışmada Ermenilerin 19. Yüzyılda Batı Anadolu toplumunun gelişimine ne ölçüde katkıda bulundukları seyyahların gözlemleriyle incelenmiş olup, nüfus, kültür, eğitim, ekonomi başlıkları altında Batı Anadolu Ermeni cemaati mercek altına alınmıştır.
Filles de la Charité, on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nda hayırseverlik ve sağlık

Bu tez, Filles de la Charite ismiyle anılan Fransız Katolik rahibelerin 1839 ve 1918 yılları arasında İstanbul'da vermiş oldukları sağlık hizmetlerini konu etmektedir. Çalışma için Başbakanlık Osmanlı Arşivleri belgeleri ve cemaatin yıllıkları olan Annales de la Congregation de la Mission'un ilgili tarihlerdeki sayıları birincil kaynak olarak kullanılmış; toplumsal cinsiyet, misyonerlik, hayırseverlik ve geç Osmanlı tarihine ilişkin literatür temel alınmıştır. Çalışma, 19. Yüzyıl'da İstanbul'da pek çok önemli sağlık kurumunda bulunmuş olmalarına karşın çok az sayıda yayında varlık göstermiş olan cemaat rahibelerinin faaliyetlerinin detaylı bir incelemesini sunmayı ve kadın misyonerler ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki etkileşimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada cemaatin Fransa'da kuruluşunu ve Osmanlı topraklarında yayılmasının arka planını oluşturan siyasal, tarihi ve toplumsal etmenler tartışılmakta ve İstanbul'da rahibelerin kurmuş oldukları ya da doğrudan idare etmiş oldukları kurumlara ilişkin elde edilen bilgilere yer verilmektedir. Tezde hastane ve dispanser hizmetlerine odaklanılmakla beraber kimsesiz çocukların bakımı ile eğitim etrafında şekillenen hayır işlerine ilişkin elde edilen veriler de aktarılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler; Osmanlı İmparatorluğu'nda sağlık alanındaki ihtiyaçların karşılanabilmesi için kurulan siyasi dengelerin tarihsel ve kültürel kodlarla şekillenmesi açısından değerlendirilmiş ve İstanbul'un yüzyıl boyunca geçirmiş olduğu salgın, doğal afetler ve savaşların sağlık yarattığı acil durumlar sonucunda rahibelerin hem kendi kurumlarında hem de kendi kurumlarının haricinde pek çok geçici ve sabit Osmanlı kurumunda da hizmet vermelerinin Osmanlı yetkilileri tarafından gördüğü desteğin boyutları ve sınırları tartışılmıştır.
XIX. yüzyılın ilk yarısında Dürziler

Osmanlı Devleti, Yavuz Sultan Selim zamanında Lübnan, Filistin, Suriye ve Mısır bölgelerini fethetmiştir. Osmanlı Devleti bu bölgelerde kalıcı olmak için kendi teşkilat sistemini uygulamaya başlamıştır. Dürzilerin çoğunlukta bulunduğu Cebel-i Dürüz Dağı ya da diğer ismiyle Lübnan Dağı sancağında Emirlik sistemi uygulanmaya başlanmıştır. Osmanlı Devleti, Cebel-i Dürüz Dağı'nı bölgedeki Dürzi ailelerden seçtiği Emirler ile yönetmiştir. Cebel-i Dürüz sancağı idari olarak Sayda Eyalati'ne bağlanmıştır. 1788- 1840 arasında Lübnan Dağı Emiri olan II. Beşir, Osmanlı Devleti ile siyasi ilişkilerini Sayda Eyaleti valileri aracılığıyla sağlamıştır. XIX. yüzyılın ilk yarısında, Osmanlı Devleti ile Dürziler arasında yaşanan siyasi ilişkiler araştırılarak açıklanmaya çalışılmıştır.
Development of railways in the Ottoman Empire and Turkey

Demiryolları 19. yüzyılın başında batı dünyasında ortaya çıktığı zaman, çağdışı olan ulaştırma sistemlerine olan büyük üstünlüğü sebebiyle kısa zamanda bütün dünyaya yayılmıştır. Batili devletler bir süre sonra bu ulaştırma sistemini dünya ekonomisini sanayi kapitalizminin şartlarına göre yeniden örgütlemede kullanılabileceğini fark etmişlerdir. Böylece batılı devletler, gelişmemiş ekonomilere sahip olan ülkeleri kendi üretim merkezlerine bağlamak için buralarda doğrudan demiryolu yapımına girişmişlerdir. 19. yüzyılın son çeyreğinde, hızlanan emperyalist yarışta demiryolları önemini artırmış ve ekonomik gayelerin dışında politik bir araç olarak ta kullanılmaya başlanmıştır. Osmanlı İmparatorluğu da bu gelişmelerden payını almış ve kapitalist dünya ekonomisiyle bütünleşmeye çalışırken batılı devletlerin politik ve ekonomik baskısı altına girmiştir. Diğer yandan, devleti modernleştirmeye çalışan Osmanlı yöneticileri ülkeyi ekonomik iflastan kurtaramamışlardır. Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte demiryolu politikalarında önemli değişmeler olmuş, o zamana kadar batı emperyalizminin bir aracı olan bu ulaştırma sistemi milli ve ekonomik bağımsızlığı kazanmak için kullanılmaya başlanmıştır. Sonuç olarak denilebilir ki, demiryolları Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerinde birbirine zıt amaçlarla inşa edilmiştir. iv
411 numaralı Bitlis Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H. 1311-1321/M. 1893-1903)

Bu Çalışma H. 1311- 1321 M.1893- 1903 yılları arasını ihtiva eden 411 Numarlı Bitlis Şer'iyye Sicili incelenmesinden oluşmaktadır. 411 Numaralı Bitlis Şer'iyye Sicili Osmanlıca metninin günümüz Türkçesin çevrilmesinde metne sadık kalındı, kelimeler değiştirilmeksizin cümle kuruluşları aynı şekilde verildi. Ana metin basit transkribe tekniği ile okundu. Metinde geçen Farsça, Arapça ve Türkçe sıfat ve tamlamalar bu dillerin gramer kurallarına göre yazıldı. Osmanlıca metinde geçen, ayın harfi: işareti, hemze harfi: işareti, uzun a: a harfi, uzun i: i harfi, uzun u: u harfi ile yazıldı. Sicilde geçen 192 belgenin tamamının transkripsiyonu yapılarak değerlendirildi. Belgede yer alan hükümlerin özeti tablo halinde verildi. Çalışmamızın özet tablosu, dava hakkındaki bütün sorulara cevap verebilecek niteliktedir. Sicilin başlıca konuları: veraset, vesayet, mihir-boşanma, mütevelli tayinleri, hırsızlık gibi konulardan oluşmaktadır. Bilindiği üzere şer'iyye sicilleri kayıt edildiği dönem hakkındaki en orijinal bilgileri içermektedir. Bu bilgiler ışığında dönemin sosyal, idari, hukuki, iktisadi ve kültürel yapısı hakkındaki bilgilere ulaşmak mümkündür. Bu amaç doğrultusunda sicilde yer alan yer isimleri, idari görevlilerin isimleri, askeri görevlilerin isimleri, imam, muhtar ve papazların isimleri birer birer tespit edildi. Yine sicilde geçen cami, medrese ve diğer dini yapılar birer birer tespitti yapıldı. Sicilden dönemin soysal yapısı hakkında bilgiler verildi. Dönemin giyim-kuşamını ve kullandıkları eşyaların tespitti yapıldı. Yine dönemin iktisadi yapısı hakkında genel bilgiler verilip meslek grupları, çarşı ve esnaf dükkanları tespit edildi. Dönemin eşya fiyatları ve hayvan fiyatlarına ulaşıldı.
43 numaralı Mühimme defteri (H.988/ M.1580) transkripsiyon ve değerlendirmesi

Divan-ı Hümayun'da tutulan defterlerin en önemlisi olan Mühimme Defterleri, Divan'da hazırlanıp çıkarılan ferman ve beratların hülasa kayıtlarını tarih sırasıyla ihtiva eden defterlerdir. Mühimme defterleri, Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilatındaki idari ve askeri kurumların yapısı, birbirleriyle ilişkileri, çalışma tarzları ve fonksiyonları hakkında önemli bir kaynaktır. Bu kurumların çalışmaları hükümlerin incelenmesiyle anlaşılabilir. Üzerinde çalışılan 43 numaralı Mühimme Defteri, III. Murad dönemine ait olup, H.(988)/M.(1580) yılıyla ilgili bilgiler içermektedir. Bu çalışmada, toplamda 309 sayfadan oluşan defterin, 1'den 108'e kadar olan kısmının transkripsiyon ve değerlendirmesi yapılmıştır. Defterin ilk başlardaki iki sayfası boş olup, defter; 30.5x 18.5 ebadında, ebruli ve ciltlidir. Defterdeki hükümlerin büyük bir kısmı, Divan toplantılarına intikal etmiş eşkıyalık, zorbalık, asayiş, usulsüzlük ve haksızlıklarla alakalıdır. Bunun yanında vakıflar, vergiler, İstanbul'un ihtiyaçları, timar, devlet hizmetlerinin tevcihi, haberleşme, ulaşım, ekonomik hayat, miras, kale yapımı ve tamiri gibi konularla ilgili hükümler de vardır. Ayrıca defterde dış siyasetle ilgili olarak; İran seferleri, Avusturya devletiyle yaşanan sınır hadiseleri gibi konular için yazılmış hüküm suretleri de bulunmaktadır.
330 numaralı Tarsus Şer'iyye Sicili'nin transkripyonu ve değerlendirilmesi (H. 1305-1308/M. 1887-1890)

Tarsus'un 330 numaralı şer'iyye sicili konulu olan yüksek lisans çalışmamın amacı belgelerin Türkçe çevirisini yaparak sicilin içeriğini değerlendirmektir. 330 numaralı Tarsus Şer'iyye Sicili: Hicri 1305 -1308, Miladi 1887- 1890 tarihine ait olup 96 sayfa ve toplam 206 belgedir. Sicilde alacak-verecek, borç, veraset, nikah-nafaka, mehir, arsa, hane eşya davası, tecavüz, vasi tayini, ahz-kabz türünde birçok belge bulunmaktadır. Belgeler 1887- 1890 yıllarında Tarsus'un sosyo-ekonomik yapısı ve özellikle şahıs hukuku ile ilgili veriler sağlamaktadır. Çalışma giriş kısmı hariç üç ana bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde genel olarak şer'iyye sicillerinden bahsedilmiş ve 330 Numaralı Tarsus Şer'iyye Sicili tanıtılmıştır. İkinci bölümde sicilin değerlendirilmesi yapılmış, üçüncü bölümde ise defterin Türkçe çevirisi yapılıp daha iyi anlaşılabilmesi için 330 numaralı Tarsus Şer'iyye Sicilinin bir kısım Osmanlıca metni ek olarak verilmiştir.
Siirt ve çevresi Ermeni olayları (1876-1914)

Kadim bir geçmişşe sahip olan Siirt, coğrafi olarak bir kısmı Güneydoğu Anadolu bir kısmı Doğu Anadolu bölgesinde bulunan toprakları ile önemli bir kavşak noktasında yer almaktadır. Siirt'in de içerisinde bulunduğu topraklar Selçuklular ve beylikler döneminden sonra uzun süreli Moğol ve Bizans'ın hakimiyeti altında kaldı. Osmanlı Devleti'nin büyük bir devlet olarak ortaya çıkmasından sonra Yavuz Sultan Selim döneminde 24 Ağustos 1514 Çaldıran Savaşı ile Safeviler mağlup edildi. Böylece Siirt'in de içerisinde bulunduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde kesintiye uğrayan Türk hakimiyeti yeniden tesis edildi. 1789 Fransız İhtilali ile tüm dünyada etkisini göstermeye başlayan milliyetçilik, bağımsızlık v. b düşüncelerden Osmanlı Devleti de etkilendi. Geniş bir coğrafyaya hükmeden ve kozmopolit yapısı sebebiyle zaman zaman hakimiyeti altında bulunan bölgelerde vergi hoşnutsuzluğu, eşkiyalık veya yerel yöneticilerden memnuniyetsizlik gibi sebeplerle Osmanlı ülkesinde ayaklanma ve kargaşalar meydana gelmiştir. Fransız İhtilali'nden sonra bu ayaklanmalar ve kargaşalar büyük Avrupalı devletlerinde müdahalesiyle bu dar çerçeveden çıkarak doğrudan siyasi idareye yönelik bağımsızlık ve devlet kurma evresine geçmişştir. Hoşgörü politikası ile tebaasına adalet ile hükmeden Osmanlı Devleti'nde her millet dini inancını, kültürünü ve dilini serbestçe yaşamış ve muhafaza etmişti. Ancak Osmanlı Devleti, 19. yüzyılın sonlarından itibaren Avrupalı devletlerin de etkisi ile Balkanlarda gayr-i müslim toplumlar arasında başlayan isyanlar sonucu sarsılmaya başladı. Osmanlı Devleti, bu milletlerin muhtariyet ve özerklik gibi tavizler koparmasına engel olamayarak nihayet bağımsızlılarını kazanmaları ile parçalanmaya başlayacaktır. Bu toplumlardan biri de Osmanlı Devleti bünyesinde daha önce hiçbir devletin bünyesinde elde edemedikleri rahatı ve huzuru yakalayan Ermeniler olmuştur. Ermeniler devlete sadakatleri ve bağlılıkları ile Millet-i Sadıka olarak büyük hizmet etmiş ve Osmanlı Devleti'nin en önemli Hristiyan unsurlarından biri olmuşlardı. Fakat Ermeniler de Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girişini fırsat olarak görmüş ve Osmanlı Devleti'nin içerisinde bulunduğu zor durumdan yararlanarak büyük Avrupalı devletlerin de kışkırtmaları sonucunda bağımsızlık hayallerine kapılıp ayaklanmıştır. Ermenilerin bu ayaklanmaları günümüze kadar sürecek bir Ermeni meselesinin başlangıcını teşkil etmiştir. Ermeniler, Osmanlı Devleti'nde çoğunluk teşkil edememişlerdi. Bununla birlikte yoğun olarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde yaşamışlardır. Siirt'in Bitlis, Sason, Muş, Diyarbakır ve Van gibi en önemli Ermeni olaylarının yaşandığı yerlerin kavşak noktasında yer alması bu olaylardan doğrudan etkilenmesine ve olayların merkezinde yer almasına sebep olmuştur. Buna bağlı olarak Siirt'te de Ermenilerin sebep olduğu olaylar yaşanmıştır.
51 Numaralı Kütahya şer'iye sicili defteri transkripsiyon ve değerlendirme

Şer'iye sicilleri, kadıların görevleri gereği mahkemelerde verdikleri hükümleri, merkezden gelen belgeleri ve sorumlu olduktan yerlerdeki önemli olayları kaydettikleri defterdir. Şer'iye Sicillerinden, o dönemin ekonomik, sosyal, kültürel ve hukuki durumunu, askerlikle ilgili bilgileri, savaş öncesi ve sonrası toplumsal olayları şer'iye sicillerinden çıkarmak mümkündür. İncelenen bu defter, Kütahya'nın 51 numaralı şer'iye sicili defteri olup, bu defter 17 Ağustos 1874, 24 Temmuz 1882 tarihleri arasını kapsamaktadır. Defterde 401 adet hüküm olup bunların hepsi yerel kayıtlardır. Merkezden gelen belgelerin başka bir deftere kaydedilmiş olma ihtimali vardır. Bu çalışmada, defterdeki hükümlerin hepsi tercüme edilmiş ve genel bir değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca defterden yararlanılarak Kütahya'nın idari taksimatı ve vakıfları hakkında bilgi verilmiştir.
Abdurrahman Sami Paşa ve Maarif-i Umumiye

Türkiye'de maarif tarihi gibi önemli bir konu hakkında yapılan çalışmalar yeterli değildir. Bilhassa Maarif-i Umumiye Nezareti'nin kuruluşunun ilk yıllarında yapılan çalışmalar ve ilk Maarif-i Umumiye Nazın, Abdurrahman Sami Paşa'nın hayatı, devlet de aldığı görevler ve nezaretin teşkilatlanmasında yaptığı çalışmalar üzerinde pek durulmamıştır. Halbuki bugünkü eğitim sistemimizin anlaşılması ve var olan problemlere çareler bulunabilmesi için bu tarihi gelişmelerin bilinmesi gereklidir. Çalışmamız dört bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde; Abdurrahman Sami Paşa'nın hayatı ve Osmanlı Devleti bünyesinde yaptığı hizmetler anlatılmaktadır. Ayrıca bu bölümde Abdurrahman Sami Paşa'nın maarifte ahlaki ve dini eğitim ve cumhuriyet ile ilgili görüşleri de değerlendirilmiştir. İkinci bölümde; Maarif-i Umumiye Nezareti'nin teşekkülü, Osmanlı Devleti'nde Tanzimat öncesinde bulunan eğitim kurumlan ve işlevleri, Tanzimat Dönemi'nde Maarif-i Umumiye Nezareti'nin kurulmasına kadar olan safhalar anlatılmaktadır. Üçüncü bölümde; Abdurrahman Sami Paşa'nın nazırlığa gelmesi, Maarif-i Umumiye Nezareti'nin kurulması, nezaretin ilk memurları ve maaşları, nezaretin kuruluşu sırasında yapılan harcamalar ve kuruluşundan bir müddet sonra nezaretin geldiği durum hakkında bilgi verilmektedir. Dördüncü bölümde ise; Abdurrahman Sami Paşa'nın nazırlığı döneminde ilk defa açılan okullar ve bu okulların işleyiş ve müfredatları ile ilgili yenilikler anlatılmaktadır. Çalışmamız bu dört bölümde incelendikten sonra sonuç belirtilmiş ve çalışmamızda kullandığımız belgelerin metinleri ekler kısmında gösterilmiştir. Çalışmamız kaynaklar listesiyle son bulmaktadır. XI
Şehdi Osmanlı Efendi'nin Rusya Sefareti ve Sefaretnamesi (1757-1758)

Osmanlı muvakkat elçilerinin, daimi elçiliklerin tesis edildiği 1793 yılına kadar elçi olarak gönderildikleri ülkelerdeki diplomatik misyonları hakkında kaleme aldıkları sefaretnameler, Osmanlı diplomasi tarihinin en önemli ve birinci dereceden kaynaklan arasında yer almaktadır. Son derece zengin tarihi kaynak olmalarının dışında zamanın sosyo-kültürel, tarihi, coğrafi ve devletlerarası ilişkilerin daha ayrıntılı görünmesi açısından da büyük önem arz etmektedirler. Çalışmamızın konusu olan Şehdi Osman Efendi'nin Seflretname'si de bu önemli eserlerden birisidir. 1757 yılında Sultan İÜ. Mustafa'nın cülusunu tebliğ ve Rusya ile ilişkileri kuvvetlendirmek maksadıyla. Rusya'ya gönderilen Şehdi Osman Efendi'nin diplomatik misyonu Kiev'den ayrılana kadar 291 gün sürmüş, bu süre Kiev'den yola çıkıp İstanbul'a gelinceye kadarki yolu da hesaba katacak olursak toplam 373 gün sürmüştür. Götürdüğü name-i hümayun ve hediyeleri Rus Çariçesi Elizaveta'ya teslim eden Osmanlı elçisi, Rusya'da ikameti esnasında müzeleri, tiyatroları, bir kumarhaneyi, mesire yerlerini ve meyve bahçelerini, kaleleri ve Rus tersanelerini gezmiş, Rus eğitim sistemi ve sanayii hakkında enteresan bilgiler vermiştir. Şehdi Osman Efendi'nin Sefaretname'si, bir Osmanlı devlet adamının gözüyle zamanın Rus Çarlığı ve Rus toplumunun kültür hayatı ile ilgili gözlemlerini içermesi açısından sosyal tarih anlayışı çerçevesinde önemli tarihi bir kaynaktır.
17. yüzyıl ortalarına doğru Erzincan kazası

Ait olduğu bölgenin sosyal ve ekonomik yapısı hakkında bilgi veren tahrir defterleri XV. ve XVI. yüzyılın en önemli kaynaklarından biri olmuştur. Bu defterlerin yerini XVII. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Avarız Defterleri almıştır. Erzincan Doğu Anadolu bölgesinin Yukarı Fırat bölümünde yer almaktadır. Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran Seferi sırasında savaşsız olarak Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Osmanlı hakimiyetinde bulunduğu dönemlerde ise genellikle Erzurum Eyaletine bağlı kalan Erzincan kazası Güney Erzincan ve Kuzey Erzincan olarak iki nahiyeye ayrılmıştır. Bu çalışmada Erzincan kazasının sosyal ve idari durumu 1642/ 43 tarihli Avarız Defteri'ne göre ele alınmış ve değerlendirilmiştir.
Tereke defterlerine göre Rodosçuk kazasında sosyo-ekonomik hayat (1788-1790)

Tereke defterleri ölen kişilerin mirasının kaydedildiği defterler olup Osmanlı sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel tarihinin mühim kaynaklarındandır. Bu çalışmada 1701 numaralı Rodosçuk şer'iyye sicilinde yer alan tereke kayıtlarından yola çıkarak 1788- 90 yılları arasında Rodosçuk kazasının sosyo-ekonomik yapısına kapı aralanmaya çalışılmıştır. Çalışmada öncelikli olarak tereke defterleri ile ilgili genel bir değerlendirme yapıldıktan sonra literatürdeki bazı çalışmalara yer verilmiştir. Tezin birinci bölümünde tarihsel süreç içerisinde Rodosçuk'un idari ve demografik yapısı ile şehir ele alınmıştır. İkinci bölümde Rodosçuk'ta hayat ve ölüm başlığı altında ölen kişilerin aileleri ve ölümleriyle geride bıraktığı kıyafetleri, ev eşyaları, araç-gereçleri, silahları, kitapları vb. eşyaları incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise ölenlerin ekonomik durumlarına yani servetlerine, bu serveti edinme yollarına, mesleklerine, ekonomik ve ticari ilişkilerine odaklanılmıştır. Bu çerçevede ölenlerin geride bıraktığı ev, arazi, nakit para ve borçları değerlendirilmiştir.
Sultan I. Murad'a sunulan Arapça bir risale: Tuhfetü'l-Guzat fi Fazaili'l-Cihad

Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda, gaza/cihad anlayışı ve din etkisi gündemde olan konulardan biridir ve bunun tartışılması Herbert Adams Gibbons'un Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemiyle ilgili iddialarıyla başlamıştır. Gibbons, Osmanlı Devleti'nin kurucu unsurunu yerli Rumlara bağlamaya çalışmış, Osman Bey'in Anadolu'ya geldiğinde Müslüman olmadığını, etrafında gördüğü ırktaşlarından etkilenerek Müslüman olduğunu iddia etmiştir. İslam dinini kabul eden Osman Bey, hemen gaza ideolojisini benimsemiş ve daha önce iyi ilişkiler içerisinde olduğu tekfurlara saldırmaya başlamıştır. Temelde üç ana eksen üzerinde tartışmaların devam ettiğini görmekteyiz. Birincisi: Osmanlı'nın kuruluşunu tamamen dine bağlayan anlayıştır. Batılı tarihçilerden Gibbons ve Wittek bu düşüncenin ilk temsilcileri sayılmaktadır. İkincisi Osmanlı'nın kuruluşunda dinin hiçbir şekilde etkisinin bulunmadığını, hatta Osmanlı'da gaza anlayışının bile olmadığını ileri süren görüştür. Üçüncüsü ise beyliğin kuruluşunda dini etkinin olduğunu kabul etmekle birlikte kuruluş için dinin tek başına yeterli bir sebep olmadığını iddia eden görüştür. Sosyal bir varlık olan insanın birçok yönünün olduğu inkar edilemez bir gerçekliktir. Bu kabulden hareketle onun eseri olan devletin kuruluşunda değişik etkenlerin olması doğaldır. Devletin kuruluşunda dini etkinin yanında ekonomik sebepler de olabilmektedir. Bunları birbirinden ayıran kesin çizgilerin olduğunu söylemek kolay değildir. Ancak bütün ünsurların aynı etkiye sahip olduğunu söylemek de güçtür. Osmanlı beyliğinin kuruluşunda gaza, cihad ve dini etkinin olduğunu kaynaklar açık bir şekilde ifade etmektedir. Ayrıca bu iddiayı destekleyen pek çok eser bulunmaktadır. Bunlar arasında Tuhfetü'l-Guzat fi Fezaili'l-Cihad, Tevarih-i Al-i Osman, Kitab-ı Cihan-Nüma gelmektedir. Bu kaynakların en belirgin özelliği, Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda gaza, cihad ve dinin etkisini savunuyor olmalarıdır.