Empirical analysis of the relationship between energy price volatility and macroeconomic uncertainty

Hızlı nüfus artışı ve artan ekonomik aktivite, son yüzyılda küresel enerji talebinde önemli bir artışa neden olmuştur. Enerji talebindeki bu artış kolay bulunabilirlik ve düşük maliyet gibi avantajları nedeniyle büyük ölçüde hidrokarbon kaynaklarıyla karşılanmış ve ekonomik aktiviteyi hidrokarbonlara giderek artan şekilde bağımlı hale getirmiştir. Bu bağımlılığın sonuçları açıktır; makroekonomik göstergeler bu fiyatlara büyük ölçüde entegre olmuştur ve dolayısıyla ekonomik aktivite bu fiyatlardaki ani değişimlere yüksek hassasiyet gösterir. Petrol fiyat şoklarının tarihsel örneklerinde görüldüğü üzere, ani fiyat değişimleri küresel boyutlarda finansal ve makroekonomik şoklar üretebilme potansiyeline sahiptir. Dahası, bu fiyatlar politik olaylardan etkilenen ve politik olayları etkileyebilen dinamik bir yapıya sahiptir. Bu bağlamda, enerji fiyatlarının ve bu fiyatlardaki oynaklığın, makroekonomik, finansal ve politik belirsizliklerin bilinmeyen sonuçlarının bir kombinasyonu olarak tanımlanan belirsizlik üzerindeki etkilerinin belirlenmesi sorunu önem kazanmaktadır. Tez çalışması, 1999- 2019 dönemi için 18 ülkeden oluşan bir panel veri setinde sistem GMM ve dinamik panel eşik modellerinin tahmin edilmesi yoluyla bu konuyu ele almaktadır. Bu tez, enerji fiyatlarının uzun dönem belirsizliği ne ölçüde etkilediğini ve enerji fiyatları oynaklığının uzun dönem belirsizlik üzerindeki etkisinin oynaklığın derecesine bağlı olup olmadığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bunun yanı sıra, enerji fiyatları oynaklığının belirsizlik üzerindeki etkisinin belirlenmesinde enerji ithalatına bağımlılık düzeyinin önemli bir faktör olup olmadığı bu çalışmanın cevap aradığı bir diğer sorudur. Bu bağlamda, bu çalışma, enerji fiyatlarının belirsizlik üzerinde önemli etkileri olduğuna ilişkin önceki bulguları doğrulamakta ve bu etkinin aynı zamanda enerji fiyatları oynaklığına ve bu oynaklığın derecesine de bağlı olduğuna ilişkin tamamlayıcı kanıtlar sunarak literatüre katkıda bulunmaktadır. Analiz sonucunda, petrol fiyatı oynaklığının tahmini eşik seviyesinin %21. 0 olduğu bulunmuştur. Düşük ve yüksek oynaklık rejimlerinde petrol fiyat oynaklığının belirsizlik üzerindeki marjinal etkilerini gösteren her iki rejim katsayısı da pozitif ve anlamlıdır. Bu bulgu, eşik seviyesinin altında bir oynaklık düzeyinin azalan belirsizliğe mutlaka eşlik etmediğini ima etmektedir. Ancak, belirsizlik üzerindeki marjinal etki, düşük oynaklık rejimine kıyasla yüksek oynaklık rejiminde daha güçlüdür; yani belirsizlik, petrol fiyatlarındaki oynaklığın derecesine duyarlıdır. Enerji ithalatına bağımlılık düzeyinin rolünü araştırmak için örneklemi oluşturan ülkeler 'düşük bağımlı' ve 'yüksek bağımlı' olmak üzere iki alt gruba ayrılmıştır. Sonuçlar, enerji ithalatı bağımlılığı yüksek ülkelerde eşik seviyesinin altındaki petrol fiyat oynaklığının belirsizliği azalttığı ve eşik seviyesinin üstünde bir petrol fiyat oynaklığının belirsizliği arttırdığını göstermektedir. Enerji ithalat bağımlılığının düşük olduğu ülkelerde ise, petrol fiyatı oynaklığı belirli birleşik seviyesini aşması koşuluyla belirsizlik üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir. Doğalgaz fiyat oynaklığının eşik değişken olarak belirlendiği alternatif spesifikasyonlar da bu bulguları desteklemektedir. Sonuç olarak bu bulgular, enerji fiyatları oynaklığı ve uzun dönem belirsizlik arasında doğrusal olmayan ilişki hipotezini desteklemekte ve bu ilişkinin aynı zamanda ülkelerin enerji ithalat bağımlılığına oldukça duyarlı olduğunu göstermektedir.