Banka çalışanlarının stresle başetme yöntemleri ve ruh sağlık düzeyleri

Arastırmanın amacı banka çalısanlarının ruh saglıkdüzeylerini ve stresle bas etme yöntemlerinin neler olduğunu belirlemektir. Arastırmanın diger bir amacı da banka çalısanlarının demografik özelliklerine göre ruh saglık düzeylerinin ve stresle bas etme yöntemlerinin degisip degismediginibelirlemektir. Arastırma survey tarama yöntemiyle gerçeklestirilmistir. Arastırmanın çalısma grubu 299 bireyden olusmakta olup; 126'sı kadın (%42,1) ve 173 erkektir.79'u bekar (%26,4) ve 220'si evli (%73,6)'dir. Yaslarına göre; 21 kisi 25 ve dahaasagı yasa (%7,0), 63'ü 26-30 arası yasa (21,1), 64'ü 31-35 arası yasa (%21,4), 47'si36- 40 arası yasa (%15,7), 50'si 41-45 arası yasa (%16,7), 46'sı 46-50 arası yasa(%15,4) ve 8'i 51 ve yukarı yasa (%2,7) sahiptir. Egitim düzeylerine göre 35'ininlise (%11,7), 230'u üniversite mezunu (%76,9) ve 34'ü lisansüstü (%11,4) egitimesahiptir. Görev yaptıkları birime göre ise 5 kisi genel müdürlükte (%2,7), 26 kisibölge baskanlıklarında (%6,7), 57 kisi merkez subelerde (%19,1) ve 214 kisi de ilçe merkezlerindeki bağlı subelerde (%71,6) çalısmaktadır. Hizmet sürelerine göre ise 39 kisi 1-5 yıl arası hizmet süresine (%13,0), 106 kisi 6-10 yıl arası hizmet süresine, 36 kisi 11-15 yıl arası hizmet süresine (%12,0), 46 kisi 16-20 yıl arası hizmet süresine(%15,4) ve 72 kisi 21 ve yukarı hizmet süresine (%24,1) sahiptir. Algılanan sosyoekonomik düzeye göre ise 38 kisi düsük (%12,7), 237 kisi orta (%79,3) ve 24 kisiyüksek (%8,0) seklinde dagılmaktadır. Arastırmada veriler SCL- 90 Belirti Tarama Testi ve Stresle BasaçıkmaTutumları Envanteri ölçegi yardımıyla toplanmıstır. Veriler SPSS for Windows paket programı yardımı ile analiz edilmistir. Bulgular;1. Banka çalısanlarının ruh saglık düzeyleriincelendiginde somatizasyon, kisilerarası duyarlık, depresyon, paranoid düsünce ve obsesif kompulsif bozuklukla ilgili belirtilere sahip oldukları bulunmuştur. iv2. Banka çalısanlarının stresle basa çıkma yöntemi olarak sırasıyla aktif planlama, bilissel yeniden yapılandırma, dine sıgınma, dıs yardım arama ve kaçma duygusal-eylemsel olduğu bulunmuştur.3. Banka çalısanlarının cinsiyetleri ile ruh saglık düzeylerikarsılastırıldıgında kadın çalısanların somatizasyon, obsesif kompulsif, kisilerarası duyarlık, depresyon, paranoid düsüncesemptomlarına sahip oldukları, erkelerin ise obsesif-kompulsif, kisilerarası duyarlık, depresyon ve paranoid düsünce semptomlarına sahip oldukları bulunmuştur. Erkek çalısanların genel ruh saglık düzeylerinkadın çalısanlardan daha iyi olduğu bulunmuştur. Bütün alt ölçekler ve genel ruh saglık düzeyleri arasındaki fark P<0, 05 düzeyinde anlamlı degildir.4. Banka çalısanlarının medeni durumları ile ruh saglıgı semptomlarına sahip olma ve genel ruh saglık düzeyleri karsılastırıldıgında bekarçalısanların genel ruh saglık düzeyleri evli çalısanlara göre daha iyi olduğu bulunmuştur.5. Banka çalısanlarının genel ruh saglık düzeyleri yas değişkenine göreincelendiginde; 31 -35, 41-45 ve 46-50 yas arası çalısanlarının ruh saglık düzeyleri diger yas gruplarındaki bireylerden daha olumsuzdurumdadır. Bütün semptomların yas grupları ile yapılankarsılastırmada banka çalısanlarının ruh saglık düzeyleri arasındaki fark P<0, 05 düzeyinde manidar degildir.6. Egitim düzeyi arttıkça ruh saglıgı düzeylerinde de düzelme olduğugörülmekle birlikte genel ruh saglıgı açısından bakıldıgında üniversite veya yüksek okul mezunu olan bireylerde ruh saglıgının diger egitimdüzeylerine sahip bireylere göre daha iyi durumda olmadıgıbulunmuştur.7. Banka çalısanlarının genel ruh saglık düzeyleri incelendiginde bağlısubede çalısan bireylerin genel ruh saglık düzeyleri diger birimlerdeçalısan bireylerden iyi durumda olmadıgı bulunmuştur. Ruh saglıkvdüzeylerine iliskin puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak P<0, 05 düzeyinde anlamlı degildir.8. Genel ruh saglıkları çalısma süreleri ile karsılastırıldıgında 6-10 ve 21 ve yukarı hizmet süresine sahip bireylerin diger yas gruplarından iyiolmadıgı bulunmuştur. Genel ruh saglıgı ve alt ölçek puanları arasında yapılan karsılastırmada 6-10 yıl hizmet süresine sahip bireylerin öfke ve düsmanlık puan ortalamaları 16-20 yıl kıdemdekilerdenfarklıdır.(F=3,58(4-294), P<0,05).9. Genel ruh saglık düzeyi incelendiginde sosyo-ekonomik düzeyi düsük olan bireylerin alarm verdigi söylenebilir. Alt ölçek puanlarının algılanan sosyo-ekonomik düzey ile farklılasıp farklılasmadıgına iliskin yapılan analizler sonucunda (F=2,64(2-296), P<0,05) Bu sosyoekonomik düzeyi düsük ile sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olanlarınöfke ve düsmanlık puanları arasından kaynaklanmaktadır.10. Kadın ve erkek çalısanların stresle basa çıkma yöntemleri arasında fark olup olmadıgını test etmeye yönelik yapılan analizler sonucu dıs yardım arama davranısları arasındaki fark (t=2,37(297), P<0,05)düzeyinde anlamlıdır. Kadın çalısanlar dıs yardım arama stresle bas etme davranısını erkeklerden daha fazla kullanmaktadırlar. Kaçmaduygusal eylemsel bas etme yöntemini kadın çalısanların dahaagırlıklı olarak kullandıkları (t=4,81(297), P<0,001) bulunmuştur.11. Banka çalısanlarının stresle basa çıkma yöntemlerinin medeni durumlarına göre farklılasıp farklılasmadıgına iliskin yapılan istatistiksel islemler sonucunda stresle basa çıkma yöntemleri alt ölçek puanları arasındaki fark istatistiksel olarak (P>0,05) anlamlıdegildir.12. Banka çalısanlarının yasları ile stresle basa çıkma alt ölçek puanları arasında fark olup olmadıgına iliskin yapılan analizler çalısanlarınyasları ile dıs yardım arama puanlar arasındaki fark (F=3,01(6-292), viP<0,05) düzeyinde anlamlıdır. Diger alt ölçek puanları yas arasında fark (P>0,05) anlamlı degildir.13. Banka çalısanları stresle basa çıkma alt ölçek puanlarının egitimdüzeylerine göre farklılasıp farklılasmadıgına iliskin yapılan analizleran az bir alt ölçek puanının bir egitim düzeyinde digerlerinden(F=3,80(2-296), P<0,05) farklı olduğu bulunmuştur. Bu fark lise mezunlarının kaçma biyo-kimyasal puanlarının lisansüstü egitimesahip bireylerin puanlarından ( P<0,05) kaynaklanmaktadır.14. Banka çalısanlarının çalıstıkları birimlere göre stresle bas etme yöntemlerinin farklılasmakta mıdır? Sorusuna yanıt aramak için yapılan analizler sonucu herhangi bir birim çalısanını stresle basaetme sürecinde kullandıkları yöntemler arasında istatistiksel olarak fark (P>0,05) bulunamamıstır.15. Banka çalısanlarının hizmet sürelerine göre stresle bas etme yöntemlerinin farklılasmakta mıdır? Sorusuna yanıt aramak için yapılan analizler sonucu 1-5 yıl ve 11-15 yıl kıdeme sahip bireylerin 21 ve yukarı kıdeme sahip bireylerden dıs yardıma daha fazla basvurdukları (F=5,44(4-294), P<0,001) bulunmuştur. 11-15 ve 21+ kıdeme sahip bireylerin aktif planlama puan ortalamaları arasındaki fark(F=5,56(4-294), P<0,001) düzeyinde anlamlıdır. 11-15 ve 21+ kıdeme sahip bireylerin aktif puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur.16. Banka çalısanlarının algıladıkları sosyo-ekonomik düzeye göre stresle bas etme yöntemlerinin farklılasmakta mıdır? Sorusuna yanıt aramak için yapılan analizler dıs yardım arama puan ortalamaları birbirindeistatistiksel olarak anlamlı bir sekilde farklılasan sosyo-ekonomikdüzeyi orta ve yüksek olanlardır. Sosyo-ekonomik düzeyi orta olanlarsosyo-ekonomik düzeyi yüksek olanlara göre dıs yardım aramadavranıslarını daha fazla göstermektedir. 17. Banka çalısanlarının stresle bas etme ruh saglıgına iliskin semptomlar arasındaki iliski incelendiginde; dine sıgınma ile kisilerarası duyarlık, paranoid düsünce ve psikotizm arasında iliski bulunmuştur. Dısyardım arama ile bütün alt ölçekle arasında anlamlı iliski bulunmuştur. Kaçma duygusal eylemsel ile bütün alt ölçekler arasında önemli bir iliski bulunmuştur. Kaçma biyo-kimyasal ile bütün alt ölçekler arasında önemli bir fark bulunmuştur.