turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'de eğitim ve sağlık harcamalarının etkinlik analizi

Eğitim ve sağlık ekonomik kalkınmada iki temel göstergedir. Bireysel ve toplumsal anlamda gelişme için, bu hizmetlere yapılan harcamaların ne kadar verimli kullanıldığının belirlenmesi ve ülkelerin gelişmişlik düzeyine katkılarının ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu amaçla, Avrupa Birliği üyesi ülkeler ve Türkiye için eğitim ve sağlık göstergeleri incelenerek, bu hizmetlere yapılan harcamaların etkinliği bu iki sektöre ilişkin girdiler ve çıktılar ele alınarak analiz edilmiştir. Bu çalışmada, AB üyesi ülkelerin ve Türkiye'nin eğitim ve sağlık hizmetlerine yapılan harcamalar açısından etkinlik analizi yapılarak, Türkiye'nin AB ülkeleri içindeki konumu belirlenmeye çalışılmış ve konuya ilişkin öneriler sunulmuştur. Etkinlik analizi birden fazla girdi ve çıktı değişkenine sahip birimler için göreli etkinlik ölçümü yapmayı sağlayan Veri Zarflama Analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiş olup, eğitim ve sağlık için çeşitli modeller oluşturulmuştur. Uygulamanın ilk aşamasında, hem eğitim hem sağlık alanında tüm ülkeler için VZA gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada, Karar Verme Birimleri 'lerinin homojen olmasını sağlamak amacı ile Kümeleme Analizi yapılarak elde edilen kümelere tekrar VZA uygulanmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir.
An analysis on the economic value of water

İnsanoğlunun hayatta kalma güdüsü, büyük ölçüde doğal kaynakların yeterli miktarlarda ve uygun kalitede mevcut olmasına bağlıdır. Fakat genellikle insanlar, sürdürülebilir yolla çarkı sürekli çevirmek yerine bu temel kaynakları tahrip etmeyi tercih etmektedirler. Şüphesiz, yaşamın ana kaynağı olan su bu süreçte en fazla tehdit altında olan kaynaktır. Büyüme ve kalkınma amaçlı insan uygulamaları durumu içinden çıkılmaz hale getirmekte ve iklim değişikliği, kirlilik, giderek artan nüfus ve açlığı karşılamak için artan talep ile birleştiğinde su kıtlığına neden olmaktadır. İyi bilindiği üzere, iktisat kıt kaynakların sınırsız ihtiyaçlar ve arzular karşısında dağıtımı ile ilgilenen bir bilimdir. Dolayısıyla, su ekonomik değerine göre yönetilmelidir. Bu çalışma, suyun ekonomik değerini tüm yönleriyle sunmayı ve su kaynaklarının sürdürülebilir bütünleşik yönetimi için politikalar sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, suyun değeri açısından tarihsel diyalektik bakış açısı, suya yönelik tehditler ve genel olarak su kaynaklarının değerini gösteren ekonomik araçlar incelenmiştir. Ayrıca, su kaynakları hakkında önemli uluslararası değerlendirmeler de sunulmuştur. Buna ek olarak, su kaynaklarının güncel ulaşılabilirlik ve kıtlık durumları bu kaynakların korunması ve verimli kullanılması için farkındalık yaratmak amacıyla analiz edilmiştir. Bu bağlamda, bu çalışma Türkiye için özgün bir literatür oluşturmaya katkıda bulunmaktadır.
Cumhuriyet Dönemi iktisat politikaları içinde Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu'nun anlamı ve önemi

Bu tezin amacı, Cumhuriyet Dönemi iktisat politikaları içinde ÇTK'nın anlamını ve önemini saptamaktır. Kapsam, 1908 İkinci Meşrutiyet Döneminden itibaren ÇTK'nın çıkarıldığı 1945 yılına kadar iktisat politikalarıdır. Tezde, öncelikle belirtilen dönemdeki iktisat politikaları ana hatlarıyla ortaya konmaya çalışılmış ve bu politikaların arkasındaki sınıfsal güç araştırılmıştır. Ardından ÇTK Tasarısının gerekçesi ve maddeleri incelenmiş; Tasarının Komisyon da hangi değişikliklere uğradığı gösterilmiş ve Tasarı üzerinde Genel Kurul görüşmelerinin önemli kesitleri lehte ve aleyhte olmak üzere verilmiştir. Sonraki bölümde Kanunun farklı görüşlerdeki yazarlar tarafından nasıl değerlendirildiği; bu görüşlerdeki değerlendirme eksik ve hatalarının nereden kaynaklanmış olabileceği ile ilgili çıkarımlar yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise sözü edilen iktisat politikaları, bütünlük içinde ortaya konmaya çalışılmış ve Kanunun bu politikalar içindeki anlamı ve önemi açıklanmıştır. Çalışmada, Türkiye'de İkinci Meşrutiyetten beri bir kapitalistleşme sürecinin yaşanmakta olduğu ve bir burjuva demokratik devriminin tamamlanmaya çalışıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Dönemlerde nesnel zorlamaların da etkisiyle değişik iktisat politikaları uygulanmışsa da ana eğilimin hiç değişmediği görülmüştür. 1908- 1923 döneminde bir milli iktisat görüşü egemen olmuş, 1923- 1929 döneminde Lozan Barış Antlaşması ve milli iktisat görüşünün bileşimi nedeniyle açık ekonomi koşullarında korumacılık amaçlanmış; 1929- 1939 döneminde özel sektörü güçlendirmeye çalışan bir devletçilik politikası uygulanmış; 1940- 1945 arasında devletçilik politikası savaş koşullarına uyarlanarak sürdürülmüştür. Ancak bütün dönemlerde görülen ticaret ve sanayi burjuvazisi ile büyük toprak sahipleri arasında bir egemen sınıflar koalisyonu olduğu ve bu koalisyonun, politikalarını iktidardaki asker-sivil bürokratlara uygulatmakta başarılı olduğudur. Bu sınıflar işçi ve köylülere karşı ahenkli bir bütün oluştururken kendi aralarında zaman zaman çekişmeler yaşamışlardır. Ancak bu çekişmeler hiçbir zaman bloğun parçalanmasıyla sonuçlanmamış ve her defasında yeni dengeler kurularak uzlaşma sağlanmıştır. ÇTK da bu bağlama oturmaktadır. Sanayi burjuvazisinin pazar sorununu köyde durağan ve istikrarlı bir tüketici kitlesi oluşturarak çözmek amacıyla bir tasarı hazırlanmış ancak büyük toprak sahiplerinin şiddetli muhalefeti nedeniyle etkisizleştirilmiştir. Büyük toprak sahipleri bu başarıdan sonra CHP'den ayrılarak DP'yi kurmuşlar ve sanayi burjuvazisiyle yeni bir dengede buluşarak iktidara gelmişlerdir.
Informal sector through structural transformation

Bu çalışma, yapısall değişim sürecinde kayıt dışı sektördeki değişimi incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda; tarım, sanayi ve servis sektörlerinin yanı sıra; kayıt dışı sektördeki yapısall değişimi açıklayabilecek üç sektörlü ve beş sektörlü dinamik genel denge modelleri oluşturulmuştur. Öncelikle, iki sektörlü bir modele kayıt dışı sektör eklenerek üç sektörlü bir model sunulmuştur. Daha sonra sanayi ve servis sektörlerindeki kayıt dışılığıayrı ayrı incelemek amacıyla, tarım dışı sektör sanayi ve servis olarak ikiye ayrılarak, bes sektörlü bir model geliştirilmiştir. Kalibre edilmiş modellersektörel işgücü paylarını ve kayıt dışı sektörün boyutundaki değişimi oldukça iyi yansıtmaktadır. Son olarak, panel veri ekonometri araçları kullanılarak yapısall değişim ve kayıt dışı ekonomi arasındaki empirik iliski analiz edilmiştir. Bu analiz, tarm dışı sektör ile kayıt dışı sektörün boyutu arasında güçlü bir negatif ilişkiye işaret etmektedir.
2008 küresel finans krizi sonrasında para politikası uygulamaları: Türkiye örneği

2008 yılının son çeyreğinde ABD'de meydana gelen finans krizi, ilerleyen zamanlarda küresel boyut kazanarak tüm dünyayı etkilemiştir. Uygulanan politikalar, denetim yapısındaki eksiklikler, piyasadaki mevcut finansal yapı, öngörülmeyen problemlere neden olmuştur. Bu kriz, finansal piyasalarda oluşan kırılganlıkların, uygulanan para politikaları ile atlatılamayacağını ve bu politikaların bu süreçte yetersiz kaldığını göstermiştir. 2008 finans krizinden önce, fiyat istikrarının politika aracı olarak kullanılması ve fiyat istikrarının sağlanmasıyla finansal istikrarın da dengeye ulaşacağı varsayılmıştır. Krizden sonra merkez bankalarının fiyat istikrarı ve finansal istikrar politikalarına ek politika olarak makro ihtiyati politikalara da yer vermesi gerektiği anlaşılmıştır. 2008 küresel krizinden sonra, gelişmiş ekonomilerin geleneksel olmayan politikalara yönelmesi, gelişmekte olan ülkelerin makroekonomik yapılarında bazı sorunları gün yüzüne çıkarmıştır. Türkiye örneğinde gelişmekte olan ülkelerin, bu politikalar karşısında uygun duruş sergileyememeleri ve kırılganlıkların oluşması kredi genişlemesinin ve sermaye hareketlerinin daha hızlı bir şekilde yayılmasına neden olmuştur. Bu durum, dünya ekonomilerine uyumlu makroekonomik politika arayışlarını gündeme getirmiş, para politikalarına ek politikaların da uygulanması gerektiğini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma, birbirini izleyen dört bölümden oluşmaktadır. İlk ve 2. bölümde 2008 finans krizinin neden ve sonuçları, gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomilere etkileri araştırılarak, para politikasında yetersiz kalan geleneksel para politikalarının yanında uygulanması gereken makro ihtiyati politikaların önemine yer verilmiştir. 3. bölümde, 2008 küresel finans krizinden sonra, değişen para politikası araçları ve finansal serbestleşmenin ardından, sermaye hareketlerinin ve kredi genişlemesinin yayıldığı süreç ele alınmıştır. 4. bölümde, Türkiye örneğinde gelişmekte olan ülkeler açısından değerlendirilmiş ve yeni para politikası araçlarına değinilmiştir. Bu çalışmada ampirik bir yöntem kullanılmamış, literatür taramasına dayalı bir inceleme yapılmıştır.
Satınalma gücü paritesi teorisi ve Türkiye üzerine bir uygulama: 1980-1998

Jüri: Doç. Dr. Erol ÇAKMAK Jüri:., Jüri: Bu çalışmanın başlıca amacı, Satın alma Gücü Parkesi Teorisinin teorik ve ampirik açılardan incelenmesi ve bu amaçla Türk Lirası üzerine bir test yapılmasıdır. SGP teorisi, bir döviz kuru belirleme teorisi veya uzun dönemli bir denge ilişkisi olarak sadece gelişmiş ülkeler için değil aynı zamanda, özellikle 1980'lerden sonra serbest dalgalı kur sistemine sahip olan gelişmekte olan ülkeler için de hayati önem taşır. Bu çalışma üç bölümden oluşur, tik bölümde, SGP kavramının teorik çerçevesi, konu ile ilgili literatürdeki öncü çalışmalar ışığı altında çizilmiştir, ikinci bölüm ise, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler üzerine SGP teorisinin ampirik çalışmalarının geniş bir literatür araştirmasını içerir. Üçüncü bölüm 1980- 1998 dönemlerinde Türkiye için SGP teorisinin ampirik incelenmesine ayrılmıştır. SGP teorisinin hem mutlak hem de nispi versiyonu, ABD Dolan ve Alman Markının Türk Lirası ile döviz kuru için incelenmiştir. Bütün serilerin zaman serileri analizi durağanlık testleri ile yapılmıştır. Bu serilerin birinci farkları alındığında durağan oldukları gözlenmiştir. SGP teorisinin mutlak versiyonu, reel döviz kuru çatısı altında değişkenlerin durağanlıklarına bakılarak test edilmiştir. Mutlak versiyon için ikinci bir modelde, Engle-Granger eş-bütünleşme tekniği ile test edilmiştir. Son olarak SGP'nin nispi versiyonu, otoregresif regresyon modeli ile test edilmiştir. Söz konusu dönemde Türkiye için, SGP'nin nispi versiyonunu destekleyici bazı bulgular varken, mutlak SGP için yoktur.
Kayıt dışı ekonominin kayıtlı ekonomi içindeki yeri

Bu araştırma esas olarak yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; araştırmanın problemi, amacı, anahtar kavramları ele alınmıştır. İkinci bölümde araştırmanın kavramsal temelleri kavram ve tanımlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde kayıt dışı ekonominin özellikleri ve sınırları belirlenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde Türkiye'de kayıt dışı ekonomiyi doğuran nedenler üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde genel olarak kayıt dışı ekonominin etkileri üzerinde durulmuştur. Altıncı bölümde kayıt dışı ekonominin boyutları ve kayıtlı ekonomi içindeki yeri ve rolü tartışılmıştırSon bölümde ise kayıt dışı istihdam ile mücadelede uygulanan politikalar ve geliştirilen stratejiler üzerinde durulmuştur.
Yatırım aracı olarak altın ve Türkiye'de altın piyasaları

Fiziksel ve kimyasal yapısı gereği altın diğer değerli madenler arasından sıyrılmış, tarihte kimi zaman alışverişte para olarak kullanılmış, kimi zaman uluslararası ödemeler sisteminin temelini oluşturmuş, günümüzde ise rezerv ve yatırım aracı olarak kullanılmaktadır. Savaşlar, siyasi krizler, ekonomik krizler ve doğal afetler gibi olaylar sırasında 'güvenli liman' olarak görülen altın 2008 Küresel Finans Krizi sonrası daha fazla rağbet görmeye başlamıştır. Bunun başlıca sebebi altının para birimlerinden farklı olarak arkasında bir devlet ya da siyasi güç olmaması ve değerini yeryüzünde kısıtlı olmasından almasıdır. Türk halkının geçmişşten beridir altına olan talebi gerek geleneksel gerekse yapısall nedenlerle ortaya çıkmıştır. Bu talep 2008 Küresel Finansal Kriziyle daha da artmış ve Türkiye'de finansal piyasaları etkilemiştir. Bu doğrultuda, bu çalışmada bir yatırım aracı olan altının Türkiye'deki yeri, Türkiye'de altın piyasaları ve bu piyasaların gelişimi, yastık altı altının ekonomiye kazandırılma çalışmaları incelenmiş ve öneriler getirilmiştir.
1980 sonrasında Dünya'da ve Türkiye'de küreselleşme ve sosyal devletten uzaklaşma

1929 Krizinden sonra ağırlıklı olarak sosyal devlet politikaları uygulamaya konmuştur. Sosyal politika uygulamaları 1970'lere kadar çeşitli biçimlerde görülmüştü. 1973 yılında görülen petrol krizi sonrasında sosyal devlet uygulamaları kirzlerin sorumlusu olarak gösterilmeye başlanmış, neoliberal iktisat gündeme getirilmiştir. 1980 sonrasında neoliberalizm, alternatifsizlik söylemini küreselleşme düşüncesiyle birleştirmiş, neoliberal iktisat benimsetilerek yaygın uygulama sonucunda sosyal devletten uzaklaşılmıştır. Türkiye de 1980 sonrasında neoliberal iktisat politikalarını benimsemiş, sosyal devlet uygulamalarından vazgeçmeye başlamıştır. 1990 sonrasında ise küreselleşme etkisiyle sosyal devletten tamamen uzaklaşmıştır. Gelişmekte olan ülke olarak Türkiye'de, sosyal devletten uzaklaşmanını toplumsal sonuçları ağır olmuş, yoksulluk ve sadaka ekonomisi kanıksanmıştır. 2007 yılında yaşanan Dünya ekonomik krizi, krizlerin sosyal devletten kaynaklanmadığını, bunun nedeninin kapitalizmin yapısında olduğunu göstermiştir. Türkiye, sosyal devletten uzaklaşmış olmasına rağmen krizden en ağır etkilenen ülkelerden biri olmuştur.
Finansal krizlerin Türk bankacılık sektörü üzerine etkisi ve yeniden yapılanma süreci

Dünya üzerinde gelişmiş veya gelişmekte olan her ülkede, geçmişşten günümüze gelinceye kadar birçok ekonomik kriz dönemi yaşanmıştır. Bu çalışmamızda gerek gelişmiş ülkelerde gerek gelişmekte olan ülkelerde yaşanan finansal krizler incelenecektir. Bu finansal krizlerin nedenleri anlatılarak, finansal krizlerin en çok etkisinin bankacılık sektörü üzerinde etkili olduğu savunulacaktır. Türkiye'de yaşanan finansal kriz dönemleri ele alınarak, bu kriz dönemlerinde Türkiye ekonomisi ele alınacaktır. Özellikle, Kasım 2000 ve Şubat 2001 dönemlerinde yaşanmış olan finansal kriz döneminden hareketle, Türkiye'de yaşanan bir ekonomik buhran döneminin en çok bankacılık sektöründe etkisi olduğu açıklanacaktır. Türkiye bu kriz dönemlerinden sonra, başka bir finansal krize erken önlem alabilmek için, yeniden yapılanma sürecine geçmişş ve güçlü ekonomiye geçiş programını benimsemiştir.
Bölgesel kalkınma ajanslarının uygulanabilirliği ve Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri

Son yıllarda küreselleşme birçok alanı etkilerken ülkelerin bölgesel kalkınma politikalarını da etkilemiş, bu politikalarda yerel aktörleri önemli hale getirmiştir. Bölgesel politikalarda yaşanan bu değişimle birlikte kararlar merkezden yerele değil, yerelden merkeze doğru alınmaya başlamıştır. AB bölgesel politikalarında da olan bu değişim yerel bir aktör olarak bölgesel kalkınma ajanslarını da popüler hale getirmiş, bunun sonucunda hem üye ülkelerde hem de birliğe aday ülkelerde bu kurumların sayısında ciddi artışlar meydana gelmiştir. AB'ye üyelik yolunda olan ülkemizde de bölgesel kalkınma ajansları 2000'li yılların son yarısından itibaren faaliyete geçmişştir. Bu çalışma, ülkemizde bölgesel kalkınma ajanslarının kuruluşundan bugüne kadar ne gibi eleştiriler aldığını, bu kurumların beklenen katkıları, ekonomiye ne yönde etki yaptığını ve gelecekte ne gibi düzenlemelerle bölgesel kalkınmada daha etkin olabileceğini göstermeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda mikro boyutta söz konusu kurumlar içerisinde ilk faaliyete geçen ajanslardan birisi olan Çukurova Kalkınma Ajansının sorumlu olduğu Adana-Mersin bölgesi, makro boyutta ise toplam 26 Düzey- 2 bölgesine ayrılmış olan tüm ülke ele alınmaktadır.
Kırsal kalkınmada kırsal kalkınma projelerinin rolü: Sivas-Erzincan örneği

19. yüzyılın başlarında ortaya çıkan ve günümüze kadar devam eden kırsal kalkınma kavramı ve kırsal kalkınma politikaları, kentlere oranla sosyoekonomik ve kültürel açıdan geri kalmış olan kırsal alanlarda görülen mevcut kronik sorunları çözmeyi ve kırsal alanları kalkındırmayı amaçlamaktadır. Dünya genelinde zamanla değişen kırsal kalkınma yaklaşımlarına bağlı olarak ve uluslararası kuruluşların da desteğiyle gerçekleştirilen uygulamalar bazı ülkelerde başarılı sonuçlar vermiştir. Türkiye'de yaklaşık doksan yıldır gündemde olan, kırsal alanların kalkındırılması ile bu alanlardaki mevcut sorunların çözümü, refah artışının sağlanması ve dolayısıyla yaşam kalitesinin iyileştirilmesi amaçlanmıştır. Uluslararası alanda uygulanan güncel politikalar da dikkate alınarak zamanla farklı yaklaşımlar benimsenmiş ve bu yaklaşımlara bağlı olarak proje ve programlar uygulanmıştır. Bu araştırmada; kırsal kalkınma yaklaşımlarına ve bu yaklaşımlara bağlı olarak dünyada yürütülen uygulamalara değinilmiştir. Türkiye'de de uygulama alanı bulan entegre kırsal kalkınma yaklaşımı çerçevesinde 2006- 2012 yılları arasında yürütülen, Sivas-Erzincan Kırsal Kalkınma Projesi'nin uygulandığı her iki ilin kırsal alanlarındaki kronik sorunlarını çözmede başarılı olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma sonucunda entegre kırsal kalkınma yaklaşımı uygulaması olan bu projenin kırsal kalkınmayı gerçekleştiremediği ve bu alanların kronik sorunlarını çözemediği saptanmıştır. Çalışma sonucunda öneriler ortaya konulmuştur.
Enflasyon hedeflemesi ve döviz kuru-enflasyon arasındaki geçişkenlik: Türkiye örneği

Global etkenlerin yurtiçi fiyatlar üzerinde etkili olduğu en temel mekanizmalardan biri döviz kurlarıdır. Bu nedenle döviz kuru geçişkenliği kavramı, özellikle enflasyon hedeflemesi stratejisini benimseyen ülkeler için kritik öneme sahip bir unsur haline gelmiştir. Bu çalışma döviz kuru geçişkenliğinin derecesinin, enflasyon oranının büyüklüğünün kendisine bağlı olup olmadığını Türkiye örneği için ampirik olarak test etmektedir. Bunu yapmak için, K-ortalama kümeleme algoritması kullanılarak enflasyon oranı serisi düşük, orta ve yüksek olarak gruplanmıştır. Bu yöntem ARDL modelle birleştirildiğinde enflasyonun düşük olduğu dönemlerde döviz kuru geçişkenliğinin de düşük olduğu ve enflasyon hedeflemesine geçişle birlikte döviz kuru geçişkenliğinin ciddi biçimde azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Talep analizi:Türkiye yonga levha ve MDF sektöründe bir uygulama

Çalışma kapsamında orta yoğunlukta lif levha ve yonga levha ürünlerinin yıllık üretimi ile dış ticaret seviyeleri de dikkate alınarak elde edilen talep düzeyinin, kişi başına düşen milli gelirden ve fiyat seviyesinden ne kadar etkilendikleri analiz edilmiştir. Çalışmada uzun dönemde ve kısa dönemde ayrı modeller kurularak elastikiyetlerin farklılıklar gösterdiği görülmüştür. Buna göre kısa vadede söz konusu ürünlerin talep düzeylerinin fiyat değişimlerine tepki vermediği, uzun dönemde ise klasik iktisat teorisinin de önereceği gibi artan fiyatlarla talebin azaldığı görülmektedir. Bununla birlikte, orta yoğunlukta lif levha ve yonga levha ürünlerinin talep düzeylerinde gerçekleşen kısa dönemli talep şoklarının etkisinin uzun sürmediği, talebin uzun dönemdeki eğilimine hızla adapte olduğu görülmüştür. Çalışmada araştırılmak istenen, orta yoğunlukta lif levha ve yonga levha gibi ağaç bazlı panel ürünlerinin yükselen hammadde fiyatlarına rağmen söz konusu periyotta Türkiye ekonomisinin büyümesi ile ne kadar iç içe olduğunu göstermektir. Bunun için ekonometrik model kullanılmış ve E-Views paket programı kullanılmıştır. Kullanılan bütün veri setleri yıllık olup 1994- 2012 yılları arasını kapsamaktadır.
Eskişehir il merkezindeki yükümlüler üzerinde yapılan bir anket uygulaması çerçevesinde vergi yönetimi yükümlü ilişkilerinin değerlendirilmesi

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ ESKİŞEHİR İL MERKEZİNDEKİ YÜKÜMLÜLER ÜZERİNDE YAPILAN BİR ANKET UYGULAMASI ÇERÇEVESİNDE VERGİ YÖNETİMİ YÜKÜMLÜ İLİŞKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Raziye TEKİN Maliye Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2000 Danışman: Doç. Dr. Recai DÖNMEZ Türkiye'de vergi yönetimi- yükümlü ilişkilerinde, yükümlülerin haklarına ve insan unsuruna gereken önemin verilmeyişinden kaynaklanan olumsuzluklar gittikçe artmaktadır. Bu araştırmanın amacı, vergi yönetiminde insan ilişkilerinden kaynaklanan aksaklıkların ortaya çıkarılmasına yardımcı olmaktır. Araştırmanın birinci bölümünde vergi yönetimi-yükümlü ilişkisinin niteliği ve bu ilişkiye egemen olan ilkeler üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde yükümlülerin vergi dairelerinde karşılaştıkları sorunlar, memurların davranışları, yükümlülerin vergi ödeme konusundaki yaklaşımları, vergi yönetiminde rüşvet ve vergi affina bakış açıları incelenmiş, aynı zamanda vergi yönetiminin de yükümlüleri nasıl değerlendirdiği inceleme konusu yapılmıştır. Vergi yönetimi ile yükümlüler arasında ilişkiyi sağlayan 3. kişiler değerlendirilerek, Türkiye'de vergi yönetiminin verimlilik ve etkinliğini artırmak için yapılan kamu hizmetinin kalitesini artırmak ve ombudsman kurumundan faydalanılması gereği üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde vergi yönetimi-yükümlü ilişkilerinin iyileştirilebilmesi için bir anket çalışması yapılarak sonuçları değerlendirilmiştir.
Divriği Demir Madeni İşletmesi'nin Divriği, Sivas ve Türkiye ekonomisindeki yeri ve önemi

Demir-çelik üretimi için uygun olan ve yüksek demir oksit içeriğine sahip olan mineraller ve kayaçlar demir cevheri olarak adlandırılır. Manyetit, hematit, götit, siderit ve limonit, cevher olarak işletilebilen demir mineralleridir. Demir özellikle Sanayi Devrimi yıllarında önem kazanmıştır. Ülkemizdeki yerli demir cevherleri yataklarının çoğu, bir takım safsızlıklar içermektedir. Türkiye'nin demir cevherleri direkt olarak veya ithal cevherlerle harmanlanmış olarak yüksek fırınlarda kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Divriği Demir Madenler İşletmesi'nin Türkiye / Sivas-Divriği ekonomisine katkılarını araştırmaktır. Bu araştırmada daha çok Türkiye Cumhuriyeti Kalkınma Bakanlığı, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, World Steel Assocation ve U. S. Geological Survey gibi kuruluşların verilerinden yararlanılmıştır. Divriği Demir Madenleri 1937 yılında keşfedilmiş ve 1938 yılında Etibank tarafından işletilmeye başlanmıştır. Araştırma sonucunda, madenlerimizin Türkiye ekonomisine olan katkısını şu şekilde ifade edebiliriz: yerli demir cevheri üretiminin önemli bir kısmını gerçekleştirmek, Türk demir-çelik sektörünün gelişimine vesile olmak, katma değerin ithal ikamesi yoluyla ülkede kalmasını sağlamak, döviz tasarrufu sağlamak ve demir madenciliği ile demir-çelik sektöründe istihdam sağlamak. Söz konusu madenlerimizin ve maden işletmesinin bölgesel ekonomiye katkısı ise daha çok altyapı ve istihdam alanında olmuştur. Sonuç olarak, Cumhuriyetin ilk yıllarından beri faaliyette olan Divriği Demir-Madeni İşletmesi'nin, bölgesel ekonomiden ziyade ülke ekonomisine daha fazla fayda sağladığı söylenebilir.