turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Enver Pasha and the political currents in the late Ottoman Period

Bu çalışma, yirminci yüzyılın hemen başında Osmanlı İmparatorluğu'ndaki en etkin politik akımları- Pan- Türkizm, Pan- İslamizm ve Osmanlıcılık - incelemekte ve Enver Paşa'nın bunlardan hangisini en fazla vurguladığını belirlemeye çalışmaktadır. Bu bağlamda, pan hareketlerin doğuşu, geç Osmanlı döneminde birbiriyle çelişen ideolojiler, Enver Paşa'nın İ. T. C içindeki yeri ve bu ideolojiler ile ilişkilendirilebileeek faaliyetleri ve açıklamaları tartışılacaktır. Bu çalışma ayrıca tarihçiler tarafından yapılan Enver Paşa'nın politik tercihleri konusundaki değişik iddiaları da inceleyecektir. Bu ideolojilerin hangilerinin Enver Paşa tarafından birlikte kullanıldığı, konumunu belirleyen iç ve dış faktörlerin ne olduğu ve onun politik seçimleri hakkında neden bu kadar çelişen iddialar bulunduğu gibi sorulara da cevap arayacaktır.
Ismail Pasha's Governorship in Egypt: 1863-1879

Mısır'da İsmail Paşa'nın Valiliği, 1863 -1879İsmail Paşa dönemi, Mısır tarihi açısından son derece öneme haizdir. O, 19. yüzyıl Mısır'ının iki önemli şahsiyetinden biriydi. Avrupa'da eğitim gördü ve Fransız hayranı olarak yetişti. O'nun, Mısır'ı dünya arenasında temayüz ettirme hırsı, yönetiminin nihayete erdiği 1879 yılına gelindiğinde bir çöküşle sonuçlandı. Tıpkı Muhammed Ali gibi, O da Avrupalı Güçler tarafından bilinir bir devlet adamı olmak istemişti. Bu uğurda, çeşitli vesilelerle sultandan kendi muadillerinin o dönemde sahip olmadığı ayrıcalıklar elde etmeye çalıştı. Büyük Güçlerin Mısır üzerindeki dengeleri de Mısır'ın dış işlerinde olduğu kadar iç işlerinde de belirleyici bir etki meydana getirdi. Büyük Britanya ve Fransa, kendi menfaatleri doğrultusunda Mısır'a ilgi duyan iki büyük taraftı. 16 yıl boyunca süren idaresinde, İsmail Paşa çoğunlukla bağımsız bir yönetici gibi davrandı. Bazen eylemleri, Bab-ı Ali tarafından bazen de Büyük Güçler tarafından engellendi. Sultan'ın bir temsilcisi olarak, imparatorlukta hiç kimse O'nun kadar güçlü değildi. Ölüm cezalarını kendi onaylayabiliyor, Avrupalılardan borç temin edebiliyor ve zaman zaman sınırlandırmalar getirilse de, kendine ait bir orduya sahip olabiliyordu. O; Mısır'daki en güçlü çiftçi ve tüccardı. Hazinenin malvarlığını istediği gibi cömertçe kendi malıymış gibi harcayabiliyordu. Hiçbir kanun ve sınırlandırma O'nu kendi zevki namına müsrifçe harcamalar yapmaktan alıkoyamıyordu. Sonuç olarak, O her açıdan, Ortadoğulu bir yöneticinin özelliklerini yansıtıyordu.1875- 1879 yılları, Avrupa ile hidiv arasında Mısır'ın kontrolü adına güç dengesi açısından eşit olmayan bir dönemi ihtiva eder. Avrupa, İsmail'in ekonomik ve siyasi gücünü yok etmek için Mısır'ın borçlarını kullanmaya başladı. İsmail borç ödemeleriyle baş edemeyince, uluslararası kurullar Mısır'a dayatıldı. Uluslararası control; kamu borç komisyonu ve Fransız ve İngiliz eşbaşkanlarından oluşan İkili Kontrol adındaki yapılarla kendini gösterdi. İki yıl sonra, İsmail kendisi ve ailesine ait mülkleri ve gayrimenkulleri kaybetti ve Nubar Paşa'nın başkanlığında bakanlar kurulu oluşturuldu. Bakanlar kurulunun oluşturulmasıyla İsmail kabinenin dışında bırakıldı. 1879'da İsmail milli programı açıkladı. İngiltere ve Fransa Almanya ile anlaşarak sultandan Hidiv İsmail'i azletmesi talebinde uzlaştı. 26 Temmuz 1879'da İsmail azledildi ve yerine oğlu Tevfik geçirildi. Arşiv belgelerine dayanarak Hidiv hakkında özellikle O'nun sürgün yılları üzerine Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde değerli bilgiler bulmak benim için mümkün oldu ve bunlar 3. Bölümün temel kaynağını teşkil etti.
Vilayat-ı selase'de Jandarma Teşkilatı'nın kuruluşu ve gelişimi: Selanik vilayeti örneği (1879-1909)

1877- 1878 döneminde İngiliz hükümetinin de teşviki ve yardımı ile jandarma teşkilatını kurmak için çalışmalar yapılmıştır. 1879 yılında jandarma teşkilatı kurulmuş ve 1880 yılında ilk nizamnamesi yayımlanmıştır. Selanik ve Edirne vilayetlerinde mevcut asakir-i zabtiye teşkilatları jandarma teşkilatına çevrilmiştir. Osmanlı Devleti, vilayat-ı selasede jandarma teşkilatını kurduktan sonra yaygınlaştırılması amacıyla ilk olarak 1894'te ardından 1896 ve 1898 yıllarında reformlar yapılmıştır. 1902 yılında Rumeli'nin Gayrimüslim ahalisinden vilayetlerde yüzde on oranını geçmemek üzere jandarma, polis ve kır bekçisi personel temin edilmesi öngörülmüştür. Hüseyin Hilmi Paşa, Rumeli vilayetlerine müfettiş olarak atanmıştır. 1902 yılında, Avrupalı devletler Viyana Protokolünü sunmuşlar ve jandarma reformunun sadece vilayat-ı selasede geçerli olmasını istemişlerdir. 1903 yılı Ekim ayında Rusya ve Avusuturya, Mürzsteg adını verdikleri ve vilayat-ı selaseyi ilgilendiren bir reform programı hazırlayarak Osmanlı Devleti'ne sunmuşlardır. Mürzsteg ile jandarma ve polisin ıslahı işi yabancı bir generalin idaresine verilecekti. Bu generalin emrinde yeterli miktarda yabancı subay bulunacaktı. Mürzsteg tasarısı vilayat-ı selasede müfettişliğinin merkezi olarak Selanik belirlenmişti. Vilayat-ı selasenin jandarmasını düzenlemek üzere Degiorgis Paşa görevlendirilmiştir. De Georgis Paşa, vilayat-ı selasenin asayişini sağlamak üzere beş bölgeye bölmüş ve jandarma idaresini İtalyan, Rus, Avusturuyalı, Fransız ve İngiliz subaylarından oluşan bir ekibe verilmiştir. Rusya Selanik merkez kazasına, İngiltere Drama kazasına, Fransa Serez kazasına subaylarını yerleştirmiş ve jandarma reformuna başlamışlardır. 1904 yılından 1907 yılına kadar Rumeli vilayetleri ve özelde Selanik'te jandarma reformu iyi sonuçlar vermiştir. 1908 yılında başta vilayat-ı selase olmak üzere karışıklılar çıkmıştır. Meşrutiyet ilan edilmiş, meclis açılmıştır. 1908 yılında Degiorgis vefat etmiş ve vilayat-ı selase jandarmasının idaresi İtalyan Nikol de Robilant'a verilmiştir. 1909 yılında, Meclis-i Mebusan'da vilayat-ı selase de güvenlik ile ilgili kanunlar çıkarılmıştır. Bunu müteakiben vilayat-ı selase jandarmasında 1904 yılından beri yapılan düzenlemelerin Osmanlı Devleti'nin bütün topraklarında uygulanmasına karar verilmişti.
Balkanlarda bir uç beyi ailesi; Mihaloğulları 1300-1600

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin kuruluş aşamasında büyük emekleri ve fedakarlıkları bulunan Mihaloğulları ailesinin, kuruluş dönemi başta olmak üzere Rumeli ve Balkanlarda gerçekleştirdikleri siyasal ve sosyal faaliyetlerini, Osmanlı Hanedanı ile olan ilişkilerini konu almaktadır. Köse Mihal, Bizans'a bağlı Harmankaya Tekfurudur. Osman Gazi'ye rehberlik ve silah arkadaşlığı yapmıştır. Köse Mihal ilk Osmanlı akıncılarındandır. Mihaloğulları ailesinin kurucu atasıdır. Devletin kurulma aşamasında Müslüman olmuştur. Osmanlı fetihlerinin Rumeli ve Balkanlara kayması ile birlikte, Mihaloğulları ailesine mensup komutanlar uç beyi olarak görev yapmaya başlamışlardır. Feth ettikleri bölgeler, padişahlar tarafından kendilerine yurtluk olarak verilmiştir. Edirne, Plevne ve İhtiman 'da yerleşik olan Mihaloğulları, Kuzey Bulgaristan'da bir uç teşkil etmişlerdir. Devletin en buhranlı dönemi olan Fetret devrinden çıkılmasında ve II. Murad döneminde baş gösteren hanedan kavgalarında Mihaloğlu Mehmed Bey önemli görevler üstlenmiştir. Gerektiği zaman, Batı uçlarında olduğu gibi Doğu uçlarında da başarıyla görev yaptıkları görülmektedir. Fatih Sultan Mehmed devrinde, Mihaloğlu Ali Bey yaptığı hizmetlerle ailenin en şöhretli uç beyi olmuştur. Kurdukları vakıflar aracılığı ile Rumeli ve Balkanların gelişmesinde önemli rol oynamışlardır. Bu vakıflar aracılığıyla inşa edilen yapılar, Osmanlı idaresinin bölgede kalıcı olmasına katkı sağlamıştır. Mihaloğlullarının Balkanlarda uyguladığı politikalar, Osmanlı fetih sisteminin temel karakterini yansıtması bakımından önemlidir. Mihaloğulları, Osmanlı Devleti'ne sadakat ile hizmet etmişlerdir. Osman Gazi ile Köse Mihal arasında başlayan güvene bağlı dostluk, II. Murad ile Mihaloğlu Mehmed Bey ve Fatih Sultan Mehmed ile Mihaloğlu Ali Bey ilişkilerinin hep sadakat üzerine kurulması ile devam etmiştir. Mihaloğulları ailesi mensupları, Osmanlı idari sisteminde önemli görevler almışlardır.
68 Numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H. 1129-1130 / M. 1717-1718 s. 179-356)

Şer'iyye sicilleri, Osmanlı Devleti'nde yargı yetkisine sahip olan kadılar tarafından verilmiş olan kararları, tuttukları zabıtları, idari, siyasi ve hukuki yazışmaları içeren vesikalardır. Siciller, ait olduğu şehrin eski yerleşim birimlerini, buradaki insanlara verilen lakapları, insanların birbiriyle olan ticari münasebetlerini, sosyal yaşamlarını, ekonomik durumlarını, hukuki münasebetlerini içermekte ve şer'i mahkemeler hakkında önemli bilgiler vermektedir. Belli bölgelere ait ayrı ayrı tutulan bu vesikalar Osmanlı tarihinin derinlemesine incelenmesi ve araştırılması açısından önemli kaynaklardır. Halep Vilayeti'ne bağlı bir sancak olan Ayntab'a ait 174 tane şer'iyye sicili bulunmaktadır. Hicri 1129- 1130 ve miladi 1717- 1718 tarihli, 68 Numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili toplam 536 sayfadan oluşmaktadır. Bu çalışma, şer'iyye sicilinin ikinci yarısını oluşturan 178 sayfanın transkripsiyonu ve değerlendirmesini içermektedir. Tezin transkripsiyon bölümünde her belgenin üst kısmına sayfa numarası, belge numarası ve o belgenin konusu ve türü hakkında bilgi verilerek belgelerin daha pratik bir şekilde kullanılması ve tasnif edilmesi sağlanmıştır. Bu çalışma sonucunda XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde genelde Osmanlı özelde ise Ayntab'ın içerisinde bulunduğu siyasi, iktisadi, fiziki ve kültürel ahval bir nebze de olsa aydınlatılmaya çalışıldı.
Osmanlı Devleti'nde müneccimbaşılık ve müneccimbaşı Hüseyin Efendi

'Osmanlı Devleti'nde Müneccimbaşılık Ve Müneccimbaşı Hüseyin Efendi' başlığıyla kaleme almış olduğum tez çalışmamın konusunu seçmemde bu alanda ortaya konmuş çok fazla çalışmanın olmamasının etkili olduğunu söyleyebilirim. Tezde müneccimlik vekahinlik kavramlarının altının doldurulup konunun sağlam temellere oturtulması için geniş bir tarihsel yelpazede kehanet, kahinlik, müneccimlik ve gelecekten haber vermekavramlarının izi sürülmüştür. İlk çağlardan itibaren toplumların geleceklerini önceden bilme adına ortaya koydukları çabalar ve gelecekten haber veren kimselere atfettiklerideğer, bazen olaylar, bazen beyanlar bazen de kültürel değişimlerden örneklerle aktarıldı. Batı kültüründeki kahinlik kavramı ile doğudaki müneccimlik kurumu arasındaki farkların ve de benzerliklerin ne olduğu ayrı bir başlıkta incelenirken müneccimlikkavramının Türk ve İslam tarihi açısından ne ifade ettiği farklı tarihsel argümanlarlaortaya konmaya çalışıldı. Tezin çıkış noktasını oluşturan 'İslami esaslara göre yönetilen Osmanlı devleti sarayında İslam'ın yasakladığı müneccimlik kurumu nasıl hayatbulabildi? sorusu bu perspektiften bakılarak cevaplanmaya çalışıldı. Üçüncü bölümde ise yukarıda bahsi geçen konuların Osmanlı Devleti'ndeki izdüşümü MüneccimbaşıHüseyin Efendi'nin hayatı üzerinden aktarılmaya çalışıldı.
Sipahizade Ahmed'in Gazavat-name-i Cezİre-i Girit ve Zadre isimli eseri

Osmanlı döneminde kaleme alınmış olan yazma eserler üzerinde yapılan çalışmaların, Osmanlı tarihinin aydınlatılması ve yeni bilgilerin elde edilmesi açısından katkıları büyüktür. Bu sebeple bu tür eserlerin ortaya çıkarılarak, araştırmacıların hizmetine sunulması büyük önem arz etmektedir. Bizim çalışmamızın konusunu içeren eser; XVII. yüzyıl Girit, özellikle Bosna tarihine katkı sağlaması açısından değer taşımaktadır. Sipahi-zade Ahmed Efendi'nin kaleme aldığı Gazavatname-i Cezire-i Girit ve Zadre adlı eser, Sultan İbrahim döneminde Girit Adası'nın muhasara edildiği 1055/ 1645 yılından başlar. Akabinde ise, ilk önce Girit daha sonra da Bosna sınırında gerçekleşen muharebeler, buraya tayin edilen serdarların isimlerinin başlığı altında, sırasıyla anlatılır. Bundan sonra eserde genel olarak 1055/ 1645 tarihinden itibaren Bosna'da meydana gelen olaylar aktarılır. Eserin sonlarına doğru ise Köprülü Mehmed Paşa'nın 1068/ 1657 Erdel seferindeki Yanova Kalesi fethi tasvir edilir. Eserin isminden muhtevasının Girit olduğu intibası verilmekteyse de asıl olarak Bosna sınırında gerçekleşen mücadeleler anlatılmıştır. İlmiye kökenli olan Sipahi-zade Ahmed Efendi, Bosna bölgesinde kadılığın dışında çeşitli görevler yapmıştır. Ayrıca eserinde anlattığı seferlerin bir kısmına bizzat katılmış ve devrin ileri gelen devlet adamları ile yakın temas içinde olmuştur. Gazavatname-i Cezire-i Girit ve Zadre'nin hem müellifin bizzat müşahedelerine hem de olaylara şahid olanların tanıklıklarına dayandığı için XVII. yüzyıl Osmanlı tarihine önemli ve orjinal katkılarda bulunmaktadır.
Osmanlı-Sırp karşılıklı askerİ istihbarat faaliyetlerinin değerlendirilmesi (1880-1912)

Bu araştırma, 1880- 1912 yılları arasında Sırbistan ve Osmanlı Devleti'nde askeri istihbarat faaliyetleriyle uğraşmış olan kurumların ne zaman ortaya çıktığı, nasıl geliştirildiği, birbirlerine dair nasıl istihbarat bilgilerini topladıkları ve nihayet, istihbarat şebekesinin nasılçalıştırıldığını konu almaktadır. 1878'den sonra her iki devletin ters siyasi stratejik hedefleri var olmuş ve farklı niyetlerle istihbarat faaliyetlerine girişilmiştir. Eski Sırbistan ve Makedonyanedeniyle Sırbistan'da, Bulgaristan ile Osmanlı Devleti ana düşman olarak algılanıpdeğerlendirilirken, Osmanlı Devleti nezdinde İstanbul ve Boğaz Meselesi nedeniyle Bulgaristan, Rusya ve Yunanistan orduları ana tehditler olarak farz edilirken Sırbistanbaşlıca düşman olarak görülmemiştir. Bu yüzden de Sırbistan ordusu ile ilgili derin ve detaylı bilgilerin toplamasıyoluna gidilmediğianlaşılmaktadır. Öte yandan Sırbistan, Osmanlı Devleti'ndeki diplomatikmisyonları vasıtasıyla Osmanlı Devleti ve ordusu ile ilgili detaylı bilgiler elde ediyordu. Araştırmada, Osmanlı Devleti ile Sırbistan arasında karşılıklı istihbarat faaliyetlerinin nasıl başladığı, iki devletin sefiri/ortaelçisi, şehbenderi/konsolosu ve ataşemiliterlerinin nasıl işgördükleri, iki devletin istihbarat belgeleri ve ülkelerinde yayımlanmış askeri, coğrafi, topoğrafik, etnoğrafi ve beşeri coğrafya kitapları üzerinde birbirlerini nasıl gördükleri, hangibilgilerielde etmeyi tercih ettikleri ve özellikle, hangi kaynaklardan istifade ettikleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca, iki devletin resmi ve gayriresmi askeri gazeteciliği de ele alınarak, grafik ve tablolar yardımıyla her iki devletin resmi ve gayriresmi askeri gazeteciliğinin 1880 -1912yılları arasındaki performansı da değerlendirilmiştir. Bunun sonucunda, 1880- 1912 yılları arasında Sırbistan'ın ana düşmanlarından biri olarak gördüğü Osmanlı Devleti'ni tanımak, takip etmek hakkında, derin ve detaylı bilgiler toplamak hususunda daha başarılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, Osmanlı Devleti'nin Sırbistan'ı yakın ve büyük bir tehdit olarak görmediği için, istihbarat faaliyetleriniBulgaristan ve Düvel-i Muazzama ordularınayönlendirdiği söylenebilmektedir.
III. Selim Dönemi ıslahat çabaları: Nizam-ı Cedid

III. Selim tahta çıktıktan sonra (1789-1807) Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu durumu iyi görmeyerek, her alanda bir dizi ıslahata girişmiştir. Bu ıslahatlara 'Nizam-ı Cedid' denilmiştir. Bu dönemde özellikle askeri ıslahatlara ağırlık verilmiş olup, geleneksel Yeniçeri Ocağı yanında Nizam-ı Cedid birliği teşekkül edilmiştir. Yeni askeri birliklerin ihtiyaçlarını gidermek ve yapılacak reformları finanse etmek üzere iradi Cedid adında bir de hazine kurulmuştur. Anadolu ve Rumeli'de kurulan birçok kışlada yetişen Nizam-ı Cedid askerlerinin sayısı 1807'ye kadar devamlı artış göstermiştir. Nizam-ı Cedid'in subay ihtiyacını karşılamak amacıyla Mühendishane-i Berri-i Hümayun adıyla bir okul kurulmuştur. Ayrıca geleneksel Osmanlı ocakları olan Humbaracı, Lağımcı ve Topçu Ocakları için yeni kanunlar çıkarılmış, başta Fransa olmak üzere, yabancı ülkelerden getirilen uzmanlar aracılığı ile ocakların ıslahı sağlanmıştır. Osmanlı Bahriyesi'nde de ilk önemli yenilikler III. Selim döneminde gerçekleşmiş olup, birçok yeni gemi inşa edilmiştir. III. Selim zamanında askeri yeniliklerin dışında diğer alanlarda da bazı yenilikler göze çarpar. Avrupa başkentlerinde ilk daimi elçiliklerin açılması, ülkenin idari taksimatının yapılması, Meşveret Meclisleri'nin yoğun bir biçimde toplanması, ticari ve sosyal hayatın düzenlenmesi için yeni kanunların konulması bunlar arasında sayılabilir. Yapılan yeniliklere ve Nizam-ı Cedid askerlerine karşı zamanla yeniçeriler tepkilerini açığa vurmuş, bu tepkilere bazı devlet adamları ve ayanlar da destek vermiştir. 1807 Kabakçı Mustafa İsyanı ile Nizam-ı Cedid kaldırıldığı gibi III. Selim de kısa bir süre sonra öldürülmüştür. önceki yenilik hareketlerine göre daha bilinçli, planlı ve programlı olan Nizam-ı Cedid yenilikleri kendinden sonraki yenilik ve yenilikçilere büyük ölçüde etki etmiştir. Bu yüzden Osmanlı Tarihi'nde üzerinde durulması gereken bir dönemdir.
Y. İ. Bulgakov, Rus büyükelçi N. Repnin'in İstanbul'a seyahati (1776), inceleme-tercüme

1775 yılında Çariçe II. Katerina, N. V. Repnin'i Osmanlı İmparatorluğu'na fevkalade büyükelçi olarak tayin etmiş ve elçiliğin asıl misyonunu iki ülke arasındaki ilişkileri kuvvetlendirmek şeklinde belirlemişti. Repnin 1775 yılının ilk aylarında gideceği seyahatın planını çiziyor, kendisiyle birlikte görev yapacak ve refakat edecek kişileri seçiyordu. Eylül'ün son günlerinde Ayastefanos'a'e geldi, 3 Ekim'de ise büyükelçiliğin müşir Babıali'ye büyükelçiliğin gelişi hakkında haber verdi. 5 Ekim'de Repnin İstanbul'a Edirnekapısı'ndan giriş yaptı. Knez'in maiyeti ise beş yüz kişiden oluşan ekipti. Fakat Babıali'nin resmi kurallarına göre bayram gelmeden önce törenin yapılması, hazırlıkların yetişememesi ihtimalından dolayı güçleşti ve dolayısıyla Repnin'in kabulü Kurban bayramı sonrasına ertelenmişti. Aslında Türkler büyükelçinin kabulünü ağırdan alıyorlar ve aracıların yardımıyla Küçük Kaynarca Antlaşması'ndaki olumsuz şartları daha uygun hale getirmeye çalışıyorlardı. Ekim'in sonunda Babıali barış antlaşmasının şartlarında değişiklikler yapılması için bir takım öneriler sundu. Repnin ise mevcut olan zor ilişkilerin daha kötüye dönmemesi için antlaşmayla ilgili herhangi bir değişikliği görüşmekten kaçındı. Knez'in bu konudaki ısrarını ve diretmesini gören Babıali, büyükelinin kabul gününü daha fazla ertelemekten vazgeçmişşti. 28 Kasım'da N. V. Repnin resmi olarak sadrıazamı ziyaret etti. Ertesi günü büyükelçiliğin müşiri ile veziriazama, sekreterlerle şeyhülislam ve reisülküttaba hediyeler gönderildi. Sultan I. Abdülhamid için hediyelerin Saray'a gönderilmesi 30 Kasım'da idi. Büyükelçi Repnin'in Sultan I. Abdülhamid (1774-1789) tarafından kabulü ve Çariçe'nin mektubunu takdimi 1 Aralık 1775'dedir. Sultan tarafından kabulünü temin ederek büyükelçi asıl amacına ulaşmış bulunuyordu. büyükelçinin dönüş yolculuğuna çıkması 13 Nisanda 1776'dadır.
XIX. yüzyıl başlarından kaldırılışına kadar Evlad-ı Fatihan teşkilatı

XIX. yüzyıl başlarından itibaren Evlad-ı Fatihan teşkilatının yenilenmesine gidildi. 1810 yılında yeni bir nizamname hazırlandı ve yürürlüğe girdi. Padişah II. Mahmud (1808-1839), Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdıktan sonra mevcut düzenli ve düzenli olmayan askeri ocaklara yönelik yenilikler yaptı. Muntazam olmayan askeri birliklerden biri olan Evlad-ı Fatihan'da askeri ıslahata tabi tutulanlardandı. İlk olarak, bir kısım Asakir-i Mansure subayları Evlad-ı Fatihan'ı eğitmek üzere İstanbul'dan Selanik'e gönderildi. Ardından Osmanlı Rus Savaşı (1828-1829) arifesinde bu birlikler için yeni bir nizamname hazırlandı. 1828 tarihli bu nizamnamenin temel amacı eskimiş yapıyı düzeltmek ve yenileştirmekti. Evlad-ı Fatihan, her biri 814 kişiden oluşan dört piyade taburu olarak yeniden düzenlendi. Dört piyade taburu 'on üçüncü alay' ismi altında düzenlendi. Evlad-ı Fatihan birlikleri Mısır ordusuna karşı Osmanlı kuvvetleri içinde çarpıştı. Tanzimat reformları ile mevcut teşkilat yapısı uyuşmayan Evlad-ı Fatihan teşkilatı, 1845 yılında kaldırıldı.
Osmanlı İmparatorluğu'nda Yemen'de Zeydi İmam Yahya'nın isyanı (1904-1914)

İmam Yahya h. 1286 yılında Yemen'in San'a şehrinde dünyaya gelmiştir. İlk eğitimini babası İmam Mansur'un yanında aldıktan sonra Yemen'in farklı bölgelerinde dönemin hatırı sayılır isimlerinden dersler almaya devam etmiştir. Meşhur alimlerin gözetiminde eğitimini tamamlayan Yahya babasının vefatının ardından 1904 senesinde resmen Yemen'in yeni Zeydi imamı olmuştur. İmam unvanını alarak dini ve siyasi bir hüviyet kazanan Yahya, bu tarihten itibaren siyaset sahnesinde oldukça etken bir rol oynamaya başlamıştır. İmamete geçmesinin ardından ilk iş olarak, hasım ilan ettiği Osmanlılara karşı direniş başlatmıştır. 1904- 1905 senesindeki bu ilk girişimin ardından 1910 senesi sonlarında ikinci kez Osmanlı Hükümeti'ne karşı isyan teşebbüsünde bulunacaktır. Osmanlılara karşı gerçekleştirilen bu isyanı nedeniyle Osmanlı kuvvetleri ve İmam Yahya taraftarları arasında geçen uzun müsademelerin ardından Osmanlı İmparatorluğu ile İmam Yahya anlaşma masasına oturmuşlar ve 1911 senesi Ekim ayı itibariyle De'an Anlaşması imzalanmıştır. İmzalanan bu anlaşma ile kısa vadede İmam Yahya'nın Osmanlı idaresi ile olan meselesi sonuca bağlanmakla birlikte Yemen'deki karışık durum mevcudiyetini bir müddet daha sürdürmeye devam etmiştir. De'an barışının ardından yaşanan süreçte, İmam Yahya Birinci Cihan Savaşı esnasında Yemen'deki Osmanlı muhalifi yapılanmalara dahil olmamış ve Osmanlı hükümdarına olan bağlılığını muhafaza etmiştir. Mondros Mütarekesi'nin neticesinde ise İmam Yahya kesin olarak Yemen'in kuzey bölgelerinin idaresini ele geçirmiştir
Mühimme defterlerine göre Osmanlı hakimiyetinde Sudan

Osmanlı Devleti nde karar organı olan Divan-ı Hümayun'da tutulan defterlerin en önemlisi olan Mühimme defterleridir. Osmanlı Devlet mekanizmasının işleyişi, tebaa ile olan ilişkiler, siyasi, askeri ve sosyal konulara dair hükümleri içeren birinci elden kaynak niteliğindedirler. Nitekim Önceden Osmanlı hakimiyeti altına girmiş olan 38 i aşkin devletlerin tarihlerine ait kayıtlar mevcuttur. Bu ülkelerin yazarları tarihlerini yazerken osmanlı arşivine başvuru yapmadan yazdıkları eksik kalacaktır. Bu çalışmada kastedilen sudan, kanuni Sultan Süleyman zamanında fethedilen Sudan topraklarında bulunan Habeş eyaletidir. Bu eyaletin büyük bir kısmı bugünkü Sudan ın toprakları üzerinde olup ilk merkezi Sudan nın meşhur liman şehri olan Sevakin olmuştur. Osmanlı Arişvi nde bulunan 267 Mühimme defterleri taradıktan sonra Habeş eyaleti nin kuruluş ve Osmanlı nın oradaki münasebtleri ile ilgili hükümleri değerlendirdik. Dolaysıyla yapılan bu çalışma Mühimme defterlerindeki hükümler Sudan tarihine ışık tutması bakımında önemlidir.