turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlı Dönemi'nde Mat kazası

'Osmanlı Döneminde Mat Kazası ' adlı tez çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Mat Kazası'nın Osmanlı öncesi, Osmanlı dönemi ve İdari yapısı incelenmiştir. İkinci bölümde ise sosyal ve ekonomik yapısı, yerleşim ve nüfus, ekonomik, dini, mimari ve kültürel boyutundan bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise Osmanlı döneminde Mat Kazası'ndan çıkmış olan devlet adamları ve din adamları araştırıp incelenmiştir. Mat Kazası, bugün Arnavutluk'un kuzey kısmında bulunmakta ve hala aynı ismini taşımaktadır. Tez söz konusu döneme ait birincil kaynaklar kullanılarak hazırlanmış olmaktadır.
131 numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili'nintranskripsiyonu ve değerlendirilmesi (h.1182-1195 / m.1768-1780, s. l-96)

Osmanlı tarihinin en önemli arşiv kaynaklarından bir tanesi de Şer'iyye Sicilleridir. Ait oldukları dönem ve yer hakkında oldukça önemli bilgiler veren Şer'iye Sicillerinden faydalanma konusu, bugün için belli başına bir problem olmaktadır. Bu durum ise sicillerden faydalanma konusunu belirli bir metoda bağlı kılmayı zaruri hale getirmektedir. İşte bu açıdan Türkiye'de bulunan bütün sicillerin fihristlerinin yapılması zorunludur. Bu çalışmamızda, Türk tarihi ve kültürü açısından büyük bir önem taşıyan Şer'iyye Sicillerinden sadece bir tanesinin fihrist ve tanıtımının yapılması suretiyle, bu alanda yapılan çalışmalara bir örnek teşkil etmesi amaçlanmıştır. Osmanlı Devleti'nin yerel mahkeme kayıtları olan Şer'iye sicilleri şehir tarihçiliğinin en önemli kaynakları olduğu gibi sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan son derece önemlidir. Bu çalışmada H.1182- 1195(M. 1768 -1780) tarihlerini ihtiva eden ve 96 sayfadan oluşan 131 numaralı AyntabŞer'iyyeSicilinin sayfasının transkript ve değerlendirilmesi yapıldı. Sicilde yer alan belgelerin miras, , tereke kayıtları, alacak-verecek davaları, vasi ve vekil tayini, nafaka talepleri, tarla satışı, naibe tayini, gedik tımarı ve buyururdu gibi konularla ilgili olduğu görüldü. Neticede Gaziantep'in yaklaşık iki buçuk asır önceki durumunun anlaşılmasına katkı sağlandı. Ayrıca Müslüman ahalinin durumunun ve sosyal yapısının nasıl olduğu hakkında bilgi edinildi.
Atatürk Kitaplığı M. C. O.71 numaralı 909-933/1503-1527 tarihli İn'amat Defteri

İstanbul Belediyesi Atatürk Kitaplığı Muallim Cevdet Yazmaları O.71 numarada bulunan İn'amat Defteri adlı bu defter 909 933/1503- 1527 yılları arasını kapsamaktadır. Defterin 909/ 1503 ve 910/ 1504 yılları Ömer Lütfi Barkan ve Mustafa Açıkgöz tarafından neşredilmiştir; ancak türünün ilk örneği olduğu için bu defterin bir bütün olarak transkripsiyon ve değerlendirmesinin yapılması gerektiği fikrinden hareketle bu çalışma meydana getirilmiştir. Çalışmamızda Barkan ve Açıkgöz'ün çalışma metodundan yararlanmakla birlikte metod olarak farklı bir yol izlemeyi tercih ettim. Defterde 909-933/1503- 1527 tarihleri arasında genel olarak devlet adamlarına, elçilere, saray mensuplarına, ulemaya ve şeyhlere, sanatkarlara ve şairlere, devlet teşkilatının çeşitli kademelerinde bulunan vazifelilere, muhtelif vesilelerle in'am, tasadduk, teşrif, tevcih, irsaliye ve adet vb. başlıklar altında para, değerli kumaş ve hediyelerin verildiği görülmektedir. Bu Defter, günümüze kadar birçok araştırmacının, siyasi, askeri, edebi, mimari, idari vb. alanlardaki çalışmalarının ana kaynağı olmuştur. Keza 909-933/1503- 1527 tarihleri arasındaki farklı alanlara ait kayıtları ihtiva etmesinden dolayı bu defter, yeni araştırmalara önemli bir kaynak olacaktır.
19 numaralı Gaziantep şer'iye siciline göre mülk satışları (1647-1648)

olup 15 cm eninde, 42 cm boyundadır. 227 adet mülk satış belgesi vardır. Bu belgelerde 277 adet mülkün satışı yapılmıştır. Satışların 135 1 ev ve yan unsurlarıyla, 51'i bağ, 41'i tarla, 13'ü dükkan, 5'i değirmen, 16'sı bostan, I4'ü diğer satışlarla ilgilidir. Satışın 264 adedinde müslümandan müslümana, 7 adedi müslümandan zımmiye ve 6 adedi zımmiden müslümana yapılmıştır. 23'ün akrabalık İlişkisi vardır. Mülk satışlarının 253 adedinde esidi guruşla, 17 adedinde guruşla, 6 adedinde riyali guruşla; 1 adedinde koyun karşılığında satış yapılmıştır. Akçe ile. yapılmış satış ise hiç yoktur. Yapılan satışlarda 77 adet köy ve mevki, 36 adet mahalle adı tespit edilmiştir. 228
Lucy M. J Garnett'ın 'Türk halkı' adlı eserine göre Türkler

Uzun ve görkemli imparatorlukların başında gelen Osmanlı Devleti, tarih boyunca gerek siyasi gerekse kültürel ve sosyal açıdan birçok Avrupalı seyyahın ilgisini çekmiştir. Doğuyu mistik bir havaya sokan ve merak ettiği Doğu'yu görme imkanına sahip olamasa da, kitaplar sayesinde onu yaşama ve inceleme şansı bulan okuyucu, seyyahların eserlerine oldukça fazla ilgi göstermiştir. Bu kitaplar birçok bakımdan tarih çalışmalarına oldukça fazla katkı sağlamıştır. XVIII. ve XIX. yüzyıllarda dünyada yaşanan değişimler seyahat etmeyi kolaylaştırmış, birçok imkanı seyyahlara sunmuştur. Batının, çoğu zaman öteki olarak gördüğü ancak birçok bakımdan kopamadığı coğrafyaya yüzyıllarca egemen olan Osmanlı Devleti birçok seyyah, tarihçi, halkbilimci sosyolog ve antropoloğun ilgisini çekmiştir. Osmanlı Devlet'ine gelen seyyahların bazıları önyargılarından kurtulamayıp, oryantalist söylem çerçevesinde Batı'dan daha geri kalmış bir Doğu resmetse de, önyargılarından arınıp Osmanlı Devleti'ni ve toplumunu daha az yansız ve olduğu gibi göstermeye çalışan seyyahlar da olmuştur. Bu tezde Türklere daha tarafsız olarak bakabilmeyi başarmış ve Türk halkını her yönüyle, özellikle de kadın gözüyle incelemeyi başaran Lucy M. J Garnett (1849-1934)'ın Türk Halkı-Sosyal Yaşantıları, Dini İnanışları ve Kuruluşları, Ev Yaşantıları adlı eserinde Osmanlı Türklerinin nasıl yansıtıldığı ele alınmıştır.
Musul vilayeti hapishaneleri (1864-1918)

Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nde Tanzimat fermanıyla birlikte gündeme gelen hapishane reformunun, devletin Arap Coğrafyasındaki önemli vilayetlerinden biri olan Musul ve mülhakatındaki hapishaneler özelinde 1864 Vilayet Sistemine geçilmesiyle başlayan ve bölgenin 1918 yılında Osmanlı hakimiyetinden çıkışına kadar olan süreç zarfındaki etkileri tespit edilmiştir. Bu dönemde Musul Vilayeti hapishanelerinin elverişsiz koşulları, hapishane reformuyla amaçlanan mahkumları ıslah etme yönteminin tersi yönünde seyretmiş ve bu hapishaneler mahkumlar için bir suç okulu olmuştur. Hapishanelerin elverişsiz koşulları ve hıfzıssıhha şartlarına mugayir oluşu sıklıkla dile getirilmiş ve hapishanelerin ıslah edilmesi veya yeniden inşa edilmesi gerektiği belirtilmişse de bu istekler yeterli kaynak ayrılamaması gibi gerekçelerle çoğunlukla karşılık bulamamıştır. Bölgenin muhafazakar sosyo-kültürel yapısı hasebiyle kadınlar arasında suç oranının oldukça düşük olduğu ve bu sebeple nisa hapishanelerinin sayısının oldukça az olduğu gözlenmiştir. Yine hapishane reformunun bir adımı olarak hapishane personelinin ıslah edilmesi yönünde çalışmaların yapıldığı ancak idari sistemdeki bozukluğun burada da devam ettiği, hapishane personelinin karıştığı yolsuzluklarla tespit edilmiştir. Ayrıca bölgenin oldukça yüksek olan suç oranının hapishanelere tam olarak yansımadığı görülmüş, istatistik cetvelleri ışığında mahkumların sosyal profilleri tespit edilmiştir.
109 Numaralı Mühimme Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi

Osmanlı Devleti'nin merkez teşkilatının en üst yönetim organı Divan-ı Hümayun'dur. Burada alınan kararların kaydedildiği 'Mühimme Defterleri', Osmanlı tarihi açısından çok önemli bir konuma sahiptir. İncelediğimiz 109 Numaralı Mühimme Defteri, 1697 tarihli olup, II. Mustafa (1695-1703) dönemine aittir. Bu defter, XVII. yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti'nin iktisadi, sosyal, askeri ve idari durumu hakkında önemli bilgiler içermektedir. Çalışmamız, defterin yeni harflere çevrilmesi ve tahlil edilmesinden meydana gelmektedir. Defter şekil ve muhteva özellikleri açısından tahlil edilmiştir. Şekil açısından incelenirken, defterin fiziksel durumu, diplomatik ve teknik özellikleri hakkında bilgiler verilmiş; muhteva kısmmda ise, hükümler içeriklerine göre konularına ayrılarak değerlendirilmiştir. 109 Numaralı Mühimme Defteri'nde eşkıyalık hareketleri, Macar seferi, suiistimaller, sahtecilik, kalpazanlık, vakıf, imar, çingeneler, gayr-i müslimler ve kiliseye ait çeşitli konularda hükümler bulunmaktadır. Çalışmamızda genel olarak Mühimme Defterleri hakkında bilgiler de verilmiştir. Ayrıca çalışmamızın ilgili araştırmacılara daha yararlı olabilmesi için yeni harflere çevrilen hükümlerin Özetleri hazırlanarak, çeviriye esas olan belgelerin fotokopileri eklenmiştir. i
II. Abdülhamit Dönemi basınında 'Ötekilik' sorunu (1876-1909)

Kimlik olgusu, kendi içinde farklılıklar ve bu farklılıkların oluşturduğu,'biz' ve 'öteki' yapısını barındırmaktadır. 'Biz' yapısı bireyin bir topluluk içine girerek, bu topluluğa karşı aidiyet duygusu beslemesiyle kendini bu toplulukla bütünleştirmesi sonucu oluşmaktadır. 'Biz'in oluşumu doğal olarak bir de 'öteki'nin oluşumunu ortaya çıkaracaktır. Kimlik olgusu ise toplulukları birbirinden ayırır ve onları diğerlerinden farklı kılar. Bu farklı topluluklar ile bunların kendi içinde barındırdığı 'biz' ve 'öteki' yapısı tarihsel süreçte her zaman yer bulmuştur. Kimlik olgusunun oluşumu, ulus-devletlerin ortaya çıkmasıyla resmi bir boyut kazanmış ve dünya hakimiyeti amacını taşıyarak bünyesinde birçok farklı topluluğu barındıran imparatorlukları yıkıma uğratmıştır. Osmanlı Devleti, kimlik olgusunun ortaya çıktığı yer olan Avrupa'ya en yakın ülke olarak bu durumdan en erken etkilenen devlet olmuştur. Bu dönemde dünyada hızla yayılmakta olan basın, Osmanlı Devleti içinde de yer almış ve bu Devlet açısından yeni bir kaynak oluşturmuştur. II. Abdülhamit dönemi Osmanlı Devleti, kimlik arayışında olan bir devlettir. Çalışmanın amacı, II. Abdülhamit dönemi içerisinden seçilmiş dört gazetenin kimlik açısından incelenerek içinde barındırdığı 'öteki'liği ortaya çıkarmaktır. Bu bağlamda basın, devrin yönetime yakınlığı ile bilinen Tercüman-ı Hakikat, Tarik, Saadet ve Ma'lumat gazetelerine yapılan içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Bu sebeple öncelikle, gazetelere yapılan içerik analizi sonucu gazetelerde işlenilen haberler, üslup ve işlediği konu açısından değerlendirilerek, basının içinde barındırdığı 'biz' yapısı ortaya çıkarılmış ve 'öteki'ne bakış bu açılardan değerlendirilmiştir.
98/1 numaralı Gaziantep Şer'iyye Sicili (H.1155/M.1742?1743) transkripsiyon ve değerlendirme

Şer'iyye Sicilleri, sosyal, iktisadi, ticari, tarımsal, askeri, siyasi bakımlardan tarihimizin aydınlatılması ve geçmişş dönemlerdeki hayat şartlarının anlaşılması bakımından çok değerli bir hazinedir. Şer'iyye Sicilleri, şehir tarihi araştırmalarında da çok büyük bir öneme haizdir. Şer'iyye Sicilleri, ait oldukları yerde yaşayan halkın: günlük hayatını, giyecek ve yiyecek fiyatlarını, çarşılarını, evlerini, camilerini, pazarlarını, çeşitli müesseselerini, mahalle ve köylerini, örf ve adetlerini, o zamanki hukuk ve tatbikatını, vakıflarını, hayat şartlarını, ödedikleri vergileri, devlet görevlileri ile olan münasebetlerini ve benzeri konulardaki durumlarını gösteren çok değerli bilgiler elde etmemizi mümkün kılmaktadır. İncelemiş olduğumuz 98/1 numaralı Gaziantep Şer'iyye Sicili de yazılmış olduğu dönemdeki Gaziantep'in (Hicri 1155 ? Miladi 1742 /43) tarihi, iktisadi, sosyal, hukuki, sosyolojik ve demografik yapısı hakkında bilgiler içermektedir. 99 adet belge bulunan Hicri 1155 ? Miladi 1742/ 43 tarihli 98/1 numaralı Gaziantep Şer'iyye Sicili'nin orijinal metinleri İstanbul'daki Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde, mikrofilmleri ise Ankara Milli Kütüphane'de bulunmaktadır. Biz 98/1 numaralı Gaziantep Şer'iyye Sicili'ni Ankara Milli Kütüphane'deki mikrofilm bölümünden fotokopi yolu ile temin edebildik.98/ 1 numaralı Gaziantep Şer'iyye Sicili'nin çevirisi ile özelde Gaziantep'in tarihine, sosyal yapısına, genelde ise Osmanlı Devleti'nin hukuk uygulamasının ve kurumlarının işleyişinin anlaşılmasına bir nebze de olsa ışık tuttuğumuzu düşünmekteyiz.
64/1 numaralı Kayseri Şer'iyye sicili ( H. 1066 / M. 1655-1656)transkripsiyon ve değerlendirme

Altı asırdan fazla hüküm süren Osmanlı Devleti her alanda titizlik göstermiş ve yapılan her uygulamayı kayıt altına aldırmıştır. Birçok kanunname oluşturulmuştur. Ancak bunların yanı sıra Osmanlı Devleti'nde iktisadi, sosyal, ekonomik, askeri ve hukuk alanlarındaki işleyişle ilgili çok önemli yer tutan ve mahallinde tutulan şer'iyye sicillerinin Osmanlı Devleti'nin anlaşılmasında değeri aşikardır. Şer'iyye sicillerinden; davaların nev'ine bakarak evlenme-boşanma oranlarını, sebeplerini ve velayet durumlarındaki titizliği, Müslim-gayrimüslimlerin birbirine şahitlik yapmalarından, alım-satım yapmalarından aralarındaki ilişkileri, miras ve vergi davalarından kısmen de olsa ekonomik yapıyı, sefere gidip mallarını vekalet bırakmalarından askeri durumları ayrıca o dönemdeki idari taksimatı mahalle, köy, nahiye isimlerini öğrenmek mümkündür. Yani yerel tarih araştırmaları için Şer'iyye sicilleri vazgeçilmez kaynaklar olmuşlardır. Osmanlı Devleti'nin önemli sancaklarından biri olan Kayseri'nin, sosyal ve ekonomik yaşamına kaynak teşkil edecek olan 64/1 Kayseri Şer'iyye sicilleri'nin mikrofilmleri, Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır. Bunların birer fotokopi ve bazılarının mikrofilmleri de Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezi'nde yer almaktadır. 64/1 Numaralı Şer'iyye Sicili'nin bir nüshası fotokopi olarak KAYTAM' dan alınmıştır. Öncelikle transkripsiyonu yapılan Osmanlıca metinlerin özetleri çıkarılmış ardından yapılan kaynak taraması sonucu belgeler değerlendirilmiştir. Bu çalışmada 1655- 1656 yılları arasında Kayseri'nin toplum yaşantısı, miras paylaşımı, alım-satım, vergi, emlak anlaşmazlığı, yaralama gibi birçok konu yer almıştır. Teze konu olan defterin tamamı 188 sahife ve 552 belgeden oluşmaktadır.
Mütareke Dönemi Amerikan raporlarında Türkiye (1919)

Mondros Ateşkes Antlaşmasının imzalanmasının akabinde başlayan, 1919 yılını da içine alan Mütareke Dönemi, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ve Dünya Tarihi açısından oldukça önemli bir zaman aralığını temsil eder. Bu dönemde dünyada yaşanan gelişmeler, dünya politiğinin yeniden oluşum sürecini ve Osmanlı Devleti Tarihi'nin son zamanlarını anlamak açısından oldukça önemlidir. Mütareke Dönemi tarihsel periyodu içinde dünyada yaşanan gelişmeler, devletlerin birbirleri ile olan ilişkileri, politik, ekonomik ve sosyal açıdan önemli gelişmeleri beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada, mütareke döneminde Osmanlı Devleti'nin çok boyutlu ilişkiler geliştirdiği, 1919 yılının dünya tarihine damgasını vuran, en önemli devletlerden biri olan Amerika Birleşik Devletleri'nin politikası ve Türkiye algısı işlenmiştir.
1325 (1908) tarihli Sahra İstihkamatı Ta'limnamesi ışığında Osmanlı ordusunda modernleşme hareketleri

Osmanlı ordusunun gerileyişinin tarihi, Osmanlı savaş teknolojisinin güne ayak uyduramamasının tarihidir biraz da. Şanlı Osmanlı zaferlerinin arka planında Osmanlı'nın askeri dehası ve askeri teknolojiye göstermiş oldukları ehemmiyet yatmaktadır. Osmanlı gelişen Avrupa'nın askeri teknolojilerine yetişememiş ve devrinin gerisinde kalmıştır. Bundan sonra Osmanlı tarihi boyunca, bu gerilemeden kurtulmak ve çağdaşlarına ulaşabilmek amacıyla belirli reform ve ıslahatlar yapılmıştır. Bu ıslahatlardan en belirgin olanı da askeri alanda yapılacaktır elbette. Osmanlı ordusu Tanzimat ve ıslahatların akabinde bir modernizasyon sürecine girmiştir. Yapısal ve şekilsel olarak birçok değişiklik ve ıslahatlar uygulanmıştır. Bu ıslahatlarla beraber belirli askeri eğitimler, kurumlar ve kuruluşlar oluşturulmuştur. Sözü geçen bu dönemde, Osmanlı ordusunun yenileştirilmesine ilişkin belirli bir literatür de günümüze değin gelmiştir. Ordudaki yenileştirmeler piyadelerden önce topçu ve lağımcı birliklerinde oluşturulmuştur. Bu anlamıyla Osmanlı ordu modernizasyonunun ilk hareket noktalarını da bu birliklerde aramak anlamsız olmayacaktır. Bu çalışma genelde Osmanlı ordusunun reformlarını içerirken dar anlamıyla ordu modernizasyonunun ilk alanlarından istihkam ve topçu birlikleri üzerindeki reformları ele almaktadır. Bu amaçla üzerinde durulan ana literatür 1908 tarihli Sahra İstihkamatı Talimnamesine odaklanmaktadır. Bu tezin amacı, Osmanlı istihkam ve topçu birliklerinin konumlandırılması ve idaresi hakkında yazılan rehber kitapçıklarının ve özellikle de 1908 tarihli Sahra İstihkamatı Ta'limnamesi'nin içeriğine yönelik bir değerlendirme sunmaktır.
XVII. yüzyılda Osmanlı toplumunda Nakşibendilik: İstanbul, Diyarbakır, Bursa

XVII. yüzyıl Osmanlı toplumunda Nakşibendi tarikatının konu edildiği bu çalışmada, adı geçen tarikatın zikredilen yerlerde ne derecede etkili olduğu ortaya konulmuş, Osmanlı'nın bu üç büyük şehrinde bulunan tekkeler ve bu tekkelerde görev yapan şeyhler hakkında bilgi sunulmuş, tarikatın devletle nasıl bir ilişkide olduğu gözden geçirilmiş, tarikat üyeleri ile ulema arasında nasıl bir ilişkinin olduğu tespit edilmiş, tarikatın halk ile ilişki düzeyinin hangi boyutta olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. XVII. yüzyılda Nakşibendi tarikatıyla ilgili az sayıda çalışma yapılmış olmasından dolayı XVII. yüzyıl araştırma dönemi olarak seçilmiştir. İstanbul, Diyarbakır ve Bursa'da Nakşibendi tarikatının işlevsel olmasından ötürü tez üç şehirle sınırlandırılmıştır. Nakşibendi tarikatının bu dönemde daha iyi anlaşılması için tarikatın devlet ve toplumla etkileşim boyutu konu olarak incelenmiştir. XVII. yüzyılda yaşamış olan Evliya Çelebi, Mustafa Naima Efendi, İbrahim Peçevi Efendi, Mehmed Şeyhi Efendi'nin eserlerinden yararlanmıştır. Ayrıca Osmanlı arşiv belgelerinden ve yazma eserlerden faydalanılmıştır. Araştırma üç temel bölümden meydana gelmektedir. Araştırmanın giriş bölümünde Nakşibendi tarikatının arka planı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Nakşibendi tarikatının Anadolu'ya gelişi ve XVII. yüzyıla kadar durumu ve XVII. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun genel durumu konu edilmiştir. İkinci bölümde İstanbul, Diyarbakır ve Bursa'da Nakşibendi tarikatı şeyhleri ve tekkeleri irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ise tarikat ehlinin devlet, ulema, halk ve birbirleriyle ilişkisi incelenmiştir. Bu çalışmanın sonucunda Nakşibendi tarikatının özellikle imparatorluğun merkezi olan İstanbul'da devlet ricali ve halkla etkili bir iletişim kurduğu anlaşılmıştır. Ancak bu ilişkinin her zaman olumlu olduğu söylenemez. Tarikat, imparatorluk taşrasının iki önemli şehri olan Diyarbakır ve Bursa'da da devletle orta düzeyde ilişki kurmuş ve halk üzerinde etkili olmuştur.
Osmanlıların modern döneminde kızların eğitimi: İnas rüştiyeleri ve eğitim programları (1859-1908)

Eğitim programları ve öğretim alanındaki gelişim ve dönüşümlerin bir bütün olarak incelenmesi ancak alanın felsefi ve tarihi temelleri üzerine yapılacak çalışmalarla mümkündür. Günümüzde kadınlar için sağlanan modern eğitimin başlangıcı hakkında bilgi sahibi olmak da bugünün eğitiminin nasıl şekillendiğini anlamamıza yardımcı olacaktır. Bu çalışmada, 1859'da ilk kız rüştiyesinin kuruluşundan II. Meşrutiyet'in ilan edildiği 1908'e kadar olan dönemde kız rüştiyelerinin eğitim programı incelenmektedir. Bu bağlamda, programın toplumsal talepler, öğretim yöntemleri, içerik düzenleme ilkeleri ve erkek rüştiyelerinden farkı açısından şekillenişi, gelişimi ve içeriği araştırılmaktadır. Araştırmada tarihsel bir vaka çalışması değerlendirmesi yapılmaktadır. Çalışma grubunun oluşturulmasında ölçüt örneklemeye başvurulmuş olup, belirlenen zaman aralığındaki kız ve erkek rüştiyeleri eğitim programları, kadın dergileri ve eğitim ile ilgili dergiler döküman incelemesine tabi tutulmuştur. Yazılı veriler toplandıktan sonra betimsel analiz yapılarak sonuçlara ve yorumlara ulaşılmıştır. Buna göre, kadınların eğitimine dair görüşler, kadının ahlaklı bir nesil yetiştirmesini ve aile kurumunu ayakta tutmasını sağlayacak biçimde eğitilmesinde hemfikirdir. Programın içeriği ve gelişimi, toplumda kadına biçilen rolleri yansıtan bu görüşlerle tutarlı bir çizgide ilerlemektedir. Program, mevcut derslerin yalnızca adlarının sıralandığı basit bir listeden yıllara göre gruplandırıldığı bir tabloya ve bu tablolarda derslerin kaçar saat işleneceği ile birlikte içeriklerinin de detaylandırıldığı günümüz programlarının ilkel bir haline dönüşür. Bu süreçte, ezbere dayalı öğretim yönteminden uzaklaşılarak anlatım ve gösterip yaptırma yöntemlerinin kullanılması teşvik edilmektedir. Ayrıca, öğretimde içerik düzenlemeye dair bilinenden bilinmeyene, kolaydan zora, kuramdan uygulamaya, yakından uzağa ve öncekilerden sonrakilere şeklinde adlandırılan ilkelere işaret eden açıklamalar da bulunmaktadır. Önceleri, kız programında dersler erkek programına göre sayıca az ve içerikçe basitleştirilmişken zamanla iki program arasındaki fark kapanır. Buna karşılık, kadınlara özgü derslerin varlığı ile dini içerikli derslerin ağırlığı söz konusu olduğunda farkın devam ettiği görülür. Bu fark sosyal disiplinin kadınlar üzerinde nasıl giderek yoğunlaştığının da bir göstergesi olmaktadır.
Osmanlı Devleti'nde Tanzimat'tan Cumhuriyet'e beşeri sermayenin ıslahı; İstanbul Sanayi Mektebi örneği

Bu çalışmanın amacı, XIX. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti'nde modern sanayileşme girişimlerinin doğurduğu nitelikli emek ihtiyacının merkezi devlet tarafından esnaf örgütlerinin yanı sıra nasıl karşılanmaya çalışıldığını İstanbul Sanayi Mektebi örneğinden hareketle ortaya konacaktır. Sanayi Mektebi uygulamasının Osmanlı toplumunda eğitim yoluyla beşeri sermayenin niteliğini artırma yolunda önemli bir adım olduğu sonucu, arşiv kaynaklarından elde edilen verilerle desteklenecektir. İlk bölümünde eğitimin, siyasi ve sosyal çalkalanmalardan nasıl etkilendiği ve bu hususta ne tür reformların yapıldığı hususunda bilgi verilmektedir. Islahhane'lerden Sanayi Mektebi'ne geçişin tarihsel analizi Başbakanlık Osmanlı Arşiv kaynaklarından faydalanılarak çalışılmıştır. İkinci bölümünde II. Abdülhamid Dönemi'nde Sanayi Mektebi'nde yapılan ıslahatlar incelenmiştir. Üçüncü bölümünde II. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar mektebin içinde bulunduğu durum izah edilmiştir. Bu dönemde açılan, vilayet bölgelerindeki Sanayi Mektepleri ile Özel Sanayi Mektepleri'nin açılış gayesi incelenmiştir. Bu çalışmada 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar İstanbul Sanayi Mektebi adına verilen mücadelenin sosyolojik ve ekonomik açıdan değerlendirilmesi yapılmıştır. Sivil eğitimin yansıması olan bu mektepte verilen eğitim ile birlikte esnafların bilgi ve beceri düzeyi artmıştır. Böylelikle daha iyi bir üretim gerçekleşmiştir.