Türkiye'de tavuk eti talebi ve tavuk eti talep projeksiyonları

Bu çalışmada temel olarak 1966- 1982 yılları arasındaki verilere dayanılarak, 1983- 1990 yılları. için tavuk eti talep projeksiyonları yapılmıştır. Çalışma teorik ve anpirik bölümler. olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Teorik bölümde önce tavuk etinin beslenme açısından önemi ve tavuk eti pazarlaması ile ilgili bazı sorunlar gözden geçirilmiştir. Buradaki amacımız tavuk etinin bir protein kaynağı olarak önemini vurgulamak ve Türkiye'de kırmızı et lehine olan tercihlerin beyaz ete yönlendirilmesi gerektiğinin nedenlerini açıklamaktır. Bu bölümde ulaşılan sonuç, tavuk eti üretiminin kısa dönemde arttırılabileceği ve büyük miktarda emek ve sermayeye ihtiyaç göstermediği şeklinde özetlenebilir. Pazarlama konusunda ise, pazarlamanın üreticiden direk; olarak tüketiciye yapılması ve aradaki maliyet öğelerinin ortadan kaldırılarak, tavuk etini düşük gelir gruplarının da satın alabileceği bir gıda maddesi durumuna getirmek gerektiği vurgulanmıştır. Talebin teorik yapısı ile ilgili bölümde, basit bir talep fonksiyonu tanımlanmış ve talebi etkileyen değişkenlerdeki değişikliklerin talep de ne kadar bir değişiklik meydana getireceği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla esneklik kavramı kullanılmış ve fiyat esnekliği, çapraz esneklikler - gelir esnekliği ve nüfus esnekliği elde edilerek bunlar yorumlanmıştır. Daha sonra bireysel talep teorisinden toplam talep teorisine geçilerek konu bütünleştirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın teorik bölümü bazı ekonometrik problemlerin tartışıldığı bir bölümle sona ermiştir. Bu bölümde genel olarak ekonometrik çalışmalar ve özel olarak talep projeksiyonları ile ilgili problemler üzerinde durulmuştur. Bu bölümde denklemler, değişkenler ve verilerle ilgili problemlerin, talep tahminlerinde nasıl bir etki yaptıkları incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ampirik bölümünde ise, tavuk eti talebi; cari tavuk eti fiyatı, cari koyun eti fiyatı, cari harcanabilir gelir ve nüfus açıklayıcı değişkenleri ile açıklanmağa çalışılmıştır. Bu bölümde, açıklayıcı değişkenler: Yt= V bl Xtl+ b2 Xt2+ b3 Xt3 +b4 Xt4+ Ut şeklinde genel bir modele i birli, ikili, üçlü ve dörtlü olarak uygulanmıştır. Ayrıca, açıklayıcı değişkenlerin birli, ikili, üçlü ve dörtlü olarak kullanıldığı her bölümde; doğrusal, logaritmik ve kişi başına doğrusal olmak üzere üç yapısall form kullanılmıştır. Her bölümde toplam ve kişi başına tavuk eti talebini en iyi açıklayan birer model seçilmiştir. Bu modellerin seçilmesinde şu kıstaslar kullanılmıştır: a. Parametrelerin işaretleri ekonomik beklentilere uygun olmalıdır. b. Parametreler istatistiksel olarak anlamlı olmalıdır. c. Model bütün olarak anlamlı olmalıdır. d. Modelin determinasyonı-vkatsayısı en yüksek olmalıdır. Bu kıstaslara göre tavuk eti talebini en iyi açıklayan sekiz model seçilmiştir. Daha sonra açıklayıcı değişkenlerin 1983- 1990 yılları arasında alacağı tahmin edilen değerler farklı yöntemler kullanılarak belirlenmeye çalışılmıştır. Açıklayıcı değişkenlerin bu değerleri, daha önce seçilen sekiz modele uygulanarak 1983- 1990 yılları arası için tavuk eti talep projeksiyonları yapılmıştır. Birli, ikili, üçlü ve dörtlü modellerde; tavuk eti talebinin fiyat esnekliği, çapraz esneklik, gelir esnekliği ve nüfus esnekliği hesaplanarak bunlar yorumlanmıştır. Fiyat değişikliklerinin tavuk eti. talebi üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla, daha önce seçilen sekiz modelin açıklayıcı değişkenleri; reel tavuk eti fiyatı, reel koyun eti fiyatı, reel harcanabilir gelir ve nüfus değişkenleri olarak yeniden hesaplanmış ve yeni regresyon denklemleri elde edilmiştir. Daha sonra reel fiyat ve gelirlerin 1983- 1990 yılları arasında nasıl gelişeceği tahmin edilerek, bu değerler, reel değişkenlerle ilgili regresyon denklemlerine uygulanmış ve bunlarla ilgili tavuk eti talep projeksiyonları yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde tavuk eti arzı ile talebi arasındaki dengenin nasıl kurulacağı araştırılmıştır. Burada tavuk eti üretiminin temel olarak dört kaynaktan meydana geldiği düşünülmüştür. Bu kaynaklar köy tavukçuluğundan gelen üretim, yumurta tavukçuluğundan gelen üretim, damızlık anaçlardan gelen üretim ve ticari piliçlerden gelen üretimdir. Bu kaynaklardan köy tavukçuluğundan gelen üretimin miktar olarak, yumurta tavukçuluğu ve damızlık anaçlardan gelen üretimin ise oran olarak sabit olduğu varsayılarak, tavuk eti üretimindeki artışların, temel olarak, ticari piliç üretimini arttırmakla.(mümkün olabileceği vurgulanmıştır. Daha sonra ticari piliç üretiminin iki temel yöntemi incelenmiştir. Bu yöntemler ebeveyn ithali veya anaç ithalidir. Tavuk eti talebini en iyi açıklayan iki model kullanılarak yapılan tavuk eti talep projeksiyonlarında ticari civciv ihtiyacı hesaplanarak, bu ihtiyacın karşılanması için ne kadar anaç ithal edilmesi gerektiği hesaplanmıştır. Ebeveyn ihtiyacı ile ilgili hesaplamalar bazı genetik bilgileri gerektirdiği için, ebeveyn ihtiyacı hesaplanmamıştır. Sonuç olarak, 1983- 1990 yılları arasında Türkiye'de tavuk eti talebinin yıldan yıla artacağı; buna paralel olarak tavuk eti arzını arttırmak için, her yıl daha fazla ticari pilice ve buna bağlı olarak daha fazla anaç ithaline gerek duyulduğu vurgulanmıştır. Ayrıca anaç üretiminin Türkiye'de yapılarak, anaç ithali için harcanan dövizin Türkiye'de kalmasının sağlanması gerektiği belirtilmiştir. -