turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
20. yüzyıl başlarında Tekfurdağı Sancağı (1900-1912)

Marmara Denizi'nin kenarında bir liman kent olan Tekirdağ, tarih içerisinde Bisanthe, Resisthon, Resisto, Rehaedestus, Rodosto, Tekürtağı, Rodosçuk, Tekirağ ve Tekfurdağı gibi isimlerle anılmıştır. Tarihte Traklar, Yunanlılar, Romalılar ve Bizanslıların egemenliğinde kalan şehir, 1357 yılında Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Tekfurdağı, sahip olduğu coğrafi konumdan dolayı Osmanlı hakimiyetinden önce de önemli bir yerleşim yeriydi. Bizans ve Osmanlı gibi iki önemli uygarlığın başkentliğini yapmış olan İstanbul'un hemen yakınında olması, şehrin kara ve deniz ticaretinin gelişmesine imkan sağlamıştır. 20. yüzyıl başlarında Tekfurdağı, Balkanlar ile başkent İstanbul arasındaki karayolu-demiryolu ve denizyolu ağının merkezinde yer almaktaydı. Bu bakımdan, Osmanlı Devleti'nin son döneminde stratejik önemi daha da artan sancaktaki idari yapılanma, demografik yapı, ekonomik, sosyal, emniyet-asayiş durumları arşiv belgeleri, salnameler, dönemin gazeteleri gibi birinci el kaynaklara ulaşılarak irdelenmeye çalışılmıştır. Bu dönemde Edirne vilayetine bağlı altı sancaktan biri olan Tekfurdağı'nın, Çorlu, Hayrabolu ve Malkara isimlerinde üç kazası bulunuyordu. Sancağın nüfus yapısında gayrimüslim unsurlar çoğunluktadır. Bu durum eğitim kurumları ve dini mekanlara da yansımıştır. Sancakta Müslümanlarla birlikte gayrimüslim iptidai ve rüştiye mektepleri bulunmaktadır. Ayrıca sancakta birçok Ermeni ve Rum kilisesi olup, Çorlu kazasında Yahudi cemaatine ait bir havra mevcuttu. Bir liman kent olan Tekfurdağı'nın gümrük gelirleri de azımsanamayacak seviyededir. Tekfurdağı iskelesine bu dönemde birçok yabancı ülke gemisi uğramaktadır. Şehirde on iki ülkenin konsolos vekili bulunmaktadır. Özellikle Avusturya Konsolosluğu ve postanesi etkili pozisyondadır. Avusturya Lloyd Kumpanyası gemileri Tekirdağ limanından yolcu ve posta taşımacılığı yapmaktadır. 19. yüzyılın sonlarında İstanbul'da ortaya çıkmaya başlayan Ermeni olaylarında Tekfurdağı bir üs olarak kullanılmıştır. İstanbul'daki birçok Ermeni olayında Tekfurdağlı Ermeniler etkili olmuşlardır. İkinci Meşrutiyet'in ilanı şehirde olumlu karşılandı. Günün anısına, şehirde iki anıt dikildi. Bu dönemde yapılan seçimlerde (1908) Tekfurdağı Sancağı iki mebus çıkardı. 1912 Balkan Savaşlarının hemen öncesinde yaşanan Şarköy-Mürefte depremi sancağı derinden etkilemiştir. Kozmopolit bir yapıya sahip olan Tekfurdağı, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde ekonomik, siyasi ve sosyal alanda hareketliliğin yaşandığı önemli bir merkezdir.
Mısır basınında hilafet tartışmaları 1922-1926

Arap dünyası ile birlikte Mısır'da 19. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan Hilafet tartışmaları, Osmanlı Devleti'nin yıkılarak yeni Türk devletinin ortaya çıkması ve bu süreçte Hilafet müessesesine ilişkin olarak Ankara'da alınan kararlar bağlamında 1922- 1926 yılları arasında matbuat gündeminin ana maddelerinden birini oluşturmuştur. Önce Hilafetin saltanattan, dolayısıyla siyasi erkten ayrıştırılması ve salt ruhani bir makam haline getirilmesi ardından bu adım yeterli bulunmayarak tamamen kaldırılması tüm İslam dünyasında olduğu gibi Mısır'da da büyük bir tepki meydana getirmiş, Mısırlıların meseleye hem dini hem de siyasi açıdan odaklanarak çözüm üretme çabasına girmelerine neden olmuştur. Bu çözüm çabasında, pek çok Mısırlı entelektüel tarafından Arap-İslam dünyasının kalbi olarak lanse edilen Mısır'ın Hilafetin geleceği konusunda belirleyici bir role sahip olması gerektiği görüşü ön plana çıkmaktadır. Bu araştırma, dönemin Mısır basınının üç önemli yayını organı olan el-Ahram, el-Mukattam ve Mecelletü'l-Menar'da Hilafet tartışmaları çerçevesinde hangi meselelerin hangi argümanlar üzerinden ele alındığını ortaya koymaya çalışmıştır.
XIX. yüzyıl ortalarında Uzunköprü şehri

Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla Osmanlı Devleti'nde çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenleme çalışmaları sonucunda temettuat defterleri de oluşturulmuştur. Bu defterlerin tutuluş amacı vergi tespitidir. Defterler hane reislerinin meslek, emlak, arazi, hayvan sayıları, gelirleri gibi her türlü malını ve bunlar için ödemesi gereken vergilerini içermektedir. Defterlerde hane reislerinin ayrıntılı kaydının yapılması kişiler ve bölge hakkında önemli bilgiler vermektedir. Bu yönüyle defterler XIX. yüzyıl Osmanlı şehir ve köylerinin sosyo-ekonomik tarihine ışık tutmaktadır. Bu çalışmada H. 1260- 1261 / M. 1844- 1845 yıllarına ait Uzunköprü Temettuat Defterleri'ne dayanılarak şehrin sosyo-ekonomik yapısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böylece bu dönemde şehrin nüfusu ile burada yaşayan insanların ekonomik ve sosyal durumu tespit edilmiştir.
IV Numaralı Trabzon Ahkam Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi: S. 100 - 150

Osmanlı Devleti bütün halkının şikayetlerini dinlemiş ve bunların hiç birisini karşılıksız bırakmamış, yapılan her şikayeti mutlaka araştırmış ve sonuçlandırmıştır. Divan-ı Hümayuna ulaştırılan şikayetler çerçevesinde düzenlenen ahkam defterleri, yerel mahkemeler tarafından taşrada ortaya çıkan sorunlara mahallinde üretilen çözümleri değil, bu sorunlara devletin en yetkili organının getirdiği çözümleri ve bakış açısını temsil etmektedir. Merkezde hemen hemen çoğu büyük vilayetlerin Ahkam Defterleri ayrı ayrı tutulmuştur. Trabzon Ahkam Defterleri 1742 tarihinden itibaren tutulmaya başlanmış ve 1911 yılında son bulmuştur. 1742- 1911 yılları arasında Trabzon'a ait 8 adet Ahkam Defteri bulunmuştur. Bu araştırmada Trabzon'a ait 4 Numaralı Trabzon Ahkam Defterinde kayıtlı olan ve Trabzon'a gönderilen hükümler incelenmiştir. Numaralı Trabzon Ahkam Defterinin ihtiva ettiği şikayet konularına göre değerlendirildiğinde, dönemin Trabzon sosyal tarihi hakkında çok önemli bilgilere ulaşılmakla birlikte haksız müdahalenin önlenmesi, mal gaspı, iltizam dağıtımı, para gaspı, alacak-verecek meselesi, mal intikali, su veya emlak sınır anlaşmazlıkları, fuzuli işgal, vakıf meseleleri vb. suç ve anlaşmazlıklara dair orijinal bilgilere ulaşmak mümkündür. Çalışmamız kapsamında Trabzon'un sosyal, ekonomik, askeri, hukuki, idari vs. durumlarını yansıtmaya ve Trabzon tarihi ile ilgili araştırmalara bir katkı sağlamaya çalıştık.
Suriye'de Arap Milliyetçiliğinin doğuşu ve II. Abdülhamid'in Suriye politikası

Bu çalışma, Batı kaynaklı milliyetçilik düşüncesinin Osmanlı Devleti'nin zayıflamasına paralel olarak Arap vilayetlerinde ortaya çıkışını, bu düşünceyi besleyen faktörleri ve Osmanlı Devleti'nin milliyetçilik fikrine karşı verdiği mücadeleyi ele almaktadır. Çalışmanın amacı, Arap milliyetçiliğinin, doğum yeri olan Suriye'de, Arapçılığın doğuşundan Osmanlı Devleti'nin dağılma sürecine kadar Arap toplumu üzerinde ne kadar etkili olduğunu ortaya koymaktır. Tarih boyunca farklı kültür ve medeniyetlere ev sahipliği yapan Suriye'nin coğrafi konumu ve tarihi süreç içerisinde bölgede meydana gelen siyasi olaylar çalışmamızın ilk bölümünü teşkil etmektedir. Ortadoğu'nun en karmaşık toplum yapısına sahip olan Suriye'nin etnik ve dini yapısı da birinci bölümde ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde millet ve milliyetçilik kavramları irdelenmiş, milliyetçilik fikrinin Araplar arasında ortaya çıkmasında rol oynayan faktörler teker teker ele alınmıştır. Osmanlı Suriyesi'nde Arap milliyetçiliğini savunan entelektüellerin görüşlerine de bu bölümde yer verilmiştir. Çalışmamızın son bölümü, dağılma sürecinde olan Osmanlı Devleti'nin, özellikle II. Abdülhamid'in, Suriye'de filizlenen Arap milliyetçiliğine karşı verdiği mücadeleyi içermektedir. Bu bölümde ayrıca Arap liderlerin ıslahat talepleri ve hükümetle müzakere süreci ele alınmıştır.
32 numaralı Kıbrıs Mutasarrıflığı Meclis-İdare Defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (1876-1877)

Kıbrıs, 979/ 1570 yılında Osmanlı devleti tarafından fethedilmiş ve bu tarihten itibaren adada Türk hakimiyeti başlamıştır. 1839 Tanzimat, 1856 Islahat Fermanları sonucunda idari ve sosyal anlamdaki birçok düzenlemenin ilk uygulandığı yerlerden birisi Kıbrıs adasıolmuştur. Bu anlamda zaman zaman on altı kazaya kadar ulaşan Kıbrıs Mutasarrıflığıoluşturulmuştur. Aynı şekilde Sancak İdare Meclisi de mutasarrıfa yardımcı olmak vesancakla ilgili birçok konuda karar almak üzere kurulmuştur. Bu çalışmada Osmanlı Arşivi'nde bulunan Kıbrıs Mutasarrıflığı İdare Meclisi'ne ait 32 numaralı karar defterinin transkripsiyonu yapıldıktan sonra karar özetleri çıkarılmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Osmanlı dönemi Kıbrıs'ın idari ve sosyal yapısı hakkında bilgi verildikten sonra, ülke genelinde Tanzimat ve IslahatFermanlarına bağlı olarak ardı sıra gelen nizamnamelerle idari yapılardaki değişikliğinKıbrıs'ta aldığı şekil üzerinde durulmuştur. Ayrıca bahse konu olan İdare Meclisi üyeleri ve çalışmaları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde defterin içeriği değerlendirilmiş;Üçüncü bölümde ise bu kararların birer özetleri verilmiştir. Defterde 341 karar bulunmaktadır. Bu kararlarda Kıbrıs'ın ekonomik, sosyal ve siyasi yapısına dair birçok veri bulunmaktadır. Buna göre Kıbrıs'ta birçok zirai ürün ekilmekte ve meyvecilik yapılmaktadır. Bu tür faaliyetlerin çekirge istilasından ve doğal afetlerden oldukça etkilendiği görülmektedir. Özellikle vergiler ve bunlara bağlı şikayetler kararların büyük bir çoğunluğunu oluşturmaktadır. Ayrıca Kıbrıs'ın hububatta diğer şehirlere ihraçta bulunulduğugörülmektedir.
XIX. yüzyılın ilk yarısında (1800-1850) Anadolu'da ihtida haraketleri

Tezimizin konusunu XIX. yüzyılın ilk yarısında, Anadolu'da gerçekleşen ihtidalar oluşturmaktadır. Osmanlı pek çok gayrimüslim nüfus barındırması nedeniyle, millet sistemi genel hatlarıyla anlatılmış ve görülmüştür ki Osmanlıda gayrimüslimler hiçbir ülkede sahip olmadıkları haklara sahip olmuşlardır. Ayrıca konuya genel bir yaklaşımda bulunabilmek için ihtidanın arka planına değinilmiş, İslam Dünyası'nda ihtida, Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşması da anlatılmıştır. Bu genel bilgilerden sonra Osmanlı'da ihtidanın sebepleri, hangi şartlarda gerçekleştiği, ihtida sonrası karşılaşılan güçlükler, mühtedilere yönelik devlet politikaları ve gönüllü kuruluşların katkısı, irtidat suçu ve cezası, günümüzde ihtida yine tez dahilinde anlatılmıştır. Bu tez ile günümüzde de toplum yaşantısında önemli bir yeri olan ihtida hareketlerinin, Osmanlı'daki durumunu her yönü ile alınmış ve Osmanlı'nın tarihinin hiçbir döneminde gayrimüslimleri Müslüman yapmak için uğraşmadığı, mevcut ihtidaların ise siyasi, sosyal, ekonomik v. b. nedenlerden ve kişisel tercih sonucu meydana geldiği görülmüştür. Devlet İslamlaştırma gibi bir politika izlememiş olmasına rağmen, mühtedileri yalnız bırakmamış, bir takım politikalarla onları korumaya çalışmış, yeni hayatlarına uyum sağlamaya yardımcı olmuştur. XIX. yy. ihtida oranındaki düşüş ise, devletin siyasi ve ekonomik durumu ile ilgili yakından ilgili olduğu kanısındayız. Mevcut ihtidaların ise tamamen dini duygularla yapılan ihtidalar olduğunu düşünüyoruz. Bu dönemde irtidatların görülmesi ise yine Osmanlı üzerinde yoğun dış baskılar neticesi, irtidat cezasını uygulamaması nedeniyledir. Netice olarak; Osmanlı tarihinin, her döneminde görülen ihtida hareketleri XIX. yy.'da gerek dış baskılar gerekse Osmanlı'nın siyasi, sosyal, ekonomik v. b. durumları nedeniyle azalmış olmakla birlikte, devam etmiştir.
Kütahya Sancağı 1261 (1845) tarih ve 8759-8760-8761-8762-8763-8764-8765 numaralı Temettüat Defterleri

Maliye Varidat Kalemi Defterlerinden olan Temettü'at Defterleri, Tanzimat'tan sonra hane reislerinin gelirlerinin tespiti maksadıyla yapılan temettü sayımlarını içermekte olup, XIX. Yüzyıl ortalarında Osmanlı sosyal ve iktisadi tarihi için çok önemli bilgiler vermektedir. Bu defterlerden yararlanarak, tutulduğu dönemin nüfusu, tahriri yapılan bölgenin arazisi, bölgede yetiştirilen ürünler ve hayvanlar, ailelerin gelir ve refah seviyeleri, iktisadi hayat, ekonomi ve ticaret gibi pek çok konularda bilgi edinmek mümkündür. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri'nde bulunan bu defterler tasnif edilerek 1988 yılından itibaren araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Bu çalışmada Hüdavendigar Eyaleti'ne bağlı Kütahya Sancağı Mahallelerinden ; ML. VRD. TMT. 8759 Servi Mahallesi ML. VRD. TMT. 8760 Börekçiler Mahallesi ML. VRD. TMT. 8761 Cemaleddin Mahallesi ML. VRD. TMT. 8762 Gönan Mahallesi ML. VRD. TMT. 8763 Maaruf Mahallesi ML. VRD. TMT. 8764 Hisaraltı Mahallesi ML. VRD. TMT. 8765 Paşam Mahallesi Temettü'at Defterleri'nin transkripsiyonu yapılmıştır.
Birinci Dünya Savaşı'nın Osmanlı İmparatorluğu'nda finansmanı ve savaşan diğer devletlerle karşılaştırılması

Birinci Dünya Savaşı, günümüze kadar süren dünya düzeninin oluşmasında çok önemli bir rol oynayan; ülke sınırlarının çizilmesini ve hatta birçok devletin ortaya çıkmasını sağlayan en önemli etkenlerdendir. Bu çalışmada, iktisadi bir bakış açısı ile aşağıdaki konular incelenmiştir:?Ekonomik bir unsur olarak savaş, Osmanlı İmparatorluğu'nun ve diğer bazı devletlerin savaşı finansmanı, halkın iaşesi ile halkların refah düzeylerindeki dramatik düşüşler, finansal kaynaklar, savaş ekonomisi ve sonuca olan etkisi. İ Aynı zamanda, sayısal veriler ile ülkelerin durumları karşılaştırılmıştır.
Osmanlı İmparatorluğunda Askeri Ceza ve Disiplin Hukuku

Osmanlı İmparatorluğunda Askeri Ceza ve Disiplin Hukukunun varlığı, geçirdiği süreç, buna bağlı olarak da askeri yargının ortaya çıkışı ve gelişim aşamaları inceleme konusu yapılmıştır. Çalışmamızın mahiyeti dikkate alınarak, özellikle Asakir-i Mansure-i Muhammediyye'nin kurulmasıyla birlikte oluşturulan ve askeri yargıyı ilgilendiren kanunnameler ele alınmıştır. Şu ana kadar Osmanlı İmparatorluğunda Askeri Ceza ve Disiplin Hukukunun tarihsel gelişimi çok fazla ve derinlemesine olarak inceleme konusu yapılmamıştır. Osmanlı İmparatorluğunda Askeri Ceza/Disiplin Hukukunun ve askeri yargının tarihsel gelişimini ve bugünkü durumunu daha iyi değerlendirebilmek, tespit edebilmek için öncelikle bu kuralların geçmişşteki uygulama şekillerinin bilinmesinde fayda olduğu değerlendirilmiştir.
The development of Ottoman governments' policies towards Greek associations, 1861-1912

Bu tez, Osmanlı bürokratlarının 1861 ve 1912 yılları arasında Rum cemiyetleri ile olan ilişkileri sürecinde geliştirdikleri politikaları araştırmayı amaç ediniyor. Bu politikalar, Osmanlı bürokratlarının Rum cemiyetleri ile meşgul oldukları sırada meydana getirdikleri değişik belgeler üzerinden geliştirilmişti. Bu çalışma bahsedilen belgeleri Osmanlı kimliği ve Yunanca konuşan toplulukların Osmanlı politik sistemine katılımlarının sağlanması meselelerine yoğunlaşarak inceliyor. Maarifperver ve Fukaraperver cemiyetler ve bunların Osmanlı bürokratları ile ilişkisi bu tezin odağını oluşturuyor. Bu tezde Osmanlıca belgeler, imparatorluğun Yunanca konuşan tebaası arasındaki gelişmeler ve Osmanlı bürokratlarının Osmanlı kimliği üzerindeki düşüncelerinin değişimiyle bağlantılandırılarak sunuluyor. Osmanlı bürokratlarının bu iki alan hakkındaki düşünceleri ve planları üzerinde yoğunlaşan bu tez, Rum cemiyetlerini Osmanlı hükümetlerinin etkisinden bağımsız gören hakim tarih yazımına getirilen eleştirilere katkıda bulunmayı amaç ediniyor. Bu tezin yazımında kullanılan temel belgeler, değişik Osmanlı nezaretlerinin ve devlet kurumlarının Rum cemiyetleri ile olan ilişkileri sırasında ürettikleri belgelerdir. Bunun dışında tezin ilgilendiği zaman diliminde yaşamış bazı Osmanlı hukukçularının yazdığı eserler ve Düstur ve Mecelle-i Umur-ı Belediye gibi Osmanlı kanun derlemelerinden yararlanılmıştır.
1330 (1914) piyade talimnamesine göre I. Dünya Savaşı arefesinde Osmanlı piyade eğitimi

İnsanlık tarihinde askeri başarıların arkasında, savaşlarda kilit pozisyonlar alan piyadelerin büyük tesiri olmuştur. Tarihin ve coğrafyanın şekillenmesinde bu kadar önemli yer teşkil eden piyadelerin eğitimi ise Osmanlı Devleti açısından dikkatimizi çeken bir husustu. Tarihin gördüğü en kanlı çarpışmalardan biri olan I. Cihan Harbi'nde Osmanlı İmparatorluğu'nun piyade talimi nasıl yapılacaktı? Yeni savaştan çıkmış bir devlet çok büyük savaşın habercisi olan 1914 yılında piyadelere nasıl bir eğitim verecekti? Savaşlarda büyük başarılar elde etmiş ve bir o kadar da büyük sıkıntılar çekmiş piyadeler ne surette ve hangi disiplinle savaşa hazırlanıyordu? Müzik aletleri ve notalar, askeri eğitim açısından nasıl bir öneme sahipti ve anlama geliyordu? Bu soruları ve daha fazlasını tezimizde tek tek irdeleyeceğiz.
Osmanlı çocuk koruma sistemi ve darüleytamlar: 1851 - 1923

İnsanların topluca yaşamaya başlamasıyla ortaya çıkan aile mefhumu ve ailede çocuk unsurunun korunması ve eğitimi her dönemde önemli bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu konuda İslam hukukunun alanına giren rüşt, vasi ve tereke uygulamaları ile İslam toplumunda çocuk haklarının gözetildiğini görmekteyiz. Türk-İslam devletlerinden olan Osmanlı Devleti'nde de çocuk koruma hususunda İslami uygulamalarla birlikte kendi bazı teşebbüslerinin varlığı bilinmektedir. Bunların başında şehit veya kimsesiz çocukların sokaklardan kurtarılması amacıyla açılan ıslahhaneler gelmektedir. Islahhaneleri Sanayi Mektepleri ve Darüşşafaka gibi okulların açılması izlemiştir. II. Abdülhamit döneminde ise bu tür eğitim ve aynı zamanda hayır kurumlarına Hamidiye Etfal Hastane-i Ali, Darülaceze, Darülhayr-i Ali ve Himaye-i Etfal Cemiyeti dahil olmuştur. Osmanlı Devleti 20. yüzyıl başlarında Trablusgarp, Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı'nı kaybedince kaybedilen topraklardan ülkesine kimsesiz ve şehit çocukları olmak üzere birçok çocuk gelmiş ve bunların barınma ve eğitim sorunlarının çözümü amacıyla bu defa da darüleytamlar açılmıştır. Bu bağlamda çalışma Osmanlı Devleti ve Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar çocuk koruma sisteminin devlet politikası olarak nasıl ele alındığı ve bu alanda yapılan çalışmalar esnasında karşılaşılan güçlükler üzerine odaklanmaktadır.
Galata Mahkemesine ait 141 no'lu Şer'iye Sicili'nin (H. 1098-1099)transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Şer'iye sicilleri Osmanlı Tarihini araştıran tarihçiler için ana kaynaklardır. Osmanlı Devleti'nin idari teşkilatlanması ve sosyal yapısı, şer'iye sicillerinin dikkatli değerlendirilmesine bağlı olarak doğru anlaşılabilir. Şer'iye sicilleri, incelenen bölgeye ait idari yapı, mahalleler, köyler, ictimai durum, ticari vaziyet, esnaflar, kullanılan eşyalar, evler ve dini hayat gibi pek çok konuda bize bilgi vermektedir. Bu araştırmamızda 141 No'lu Galata Şer'iye Sicilini esas alarak Galata'nın Hicri 1098- 1099 / Miladi 1687- 1688 tarihleri arasındaki sosyal ve ekonomik durumunu ortaya koymaya çalıştık. Çalışmamız dört bölümden meydana gelmiştir. İlk bölümde Osmanlı Devleti'nde yargı sistemi, mahkeme ve mahkeme görelileri, şer'iye sicillerinin tanımı ve kapsamı hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölüm ise Galata'nın tarihinde sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamı kapsamaktadır. Üçüncü bölümde ise 141 No'lu Galata Şer'iye Sicilinde yer alan 278 adet kayıt transkripsiyon edilerek günümüz alfabesine çevrilmiş, belli bir plan dahilinde tasnif edilerek özetlenmiştir. Son bölümde ise transkripsiyon edilen kayıtlardan yararlanılarak Galata'nın Hicri 1098- 1099 / Miladi 1687- 1688 tarihleri arasındaki idari yapısı, mahalleleri, köyleri, içtimai durumu, ticari vaziyeti, esnafları, kullanılan eşyaları, evleri ve dini hayatı gibi pek çok bilgi verilmiştir.
Mühimme Defterleri ışığında XVI. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti'nde doğal afetler

Dünyanın varoluşundan bu yana insanların iradesi dışında gerçekleşen, maddi ve manevi kayıplara yol açan olaylar doğal afet olarak adlandırılır. Doğal afetler sadece gerçekleştiği zamanda olup biten olaylar değildir. Etkisi geniş bir zamana ve coğrafyaya yayılabildiği gibi bazen tüm insanlığın bazen de bir devletin kaderini belirlemede önemli rol oynar. Osmanlı Devleti de var olduğu yüzyıllar boyunca doğal afetlerin ve sonuçlarının etkisini hissetmiştir. Devleti çok yönlü olarak etkisi altına alabilen bu mühim olaylar devletin karar merkezi olan Divan-ı Hümayun'da da görüşülmüştür. Görüşülen bu olaylar, XVI. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak XX. yüzyıla dek tutulan ve devlette meydana gelen her türlü olaya birinci dereceden tanıklık eden Mühimme defterlerine de kaydedilmiştir. Çalışmada, mekan sınırlaması olmaksızın, XVI. yüzyılın ikinci yarısında meydana gelen doğal afetler Mühimme defterleri ışığında değerlendirilmiştir. Konuyla ilgili olarak, öncelikle 961-1005/1553- 1596 yılları arasındaki yetmiş iki adet defterin hüküm özetleri arşivden temin edilerek incelenmiş ve ön elemeye tabi tutulmuştur. Bu aşamada konuyla doğrudan veya dolaylı şekilde bağlantısı olabilecek toplam dört yüz yirmi yedi adet hüküm belirlenmiştir. Bu hükümlerin asılları da yine arşivden temin edilerek, bir kısmı transkribe edilmiş şekilleriyle de karşılaştırılmış ve detaylı incelenerek ikinci bir eleme daha yapılmıştır. İkinci elemenin ardından ise iki yüz elli bir adet hüküm seçilerek çalışmaya dahil edilmiştir. Çift eleme yapılmasının amacı, mevsimsel koşulların olağan etkilerinden sıyrılarak, konu bütünlüğünü bozmadan doğal afetlerin devlet üzerindeki çok yönlü etkisini net olarak ortaya koymaktadır. Çalışmanın amacı ise, doğal afetlerin hangi koşullar altında mühim kapsamına girerek devletin en yüksek karar merciinde görüşüldüğünü belirli sınırlar çerçevesinde belirlemektir.
Türkiye'de Endülüs tarihi çalışmalarının gelişimi

İslam tarihi ve Batı uygarlığı içinde Endülüs'ün sahip olduğu yer son derece önemlidir. İslam coğrafyasının batı sınırında olan bu önemli coğrafya, Türkiye'de Osmanlı devrinden günümüze kadar çeşitli eserlere ve çalışmalara konu olmuş, aydınlar ve düşünürlerin fikir dünyasında kendine daima yer bulmuştur. Tanzimat devrinde İslam Medeniyetinin en parlak temsilcisi olarak görülen Endülüs, Kurtuluş Savaşı zamanında ise ibretlik sonuyla Anadolu mücadelesinde ders çıkartılması gereken bir tecrübe olarak ele alınmıştır. Yaklaşık dokuz asırlık bir dönemi içeren Endülüs Avrupa, Kuzey Afrika ve Akdeniz coğrafyasına etkisinin tarihsel önemi dolayısıyla Avrupa'daki ve Amerika'daki akademilerde hemen her yönüyle ele alınarak incelenmeye çalışılmıştır. Türkiye'de ise bu ilgi ancak 1989 yılında yayınlanan ilk yüksek lisans ve doktora tezleri ile başlamış ve yayınlanan çalışmalar sayesinde zamanla katlanarak artmıştır. Bu ilgi artışı ne kadar ümit vaat ediyor olsa da dokuz asırlık bir tarihi ele almak için yeterli olmadığı görülmektedir. Türkiye'de hazırlanan çalışmalarda Endülüs siyasi tarihi en çok tercih edilen konu olmuştur. Endülüs'teki sosyal ve kültürel hayata dair araştırmalar da zamanla artış gösterilmiştir. Türkiye'deki Endülüs tarihine yönelik edebi eserlerin ve popüler yayınların zamanla artış göstermiştir. Türkiye'deki Endülüs'e dair romantik bakış açısı bu alanda verilen eserlerin temel motivasyon kaynağı olmuştur. Özellikle İspanya gezilerini konu alan eserlerinde Endülüs'e yer veren yazarların Endülüs'ü 'ah Endülüs vah Endülüs ' nidalarıyla yad edildiği müşahede olunmaktadır. Ayrıca yeni çıkan popüler yayınlarda Endülüs çocuk edebiyatının da bir parçası haline geldiği görülmektedir.
Haydar Çavuş'un hayatı ve vakfiyelerinin değerlendirilmesi

Dergah-ı Ali Çavuşluğu, Osmanlı sarayında birçok vazifeyi yerine getiren önemli bir meslek grubudur. Bu çalışma, Dergah-ı Ali Çavuşlarından olan Haydar Çavuş'un hayatını ve vakfiyelerini içermektedir. Çalışmamız, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Haydar Çavuş'un hayatı, kütüphanelerde yetersiz bilgi bulunmasından dolayı, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ndeki belgeler ışığında yazılmıştır. Haydar Çavuş'un iki adet vakfiyesi vardır. İkinci bölümde, Haydar Çavuş'un iki vakfiyesinin değerlendirilmesi yapılıp, vakfedilen cami hakkında arşiv belgelerinden faydalanılarak, cami görevlileri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise vakfiyelerin transkripsiyonu yapılarak, vakfiye metinleri eklenmiştir. Aynı zamanda vakfiyelerin Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan nüshalarının karşılaştırılması yapılarak, nüshalarda kullanılan farklı kelimeler, eksik harfler tespit edilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti'nde, vakıf kurmanın öneminden bahsedilip, Haydar Çavuş'un kurduğu vakıf sayesinde, Bandırma'da şehirleşmenin başlaması vurgulanmıştır.