Türkiye'de meyve suyu pazarlama kanalları

Jüri: Prof. Dr. Turan GÜNEŞ Prof. Dr. Ziya Gökalp MÜLAYİM Prof. Dr. Rauf ARIKAN Bu araştırmada, meyve suyu sanayiine yönelik meyvelerin işleme yerlerine ulaştırılmaları ile işlenmiş meyvelerin işleme yerlerinden ve aracılardan geçerek tüketim pazarına gelişlerindeki yetersizlikler ve sorunlar belirlenmiş ve bunlara çözüm önerileri getirilmiştir. Meyve suyu sanayiinde, hammadde konusunda tarımsal işletmelerle meyve suyu fabrikaları arasında anlaşmaya dayanan güçlü bir yapının kurulabilmesi, yeterli hammaddenin zamanında ve uygun şartlarda fabrikalara ulaşmasını sağlayacaktır. Hammadde temin edilmesinin yanında, işlenen ürünlerin kalitelerinin yükseltilmesi, ambalajlanmasında yeni tekniklerin kullanılması, dağıtımının düzenli olması, ürünlerin çeşitlendirilmesi ve satışı güçlü organizasyonların oluşturulmasıyla mümkün olacaktır. Pazarlama kooperatifleri bu organizasyonlara örnek teşkil etmektedir. Ülkemizde meyve suyu sanayiinde sadece üretim düzeyinde gerçekleştirilen bir kalite kontrol mekanizması bulunmaktadır. Bunun yanında, mamul maddelerinpazarlama kanalından geçerek son tüketiciye ulaşana kadarki evrelerde de kalite kontrollerinin devam etmesinin üreticilerle birlikte tüketicilerin de yararına olacağı tespit edilmiştir. İşlenen ürünlerin üretimlerindeki sorunlar ne kadar dikkat çekiciyse, bunların pazarlanması da en az o kadar önemlidir. Tüketici talebinin tatmininde ve pazarlanan ürünlerden en yüksek faydanın sağlanmasında, ürünlerin pazarlama kanallarından akışının belirlenmesi gerekmektedir. Meyve suyu pazarlama kanallarında ürünler işleme yerlerinden, son tüketicilere ulaşıncaya kadar toptancı ve perakendeci niteliğinde çeşitli aracılarla karşılaşmaktadırlar. Ülkemizde genel olarak meyve suyu pazarlama kanallarında, aracı tiplerinin çeşitliliği ve çokluğu ile bu kanallarda düzenli bir dağıtım planının bulunmaması nedeniyle uzun ve geniş bir yol izlenmektedir. Meyve suyu konusunda faaliyet gösteren işletmelerin, ürünlerinin pazarlanmasında katkı sağlayacak organizasyonlara ihtiyaçları olduğu belirlenmiştir. Üretici ile tüketici arasındaki pazarlama kanalları uzunluğunun mümkün olduğu derecede kısalülabilmesi halinde, ürünlerin daha az zahmetle, ucuz ve kaliteli bir şekilde son tüketiciye intikali mümkün olabilecektir. Gelişmiş ülkelerde yerleşmiş olan büyük perakendeci mağazalar zincirlerine ülkemizde de yer verilmektedir. Tüketiciye büyük kolaylıklar sağlayan bu sistem aynı zamanda üreticiyi de tatmin etmektedir. Ülkemizde de yaygınlaşmakta olan bu sistem içinde, hem işletmeciler, hem de tüketiciler açısından sağlanacak faydalar düşünüldüğünde, meyve suyu pazarlama kanallarında küçük perakendecilerden ziyade büyük mağazalar zincirlerinin yerleştirilmesi ve geliştirilmesi ile meyve suyu sanayiinin gelişmesine büyük katkıda bulunulacaktır. Fabrikaların, belirli bir düzen içinde, ürünlerinin pazarlanmasıyla ilgili dağıtım planı hazırlaması, ürünlerin pazarlama kanallarından geçişlerinde birçok kolaylık sağlayabilecektir. Bölgesel dağıtımı gerçekleştiren fabrikaların rekabet şanslarım artırmalarında ürünlerinin değişik pazarlara ulaşabilmesi için düzenli dağıtım planlan yapmaları gerekmektedir. Tüketici ihtiyaçlarının bilinmesine yönelik olarak pazarlama kanallarında anket çalışmalarının yapılması, fabrikaların planlı bir fiyat politikası izlemeleri, İÜ düzenli dağıtım ağlan ve servis organizsayonları kurmaları ile meyve suyu sanayii gelişecek ve büyüyecektir.