Japonya'nın iktisadi gelişimi ve Türk-Japon dış ticaret ilişkileri

Japonya'nın, tarihsel süreç içinde iktisadi gelişimi ve Türkiye ile alan dış ticaret ilişkileri iki bölümden oluşan bu tez çalışmasında ele alınmıştır. I. bölümde, Japonya'nın içinde bulunduğu durum genel çizgileri ile iki ana başlıkta incelenmiştir. Öncelikle coğrafi konumu ele alınarak, gelişmesi bakımından avantaj teşkil etmediği verilmeye çalışılmıştır. Diğer ana başlıkta da, Japonya'nın ekonomik gelişimi ve kalkınması tarihsel olarak incelenmiştir. Ortaçağın ilk yıllarından başlayarak sürdürülen ticari ilişkiler ve derebeylerinin zamanla zayıf düşmesi sonucu tüccar sınıfının oluşması anlatılmıştır. 1B68 tarihinde yapılan Meiji devrimi ile, Japonya'nın eğitimden, politikaya ve sosyal düzenlemelere kadar her alanda modernleşmesi üzerinde durulmuştur. Zamanla batılı devletlerin çıkarlarını tehlikeye düşürecek derecede güçlenen Japonya'ya karşı, batı ülkeleri gümrük duvarlarını yükseltmişlerdir. Asya'da iyice güçlenen ve sınırlarını genişleten Japonya, (6 Ağustos - 9 Ağustos)1% 5 yılında atılan atom bombaları sonucu teslim olmuştur. Savaş sonrası kalkınmasında da; ekonomik sahaya ağırlık veren Japonya'nın, Hare Savaşı ile sanayiine olan talebin artması sonucu ihracatın canlanması ve zaman içinde ekonomik gelişmesi incelenmiştir. Günümüz Japonya'sının ekonomik durumu yan başlığıyla da, sanayi kollarının her dalında büyük bir hızla süren gelişmeler anlatılmış ve san- Ill - altı yıllık büyüme hızı seyri verilmiştir. Japonya kalkınmasında, ülke çıkarlarını kendi çıkarları üzerinde tutan Japon insanı temel faktör olarak incelenmiş, diğer faktörler de sıralanmıştır. Japonya'nın mali sistemi de üçüncü yan başlıkta ele alınmıştır. II. bölüm, Japonya dış ticaret ilişkileri ve Türk-Japon dış ticareti olmak üzere iki ana başlıktan oluşmuştur. Japonya dış ticaret ilişkileri başlığı altında, II. dünya savaşından sonra dış ekonomik ilişkilerine önem veren Japonya'nın GATT'a ve DECD'ye üyeliğine, düzenlenen fuarlar aracılığı ile kalkınmasını diğer ülkelere göstermesine değinilmiştir. II. bölümde Japonya'nın dış ticareti ara başlığı ile de, ne doğal kaynak ne de coğrafi konumu bakımından ayrı bir üstünlüğü olmasa da, hammadde ihtiyaçlarını ithalat yoluyla karşılayarak ihracat yapabilecek mamuller üretmesi üzerinde durulmuştur. İhracat alanında 1969 yılından bu yana başarılar elde etmesinde, araştırmalar yapan ve imkanları değerlendiren JETRO (Japon Dış Ticaret Organizasyonumun büyük payı olduğu görülmüştür. Yine bu bölümde, Japonya'nın bölge ve ülkeler itibariyle yapmış olduğu ithalat seyri incelenmiş, Orta Doğu bölgesi en fazla ithalat yaptığı bölgeler arasında ilk sırayı almıştır. Ülkeler itibariyle de Birleşik Amerika; Japonya'nın en fazla ithalat yaptığı ülke olmuştur. Japonya'nın yapmış olduğu ihracatında, bölge ve ülkeler itibariyle ele alınmış ve Birleşik Amerika'ya yapılan ihracatın ilk sırayı aldığı görülmüştür.- IV - Madde grupları ve maddeler itibariyle Japonya'nın ithalat ve ihracat seyri verilerek konuya devam edilmiş, ithalatla ilgili kısıtlamalara değinilmiştir. II. bölümdeki diğer ana başlık olan Türk- Japon dış ticaretinde de, önce ekonomik ilişkilerin tarih seyri incelenmiştir. Zk Dcak kararları ile, ihracatın teşviki ve dış ticarette aşamalı gelen liberasyon sonucu 1983 tarihinden sonra Japonya ile olan ilişkilerdeki gelişmelere değinilmiştir. Japonya'dan yapılan ithalatımız ara başlığıyla da, yüksek kalite ve düşük maliyetlerin etkisi ile Japonya'dan yapılan ithalatımızın giderek artması açıklanmıştır. Elektrikli makine ve cihazların, ithal ettiğimiz maddeler arasında en fazla paya sahip olduğu gösterilmiştir. Japonya'nın Türkiye'den yapmış olduğu ithalata değinerek, işlenmemiş tütün ve Boraks'in en başta geldiği, maddeler itibariyle Japonya'nın yaptığı ithalat seyrinde görülmüştür. II. bölümde en son olarak da, günümüzde Japonya'nın Türkiye ile dış ticareti incelenmiştir. İlişkileri geliştirme bakımından, iki ülke arasında düzenlenen iş konseylerinde yapılan önerilere değinilmiştir. Japonya ile olan son gelişmeleri görebilmek açısından 19BB ve 19B9 yılları ilk üç aylik ithalat ve ihracatımız değer ve miktar olarak ele alınmıştır. Ayrıca değerlendirmede yardımcı olacağı düşünülerek, yine aynı tarihler dikkate alınarak doların seyri verilmiştir. Sonuç bölümünde de, konuya ilişkin değerlendirme yapılmış ve Japonya'ya olan ihracatımızın geliştirilmesi açısından ana çizgileri ile önerilerde bulunulmuştur.