turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Yozgat'ta asayiş

Bu çalışma I. Dünya Savaşı yıllarında Yozgat'ta yaşanan asayiş olaylarını içermektedir. Araştırmamızda savaş yıllarında otorite boşluğundan kaynaklanan ortamda meydana gelen gasp, cinayet, hırsızlık gibi olayların yanı sıra hapishanelerde meydana gelen çeşitli asayiş olayları yer almaktadır. Ayrıca Osmanlı Devleti egemenliği altında yüzyıllarca refah içerisinde yaşayan, yapmış oldukları hizmetler ve sadakatleri karşılığında 'Millet-i Sadıka' olarak anılan Ermenilerin, yabancı devletlerin kışkırtmaları ve milliyetçilik duyguları ile ayaklanmaları sonucunda Yozgat'ta çıkardıkları olaylar yer almaktadır. Araştırma genel olarak Başbakanlık Osmanlı Arşiv belgelerine dayanmaktadır. Bu çalışmanın amacı savaş yıllarında Yozgat'ta meydana gelen asayiş olaylarını, sebepleri ve sonuçları ile birlikte aydınlatmak ve günümüze olan yansımalarını açığa çıkarmaktır. Araştırmamız sonucunda Yozgat'ta savaşın getirmiş olduğu kargaşa ve otorite boşluğu sebebiyle yüzlerce kişinin öldüğü, yer alandığı, mallarının yağma edildiği ortaya çıkmıştır. Vilayet-i Sitte'ye komşu olan Yozgat'ın da Ermeni olaylarından nasibini aldığı ve olayların sonucunda şehir genelinde yaşayan Ermenilerin ve Müslüman ahalinin ne şekilde etkilendiği belgelerle ortaya konulmuştur.
Kütahya şer'iye sicilleri 72 numaralı defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Çalışma konusu olarak seçtiğimiz 72 Numaralı Kütahya Seriye Sicili Defteri, Hicri 1322- 1323 / Miladi 1904- 1905 yıllarına ait Kütahya ve çevresinde hukuka intikal etmiş mahkeme kayıtlarını ihtiva eder. Çalışmamızda, tezkire, müzekkire, miras-tereke, resmi yazışmalar, vakıflar, Naiblik müessesesi, Kassamlık müessesi, vekil tayini gibi mahkeme kayıtlarının transkripsiyonu, değerlendirilmesi ve tasnif edilmesi yer almaktadır. Bilindiği gibi şer'iye sicilleri mahkeme kararları demektir. Osmanlı döneminden günümüze kadar intikal eden bu kararlar, toplumun sosyal siyasi ve ekonomik yapısı hakkında bize bilgi verirler. Örneğin, sicillere kaydedilmiş bilgilere bakarak halkın sosyal yapısını ve ikili ilişkilerini, miras ve tereke kayıtlarına bakarak ekonomik yapıyı, merkezden gönderilen kararnamelere bakarak merkezi idare ile taşra arasındaki ilişkilerin muhtevasını öğrenebiliriz. Bu belgeler üzerinde daha fazla çalışılması ve bu çalışmaların kamuoyuna sunulması, Osmanlı toplumundaki bilinmeyen ya da eksik kalan konulara açıklık getirecektir. Defterde Kütahya ve çevresinden mahkemeye intikal eden olayların her biri müspet ya da menfi bir karar halinde sonuçlanmıştır. Sonuçlanan bu kararların birçoğunun altında 'Şuhudü'l- hal' denilen ve o bölgenin ileri gelenleri arasından seçilen, aralarında önemli hukukçuların da yer aldığı şahitlerin olması bahsedilmesi gereken önemli bir konudur. Ayrıca cinayet ve hırsızlıkla ilgili kayıtların olmaması ya da çok az olması, halkın o dönemde bu konulardaki titizliğini göstermektedir.
Tanzimat Döneminde meslek okulları

Osmanlı Devleti'nde modernleşme süreci hemen her alanda olduğu gibi eğitim açısından da tam anlamıyla Tanzimat dönemi ile başlamıştır. İdarecilerin reformları uygulayacak kadroları oluşturmak üzere açtıkları memur okullarını, ilk ve orta öğretimdeki gelişmeler takip etmiş ve bu gelişmeler ilk defa medrese dışında eğitimci yetiştiren öğretmen okullarının tesisini sağlamıştır. Avrupa'dan transfer edilen bilim ve teknolojiyi askeri amaçlar dışında kullanma gayretleri ise kalifiye eleman ihtiyacını doğurmuş ve sivil mesleki-teknik eğitimi gündeme getirmiştir. Dolayısıyla özellikle ilk zamanlarda çeşitli alanlarda devletin ihtiyaç duyduğu sayıda uzman yetiştirmeyi amaçlayan, kurs mahiyetinde ve farklı kurumların bünyesinde meslek okulları açılmıştır. Dönemin ekonomik ve siyasi şartları, yetişmiş kadro sıkıntısı, kültürel alt yapı ve modern ders gereçlerinin yokluğu gibi zorluklar göz önünde bulundurulduğunda açılan bu okulların devletin, kendini güncellemesinde önemli rol oynadıkları tartışma götürmemektedir. Bu bağlamda bu çalışma, mesleki eğitim özelinde ve öngörülen zaman ile konusu sınırları ölçüsünde modernleşme tablosundaki resmin tamamını görmeye katkı sağlamayı hedeflemektedir. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde orta dereceli memur okullarının, ikinci bölümünde öğretmen ve üçüncü bölümünde teknik eleman yetiştiren okulların kuruluşu, yapıları ve eğitim-öğretim programları ile mezunlarının istihdamı gibi konular arşiv kayıtlarına dayanılarak ortaya konmaya çalışılmıştır.
Hal' fetvaları ışığında Osmanlıda Şeyhülislamın siyasi konumu

Osmanlı devlet sisteminde hükümdar, halife-sultan senteziyle çok sağlam bir mutlak otorite algısı kurmuştur. Ancak XVI. yüzyılın sonlarına doğru bozulmaya başlayan klasik devlet anlayışı içerisinde, mutlak otorite algısı da zarar görmüştür. Böylece devlet adamları için hükümdarı tahtından indirmek çok bir sorun haline gelmemiş ve netice itibarıyla Osmanlı tarihinde XVII. yüzyıldan devletin sonlarına kadar, Osmanlı söyleminde hal' vakası ancak modern söylemde darbe, neredeyse hiç eksik olmamıştır. Bu hal' vakalarında en etkin iki temel grup vardır. Bunlar ulema ve Yeniçeriler, yani askerdir. Ulemanın en etkili üyesi ise, elbette ki, o sınıfın başı olan Şeyhülislam'dır. Hükümdarın hilafet söylemi, hal' vakalarında Şeyhülislam'a çok özel bir yer tahsis etmiştir. Zira şeyhülislam artık, hükümdarın yönetim meşruiyetini ortadan kaldırıp, hal' edilmesini meşrulaştırabilecek tek yüksek otoritedir. Ancak tarih araştırmalarında hal' vakaları genellikle askeri darbe ekseninde incelendiği için, olaylarda her zaman Yeniçeriler ön plana çıkarılmıştır. Dolayısıyla, Şeyhülislam'ın bu yolla görmezden gelinmesi, sürece etki eden unsurlardan birinin göz ardı edilmesi sonucunu doğurmuştur. Halbuki Osmanlı kronikleri, olayları hilafet söylemi üzerinden ele almakla, Şeyhülislam'ın hadiselerde nasıl bir konumda durduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmanın sonucuna göre, normalde teşkilatlanma içerisinde herhangi bir idari icraya muktedir olmayan Şeyhülislam, hal' vakalarında sürece birinci dereceden tesir etmekle, çok hususi bir siyasi konuma erişmiştir.
XVI. Asırda Kudüs'te Meğaribe Mahallesi ve cemaati

Osmanlı Devleti 1517'de Memlükler yönetimindeki Şam'ı ele geçirdikten sonra Filistin ve sonrasında Memlük yönetim merkezinin bulunduğu Mısır'ı da ilhak etti. Bundan sonra Müslümanların ilk kıblesinin de içinde bulunduğu Kudüs de Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Kudüs kadim bir tarihe ve birçok köklü kuruma sahip olan bir şehirdir. Bu kurumlardan biri hiç şüphesiz Kudüs'ün Meğaribe mahallesidir. Mahalle Selahaddin Eyyübi'nin oğlu tarafından 1187'de Kudüs'ün Haçlılardan alınması akabinde kurulmuştur. Bir vakıf olarak tesis edilen mahalleye, vakfiyedeki şartlar gereğince, sadece Mağribliler yerleşebilmiştir. Meğaribe mahallesi olarak bilinen bu mahalle 1967 yılına dek Kudüs'teki varlığını muhafaza etmiştir. 1967 yılında vuku bulan Arap-İsrail savaşı akabinde İsrail yönetimi tarafından yıkılmış ve bir Yahudi ibadet alanına dönüştürülmüştür. Bu çalışma Meğaribe mahallesinin XVI. yüzyıldaki durumunu inceleyen monografik bir araştırmadır. Meğaribe cemaatinin Kudüs'e yerleşmesi, mahallenin kuruluşu, yüzyıl içerisinde mahallenin demografik yapısındaki değişimler, cemaatin iktisadi ve içtimai yapısı, müesseseleri ve ne şekilde yönetildiği irdelenmeye çalışılmıştır. Bunların yanı sıra Meğaribe cemaatinin tüketim kalıpları da incelenmiştir.
Manastır'dan Erzurum'a Hafız Hakkı Paşa(1879-1915)

1879 yılında Manastır'da doğan Hafız Hakkı Paşa, Harp Okulundan mezun olduktan sonra Manastır'daki III. Ordu emrine verilmiştir. Burada Bulgar çetecilerine karşı başarılı mücadeleler verdiği sırada İttihat ve Terakki Cemiyeti saflarına katılmıştır. Meşrutiyetin ilanında ve 31 Mart İsyanının bastırılmasında önemli yararlılıkları görülmüştür. Balkan Savaşlarında aktif olarak görev almıştır. Çatalca Savunmasındaki fedakarlıklarından dolayı 1913'te Yarbaylığa terfi ettirilmiştir. Ordunun gençleştirilmesinden sonra 11 Ocak 1914'de Genelkurmay İkinci Başkanlığına atanmıştır. 2 Ağustos 1914'de ise seferberliğin ilan edilmesiyle oluşturulan Karargah-ı Umumide Reis-i Sanilik makamına getirilmiştir. 24 Kasım 1914'te III. Orduyu teftiş için Erzurum'a gönderilmiştir. Burada yaptığı teftişler sonucunda bölgenin ve ordunun yeni bir askeri harekat yapmaya uygun olduğu yönünde merkeze olumlu raporlar göndererek Sarıkamış Harekatı'nın yapılmasına sebep olmuştur. 7 Aralık'ta 1914'te III. Orduya bağlı 10. Kolordu Komutanlığına atanmıştır. Bu kolordunun başında Sarıkamış Harekatına katılarak birçok askeri hataya imza atmış ve böylelikle harekatın başarısızlıkla sonuçlanmasında birinci derecede rol oynamıştır. Harekat sonrasında Enver Paşa'nın İstanbul'a dönmesi üzerine III. Ordu Komutanlığına getirilmiştir. Sarıkamış Harekatı'nda eriyen orduyu yeniden canlandırmak için ciddi faaliyetlerde bulunmuşsa da ömrü bu gayeyi tamamlamaya yetmemiştir. Salgın hastalıklı askerlerle yakından ilgilenmesi sonucu tifüse yakalanmış ve bu hastalıktan kurtulamayarak 12 Şubat 1915'de Erzurum'da ölmüştür. Naaşı Erzurum Karskapı Şehitliği'ndedir.
Osmanlı Sarayında ve Osmanlı ümerası arasında altın ve mücevher kullanımı

Altın ve mücevher tarih boyunca hemen hemen her coğrafya ve toplumda kullanılmıştır. İlk çağlardan Osmanlı devletine gelindiğinde görülecektir ki altın ve mücevher güç ve ihtişam göstergesi olarak tercih edilmiştir. Bu çalışmada Osmanlı sarayında ve Osmanlı ümerası arasında altın ve mücevher kullanımı güç ve ihtişam vurgusu üzerinden aktarılmıştır. Öncelikle altın ve mücevher padişahlar, devlet adamları ve saray kadınları tarafından yaygın olarak kullanılmıştır. Bu çerçevede altın ve mücevher padişahlar tarafından kişi ve kişileri taltif etmek amacıyla kullanılırken ümera ise geldiği makam ve mevkide gücünü ve yetkinliği pekiştirmek için tercih etmiştir.
Arşiv belgelerine göre Osmanlı Devleti'nin ittifak arayışları ve I. Dünya savaşına girişi (1911-1914)

19. yüzyıl boyunca varlığını denge politikası izleyerek devam ettirmeye çalışan Osmanlı Devleti, 20. yüzyıl başlarında da bu politikayı devam ettirmeye çalışmış ancak başarılı olamamıştır. Berlin Antlaşması (1878) sonrasında Osmanlı Devleti yalnızlığa itilmiştir. Çünkü Büyük güçler tarafından dikkate alınmamıştır. İngiltere, Kıbrıs ve Mısır'a yerleşmiş, Fransa ise Tunus'u işgal etmiştir. Osmanlı Devleti ise Almanya'ya yakınlaşmaya başlamıştır. Bosna-Hersek'in kaybı, Bulgaristan'ın bağımsızlığı, Girit isyanı, Trablusgarp ve Balkan savaşları, Ermeni ve Arap ayrılıkçı oluşumları gibi olaylar, Osmanlı Devleti'ni güçlü bir müttefik bulmaya zorlamıştır. Bu nedenle Osmanlı Devleti, ilk önce itilaf devletlerine başvurmuştur. İtilaf Devletleri nezdindeki teşebbüslerinden bir netice alamayan Osmanlı Devleti, Almanya'ya yakınlaşmış ve Almanya ile ittifak yaparak Cihan Harbi'nde Almanya'nın yanında yer almıştır. Almanya ile ittifak antlaşması yaptıktan sonra Osmanlı Devleti, kapitülasyonları kaldırmış ve boğazları kapatmıştır. Bu sıralarda itilaf devletleri Osmanlı Devleti'nin tarafsız kalması konusunda girişimlerde bulunmuşlar ama Osmanlının tarafsız kalması için önerdiği tekliflerini de kabul etmemişlerdir. Balkan Savaşlarındaki kayıplar ve ekonomik problemler Osmanlı Devleti'ni Almanya'nın yanında yer almaya zorlamıştır. Bununla beraber ittihatçılar da tarafsız kalmaya istekli değillerdir. Ekonomik sıkıntılarını Almanya'dan borç para almak suretiyle gideren Osmanlı Devleti, Amiral Souchon komutasındaki Osmanlı donanmasının Karadeniz'e açılmasına izin vermiştir. Amiral Souchon'un Rus limanlarını bombalaması, Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesine neden olmuştur. Önce Rusya ardından İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti'ne savaş açmışlardır. Savaşa girdikten sonra Cihad ilan eden Osmanlı Devleti, birçok cephede savaşmak zorunda kalmıştır.
19. yüzyılın ortalarında Akdağ nahiyesi'nin sosyal ve ekonomik yapısı

Osmanlı Devleti'nin sosyal ve iktisadi tarih çalışmalarına ışık tutan kaynaklar arasında 19. yüzyılda tutulmuş olan Temettü Defterleri ait oldukları döneme dair önemli bilgiler içermektedir. Kaza ve köylerin hane hane ele alınarak, herkese ait şahsi mal varlıklarının emlak, arazi, hayvanat ve ürün gibi bilgilerinin kaydedildiği teferruatlı bilgiler içeren defterlerdir. Bu defterlerde hane reisinin sahip olduğu malvarlığının yanında hane reislerinin meslekleri, hangi zanaat kolunun geliştiği, bir kasabada en çok hangi hayvanın beslenip yetiştirildiğine dair bilgilerin yanında; aile isimleri, şahıslara ait isimler ve lakaplar, akrabalık ilişkileri, vakfedilen emlak, ziraat yapılan alanlar, kazanç elde edilen hayvanlar, kazanç miktarları, yıllık gelirler ve daha birçok ayrıntılı bilgiye yer verilmiştir. Bu çalışmada, 1844- 1845 yılında tutulan temettuat defterlerinde yer alan kayıtlardan hareketle Sivas Eyaleti, Amasya Sancağı, Akdağ Nahiyesinin 19. yüzyıl ortalarında sosyal ve ekonomik yapısının ortaya konulması amaçlanmıştır. Akdağ Nahiyesi ahalisinin geçimini tarım ve hayvancılıktan sağladığını söylemek mümkündür. Tarımsal faaliyetler olarak, dutluk bağı, üzüm bağ, meyve bahçesi ve bunun yanında arıcılık ön plana çıkarken, büyükbaş hayvan olarak sağman inek, küçükbaş hayvan olarak yoz keçinin yetiştirildiği görülmektedir. Köydeki meslekler tarım ve hayvancılığa göre şekillenmiş olup, bahçıvanlık, ırgatlık ve çobanlık en çok görülen mesleklerdir. Halkın Vergü-yi Mahsusanınyanında ödedikleri vergilerin başında da öşr'i harir ve öşr'i üzüm gelmektedir.
Akdağ maden-i hümayunu işletmesi örneğinde Osmanlı'da maden işletmeleri (1796-1914)

Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nde devlet tarafından işletilen maden-i hümayunlardan biri olan Akdağ Maden-i Hümayunu işletmesinin işleyişi ve geçirdiği yapısall değişiklikler üzerinde durulmuştur. Osmanlı'daki madencilik faaliyetleri genel hatlarıyla incelenmiş olup, bir devlet işletmesi olan Akdağ Maden-i Hümayunu örneği üzerinden Osmanlı Devleti'nde madenlerin işletilme usulleri, maden mevzuatı, madenlerin kullanım alanları, işletmelerde gerçekleşen üretimin aşamaları, madende çalışan işçiler ile bunların temini ve üretilen madenlerin nakliyesi gibi konulara değinilmiştir. Çalışmada, bir işletmenin kuruluşu, işleyişi ve geçirdiği değişiklikler üzerinde yoğunlaşılmakla beraber, zaman zaman aynı işletme yapısına sahip diğer madenlere ait bilgilere de yer verilmiştir. Bu bağlamda, bazı arşiv belgelerinde Akdağ Maden-i Hümayunu ile birlikte zikredilmiş olan Tokat Kalhanesi, Gümüşkan, Bereketli, Bulgardağı, Cebel-i Kozan Maden-i Hümayunları gibi madenlere de konumuzla irtibatı gereği değinilmiştir. Araştırılan konu, ilk elden kaynaklar başta olmak üzere, döneme ait süreli yayınlar, seyahatnameler ve diğer kaynakların yardımı ile ortaya konulmuştur. Sim karışımı kurşunun çıkarıldığı bu işletmenin ilk faaliyete geçişi ile ilgili izlenen prosedür, madende istihdam edilen işçiler, madende ihtiyaç duyulan yardımcı personel ile erzak, odun, kömür ve benzeri gereksinimleri karşılamakla yükümlü tutulan yerleşim yerleri, madenin üretimi ve aşamaları, çıkarılan madenin kullanım alanları ile nakliyesi konuları arşiv belgeleri ışığında incelenmiştir. 19. yüzyılın ortalarında ve 20. yüzyılın başlarında işletmede üretimi arttırıcı çalışmalar kapsamında yabancı mühendislerin Akdağ maden işletmesindeki çalışmaları hakkında bilgi verilmiştir. Osmanlı Devleti'nde madencilik alanında meydana gelen dönüşümler ve bunların devlet tarafından işletilen madenlere, özelde Akdağ Maden-i Hümayunu'na yansımaları ile Osmanlı madencilik sektöründe yaşanan problemler, akademik düzeyde hazırlanmış tetkik eserler ve bunları destekleyen arşiv belgeleri ile ortaya konmaya çalışılmıştır.
Osmanlı Devleti hizmetinde üç yabancı danışman: Charles Ambraise, Bernard-Helmuth van Moltke, Guiseppe Danizetti

11 YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ OSMANLI DEVLETİ HİZMETİNDE ÇALIŞAN ÜÇ YABANCI DANIŞMAN: CHARLES AMBROISE BERNARD-HELMUTH VON MOLTKE- GUISEPPE DONİZETTİ Canan KAYA Tarih Anabilim Dalı Yakınçağ Tarihi Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2002 Danışman: Prof. Dr. Cahit BİLİM Charles Ambroise Bernard, 1808'de Almanya'da doğdu. Prag Üniversitesi'nde Felsefe eğitimi yaptı. Josephium Akademisinde tıp ve cerrahi eğitimini aldıktan sonra, 183 8 'de tıp alanında Osmanlı Devleti'nin hizmetine girdi. 6 yıllık Osmanlı Devleti hizmetinde Tıbbiye'yi batı tarzında geliştirmeye çalıştı. Görevi süresince Tıbbiye' nin kütüphanesi, botanik bahçesi, ebelik ve eczacılık sınıflarıyla modernleşmesinde önemli hizmetler verdi. Ayrıca Osmanlı Tıp eğitimine poliklinik, disseksiyon ve otopsi çalışmalarım dahil etti. Farmakope, Botanik, Bursa Kaplıcaları ve Perküsyon konulu kitapları tıp dünyası için önemli eserler arasındadır. 1844'de İstanbul'da vefat etmiştir. Helmuth von Moltke, 1800'de Almanya'da doğdu. Kopenhang Askeri Akademisinde askeri eğitimini aldı. Almanya ordusunda subaylık görevinden sonra 1836'da Osmanlı Devleti hizmetinde yer alarak, Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunda danışmanlık yaptı. Bu görevi sırasında Osmanlı topraklarında geniş yetkilerle gezerek haritalar çizdi. Osmanlı Devleti'nin doğuda Kürtlere karşı harekatına, aynı zamanda Nizip Savaşı'na katıldı. Bu seyahatleri sırasında kardeşine ve arkadaşlarına yazdığı mektuplarla 1836- 1840 yılları arasında Osmanlı Devleti'ni ve sosyal yaşamını anlattı. Osmanlı hizmetinden sonra Alman- Fransız, Prusya-Danimarka savaşlarında bulundu. 1828 Osmanlı-Rusya savaşını '1828 Seferi' adlı bir eserinde anlattı. 1891'de vefat etti. Mezarı Polonya'dadır. Guiseppe Donizzetti, 1788'de Kuzey İtalya'da doğdu. Amcası Carini'den aldığı müzik dersleriyle kendini geliştirdi. İtalyan, Fransız ordularında bando üyesi olarak görev aldı. 1828' de Müzıka-ı Hümayun okuluna yönetici ve müzik hocası olarak göreve geldi. Mahmudiye ve Mecidiye marşları önemli eserleri arasındadır. 1836'da İstanbul'da ölmüştür. Dr. Beraard, Moltke ve Donizzetti Osmanlı devletinde tıp, askeri ve müzik alanında hizmette bulunmuş yabancı danışmanlardır.
Tanzimat sonrası Osmanlı Devleti dış borçları

Yapılan bu tez çalışması; devlet borçlanmasının genel tanımı yapılarak Osmanlı Devleti'nin sosyal yapısını ve Tanzimat'ın ilanından sonra almak zorunda olduğu dış borçları analiz etmektedir. Başlangıçta devlet borçlanmasının nasıl bir şekilde başladığı ve borçlanmanın nedenleri anlatılmıştır. Ardından Osmanlı Devleti'nin mali, ekonomik ve sosyal yapıdaki çözülmelerin üzerinde durulmuştur. Son olarak da Osmanlı Devleti'nin dış borçlanma serüvenin başlangıcından sonuna kadar ele alınmıştır. Osmanlı Devleti Tanzimat'ın ilanına kadar geçen süreçte hiçbir şekilde dış borçlanmaya başvurmamıştır. Fakat bu dönemden sonra Osmanlı Devleti'nde yaşanan mali bunalımlar ve yüksek askeri harcamalar sonucu büyük bütçe açıkları ortaya çıkmıştır. Bütçe açıklarının hızlı bir şekilde artması Osmanlı Devleti'nin Avrupa para piyasalarından borç almasına neden olmuştur. İç kaynakların yetersizliğinden dolayı başvurulan dış borçlanmalar Osmanlı ekonomisini ve mali yapısını daha da bozmuştur. Alınan borçlar daha çok hükümetin cari giderlerinde kullanılmış, bir yandan da birikimli olarak artarak kamu gelirlerinin önemli bir bölümüne yabancıların el koyması ile sonuçlanmıştır.
Sosyal ve ekonomik etkileri açısından 1828-1829 Osman-Rus savaşı

1828- 1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda imzalanan Edirne Antlaşması'yla Rumların ba-ğımsızlığa ulaşmaları birçok ulusu bünyesinde barındıran Osmanlı Devleti'ni derinden etki-lemiştir. Öbür yandan gerek Kafkas cephesinde gerekse Balkan cephesinde çok sayıda reayanın yerlerini yurtlarını bırakarak Rusya'ya göç etmesi, askeri, siyasi, sosyal, ekonomik demografik bazı değişikliklere ve gelişmelere yol açmıştır. Bu durum yalnızca reayayı etkilememiş, Anadolu'ya birçok yeni yük ve sorumluluk getirmiştir. Ayrıca bu savaşta sal-gınlar yüzünden binlerce insan hayatını kaybetmiştir. Bilhassa salgınlar yüzünden Rus-ya'nın kaybı cephede verdiği kayıplardan daha fazladır. Salgın hastalıklar, göçlerle birlikte savaşın etkili olduğu bölgelerde demografik yapıda büyük değişiklikler meydana getirmiştir. İşte bu araştırmada 1828- 1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın cereyan ettiği ve sona erdiği dönemlerde meydana gelen sosyal ve ekonomik değişiklikler ele alınmıştır.
XVIII. yüzyıl Osmanlı Şam valilerinin Emirü'l-Hacc olarak hizmetleri

İslam'ın temel şartlarından biri olan hac, Zilhicce ayının 9 ve 10. günlerinde yerine getirilebilen bir ibadettir. Bu bağlamda Müslümanlar yaşadıkları yerlerin uzaklığına ve o günün şartlarına göre haftalar, aylar süren bir yolculuk sonrasında Hicaz'a ulaşabilirlerdi. XVI. yüzyılın ilk çeyreğinde bölgenin Osmanlı hakimiyetine girmesi ve Mekke Emiri tarafından Osmanlı padişahına Hadimü'l-Haremeyn unvanının takdim edilmesi, hac organizasyonu işini devletin en öncelikli meselesi durumuna getirdi. Hac yolculuğunun nerede ise tamamı karadan ve binek hayvanları ile veya yürüyerek yapılıyordu. Buna ilaveten Şam-Medine arası yol güzergahının coğrafi ve demografik durumu, hac yolculuğunun zorluklarını daha da arttırmaktaydı. Bu durum karşısında Osmanlı Devleti Şam şehrini bölgenin idari ve siyasi bir merkezi haline dönüştürdü. 1120/ 1708 senesinden itibaren Şam valileri büyük gelirlere sahip, geniş yetkili ve uzun dönemli hac emirleri olarak atanmaya başlandı. Böylece hacıların ve hac yolunun ihtiyaçları daha kolay karşılanır hale geldi. Ayrıca Şam valisinin emrine verilen cerde askeri birliği sayesinde güvenlik önlemleri en üst seviyeye taşındı.
Hocazade Muhammed Rasim Efendi'nin hayatı, eserleri ve Zübdetü't-Tarİka adlı eserinin tahkik ve tahlili

XIX. yüzyılda yaşayan Hocazade Muhammed Rasim Efendi, Osmanlı devletinin çeşitli vilayet ve kazalarındaki mahkemelerde başta kadılık olmak üzere farklı kademelerde görev yapmış bir hukukçu ve tasavvufi yönüyle de ön plana çıkmış bir zattır. Görevinin yanı sıra ilmi faaliyetlerden geri kalmamış, İslami ilimlerin hemen her sahasında eserler telif etmiştir. Eserlerinin çoğu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde yazma halde mevcuttur. Giriş, dört bölüm ve ekler kısmından oluşan tezimizde Hocazade Muhammed Rasim Efendi'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verdikten sonra Zübdetü't-Tarika isimli risalesini ele aldık. Çalışmamızın diğer bölümlerinde risalenin tahkik, tercüme ve tahlili yapılarak Muhammed Rasim Efendi'nin tasavvufa dair görüşlerini ortaya koymayı hedefledik. Muhtevasında deveran, sema, raks, cehri zikir, teganni, lahn ve rabıta gibi konular olan Zübdetü't-Tarika, tasavvufun üzerinde asırlardır tartışıla gelen mevzularını içermesi açısından önemli bir eser hüviyetindedir. Nitekim bu mevzular, özellikle fukaha ve sufileri karşı karşıya getirmiş, tarih boyunca en önemli tartışma konuları arasında yerini almıştır.
Eflak ve Boğdan'da Osmanlı hakimiyeti ve Fuad Efendi'nin layihası

Günümüzde Romanya olarak bilinen Eflak ve Boğdan, halk, kültür ve ortak tarihi sebebiyle birlikte anılmaktadır. Birinci bölümde bahsedileceği üzere tarih içerisinde pek çok topluluk ile devletin ilgi odağı olan Eflak ve Boğdan, birçok devletin hakimiyet sahası olmuş ve bir dönem de Osmanlı Devleti içerisinde özel statüye sahip bir bölge olarak idare edilmiştir. Osmanlı Devleti, Memleketeyn diye tabir ettiği bu bölgeye XVIII. yüzyıldan itibaren Fenerli Beyleri atamıştır. Bu dönem Osmanlı kültür ve uygarlığının Romenleri pek çok alanda etkilediğinin hissedildiği bir dönem olmuştur. XIX. yüzyılda ise bu coğrafyada daha çok Rus nüfuzu etkili olmuş ve Osmanlı Devleti buradaki hakimiyetini kaybetmeye başlamıştır. Yüksek Lisans Tezi olarak sunduğum bu çalışmanın ikinci bölümünde, Eflak ve Boğdan'ın Osmanlı hakimiyetine girene kadar geçirdiği sürece değinilmiş, Osmanlı hakimiyeti altında geçen dönem içerisinde bu bölgenin statüsü, idari safhaları ve bu dönemdeki siyasi gelişmeler ile voyvodaların Osmanlı Devletine karşı sorumlulukları ele alınmış ve XIX. yüzyıl gelişmeleri ile Osmanlı hakimiyetinin kaybolmaya başladığı dönem değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde XIX. yüzyıldan itibaren bölgede başlamış olan Rus işgalleri ile 1848 İhtilali'nin Eflak ve Boğdan'daki yansımaları ele alınmış ve Osmanlı Devleti'nin bu dönemde aldığı önlemlerden bahsedilerek, Fuad Efendi'nin 1848 tarihli Eflak ve Boğdan'a dair layihası Osmanlıca metinden çevrilerek değerlendirilmesi yapılmıştır.