turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Son Dönem Osmanlı ve Modern Türkiye ekonomisinde İslami kamu finansman kaynakları

Çalışma Son Dönem Osmanlı ekonomisinde kamu finansman kaynaklarını temel edinerek, gelenek üzerine kurulmuş finansman prensiplerinin zamanla farklı dönem ve süreci takip ederek değiştiğini, farklı enstrümanlar olarak modern Türkiye ekonomisinde kullanıldığını konu edinmektedir. Konunun farklı boyutlarda ele alınması, incelenmesi, araştırılması zaman bakımından sınırlamaya neden olmuştur. Bu sınırlama kapsamında özellikle Osmanlı Son Dönemi ve Türkiye kamu finansmanı türleri ve bunların kullanılmasında İslami prensipler çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Araştırma Osmanlı Bankasının kurulmasıyla başlayan tarihi süreçteki kamu finanmanlarını, kullanım alanını, akabinde modern Türkiye kamu finansı tarihindeki enstrüman ve prensipleri temel almaktadır. Özellikle Osmanlı son dönem kamu finansmanın oluşmasındaki temel etkenler, vakıfların üstlendiği rol ve modern Türkiyedeki kamu finansman kaynakları, her iki dönem için kullanılan yöntemler çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Aynı zamanda kamu finansının temininde kullanılan kaynaklar, vergi sistemi de karşılaştırılmakta ve her iki dönem için benzerlik teşkil eden özellikler de çalışmaya aktarılmıştır. Sonuç olarak Osmanlı son dönemi ve Modern Türkiye için ister kamu finansman kaynakları, ister bu kaynakların kullanımındaki yöntemler, isterse de iç ve dış borçlanma enstrümanları karşılaştırılmıştır. Aynı zamanda Osmanlıdaki esham, süftece, tahvil gibi faizsiz kıymetli senetlerin günümüzdeki benzer kullanım şekillerinden olan sukukun kullanımı söz konusu olmuştur. Modern Türkiyenin de bu geleneğe ev sahipliği yapması bakımından, sukuk gibi faizsiz senetlerin kullanımı incelenmiştir.
İttihat-terakki ve Makedonya sorunu 1908-1912

Meşrutiyetin tekrar ilanıyla birlikte İttihat ve Terakki Cemiyeti, imparatorluğun kronikleşen sorunlarından biri olan Makedonya sorununu çözmek istiyordu. İttihat ve Terakki Cemiyeti, Meşrutiyetin ilanıyla Makedonya sorununu uzlaşma temelinde çözmek için sorunun taraflarıyla görüşmelere başladı. Görüşmeler devam ederken İttihat ve Terakki Cemiyeti siyasi programını ilan etti. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin siyasi programı tarafların tepkisine neden oldu. Çünkü İttihatçılar, Makedonya sorununu mecliste merkeziyetçilik ve ittihad-ı anasır politikaları çerçevesinde çözmek istiyorlardı. Görüşmelerde herkesin kendi siyasi programları doğrultusunda çözüm istemelerinden dolayı bir sonuç alınamadı. Görüşmelerden uzlaşma çıkmayınca İttihatçılar sorunun çözümünü meclise havale etti. Meclisin açılmasından kısa bir süre sonra 31 Mart Ayaklanması patlak verdi. İsyanın bastırılmasından sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti siyasi programını uygulamak için uygun bir siyasi ortam buldu. Bu siyasi ortamda İttihatçılar Makedonya sorununu kendi politikaları doğrultusunda çözmek için harekete geçti. Meclisteki siyasal üstünlüğünü de kullanan İttihatçılar Makedonya'da siyasi, idari, kültürel ve güvenlik politikalarını hayata geçirdi. Bu politikalar 1909- 1911 yılları arasında eş zamanlı uygulamaya konuldu. Merkeziyetçilik ve ittihad-ı anasır çerçevesinde uygulanan siyasi, idari, sosyal ve kültürel politikalar aynı zamanda İttihat ve Terakki Cemiyeti ile gruplar arasındaki ilişkilerin gelişimini de belirledi. Bu politikalarla eş zamanlı olarak Makedonya'da asayiş sorununu çözmek için güvenlik politikaları hayata geçirildi. Güvenlik politikaları Makedonya'da kamu güvenliğinin sağlanması ve diğer politikaların başarılı olması için oldukça önemliydi. Güvenlik politikaları 1909 Eylülünden 1911 sonuna kadar etkin bir şekilde uygulandı. Fakat 1911 yılı sonunda dış ve iç olayların etkisiyle İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin iktidardaki gücü zayıfladı. İttihatçılar 1912 yılında Rumeli Islahat Komisyonu ile son bir atak yaptı. Fakat Rumeli Islahat Komisyonu'nun çalışmalarından bir sonuç alınamadan I. Balkan Savaşı patlak verdi ve Makedonya kaybedildi.
Tuna'da bir Türk adası Adakale

Yüksek Lisans Tezi Abdullah TÜRKER ADAKALE ( 1876- 1921) FİRAT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİM DALI 2003: Sayfa: X t-58 13 u çalışmada, Adakale niııl 876- 1921 yılları arasıııdaki;siyasi, sosyal, ekonomik, idari, askeri, demografik yapısı ve bu dönemde ada üzerindeki Osmanlı Devleti'nin hakimiyeti konu edilmiştir. Birinci bölümde;Doksaııüç Harbi sonucunda atkıdaki Osmanlı Devleti hakimiyeti ve bu hakimiyeti devanı ettirmek için Osmanlı Devletinin gösterdiği çabalar anlatılmıştır. İkinci ve üçüncü bölümde iscıAdakale'nin tarihi seyri, halkın yaşam biçimi, ekonomik faaliyetleri. nüfus yapısı ve Osmanlı Devleti idari yapılanmasındaki statüsü üzerinde durulmuştur. Dördüncü ve son bölümde ise adadaki hakimiyetimizi kaybetmemiz ve bu durumun Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından kabulü önemle ele alınmıştır. Adakale nin bu dönemdeki tarihi seyri ve Balkanlar'da yürütülen mücadele tarihsel sistematik içinde ele alınarak adanın tarihi, kronolojik bir bütün içersinde ortaya çıkarılmıştır.
I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı propagandası örneği: Cihan-ı İslam dergisi

'I. Dünya Savaş'ında Osmanlı Propagandası Örneği: Cihan-ı İslam Dergisi' konulu bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde Türk Basın Tarihinin ilk eserlerine ve Türk dergiciliğinin tarihsel süreci hakkında bilgi verilmiştir. Birinci Bölümde, Cihan-ı İslam Dergisini çıkartan Cemiyet-i Hayriye-i İslamiye tanıtılarak, cemiyetin dergiyi çıkarma nedenlerine ve kuruluş amacına değinilmiştir. Bu bölümde Cihan-ı İslam dergisi fiziksel olarak tanıtılmış, dergi içindeki haber ve makale başlıkları yayınlandığı dillere göre sınıflandırılmıştır. Çalışmanın İkinci Bölümünde ise, propaganda kavramı ve çeşitleri açıklanmıştır. Aynı zamanda bu bölümde Cihan-ı İslam dergisi, Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı'na katılmadan önceki sayıları ve Osmanlı savaşa katıldıktan sonraki sayıları olmak üzere iki ayrı alt bölümde incelenmiştir. Yine gazetede propaganda amaçlı yayınlanmış makale ve haberlere yer verilmiştir.
Osmanlı Devleti'nden günümüze basın özgürlüğü kavramının anayasalar bağlamında ele alınışı

Bu çalışma, yazılı basının günümüzde kazanmış olduğu öneme paralel olarak, basın ve siyaset arasındaki ilişkiyi açıklamak ve basın özgürlüğü kavramına ilişkin değerlendirmelerde bulunmak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmamızın bölümleri literatür taraması yöntemiyle, Osmanlı Devleti'nden günümüze kadar olan süreçte, basın ve siyaset ilişkisini ortaya koyacak ve basın özgürlüğünün anayasalarda nasıl ele alındığını açıklayacak şekilde hazırlanmıştır.
Sürekli diplomasi öncesi Osmanlı Devleti'nde yabancı elçiler

Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nde yabancı elçiler, bu elçilerin ağırlanışları ve huzura kabulleri ele alınmıştır. Elçiler bir devletin başka bir devlet nezdindeki gözü, kulağı ve düşünen dimağı olmuşlardır. Bu nedenle elçi kabul eden devletin elçilere olan yaklaşım tarzı, elçi gönderen devletin neyi görmesi, işitmesi ya da düşünmesi isteniyorsa ona göre şekillenmiştir. Çalışma boyunca ilk olarak tarihsel süreçte elçilik geleneği üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda Eski Yunan, Roma, Bizans, İlk Türk devletleri, İslamiyet dönemi ve Türk-İslam devletlerinde elçilik geleneği ele alınmıştır. Sonrasında ise Osmanlı elçilik geleneği hakkında bilgi verilmiş ve arkasından Osmanlı Devleti'nde yabancı elçiler, ağırlanmaları ve huzura kabulleri şeklinde bir sıralama izlenmiştir. Çalışma dönem olarak Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan, sürekli diplomasiye geçişine kadar olan süreyi kapsamaktadır. Bu süreç içerisinde yabancı elçilere karşı yaklaşım tarzı, Osmanlı devlet gelenekleri ve diplomasi anlayışı çerçevesinde şekillenmiştir. Bu yaklaşım tarzı ve elçi kabulleri, Türk devlet gelenekleri, İslam devlet anlayışı ve hakim olunan topraklardaki devlet mirası çerçevesinde şekillenmiş ve Osmanlı diplomasisinin geçirdiği evrime paralel bir değişim arz etmiştir. Söz konusu dönemde elçilere büyük devlet olma düşüncesine göre davranılmış ve bu düşünce elçi kabullerinin her aşamasına yansımıştır. Bu ise elçilerin ağırlanış ve huzura kabullerinin, Osmanlı Devleti'ni diğer devletlerden ayıran bir özellik taşımasına neden olmuştur. Çalışma sonucunda Osmanlıların devlet gelenekleri ile kendilerine has diplomasi yöntemlerinin yabancı elçilere karşı olan yaklaşım, bu elçilerin ağırlanmaları ve huzura kabulleri bağlamında görülmesi mümkün olmuştur. Ayrıca Osmanlı devlet teşkilatının temellerini oluşturan Türk töresi, İslam devlet anlayışı ve hakim olunan topraklardaki devlet mirası da, farklı bir sahada tekrar müşahede edilmiştir.
MEŞRUTİYET ÖNCESİ DÖNEMDE GAZETELERE UYGULANAN YASAKLAR VE CEZALAR (1860-1876)

özet Osmanlı basın hayatı 1831 yılında çıkarılan Takvim-i Vekayi ile başlamıştır. Sultan II. Mahmud döneminde çıkarılan bu gazete batılılaşma sürecindeki Osmanlı Devleti'nin kamuoyu oluşturmasında çok önemli bir rol üstlenmiştir. Takvim-i Vekayi'den on yıl sonra Osmanlı Devleti'nin ikinci gazetesi olan Ceride-i Havadis 1840 yılında yayın hayatına başlamıştır. 1860 yılında Agah Efendi'nin çıkardığı Tercüman-ı Ahval ile gazetecilik ve basın devlet tekelinden çıkmış, 1862'de yayınlanan Tasvir-i Efkar ve 1867'de çıkarılan Muhbir gazetesi ile daha da güçlenmiştir. Tanzimat'ın yetiştirdiği genç nesil çıkardığı gazetelerle yönetime muhalefet etmiş ve bu hareket daha sonra Yeni Osmanlılar adını almıştır. Siyasi içerikli yazılar ve iktidara yönelik eleştiriler basında yer almaya başlayınca hükümet tarafından yeni hukuki düzenlemeler ve yasaklar getirilmiştir. 1864'te Matbuat Nizamnamesi ve 1867'de yayınlanan Ali Kararname ile basın susturulmaya çalışılmıştır. Muhbir, Utarit ve Tasvir-i Efkar gibi gazeteler bu kararname ile kapatılırken, Terakki, Basiret ve Diyojen'e çeşitli cezalar verilmiştir. Ancak basın hiçbir şekilde susturulamamış, bu gazeteciler mücadelelerine yurt dışında devam etmişlerdir. Yeni Osmanlıların yurda dönmeleriyle birlikte Tanzimat'ın en güçlü yayın organı olan İbret gazetesi 1870'te yayınlanmıştır. Yayın hayatı boyunca çeşitli cezalara maruz kalan İbret, 1873'te Hadika gazetesi ile birlikte kapatılmıştır.
Enderun-ı Hümayun hazinesi Tahrir Defteri (1760)

Bu çalışmada, 1174/ 1760 tarihinde Sultan III. Mustafa'nın emri ile Enderun-ı Hümayun hazinesinde yapılan sayım neticesinde kaydı tutulmuş eşyalar ve bu eşyaların hazineden çıkış tarihleri, çıkış maksatları incelenmiştir. Ayrıca 1174/ 1760 ve 1175/ 1761 tarihlerinde her ay Enderun Hazinesine irad olarak giren ve masraf yolu ile hazineden çıkan nakdin incelemesi yapılmıştır. Defterde yer alan eşyalar çok çeşitli olup hazinedeki eşyaların muhteviyatı, eşyalardaki süslemeler, ve genel olarak saray kültürü hakkında bilgi verirken aynı zamanda hazineye gelir olan kalemler hakkında da bilgiler içermektedir.
1426 no'lu (Hicri 1312 / Miladi 1895) Giresun Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi

Bu tez çalışmasında, (Hicri 1311- 1312 / Miladi 1895 -1896) yıllarına ait '1426 Numaralı Giresun Şer'iye Sicilinin transkripsiyonu yapılarak, defterde bulunan belgeler ışığında adı geçen dönemde Giresun'daki idari, sosyo ekonomik, dini ve kültürel yapı değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmamız giriş ile birlikte üç bölümden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde araştırmanın amacı ve önemi, araştırmanın temel kavramları, yöntem ve verilerin çözümlenmesi ele alınmıştır. İlk bölümde '1426 Numaralı Giresun Şer'iye Sicili Defteri'nin transkripsiyonlu metni yer almaktadır. İkinci bölümde ise, defteri oluşturan belgeler konularına göre ayrılmış, daha sonra her bir konu bu belgeler çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmiştir. 1895 - 1896 yıllarında Giresun şehrinin idari, sosyo ekonomik, dini ve kültürel yapısı hakkında transkripsiyonu yapılan belgelerden istifade edilerek bilgiler verilmiştir.
17 Numaralı Nevşehir Şer'iyye siciline göre Nevşehir ve havalisinde sosyal hayat

Tarihin yazılı kaynakları arasında sayabileceğimiz Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı Devleti'nin sosyo-ekonomik hayatı hakkında bize bilgiler vermektedir. Ait olduğu döneme ışık tutan bu belgeler kazaların yöneticisi olan kadılar tarafından tutulmuştur. Şer'iyye Sicilleri'nin içinde farklı hüküm çeşitleri bulunmaktadır. Bunların başlıcaları: Ferman, Berat, Hüccet, İlam, Veraset, Nikah, Evlenme, Boşanma, Miras, Tereke, Veraset'tir. Nevşehir'e ait olan 17 numaralı Şer'iyye Sicili'nde 137 adet hüküm bulunmaktadır. Sicil miladi 1905- 1906 yılları arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir. Biz bu kayıtlardan Nevşehir'in Müslimlerle gayrimüslimlerin birlikte genelde bir problem yaşamadığı bir yerleşim yeri olduğunu gördük. Sicillerden, Müslümanların gayrimüslimlere, gayrimüslimlerin de Müslümanlara vekalet verebildiklerini gördük. Bu siciller vasıtasıyla Nevşehir'in sosyal hayatı hakkında bazı bilgilere ulaşmaya çalıştık.
Meclis-i Mebusan zabıt ceridelerine göre Saruhan mebuslarının meclisteki faaliyetleri (1908-1920)

20. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nde meydana gelen en önemli olay, İttihat ve Terakki Cemiyetinin çabaları sonucunda II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi olmuştur. Bu durum parlamenter hayatın yeniden doğuşuna zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada 1908- 1920 yılları arasında Saruhan/Manisa'da gerçekleştirilen genel seçimlere ve sonuçlarına değinilmiştir. Çalışmada seçimlerin nasıl gerçekleştiği, seçilen mebusların meclisteki faaliyetlerini ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır.1908, 1912, 1914 ve 1919 yıllarında gerçekleştirilen seçimler sonucunda Meclis-i Mebusan'da Haydar, İlhami, Mansurizade Sait, Tokadizade Şekip, Mehmet Sabri, Mustafa Fevzi, Tireli Mustafa, İbrahim Süreyya, Muvaffak, Celal ve Reşit Beylerin Saruhan mebusu olarak yer aldıkları tespit edilmiştir. İkinci Meşrutiyet dönemi Saruhan mebusları 1908- 1919 Meclis-i Mebusanının birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü devrelerinde çalışmalarda bulunmuştur. Çoğu İttihat ve Terakki Cemiyeti üyesi olan Saruhan mebusları mecliste ağırlıklı olarak siyasi, hukuki ve mali konular üzerinde görüş belirtmişlerdir.
Doğu dünyasında modernleşmenin öncülerinden Rifa'a Rafi' et-Tahtavİ ve İbrahim Şinasİ

Bu çalışmanın konusunu Osmanlı Devleti'nde ve devletin sınırları içerisinde yer alan Mısır'da Batı merkezli modernleşme ile edebiyatta, fikir ve sanatta bu modenleşmenin öncüleri olan Rifa'a Rafi' et-Tahtavi ve İbrahim Şinasi oluşturmaktadır. et-Tahtavi ve Şinasi'nin toplumsal ve edebiyat alanında gerçekleştirdiği yenilikler onları modern dönemin öncü isimleri haline getirmiştir. Bu çalışmada onları ilklerin temsilcisi konumuna getiren fikirleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, Aydınlanma felsefesi özellikle de Fransız Aydınlanması'nın çerçevesi çizilmiş, et-Tahtavi ve Şinasi'nin hayatları ve eserleri konu edilmiştir. İkinci bölümde, Aydınlanma felsefesinin temel kavramları ve bu kavramların et-Tahtavi ve Şinasi'nin eserleri üzerindeki yansımaları örneklendirilmiş ve mukayese edilmiştir. Ayrıca ikinci bölümde edebiyat ile felsefe arasındaki ilişkiye değinilmiş ve bu durumun iki mütefekkir sanarkarın üslubunun şekillenmesindeki etkileri ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise genel olarak ulaşılan tespitlere yer verilmiştir.
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Osmanlı Devleti'nin bahriye teşkilatı

YÜKSEK LİSANS KANUNİ SULTAN SÜLAYMAN DÖNEMİ OSMANLI DEVLETİNİN BAHRİYE TEŞKİLATI Selamı NURAL Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı 2002- Sayfa: V+l 13 Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Bahriye Teşkilatı adlı bu çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde Osmanlıdan önce Müslümanlardaki Bahriye Teşkilatı ele alınmıştır. Bu bölüm Hz. Muhammed ve Dört Halife döneminden başlamış olup, Anadolu Beylikleri döneminde son bulmuştur. Çalışmamızın İkinci Bölümünde; Osmanlı Devletinin Kuruluş Dönemi ile Yükselme Döneminde Kanuni Sultan Süleyman zamanına kadarki Bahriye Teşkilatı ele alınmıştır. Üçüncü Bölümde ise öncelikle Bahriye Teşkilatının yapısı daha sonra ise bu dönemdeki ünlü kaptanlar ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Bahriye Teşkilatının yapısı incelenirken; bu dönemde devletin sahip olduğu tersaneler, tersanede ve donanmada görev alan insanlar, donanmanın başı olan Kaptan Paşa, gemi çeşitleri, donanmanın denize açılma merasimi, gemi yapımı için gerekli plan malzeme ve bu malzemenin nasıl temin edildiği gibi konularda bilgi verilmiştir. Üçüncü Bölümün son kısmında ise başta Barbaros Hayrettin Paşa olmak üzere Piri Reis, Şeydi Ali Reis, Piyale Paşa vb. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı devletini dünyanın birinci deniz gücü haline getiren ünlü kaptanlar hakkında bilgi verilmiştir. Sonuçta Osmanlı devleti sahip olduğu mükemmel Bahriye Teşkilatı ve iyi yetişmiş denizcileri sayesinde Kanuni Sultan Süleyman döneminde pek çok alanda olduğu gibi denizlerde de dünyanın lideri olmuştur.
Makedonya'da Osmanlı egemenliğinin kurulması

13. yüzyılın başlarında IV. Haçlı seferi sonucu Bizans Devleti'nin yıkılması üzerine, Bizans'ın Makedonya topraklarında Selanik merkez olmak üzere bir Frank krallığı kurulmuştu. Bu krallığın kısa ömrü boyunca Haçlılar bölgenin hakimiyeti için Bulgarlarla mücadele etmek zorunda kaldılar. Daha sonra bu hakimiyet mücadelesine Epir ve İznik Grek Devletleri de katılmışlar, sırayla bölgeye hakim olmuşlardı. Nihayet 1261'de Bizans'ın yeniden ihyası ile Makedonya tekrar Bizans idaresine girdi, yüzyılın sonlarına doğru kuzeyden Sırplar bölgeyi işgal etmeye, sınırlarını güneye doğru Bizans'ın aleyhinde genişletmeye başladılar. 1347'ye gelindiğinde ise Stephan Duşan idaresi altında Sırplar Selanik dışında hemen hemen bütün Makedonya'yı ele geçirmişlerdi. Stephan'ın bu başarısında Bizans iç savaşlarının büyük bir etkisi olmuştu. Bu iç mücadeleler aynı zamanda Osmanlıların Avrupa'ya geçmesinde de büyük bir etkendi. İlk etapta Kantakuzenos'un müttefiki olarak Avrupa'da akınlar yapan Türkler Osmanlı şehzadesi Süleyman Bey'in 1352'de Gelibolu'yu alması ile burada yerleşmeye başladılar. Osmanlıları Avrupa'dan atabileceğine inanılan tek güç Stefan Duşandı ve o da 1355'de ölünce imparatorluğu dağılmış, Balkanlarda Osmanlılara mukaveet edebilecek tek bir güç kalmamıştı. Osmanlılar kısa sürede ilerlediler. 1371 Meriç savaşı ile Makedonya'nın yeni efendilerinin kimler olacağı ortaya çıkmıştı: Osmanlılar. I. Murad zamanında Makedonya'nın büyük bir kısmı fethedilmiş ve iskanına başlanmıştı. Bu fetihler ve iskan I. Bayezid zamanında devam etti. Ancak 1402'deki talihsiz Ankara savaşı Osmanlı Devletini şehzade mücadeleleri içine sürüklemişti. Bu mücadeleler sırasında Makedonya'nın bir kısmı Bizans'a geri verildi. Fakat Bizans, buraları elinde fazla tutamadı. Henüz şehzadeler arasında mücadeleler sona ermeden Selanik dışında Bizans'a verilmiş olan Makedonya toprakları geri alınmıştı. Selanik'in alınması ise 1430'da Sultan II. Murad tarafından gerçekleştirildi. Selanik'in fethi Makedonya'da mukaveetin sonunu belirlemişti. 1444'de Varna ve 1448'de Kosova zaferlerinden sonra Makedonya artık bir Osmanlı toprağı idi. 150
5 numaralı Eğin şer'iyye sicili 1256-1258 (M. 1840-1843)

Yüksek Lisans Tezi 5 Numaralı Eğin Şer'iyye Sicili Salih Akyel Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Bölümü 2002, Sayfa: 275 Osmanlı Tarihi'nin en önemli arşiv kaynaklarından bir tanesi de Şer'iyye Sicilleridir. Şer'iyye Sicilleri ihtiva ettikleri idari, siyasi, askeri ve sosyal nitelikli belgelerden dolayı Osmanlı Tarihine ışık tutan kaynaklardır. Ait oldukları dönem ve yer hakkında oldukça önemli bilgiler veren Şer'iyye Sicillerinden faydalanma konusu, bugün için başlı başına bir problem olmaktadır. Bu durum ise sicillerden faydalanma konusunu belirli bir metoda bağlı kılmayı zaruri hale getirmektedir. Biz de bu önemli kaynaklardan biri olan 5 Numaralı Eğin Şer'iyye Sicilini çalışmamıza konu edindik. Bu metinlerden yola çıkarak yaptığımız değerlendirmelerde de Harput Eyaletine bağlı 3 nahiyeden müteşekkil bir kaza olan Eğin' in bu dönemde idari, siyasi, askeri, iktisadi ve sosyal yapıları üzerinde durduk.
979 numaralı Bolu şer'iyye sicilinin XIX. yüzyıl Bolu tarihine katkıları (H.1295?1296/ M.1878?1879)

Osmanlı Devleti, Türk Tarihi ve kültürü içinde çok önemli bir yere sahiptir. İslam hukukunu hukuk sistemi olarak kabul eden bu Türk devletinin en önemli yargı organı, şer'i mahkemelerdir. Bu mahkemeler Osmanlı Devleti'nin muhtelif devirlerindeki hukuki, iktisadi, dini, askeri, idari ve sosyal müesseseleri hakkında bizlere çok değerli belgeler bırakmıştır. Kanun hakimiyetine büyük önem veren Osmanlı Devletinde mahkemelerde verilen kararlar, günü gününe sicile geçirilmiş, noterlik işleri, şahıs, zaman ve yer göstererek işlenmiştir. Bu titizlikten dolayı, Şer'iyye Sicilleri içtimai ve iktisadi hayat konusunda çok önemli birer kaynaktır. XIX. Yüzyılın çalkantılı olayları, Osmanlı topraklarının tümünü yangın gibi sararken, bu olaylar Anadolu'yu İstanbul'a bağlayan önemli yolların güzergahında bulunan Bolu şehrini de etkilemiştir. Bu koşullar altında, Bolu'nun yönetim, kent, köy, aile, hukuk, ekonomi, yaşam tarzı vb. bütün idari ve sosyal hayatının nasıl olduğunu, bu durumun halkın günlük hayatına etkisini veya etkisizliğini, 979 Numaralı Şer'iyye Sicilini kullanarak, tezimizde yansıtmaya ve tespit etmeye çalıştık. Tezimizin temeli, Milli Kütüphane Başkanlığı'nda bulunan 979 demirbaş numaralı Bolu Şer'iyye Sicil Defteri'dir. Adı geçen defter, 49 varak olup, 175 vesikayı ihtiva etmektedir. Bu vesikalar, her türde içtimai ve iktisadi meselelerle, muhtelif konularda devlet merkezi ile taşra arasında yapılan yazışmalar ile mahkemede tutulmuş kayıtlardan oluşmaktadır. Vesikalar kayıt altına alındığı dönemin yazı dili ile yazılmıştır. Çalışma konusu olarak seçtiğimiz 979 numaralı Bolu Şer'iyye Sicil Defteri, H. 1295- 1296/ M. 1878- 1879 yıllarına ait, Bolu ve çevresinde hukuka intikal etmiş mahkeme kayıtlarını ihtiva eder. Özellikle bu dönemi seçmemizin nedeni, Bolu ile ilgili olarak bu yılları aydınlatan kaynak çalışmalarının yetersiz olmasıdır. Tez çalışmamızla, Bolu ve Osmanlı tarihi açısından önemli ve yeni bilgilere ulaşmaya çalıştık. Sicil incelenirken önce, belgeleri okuma çalışması yapılmış, okuma sırasında yanlış okunan ya da anlaşılamayan kelimeler için ilgili kaynaklar kullanılarak hata en aza indirilmeye çalışılmıştır. Okunamayan kelimelerin yerine, orijinal metindeki kelimeleri yazılmış olup, okunduğu halde tam emin olunamayan kelimeler işareti ile ifade edilmiştir. Tezimizin I. Bölümünde, Bolu'nun ilk çağlardan Cumhuriyet dönemine kadar olan siyasi tarihi açıklanarak, hangi medeniyetlere ev sahipliği yaptığından, Şer'i Hukuk ve Şer'iyye Mahkemeleri ile Şer'iyye Sicillerinden ayrıntılı olarak bahsedilmiştir. II. Bölümde Bolu'nun o dönemlerdeki idari taksimatı, yönetimi ve idari kadrosu incelenmiştir. III. Bölümde de Bolu'nun sosyal ve ekonomik hayatına ilişkin sicilimizdeki bulgular değerlendirilerek, tespitler yapılmıştır. İncelediğimiz dönemde Bolu'nun dini ve etnik yapısı, folklorik yapısı, aile hayatı, miras ve ceza hukukuna ilişkin uygulamalar, sicilimizin bize verdiği bilgilere göre değerlendirilmiştir. IV. Bölümde ise, kaynağın orijinalini ve özünü görebilmemiz açısından, 979 Numaralı Şer'iyye Sicilimizin transkripsiyonunu yaptık.
Manisa'nın 79 numaralı(H. 1049-1050)Şer'iyye sicil defteri transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Şer'iyye sicilleri, kadıların görevleri gereği mahkemelerde verdikleri hükümleri, merkezden gelen belgeleri ve sorumlu oldukları yerlerdeki önemli olayları kaydettikleri defterlerdir. Şer'iyye sicilleri kadı ve naiblerin mahkemelerde hüccet, ilam, maruz, mürasele şeklinde kaydettikleri hükümleri, tayin beratlarını, buyruldu, tezkire, tahrirleri geçtikleri kaza, kasaba ve köylerde olan önemli olaylara dair kayıtları ihtiva etmektedir. Şer'iyye sicillerindeki konular bir kaza idaresinde meydana gelebilecek her türlü olay ve düzenlemeler ile tarihi gerçekleri kapsar. Şer'iyye sicillerinden, o dönemin ekonomik, sosyal, kültürel ve hukuki durumunu, askerlikle ilgili bilgileri, savaş öncesi ve sonrası toplumsal olaylarını çıkarmak mümkündür. Bu çalışmada ise, 79 Numaralı Manisa Şer'iyye Sicil Defterinin tanıtımı, sicilin kaydedildiği Manisa hakkında değerlendirme, hükümlerin özeti ve hükümlerin konulara göre tasnifi yapılmıştır. 79 Numaralı defterden yararlanılarak 1049- 1050 (1638-1640) yılları içersindeki Manisa'nın sosyal, kültürel, ekonomik, hukuki ve siyasi hayatı hakkında bilgi sahibi olabiliriz.