Samsun Halkevi: 1932 - 1951

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi'nin en önemli kültür kurumlarından biri olan halkevleri 1932 1951 yılları arasında faaliyet göstermiştir. Bu kurumun kuruluş amaçları yeni kurulan devletin her alanda ilerlemesini sağlayacak bir insan topluluğuna ulaşmaktır. Bunu da Atatürk İlke ve İnkılaplarına sarılarak onun doğrultusunda emin adımlar atarak sağlamak istemiştir. Bu bağlamda sınırlar içerisinde en ücra köşelere ulaşılmış halkın her anlamda bilinçlenmesi sağlanmıştır. İlk olarak 19 Şubat 1932'de 14 il merkezinde açılan Halkevleri kısa sürede bütün bir Türkiye geneline yayılarak kapatıldıkları 1951 tarihinde sayıları 478'e ulaşmıştır. Hazırladığımız bu çalışmada Samsun Halkevi'nin kuruluşundan başlanarak şubeleri, faaliyetleri ve Samsun Halkevi'nin çıkarmış olduğu '19 Mayıs' Halkevi dergisi ve çıkardığı yayınlar; o dönem Samsun civarında çıkan gazeteler, dergiler; Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Milli Kütüphane de konumuzla alakalı kaynaklara dayanılarak bilgilendirme yapılmıştır. İlk kurulan Halkevlerinden olma özelliğiyle Samsun Halkevi 14 Şubat 1932'de açılmıştır. Samsun ilinin neredeyse merkez kültür kurumu haline gelmiş ve Halkodalarıyla faaliyetlerini Samsunun en ücra köşelerine kadar ulaştırmıştır. Dil-Edebiyat, Güzel Sanatlar, Temsil, Spor, Sosyal Yardım, Halk Dershaneleri ve Kurslar, Kütüphane ve Yayın, Köycülük, Tarih ve Müze Şubeleri ile adeta şehrin damarlarına girmiş. Her alanda eğitim faaliyetlerinde bulunmuştur. Samsun Halkevi tezimiz dört bölümde incelenmiştir. Birinci bölümde Samsun Halkevi'nin açılışı, idari yapılanması ve Halkevi başkanları işlenmiştir. Açılış sürecinin Samsun özelinde nasıl bir yankı bulduğu konusu mevzu bahis olmuştur. İkinci bölümde Samsun Halkevi Şubeleri'nin çalışmaları, Samsun Halkevi'nin katılmış olduğu faaliyetler, Samsun ilçelerinde ve beldesinde kurulan Halkevleri çalışmaları aktarılmıştır. Üçüncü bölümde eğitim öğretime her zaman önem vermiş olan Samsun Halkevi'nin resmi yayın organı 19 Mayıs dergisinde yer alan dergi ve kitap tanıtımları yer almaktadır. Son bölümümüz olan 4. Bölümde Samsun Halkevi'nin kapatılmasına giden süreç ve en sonunda da kapatılması anlatılmıştır. Samsun Halkevi işlevsiz hale gelene kadar; Samsun ve çevresinde başarılı işler yapmış, toplumun olumlu anlamda değişiminde söz sahibi olmuştur. Kurslar, konferanslar, söyleşiler düzenleyerek okuma yazma konusunda sıkıntılı olan bir toplumun kısa sürede gelişimine yardımcı olmuştur. 19 yıllık süreçte Samsun Halkevi, Samsun civarında eğitim ve öğretimde çığır açmış. İnsanların çeşitli alanlarda beceri ve deneyim kazanmasını sağlamıştır. Modern devlete modern bireyler yetiştirilmiştir. Halkevlerinin yeni kurulan devlete çağdaşlaşma ve uygarlık anlamda neler kazandırdığını çalışmalarımızla görmüş bulunmaktayız. Halkevleri, tek parti döneminde yer alan bir kurum olduğu için ister istemez kendini siyaset içinde bulmuş. Çok partili hayata geçilmesiyle Halkevleri faaliyetleri durmuş Samsun Halkevi de bunlardan nasibini almıştır. Bunda Cumhuriyet Halk Partisi ile DP arasında Halkevlerinin faaliyetlerinde konusunda farklı düşünmelerinin etkisi olmuş, sonuç olarak 1951'de faaliyetleri son bulmuştur. Daha sonra açılsa da eski gücünde ve faaliyet alanında yer alamamıştır.