Cumhuriyet Halk Partisi Keskin teşkilatı (1930-1950)

Bu araştırma ile yeni Türkiye devletinin kuruluşundan gelişimine kadar her anında etkili olan Cumhuriyet Halk Partisi, o dönemde Ankara'ya bağlı Keskin ilçesinin CHP Keskin İlçe Teşkilatından elde edilen kaynaklar kullanılarak incelenmektedir. Keskin ilçesinin Cumhuriyet Döneminde 1930- 1950 yılları arasında siyasal, ekonomik ve sosyal gelişimi ortaya konmaya çalışılmaktadır. Böylece Türkiye'de tek partinin etkili olduğu bu dönemde CHP'nin izlediği politikaların bölgesel olarak Keskin'de uygulamaları ve etkileri ortaya konmuş olacaktır. CHP taşra teşkilatlanması, Kurutuluş Savaşı ile birlikte kurulan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti teşkilatlarının CHP adıyla Türkiye genelinde örgütlenmesiyle oluşmuştur. CHP, taşra teşkilatlanmasıyla desteklediği politikaların uygulanmasını ve kontrolünü sağlamaktaydı. Böylece Cumhuriyet Dönemi bölgesel tarih incelemeleri için CHP taşra teşkilatlarının yerel faaliyetleri önemli bir yer tutmaktadır. Daha önceleri CHP'nin bölgesel olarak gelişmelere etkileri hakkında pek fazla çalışma bulunmamasına rağmen son zamanlarda CHP arşivinin araştırmacılara açılmasıyla birlikte bu alanda çalışmalar artmakta olup bu eserde daha önce incelenmemiş olan CHP Keskin İlçe Teşkilatının 1930- 1950 dönemi faaliyetleri incelenmektedir. Kitabın birinci bölümünde CHP Keskin İlçe Teşkilatı, Keskin İlçe Teşkilatının Ankara İl Teşkilatı ile ilişkileri; CHP il kongre ve teftiş raporlarındaki Keskin ilçesi ile ilgili dilekler ve bu dileklere verilen cevaplar incelenerek hem Keskin'in ekonomik, sosyal ve siyasal gelişimi hem de CHP'nin izlediği yerel politikaların etkinliği ortaya konulmaktadır. CHP Keskin İlçe Teşkilatı ile merkez arasında yapılan yazışmalar ile kongre ve teftiş raporlarına bakıldığında, Keskin taşra teşkilatı üzerinde CHP merkez teşkilatlarının etkinliği görülmektedir. Ayrıca kongre ve teftiş raporlarına bakıldığında CHP Keskin ilçe kongrelerinde belirlenip CHP Ankara il kongrelerinde bulunan, Keskin'i temsil eden delegeler tarafından Keskin ile ilgili talep edilen dileklerin bildirilmekte olduğu, daha sonra bu taleplerin genel merkez tarafından ilgili kamu kurumlarına yönlendirilerek ilgili taleplerin giderilmeye çalışıldığı görülmektedir. Bu talepler Keskin'in sağlık, eğitim, tarım, hayvancılık, belediyecilik, ulaşım, iletişim, güvenlik vb. ihtiyaçlarını kapsamaktadır. Daha sonra yapılan il kongrelerinde istenen taleplerin genel merkez tarafından ihtiyacın önemine göre yapılıp yapılmadığı kongre raporlarında cevaplanmaktadır. Böylece kongre ve teftiş raporlarında Keskin ile ilgili önemli bilgilere ulaşılmakta olup ayrıca raporlardan Keskin ile ilgili ihtiyaçların genel olarak merkezce karşılandığı, bunun da taşra teşkilatlanmasının daha çok merkeziyetçi bir yapıya bağlı olmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Birinci bölümün sonunda sanayileşme ile birlikte büyüyen ve gelişen Keskin'e bağlı Kırıkkale nahiyesinin Keskin'den ayrılması ve CHP Kırıkkale İl Teşkilatının kurulması anlatılmaktadır. İkinci bölümde CHP'ye bağlı yan kuruluşlar incelenmektedir. Bu yan kuruluşlardan özellikle Türk Ocaklarının kapatılması ile birlikte Türk Ocaklarının yerini alan Halkevleri önemli bir yer tutmaktadır. Halkevlerinin kurulması ile amaçlanan hem daha çok insan kitlesine ulaşarak insanları parti bünyesine dahil etmek hem de bölgenin kültürel ve sosyal olarak gelişimini sağlamaktır. Halkevleri daha çok CHP teşkilatlarıyla ortak hareket etmekteydi. Yönetimleri de CHP parti teşkilatının etkisinde bulunmaktaydı. Keskin CHP yan kuruluşları incelendiğinde Keskin Türk Ocağı kapandıktan sonra ilk olarak yerine Keskin Halkevi açıldığı, daha sonra Kırıkkale'nin giderek büyümesi ile birlikte ihtiyaca binaen Kırıkkale Halkevinin açıldığı görülmektedir. Bu Halkevlerinde daha çok sanat, kültür, edebiyat ve spor alanlarında çalışmalar yapılmakta olup Keskin halkının bu alanlardaki talep ve ihtiyaçları karşılanmaya çalışılmaktaydı. Keskin'de Halkevleri dışında Halkodaları, Kızılay, Himaye-i Etfal, Tayyare Cemiyeti gibi yan kuruluşlar da bulunmakta olup Halkevlerinin ve bu yan kuruluşların yönetim ve idarelerinde daha çok CHP Keskin İlçe Teşkilatının etkili olduğu ve bu yan kuruluşların yöneticilerinin de parti üyelerinden seçildiği görülmektedir. Ancak çok partili hayata geçişle birlikte bu yan kuruluşların daha çok siyasi olarak kullanılmasından dolayı 1950'lerden itibaren iktidara geçen Demokrat Parti tarafından bu kuruluşlar kapatıldı ya da pasif hale getirildi. CHP'nin izlediği siyasal, ekonomik ve kültürel politikaların etkilerinin incelenmesinde CHP Keskin İlçe Teşkilatı bölgesel bir örnek oluşturarak izlenen politikaların taşrada nasıl uygulandığı tespit edilmektedir. Böylece Keskin'in gelişimi ve değişiminde CHP Keskin İlçe Teşkilatının ve Halkevleri gibi yan kuruluşların etkisi ortaya konulacaktır.