İskandinav modern mobilya olgusunun modernizmdeki yeri ve etkisi

İskandinav Tasarım kavramı, 1951 de Londra daki Heal Mobilya Sergi Salonunda halka sunulan İskandinav ülkelerinden gelen mobilya ve aydınlatma tasarımlarını tanımlamak için ilk kez kullanılmıştır. Yakın tarihleri, coğrafi ve politik bağları sebebiyle İskandinav ülkeleri olarak anılan beş kuzey ülkesi Danimarka, İsveç, Finlandiya, Norveç ve İzlanda, İskandinav tarzı olarak bilinen tasarım anlayışları ve verdikleri ürünlerle Modernizmin paradigmasını oluşturmuştur. XX. yüzyılın başlarında kıta Avrupa sında aydınların ve sanatçıların o döneme ait sosyo-ekonomik ve politik sorunlara çözüm bulabilmek, ideal toplum düzeni oluşturabilmek için ortaya koydukları ilkeler bütünü olan Modernizmi, İskandinav tasarımcılar hümanist değerleri yüceltilmiş işlevsellik biçimine çevirmişlerdir. Hümanist tasarım felsefelerinin altında, genlerine işlemiş üstün zanaat becerilerine dayanan yüksek kalitedeki işçilik, ürünlerin kullanım kolaylığı, sadece amaca uygunluğu gerektiren ögelerin mantıksal düzenini sağlayan özcülük kavramı, yüzyıllar boyunca yaşadıkları ekonomik sıkıntılar neticesinde eldeki sınırlı kaynakları optimize etme pratikleri, hayatta kalabilmek için yaratıcı, azimli, mücadeleci, çözüm odaklı olma zorunluluğunun getirdiği tinsel yaklaşımları, zor durumlarda güç birliği oluşturmak için yaptıkları işbirliği gelenekleri gibi sayısız sebebe dayanan birçok alt parametre bulunur. Modernizmin zirve yaptığı, kabaca 1930 ile 1970 yılları arasını kapsayan dönemde kuzeyli tasarımcılar birçok ikonik eser vermiştir. İskandinav Tasarımı Modernizmle neredeyse eş anlamlı olarak kullanılan bir fenomene dönüşmüştür. Tez kapsamında kuzey tasarım anlayışının en somut temsili olan İskandinav mobilyasının Modernizmdeki yeri, önemi, etkileri, günümüzde de hala devam eden katkıları konu edilmiştir. İlk olarak genel anlamda Modernizm tanımı yapılmış, tez kapsamında incelenecek olan dönem ve günümüze kadarki etkileri incelenmiştir. Genel anlamda mobilya olgusunun Modernizmin başlangıcı kabul edilen Endüstri Devrimine kadarki süreç içerisindeki gelişimi ve Modernizmin zirve yaptığı iki dünya savaşı arasında ve sonrasından günümüze, toplumsal olaylara paralel olarak oluşan sanat akımları içindeki yeri anlatılmıştır. Üçüncü bölümde Modernizm ilkelerini tasarladıkları mobilyalarla somutlaştıran ve tasarım dünyasının fenomeni olan İskandinav ülkelerinin kültürlerini şekillendiren coğrafyaları, iklimleri, ortak tarihleri tüm unsurlarıyla incelenmiş, tasarım anlayışlarının köklerine inilerek, mobilya tasarımına olan etkileri irdelenmiştir. II. Dünya Savaşından günümüze İskandinav mobilyasının onarlı yıllardaki gelişimi ortaya konmuş, her ülkenin ayrı ayrı mobilya tasarım anlayışlarının tarihsel süreci anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, İskandinav modern tasarımının Modernizmdeki yeri anlatılmış, bir yüzyılı aşkın süredir fenomen olarak kabul gören sayısız ürün arasından her ülkeyi temsilen seçilen hem İskandinav tarzının ortak tutumunun yansıtıldığı hem de tasarımcının bireysel olarak kendini ifade etmeyi başardığı örnekler üzerinden Modernizm ilkelerinin altında yatan felsefe ve metodolojinin nasıl hayata geçirildiği gösterilmiştir.