Konya Mevlana Müzesi'nde bulunan Puşideler üzerine bir araştırma ve yeni tasarımlar

Geleneksel sanatlarımız, zaman içinde birçok değişiklikler geçirmiştir. Bununla birlikte ortaya farklı örnekler çıkmıştır. Saraya bağlı ve bağımsız ortamlarda meydana getirilen bu ürünler, kullanılan malzeme ve teknik özellikleri bakımından büyük bir ustalık ve inceliği ortaya koymaktadır. Türk toplumunun dününü bugüne aktarılmasında büyük rol oynayan ve büyük bir çeşitlilik içinde üretilen bu ürünlerin yaşatılması gerekmektedir. Araştırmada literatür taramasından sonra müze yetkilileri ile görüşmeler yapılmıştır. Müze yetkililerinden alınan bilgiler raporda yeri geldikçe kaynak kişi adı verilerek açıklanmıştır. Araştırmaya konu olan Konya İli'nin tarihi, coğrafi durumları, iklimi ve müzelerinden bahsedilmiştir. Ayrıca bu müzelerden araştırmanın kapsamını oluşturan Mevlana ve adının verildiği türbesinin bulunduğu yer olan Mevlana Müzesi hakkında kısa bilgi verilmiştir. Puşide ve puşide levhalarının işlemeleri, dokuma iplikleri üzeri kapatılarak yapılan iğne grubundan, Dival işi iğneleri ile yapılmıştır. Bu sebeple Dival işi'nde kullanılan araç-gereçler tanıtılmış, Dival işinin yapım aşamalarından bahsedilmiştir. Elde edilen iki puşide ve beş puşide levhasından oluşan toplam yedi örnek, oluşturulan gözlem fişleri aracılığıyla incelenmiştir. Mevlana Müzesi'nde bulunan bu yedi örneğin; kitabeleri okutularak, boyutları, malzemeleri, teknik ve renk özellikleri, bezeme konuları ve kompozisyon özellikleri incelenerek, envanter numaralarına yer verilmiştir. İşlemeler bakımından tarihi bir önem taşıyan puşide örneklerinin rölöveleri alınmıştır. Kompozisyonları çizilerek, gözlem fişlerinin sonuna eklenmiştir. Bu kompozisyonlardan esinlenerek on bir adet tasarım yapılmıştır. Puşidelerle puşide levhalarında kullanılan malzemeler ve uygulanan iğneler aynıdır. Bununla beraber bu işlemelerde uygulanan iğnelerin büyük bir ustalıkla yapılmasıyla, değişik görünümler elde edilmiştir. Gözlem fişlerinden yola çıkarak 7 adet tablo oluşturulmuştur. 189 Tablo 1 de, müzede bulunan puşide ve puşide levhalarında; toplam renk kullanıldığı görülmektedir. İşlenen malzeme; yeşil, işleme malzemesi; gümüş rengi ve yeşil, astarlık malzeme; krem, yeşil ve kırmızı, kenar temizleme malzemesi olarak yapılan saçak ve şeritlerde ise gümüş rengi kullanıldığı görülmektedir. Tablo -2'de, bir motiften oluşturulmuş kompozisyonlar ile birden fazla oluşturulmuş kompozisyonlar; düzgün, atlamalı ve geçmeli sıralamalı olarak bordur, köşe, merkez ve tüm yüzeyde görülmektedir. Tablo - 3'de, puşide ve puşide levhalarındaki hepsinde aynı olduğu görülmektedir. Tablo - 4'de, puşide ve puşide levhalarında en çok bitkisel, geometrik, yazılı nesneli ve sembolik bezemeler görülmektedir.. Tablo - 5'de, puşide ve puşide levhalarında kullanılan gereçlerin aynı türde olduğu görülmektedir. Tablo - 6'da, puşide ve puşide levhalarında, dival işi iğnelerinden; düz sarma, verev sarma, yarmalı sarma, civankaşı, düz pesent, verev pesent, hasır iğne, yırtıl dikme ve kordon tutturma iğneleri görülmektedir. Tablo - 7'de, puşide ve puşide levhalarının yapılış tarihleri yer almaktadır. Bu tablolar doğrultusunda değerlendirmeler yapılmış ve sonuca gidilmiştir. Raporda bu doğrultuda yararlı olabilecek önerilerde bulunulmuştur. Tezin sonunda surelerin arapça yazılışları, Türkçe okunuş ve anlamlarının bulunduğu bölüm, konu ile ilgili kullanılan terimleri içeren sözlük, gözlem fişi örneği, görüşme formu ve tasarımlar yer almaktadır.