turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
1498 Nolu Rize Şer'iyye Sicil Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirmesi (1-100 arası sayfalar)

Yapmış olduğumuz bu tez çalışmasının amacı, 1498 Numaralı Rize Şer'iyye Sicili'nin bir bölümünün değerlendirmesini yaparak, Rize'nin H. 1293- 1294 (M.1876-1877) yıllarına ait sosyal, ekonomik, idari, adli, kültürel vs. yapısı hakkında bilgiler vermek ve bu yönde yapılacak çalışmalara ışık tutmaktır. 1498 numaralı şer'iyye sicil defterinin 1-100 arası sayfaları okunarak değerlendirmesi yapılmıştır. Bu sayfalar arasında yer alan toplam kayıt sayısı 107'dir. Ancak orijinal numaralandırmada bu sayı 93 olarak görünmektedir. Geri kalan 14 kaydın numarası, değerlendirmede karışıklığa neden olmaması için bizim tarafımızdan verilmiştir. Bu kayıtlardan iki tanesi H. 1292 (M. 1875) tarihli, 102 tanesi de H.1293- 1294 (M.1876-1877) tarihlidir. Geriye kalan 3 kayıttan bir tanesinin tarihi okunamamıştır. Diğer 2 kayıt ise boştur. Kayıtlarda kronolojik sıra da bulunmamaktadır. Çalışmamız giriş ve 3 bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Rize tarihi, şer'iyye mahkemeleri ve siciller ile kadılar tarafından kaleme alınan belgeler hakkında bilgi verilmektedir. Birinci bölümünde, teze konu olan kayıtlar incelenerek Rize'nin sosyal, ekonomik, idari, adli, kültürel vs. yapısı hakkında değerlendirmeler yapılmaya çalışılmıştır. Bunun yanında Rize'de bulunan sülaler ve yer isimleri sınıflandırılmıştır. İkinci bölüm belgelerin özetini ihtiva etmektedir. Son bölüm olan üçüncü bölümde tezimize konu olan kayıtların transkripsiyonu yapılmıştır. Çalışması yapılan kayıtların çoğunu tereke paylaşımları, vasi ve kayyum tayinleri, borç-alacak ilişkileri oluşturmaktadır. Bunun yanında boşanma, nikah feshi, naib ve mütevelli tayini, vakıf ve nafaka talebi gibi konularda bulunmaktadır.
Şeyh Bedreddin ve düşünce tarihimizdeki yeri

Düşünce tarihimizde yer alan şahsiyetler içerisinde fikirleri ve eylemleri ile öne çıkan önemli simalardan biri de Şeyh Bedreddin'dir. Osmanlı Devleti'nin teşekkül devresinde ve bununla birlikte Fetret Devri'nin yarattığı kaotik ortamda adından söz ettiren bu kimlik, günümüze değin birçok çalışmaya konu olmuş ve bu yönüyle hala tazeliğini koruyan bir olgu olarak kendini göstermiştir. Hayatını, şahsiyetini, eserlerini ve düşünce tarihindeki yerini ortaya koymaya çalıştığımız Şeyh Bedreddin'in, içinde bulunduğu dönemde, bilgi birikimi ve fikirleri itibariyle dönemin sayılı alimlerinden biri olma özelliğini taşıdığı görülmektedir. Nitekim o, İslam hukuku, tefsir ve tasavvuf gibi birbirinden farklı alanlarda önemli eserler ortaya koymuştur. Bununla birlikte adı, bir isyan hareketiyle anılmış ve Osmanlı otoritesine karşı bir hareketin içerisinde yer almıştır. Tarihte üzerinde daha çok durulan bu durum, onun ilmi yönünü gölgelemiştir. Bu bağlamda çalışmamız, farklı dönemlerde üzerine değişik ithamlar yapılan bu şahsiyetin, tarih içerisindeki gerçek konumunun çok yönlü ve sağlıklı bir şekilde ortaya konulması amacını taşımaktadır.
Osmanlı Devleti'nde siyasal sistemin meşruluğu sorunu çerçevesinde Birinci Meşrutiyet'in tartışılması

Siyasal iktidara içkin bir kavram olan meşruluk; iktidarın, sistem içerisinde yapmayı düşündüğü yenilikler için olduğu kadar, siyasal muhalefet için de önemli bir problemdir. Osmanlı Devleti bu meşruluk sorununu iki kavrama müracaatla aşmaya yönelmiş bir yapı arzeder: İslam Dini ve Adalet. Özellikle din; sistem içinde önemli bir meşruluk unsurudur. 18. yüzyıl ile hızlanan modernleşme sürecinde tüm yeniliklere Şeyhulislam'dan 'fetva' alınarak meşruluk zemini hazırlamak başlangıç noktası olmuştur. Bu; 'devlet'in yüce amaç, 'din'in ise bir meşruluk aracı olarak görüldüğünün önemli bir göstergesidir. Çalışma; Osmanlı devlet yapısı içerisinde önemli bir kopuşu ifade eden mutlak monarşiden meşruti monarşiye geçiş tartışmalarında dinin nasıl meşrulaştırıcı bir araç olarak kullanıldığının ortaya konmasını amaçlamaktadır. Batıdaki demokratik parlamenter sistemi Osmanlı ülkesine taşımaya yönelik örgütlü bir aydın muhalefeti olan Yeni Osmanlılar Hareketi; Osmanlı Devleti'nde dinin bu meşrulaştırıcı işlevini fark ederek taleplerini bu formda sunma gayreti içine girmişlerdir. Çalışmada; önce Yeni Osmanlıların felsefi ve siyasi altyapılarına değinilmiş, ardından bu meşrutiyetçi grubun siyasal sistemle ilgili taleplerine yönelen eleştiriler aktarılmış ve bu eleştirilere Yeni Osmanlılar'ın dini referanslı cevaplan tartışılmıştır. Son bölümde ise; meşrutiyet mücadelesini yapan Yeni Osmanlılar'ın, dini meşruluk formu altında 'usul-ü meşveret' adı ile sundukları bu yeni düzene atfettikleri değişik anlamlar üzerinde durulmuştur. Bu çerçevede demokratik parlamenter düzen ile 'usul-ü meşveret', parlamento ile 'şura' ya da 'meşveret meclisi', seçim ile 'biat' ve kamuoyu ile 'ehl-i hail ü akd' kavranılan arasında kurulan ilişkiye meşruluk sorunun çözümü açısından dikkat çekilmiştir. Türkiye'de demokratik geleneğin yerleşmesi açısından önemli bir adım olan I. Meşrutiyet'in meşru formda sunulmasında, dinin belirleyiciliği vurgusu daha sonraki yıllarda da demokratik yönetime ilişkin tartışmalarda kullanılmıştır. Bu anlamda meşrutiyet ya da meşverete ilişkin tartışmalar demokratik bir yönetim ile din arasında bir bağ kurulmasına yönelik çabaların da başlangıcı olarak değerlendirilebilir.
Şem'danizade Fındıklılı Süleyman Efendi'nin Mür'i't-Tevarih adlı eserinin (180b-345a) tahlil ve tenkidi metni

Fındıklılı Süleyman Efendi (?-1779)'nin kaleme almış olduğu Mür'i't-Tevarih Hz. Adem'den başlayarak 1142/ 1729 tarihine kadar gelen bir vakayinamedir. Eser Katip Çelebi (1608-1656)'nin Takvimü't-Tevarih'ine zeyl ve şerh olarak yazılmıştır. Elinizdeki bu çalışmada, Mür'i't-Tevarih' in bugüne kadar incelenmemiş olan kısmı, 926/1520-1142/ 1729 tarihleri arasında cereyan eden olayların anlatıldığı bölüm (180b-345a), transkript edilerek ilim aleminin istifadesine sunulmuştur. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde müellifin hayatı, eserleri ve tarihçiliğine değinilmiş, ayrıca ele alınan metnin muhtevası incelenmiştir. İkinci bölümde ise söz konusu metnin 180 b-345a arasındaki varakları latinize edilmiştir.
31 Mart Vak'ası

Osmanlı İmparatorluğunun çöküşünü durdurma gayretleriyle, yapıları Islahat Hareketleri, büyük devletlerin baskılarıyla, azınlıklara ayrıcalık tanıyarak, ayrılışlarını önleyici bir tedbir olarak yapılmıştır. Fakat bunların hiçbirisi, 1789 Fransız İhtilalinin yarattığı, milliyetçilik hislerini giderememiştir. Bu durum Türk halkında, rahatsızlık yaratarak, baza tepkiler oluşturdu. Bu tepkiler sonunda, Osmanlı'yı, içine düştüğü kötü durumdan kurtarmak için, bazı aydınların hareketleri görülmüş ve ülkeyi Meşrutiyet'e taşımıştır. Ancak II. Abdülhamid, buna fazla tahammül edemeyip, Meclisi Mebusanı iki yıl sonra, süresiz kapatmıştır. Ülke, Abdülhamid'in istibdatı ile baş başa kalmıştır. Nitekim, 23 Temmuz 1908'de II. Meşrutiyet ilan edilir. II. Meşrutiyet, alışılmadık özgür bir ortamı da beraberinde getirmiş, fikir akimi arının gün ışığına çıkmasını, partilerin örgütlenmelerini, basın hürriyetini sağlamış ve Abdülhamid'in 33 yıllık istibdat rejimine son vermiştir. Ancak bu sınırsız hürriyet ortamı anarşiyi de beraberinde getirmiştir. 31 Mart Vak'asına, etki eden unsurların başında, Ahrar Fırkasının yıkıcı muhalefeti ve İrtihad-ı Muhammedi Cemiyeti ile yayın orgam 'Volkan' gazetesi gelir. 13 Nisan 1909 ( 31 Mart 1325 )' de, Taşkışla'daki 4. Avcı Taburunun askerleri,'şeriat isteriz' gerekçesiyle isyan ederler. Kışlanın önünde bekleyen hocalarla, Ayasofya Meydanı'na giderler. İsyan süratle, diğer kışlalara da yayılır. Asiler, bazı kimseleri öldürmüş, meclisi basıp, kabinenin istifasıyla, bir takım isteklerde bulunmuşlardı. VBAynı gün, Erzurum ve Erzincan'da, müteakiben Adana'da (14Nisanl909) ve 10 gün sonra yine Adana'da (25Nisanl909) isyanlar olur. Bu olayların aynı anda başlaması düşündürücüdür. Hareket Ordusu'nun geliş haberinin alınmasına kadar basm, kışkırtıcı tutumunu sürdürmüştür. İsyan haberini bir telgrafla öğrenen 3. Ordu Komutanı, gerekli hazırlıkları derhal başlatır. 'Hareket Ordusu' adında bir birlik, Hüseyin Hüsnü Paşa'nın komutasında hazırlanır. Mustafa Kemal bu Ordunun Kurmay Başkanıdır. Hareket Ordusu, 1 5 Nisan 1909 tarihinde, İstanbul'a hareket eder. Mahmut Şevket Paşa; 22 Nisan 1909'da, Hareket Ordusunun basma geçer. Bu arada, Mebusan ve Ayan üyeleri, Ayastefanos'ta bir araya gelerek, Milli Meclis'i burada topladılar, çalışmalarını İstanbul'un emniyeti sağlanana kadar burada sürdürdüler. Hareket Ordusu 23-24 Nisan 1909 gecesi İstanbul'a girerek, şehrin güvenliğini sağlar. Meclisin 27 Nisan 1909'da aldığı bir kararla, II. Abdülhamid tahtından indirilir ve yerine V. Mehmet Reşat tahta geçer. vın
1597, 1598, 1599 numaralı Kütahya sancağı, Gireği nahiyesi Nüfus Defterleri

Osmanlı Devletinde nüfus sayımlarının ilki 1831 ve Hicri olarak da 1246 tarihinde uygulanmıştır. Sultan II. Mahmud (1808-1839) döneminde yapılan bu sayımların 1826 yılında Yeniçeri Ocağının kaldırılması sonrası yapılmak istenilen durum yeni bir ordu kurma hazırlığı içine girilmiş olunmasıdır. Ordunun Müslüman gençlerden meydana getirilmiş olan ve Hz. Muhammed'in Muzaffer Ordusu anlamına gelen ordu Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu ismiyle kurulmuştur. Ordu kurulmadan evvel ihtiyaç duyulan ve gençlerin niteliklerini bildiren bir nüfus sayımının yapılması gerekiyordu. Tabi bu yapılacak olan sayımın bir diğer maksadı da halkın mevcudiyetini tam manasıyla tespit edilmek istenip vergilerin ona göre hesaplanması da düşünülmüştür. Müslim ve gayrı Müslim erkek nüfusun birlikte sayılması amaçlanarak 1831'de ilk olarak nüfus sayımları başlatılmıştır. İlk nüfus sayımı genel nüfus sayımı olarak yapılmıştır. Daha sonra yapılan nüfus sayımlarına baktığımızda farklı aralıklarla genel veya bölgesel nüfus sayımları yapılarak genel durum hakkında bilgi alınmak istenmiştir. Osmanlı nüfusu hakkında 19. Yüzyılda yapılmış olan nüfus sayımlarının vermiş olduğu bilgiler oldukça önemli bir yapıdadır. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivinde 'NFS. d. Nüfus Defterleri' olarak adlandırılmaktadır. Nüfus defterleri içerisinde verilen bilgilere bakıldığında dönemin nüfusu, kişilerin fiziki özellikleri, köy ve kasabaların nüfus yoğunluğu, köyler arası yapılan göç faaliyetleri, kişilerin diğer köylere hangi maksatla yerleştikleri; örneğin çobanlık, ortakçılık, imamlık vb. gibi birçok konuda bilgi vermektedir. Tez çalışmamızda Gireği Nahiyesi ve nahiyeye bağlı köyler ele alınmıştır.
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e rüşdiye mektepleri

II. Mahmud tarafından isimlendirilen rüşdiye mekteplerinin ilki bürokrasiye memur yetiştiren Mekteb-i Maarif-i Adli ve Mekteb-i Ulum-ı Edebiye-i Adli olmuştur. Bunların açılışından sekiz yıl sonra yeni olarak Davudpaşa Rüşdiye Mektebi tesis edilmiştir. Bu rüşdiyede kısa sürede başarı elde edilince rüşdiye mekteplerinin yaygınlaşması hız kazanmış ve 2 Temmuz 1853 tarihinde ülke genelinde 25 rüşdiye açılmasına karar verilmiştir. Kızların eğitim meselesi unutulmamış ve 1859 yılında ilk kız rüşdiyesi açılmıştır. Bu çalışmanın amacı rüşdiye mekteplerinin önemini, kuruluş amacını, tarihi gelişimini, eğitim ve öğretim durumlarını, ders programlarını, bu mekteplerin yaşadığı sorunları, üretilen çözüm yolları ve günümüzde benzer sorunların devam edip etmediğini ortaya koymaktır. Bu çalışma giriş, beş bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında araştırma ile ilgili genel bilgiler ile Osmanlı Devleti'nde Tanzimat devrinden önce var olan ve Tanzimat'tan sonra ortaya çıkan eğitim kurumlarından kısaca bahsedilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde rüşdiyelerin kuruluşu, rüşdiyelerin yayılması, kız rüşdiyeleri, ikinci bölümde taşrada rüşdiyelerin açılması, üçüncü bölümde rüşdiyelerin idari yapısı, dördüncü bölümde öğretim süreleri ve programları, ders içerikleri, beşinci bölümde fiziki mekan, öğretim araç ve gereçleri incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise rüşdiye mektepleriyle ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Birinci ulusal mimarlık dönemi, mekansal sorunlara yaklaşımı ve etkisi

Türk toplumunda batılılaşma hareketleri Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemleri olan 18. ve 19. yüzyıllarda başlar. 1789'da m. Selim tarafından gerçekleştirilen ilk İslahat hareketleri ile batı kültürü, Osmanlı toplumu üzerinde etkilerini göstermiştir. Osmanlı Devleti'nde en köklü İslahat ise 1839'da Tanzimat Döneminde 'Gülhane Hattı-ı Hümayunu'nun yayınlanması ile olmuştur. Bu dönemde yaşanan siyasi gelişmeler sonunda, 'Genç Türkler', EL Abdülhamit'i II. Meşrutiyet' e zorlamışlardır. Ancak bütün bu çabalar, devrimcilerin belirli bir siyasi ve ekonomik ideolojileri olmadığından, Osmanlı İmparatorluğu'nu çökmekten kurtaramamıştır. Bir yandan siyasi gelişmeler olurken, diğer taraftan Batı kültürü, toplumsal yaşam ve sanatta da, etkisini göstermektedir. Baü'nın seçmeci üslubu dönemin bütün yapılarında etkili olmaya başlamıştır. Mimariye Batı teknik ve üsluplarının girmesi ile Saray mimarları bu gelişmelerin karşısında yetersiz kalmış ve mimarların yetiştirilmesi için yeni eğitim kurumlan açılmıştır. Bunların ilk örneği 1734' de açılan Askeri Humbarhane ve Hendesehane, bunu 1773' de Mühendishane-i Bahri-i ve Berr-i Hümayun, daha sonraları ise 1882 'de Sanayi-i Nefise Mektebi Alisi'nin açılışı izlemiştir. Et. Meşrutiyet'le birlikte, Avrupa'da gelişen milliyetçilik hareketleri, Osmanlı İmparatorluğu'nda da etkili olmaya başlamıştır. 'Türk Milliyetçiliği' diye adlandırılan bu etkilerin, gelişmesinde ve bir sisteme oturmasında Türk düşünürü Ziya Gökalp'in büyük etkisi olmuştur. Bu dönemin mimarları, Ziya Gökalp'in ikili kültür kuramından etkilenerek, milli mimari üslubunu ikili bir kurama bağlamıştır. Eserlerinde, yapı tekniğini ve planlama biçimlerini Baü'nın gelişmiş sistemlerinden alırken, cephe bezemelerinde, Osmanlı mimarisinin altın çağı olan 15. ve 16. yüzyıl medrese ve kervansaraylarının süsleme biçimlerini kullanmışlardır. Bu ikili kuramın asıl amacı ise ulusal kimliğin yeniden kazandırılmasıdır. Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte Ankara'nın iman söz konusu olduğunda, halihazırda var olan L Ulusal Mimarlık Akımı'nın, dönemin yapılarında etkili olması kaçınılmaz olmuştur. Yine bu dönemle birlikte ilk defa apartman kavramı ortaya çıkmış, kentte aniden artan konut ihtiyacını karşılamak amacıyla, devlet eliyle birçok apartman yapılmıştır. Bu yapıların en tipiklerinden ve dönemin en olgun yapısı olan ü. Vakıf Apartmanı, kentin hem konut ihtiyacını hem de sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını gidermek amacıyla inşa edilmiştir. Bu akım, 1908 İhtilali ile başlamış ve ancak Cumhuriyet'in ilk on yılında etkili olabilmiştir. İlk yıllarında ulusalık kuramı ile paralelik göstermesine rağmen, daha sonraları mimari üslubunun genç Cumhuriyet'in fikirleri ile çelişmesi sonucunda etkisini yitirmiştir. Ancak dönem itibariyle, köklü değişimlerin yaşandığı bir ortamda vücut bulmasıyla, L Ulusal Mimarlık Akrmı, Türk mimarlık tarihinin önemli bir sayfasını oluşturmaktadır.
100/1 numaralı Kayseri Şer'iyye Sicili (H. 1104/M. 1692) transkripsiyon ve değerlendirmesi

Osmanlı Devleti'nin sosyal, iktisadi, hukuki, idari yapısı hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmemiz açısından şer'iyye sicillerinin önemi oldukça büyüktür. Şer'iyye sicilleri devletin ekonomik, sosyal, siyasi yapısı hakkında bilgi verdiği gibi, alım-satım, evlenme-boşanma, miras taksimi vb. gibi daha özele indirgenen konular hakkında da çeşitli bilgiler vermektedir. Bu sebeple şer'iyye sicilleri XV. ve XX. yy'a ait Osmanlı Tarihi'nin sosyal, siyasi, askeri, ekonomik yapısı hakkında oldukça geniş bilgi içermektedir. Şer'iyye sicillerinde ferman, buyruldu, berat, nişan, tezkire, i'lam, maruz ve mürasele gibi pek çok belgenin bulunduğu görülmektedir. Osmanlı Devleti'nin önemli merkezlerinden biri olan Kayseri'nin sosyal yaşamına yönelik olan bu çalışmanın asıl kaynağını teşkil eden Kayseri Şer'iyye sicillerinin mikrofilmleri, Ankara Milli Kütüphane'den Başbakanlık Osmanlı Arşivine aktarılmıştır. Bu siciller ayrıca Kayseri ve Yöresi Tarihi Araştırmalar Merkezinde'de yer almaktadır. 133/ 3 Numaralı Kadı Sicili'nin bir nüshası fotokopi olarak KAYTAM'dan alınmıştır. Osmanlıca metinlerin öncelikle metin transkripsiyonu yapılmış, belge özetleri çıkarılmış ve bu çalışmalara bağlı olarak yapılan kaynak taramasının ardından belgeler değerlendirilmiştir. Çalışmada 1742 yılında Kayseri'nin toplum yaşantısı ve askeri durumu hakkında bilgilere ulaşılmıştır. Ayrıca sicilde alım-satım, vergi anlaşmazlığı, tımar, iftira, borç ödemesi, miras paylaşımı, hibe vb. iktisadi ve içtimai konulara da yer verilmiştir. Çalışma 102 sahife ve 176 belgeden oluşmaktadır.
Kültürel etkileşimin yeni Dünya'nın keşfiyle Osmanlı saray mutfağı özelinde Anadolu yemek kültürüne etkisi

Kendine özgü bir iletişim modeli olan Yemek Kültürü'nden yola çıkılarak yaşamak için gereksinim duyulan beslenmenin, tarihsel süreçte nasıl bir kültürel öğeye dönüştüğü, damak tadının oluşumu ve insanlık tarihi boyunca etkileşimle çeşitlenen mutfak kültürünün öyküsü anlatılmaktadır. Gün geçtikçe artan küreselleşmenin hızlanmasına Yeni Kıta'nın keşfinin nasıl bir motivasyon kattığı ve dünyanın beslenme kültürüne ne gibi etkilerde bulunduğu irdelenmeye çalışılmaktadır. Küreselleşme her geçen gün zaman ve mekan engelini ortadan kaldırırken bu keşfin nasıl bir hızlandırıcı olduğuna değinilecektir. Çalışmada disiplinler arası bir yaklaşımla Türk toplumunun farklı zamanlardaki yemek kültürü ele alınarak Amerika kıtasının keşfi sonrası Osmanlı saray mutfağı özelinde Türk mutfağının farklılaşma biçimi incelenecektir. Kültürün en başat unsurlarından biri olan yemeğin, tüketim biçimleri, nasıl tüketildiği ve yemek kültüründeki dönüşümün sosyal dönüşümle nasıl birlikte yapılandığı incelenecektir.
47 numaralı Gaziantep Şeriyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (126-267. sayfalar arası)

Sosyal ve kültürel açıdan önemli bilgiler içeren Osmanlı Mahkeme kayıtları, geçmişşi günümüze yansıtan çok önemli yazılı kaynaklardandır. Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı Devleti'nin şehir tarihi ve araştırmaları için birinci elden kaynaklardır. Bundan dolayı siciller incelenmeden Osmanlı Devleti'nin siyasi, iktısadi vs. durumu hakkında doğru bilgilere ulaşmak mümkün değildir. 47 Numaralı Gaziantep Şer'iyye Sicili H. 1108- 1109 tarihlerini kapsamaktadır. Toplam 142 sayfadan oluşan bu sicil defterinde 325 aded idari ve hukuki içerikli belge bulunmaktadır. Defter iki tarafı kullanılarak kaleme alınmıştır. Defter transkribe edilerek değerlendirilmiştir. Defterde vakfiye, boşanma, alacak-verecek, vasi tayini, nafaka ve miras gibi hukuki içerikli belgeler kaleme alınmıştır. Bu belgeler içerisinde Gaziantep'in sosyal, ekonomik ve idari yapısı hakkında bilgi veren önemli verilere rastlanılmıştır.
H. 1245-1247 (1830-1832) tarihli 1960 numaralı Trabzon Şer῾ȋyye Sicili'nin transkribi ve değerlendirilmesi

Bu çalışmada Trabzon Eyaleti'ne ait H.1244- 1247 / M.1828- 1831 tarihli ve 1960/ 146 No'lu Trabzon Şer iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmada evvela Kadılık müessesesi, Şer'iyye Mahkemeleri ve sicilleri hakkında bilgi verilmiş, daha sonra da bu sicil defteri içindeki sicil belgeleri özetlenip, konularına göre bunların tasnifi ve genel değerlendirilmesi yapılmıştır. Son olarak da Transkripsiyon metnine yer verilmiştir. Üzerinde inceleme yaptığımız 1960/ 146 Numaralı Trabzon Şer iyye Sicili, Osmanlı Devleti'nin bir taşra idare bölgesi olan Trabzon'un 19. yüzyılın ikinci çeyreğindeki adli, idari, siyasi, askeri, sosyal ve iktisadi durumunun tesbiti açısından önemli bir kaynaktır. Bu sicil defterindeki idari, askeri, iktisadi, sosyal, adli konuları içeren belgeler sayesinde, bölgede cereyan eden siyasi olaylar, bölgedeki kaza, nahiye, köy, mahalle isimleri, yaşayan halkın gündelik hayatı, devlet görevlileri ve nikah akidleri, kölelerin durumları, adli vak alar, tereke kayıtları, yiyecek, giyecek fiyatları, zirai ürünlerin ihracının yasaklanması, devletin altın ve parada sabit fiyat uygulamaları, dış ülke tüccarlarının aldıkları ticari imtiyazlar ve bunları temsil eden konsolosların durumları, çeşitli devlet vergilerinin toplanması, devlet me'inurlarından görevini kötüye kullanan veya görevini ihmal edenlerin durumları ve halkla ilişkileri, camii, mescit ve menzilhanelerin durumları ve işleyişleri, Katolik Ermeni ve Ortodoks Rum din adamlarının sorunları, Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunun masraflarının karşılanması, bölgede savaşan askerlerin kullandıkları silah ve cephanelerin sayısal dökümü, savaş masraflarının karşılanması için toplanacak vergiler gibi konularda tespitler yapılmaya çalışılmıştır. Sicil defterinin hazırlandığı dönem, Sultan II. Mahmud'un saltanat dönemindeki,1828- 1829 Osmanlı-Rus Savaşı ve Edirne Antlaşması'na rastlamaktadır. Bunun yanında bu dönemde Cezayir'in 1830'da Fransızlar tarafından işgali ve 1831'de Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın İsyanı başlamıştır.
Kısa kronikler 'e göre erken Osmanlı tarihi (1402-1451): çeviri ve değerlendirme

Bizans Kısa Kronikleri, Bizans tarih yazımı geleneği içinde ayrı bir yere sahiptir. Bu kronikler, Bizans tarihi boyunca yazılmış çeşitli konulardaki el yazmalarının kenarlarına veya boş bir sayfasına kaydedilmiş kronolojik notlardan oluşur. Bazılarının yazarı bilinse de büyük çoğunluğu anonim olan kroniklerin en belirgin özelliği ise olayların kronolojisini ayrıntılı bir şekilde kaydetmiş olmasıdır. Olaylar gün, ay, yıl, indiksiyon ve hatta bazen saat ayrıntılarıyla birlikte kaydedilmiştir. Eserin büyük bir bölümü halk dilinin egemen olduğu sade bir Ortaçağ Yunancası ile yazılmıştır. Özellikle Osmanlı Devleti'nin Balkanlar ve Anadolu'daki yayılma sürecine ilişkin kayıtların bir kısmı başka bir kaynaklarda olmayan bilgiler içerir. Türk tarihi açısından yeterince değerlendirmemiş olan Kısa Kronikler, erken Osmanlı Tarihi'nin kronolojisi, 15. yy ikinci yarısındaki Mora fetihleri, 16. ve 17. yüzyıllardaki gelişmelerin kronolojisi ve olayları hakkında verdiği bilgiler açısından oldukça zengindir. Bu çalışmada 1402- 1451 tarihleri arasında Osmanlı Tarihi'ne dair bilgi veren 49 kroniğin çevirisi ve bilgilerin tarihsel değerlendirmeleri yapılmıştır. Dönemin bütün kaynaklarıyla mukayese edilen bu bilgilerin Osmanlı kaynaklarının sessiz kaldığı bazı olayların aydınlatılmasındaki önemi ortaya çıkmıştır. Söz konusu tarihlerde meydana gelen bazı olayların kronolojileri de düzeltilmiştir.
3736 numaralı Mardin kazası nüfus defterinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Nüfus, yeryüzünde sınırları belirli bir alanda, belirli bir zamanda bulunan insanların oluşturduğu toplam sayı olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde dünya ülkelerinin üzerinde durduğu önemli konulardan birisi de nüfustur. Osmanlı Devleti tarihi incelenirken, kaynakların başında arşiv belgeleri gelmektedir. Bu belgeler içerisinde yer alan nüfus defterlerinde, insan, mekan, zaman unsurlarını birlikte taşıdığı için, sosyo-demografik özellikleri ve şehir tarihini aydınlatma konusunda vazgeçilmez niteliktedir. Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyıldan önce kaydedilmiş olan tahrir ve avarız defterleri demografik bir amaçla tutulmamıştır. Bu tahrirlerde esas tutulan birim, vergiyi ödeyecek olan hane birimiydi. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde modern anlamda nüfus sayımları yapılmaya başlanmıştır. Sayım sırasında tutulmuş olan kayıtlarda, kişinin adı, lakabı, baba adı, yaşı, fiziki özellikleri, mesleği, resmi veya dini statüsü hakkında bilgiler yer almıştır. Burada inceleyeceğimiz Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ndeki nüfus defterleri serisi içerisinde 3736 Numaralı Mardin Kazası nüfus defteridir. Bu çalışmada, 1835 yılında Mardin Kazası'nda ikamet eden Müslüman ve Gayrimüslim toplumların nüfusu ve nüfus hareketleri, görevli memurların isimleri ve kullandıkları unvanlar, göç ve nakiller hakkında ilk elden bilgi sahibi olma imkanı bulacağız. Yine bölgedeki mahalli idareciler; muhtarlar, imamlar, özürlüler, insanların meslekleri ve fiziksel özellikleri gibi bölgesel tarih yazımında önemli ayrıntılar yer almaktadır.