turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Marmara denizinde sualtında kalmış tarih öncesi yerleşimlere bir örnek: Avşa adası

Marmara Bölgesi sınırları içirişinde yer alan Avşa Adası, Balıkesir iline bağlı olup Marmara Denizi'nin güneybatısında yer alır ve Marmara Adaları adıyla anılan takımadaları oluşturan adalardan biridir. Adanın ilk yerli halkı hakkındaki ilk yazılı bilgiler coğrafyacı Strabon ve tarihçi Plinius tarafından verilmektedir. Son yıllarda Avşa kumsallarında bulunan çeşitli çakmaktaşı, kemik vb. aletler, ağırşaklar, değirmen taşları ve taş baltalar adadaki yerleşim tarihinin yazılı kaynaklardan çok eskilere gittiği fikrini kuvvetlendirmektedir. Bölgedeki ilk çalışmalar 1993 yılında Prof. Dr. Mehmet Özdoğan tarafından yapılmıştır. 1994 yılında yerleşim alanı Prof. Dr. Nergis Günsenin tarafından da incelenmiştir. 2015 yılında yaptığımız sualtı çalışmalarında daha önceki yıllarda yapılan çalışmalarda da belirtilen farklı dönemlere ait buluntular tespit edilmiştir. Kıyıdan itibaren 1.50 2.00 m derinlikte kalıntılar rahatça görülebilmektedir. Muhtemelen höyüğün dik dalga aşımına maruz kalmasından dolayı, kıyı çizgisinin eski dönemlerden daha içeride olmasından höyüğün bir kısmının sualtında, bir kısmının ise karada olduğunu anlaşılmaktadır. Tarafımızca yapılan çalışmalarda höyüğün su altında kalan kısmında Neolitik, Kalkolitik ve yoğun olarak Tunç Çağı'na ait seramik ve küp mezar örnekleri bulunmuştur. Bununla birlikte Helenistik Dönem'den Geç Antik Çağ'ın sonuna kadar tarihlendirilen çeşitli seramik örnekleri ve kalıntılar da görülmüştür. Bu da adanın tarih öncesi dönemden itibaren günümüze kadar devam eden bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
The cult of Iupiter dolichenus: Origins and iconography

DOLICHENUS KÜLTÜ:KÖKENLER VE KONOGRAFKuşseven, Pınar Yüksek Lisans, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Julian BennettMay 2007Bu tez, kültün gizli anlamına ışık tutmak amacıyla Roma tanrısı IupiterDolichenus'un ikonografisini incelemektedir. Iupiter Dolichenus tasvirinin Batı'daünik olması ve tanrı tasvirinin Kuzey Suriye'deki yerel hava tanrıları ile yakınbenzerliğinin kültün bölgedeki sürekliliğini gösterebileceğinden Demir Çağı'ndanGreko-Romen Dönem'e kadar Kuzey Suriye'de hava tanrılarının tasvirleri de incelenmiştir. Yazılı antik kaynaklar bulunmadığından, Dolichenus kült objelerindetasvir edilen diğer tanrılar, tanrıçalar ve semboller Dolichenus öğretisinin bir bölümünü ifade edebilir. Bu nedenle bu çalışmaya dahil edilmişlerdir.
Antik kaynaklar ve arkeolojik kanıtlar ışığında antik yunan ve roma'da ruh hastalıkları

ANTİK KAYNAKLAR VE ARKEOLOJİK KANITLAR IŞIĞINDA; ANTİK YUNAN VE ROMA'DA RUH HASTALIKLARIAntik Yunan ve Roma medeniyetlerinde ruhsal hastalıkların antik kaynaklar ışığında ve arkeolojik olarak incelenmesi bu 'tez' çalışmasının amacıdır. Antik Yunan ve Roma medeniyetlerinde biyolojik kökenli hastalıklar ile ilgili birçok çalışma yapılmış olmasına karşın, insanlığın bir parçası olan ruhsal hastalıklar üzerine arkeolojik olarak yeterli düzeyde bir araştırma yapılmamıştır. Bunun sebebinin antik dönemden günümüze doğrudan tutulmuş bir kaynağın ulaşmamış olması ve ruhsal hastalıkların soyut nitelikte olmasıdır. İncelen konu kökende insan kaynaklıdır. Bu sebeple insan zihin yapısını anlamak için Arkeoloji, Tıp, Psikoloji, Mitoloji, Din gibi bilimlerinde ortak sınırlarına girmek gerekliliktir. Bu tez hazırlanırken antik kaynaklar detaylı olarak incelenmiş, arkeolojik kanıtlar araştırılmış ve modern kaynaklardan yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre tez 3 ana bölümden oluşturulmuştur. İlk bölümde ruhsal hastalıkların kökeni ve inançlar ile ilişkisi incelenmiştir. Mitolojik hikayelere bakılmış ve günümüz Psikoloji kriterleri ışığında teşhis koyulmuştur. İkinci bölümde Arkeolojik malzeme olarak seçilen örnekler incelenmiş ve konu ile malzeme ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. Son bölümde ise ruhsal hastalıkların tedavisinde kullanılan yöntemlerden bahsedilmiştir. Bu çalışma Antik dönemlerde yaşamış insanları ve toplumları daha iyi anlayabilmemiz adına konuya psikolojik açıdan yaklaşması ve malzeme olarak örnekler sunması açısından yeni bakış açısı katmaktadır.
Tlos antik kenti Bizans dönemi surları

İnsanların yerleşik hayata geçmesiyle birlikte savunma kaygısı ortaya çıkmış ve bu kaygı çağlar boyunca devam etmiştir. Böylece geliştirilen savunma mimarisi birçok dönemden geçerek özel bir gelişim göstermiştir. Zaman ilerledikçe gelişen toplum yapısına paralel olarak savunma mimarilerinde kullanılan teknik ve malzemede farklılıklar da yaşanmıştır. Birçok antik kentte olduğu gibi, Tlos Antik Kenti'nin de vazgeçilmez unsurlardan biri akropol yükseltisini çevreleyen surlar olmuştur. Surlar dışarıdan gelen tehlikelere karşı kenti korurken aynı zamanda kentin gücünün de göstergesi olmuşlardır. Anadolu'daki antik kentlerin sur mimarlığı hakkında detaylı bilgiler mevcuttur. Kalkolitik Dönem'den başlayan sur mimarlığı farklı yerleşimlerde olmak üzere Bizans Dönemi sonlarına kadar takip edilmektedir. Hatta bazı antik kentlerin surlarından antik yazarların bahsettiği de bilinmektedir. Tlos Antik Kenti'nden bilinen en erken surlar kent merkezini batı yönden sınırlayan akropol yükseltisinin üzerindeki Klasik Dönem dynastik saray yerleşimini çevreleyen surlardır. Hellenistik Dönemle birlikte oluşturulan yeni şehircilik anlayışında kent akroplün dışına taşırılarak düzlükteki agoranın etrafına konuşlandırılmış ve diğer kamu yapılarıyla şekillendirilmiştir. Hatta Roma Dönemi'nde mevcut plan yapılan birkaç ilaveyle kullanılmaya devam etmiştir. Ancak Tlos Antik Kenti ne Hellenistik Dönem'de ne de Roma Dönemi'nde surlarla çevrelenmiştir. Erken Bizans Dönemi'nde diğer yerleşimlerde de olduğu gibi Tlos'da da pagan yerleşim alanı terk edilir ve akropolün güney yamacında yeni bir yerleşim alanı oluşturulur. Söz konusu bu yerleşim alanının etrafı doğu yöndeki stadyum diazoması seviyesinden başlamak üzere surlarla çevrelenmiştir. Surların doğu yönde kalan kısmının tahkimatı diğerlerine oranla daha sağlam tutulmuştur. Yeni yerleşim alanının girişinin akropolün doğu yönünde olması bunda etken olmuştur. Diğer yöndeki surlar ise arazinin engebeli topografik yapısıyla bağlantılı olarak daha sade tutulmuştur. Bu durum surların inşasında kullanılan malzemeye de yansımıştır. Doğu yöndeki sur duvarları daha çok pagan yapılarından temin edilen devşirme malzeme ile oluşturulmuştur. Diğer yöndeki surlarda ise daha çok moloz taş kullanılmıştır. Erken Bizans Dönemi'nde ilk kez inşa edilen kent surlarının farklı dönem tamirat ekleriyle Orta Bizans Dönemi'ne kadar kullanıldığı belgelenmiştir. Bu tez çalışması kapsamında Tlos Antik Kenti Erken Bizans Dönemi kent surları malzeme, mimari, teknik ve işçilik yönünden incelenmiştir.
Pisidia bölgesi'nde ana tanrıça kültü

Bu çalışmanın konusu, tarih boyunca birçok kültürde kendine yer bulmuş olan ve insanların inanç duygusunun dışa vuruşunun bir şekli olarak karşımıza çıkan Ana Tanrıça Kültünün Pisidia Bölgesi'nde incelenmesi oluşturmuştur. Pisidia Bölgesi'nde yer alan tüm kentlerden bugüne kadar külte dair elde edilen arkeolojik ve epigrafik veriler incelenmiş; Ana Tanrıça Kültünün Bölgede hangi kentlerde görüldüğü ve nasıl tasvir edildiği araştırılmıştır. Elde edilen verilerle bu kültün Pisidia Bölgesi genelinde nasıl bir yayılım gösterdiği, şu an itibariyle hangi kentlerde görüldüğü, bu kentlerde nasıl tasvir şekilleri kullanıldığı ve hangi sıfatlarla Ana Tanrıça'ya hitap edildiği irdelenmiştir. Pisidia Bölgesi'nde Ana Tanrıça'ya kimi zaman kültün bulunduğu coğrafi yer adlarından gelen isimlerle, kimi zaman ise Tanrıçaya yüklenen görev itibariyle farklı isim ve sıfatlarla hitap edilmiştir. Bu isim ve sıfatlar ; Meter Theon, Meter Kadmene, Meter Tymenene, Meter Oreia, Meter Ouegna/Ouetna, Mida, Meter Potamene, Meter Dindumene, Meter Polyettene ve Meter Metaurene'dir. Tanrıça'ya yapılan her hitap şekliyle birlikte tasvir şeklide farklılık göstermiştir. Bunun sonucu olarak da bazen tahtta oturur vaziyette, uzun saçlı ve başında sur tacıyla, bazen ise bir mimari çerçeve içinde tahtta otururken, kolunun altında tympanon ve bir aslanla beraber tasvir edilmiştir. Tanrıçanın neredeyse tüm sıfatlarıyla ilgili karşımıza çıkan ortak noktaları ise, aslan, tympanon, khiton, hymation, phiale ve polosdur. Tanrıçanın bazı kentlerde kutsal alanı bulunmuşken bazı ketlerde ise henüz bir kutsal alan izine rastlanılmamıştır. Birçok kent de ise kendisine sikkelerde, kabartmalarda veya yazıtlarda yer bulmuştur. Düzenli olarak gerçekleştilen her araştırma neticesinde yeni bir bilgi elde edilmesi, Ana Tanrıça Kültünün yayılım alanın daha da artabileceğini göstermektedir.
Dülük Paleolitik Çağ buluntuları

Gaziantep'te bulunan Dülük Paleolitik buluntu yeri, 1938 yılında keşfedilmiş ve günümüze dek Anadolu'nun tarih öncesi arkeolojisiyle ilgilenen pek çok arkeolog tarafından ziyaret edilmiş ve yayınlanmıştır. Ancak Dülük'le ilgili bilinenler, genel olarak, sadece iki yüzeyli aletlerin tipolojisi ile ilgilidir. Buluntuların Yakındoğu'dan bilinen diğer Paleolitik Çağ buluntuları ile karşılaştırılması yapılmamıştır. İstanbul Üniversitesi koleksiyonunda bulunan, Dülük'ten toplanmış 460 taş alet bu çalışma çerçevesinde analiz edilmiş ve bölgedeki diğer buluntu yerleriyle karşılaştırılmaya çalışılmıştır. İlk iki bölümde taş alet yapım yöntemleri ve çalışmada kullanılan terimler ile ilgili temel kavramlar açıklanmış ve karşılaştırma yapılabilmesine imkan sağlamak amacıyla Anadolu ve Yakındoğu'daki önemli Alt ve Orta Paleolitik buluntu yerleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Dülük'te gerçekleştirilmiş araştırmaların yayınlanan sonuçları özetlenmiştir. Buluntularla ilgili veriler istatistiksel analizlerin yapılabilmesi için hem sayısal hem de metne dayalı olarak arama yapılabilmesine izin verilen bir veri tabanına girilmiş, fotoğraf çekilerek belgelenmişlerdir. Bu çalışma çerçevesinde Dülük ziyaret edilmiş, hem coğrafi ortamın, hem de koleksiyonda mevcut olmayan buluntuların neler olduklarının saptanması sağlanmıştır. Dülük buluntularının teknolojik analizi, bunların Alt Paleolitik sonu ile Orta Paleolitikbaşlarındakidönemde, değişikgruplarcaoluşturulduğunu göstermektedir. Levallois yöntemi kullanılmadan elde edilmiş uzun yongaların ve iki yüzeylilerin varlığı Dülük buluntularının Suriye'de bu döneme ait buluntularla benzerliğini ortaya koymaktadır.
Greek influence in the anthropomorphic representation of deities in Hellenized Asia: Parthia, Nemrut Dağı, and Gandhara

Bu tezde, Hellenize Batı Asya'da, antik Yunan kültürüne ait 'tanrıları insan biçiminde tasvir etme' fikrinin değişik kullanımları incelenmiştir. Antik Yunan sanatsal modellerinin, Doğu kültürleri tarafından çeşitli uyarlamalarının ve kullanımlarının değişik yönlerini incelemek için üç bölge seçilmiştir. Bu bölgelerdeki heykel sanatına ait örnekler konu, stil ve ikonografik olarak incelenmiştir. Antik Yunan sanatından alman özelliklerin doğası ve nedenlerini daha iyi anlamak için, kültürel, sosyal, dinsel ve politik şartlar da göz önünde bulundurulmuştur. Araştırılan ilk örnek Parth sanatıdır. Parthlar antik Yunan kültürünü benimseme konusunda seçici davranmışlardır. Yunancayı devlet işlerinde kullanmış ve sikkelerini Yunan stilinde basmışlardır. Ancak, dönemden kalan az sayıdaki sanat yapıtında antik Yunan sanatının etkilerine rastlanmamıştır. İkinci örnek, Kommagene krallığmdaki Nemrut Dağındaki mabed alanıdır. Bu mabedin dekorasyonunda Yunan dinsel sanatı ve ikonografyası Parth öğeleri ile birlikte Kommagene hanedanın politik propagandasının görsel ifadesinde yoğun olarak kullanılmıştır. Üçüncü örnek Gandhara sanatıdır. Burada Yunan sanatının biçemsel özellikleri bölgedeki yerel sanat tarafından benimsenmiş ve Buda'nm bölgeye özgü insan biçimindeki tasvirlerinde kullanılmıştır. Kuşhan hanedanı dönemindeki Bu da figürlerinin yoğun sanatsal üretimin arkasında bu hanedanın kontrolü altındaki halkları birleştirmek ve mutlak egemenliklerini göstermek olgusunun olabileceği önerilmiştir. Araştırma için seçilen yukarıda adı geçen üç bölge de antik Yunan kültürü ile direkt etkileşimde bulunmuşlardır ancak bu etkileşime verdikleri tepkiler farklıdır. Bu tez çalışmasında Yunan sanatının bu değişik kullanımlarının ardındaki temel faktörün politika olduğu önerilmiştir. Büyük İskender tarafından fethedilen bölgelerdeki yerel krallıklar, karşılaştıkları antik Yunan sanatını değişik ölçülerde ve şekillerde politik propaganda için kullanmışlardır.
Fethiye Müzesi'ndeki atlı tasvirli adak stelleri

İlk olarak Mezopotamya Uygarlıkları'nda MÖ 3. binden itibaren görülmeye başlanan atlı tasvirler, Hititler, Mısırlılar, Urartular, Phrygler, Yunanlılar ve Etrüsklerde de yapılmıştır. Arkaik ve Klasik Dönem'de yoğun biçimde görülen atlı tasvirler, Hellenistik Dönem'de azalmış, Roma Dönemi'nde ise özellikle Anadolu'da Lykia ve Pisidia Bölgeleri'nde adak stelleri üzerinde yer almıştır. Fethiye Müzesi'nde de iki tür atlı tasviri ile karşılaşılmaktadır. Bunlar: Kakasbos/Herakles ve Dioskurlar ile birlikte tasvir edilen Tanrıça'dır. Kakasbos/Herakles at üzerinde sağ elinde lobutu sol eliyle atının dizginlerini tutarken, Dioskurlar ise atları üzerinde ortada yer alan bir Tanrıçaya yönelirken tasvir edilirler. Tez kapsamında Fethiye Müzesi'nden 53 tane Kakasbos/Herakles, 11 tane de Dioskurlar ve Tanrıça tasvirli toplam 64 adet adak steli çalışılmıştır. Çalışılan malzemelerin hepsi yerel kireçtaşından yapılmıştır. Kakasbos/Herakles, yazıtlarda tanrı olarak geçer. Dioskurlar ise mitolojilerinden bilindiği kadarıyla sonradan tanrısal özellik kazanmışlardır. Atlı heros/tanrı tasvirli adak stelleri hem ikonografik hem de epigrafik olarak heros/tanrı Kakasbos/Herakles ve Dioskurlar ile birlikte tasvir edilen Tanrıça'ya özel şahıslar tarafından adanmıştır. Stellerin çoğunlukla baştabanlarına adak yazıtı kazınarak herosa/tanrıya adak sunulmuştur. Bundaki amaç tanrının adağı gerçekleştireni korumasıdır. Dioskurlar'da da bu durum aynı şekildedir. Genel olarak Dioskurlar kartal ve yılan sembolleriyle tasvir edilmişlerdir. Bu hayvanların tasvir edilme nedenleri gökyüzü ve yeraltı ile bağlantılı olmalarından kaynaklanmaktadır. Dioskurlar ayrıca aralarında daima bir tanrıça ile görülmektedirler. Tanrıçanın kimliği tartışma konusu olmakla birlikte genellikle hilal motifi ile simgelenmesinden dolayı Artemis Ephesia veya Helena olabileceğine dair görüşler vardır. Fethiye Müzesi'nde yer alan Kakasbos/Herakles ve Dioskurlar ile birlikte tasvir edilen Tanrıça tasvirli adak stelleri Seki Yaylası, Telmessos çevresinden bulunmuş ve satın alma yoluyla müzeye getirilmiş bu eserler MS 2-3. yüzyıllar içerisinde farklı tiplerde üretilmiş, Batı-Kuzeybatı Lykia, Pisidia bölgelerine has, yerel özellikler gösteren önemli bir yerel kült grubunda değerlendirilir.
Crop processing in the Early Bronze Age houses of İkiztepe: Identification and analysis of archaeobotanical remains

İkiztepe Karadeniz Bölgesi'nde prehistoric çağlara ait şu ana kadar kazısı yapılmış en büyük höyük tipi yerleşim yeridir. Samsun'un yaklaşık olarak 55 kilometre kuzeybatısında, Bafra'nın 7 kilometre kadar kuzeybatısında, günümüz İkiztepe yerleşim yerinin sınırları içerisinde yer alır. Bu çalışmada, İkiztepe'de çeşitli yapı katlarından ele geçen ve Kalkolitik devirden Erken Tunç Çağı III- Orta Tunç Çağı I'e kadar tarihlenen karbonlaşmış tahıl ve meyve tohumlarının yardımıyla ev içlerindeki ekin işleme aktiviteleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Arkeobotanik malzemelerin incelenmesiyle ince eleme işleminin yapıldığı ve depo olarak kullanılan alanlar tespit edilmiştir. Ayrıca İkiztepe ve Anadolu'daki diğer Erken Tunç Çağı yerleşimlerinin ekin işleme alışkanlıklarındaki farklılıklar ve benzerlikler tartışılmıştır.
Erken Akhaemenid dönemde Daskyleion

Bu çalışmanın konusunu Daskyleion'un erken Akhaemenid dönemi oluşturmaktadır. Bu dönem 547 de başlatıp 480'de son bulmaktadır. Erken Akhaemenid Dönemde Daskyleion, bir satraplık merkezinden ziyade, başında Büyük Kral tarafından görevlendirilmiş hyparkhların bulunduğu bir yerleşim özelliği göstermektedir. Bu dönemde ayrıca Daskyleion'un çok sayıda insanı barındırabilecek, yamacında yerleşimin olduğunu gösteren akropol niteliğine sahip olduğu görülmektedir. Erken Akhaemenid Döneme ait mimari yapılar Pers mimari geleneğinden ziyade Anadolulu mimari anlayışı içinde inşa edilmişlerdir. Mimari anlayıştaki bu durumun aksine, bu döneme ait diğer arkeolojik, epigrafik ve tarihsel veriler Daskyleion'da, Akhaemenidlerin varlığıyla, tek bir yönetim altında daha önceden var olan durum ve geleneklerin korunarak pek çok yeni fikir ve gelenekle bir araya geldiğini göstermektedir.
Karia bölgesinde Antik Çağ batıklarında bulunan çatı kiremitleri

Batı Anadolu gibi önemli bir coğrafyada yer alan Karia Bölgesi, Anadolu'nun güneybatı kısmını kapsar. Dağlık ve kısmen ovalık araziden oluşan bölge, zengin olmayan bir akarsu ağına sahiptir. Belirli bölgelerde tarım gelişmiş olup, antik dönemde özellikle zeytin ve şarap üretiminde önemli bir yere sahiptir. Bunların dışında geçim kaynağını balıkçılık ve hayvancılık oluşturmaktadır. Eski Tunç Çağı'ndan günümüze kadar yerleşim görmüş Karia Bölgesi önemli tarih olaylarına sahne olmuştur. Bölge, Anadolu'nun batıya açılan bir konumu olduğundan, çeşitli uygarlıkların egemenliği altına girmiştir. Bu topraklarda hüküm süren uygarlıklar bölge halkının denizcilik bilgisini kendi çıkarlarına kullanmışlardır. Bölgenin girintili çıkıntılı olması, doğal ve korunaklı birçok limanı barındırması; Geç Antik Dönem'e kadar yerleşim açısından tercih edilmesinin başlıca sebeplerinden biridir. Karia Bölgesi'nde birçok doğal ve yapay liman yer almaktadır. Bunlardan bazıları; İasos, Myndos, Halikarnassos, Keramos, Knidos, Loryma, Physkos ve Kaunos'tur. Bu liman kentleri, Karia Bölgesi deniz ticareti açısından önemlidirler. Bu kentler ve denize kıyısı olmayan diğer kentlerdeki arkeolojik kazılar ve yüzey araştırmalarında, tez konusu olan çatı kiremidi bulgularına rastlanılmıştır. Bu çatı kiremitleri, mermer gibi işlenmesi zor ve maliyeti yüksek malzemelerin yerine tercih edilmiştir. Uzun yıllar boyunca yavaş bir tipolojik değişim göstererek Erken Dönem'de Kalypter ve Stroter, Roma Dönemi'nde ise Tequla ve Imbrex olarak kullanılmaya devam edilmiştir. Çatı kiremitleri sadece çatıların kapatılmasında değil üretiminin ucuz ve kolay olması nedeniyle mezarların yapımında da tercih edilmiştir. Bunun yanında gemilerin mutfak kısmının çatısında, yapıların zemin döşemesinde de kullanılmıştır. Kullanım alanı geniş olan bu malzeme önemli bir ticari ürün olması sebebiyle üretim alanlarından çeşitli bölgelere sevk edilmekteydi. Malzemenin ağır ve kırılgan olması ayrıca sevkiyat maliyetinin düşük olması deniz yolunun tercih edilmesinin başlıca nedenleridir. O yüzden Karia Bölgesi kıyılarında kargosu çatı kiremidi olan çok sayıda batık bulunmuştur. Bu batıklar genel olarak Geç Roma ve Geç Antikçağ'a aittir. Bu tez çalışması bu konu üzerine yapılacak gerekli çalışmalar için bir giriş niteliğindedir ve benzer çalışmalara yön vereceği düşünülmektedir.
Mozaikler ışığında Villa Rustika

Tarım, insanlığın yerleşik hayata geçmesi ile başlayıp çağlar boyu önemini yitirmeden ve ihtiyaç dahilinde şekillenerek bugüne kadar süregelen en önemli geçim kaynakları arasındadır. Tarım ve akabinde yerleşik hayata geçilmesi barınma gibi temel bir ihtiyacın daha da şekillenmesine zemin hazırlamıştır. Teknolojinin ilerlemesi ve üretimin şekillenmesi ile önceleri çobanların saz kamıştan yaptıkları kulübeler ile çıkan yapı tipi kırsal alanlarda zaman içinde ev tipi mimariye dönüşmeye başlamıştır. Üretim talebinin artması ve üretimin şekillenmesi, mahsullerin saklanması ve korunması gibi önemli unsurları da gündeme getirmiş, önceleri basit bir mimariye sahipken zaman içinde silo, ambar, ahır gibi önemli bölümlerin eklenmesi ile kompleks halini alan çiftlik yerleşimleri doğmaya başlamıştır. İnsanlığın zaman içinde şehir hayatındaki tüm imkanları ve lüksü kırsala taşıma isteği özellikle Roma Dönemiyle birlikte cumhuriyetin sonlarına doğru büyük malikanelere dönüşen villa rustika mimarisini almış, İmparatorluğun hemen hemen tüm bölgelerine yayılmıştır. Özellikle pastoral yaşamın canlandırıldığı sahnelerde karşılaşılan villa rustika mimarisinin en sade örneklerinden en gösterişli örneklerini Roma'nın Kuzey Suriye ve Kuzey Afrika bölgelerinde mozaik sanatında önemli ölçüde yer verildiği görülmektedir. İlk örnekleri İS 2. yüzyıl itibariyle görülen yoğunluğu ise İS 4-6. yüzyılda olan mozaikler üzerindeki villa rustikalar önemli bir görsel arkeolojik kanıttır.
Mezopotamya arkeolojisi'nde göz idolleri

'Mezopotamya Arkeolojisinde Göz idolleri' başlıklı bu tez çalışmasıyla, Geç Kalkolitik dönem boyunca Kuzey ve Güney Mezopotamya'da karşımıza çıkan ve göz kısımları abartılı bir şekilde vurgulanmış idollerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, arkeolojik kazılar sonucu elde edilmiş idollerin tipolojik özellikleri, çeşitli tipler arasındaki ilişkiler, kronolojik dizilimleri ve bunların kullanım değerleri ile sembolik anlamlarına ilişkin çalışmalar hedeflenmektedir.
Orta Anadolu Bölgesi Tunç Çağları madeni kapları

Bu çalışmanın konusuna 'Orta Anadolu Bölgesi Tunç Çağlan Madeni Kaplan' oluşturmaktadır. Orta Anadolu Bölgesi arkeolojik merkezlerinde MÖ. 3000- 1200 yıllan arasına tarihlenen tabakalarda ele geçen madeni kaplar tipolojik olarak ayrılmış ve her tip kendi içinde irdelenmiştir. İstatistiksel veriler ışığında, Orta Anadolu Bölgesinde ele geçen madeni kaplar hakkında şu sonuçlara varılmıştır: Madeni Kaplar, ETÇ'nda daha yoğun olmak üzere GTÇ'na kadar sayıca azalarak kullanılmışlardır. Altın, gümüş, elektron gibi değerli madenlerden yapılmış olan kapların hemen hemen hepsi ETÇ II-III evresinde imal edilmişlerdir. Bezemeler de genellikle bu kaplar üzerinde tespit edilmiştir. Bezemeli kaplara, az da olsa, OTÇ ve GTÇ'nda rastlanmakla birlikte belirli konuların işlendiği figürlü bezemeler sadece GTÇ'nda görülmektedir. Madeni kaplara, ETÇ II-III evresinde daha çok Kızılırmak Kavsi İçinde rastlanırken, bu yoğunluk OTÇ'nda Kayseri Ovasına, GTÇ'nda Batı Karadeniz Bölgesine kaymaktadır. ETÇ II-III ve OTÇ'na tarihlenen madeni kaplar genellikle mezarlarda bulunurken, OTÇ'na tarihlenen kaplar ev içlerinde tespit edilmişlerdir. Anadolu'da ele geçen madeni kap tipleri ile maden taklidi seramik arasındaki ilişkiler her dönem için ayrı ayrı incelenerek, kronolojik konularda tartışmalara girilmiştir. Orta Anadolu'da bulunarak Tunç Çağlarına tarihlenmiş madeni kapların, Avrupa, Kafkasya, İran, Mezopotamya, Lübnan, Kuzey Suriye, Kıbrıs, Yunanistan gibi komşu bölgelerdeki benzeri madeni veya p. t. kaplar tespit edilmiş ve bu tiplerin çıkış noktalan ile yayılma alanları konusunda tartışmalara girişilmiştir.
M. Ö. III.-II. Binde Mezopotamya ve Anadolu'da deniz ticareti ve gemicilik

Eskiçağ Mezopotamya'sı ve Anadolu'su arasında, hammadelerin, mamul malların, buluşların, fikirlerin, yeni teknolojilerin aktarımının yapıldığı deniz ticareti olgusu mevcuttu. Bu deniz ticaretinin rotası doğu-batı istikametindeydi ve Ortadoğu limanlarından çıkan gemiler, Anadolu'nun güney kıyılarını takip ederek, Antalya İli Kaş İlçesi'nin güneydoğusundaki Uluburun mevkiini aşıyor ve Anadolu'nun güneybatısından Ege Denizi'ne ulaşıyorlardı. Seyir esnasında genelde kıyı şeridi takip edildiğinden, rota üzerindeki sığlıklar, gemiler için büyük tehlike oluşturmaktaydı. Bu rota üzerinde seyir ederken Kaş İlçesi civarında batmış olan ve İ. Ö. 1300 yılına tarihlenen Uluburun Batığı, arkeoloji dünyasına Geç Tunç Çağı'na ait en büyük ve en zengin hammadde ve malzemeyi kazandırmıştır. Gemi kargosundaki bazı son derece değerli malzemeden anlaşıldığı üzere, deniz ulaştırması saraylar arasındaki diplomatik hediyelerin taşınması amacıyla da kullanılmıştır. Gemideki tonlarca ağırlıktaki hammadde ve diğer yük, bizlere dönemdeki deniz ticaretinin çapının büyüklüğünü göstermektedir. Bundan dolayıdır ki, Hititler'in en mühim devlet poltikalarından biri denizlere inme hedefi olmuştur.