turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlı'da ekonomi basını: Dersaadet Ticaret Odası gazetesi örneği (1885-1886) (1-26. sayıların transkripsiyonu)

14 Ocak 1882 tarihinde faaliyete geçen Dersaadet Ticaret Odası, 5 Ocak 1885 tarihinde Dersaadet Ticaret Odası Gazetesi adıyla ilk süreli yayınını neşretmeye başlamıştır. Osmanlı'da Ekonomi Basını, Dersaadet Ticaret Odası Gazetesi Örneği adlı çalışmamızda, odanın bahsi geçen bu ilk yayınını ele alarak öncelikle onu tanıtmayı hedefledik. Ayrıca incelenen sayılarda yer alan, haber, inceleme, iktibas, tercüme ve ilanlardan hareketle o dönemdeki Osmanlı ve Dünya Ekonomisi hakkında oda çevresinin genel bakış açısını ortaya çıkarmaya çalıştık. Gazetenin bu ilk 26 sayısının incelenmesi, Dersaadet Ticaret Odasının o günün iktisadi ve sosyal hayatında oynadığı rolleri görebilmek açısından yararlı bir başlangıç olarak değerlendirilmelidir. Bu aşamadan sonra, transkripti yapılan ve ilgilendiği konular itibariyle içinde bulunduğu devreyi iyi anlayabilmemize imkan tanıyan metinlerden hareketle, daha detaylı analizler yapabilme imkanı doğacaktır. Alınan bu mesafe sonrasında, daha sonraki yıllarda neşredilen yayınların da aynı bakış açısı ile incelenmesi süreci muhtemelen hızlanacaktır.
Osmanlı Devleti Enderun Mektebi'nde eğitim sistemi ve Türk eğitim sistemine etkileri

Bu tez çalışmasında Osmanlı Devleti Enderun Mektebi'nin eğitim sistemi (15.-19. yüzyıllar arasında) incelenmekte ve bu sistemin Türk Eğitim Sistemi üzerindeki etkileri, etkilediği düşünülen ve ifade edilen kurumlar ayrı ayrı incelenerek ele alınmaktadır. Sistem yaklaşımına göre önce Enderun'un Osmanlı Devlet teşkilatı ve eğitim teşkilatı içindeki yeri incelenmektedir. Enderunluların eğitimi istihdama yönelik bir eğitim olduğundan Osmanlı Devleti teşkilatı içindeki yeri özellikle ele alınmıştır. Enderun'daki eğitim sistemi tüm yönleriyle ele alındıktan sonra etkilediği düşünülen ve ifade edilen Cumhuriyet devri eğitim kurumları ayrı ayrı ele alınmış ve etkileri sorgulanmıştır. Cumhuriyet devri kurumları incelenirken Milli Eğitim Bakanlığı'nın teşkilat yapısından yola çıkılarak sadece etkilediği düşünülen ilgili kurumlar ve bu kurumlara etkileri incelenmiştir. Eğitim kurumlarında uygulama ve yaşantılarla ortaya çıkan kurumsal kültürün ve olumlu tecrübelerin etkilerini yitirmediği; tarihi misyonlarını tamamlamış olsalar dahi bu kurumlarda oluşan pek çok tecrübenin esinlenme, model olma, araştırma-geliştirme, tekrar deneme veya moral olma özelliklerinin devam ettiği düşünülmektedir. Bu hipotez Cumhuriyet devri eğitim kurumlarından, seçilmiş kurumlarla test edilmiştir. Test işleminde belgeler ışığında; mukayese etme, ilişkiler kurma, daha önce bu konuda yapılmış ilişkilendirmeleri derleme ve irdeleme, tecrübeden yararlanma teşebbüslerini inceleme yöntemleri kullanılmıştır. Her bir ilişkilendirme için en uygun yöntem veya yöntemlerin tercih edilmesine özen gösterilmiştir. Her bir ilişkilendirme için tüm yöntemler uygulanmamıştır. Enderun tecrübesinin eğitim sistemimize etkileri açıklanmaya çalışılmıştır.
32 numaralı Konya Şer'iye Sicili (1096-1110 / 1685-1699) değerlendirme ve transkripsiyon

Şer'iye Sicilleri, Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşrada uyguladığı sosyal, siyasi ve içtimai politikaları görmek ve bölgelerdeki insan ilişkilerine tanık olmak için en uygun kaynaklardandır. Bu nedenle siciller tarih, hukuk ve daha birçok alana ana kaynak olma özelliğini göstermektedir. 1096- 1110 (1685-1699) yıllarını kapsayan 32 Numaralı Konya Şer'iye Sicili'nde 682 adet belge bulunmaktadır. Bu belgeler içerisinde fermanlar, beratlar, nafaka takdirleri, darb davaları ve hırsızlık davaları gibi belgeler bulunmakla birlikte, bu sicilde miras davaları, mülk satışları ve vasi tayini ile alakalı belgeler çoğunluktadır. 32 Numaralı Sicil giriş ve metin kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde defterde transkript edilen 682 adet konularına göre tasnif edilerek belge türleri hakkında bilgiler verilmiştir. Metin kısmında ise belgelerin transkripti yapılmış, belgedeki hicri tarihler miladiye çevrilmiştir.
Social life in 16th century Eyup-according to court records

ASUMAN GÜLPJNAR MAYIS 2002 ŞER'İ SİCİLLERE GÖRE 16. YÜZYILDA EYÜP'TE SOSYAL YAŞAM Bu tez Havass-ı Refi'a Mahkemesinin kayıtlarını kullanarak 16. yüzyılda Eyüp'teki sosyal yaşamı anlamayı amaçlamıştır. 16. yüzyıldan önce Eyüp'ün durumuna ve Eyüp'teki sosyal yaşamı çalışmada şer'i sicillerin önemine dair genel bir çerçeve çizilen giriş bölümünden sonra iki bölüm bulunmaktadır. Eyüp Kasabası'nda Sosyal Yaşam başlıklı ilk bölümde Müslümanların ve Gayrimüslimlerin yaşayışlarına dair genel bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır. İkinci bölüm ise toplumda var olan ancak ilk bakışta pek fazla fark edilmeyen insanlar yani, köleler, çocuklar ve kadınlar sicillerde anlatıldığı kadarıyla aktarılmaya çalışılmıştır. Tezin ek bölümünde, Havass-ı Refi'a Kadı Sicillerinden seçilmiş metinlerin transliterasyonu ve faksimilesi verilmektedir. iv
Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'ne karşı yapılan propagandalar

Bu tez Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'ne karşın yapılan propaganda faaliyetleri üzerine kurulmuştur. Birinci Dünya Savaşı'nda özellikle İtilaf devletleri tarafından yoğun bir propaganda çalışmalarıyla karşı karşıya kalan Osmanlı Devleti, hem askeri hem de psikolojik savaşla mücadele etmek durumunda kalmıştır. İtilaf grubundan propaganda çalışmalarına, en çok önem veren devlet İngiltere olmuştur. Akabinde onu Rusya takip etmiştir. Her iki devlet de Osmanlı Devleti topraklarında yaşayan her kesim üzerinde propaganda yapmıştır. Müslümanlara savaşmalarının anlamsız olduğunu, boş yere açlık ve sefalet içinde yaşadıklarını, bu yüzden kendilerine iltica etmelerini istemişlerdir. Bunu için çeşitli yöntemlere başvurmuşlardır. İtilaf devletlerinin yanında Osmanlı Devleti'nin savaşta yanında yer aldığı Almanya ve Bulgaristan da propaganda faaliyetlerinde yerlerini almışlardır. Yapılan bu çalışmalarda her iki tarafta genellikle olumlu sonuçlar elde etmişlerdir.
544 numaralı Karahisar-ı Sahib Şer'iye Sicili transkripsiyon ve değerlendirmesi

Bu çalışmamızda, H. 1159 -1160(M.1746-1747) tarihleri arasındaki 544 numaralı Karahisar-ı Sahib Şer'iye Sicili incelenmiştir. Çalışmamızdaki defterde yer alan 165 belgenin transkripsiyonu yapılmıştır. Ayrıca, transkripsiyonun kısa özeti niteliğine sahip bir değerlendirmeye de yer verilmiştir. Bilindiği gibi, bu belgeler önemli tarih kaynaklarıdır. Doğal olarak, bu bilgiler ışığında dönemin idari, ekonomik, sosyal ve diğer alanlardaki yaşayışı hakkında değerli ipuçları elde edilmiştir. Sonuç olarak, elde edilen bu yeni bilgiler, dönemin Türk Tarihi'nin bir nebze daha aydınlatılmasına vesile olacaktır.
Osmanlı'nın son döneminde Sincar kazası'nın idari, sosyal ve iktisadi durumu

Bu tezde Musul Vilayeti'ne bağlı Sincar Kazası'nın XIX. yüzyılın sonları ve XX. yüzyılın başlarında Osmanlı idari teşkilatındaki yeri, sosyal ve iktisadi durumu ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, Yukarı Mezopotamya'nın önemli bir mevkiinde yer alan ve Irak'ı, Anadolu ve Suriye'ye bağlayan önemli ticaret yolu üzerinde bulunan Sincar şehrinin 1850- 1915 yılları arasındaki tarihine ışık tutmaktır. Bu çalışmada esas olarak, 1308 /1889, 1310 /1891, 1312 /1893, 1325/ 1907 ve 1330/ 1912 yıllarında olmak üzere beş sene yayınlanmış olan Musul Vilayeti Salnameleri'nden yararlanılmıştır. Ayrıca Musul vilayeti ve Sincar kasabası üzerine Irak'ta yapılmış modern bilimsel araştırmalara da başvurulmuştur.
Osmanlı İmparatorluğu'nda ümera vakıfları ve kentsel gelişim: Mahmud Paşa Vakıfları ve Ankara örneği

XV. yüzyılda Osmanlı ümerası, bir yandan Anadolu ve Rumeli'de yapılan fetihlerde önemli rol oynarken, diğer yandan sosyal yardımlaşma ve hayır amaçlı girişimlerde bulunuyorlardı. Osmanlı Devleti'nde askeri sınıfın iki temsilcisinden biri olan ümera, XV. yüzyıldan itibaren giderek artan bir şekilde devşirme yolu ile sağlanmaya başlamıştır. Devletin en yüksek makamı olan vezir-i azamlığa kadar yükselebilen bu kişilerin büyük çoğunluğu, çeşitli gayelerle vakıflar tesis ederek isimlerini yaşatmışlardır. Ümeranın tesis ettiği vakıflar, Osmanlı devrinde yeni şehirlerin kurulmasında ve buralardaki eski binaların onarılarak, iktisadi faaliyetlere kazandırılmasında önemli rol oynamışlardır. Tezin birinci bölümünde, kul kökenli kişilerin kurduğu vakıfların nasıl anlaşılması gerektiği, hangi amaçlarla vakıf kurdukları ve Ankara kaza merkezinde bu tür vakıf tesis eden ümeranın kimler olduğu hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Ankara kazasında pek çok bina yaptırmış olan II. Mehmed'in vezirlerinden Mahmud Paşa'nın hayatı, kişiliği ve niçin vakıf tesisleri oluşturduğu sorusuna cevap aranmıştır. Üçüncü bölümde, Mahmud Paşa Vakfı'nın çeşitli şehirlerden temin ettiği gelirleri hangi amaçlarla nerelere harcadığı sorusu üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda, vakfın çeşitli dönemlere ait gelir ve gider kayıtlarını içeren Evkaf ve Muhasebe Defterleri'nden faydalanılmıştır. Kısacası, Osmanlı Devleti'nin değişen siyasi, askeri, sosyal ve iktisadi şartlarına rağmen, Mahmud Paşa Vakfı'nın bütçesini nasıl dengede tuttuğu konusu ele alınmıştır. Son bölümde ise, Ankara kaza merkezinde vezir Mahmud Paşa'nın yaptırdığı Bedesten, Penbe Han, Kervansaray ve 9 farklı çarşıda yan yana sıralanmış 390 vakıf dükkanının çarşı merkezini nasıl şekillendirdiği ele alınmıştır. Bu bölümde ayrıca vakıf dükkanlarının yerleri tespit edilerek, Ankara çarşısındaki konumlanışı gösterilecektir. Çarşıdaki büyük vakıf yapılarının konumlanışı, oryantalistlerin ifade ettiği İslam şehirlerinin fiziki görünümünün amorf ve kaotik olduğu tartışmalarının Ankara özelinde ne derece gerçekleştiği sorusuna da cevap teşkil edecektir.
Konya Islah-ı Medaris-i İslamiye Medresesi

Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda giriştiği reform ve batılılaşma çabalarının en belirgin olduğu dönem Tanzimat dönemidir. Osmanlı Devletinin son dönemlerinde medreseler, Tanzimat'la beraber kendi haline terk edilerek devlet yardım ve desteğinden mahrum kalmıştır. Reform hareketleri daha çok İstanbul medreselerini kapsamıştır. İlk defa Tanzimat'la birlikte reform hareketleri bir ivme kazanmıştır. Reform hareketleri kişi odaklı olmuş, görevli şahıs gidince reform hareketleri de bitmiştir. II. Abdülhamit dönemindeki eğitimde reform hareketleri daha etkili ve kalıcı olmuştur. Osmanlı Devleti'nin son devri olan II. meşrutiyet dönemi medreselerin ıslahı için bir dönüm noktasıdır. II. Meşrutiyet döneminde yapılmaya çalışılan medrese ıslah faaliyetleri, bu kurumları zamanın gelişen şartlarına ve eğitim anlayışlarına uygun hale getirmek için ortaya konan en kapsamlı ve en köklü girişimlerdir. Bu girişimlerden ilki Medaris-i İlmiye Nizamnamesi'nin yayınlanması diğeri ise Islah-ı Medaris Nizamnamesi'nin yayınlanmasıdır. Bu reform çalışmalarından önce Konya'da 1909 yılında Islah-ı Medaris Nizamnamesi yayınlanmıştır. Islah-ı Medaris Konya'da üç kardeş tarafından daha önce tasarlanmış ve harekete geçilen bir fikirdir. Alim, bürokrat ve halkın desteğiyle kurduğu ' Konya Islah-ı Medaris-i İslamiye Medresesi' ile medreselerin modernleşme sürecine büyük katkıda bulunulmuştur. Islah-ı Medaris, Konyalı alimler, sufiler, esnaf tarafından kurulan bir vakıf bünyesinde kurulmuştur. Islah sadece bir medrese değil aynı zamanda tekke işlevi de görmüştür. Konya'daki ilk yenilikçi eğitim kurumlarından olan Paşa Dairesi'nin yerine yapılmıştır. Bu medrese geleneksel eğitim kurumu ile modern eğitim sisteminin kaynaştığı yeni bir eğitim projesidir. Islah-ı Medaris-i İslamiye'yi anlamak ve değerlendirmek için dönemin siyasi ve sosyal yapısını iyi bilmek gerekir. Bu kurum lise ve üniversite düzeyinde eğitim yapmayı amaçlamıştır. Islah-ı Medaris Konya'da kaliteli ve nitelikli insan yetiştirmek amacıyla açılan en önemli eğitim kurumudur.
3297 numaralı ve H. 1256 (m. 1840) tarihli Kayseri İslam Nüfus Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Nüfus, sınırları belli bir bölgede yaşayan insan sayısına denir ve günümüz dünya ülkelerinin üzerinde durduğu önemli konulardan birisidir. Gerek günümüzde gerekse geçmişşte devletler hakim oldukları topraklarda yaşayan insan sayısını belirlemek için birçok nüfus sayımı yapmıştır. Çünkü nüfus bir devletin ekonomik, askeri ve siyasi güç sınırlarını çizen ana unsurlardan biridir. Bundan dolayı Osmanlı Devleti birçok defa nüfus sayımı gerçekleştirmiştir. Lale devrinde İstanbul ve çevresinde yapılmaya başlanan nüfus sayımı II. Mahmut döneminde genel bir nüfus sayımına dönüşmüştür. 1831 yılında yapılan ilk nüfus sayımı Müslim ve gayrimüslim nüfusu tespit etmek, askerliğe elverişli olan Müslim erkek nüfusu ve cizye mükellefi olan gayrimüslim erkek nüfusunu tespit etmeyi amaçlamıştır. 1840 yılında Kayseri'de yapılan nüfus sayımında daha önce yapılan nüfus sayımlarında izlenilen yol takip edilmiş; kişilerin fiziki özelliği ve baba isimleri yazılarak betimlenmiştir. Kayseri adının menşei hakkında çeşitli rivayetler vardır. Medeniyetlerin uğrak yeri olan Kayseri milattan önce kurulmuş bir şehirdir. Bu şehre ilk defa Kaniş adı verilmiştir. Asurlular dönemine rastlayan çağlardaki bu adımdaha sonra Mazaka olarak değişmiştir. MÖ 10'lu yıllarda Roma hakimiyetine girince Kapadokya kralı Archelaos şehre İmparator Agustos'un şerefine Caisareia adını vermiştir. VII. yüzyıldan sonra Arapların Kayseri'yi fethi ile Kayseriye diye yazılmış ve Türklerin fethi ile Kayseri adını almıştır. Kayseri Frigya, Lidya, Hitit, Pers, Makedonya, Selavkos, Roma, Abbasi, Selçuklu, Osmanlı Devletleri hakimiyetlerine girmiştir. Türklerin Anadolu'ya hakim olması ile birlikte değeri artmış ve bir ticaret merkezi olmuştur. Özellikle Yabanlu Pazarı Kayseri'nin değerini artırmış; Ahilerin çalışması ile daha da zenginleşip büyümüştür.
Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesinde Galata bankerlerinin rolü

Bu çalışmayla, 1876 yılında yaşanan Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi vakası ve darbenin sebeplerinin mali durum çerçevesinde incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada ekonomik hayata Galata Bankerlerinin girişi, rolleri ve Osmanlı siyasetindeki etkilerine de yer verilmiştir. Hadisenin nasıl olduğunu daha iyi anlamak için Sultan Abdülmecid dönemindeki ekonomik durum ve Sultan Abdülaziz dönemi hükumetleri ve mali duruma değinilmiştir. Konunun araştırılması sırasında dönemin eserleri olan kaynaklar ve gazetelerden, arşiv belgeleri ve araştırma eserlerden faydalanılmıştır. Kırım Harbinden sonra maliyede içinden çıkılamayan her durumda dış borçlanmalara teşebbüs eden Osmanlı Devleti, borçlanmaları alışkanlık haline getirmiştir. Hem dışarıdan alınan borçlara aracılık eden fakat dışarıdan alınması mümkün olmayınca da içerde borç veren Galata bankerleri hem haksız kazanç sağlamışlar hem de mali durumun giderek bozulmasına sebep olmuşlardır. Burada kar elde etmelerini sağlayan en önemli unsurlardan biri de sürekli değeri düşen kaime olmuştur. Sultan Abdülaziz'in Avrupa seyahati sırasında yanında bulunan Şehzade Murat Efendi, giderek bir dikta rejimine dönüşen Sultan Aziz yönetiminden soğumuş görünen Avrupa gözünde, tabiri caizse 'iyi bir ortak' olarak görünmüş ve seyahatten itibaren veliaht, borçlanmaları artırarak ve Yeni Osmanlılar ile birlik halinde tahta çıkmanın planlarını yapmaya başlamıştır. Şehzadenin borçlanmaları genel itibariyle bankerler tarafından sağlanmış, öyle ki; borçlarını tahsil edebilmek için Murat Efendi'nin tahta çıkmasını elzem görmeye başlamışlardır. Alacaklı bankerler, meşrutiyet talebi artan Yeni Osmanlılar ile aynı yolda müttefik olmuşlar ve menfaatleri icabı beraber hareket etmişlerdir. Tüm bu süreç, denge politikasını Rusya'dan yana belirleyen Sultan Abdülaziz ve Sadrazam Mahmut Nedim Paşa için felakete doğru hızla giden bir yola dönüşmüştür. Moratoryum kararı ile yolun sonu iyice yaklaşmıştır.
85 numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Ege Bölgesinin İç Anadolu kısmında yer alan Kütahya küçük bir Anadolu şehridir. Bu Çalışmamızda Kütahya'nın 85 numaralı Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu yapılmıştır. Şer'iyye sicilleri Osmanlı sosyo-ekonomik ve kültürel tarihi çalışmaları için kullanılabilecek en baş kaynaklardandır. Sicil defterleri dönemin ruhunu, hayat şartlarını, gelir düzeyini, yaşayış biçimini, aile yapısını ve dönemin adalet algısını çok iyi bir şekilde görmemizi sağlayan bu çalışma merkezi otoritenin taşra ile olan etkileşimini ve bölgeye bakış açısını yansıtan bir çalışma olmuştur. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerini ve bu dönemlerdeki Anadolu şehirleri arasında şehzade sancaklığı, Anadolu beylerbeyliği de yapmış olan Kütahya, Osmanlı Devleti'nin önemli şehirlerindendir. Bizim bu çalışmamızda da Kütahya'nın 85 Numaralı Şer'iyye Sicilinin traskripsiyonu ve değerlendirilmesi ele alınmıştır. Hicri 1299- 1302 yıllarını kapsayan bu defter kayıtları miladi olarak 1882 ile 1885 yıllarındaki kadı mahkemelerinde çözüme kavuşturulmuş olayların sicil defterlerine kayıt tutulması ile yazıya geçirilmiştir. Bu çalışmaya konu olan eser '85 numaralı Kütahya'nın Şer'iyye sicili'nin aslı Ankara'da Milli Kütüphanede bulunmakta olup 88 sayfa 46 poz'dan oluşmaktadır.
Şer'iyye Sicillerindeki tereke kayıtlarına göre XIX. yüzyıl sonlarında Osmanlı kırsal toplumu hakkında bir araştırma (Uşak kazası örneği: 1880-1883)

Ankara Milli Kütüphane, mikrofilm ünitesinde araştırmacılara sunulan, Osmanlı Döneminde ve Cumhuriyetin ilk dönemlerinde kadılar tarafından tutulan Şer'iyye Sicillerinin içindeki tereke kayıtlarında aileye özel birçok ham bilgiye ulaşmamızı sağlayacak veriler mevcuttur. Çalışmamızda ele aldığımız konu esas itibariyle kırsal kesim yani köy yaşantısı olmuştur. Bunu da Osmanlı idari sisteminin bir öğesi olan sancaklardaki kazaların çevre köy-kasaba gibi daha küçük yerleşim birimlerde kayda geçirilen köylü terekelerinden sağlamaktayız. Çalışmamızda ana kaynak 5 No'lu Uşak Şer'iyye Sicili olmuştur. XIX. Yüzyıl Osmanlı kırsal toplumunun sosyal, ekonomik ve o döneme ait demografik yapısını belgeler ışığında ortaya koymaktayız. İncelenen defterlerdeki tereke kayıtları Hicri 29 Şevval 1297(Miladi- 4 Ocak 1880) ile 13 Rebi'ülahir 1300( 21 Şubat 1883) tarihleri arasını kapsamaktadır. İncelediğimiz 130 tereke kaydına dayanarak, Uşak köylü toplumunun giyim-kuşam, ekonomik faaliyetleri ve demografik tahlili örneklem olarak ortaya konulmuştur. Şer'iyye sicilleri yazıldığı döneme ait sadık birer ham bilgi olduğunu varsayarsak, o döneme ait verilerden çıkarılacak yorumlar bize yerel tarihe dair bilgiler sunmaktadır. Amacımız bir nevi Uşak'ın mahalli tarihine ve yerel tarihçiliğe katkı sağlamaktır. Çalışmamız, Uşak Üniversitesi Rektörlüğü Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir.
Tophane 2 Numaralı Şeriye Sicili Defteri H. 966-967 / 1558-1560: İnceleme-metin

Bu çalışmada 2 numaralı Tophane Şeriye Sicilinin transkripsiyonu ve sicilin ait olduğu H.966-967/M.1558- 1560 yıllarında Tophane ve çevresinin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmamızda değerlendirme kısmı giriş başlığı altında bir bölümde ele alınmıştır. Giriş dört ana başlık ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Önce çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıştır. Birinci başlıkta 2 numaralı Tophane Şeriye Sicili'nin fiziki ve muhteva özelliklerine yer verilmiştir. İkinci başlıkta Galata ve Tophane semtleri ile ilgili bilgiler ele alınmıştır. Üçüncü başlıkta Galata kadısı ve yardımcıları hakkında bilgi verilerek defterde bu kişilerle ilgili karşılaşılan durumlara yer verilmiştir. Dördüncü başlıkta ise çalışmamıza konu olan defterden yola çıkarak Tophane'de sosyal hayat ve nüfus yapısıyla ilgili bilgiler incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise tüm bu bilgiler ışığında genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Harp Mecmuası'na göre I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti

20. yüzyıl başlarında henüz Trablusgarp ve Balkan Savaşları'nın yaralarını saramayan Osmanlı Devleti, kendisini 1914 yılında Birinci Dünya Savaşı'nın içerisinde bulmuştur. Bu savaşın zorlu şartları altında halkı bilgilendirmek, askerlere motivasyon sağlayarak demoralizasyon yaratabilecek unsurları ortadan kaldırmak isteyen Harbiye Nezareti, Harp Mecmuası'nı yayımlamıştır. Birinci Dünya Savaşı'ndan bir yıl sonra yayın hayatına başlayarak 1918'e kadar varlığını sürdüren Harp Mecmuası, Harbiye Nezareti'ni kontrol altında tutan İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin işlevsel bir propaganda organı olmuştur. Dönemin önemli yazın kadrosunu bünyesinde barındıran Harp Mecmuası, kahramanlık hikayeleriyle, şiirleriyle, zengin fotoğraflarıyla, makaleleriyle, retrospektif informasyonları ile Birinci Dünya Savaşı'nın cephe gerisindeki görünmeyen yüzünü yansıtmıştır. Harp Mecmuası, İttihat ve Terakki Cemiyeti ve Enver Paşa lehine bir kamuoyu oluşturmaya çalışırken bir yandan da İtilaf Devletleri'nin propaganda faaliyetlerine karşı Osmanlı kaleminin kılıçtan ne kadar keskin olabileceğini göstermek istemiştir. Nitekim muharebe süreçlerinde bazen bir kelime, bir bölükten daha etkili olabilmiştir.
16. yüzyılın ikinci yarısındaki Osmanlı tarihçilerinin saltanat kurumuna bakışı ve algısı

On altıncı yüzyılın ikinci yarısı, Osmanlı tarih yazıcılığı açısından verimli bir dönemi teşkil etmektedir. Bu süreçte doğrudan tarih konulu olan veya içerdiği konular bakımından tarihsel malzemeye dönüşen çok sayıda eser telif edilmiştir. Eser sahipleri, hadiseleri hükümdarların çeşitli liderlik vasıfları etrafında değerlendirmiştir. Bu vasıflar belirli bir padişaha atfedilmeyip, ortak bir Osmanlı hükümdar kimliği içinde işlenmiştir. Ortaya konan ideal hükümdar tasavvurunun gerçeklerle örtüşmediği durumlarda ise yazarların eleştirel tavrı satır aralarından takip edilebilmektedir. Bu çalışmada yazarların padişahlara ve saltanat kurumuna bakışları incelenmiştir.
Havass-ı Refİa Mahkemesi'ne ait 15/585 numaralı Şer'iyye Sicili (H. 1316-1317/M. 1898-1899) transkripsiyon ve değerlendirme

Osmanlı Hukukunun en önemli belgeleri olan Şer'iyye Sicilleri, yaklaşık beş yüz yıllık bir dönemin hukuki, siyasi, sosyal ve iktisadi yapısını ortaya koymaktadır. Bu yüzden incelenmesi gereken en önemli belgelerdir. Havass-ı Refia Mahkemesi'ne Ait 15/585 Numaralı Şer'iyye Sicili (H.1316-1317/ M.1898-1899) tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Bu sicil üzerinde yaptığımız çalışmanın giriş kısmında Eyüp, Şer'iyye Sicilleri ve kadılık kurumuna değinilmiştir. Birinci bölümde belge özetleri, ikinci bölümde belgelerin transkripsiyonu verildikten sonra üçüncü bölümde belgelerin içeriğinin değerlendirmesi yapılmıştır. Yine tezin sonunda kurum, kuruluş ve yer adlarını kolayca bulmamızı sağlayacak indeks hazırlanmış ve ekler kısmında tezin fotokopiyle çoğaltılmış orijinal metnine yer verilmiştir. Söz konusu defterin çevirisiyle Eyüp'ün (H.1316- 1317 / M. 1898 -1899) tarihi itibariyle hukuki, idari, askeri, sosyal ve kültürel yapısına ilişkin somut bilgilerin yanı sıra Eyüp ve Osmanlı tarihine ışık tutacak olan bilgilere de ulaşılmıştır.
157 numaralı Ayntab Şer'İyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (h.1316-317/m.1898-1899; sahİfe 1-134)

Osmanlı Devleti'ni anlamak ve anlamlandırmak adına önemli bir rol üstlenen belge türlerinden birisi de hiç şüphesiz şer'iyye sicilleridir. Bu belgeler, Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri, hukuki, iktisadi, dini ve idari müesseseleri gibi birçok alanda çok değerli bilgiler içermektedir. Tezimizin temelini teşkil eden 157 Numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili de H. Cemaziye'l-evvel 1316 / M. Ekim 1898 tarihinden H. Cemaziye'l-ahir 1317 / M. Ekim 1899 tarihleri arasındaki bir yıllık zaman dilimini kapsamakta olup; Osmanlı hukuki yapısının yanı sıra bu dönem Ayntab'ındaki idari, dini, sosyal, kültürel, iktisadi, askeri ve eğitimsel yapıya ışık tutabilecek bilgiler içermektedir.