turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Highway improvement and agricultural mechanization: Turkish high priority economic development projects in the framework of 'free' world recovery program and their repercussions

II. Dünya Savaşı sonrası dönem Büyük İttifakın hızla dağılması; iki kutuplu dünya düzenine doğru olan eğilimin ivme kazanması, gibi büyük değişikliklere neden olmuştur. Bu süreçte, özgür dünya ülkenin lideri olarak A. B. D üçlü bir 'iyileşme' programı başlatmıştır: totalitarizme karşı ilk global teşebbüs olarak Yunan- Türk Yardım Programı; Avrupa'yı yeniden kendine yeten bir ekonomik güç yapmaya yönelik ortak bir çaba olarak Avrupa İyileşme Programı ; az gelişmiş bölgelerin mevcut şartlarım geliştirmeye yönelik Teknik Yardım Programı. Türkiye bu ortak çabada yer almış ülkelerden birisidir. Diğer katılımcı ülkelerin yeniden yapılanma programlarının aksine geri kalmış katılımcı bir ülke olarak Türkiye kalkınma programlarım benimsemiştir. Mevcut durumu tespit eden Amerikalı ve Türk politika karar vericileri, 'özgür' dünya iyileştirme programının temel hedeflerine, ve Türkiye'nin dünya ekonomisine entegrasyonuna en fazla hizmet edebilecek programlar olarak karayolu yapımı ve tarımda makinalaşmayı öncelikli kalkınma projeleri olarak belirlemişlerdir. Ancak çeşitli nedenlerden dolayı bu projelerin uygulanmasını etkilemiştir. Bu programların, doğrudan ya da dolaylı, etkileri Türk toplumunu derinden sarsmıştır.
Petrol fiyatlarının Türkiye'de enflasyon üzerine geçiş etkisi

Dünya ekonomisinde, günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler ile yükselen ekonomilere bağlı artan büyüme trendi petrole olan gereksinimi artırmaktadır. Bu bağlamda stratejik açıdan bu denli önemli olan petrol arz ve talebinde meydana gelen değişimlerin yarattığı fiyat şokları, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomileri etkilemektedir. Türkiye gibi gelişmekte olan ve dışa bağımlı olan ülkelerde petrol fiyat değişiminin makro ekonomiyi iki kanaldan etkilemektedir. İlk etki doğrudan olup, girdi olarak kullanılan petrol fiyatlarındaki artışın yerli para birimi cinsinden fiyatlarda yarattığı girdi-çıktı etkisi, diğer etki dolaylı olup petrol fiyatlarındaki değişmenin dış ticaret hadleri, ödemeler dengesi ve bu bağlamda döviz kuru para arzı ve fiyatlar genel düzeyi üzerine etkisidir. Çalışmamda petrol fiyatlarının fiyatlar genel düzeyi üzerine kısa ve uzun dönemli etkisi dinamik otoregresif dağıtılmış gecikme modeli kullanılarak incelenmiştir. Türkiye'de 1987 ve 2010 dönemlerini kapsayan modelin sonuçlarına göre, kısa ve uzun dönmede petrol fiyat değişimlerinin enflasyon üzerine pozitif yönlü bir geçiş etkisi yaratmaktadır.
Enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Enerji tüketimi yoğun ülkeler üzerine bir uygulama (1990-2014)

Bu çalışmanın amacı, enerji tüketimi yoğun 49 ülke için enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkinin yönünü Dumitrescu ve Hurlin (2012) tarafından geliştirilen panel nedensellik testi kullanarak araştırmaktır. Çalışmada kullanılan veri seti yıllık olup, 1990- 2014 yıllarını kapsamaktadır. Bu amaca yönelik olarak çalışmada yatay kesit bağımlılığını dikkate alanCIPS istatistiği uygulanmıştır. Panel seti için istatistiki CIPS değeri %10 düzeyinde anlamlıdır. Ampirik sonuçlar, Ermenistan, Kıbrıs, Almanya, Hollanda, Romanya, Trinidad ve Tobago, Bahreyn ve Japonya için büyümeden enerji tüketimine doğru tek yönlü nedensellik ilişkiyi gösterirken ABD, Yunanistan, BAE, İzlanda ve Kazakistan için test sonuçları çift yönlü nedensellik ilişkisini göstermektedir. Bulgaristan, İspanya, Fransa, İngiltere, Malezya, Norveç, Yeni Zelanda, Portekiz ve Suudi Arabistan için enerji tüketiminden büyümeye tek yönlü nedensellik ilişki saptanmıştır. Diğer 24 ülke için enerji tüketimi ile GSYH arasında herhangi bir nedensellik ilişkisi bulunamamıştır. Ülkeler arasındaki yatay kesit bağımlılığı oldukça duyarlıdır. Bu nedenle, karşılıklı bağımlılık düzeyi önemli ölçüde azaldığında, çevresel ve büyüme politikaları gözden geçirilmelidir.
Gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerine etkisi ekonometrik bir analiz

Bu tezin amacı gelişmiş ve gelişmekte olan 117 ülkede doğrudan yabancı yatırımların büyüme üzerine etkisini 1986 ? 2005 yılları arasında, yatay ? kesit veriler kullanarak incelemektir. Tezin birinci bölümünde, DYY'nin tanımı, DYY'lerin çeşitleri, DYY teorileri, DYY'lerin belirleyicileri ve çok uluslu şirketlerin ev sahibi ülkeye giriş yolları anlatılmaktadır. DYY'nin tarihsel gelişimi ve bölgeler arasında dağılımı, DYY ve ekonomik büyümenin ilişkisi, DYY'nin büyümenin unsurları üzerine etkisi ve literatür taraması tezin ikinci bölümünde incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise temel olarak altı model geliştirilmiş ve test edilmiştir. Test sonuçlarında DYY'nin büyüme üzerinde pozitif bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Ekonomik büyüme, elektrik enerjisi tüketimi ve karbon emisyonu arasındaki nedensellik ilişkisi: Seçilmiş AB ülkeleri üzerine bir analiz

Elektrik enerjisinin, diğer tüm enerji türleri içerisinde ekonomik büyümeye en fazla katkıyı yapan enerji türü olduğu bilinmektedir. Sürdürülebilir ekonomik büyüme için elektrik enerjisi talebini karşılayacak bir elektrik üretimi olması zorunludur. İkincil bir enerji kaynağı olan elektrik enerjisi, birincil enerji kaynakları kullanılarak üretilmektedir. Elektrik enerjisi üretimi esnasında geleneksel yöntemlerin kullanılması sebebiyle karbondioksit salınımı meydana gelmektedir. Bu ise diğer bazı sebeplerle gerçekleşen mevcut salınıma eklenerek karbon emisyonunun daha hızlı ve fazla artması anlamına gelmektedir. Elektrik üretiminde yenilenebilir enerjiyi tercih etmek bu olumsuz durumun önüne geçmektedir. Bu çalışmada; ekonomik büyüme, elektrik enerjisi tüketimi ve karbon emisyonu arasındaki bu nedensellik ilişkisi birincil enerjide dışa bağımlı olan ve karbon emisyonu konusundaki iddialı tutumuyla bilinen Avrupa Birliği için 1995- 2014 dönemi seçilerek incelenmiştir. Çalışmada panel veri analizinden faydalanılmıştır. Panel veri analizi için ise sırasıyla; birim kök testleri, eşbütünleşme testi ve Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik testi kullanılmıştır. Yapılan analizin sonuçlarına göre; ekonomik büyümeden karbon emisyonuna, elektrik tüketiminden karbon emisyonuna ve ekonomik büyümeden elektrik tüketimine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi saptanmıştır. Bu ise, Avrupa Birliği'nin birincil enerjide dışa bağımlı olmasına rağmen elektrik üretiminde halen yoğun olarak geleneksel yöntemler kullandığını ve karbon emisyonuna karşı tutumundaki tutarlılık çatışmasını matematiksel olarak kanıtlamaktadır.
Birinci İzmir İktisat Kongresi ekonomik felsefesinin Türk ekonomisine yansımalarının analizi

Birinci İzmir İktisat Kongresi ATATÜRK'ün kurmak istediği TAM BAĞIMSIZ devlet olma mücadelesinin önemli bir basamağıdır. Ekonomik bağımsızlık olmazsa bir devletin tam bağımsız olamayacağını tarihten çıkardığı için milletinin alacağı ekonomik kararların kongrede saptanmasını istemektedir. Bu nedenle kongreden çıkan kararlar zamanla uygulanmıştır. Bu uygulamalar arasında geçici bir liberal dönemden sonra devletin öncülük yaptığı devletçi bir politika yanında özel teşebbüsü destekleyen eklektik bir Karma Ekonomi Modeli 1950 yılına kadar uygulanmış ve başarılı olmuştur. Bundan sonra ülkede liberal politikaların ağırlık kazanmasıyla devletin sahip olduğu ekonomik kuruluşlar özelleştirilerek ATATÜRKÇÜ devletçilik anlayışı ortadan kalkmıştır. Kurduğu Türkiye Cumhuriyetini koruma görevini de; TÜRK GENÇLİĞİNE emanet etmiştir. TÜRKİYE CUMHURİYETİ YAŞADIKÇA ATATÜRK DE YAŞAYACAKTIRVE ? TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLELEBET YAŞAYACAKTIR ?
Türk sanayileşmesinde bir durak: I. Sanayi Planı 1929-1939

Cumhuriyet kurulduğunda Osmanlı imparatorluğundan dışa bağımlı ve tarım ağırlıklı bir iktisadi yapı devralınmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında izlenecek iktisat politikasının belirlenmesi amacıyla toplanan İzmir İktisat Kongresinde de liberal yaklaşımların korunması dileğiyle birlikte iktisadi unsurların millileştirilmesi gerektiği ortaya koyulmuştur. Lozan anlaşmasının hükümleri gereğince gümrük tarifeleri üzerindeki hakların kısıtlanmış olması dolayısıyla ve Kongredeki yaklaşımlar doğrultusunda 1929 yılına kadar özel sektörün teşvik edilmesine dayanan bir iktisat politikası izlenmiştir. 1929 yılında gümrük tarifeleriyle ilgili kısıtlamaların son yılı olması dolayısıyla bir önceki yıla göre dış ticaret açığı iki katına çıkmıştır. 1930'da gümrük tarifelerinin yükseltilmesiyle birlikte özel sektöre dayanan ancak korumacı bir politika izlenmeye başlamıştır. 1929 Bunalımının etkilerinin hissedilmeye başlandığı 1930 yılında toplumsal huzursuzluklar da artmış ve kurulan Serbest Fırka bunun termometresi olmuştur. Rejim tehlikesinin sezildiği bu yıllarda özel sektörün hem sanayileşme konusunda hem de kalkınma konusunda tatmin edici sonuçlar vermediği düşüncesiyle devletçilik tartışmaları da hız kazanmıştır. Konu üzerinde farklı yaklaşımların dile getirildiği bir ortamda Sovyetler Birliği'yle ilişkiler artırılmış ve onların tecrübelerinden yararlanılmıştır. Karşılıklı işbirliği doğrultusunda Türkiye'ye gelen Sovyet uzmanların hazırladığı raporlar İktisat Vekaletince yayınlanan BBYSP'nın temelini teşkil etmiştir. Hazırlanan plan 1934 yılı Nisan ayında gizli bir BKK ile yürürlüğe koyulmuş ve kaynak olarak da Sovyet, İngiliz ve Alman kredileri ile bütçe olanakları kullanılmıştır. Plandaki projeler büyük oranda süresi içinde gerçekleştirilmiştir. Uygulamayla birlikte hem sanayileşme, hem büyüme, hem de dışa bağımlılık konusunda geçmişş dönemler ve benzer ülkelerden çok daha iyi bir performans ortaya koyulmuştur.
Cinsiyet eşitsizliği ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye İBBS-2 düzeyi için bir analiz

1970'lere gelindiğinde, beşeri sermaye ve bununla ilgili olarak eğitimin ekonomik büyüme ve kalkınmayı etkileyen en önemli faktörlerden biri olduğu ortaya çıkmıştır ve ülkeler daha fazla ekonomik büyüme ve kalkınma elde edebilmek için beşeri sermaye yatırımlarını arttırmışlardır. Ancak, dünya nüfusunun yarısını oluşturan kadınların bu beşeri sermaye yatırımlarından yeteri kadar faydalanamadığı görülmüştür. Özellikle, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, erkeklerin kadınlara nazaran daha fazla eğitim aldığı, daha iyi iş olanaklarına sahip olduğu, daha fazla ücret geliri elde ettiği ve parlamentoda daha fazla yer aldığı göze çarpmıştır. Bu durum, pek çok uluslararası kurum ve kuruluş tarafından fark edilmiş ve bu durumun önlenmesi için pek çok proje ve program ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmada, gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer alan Türkiye'de İBBS- 2 düzeyi için eğitimdeki cinsiyet eşitsizliğinin, işgücüne katılım ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri 2009 ile 2014 yılları arası için incelenmiştir. İlk olarak, cinsiyet eşitsizliği, ekonomik büyüme ve kalkınma ve cinsiyet eşitsizliği ve ekonomik büyüme ilişkisi teorik olarak açıklanmış, daha sonra ise konuyla ilgili daha önceki yapılmış olan çalışmalara yer verilmiş ve son olarak ise, TÜİK'den alınmış olan verilerle korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Elde edilen korelasyon sonuçları yükseköğretim mezunu kadın-erkek oranı ile kişi başına düşen gelir ve yükseköğretim mezunu kadın-erkek oranı ile yükseköğretim mezunu kadın-erkek işgücü katılım oranı arasındaki ilişkiler hariç anlamlıdır. Yapılan regresyon analizi sonuçları ise, ortaöğretim mezunu kadın-erkek oranı ile kişi başına düşen gelir arasındaki ilişki hariç anlamsızdır. Elde edilen genel sonuçlar ise, eğitimdeki cinsiyet eşitsizliği ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin kuramsal sonuçlarla uyuşmadığıdır.
1980 sonrası Türkiye-Suriye ekonomik ilişkilerin değerlendirilmesi

Ortadoğu siyasetinin önemli bir ülkesi olan Suriye, 20. yüzyıl içerisindebağımsızlığını kazanmış ve son yıllara kadar devletçi bir ekonomik model ile ülkeyönetilmiştir. 1990 sonrası sosyalist bloğun çökmesiyle daha liberal politikalara yönelmiş, serbest piyasa ekonomisine geçmişş, AB ülkeleri ve Uzakdoğu ülkeleriyle ticaretini geliştirmeye çalıştırmıştır. Ülke gözle görülür bir değişim içine girmiştir. Yabancıların ülkeyegelmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Türkiye bu anlamda Suriye için Avrupa'nın kapısı konumundadır. Özellikle AB ülkeleri, Rusya ve Ortaasya ülkeleri ile ilişkilerde Türkiye kavşak noktasındadır. Suriye ile geçmişşte yaşamış olduğumuz önemli sorunlar zamanla bir tarafa bırakılmıştır. ki ülke arasında birçok anlaşma ve protokolimzalanmış ve ikili ticaretin geliştirilmesi, sınır ticaretinin arttırılması esas alınmıştır. 1980 sonrası Türkiye-Suriye ekonomik ilişkilerine baktığımızda her geçen gün daha iyiye gitmekteolduğunu görmekteyiz.
Turkish electricity spot prices volatility modelling

Bu tezde enerji ticareti ve risk yönetimi için çok önemli olan Türkiye Elektrik Piyasası Gün Öncesi Market fiyatları üzerinde çalışma yapılıp fiyat volatilitesi ve fiyatı etkileyen temel etmenler değerlendirilmiştir. Çalışma verisi Ocak 2015 ile Şubat 2016 arasını kapsamaktadır. Ordinary Least Square yöntemi ile saatlik elektrik fiyatlarına etki eden anlamlı açıklayıcı değişkenler belirlenmiştir. Bu değişkenleri kullanarak daha kesin tahmin ve test istatistik sonuçları üreten Maximum Likelihood modeli ve Efficient Importance Sampling metodu kullanılarak saatlik elektrik fiyatlarının stokastik volatiliteleri hesaplanıp elektrik fiyatı volatilitesine etki eden anlamlı etmenler stokastik volatilite sürekliliği ve stokastik volatilite standart sapma değerleri üzerinden değerlendirmeleri yapılmıştır.
Türkiye'de orta öğretim düzeyindeki mesleki teknik eğitim mezunlarının istihdam ve verimliliği

YÜKSEK LİSANS TEZ OZU TÜRKİYE'DE ORTA ÖĞRETİM DÜZEYİNDEKİ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARININ İSTİHDAMI VE VERİMLİLİĞİ Arif GEÇER İktisat Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Şubat, 2001 Danışman: Doç. Dr. Sevgi GEREK Bu araştırmada ortaöğretim düzeyindeki Mesleki-Teknik Eğitim Okulları mezunlarının istihdamları ve verimlilikleri üzerinde durulmuştur. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde mesleki-teknik eğitim, istihdam, verimlilik ve nitelikli insan gücü kavramları açıklanarak, istihdam ve verimlilik kavramlarının mesleki-teknik eğitim ile olan ilişkileri incelenmiştir. İkinci bölümde Türkiye'de mesleki-teknik eğitimin gelişim sürecine kısaca değinilerek, beş yıllık kalkınma planlarında mesleki-teknik eğitimin nasıl planlandığı incelenmiştir. Ayrıca Türkiye'de mesleki-teknik eğitimin verimlilik ile ilişkisi, nitelikli insan gücü yetiştirmedeki rolü irdelenerek, mezunların istihdamı ile ilgili genel bilgiler verilmiş, ortaöğretim düzeyinde mesleki-teknik eğitim okulları mezunlarının istihdamı ve verimliliği ile ilgili Türkiye'de yapılan araştırmalar sunulmuştur. Üçüncü ve son bölümde ortaöğretim düzeyindeki mesleki-teknik eğitim okulları mezunlarının istihdam ve verimliliği, okul-sanayi işbirliği genel olarak değerlendirilmiş, Türkiye'deki işgücünün niteliği açısından Avrupa Birliği ülkeleri seviyesine yükseltilebilmesi için yapılması gereken önemli ve gerekli değişikliklere yer verilmiştir. i
Climate change impacts on migration in the vulnerable countries

Bu araştırma, İklim Kalkınma Modeli aracılığıyla, iklim değişikliğine karşı kırılgan ülkelerde sürdürülebilir kalkınma kapsamında, ekonomik, demografik ve çevresel sürücülerin göç üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Bangladesh, Morocco, Malaysia, Netherland, Ethiopia ve Bolivya? yı içeren 6 ülke değerlendirildi. Bu ülkeler, göçün sürücüleri dikkate alınarak, ekonomik, demografik ve çevresel göstergeler kapsamında analiz edilmekte ve bu ülkelerin mevcut koşulları kapsamında, iklim değişikliğinin etkilerine karşı gösterdikleri farklılıkların önemine dikkat çekilmektedir. İklim değişiklinin etkileri sonucu oluşacak çevresel göçün azaltılması ya da engellenmesi yoluyla ile sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için ülkelerin ekonomik, sosyal, politik, demografik ve belirli ölçüde çevresel performansı sağlamaları gerekmektedir. Bu tez, birçok yönden kırılgan ülkelerde iklim değişikliğinin gelecekte etkileri ve bu etkilerin göçteki rolü üzerine yoğunlaşmaktadır. İklim değişikliğinden kaynaklanan ve control edilemeyen bazı etkiler ve riskler bulunmaktadır. Ülkelerin mevcut ekonomik ve çevresel koşulları dikkate alındığında, iklim değişikliğinin savunmasız ülkelerde çok daha yıkıcı olacağını kabul etmek zorundayız. Bu koşullar altında, iklim değişikliğine sebep olan insan aktivitelerine bağlı olarak göçün kaçınılmaz olduğu düşünülmekte, bu ülkeler için ekonomik ve çevresel önceliklerin ne olduğu üzerinde durulmakta ve bu önceliklerin kırılgan ülkelere katkısı vurgulanmaktadır. Tüm bunlar ışığında, gelişmemiş ülkeler açısından coğrafik yapının ve nüfus yoğunluğunun çok önemli olduğunu belirtmek gerekmektedir.
Havayolları iç hat yolcu taşımacılığının serbestleşmesi ve Türk sivil havayollarının makroekonomik yapısı

Liberalleşme sürecine giren Türk Sivil Havacılık sektöründe Türk Hava Yollarının modernizasyonu ve hizmet standartlarının geliştirmesinin yanı sıra, özel sektör havayollarının sayılarında, filo kapasitelerinde ve sektörden aldıkları paylarda önemli artışlar olmuş ve 1990'lı yıllardan itibaren Türk Hava Yolları ve özel sektör havayollarının çabaları ile uluslararası pazardaki payımız %50'lerin üzerine çıkmıştır. Hükümetin başlattığı bir politika değişikliğine bağlı olarak, Türk Hava Yolları'nı özelleştirme çabalarına paralel şekilde, Ekim 2003 tarihinde pazar rekabete açılmıştır. Bu politika değişikliğinden önce, özel işletmeler sadece Türk Hava Yolları'nın uçuşunun olmadığı veya yeterli hizmet temin edemediği içtihatlarda hizmet verebilmiştir. Serbestleşme ile içtihatlar ve dış hatlarda yolcu taşıyan özel havayolu şirketleri tarafından, uçakların sayısı ve oturma kapasitesinde önemli bir iyileştirme gerçekleştirilmiştir.
Organize sanayi bölgeleri ve Tokat Organize Sanayi Bölgesi uygulaması

YÜKSEK LİSANS TEZ OZU ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ VE TOKAT ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ UYGULAMASI HAhmet ALP AT İktisat Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mayıs- 2000 Danışman: Doç. Dr. Mustafa ÖZER Türkiye'de organize sanayi bölgeleri giderek yaygınlaşmaktadır. Ülkemizde 40 yıldır uygulanmakta olan organize sanayi bölgeleri ile yatırımlar istenilen bölgelere yönlendirilmektedir. Sanayi işletmelerinin altyapı ihtiyaçları organize sanayi bölgeleri ile sağlanmaktadır. Organize sanayi bölgeleri ile sanayi gelişmekte, bölgesel dengeli kalkınma sağlanmakta ve sanayi işletmelerinin çevreye yaptıkları zararlar önlenmektedir. Gelişmekte olan ülkelerin ekonomileri orta ve küçük boy işletmeler dayanmaktadır. Ülke içerisinde bu tip işletmelerin yaygınlaşması organize sanayi bölgeleriyle sağlanabilmektedir. Bu çalışmada ülkemizde önemi çok büyük olan organize sanayi bölgeleri incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca Tokat Organize Sanayi Bölgesi kapsamlı bir şekilde incelenmiş ve sorunları tespit edilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde organize sanayi bölgelerinin teorik yapısı incelenmiştir. Organize sanayi bölgesi kavramı, amaçları ve uygulama ilkeleri ile önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde Türkiye'deki gelişimi, planlanması ve yönetim yapısı incelenmeye çalışılmıştır. Tokat Organize Sanayi Bölgesi ayrıntılı biçimde üçüncü bölümde incelenmiştir. Dördüncü bölümde Tokat Organize Sanayi Bölgesi'nin sorunları ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve dış ticarete etkileri (1996-2002)

Sayfası ÖZET, Türkiye'de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Dış Ticarete Etkileri (1996-2002)), , Ankara, 2005. Küreselleşme ve teknolojik alanda gerçekleşen hızlı gelişmelere bağlı olarak uluslararası sermaye hareketleri, mal ve hizmet hareketleri, yatırımlar ve hatta emek daha mobil bir hale gelmektedir. Gelişmekte olan ülkeler, kalkınmalarım sağlayabilmek için ülke içi tasarrufların yetersiz olduğu dönemlerde ödemeler dengesinde açık vermemek için dışarıdan yapılan yatırımlara ihtiyaç duyarlar ve bunu da yabancı sermaye girişi ile sağlarlar. Bu bakımdan tasarruf açığının neden olduğu dış açıklan kapatmada, ülkeye giren yabancı sermaye önemli bir etken olarak görülmektedir. Bu balamdan, çalışmamız özellikle üretime dönük olarak gerçekleştirilen doğrudan yabancı yatırımların ülke dış ticaretine etkilerini, Türkiye örneğinde incelemeyi hedeflemektedir. Bu tezin yapılması sırasında, bulunan bilgilerden, 1996- 2002 yıllan arasında Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketlerle ulusal şirketlerin dış ticaret işlemleri karşılaştınldığında; yabancı sermayeli şirketlerin ithalatlannın ihracatlarından daha yüksek bir düzeyde olduğu, 1999 yılından itibaren bu şirketlerin ihracatlarının artmaya başladığı ve ithalatı yakalama eğilimine girdiği görülmektedir. Bu durumun ortaya çıkmasındaki en önemli etken, 1996 yılında yürürlüğe giren Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği Anlaşmasıdır. Bu anlaşma ile birlikte Türkiye, Avrupa üretim ağlarına eklemlenmeye başlamış ve bunun sonucu olarak da, yatırım yapan şirketler özellikle otomotiv konusunda Türkiye'yi üretim üssü olarak görmüşlerdir. 1996- 2002 yıllarının dış ticaret rakamlarına bakıldığında ise, yabancı sermayeli şirketlerin ithalat ve ihracatının Türkiye'nin ithalat ve ihracatına göre iki kat artış kaydettiği görülmektedir. Yabancı sermayeli şirketler tarafından dış ticareti yapılan malların üretiminde kullanılan teknolojiye göre sınıflandırılması sonucunda, anılanIX şirketlerin ağırlıklı olarak orta-yüksek düzeyde teknoloji gerektiren mallan ithal ve ihraç ettiği görülmektedir. 1996- 2002 yıllan arasında, imalat, madencilik, tekstil ve özellikle de otomotiv sektörü gerek yabancı sermaye şirketleri gerekse Türkiye'nin dış ticareti açısından önem arz eden bir noktaya gelmiştir. Yabancı sermaye şirketleri ile Türkiye arasında yapılmış yeni ticaret stratejilerinin hayata geçirilmesi ve özellikle otomotiv sektörü ticaretinin hız kazanması da aynı döneme rastlamıştır.
Türkiye'de bölgesel kalkınma ajansları ve istihdam üzerine etkileri

Topyekun kalkınma toplumun çeşitli kesimleri ve bölgeler arası iş bölümünde dengenin sağlanması bununla birlikte de kalkınmanın sosyal getirilerinin toplum kesimleri ve bölgeler arasında dengeli dağılımı kalkınma planlarının ve hükümet programlarının ilk önceliklerindendir. Günümüz toplumunun sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak ekonomik refahın iller, yöreler, bölgeler kısacası ulusun çoğunluğunu kapsayacak şekilde dengelenmesi gereği ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda hazırlanan çalışmada, gelişmiş toplumların da ortalama gelir düzeyi ve büyüme oranı kalkınmışlığın tek göstergesi olmayıp, gelir dağılımının düzgün olup olmadığı hangi faktörlerin etkileriyle elde edildiği, bu dağılımın sahaya ve sektöre yansıması; yani gelişmişliğin paylaşımının verileri dikkate alınmaktadır. Büyümenin ve gelişmenin sürdürebilirliği bu özellikleri işlerliğini tatbik eden bir yönetim ve üretim yapısının varlığı ile sağlanabilmektedir. Mekanda dengeli dağılımı dikkate almayan yönetimler, anlayış ve politikaları ile istikrarı temin etmekte zorlanmakta, sürdürülebilir bir gelişme yakalayamamakta ve sosyal adaletten uzaklaşmış olmaktadır. Türkiye, Avrupa Birliği'ne giriş süreciyle birlikte önceki Kalkınma planlarında teşvik tedbirleriyle süreklilik sağlanmaya çalışılan bölgesel gelişme planlarından vazgeçilerek, AB'nin de politika olarak ön şartlarından olan Bölge Kalkınma Ajansları uygulamaları ile birlikte özel sektör, bölgesel rekabet, sermaye öncelik kazanmıştır. Bu yeni politikanın uygulaması Bölge Kalkınma Ajanslarına verilmiştir. Çalışmanın temel amacı Bölge Kalkınma Ajanslarının, bölgesel gelişme farklılıklarını ortadan kaldırmaya yönelik tedbirleri, hizmetlerle ekonomiyi canlandırma girişimleri, istihdama etkilerini incelemek, bölgesel yatırımları arttırma politikalarını, bölge halkının ve bölgesel kurumların kalkınmaya katılımını incelemektir.