Anazarbos antik kenti

Anazarbos, Adana'da Kozan Üçesi'nin 28 km. güneyinde bulunmaktadır. Antik şehir surlarının hemen dışına kurulmuş küçük köyün ismi Dilekkaya'dır. Olasılıkla İÖ 1. yüzyılın başlarında Hierapolis Castabala'dan yönetilen Tarcondimotos'un krallığına bağlıydı, kent İÖ 19'da Augustus'un ziyaretinin ardından Anazarbus yakınındaki Caesarea olarak yeniden kuruldu. Roma imparatorlarından Septimius Severus'un, Pescennius Niger ile yaptığı iktidar savaşı sırasında, Severus'un tarafını tutan kent, onun Niger'i 194 yılında İsos'ta yenerek imparatorluğun tek hakimi olmasından sonra ödüllendirilmiş, tarihinin en parlak dönemini yaşamaya başlamıştır. İS 204- 205 yıllarında Kilikia, İsauria ve Lykaonia eyaletlerinin metropolisi olmuştur. İS 260 yılında diğer Sasani Kralı Şapur, Kilikia kentleri gibi Anazarbos'u da fethetmiştir. İS 4. yüzyılda İsauria'lı Balbinos'un tahrip ettiği Anazarbos, İmparator II. Theodosius'un İS 408 yılında kurduğu Kilikia Sekunda eyaletinin başkenti olmuştur. 525 yılındaki büyük depremden zarar gören kent İmparator Justinianus tarafından onartılarak Justiniopolis adını almıştır. Ancak 561 yılında ikinci kez deprem felaketine uğramıştır. 6. yüzyılda ise kent büyük bir veba salgınına uğramıştır. İslamın yükselmesini takip eden yüzyıllarda Anazarbus, Araplar ve Bizanslılar arasında tampon bölge olarak kalmış ve sık sık bu iki taraf arasında el değiştirmiştir. Arapların zaptetmesi ve işgalinden sonra Anazarbos'u 796'da Harun Reşid güçlendirdi. 962'de Nikephoros Phokas kenti ele geçirmişler. Daha sonra 12. yüzyılda kent Küçük Ermeni Krallığının geçici başkenti oldu ve 1375 'de Memlüklerin eline geçmesiyle terk edildi. 94 Anazarbos'un akropolisi yaklaşık 200m. yükseklikte görkemli kireçtaşından bir kayalıktır, çevredeki ovadan birarada gibi yükselir ve hemen aşağı surlu kent batı yamaçlarının eteğindeydi. Şehrin dışında yaklaşık lkm. güneyinde, oval biçimli bir amfitiyatro vardır. Tamamen taştan inşa edilmiştir. Antik çağda diğer binalara malzeme sağlamak amacıyla sürekli olarak yağmalanmış olduğu anlaşılmaktadır. Bu amfitiyatronun kuzeydoğusunda izleyiciler için kayaya oyulma oturma sıralan ve ortada opus cementicum bir spina ile stadium vardır. Düzlüğün batısında geniş manzarası ile bir tiyatro ve geniş bir nekropolü vardır. Tiyatronun arkasından kayaya oyulmuş bir merdiven, kısmen Roma temelleri üzerinde duran Bizans ve Ermeni surları ve kışlalarının olduğu kuzeyden güneye yaklaşık lkm. uzunluğunda görkemli bir kalenin bulunduğu kayalığın zirvesine çıkışa izin verir. Stadyumun elli metre kadar kuzeydoğusundaki kayalık yapay bir yarıkla ayrılmıştır. Roma veya ilk Bizans döneminde, Anazarbus'tan Flaviopolis ve Hierapolis-Kastabala'ya giden yola geçit vermek için açıldığı sanılmaktadır. Kuzey-güney sütunlu cadde üç gözlü takla başlar. Güney yüzünde siyah granitten altı adet Korinth stili sütun başı bulunan, üç kemerli bir geçittir. Kuzey yüzünde ana kemerin her iki tarafında birer heykel nişi vardır. Kale üç bölüme ayrılmaktadır: Birinci sur ve küçük kilisenin de içinde bulunduğu kışla; iki sur arasındaki düz kayalık üzerine kurulmuş olan üç katlı kule; ikinci sur ve içinde bulunan bitişik odalar topluluğu, depolar ve su tankları. 95