Edebiyatımızda çocuklar için yazılmış biyografi kitapları üzerine bir inceleme (2005-2015)

Türkçe dersi ve diğer derslerin öğretim programlarında belirlenen birçok kazanımın elde edilmesinde edebi metinler önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Çocuk edebiyatı ürünleri içerisinde öyküleyici metinler kadar bilgilendirici metinler de Türkçe dersinin amaçlarına hizmet etmektedir. Bu araştırma, bilgilendirici metin türlerinden 'biyografi'nin çocuk edebiyatındaki ve Türkçe eğitimindeki önemini ortaya koyma düşüncesi ile şekillendirilmiştir. Araştırmada; edebiyatımızda çocuklar için yazılan biyografilerin yıllara göre (2005-2015) dağılımı ve biyografilerde işlenen figürler tespit edildikten sonra çocuklar için yazılmış biyografi kitaplarının tasarım, içerik ve eğitim ilkelerine dair taşıdığı özellikler incelenerek alana katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırma, tarama modelinde nitel bir yaklaşım benimsenerek gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 2005- 2015 yılları arasında yerli edebiyatçılar tarafından çocuklar için yazıldığı tespit edilen 623 biyografi kitabı oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu olarak ise evrenden 62 biyografi kitabı seçilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde biyografi kitaplarında en çok ele alınan kişiler yani figürlerin dağılımı esas alınmıştır. Çalışmada tespit edilen figürler; 'Devlet Adamları', 'Dini Şahsiyetler', 'Sanatçılar', Bilim İnsanları', 'Gerçek Halk Kahramanları', 'Asker-Komutan ve Denizciler', 'Destani- Efsanevi Kahramanlar', 'Sporcular' ve 'Seyyahlar' olmak üzere dokuz temel grupta sınıflandırılmıştır. Çalışma verilerinin toplanması doküman incelemesi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu olarak belirlenen 62 kitaptan elde edilen veriler literatür taraması sonucunda oluşturulan 'Tasarım Özellikleri, İçerik Özellikleri ve Eğitim İlkelerine Dair Özellikler' olmak üzere üç başlık altında betimsel analiz ile incelenmiştir. Sonuç olarak edebiyatımızda çocuklar için yazılan biyografilerin yıllara göre dağılımı incelendiğinde; 2005- 2015 yılları arasında en çok kitabın basıldığı yıl 2009 yılı (116 kitap) olarak tespit edilmiştir. Çalışmanın evrenini oluşturan 623 biyografi kitabında işlenen figürlere göre sırlama yapıldığında ise ilk sırayı Devlet Adamları (214 kitap) grubu oluşturmaktadır. Dini Şahsiyetler (129 kitap), Sanatçılar (82 kitap), Bilim İnsanları (59 kitap), Gerçek Halk Kahramanları (54 kitap), Asker-Komutan ve Denizciler (29 kitap), Destani-Efsanevi Kahramanlar (26 kitap), Sporcular (21 kitap), Seyyahlar (9 kitap) şeklinde sıralama devam etmektedir. İncelenen 62 biyografi kitabında 'Tasarım Özellikleri' açısından en büyük eksikliğin 'Kapak-Cilt' başlığı altında yer alan; 'kitabın hangi yaş düzeyine uygun olduğunun belirtilmesi' ve 'kitap kapağının iç kısımlarının değerlendirilmesi' konusunda yaşandığı tespit edilmiştir. 'İçerik Özellikleri' açısından ise; bu çalışmada incelenen birçok kitabın kurgu anlamında başarılı olsa da dili özenli ve doğru kullanmada başarısız olduğu tespit edilmiştir. Yazım ve noktalama bakımından hatasız sadece 6 kitap bulunmaktadır. 'Eğitim İlkelerine Dair Özellikler' açısından uygun olmadığı düşünülen kitap sayısı ise 14'tür. İncelenen kitapların yarısından fazlasında 'Temel Değerler'e yönelik aktarım bulunması değerler eğitimi açısından olumlu bir sonuç olarak değerlendirilirken biyografi türünün en önemli özelliklerinden olan 'Model Oluşturma'ya yer veren kitap sayısının azlığı ise olumsuz bir sonuç olarak dikkat çekicidir.