turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İktisat teorisinde Balassa-Samuelson Hipotezi ve Türkiye ekonomisi için sınaması

Balassa ve Samuelson hipotezi satın alma gücü paritesinden sapmaların nedenini, ticarete konu olan ve ticarete konu olmayan sektörler arasındaki verimlilik farklılığına dayandırmaktadır. B-S hipotezine göre, ticarete konu olan sektörlerde verimlilik artış hızı ticarete konu olmayan sektörlere göre daha hızlı olduğundan bu sektörlerde reel ücret artışları meydana gelmektedir. Ticarete konu olan malların fiyatı uluslararası piyasalarda belirlendiği için bu malların fiyatında bir artış olmayacaktır. İşgücünün ülke içerisinde tam hareketli olduğu varsayımıyla, ticarete konu olan sektörlerdeki ücret artışı ticarete konu olmayan sektörlere de yansıyacaktır. Ancak, ticarete konu olmayan sektörlerdeki ücret artışlarına, verimlilik artışı eşlik etmediğinden bu sektörlerdeki malların fiyatları artar. Bu durum genel fiyat seviyesinin artışına neden olarak reel döviz kurunda değerlenmeye yol açacaktır. Bu bağlamda B-S hipotezi ülkede ticarete konu olan ve olmayan sektörler arasındaki verimlilik farklılıklarının reel döviz kuru üzerindeki etkisini göstermek açısından önemlidir. Türkiye Ekonomisi için bu etkinin önemi son yıllarda Merkez Bankası tarafından da vurgulanmaktadır (Enflasyon Görünümü II, 2006 Raporu). Bu çalışmanın amacı Merkez Bankasının bu vurgusu ile güncelliği göreli olarak artan B-S hipotezini Türkiye ve başlıca ticaret ortaklarının çoğunu içeren EU-27 bölgesi arasında finansal liberalizasyon sonrası dönem için zaman serisi metotları kullanılarak sınamaktır. Analizde kullanılan veri seti ve ekonometrik yöntemler B-S hipotezini doğrular sonuçlar ortaya koymamaktadır.
The relationship between human capital and economic growth for selected countries

Sürdürülebilir iktisadi büyüme, tüm ülkelerin ortak problemidir. Ekonomik kalkınma ve büyüme sürecini etkileyen çok fazla değişken vardır. Beşeri sermaye ekonomik büyüme sürecini etkileyen en etkili yatırımlardan biri olarak kabul edilmektedir (Mincer, 1958; Becker, 1960 ,1964; Schultz,1961, 1963). 1980'lerin sonu ve 1990'ların ilk yıllarında beşeri sermayeye olan ilgi ekonomik büyüme ekseninde gelişmeye başlamıştır. Bu hipotezi beşeri sermayenin ölçütü olarak çeşitli eğitim ve sağlık değişkenleri aracılığıyla test etmek için birçok ekonomik araştırma yapılmıştır. Bununla birlikte, modern ekonomik büyüme teorisinde ortak bir beşeri sermaye göstergesine yönelik sistematik bir bilgi bulunmamaktadır. Son dönemde, teknolojik gelişmeler nedeniyle üniversite ve daha ileri düzey mezunların önemi açığa çıkmaya başladı. Fakat temel sorulardan biri hangi fakülte mezunlarının iktisadi büyüme üzerine etkisinin daha fazla olacağına ilişkindir. Dolayısıyla, bu tez çalışmasında, diğer değişkenlerin yansıra beşeri sermayenin büyüme üzerindeki katkısını belirlemek için iki farklı değişken kullanılmıştır: üniversite ve daha ileri düzey alanlara göre farklı fakülte mezunlarının toplam üniversite mezunlarına oranı ve alanlara göre mezunların dağılımı. Bu amaçla, beşeri sermaye kompozisyonu ve iktisadi büyüme arasındaki ilişki 1998- 2012 yıllarında 54 ülke için Sistem GMM ölçüm yöntemi aracılığıyla analiz edilmiştir. Sonuçlarımıza göre gelişmiş ülkelerde tarım ve mühendislik fakülteleri mezunları ekonomik büyümeye en fazla katkı sağlarken, gelişmekte olan ülkelerde sağlık ve fen fakülteleri mezunları göreceli olarak ekonomik büyümeye daha fazla katkı sağlamaktadır. Ek olarak, sonuçlarımız, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde insan sermayesinin farklı fakülte mezunlarından oluşmasının, ekonomik büyümeyi pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca, mühendislik fakültesi hariç diğer fakülte mezunlarının alt grup dağılımı 27 OECD ülkesi ve Bulgaristan'ın dahil olduğu 28 ülke için ekonomik büyümeyi olumlu etkilemektedir.
Veri madenciliği yöntemi ile aylık kullanılabilir gelir tahmini ve göstergeleri

Çalışmada, hanehalkının bir ay boyunca geçinebilmesi için sahip olması gereken eşdeğer fert başına aylık en düşük net gelir ve göstergeleri analiz edilmektedir. İlk önce aylık istenen geliri etkileyen etmenler araştırılmış ve yoksulluk, sosyal çalışmalar, yaşam koşulları ve yoksunluk kavramları karşımıza çıkmıştır. Eşdeğer fert başına aylık ortalama gelir, eğitim durumu, genel sağlık durumu, ekonomik durum ve konut durumu değişkenlerine göre aylık istenen gelirin alacağı değer ve göstergeleri analiz edilmiştir. Analiz yöntemi olarak veri madenciliği yöntemlerinden karar ağacı yöntemi ile modelleme yapılmıştır. Göstergelerden konut ve barınma ile yoksunluk ve ekonomik durum, ön plana çıkmış olup, fertlerin işgücü ve sağlık durumunun en az öneme sahip olması dikkat çekmiştir. Eşdeğer fert başına aylık kullanılabilir gelir alt sınırı 343. 8 TL'nin altı ve üst sınırı da 1987. 4 TL'nin üstü olacak şekilde %10'luk dilimlerde incelenmiş ve bu sınıflamaya göre aylık istenen gelir için alt sınır 530 TL ve üst sınır ise 2324. 98 TL bulunmuştur. Ayrıca aylık istenen geliri, eşdeğer fert başına aylık kullanılabilir gelire göre incelediğimizde iki değişken arasında doğru orantılı bir ilişki olduğu; gelir arttıkça aylık istenen gelirin arttığı ancak aylık istenen gelirdeki artış hızının gelirdeki artış hızından daha yavaş olduğu gözlemlenmiştir.
Türkiye ekonomisinde finansal liberalizasyon ve ekonomik büyüme etkileşimi üzerine ekonometrik bir analiz

Bu çalışmada Türkiye ekonomisinde uygulanan finansal liberalizasyon politikalarının ekonomik büyüme oranları üzerinde yol açtığı etkiler, yıllık ve çeyrek dönemlik veriler yardımıyla araştırılmıştır. Finansal liberalizasyon ve ekonomik büyüme arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı, kurumsal kalite, finansal derinleşme, eğitim düzeyi, ticari açıklık gibi çeşitli kontrol değişkenlerin kullanılmasıyla belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla serilerin farklı düzeyde durağanlığına imkan tanıyarak kısa ve uzun dönem katsayı tahmini yapan sınır testi ve ARDL yöntemlerinden faydalanılmış ve elde edilen sonuçların doğruluğu FMOLS tekniğiyle de sınanmıştır. Finansal liberalizasyon ve büyüme oranları arasındaki kısa ve uzun dönemli etkileşim ile nedensellik ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla, altı farklı finansal liberalizasyon göstergesi diğer kontrol değişkenler sabit tutularak altı modelde tahmin edilmiştir. Finansal liberalizasyon göstergelerinin seçiminde ise ilgili literatürde kullanılan de jure ve de facto ölçütlerden yararlanılmıştır. Ayrıca seçilen ölçütlerin elde edildiği veri setlerinin farklı zaman dilimlerine göre oluşturulması nedeniyle kullanılan modeller, yıllık ve çeyrek dönemli olarak ikiye ayrılmıştır. Çeyrek dönemli verilerin kullanıldığı modeller 1989.1-2010. 1 dönemini kapsarken yıllık serilerle tahmin edilecek zaman dilimi ise 1980- 2009 sürecidir. Sınır testi ve ARDL yönteminden elde edilen bulgular, finansal liberalizasyon ve büyüme arasındaki etkileşimin analiz yapılan döneme göre farklılaştığını göstermektedir. Bu sonuç literatürde yapılan pek çok çalışmayı destekler nitelikte, iki değişken arası etkileşim hakkında kesin bir çıkarım yapmanın mümkün olmayacağına işaret etmektedir. Öte yandan tahmin edilen altı modelde zaman dilimi farklılaşmasına rağmen, eğitim düzeyi, kurumsal kalite ve ticari açıklığın büyüme oranlarını pozitif yönde etkileyen değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Granger nedensellik testi ile değişkenler arası nedensellik ilişkileri incelendiğinde ise tahmin edilen tüm modellerde uzun dönemli nedensellik ilişkisinin mevcut olduğu görülmüştür. Kısa dönemde ise finansal derinleşme ve ticari açıklıktan büyüme oranlarına nedensel bir ilişki bulunmaktadır. Bununla birlikte tahmin edilen iki modelde büyüme oranları finansal liberalizasyon göstergelerinin nedeni iken diğer iki modelde ise finansal liberalizasyon göstergeleri büyüme oranlarının nedenidir.
Innovation or imitation: A patent race approach

İktisadi kalkınma literatüründe firmaların inovasyon ve imitasyon kararları yoğun biçimde tartışılmıştır. Hızlı ekonomik kalkınma için teknolojik inovasyonun önemini ortaya koyan birçok ampirik ve teorik bulguya rağmen, gelişmekte olan ekonomilerin Ar-Ge harcamalarının GSYH'nın içindeki payı, gelişmiş ülke ekonomilerinin çok gerisindedir. Bu durumdan da anlaşılacağı üzere, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki teknoloji açığının arkasındaki sebep yalnızca gelişmekte olan ülkelerin, gelişmiş ülkelere kıyasla sınırlı kaynaklara sahip olmaları olamaz. Bu noktada, firmaların inovasyon amacıyla yaptıkları Ar-Ge yatırımlarını iyi anlamak ve analiz etmek gerekmektedir. Patent yarışı modelleri bu doğrultuda literatüre önemli katkı sağlamıştır. Patent yarışları, belirli bir teknoloji için patent koruması elde etmek amacıyla firmaların Ar-Ge süreçlerini gösteren çoklu ajan tabanlı modellerdir. Oluşturduğumuz modelde halihazırda piyasada bulunan ve piyasaya yeni katılan firmalar arasındaki teknolojik açık ve yeni firmaların inovasyon ve imitasyon karar süreçleri, patent yarışları yaklaşımı ile incelenmiştir. Daha önce çalışılmış patent yarışları modellerinden farklı olarak, inovayonun geri dönüşü ve başarılı inovasyonu ilk önce yapma ihtimali içerdeki firmalar ile yeni firmalar için farklılaştırılmıştır. Model, cep telefonu sektörü verileri ile kalibre edilmiştir. Kalibrasyon ile halihazırda piyasada bulunan ve piyasaya yeni katılan firmaların erken başarı ihtimalleri arasında büyük bir fark olduğu ve yeni firmalar için patent yarışlarının dışında kalmanın yani imitasyon yapmanın daha rasyonel bir karar olduğu çıkarımı yapılmıştır.
Enerji tüketimi büyüme ilişkisinin din perspektifine göre incelenmesi

Bu tez 1990- 2017 verilerini kullanarak Müslüman, Hristiyan ve Yahudi ülkelerin enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Bu hedefe yönelik olarak sanayi, tarım, konut sektörlerinin enerji tüketimlerini içeren modeller oluşturulmuştur. Birim kök için, Hristiyan ve Müslüman ülkelerde Levin-Lin-Chu testi uygulanırken Yahudi ülkeler için ADF birim kök testi uygulanmıştır. Değişkenler arasında uzun dönemde eşbütünleşmenin varlığı tespit edildikten sonra uzun dönemli katsayı tahmini yapmak için DOLS ve FMOLS yöntemleri uygulanmıştır. Tüm sonuçlar birlikte ele alındığında GSYH değişkeninin uzun dönemde sermaye, emek ve enerji kullanımından bağımsız olmadığı, söz konusu bağımsız değişkenlerdeki bir gelişmenin aynı zamanda ülkenin ekonomik büyümesine katkı sağlayacağı sonucu çıkarılmıştır.
Mikrofinans yoluyla yoksullukla mücadele: Muğla örneği

Yoksulluk geçmişşten günümüze varlığını devam ettiren bir olgudur. Genel anlamda yoksulluk, maddi kaynaklardan bazen de kültürel kaynaklardan yoksun kalındığını ifade eden bir durum ya da bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Dünya'da ve ülkemizde süregelen yoksulluk olgusu, yoksullukla mücadeleyi önemli kılmaktadır. Yoksullukla mücadelede uygulanan politikalar arasında mikrofinans sistemi önemli bir yer tutmaktadır. Mikrofinans sisteminin amacı küçük birikimleri üretken hale getirerek, bunların uygun faiz oranlarıyla mikro girişimcilere kullandırmak yoluyla yoksulluğun etkilerinin azaltılmasıdır. Bu çalışmada mikrofinans sisteminin yoksullukla mücadeledeki etkisinin ve Türkiye'de özellikle ege bölgesindeki uygulanabilirliğinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışma genel olarak kavramsal, örnekler, Türkiye uygulamaları ve ampirik olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde mikrofinans ve yoksulluk kavramları çeşitleriyle incelenirken, ikinci bölümde mikrofinans sisteminin dünyadaki uygulamalarına değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye'de yoksulluk ve mikrofinans uygulamaları incelenmiştir. Uygulama bölümü olan dördüncü bölümde ise mikrofinans sisteminin uygulanabilirliliği üzerine Muğla merkeze bağlı köylerde yapılmış bir alan araştırması yer almaktadır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket metodu seçilmiştir. Anket formları, Muğla ili merkeze bağlı köylerde toplam 408 kişiyle birebir görüşme yoluyla yapılmıştır. Elde edilen veriler ise SPSS programında analiz edilmiştir.
Kültür ve sanat ekonomisinde piyasa mekanizmasının etkinsizliği: Gösteri sanatları perspektifinden Türkiye örneği

Kültür ve sanat ekonomisinin ana ekseninde yer alan etkinlik problemine etkin bir yaklaşımda bulunmak adına çalışmada; genç bir alan olan kültür ve sanat ekonomisinin çok yönlü tanıtımına, piyasa aktörleri olan izleyiciler ve gösteri sanatı kuruluşlarının iktisadi davranışlarına yönelik mikroekonomik incelemelere, iktisat teorisindeki piyasa başarısızlıklarının kültür ve sanat piyasaları için incelenmesine, etkinsizlikler sebebiyle önerilen devlet desteğinin biçimi ve kompozisyonuna yer verilmiştir. İlgili bölümlerde yer alan teorik ve ampirik yaklaşımların ışığında Türkiye'de gösteri sanatları incelenerek, piyasayı domine eden ve yüksek pay sahibi olan devletin davranışları ortaya konmuştur. Türkiye'nin sanat alanındaki örgütlenme biçimi dikkate alınarak tasarlanan ampirik çalışmada, kültür ekonomisi literatüründe en belirgin piyasa başarısızlıkları olan pozitif dışsallıklar ve kamu malı özelliklerinin varlığı Türkiye sanat piyasaları için birey temelli bir yaklaşımla araştırılmıştır. Sonuçlar itibariyle pozitif dışsallıkların bireyler tarafından çok yüksek bir oranda deneyimlendiği kanıtlanmıştır. Piyasa başarısızlıklarının varlığı, kültür ve sanat ürünlerine yönelik ödeme istekliliğinin piyasa fiyatlarından farklı olmasını sağlamakta ve bu sebeple ampirik olarak ölçülmesi gerekmektedir. Bu bağlamda ampirik çalışmanın ikinci aşamasında contingent valuation yöntemi kullanılarak devlet destekli sanata ve kamu malı sanata yönelik talep, ödeme istekliliği formunda ölçülmüştür. Aralık yöntemi kullanılarak, beyanlarda ortaya çıkabilecek stratejik yönelim kontrol edilmiştir. Sonuçlara göre devlet desteği ve sanat kamu harcamaları çok yüksek oranda meşru görülürken; ortalama ödeme istekliliğinin, gerçek sanat harcamalarından oldukça fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda kamu malı olarak sanat arzı, kamu malı sanat talebini karşılayamamaktadır. Bireyler sanata yönelik kamu harcamalarının artması yönünde görüş bildirirken, gereken ek kaynağın diğer kamu harcamaları azaltılarak elde edilmesini tercih etmişlerdir.
Merkez Bankası bağımsızlığının fiyat istikrarı üzerindeki etkileri: Türkiye örneği (1980-2018)

Dünyada 1970'li yıllarda meydana gelen petrol krizleri sonrasında oluşan enflasyonist ortam, fiyat istikrarının sağlanmasında merkez bankalarının bağımsızlık kazanması düşüncesini ortaya çıkarmakta ve dünya genelinde merkez bankalarının bağımsızlık kazanması yönündeki adımların atılmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda, dünyada merkez bankalarının bağımsızlık yönündeki gelişimlerine paralel olarak Türkiye ekonomisinde enflasyonun oluşturduğu belirsizliği önleyebilmek, fiyat istikrarını sağlayabilmek için merkez bankasının bağımsızlık kazanmasını sağlayacak bir takım düzenlemeler getirilmektedir. Bu noktadan hareketle çalışmada, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bağımsızlığının fiyat istikrarı üzerindeki etkileri 1980- 2018 dönemi için zaman serisi analizi kapsamında çeyrek dönemlik verilerle incelenmektedir. Çalışmada sonucunda teorik literatüre ve ampirik literatüre uyumlu olarak Türkiye ekonomisinde TCBM'nin bağımsızlığının fiyat istikrarı üzerinde önemli ölçüde etkili olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bu sonuçlar, Türkiye ekonomisinde fiyat istikrarının sağlanıp sürdürülebilmesi adına politika yapıcıları tarafından, TCMB'nin bağımsızlık düzeyinin arttırılmasına ve/veya mevcut düzeyinin korunmasına yönelik yasal düzenlemelerin yapılmasının gerekli olduğuna işaret etmektedir
Türk vergi sisteminde enflasyonun olumsuz etkilerini önleyici düzenlemeler

Günümüzün en önemli iktisadi olaylarından birini oluşturan enflasyon, fiyatlar genel düzeyindeki sürekli ve önemli artışlar nedeniyle paranın satın alma gücündeki azalışlar olarak ifade edilir. Enflasyon makroekonomik açıdan genel fiyat mekanizmasının işleyişinde bozucu etkenler yapmakta ve dolayısıyla işletmelerde üretilen mamullerin satış fiyatlarına etkide bulunmak suretiyle optimum bir kaynak dağılımına gidilmesini önlemektedir. Özellikle enflasyondan kaynaklanan belirsizlik ve risk ortamında geleceğe yönelik hesap yapılamamakta, bu ise; gelişmek büyümek ve hatta ayakta kalabilmek için zorunlu bulunan yatırım yapmanın riskini artırarak işletmelerin uzum vadeli yatırımlara gitme düşüncesini ortadan kaldırmaktadır. Enflasyonun olumsuz etkilerine karşı önlemler alınmadığı hallerde, kaynak dağılımı, gelir bölüşümü ve istikrarı bozucu durumlar ortaya çıkmaktadır. İşletmelerin fiyat hareketlerinin fazla olduğu dönemlerdeki temel amacı, reel üretim güçlerini korumak ve büyütmektir. Bu amacın bir sonucu olarak, işletme yöneticisi enflasyon dönemlerinde reel karını bilmek zorundadır. Para değerinde düşüşlerin olduğu dönemlerde işletmenin nominal karı olduğundan fazla görünmektedir. İşletme yöneticisi veya kurulları dönem karı içindeki fiktif karın miktarını öğrendiğinde bu kan işletmede bırakarak sermayenin azalmasını önleyebilirler. Ancak vergileme ile ilgili tedbirler işletmelerin insiyatifinde değildir. İşletmeler vergisel açıdan ancak yasalar çerçevesinde kendilerini koruyabilirler. Enflasyon sebebiyle işletmelerin fiktif karları üzerinden vergi ödemelerini önleyebilen bir takım tedbirler teoride ve uygulamada tartışılmakta ve çözüm yollan aranmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde enflasyon teorisinin derinine inmeden, tanımı, türleri, Türkiye'deki gelişimi ve olumsuz sonuçları hakkında bilgi verilmiştir. Konuya vergisel açıdan yaklaşıldığından ikinci bölümde enflasyonla mücadelede maliye politikası uygulamalarına yer verilmiştir. Fiyat hareketlerinin mali tablolar üzerinde oluşturduğu yıkıcı tesirlerin bertaraf edilmesi işletmelerin nominal karlan üzerinden değil de reel karları üzerinden vergilendirilebilmesi için vergi sistemimizde bazı düzenlemelere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde vergi sistemimizde yer alan ve enflasyonun işletmeler üzerindeki olumsuz etkileri giderici düzenlemeler açıklanmaya çahşılmıştır. VI
AB Lizbon stratejisi ve uygulamalarinin Türkiye'nin ekonomi ve bilim-teknolojisi politikalarına etkisi

Lizbon Stratejisi 2000 yılından itibaren AB'nin gündeminde yer almaktadır. Lizbon Stratejisi'nde belirlenen hedef ve uygulamalar stratejinin temelini oluşturmaktadır. Lizbon Stratejisi 2010 yılına kadar Avrupa'yı dünyanın en dinamik, en rekabetçi bilgi ekonomisine dönüştürmeyi hedefler. Avrupa'nın geleceği açısından oldukça önemli olan bu strateji sanayi, bilim-teknoloji, istihdam, rekabet ve eğitim gibi pek çok politika alanını etkilemektedir. Lizbon Stratejisi, sadece AB üye ülkelerinin izlediği bir gündem değil aynı zamanda AB üyeliğine aday ülkelerin de takip etmesi gereken bir süreci oluşturur. Bu çalışmada, AB üyeliğine aday olan diğer ülkelerde olduğu gibi Lizbon Stratejisi uygulamalarının; Türkiye'nin ekonomi ve bilim-teknolojisi politikalarına etkisi incelenmeye çalışılmıştır.
Ayaş İlçesinde kadınların tarımsal üretime katılımı ve bu katılımı etkileyen faktörler

Jüri: Prof. Dr. Cemal TALU? Prof. Dr. Erkan REHBER Prof. Dr. Hasan TATLIDİL Bu araştırmada, Ankara İli Ayaş ilçesinin köylerinde, kadınların tarımsal üretim faaliyetlerine katılım biçimleri ve yürüttükleri tarımsal faaliyetleri ile bu katılımı etkileyen faktörler ele alınmıştır. Ailelerde ortalama hane genişliği 5.17 kişidir. İşletmeler ortalama 38 da araziye sahiptir. Ailelerde ortalama işgücü, 2.73 E. İ. B dir. Kadınların aile işgücü olarak bitkisel üretime katılımında, çapa % 50.5 ve hasat % 34.1 işleri ile hayvansal faaliyetlere katılımında sağım işi % 72.5 ilk planda yer alan faaliyetlerdir. Araştırma bölgesinde, ücretli tarım işçisi olarak çalışan kadınlar % 9.9 oranındadır. Pazarlama faaliyetlerini yürüten kadınların sayısı çok azdır. Kadınların tarımla ilgili ve paranın harcanması ile ilgili kararlarda katılımı, çoğunlukla erkekle birlikte (ortak karar % 33) alman kararları kapsamaktadır. Kooperatife üye olan kadınlara rastlanılmamıştır. Kadınların tarımsal yayım çalışmalarına katılımları çok düşüktür.
Sigara tüketimiyle mücadelede ekonomik araçların etkinliği

Epidemiologic çalışmalara göre, sigara tüketimi en büyük erken ölüm sebebidir. DSÖ tahminlerine göre, 2000 yılında, dünyada 4.9 milyon insan sigara tüketimi yüzünden ölmüştür. Sigara insanları erken öldüren bir maldır. Sigara içen insanlar yaşam sürelerinden ortalama 20-25 yıl kaybetmektedir. Sigara insanları erken öldüren bir mal olduğuna göre, bunu engellemek için ne yapabiliriz? Normatif iktisada göre, sigara tüketimi sağlığa zararlıdır ve insanları sigara tüketmekten vazgeçirmek gereklidir. Pozitif iktisada göre ise, sigara içen bir insanı yaşatmanın ülkeye getirişi götürüşünden daha fazla ise sigara tüketimi ile mücadele edilmelidir. Hesaplamalarımıza göre, sigara içen bir insanı yaşatmanın ülkeye getirişi maliyetinden daha fazla olduğundan, pozitif iktisada göre de, sigara tüketimi ile mücadele edilmelidir. Dünyada sigara tüketimi ile mücadelede kullanılan araçlar; vergileri artırmak, sigara reklamlarını yasaklamak, kamu alanlarında, ulaşım araçlarında sigara tüketimini yasak ya da kısıtlamak, küçüklere sigara satışını yasaklamak, sigara tüketiminin sağlık etkileri hakkında halkı aydınlatmak için sigara paketi üzerine uyarıcı yazılar koymak, sigara karşıtı reklam kampanyaları uygulamak olarak sıralanabilir. Türkiye'de; sigara fiyatları, gelir, vergi/fiyat oranı, reklam yasakları, sağlık bilgisinde artış ve sigara dumanından muaf ortamların sağlanmasını içeren düzenleme endeksinden hangisinin sigara talebi üzerinde daha etkili olduğunu araştırdık. Türkiye'de, sigara talebini en çok açıklayan değişkenin sigara fiyatı, daha sonra gelir, vergi/fiyat oranı ve reklam yasakları ile sağlık bilgisinde artış olduğu sonucuna ulaştık. Dolayısıyla, öncelikle, sigara fiyatlarını artırmanın yolu olan vergilerde artış, sigara tüketimi ile mücadelede kullanılabilir. Bunun yanı sıra, reklam yasakları ve sağlık bilgisinde artış ile sigara dumanından muaf ortamların sağlanması da sigara tüketimini azaltmada etkili olacaktır.
Yoksulluk ve yolsuzluk üzerine bir uygulama

Küreselleşme ve yoksulluğun yaşandığı dünya düzeni, giderek daha önemli bir kavram haline gelmiştir. Uzun bir tarihsel sürece sahip olan küreselleşme, son birkaç on yılda hız kazanmış, bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle bu hızlanma özellikle politik ve kültürel, sosyal, ekonomik alanlarda şaşırtıcı ve radikal dönüşümlerde ciddi değişikliklere neden olmuştur. Bu yeni dünya düzeni çerçevesinde, ekonomik yapının radikal değişimi, ekonomik işlemler ve birimlerin faaliyetlerinin artmasının yanı sıra uluslararası politik, ekonomik, finansal, sosyal ve kültürel ilişkilerin yoğunluğu ve dışa dönük pazarlamaya uyum ön plana çıkmıştır. Yolsuzluk, ekonomik ve toplumsal gelişme üzerinde şiddetli etkilere sahiptir ve geniş kurumsal, yargı, toplumsal ve ekonomik şartlara tabidir, karmaşık bir toplumsal olgudur ve bozuk davranışa neden olan motivasyonlar çok yönlüdür. 1980'li yıllara kadar yolsuzluk temel olarak siyasi, sosyolojik, tarihsel ve ceza hukuku araştırmalarının bir konusuydu ve kısa süre önce ekonomi alanlarında ön plana çıkmıştır. Teorik argümanlar, daha düşük yatırım seviyeleri, daha düşük yatırım kalitesi, daha yüksek dolaylı vergilendirme seviyeleri ve bozulmuş teşvikler nedeniyle kaynakların yanlış tahsisi yoluyla yolsuzluğun ekonomik büyüme üzerindeki etkileri için yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, yolsuzluk ve yoksulluk bağlamında ekonomik kalkınma üzerindeki etkiler ile ilgili mevcut literatürün yeniden değerlendirilmesi sunmaktır. Ampirik araştırmalardan elde edilen ve geçmişşle daha önceki bulgularla çelişen görüşleri sunma ve tartışmaya özellikle önem verilmektedir.