turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Mithradates VI Eupator'un Karadeniz faaliyetleri

Karadeniz Bölgesi, geçmişşten günümüze her zaman talep gören bir coğrafya olmuştur. Zengin doğal kaynaklarıyla, verimli arazileriyle, Askeri açıdan stratejik konumuyla ve deniz ticaretine elverişli doğal limanlarıyla çok özel bir bölgedir. Pontus'un büyük kralı Mithradates Eupator bu coğrafyanın önemini çok iyi kavramış, krallığının en başından sonuna kadar Karadeniz Bölgesi'nden yararlanmasını bilmiştir. Karadeniz'in her yerini bizzat gezerek, askeri, ekonomi ve politik açıdan önemli olan stratejik noktaları kendisi keşfetmiştir. Tüm bunların yanında bölge halkını hoşgörü politikası altında, dini de kullanarak kendisine bağlamayı bilmiştir. Hatta, Karadeniz'in birçok kentinde Dionysos lakabıyla anılmıştır. Tüm bu özelliklerden yola çıkılarak, Mithradates VI Eupator'un Anadolu'daki Karadeniz Antik yerleşimleri üzerine uygulamış olduğu politikaya ve bu politika üzerinde gelişen kentlerde yapılmış olan faaliyetlere değinilmeye çalışılmıştır. Bölgenin Antik coğrafyası açıklanırken, kentlerin kurulma sebeplerinin ne olduğu, askeri, siyasi ve ekonomik açıdan nasıl tercih edildiği de sebepleriyle beraber açıklanmıştır. Çalışmamızın bir diğer amacı da; günümüzde araştırmadan yoksun olan bölge üzerinde dikkatleri toplamaktır. Ayrıca Mithradates VI Eupator dönemi Anadolu'daki Karadeniz Antik kentlerini bir kaynakta toplaması bakımından çalışılmış olan tez önemlidir.
Antik çağlarda pelta

Antik çağlarda pelta olarak bitişen kalkan tipi, hafif silahlı askerlerin donanımları arasında kabul edilir. Erken dönemlerden (İ. Ö.. 700) Geç Antik Çağ'a (İ. S. 5. yy) kadar vazolar, kabartmalar, lahitler ve gemmeler özerinde yer alan birçok figürlü anlatan içinde sevilerek betimlenen bir atribut olmuştur. Bunların yaraşıra mimaride süsleme amaçlı olarak da kullanılmıştır. Bu çalışma kapsamında hem. kronolojik hem tipolojik hem de bölgesel açıdan geniş bir yelpazeyle pelta betimlemelerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Bu çalışma, peltanın ilk görüldüğü dönemden itibaren toplumsal ve bölgesel farklılık veya benzerliklerin de irdelenmesi açısından pelta motifi ile ilgili kapsamlı bilgiler sunmaktadır. öncelikle pelta ile ilgili kronolojik bir katalog oluşturulmuştur ki, bununla peltanın saman içindeki tipolojisi de incelenmiş ve okuyucuya kolaylık sağlamak amacıyla özgün pelta formlarının çizimi de hazırlanmıştır. Genel olarak bir Amazon silahı olarak kabul edilen peltanın, Thrakya da Pers kalkanı olarak adlandırılmasına karşın, İskitler ve Aithiopes tarafından da kullanıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca tez kapsamında peltanın yorumlanmasında, Yunan sanatında görülen barbar betimlemelerinin incelenmesi de bir gereklilik olmuştur. Resimsel anlatımlardan yola çıkılarak pelta, taşıyan halklar ve mitolojik kahramanlar veya yaratıklar bağlamında incelenmiştir. Daha sonra Yunan ve Anadolu sanatında peltaya bakış açısında bir farklılık olup olmadığı sorusuna cevap aranmıştır. özet olarak Yanan ve Anadolu sanatında, peltaya bir yabancı savunma silahı gözüyle bakılmıştır. Anadolu'da da benzer düşünce görülmekle birlikte pelta, yabancı oluşlarla ya da mitolojik kahramanlarla ilişkilendirilmiştir. özellikle İS. 1. yy ile peltada hem form hem de kullanım bakımından farklılıklar görülür. Köşeleri kartal ya da Griffon başı formunda şekillendirilen pelta motifinin mimaride süsleme amaçlı kullanımının geç dönemlere kadar devam ettiği saptanmıştır. Sonuç olarak Geometrik Dönem'le kullanılmaya başlayan pelta Klasik, Hellenistik ve Roma Dönemi boyunca azımsanmayacak sayıdaki betimlemede, tercih edilen bir kalkan tipi olmuştur. Antik kaynaklardan da bilinen pelta tipi kalkan henüz ele geçmemiş bir atribut olmasına rağmen, birçok anlatımda bulunuşu ile en az Antik Çağ'da kullanıldığı bilinen kalkanlar kadar gerçekçi bir biçimde betimlenmiştir.
Yeniyurt A-B kiliseleri ve mozaikleri

Yeniyurt A ve B Kiliseleri, Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeniyurt Mahallesi sınırları içinde, Akdeniz ile Amanos Dağları arasındaki ovada yer almaktadır. Kaçak kazılarla alanda ortaya çıkarılan mozaiklerin tahrip olmasını engellemek amacıyla Hatay Müzesi Müdürlüğü tarafından ilk olarak A Kilisesi'nde 2012 yılında, B Kilisesi'nde ise 2013 ve 2015 yıllarında kurtarma kazıları gerçekleştirilmiştir. Tez konusunu kurtarma kazıları yürütülen Yeniyurt A ve B Kiliseleri ve Mozaikleri oluşturmaktadır. Birinci bölümde, Yeniyurt Kiliselerinin bulunduğu bölgenin tarihi coğrafyası anlatılmıştır. Stratejik bir bölgede konumlanan kiliselerin bulunduğu bölge M. Ö. 2. Bin ortalarından itibaren birçok uygarlığın hakimiyet kurmak istediği bir coğrafyadadır. Geç antik çağda ise Batılı Hristiyanların haç yolculuğu güzergahı olarak kullanılmış yolun üzerinde bir uğrak alan olarak kullanılmış olması, bölgenin önemini erken dönemlerde olduğu gibi devam ettirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda Yeniyurt Kiliselerinin, hem kendi bölgesinde yaşayan insanlara hem de hacı adaylarına hizmet etmesi açısından önemi vurgulanmıştır. Tezin ikinci bölümünde, Yeniyurt A ve B Kiliselerinin mimarisi anlatılmıştır. Öncelikle kiliselerin planlarının çizimleri yapılarak, kilise bölümleri tek tek ele alınmış, her bölüm ayrı ayrı incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise kiliselerin taban mozaikleri ve bazı küçük buluntular ele alınmış ve katalog yapılmıştır. Mozaik kataloğunda mozaik panolar, bordür ve orta pano olarak her biri ayrı ayrı karşılaştırmaları yapılarak ortak yanlar bulunmaya çalışılmıştır. Kiliselerde bulunan buluntuların bir kısmı ele alınarak karşılaştırmalı olarak tanımlanmış ve değerlendirilmiştir. Mimari özellikleri ve mozaik panolar bu kiliseler için M. S. 5. ve 6. yüzyıl tarihine işaret etmekte olup bu tarihleme küçük buluntular ve mimariye bağlı plastik eserler ile de desteklenmektedir.
A forgotten borderland: The upper tigris between Septimius Severus and Anastasius I

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Roma merkezlerinin arkeolojik ve tarihsel gelişimi genellikle çağdaş bilim dünyası tarafından göz ardı edilen bir konu olmuştur. Bu tezle bilim dünyasındaki bu temel boşluğu doldurmaya katkıda bulunacağımı umuyorum. Bu tez genel olarak, imparator Septimius Severus' tan Anastasius I dönemine kadarki süreçte Yukarı Dicle Havzası'nın bilinen tarihi geçmişşini ve yakın dönemde kazandığı arkeolojik kimliğini incelemektedir. Bölgenin tarihsel coğrafyası için ana kaynakların ve ikincil yazınların detaylı analizlerine ve son dönemde çoğunlukla Ilısu baraj projesi kapsamında yürütülen yüzey araştırmaları ve kurtarma kazılarından elde edilen verilere dayanmaktadır. Böylece, Romalıların Dicle'yi bir doğu sınırı olarak nasıl değerlendirdiklerine dair düşünce yapısına ve yararlanılabilir bilimsel verilere ışık tutmakta ve bu yolla da Yukarı Dicle ve beraberindeki sınır bölgesinde mevcut olan Roma askeri ve diplomatik stratejisinin karakter ve yapısını daha iyi anlamamızı sağlamaktadır.
Iğdır Tuzluca'da demir çağ yerleşmeleri

Anadolu coğrafyası, en eski çağlardan günümüze kadar yerleşimlere sahne olan önemli bir coğrafyadır. Bu coğrafya üzerinde tarihi süreç içerisinde birçok devlet ve kültür yer almıştır. Bu kültürlerin son bulması, izlerini silmeye yetmemiştir. Günümüzde yapılan araştırmalar ile bu kültürlerle alakalı yeni bilgiler, mimari kalıntılar, mezarlar ve eşyalar ortaya çıkarılmaktadır. Kuzeydoğu Anadolu'da yer alan Iğdır İli Anadolu coğrafyasının bir parçası olması nedeniyle tarihi açıdan önem göstermektedir. Iğdır İli Tuzluca İlçesi hem jeopolitik hem de stratejik açıdan birçok devletin hakimiyet altına almak istedikleri bir coğrafyadır. Nitekim Orta Demir Çağı'nda bölgede önemli bir güç olan Urartu Devleti'nin, bölgedeki krallıkları egemenlikleri altına alarak hem bölgeyi kontrol altına aldıklarını hem de Transkafkasya'ya yapacakları seferler için önemli bir karargah elde ettiklerini söyleyebiliriz. Bölgenin gelişimini olumlu yönde etkileyen Urartu Devleti, aynı zamanda bölgeye birçok kültürel değişim getirmişlerdir. Iğdır İli, Tuzluca İlçesi sınırları içerisinde Demir Çağı'na tarihlendirdiğimiz 16 kale, 3 su göleti, 2 nekropol, 1 su kanalı ve 2 kaya mezarı tespit edilmiştir. Tespit edilen bu merkezlerin, bölgenin hem eskiçağ tarihinin hem de kültür tarihinin aydınlatılmasında önemli katkılar sağlayacağını söyleyebiliriz.
Şanlıurfa Müzesi'nde yer alan cam eserler

Camın hammaddesi, renklendirilmesi, üretim tarihi, yapım teknikleri ve cam fırınları hakkında genel bilgiler verilmiştir. Şanlıurfa Müzesi'nde yer alan ve müzeye satın alma yoluyla kazandırılan 141 cam eser üzerinde çalışılmıştır. Çeşitli formlarda ve farklı dönemlere ait cam eserler yer almaktadır. Eserler 13 farklı gruba ayrılarak incelenmiştir. Her grup kendi içerisinde farklı tiplere ayrılmaktadır. Roma İmparatorluk Dönemi, Erken Bizans Dönemi ve İslami Döneme ait cam eserlerden oluşmaktadır. Roma Dönemine ait cam eserlerin sayısı daha fazladır. Serbest üfleme, kalıba üfleme, kesme tekniği ve çökertme gibi farklı yöntemlerle yapılmıştır. Genellikle parfüm, krem, sürme gibi kozmetik ürünleri muhafaza etmek için kullanılan kaplardır. Eserlerin gelişimleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Çizimleri yapılmış ve fotoğrafları çekilmiştir. Nerelerde üretilmiş olabileceği araştırılmıştır. Anadolu ve Anadolu dışındaki benzerleriyle karşılaştırılmıştır. Genellikle Akdeniz ve Yakın Doğu cam eserleriyle benzerlik göstermektedir. Şanlıurfa Müzesi'nde yer alan cam eserler Roma Dönemi ve İslami Dönem cam sanatının gelişimini yansıtmaktadır.
Smyrna bouleuterionu

Smyrna Antik Kenti'nin politik ve yönetimsel anlamlarda karar alma organı olan Kent Meclisine tahsis edilmiş bir toplanma mekanı olarak Bouleuterion, Smyrna Antik Kenti Agorası'nın kuzeybatı köşesinde yer alan parselde konumlanmaktadır. Söz konusu parselde Smyrna Kent Meclisi için Hellenistik Dönem'den Geç Roma Dönemi sonlarına kadar kullanılan ve farklı tarih dönemlerinde inşa edilmiş üç adet Bouleuterion yapısı tanımlanıp konumlandırılabilmektedir. Bu yapıları inşa edildikleri dönemleri baz alarak Hellenistik Dönem, Erken Roma Dönemi ve Geç Roma Dönemi Bouleuterionu olarak tanımlayabilmekteyiz. Bouleuterionlar Antik Yunan coğrafyasında kentlerin idare fonksiyonunu elinde tutan Kent Meclisinin toplantılarını geçekleştirebilmesi için özel bir formda tasarlanmış kamusal yapılardı. Bouleuterionlar aynı zamanda bulundukları kentin demokrasi ve adalete olan iradesini yansıtarak kentin özerkliğini temsil ederlerdi. Bu özellikleriyle Bouleuterionlar Klasik Yunan kentlerinde yurttaşlar için sosyal ve kamusal anlamda yaşamının odak noktasını oluşturan Agora veya bu kamusal alanın yakınlarında inşa edilmişlerdir.
Amik Ovası erken Tunç Çağı kültürel yapısı

Çanak-çömleksiz Neolitik Dönemle başlayan Amik Ovası yerleşim sıra düzeni yazılı ve yazısız dönemler boyunca devam etmiş ve şekil değiştirerek günümüze kadar gelmiştir. Ovadaki yoğun yerleşim dokusu bazı gezgin ve arştırmacıların dikkatini çekmiştir. 1930'lu yıllarda başlayan çalışmalar günümüzde gelişen teknoloji ve yeni yöntemlerle devam etmektedir. Bölgenin Erken Tunç Çağına ait stratigrafisi henüz bütünüyle ortaya çıkarılamamış olmasına rağmen yapılan araştırmalar dönemin kültürel gelişimini anlamamıza yardımcı olmaktadır. Suriye Keşif Heyetinin, bölgenin kronolojik sıralamasını anlamak adına Cüdeyde Höyük, Tell Dhahab, Tell Ta'yinat, Çatal Höyük ve 1940'larda İngiliz ekibi tarafından kazılan Tabara el Akrad Höyüğündeki çalışmalar, dönemin gelişim sürecini izleyebilmemize olanak sağlamıştır. Genellikle çanak çömlek buluntuları üzerinden değerlendirilen gelişim süreci ovanın hangi bölgelerle etkileşim içinde olduğu ve bu bölge kültürlerinden ne kadar etkilendiği izlenebilmiş ve Erken Tunç Çağı'nın ilk evresinden itibaren farklı kültürlerle iletişim içinde olduğu görülen Amik Ovası sakinlerinin, seramik üretimi, tarım, hayvancılık, ticaret gibi ekonomik faaliyetlerle geçimlerini sürdürdükleri gözlenmiştir.
Doğu Dağlık Kilikia'da kırsal yerleşmelerde tespit edilen yuvarlak sunaklar

Dağlık Kilikia bölgesi içerisinde Kalykadnos ve Lamos nehirleri arasında kalan alan Olba Territoriumu olarak isimlendirilmiştir. Söz konusu Territoriumun sahip olduğu ayrıcalıklı yönetim şekli ile Hellenistik Dönemde Olba Rahip Krallığını içinde barındırdığı bilinmektedir. Territoriumun sahip olduğu özel yönetim biçiminin dışında kendine has bir mimari yapılanması olduğu da görülmektedir ve bu özel mimari Territoriumun sınırlarını belirlemede büyük katkı sağlamaktadır. Silifke ile Erdemli arasında yer alan Territorium içinde bulunan kırsal yerleşimlerin incelenmesi sonucunda, bu yerleşimlerle ilişkili yirmi adet yuvarlak sunak tespit edilmiştir. Bu sunakların bölgede mezar sunakları, adak sunakları ve anı ve onurlandırma sunakları olarak üç farklı amaca yönelik olarak kullanıldıkları anlaşılmaktadır. Kaide profillerine bakıldığında bunların kendi içinde üç ayrı grup olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, üst kısımlarında taşıdıkları taç profiline göre alt gruplarının olduğu da görülmektedir. Tez kapsamında incelenen sunaklar gövdelerinde taşıdıkları kabartma, yazıt veya gövdenin tamamen boş bırakılması gibi bezeme özellikleriyle de üç ayrı guruba ayrılmaktadır. Sunakların tarihlendirilmesine ve hangi amaça yönelik kullanıldığını anlaşılmasına dair en önemli verileri gövdesinde kabartma bulunan sunaklar sağlamaktadır ve stilistik açıdan oldukça benzer mezar stellerinin Suriye ve Güneydoğu Anadolu'da yoğun olarak kullanıldığı görülmektedir. Söz konusu bu benzer örneklerden hareketle sunaklar için bir tarihleme önerisi yapmakta mümkün olmaktadır. Sunakların tarihlendirilmesinde bir diğer önemli veriyi kırsal yerleşimler içinde tespit edilen arkeolojik materyaller oluşturmaktadır. Çalışmada incelenen sunakların büyük kısmının bir mezar ile bağlantılı olduğu veya bir mezarın yakınında tespit edildiği bilinmektedir.
Türkiye'de dijital arkeolojik veri yönetimi

Kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması alanında farklı kurum ve kuruluşlar ile farklı disiplinlerden uzmanlar, araştırmacılar görev yapmakta, kütüphane, arşiv, müze gibi kültürel bellek kurumları önemli bir sorumluluk üstlenmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişimlere paralel olarak, kültürel mirasın fiziksel olarak değil, aynı zamanda dijital olarak da korunması konusu UNESCO başta olmak üzere, ulusal ve uluslararası politika yapıcılar tarafından da üzerinde durulan bir konudur. Arkeolojik araştırmaların, dijital arkeolojinin getirdiği yenilik ve değişimlerle birlikte, daha fazla ve çeşitli veri üretmesi, bilgiye dönüştürmesi sonucunda farklı paydaşlarda, farklı formatta, fazla miktarda verilerin oluşmasına neden olmaktadır. Bilimsel çalışmaların sonuçlarının, araştırmacılarla birlikte kamuoyunun erişimine ve kullanımına sunulması konusunda, açık erişim çalışmaları ile verilerin bulunabilir, erişilebilir, birlikte çalışılabilir ve yeniden kullanılabilir olmasını sağlayacak şekilde yönetimi bir gereklilik haline gelmektedir. Bu çalışmada, uluslararası alanda arkeolojik verilerin yönetimine yönelik yapılan araştırma ve projelerle, arkeolojik dijital veri arşivlerinden örnekler sunulmaya çalışılmıştır. Bilgi ve belge yönetiminin, arkeolojik araştırmalardaki durumunu ortaya koyabilmek amacı ile, Türkiye'deki durum literatüre, mevzuata, projelere ve Ankara Üniversitesi, Arkeoloji Ana Bilim Dalı kazılarının mevcut web siteleri ve var olan dijital veri arşivlerindeki veri durumlarına bakılarak incelenmiştir. Bu çalışmada, dijital arkeolojik verilerin yönetimi konusunda dünyada çeşitli çalışmalar ve projeler gerçekleştirildiği, Türkiye'de farklı kurum ve kuruluşlar ile çok fazla paydaşın görev aldığı ve çeşitli veri tabanları ile web sitelerinin oluşturulduğu ortaya konmuştur. Türkiye'deki dijital arkeolojik verilerin yönetimi için, politika ve model oluşturulmasına yönelik önerilerde bulunulmaya çalışılmıştır. Verinin yönetimi için uluslararası bilgi yönetim standartlarına uygun oluşturulması ve paylaşılabilmesi için aktörler arasında birlikte çalışılabilirlik ve işbirliği gerçekleştirilmelidir. Veri yönetimi için standartlar, ontoloji ve kontrollü sözlüklerin oluşturulması, kalıcı tanımlayıcılar kullanılması, ortak veri paylaşım platformu kullanılması, üniversite açık arşiv altyapılarının arkeolojik verilere yönelik de güncellenmesi, telif hakları ve dijital haklar yönetimi alanında çalışmalar yapılması, insan kaynağına yatırım yapılması ve mali kaynak sağlanması konusunda önerilerde bulunulmaya çalışılmıştır.
Havacılık müzesi ve koleksiyonlarının çağdaş müzecilik kapsamında değerlendirilmesi ile uçak koleksiyonunun kataloglanması

İlk müze, Hava Müzesi adxyla 15 Mayxs 1971'de Izmir Cumaovasx'nda acxlmxstx. Müze orada 1979 yxlxna kadar acxk kalabildi. İstanbul'a taşınmasına karar verilerek 1985 ' te Yeşilköy'de Havacılık Müzesi adıyla tekrar açıldı. Türk Havacılık Müzesini Dünya havacılık müzeleri ile kıyaslayabilmemiz için. Havacxlik Müzelerinin tarihi gelişiminden bahsetmeliyiz. Dünya'da en eski hava müzesi 1919'da Fransa'da açılan Musee de L'Air'dir. ABD'deki National and Space Museum ve United States Air Force Museum' la birlikte Dünya ' nm en büyük üç müzesi arasında sayılır. 1920- 1945 yıllarında kurulan hava müzeleri II. Dünya Savaşı yıllarında oldukça zarar görmüştür. Savaş sonrası yeniden yapılanma oldukça zaman almıştır. 1970'li yıllar hava müzeleri için gelişim yılları olmuştur. Yeni müzeler açılmış, eski müzeler yeni mekanlara kavuşmuşlardır. Son yıllarda ise müzelerde ortaya çıkan eğilim uçan uçakların koleksiyonuna sahip olmaktır. Ekonomik problemleri olan ülkelerin hava müzelerinin başta gelen sorunları mekan ve eleman yetersizliğidir. 1971'de açılan Izmir Hava Müzesi 4600 m2'lik bir alana yerleşmişti. Koleksiyonunda 16 uçak vardı. Ayrıca havacılara ait hatıra eşyalar, maketler ve bilgi panolarının yer aldığı 5 bölümlük bir sergilemeye sahipti. İstanbul Yeşilköy'de 1977- 1983 yılları arasında yapımı tamamlanan Havacılık Müzesi 1985 yılında hizmete açılmıştır. 9 sergileme salonuna sahip 3000 m2 kapalı, 12000 m2 açık alan olmak üzere 15000 m2'lik bir alan üzerine kurulmuştur. XV Müze Hava Kuvvetlerinin 22 Temmuz 1985'te yürürlüğe giren HKY 210- 4 sayılı yönergesine ve 30.9. 1984 gün ve 18531 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Askeri Müzeler Yönetmeliğine tabidir. Müzede halen 5' i askeri personel, 7'si sivil personel olarak 13 kişi görev yapmaktadır. Müzenin bütçe kaynağını Milli Savunma Bakanlığı kanalıyla genel bütçeden ayrılan ödenek oluşturur. Müzeye eserler satın alma, bağış veya emirle gönderme suretiyle girer. Müze ziyaretçileri genellikle genç yaş grubudur. Yıllık ortalama 60.000 kişilik bir ziyaretçi potansiyeli vardır. Ziyaretçilere hizmet veren bir kafeteryası ve video salonu mevcuttur. Müzenin sosyal etkinlikleri çerçevesinde bir Model Uçak Kulübü bulunmaktadır. Her yıl Ekim ayında Türkiye çapında 'Model Uçak Yarışması' düzenlemektedir. Müze koleksiyonları küçük nesneler ve uçaklardan oluşur. Uçakların bir kısmı kapalı hangar ' da bir kısmı açık havada sergilenmektedir. Müzenin etrafı bir tel örgüyle korumaya alınmıştır. Müzede belgeleme sistemi iki aşamalıdır. 1) Müze envanter defteri ve envanter kartları. 2 ) İkmal kayıtları. Müzede bir fotoğraf arşivi vardır. Müzenin sergilemediği eserleri muhafaza ettiği bir deposu mevcuttur. Müzenin en önemli eser grubu uçaklardır. 40 uçaklık bir koleksiyona sahip müzenin en önemli problemi açık sahada sergilenen uçakların korumasıdır.
Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nden bir grup pişmiş toprak kandil

İnsanoğlu en erken evrelerden itibaren aydınlatma araçlarına ihtiyaç duymuş ve bu araçları da çağlar boyunca geliştirmiştir. Kandiller, yüzyıllar boyunca insanlığın en temel ihtiyaçlarından olan 'aydınlatma' ya yardımcı olmuştur. Bu nedenle kullanıldığı dönemlerde insanların hayatlarındaki yeri ve önemi büyük olmuştur. Kandillerin aydınlatmadan, mezar hediyesine, dini törenlerde kullanılan adak malzemesine kadar kullanıldığı alan oldukça fazladır. Bu nedenle kullanıldığı devrin özelliklerini, sanatını en iyi şekilde yansıtıp bizlere tarihleme konusunda da kesin sonuç verebilen malzemelerden birisidir. Bu çalışmada kazı, araştırma, hibe ve satın alma gibi yollarla Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'ne getirilerek koruma altına alınan bir grup pişmiş toprak kandilin incelenmesi esas alınmıştır. Çalışmamıza konu olan kandillerin stil gelişimini dikkate aldığımızda çeşitli form özelliklerine sahip olduklarını ve Hellenistik Dönemden başlayıp Erken Bizans Dönemini de içerisine alan zaman aralığını kapsadığını öğrenmiş bulunmaktayız. Müze bünyesinde yer alan zengin form özelliklerine sahip kandiller, burun yapıları dikkate alınarak gruplara ayrılmıştır. Bu doğrultuda, üç ana tip altında on üç gruba ayrılarak incelenmesi uygun görülmüştür. Dönemsel özellikleri ayrıntılı olarak ele alınan kandiller öncelikle kronolojik bir dizin halinde incelenmiş, Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi bünyesinde bulunan elli sekiz adet kandil de bu özellikler göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir.
Eski Yunan sanatında sfenks; kökeni ve gelişimi

2001 -Sayfa: Jüri : Yrd. Doç. Dr. Nurettin KOÇHAN Yunan mitolojisinde görülen birçok mitolojik yaratık gibi sfenks de doğu kökenli olmasına karşın Yunan sanatının stil gelişimi içinde önemli bir yer edinmiş ve sanatın her alanında kullanılan bir figür niteliği kazanmıştır. Yunan sanatında böylesine ön plana çıkan bu figürün incelenmesindeki amaç ve uygulanan yöntem, giriş bölümünde anlatılmıştır, yine aynı bölümde Yunan mitolojisindeki yeri ve sfenks isminin kökeni tespit edilmeye çalışılmıştır. Mısır ve Ön Asya sanatlarında, kökenine ışık tutacak örnekler karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu anlatım esnasında sfenksin Yunan sanatındaki asıl formuna kavuşana kadar hangi aşamalardan geçtiği ortaya konmuştur. İkinci bölümde 'Yunan sfenksi' olarak adlandırılan tipin kısaca kökeni ve Yunan sanatındaki gelişimi anlatılmaya çalışılmıştır. Yine bu bölüm altında sfenksin Yunan sanatı içinde kullanıldığı alanlar alt başlıklar altında incelenmiştir. Araştırmanın sonuna eklenen değerlendirme kısmıyla okuyucuya genel bir fikir kazandıracak şekilde sfenkslerin gelişimi özetlenmiştir.
Anadolu'da roma dönemi kent planlama uygulamaları ve teknikleri - Nikaia örneği -

Roma'nın Anadolu'daki kent kurgulama deneyimleri ile planlama, uygulama ve tekniklerinin Anadolu'da Bithynia bölgesinde yer alan Nikaia örneği üzerinden incelendiği bu çalışmada, planlamanın kökeni, amacı, hukuğu, mühendisliğinin yanı sıra ölçme teknik ve aletlerinin, planlamada etkisi ele alınmıştır. Bir yandan planlama uygulama ve tekniklerinin aşamaları, diğer yandan planlamanın ne tür sorunlara çözümün getirdiğine değinilmiştir. Böylece Nikaia örneği üzerinden Anadolu'da, Roma'nın planlama süreci hakkında bilgi sunulmuştur. Roma kentlerinde uygulanan kent planlama, uygulama ve tekniklerinin, Nikaia'da nasıl uygulamaya konulduğu hakkında günümüz izlerinin de incelenerek yorumlandığı bir çalışma ortaya konmuştur. Bu çalışma ile Roma'nın kent planlama uygulama ve tekniklerinin gelişim süreçlerine de değinilmekle birlikte, Roma'nın kent ve bölge planlamasında ana belirleyicilerinden birisi olan kentin ana akslarından decumanus maximus ve kardo maximusun kent ve bölge planlaması içindeki rolü incelenmiştir. Anadolu'daki Roma Nikaia'sının, günümüz İznik'ine dönüşürken, halen Roma kent planlama, uygulama ve tekniklerinden geriye kalan izlerin belirlenebilmesi çalışmanın bir diğer konusu olmuştur. Kalıntılar ışığında kentin ilk planlaması araştırılmış ve bu amaç doğrultusunda karşılaştırmalı değerlendirmeler de yapılmıştır. Kentin tarım arazilerinde centuratio izleri aranmış ve bu izlerin hangi amaçlar için kullanıldığı araştırılmıştır. Roma dönemi centuratio izlerinin araştırıldığı bu çalışmada, Anadolu'da, Roma'nın kent ve bölge planlama uygulama ve tekniklerinin ne ölçüde yer bulduğu Nikaia örneği üzerinden ele alınmıştır.