Jane Austen'in kırsal toplum eleştirisi

İngiliz Edebiyatının en önemli yazarlarından biri olan Jane Austen'in eserlerinin yazılmasının üzerinden yaklaşık 200 yıl geçmişş olmasına rağmen eserleri halen büyük kitleler tarafından okunmaktadır. Yaşadığı dönemde başarısı fark edilmemiş, eserlerinin değeri anlaşılmamış olmasına rağmen günümüzde bu eserler gitgide artan kitleler tarafından zevkle okunmaktadır. Aradan geçen 200 yıl pek çok şeyi değiştirdiğinden eserlerdeki bazı olay ve tepkileri anlamak günümüz okuyucusu için zor olabilir; bu amaçla bu çalışmada öncelikle Austen'in yaşadığı dönemi İngiltere'sinin özellikleri incelenmiştir. Austen romanlarında kendisinin de ait olduğu orta sınıf olaylarını ele almıştır; karakterleri genellikle yüksek ye da düşük tabakaya değil, orta tabakaya aittir. Kendisi de 1814'te yeğenlerinden birine yazdığı bir mektupta amacını şu sözlerle ifade eder: 'Kırsal bölgede bir köyde üç-dört aile. İşte işleyeceğim konu budur' (Austen-Leigh 1987, 96). Dolayısıyla, döneminin, İngiltere'nin toplumsal yapısının hızla değiştiği, ülkenin işgal edilme tehlikesiyle yüz yüze geldiği bir dönem olmasına rağmen- ki Avrupa tarihinin en dramatik, en çarpıcı olayları, Sanayi Devrimi, Amerika'nın Bağımsızlığı ve Fransa ile yapılan Napolyon Savaşları, onun yaşadığı dönemdedir, yazar bu olaylardan biç haberdar değilmiş gibi romanlarında bunlardan hiç bahsetmemiştir. Jane Austen'in yakın bir akrabasının eşi giyotinde can vermiş, subay kardeşleri deniz savaşlarına katılmışlardı. Ne var ki Jane Austen bütün bunları kendi gözleriyle görmediği için romanlarında bu olayları hiç olmamış varsaydı. Austen romanlarında hayal gücünden hiç yararlanmadan, gerçeklerden hiç ayrılmadan sadeceIll çok yakından bildiği bir çevrede çok yakından tanıdığı kişileri karakter olarak seçti ve İngiltere'nin kırsal bölgesindeki orta sınıfın az olaylı ve sessiz, sakin hayatını ele aldı. Eserlerinde önemli ve çarpıcı olaylardan bahsetmeyen, 42 yıllık kısa hayatı boyunca çok fazla bir şey yaşamamış ve bir papazın sekiz çocuğundan biri olan Austen nasıl oluyor da ölümünün üzerinden neredeyse iki yüzyıl geçmesine rağmen günümüz okuruna hala hitap edebiliyor? Babasından aldığı eğitimle ve çocuk yaşta yazdığı eserler nasıl oluyor da günümüz okurunu onun karakterlerinin analizlerini yapmaya ve yorumlamaya teşvik ediyor? Yazarın kırsal toplum üzerinde yaptığı eleştiriler ve ince zekası kitaplarının hala okunmasının nedenlerinden biri sayılabilir. Yazarın İngiliz orta sınıfına yaptığı bu eleştiriler bu çalışmanın amaçlarından biridir. Bu çalışmada tarihsel-biyografik eleştiri akımından yola çıkılarak yazarın iki eseri, Pride and Prejudice ve Sense and Sensibility, yazıldıkları dönem şartlan çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu akım yazarın eserini yazarken yaşadığı olaylardan etkilendiğini ve dolayısıyla eserde yazarın yaşadıklarından mutlaka izler olduğunu savunur. Bu yüzdendir ki bu çalışmada Austen'in hayatı ve mektupları incelenmiştir. Ayrıca Austen kendi deneyimlerinden, duyup gördüğü olaylardan başka bir şeyden bahsetmediğine göre böyle bir çalışma, eserleri anlamada çok faydalı olacaktır. Bunun için de önce o dönem İngiltere'sinin sosyal özellikleri farklı açılardan incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde de yazarın, döneminin özelliklerini Pride and Prejudice ve Sense and Sensibility adlı romanlarına nasıl yansıttığı incelenmiştir.