turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Finansal globalleşme ve ekonomik krizler, 1990 sonrası Türkiye örneği

Bu çalışmada, gelişmekte olan ülkelerde, 1990 sonrası yaşanan krizlerin sermaye hareketleri ile ilişkisi ve Türkiye örneği ele alınmıştır. 1980'li yıllarda globalleşme eğiliminin hız kazanmasıyla birlikte, mali piyasalarını gerekli ekonomik ve kurumsal altyapıyı hazırlamadan liberalleştiren gelişmekte olan ülkeler. 1990'lı yıllardan itibaren önemli ölçüde kısa vadeli yabancı sermaye girişine sahne olmuşlardır. Hareketliliği yüksek olan kısa vadeli sermaye, ekonomide suni şişkinlikler oluşturarak, tüketim harcamalarını ve prodüktif olmayan yatırımları arttırmış; sabit döviz kurunun uygulanması nedeni ile ulusal paralar değer kazanarak, cari işlem açıklan artmaya başlamıştır. Kısa vadeli yabancı sermayenin, ekonomik, siyasi ve sosyal olaylara aşırı duyarlılığı ve spekülatif ataklar nedeni ile kısa sürede ülkeyi terk etmesi, son -on yılda yaşanan ekonomik krizlerin temel nedeni oluşturmaktadır.
Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı sonrası Türkiye'de cari işlemler dengesi ile net hata ve noksan hesabı arasındaki ilişki

Türkiye ekonomisinde makroekonomik bir sorun haline gelen, bir ekonominin ürettiğinden fazlasını tüketen ve tüketimini de ithalat yolu ile karşılaması neticesinde oluşan cari işlemler açığı ekonomilerin dikkate aldığı önemli değişkenlerden birisidir. Yapısal olarak açık veren bu hesabı finanse eden kalemlerin içerisinde son zamanlarda spekülatif nitelikli sıcak para olarak adlandırılan ve cari açığı azaltmak ile finanse etmek için kullanılan enstrüman olarak net hata ve noksan kalemi dikkatleri üzerine çekmektedir. Dış ödemeler bilançosu, prensip gereği çift taraflı kayıt altına alınır. Bu sebeple borçlu ve alacaklı işlemlerin dengede olması beklenir. Ancak belirli sebeplerden ötürü denkleşme olmadığında net hata ve noksan hesabı devreye girer. Kaynağı bilinemeyen kayıt dışı döviz girişi ve çıkışlarını ifade eden net hata noksan hesabı; zaman, kapsam ve ölçüm hatalarından kaynaklanmaktadırÇalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinin Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı sonrasında dikkat çeken cari açık ve finansörü net hata noksan hesabının yıllar itibariyle seyrini irdelemektir. Bu çalışmada Cari İşlemler Dengesi ile Net Hata ve Noksan Hesabı arasındaki ilişkinin 2003- 2018 yılları arasında aylık verileri kullanılarak E-views programında ekonometrik analizleri yapılmıştır. Nedenselliğin yönünü belirleyen Augmented Dickey Fuller testi yardımı ile değişkenlerin 2003- 2018 yılları arasında % 10 anlamlılık düzeyinde; Cari İşlemler Hesabının, Net Hata ve Noksan Hesabının bir nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Globalleşme sürecinde uluslararası hava taşımacılığı ve Türk sivil havayollarının rekabet gücü

Dünya özellikle son yirmi yıl içerisindeki hızlı değişim geçirmektedir. Ekonomik ve siyasal sınırların giderek ortadan kalktığı, maddi ve manevi değerlerin ulusal sınırları aşarak dünya çapında yayıldığı bu süreçtetaşımacılık faaliyetleri de büyük önem kazanmıştır. Küreselleşme diye tanımlanan bu değişim sürecinden etkilenen sektörlerin başında, havayolu taşımacılığı gelmektedir. Havayolu taşımacılığının faaliyetleri açısından uluslararası alana en açık sektörlerden bir tanesidir. Küreselleşme sürecini etkileyen faktörler, havayoluşirketlerininde küreselleşmesini hızlandırırken, havayolları da küreselleşme sürecinde etkili olmaktadır. Bu çalışma küreselleşme sürecinde uluslararası hava taşımacılığındameydana gelen değişmelerin incelenmesi ve Türk sivil havayollarının rekabet gücünün değerlendirilmesi amacıyla ele alınmıştır. Bu çalışma göstermiştir ki; sivil hava taşımacılığı sektöründe, deregülasyon hareketlerinin başladığı dönemden itibaren, fiyatlar vealiyeletler düşmekte, taşımacılık faaliyetleri ülke sınırlarını aşarak uluslararası piyasaya kaymaktadır. Uluslararası piyasadaki rekabet içerisinde piyasa paylarını arttırmak ve karlarını yükseltmek isteyen firmalar, diğer firmalarla birleşmekte ve küresel işbirliklerine gitmektedirler. Ağırlıklı olarak karayolu taşımacılığının yapıldığı ülkemizde, hava taşımacılık sektörü son yıllarda büyük bir gelişme içerisine girmiştir. Özellikle uluslararası taşımacılık verileri iki haneli oranlarda büyümekte, doluluk oranlarında sıçrama yaşanmaktadır. Diğer taraftan uluslararası taşımacılığıngenel taşımacılık içerisindeki oranı her geçen gün artmaktadır. THY A. O.'nun son on yıl içerisinde, uluslarası hatlardaki talep artışı, arz artışının üzerindedir. Bu sayede firmanın piyasa payı yükselmekte, doluluk oranları artmakta ve birim maliyetleri düşmektedir. Tüm bunlarfirmanın rekabet edebilirliğini arttırmaktadır.
Kısa süreli sermaye hareketleri ve politikasına etkileri (1980 sonrası Türkiye uygulaması)

öz Kısa süreli sermaye hareketleri, ülkeler arası faiz farkının yarattığı arbitraj imkanlarını değerlendirmek amacıyla bir ülkeden diğerine hareket eder. Bu yüzden kısa süreli sermaye hareketlerinin oynaklığı ve kararsızlığı çok yüksektir. Türkiye'nin 1980 sonrası yaşadığı tecrübeler, kamu açıklarının ve artan ithalatın önemli ölçüde kısa sureli sermaye hareketleriyle finanse edildiği bir ortamda, finansal serbestleşmenin sorunlarını ve limitlerini göstermektedir. Türkiye'de sermaye hareketlerinin serbestleştirilmesinin ardından, ekonominin kaldıramayacağı ölçüde fon girişi; finansal yapıdaki istikrarsızlıkları daha da derinleştirmiş ve hayli kaygan ve belirsizliklerle dolu bir ekonomik ortama sebep olmuştur. Bu sorunları gidermek için ise, mali disiplini sağlamak yerine kısa süreli sermaye girişleri teşvik edilelerek sorunlar geçiştirilmekte; uygulamaya konulan istikrar paketlerinden gereken yarar sağlanamaktadır. Fakat karşılaşılan sorunlar sebebiyle, gelişmekte olan ülkelerin finansal sistemlerini dünya piyasalarından izole etmek arzulanabilir bir durum değildir. Çünkü finansal serbestleşmenin temel amacı ekonomik büyümeyi arttırmaktır. Bunun sağlanması için, yapısall problemlerin çözümüne ve uluslararası kredibiliteyi arttırmaya yönelik maliye ve para politikalarının istikrarlı bir makro yapı temeline göre şekillendirilmeleri ve sürdürülmeleri gerekmektedir.
Liberalizasyon dönemlerinde mali piyasalardaki kırılganlığın oluşturduğu krizler

1970'li yılların ortalarından itibaren gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, finansal düzenleme ya da baskı uygulamalarının ortadan kaldırıldığı ve ekonomilerde liberalizasyon ve dışa açılma eğilimlerinin ortaya çıktığı görülmektedir. Ancak, pek çok gelişmekte olan ülkede, makroekonomik istikrarsızlık giderilmeden sürdürülmeye çalışılan iç ve dış finansal liberalizasyon girişimleri, finansal krizlere yol açmaktadır. Makroekonomik istikrarsızlıklar, finansal piyasaları kırılgan duruma getirmekte ve ekonominin krize sürüklenmesini kolaylaştırmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde kamu kesimi finansman gereksinimi ve kalkınmanın finansmanını karşılama zorlukları, finansal yapıda dalgalanmalara neden olabilmektedir. Bu dalgalanmalar, söz konusu ülke ile yakın ekonomik ilişkilerde bulunan diğer ülkeleri de belli ölçüde etkilemektedir. Bu durum, özellikle finansal krizlerin nedenleri ve etkileri ile bu krizlerin uyarıcıları ve önleme politikaları konusunda geniş bir çalışma alanı oluşturulmasına yol açmıştır. Bu çalışmada, faktör analizi kullanılarak, birbiriyle doğrusal bağlantılı çok sayıda değişken yerine, bu değişkenlerdeki toplam değişimin kabul edilebilir bir kısmını açıklayan, birbirinden bağımsız ortak bileşenler elde edilmesi amaçlanmıştır. Temel bileşenler analizi, kriz yaşamış ya da ticaret veya spekülatif amaçlı sermaye hareketleri sonucu krizden etkilenmiş ülkelerin, 1986- 2001 dönemine ait çeyrekli verilerinden yararlanılarak kullanılan 14 değişken üzerinden uygulanmıştır. Ayrıca, Türkiye için 23 değişken kullanılarak faktör analizi genişletilmiştir. Analiz sonuçları tablolar halinde gösterilerek yorumlanmıştır. Son olarak, genişletilmiş faktör analizi sonuçları kullanılarak, finansal kriz yaşama olasılığı bir logit model ile analiz edilmiştir.
2007-2009 finansal krizi, finansal derinleşme ve kırılganlık çerçevesinde krizin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere yansıması

2007 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde mortgage kredi borçlarının geri ödenmemesiyle başlayan ve finansal sektörü vuran kriz kısa bir süre içerisinde küresel bir nitelik kazanmıştır. Ardından finansal kesim reel kesim ilişkisi kanalıyla da reel ekonomi üzerinde de olumsuz etkileri ortaya çıkmıştır. Bu tezde, gelişmiş ülkeler ve gelişmekte olan ülkeler açısından söz konusu olumsuz etkilerin farklı derecede olup olmadığı araştırılmıştır. Çalışmada gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler bazında kapsamlı bir veri seti kullanılmıştır. 2007'de ABD'de piyasalarından kaynaklanan finansal krizin, gelişmiş ülkeleri, finansal piyasaları aynı seviyede derin olmayan gelişmekte olan ülkelere göre daha fazla ve olumsuz etkilediği bulunmuştur.
Intitutional economic approaches to technology

Bu tez Thorstein B. Veblen (1857-1929) ve Joseph A. Schumpeter'in (1883-1950) teknoloji üzerine görüşlerini inceleyerek, teknolojiye kurumsal iktisadi bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır. Günümüzde teknolojik değişimle ilgili yapılan çalışmaların neoklasik iktisadın egemenliğinde olduğu ancak bu çalışmaların Ortodoks iktisat öğretisinin mekanistik ve deterministik varsayımlarına bağlılığından dolayı teknolojik olguların karmaşık yapısını çözümlemedeki yetersizlikleri göz önüne alındığında, teknolojiye kurumsal bakış açısı bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, bugün Veblen ve Schumpeter'in teknolojiye ilişkin görüşleri evrimci ve kurumsala iktisatçılar tarafından teknik, felsefi, sosyolojik ve metodolojik çalışmalarda alternatif bir yaklaşım oluşturmak için ağırlıklı olarak kullanılmaktadır. Bu bağlamda, Veblen ve Schumpeter'in karşılaştırmalı bir analizine dayalı bu tez, bilim ve teknoloji politikası çalışmaları için alternatif bir kavramsal çerçeve oluşturmak amacını güder.
Bölgesel kalkınmada kadın girişimciliği ; Bitlis örneği

Kalkınma, insan ve toplum açısından sadece maddi yaşamın sürdürülebilmesini değil; toplumun ekonomik, kültürel olanaklarını da geliştirip bu toplumları gelişmiş ulusal yaşam düzeyine kavuşturmayı hedefler. Temel hedef bireyin gelirini, eğitim olanaklarını, sağlık ve sosyal hizmetlerden faydalanma durumlarını iyileştirmek, insanca yaşayabilmeleri için yeterli-dengeli beslenme olanaklarına sahip olmalarını ve daha yaşanabilir bir ortamda olmalarını sağlamaktır. Girişimcilik, ekonomik büyüme, yenilikçilik, ürün geliştirme ve hizmet kalitesi, rekabet, ekonomik esneklik ve istihdamın önemli bir kaynağıdır. Ekonomik kaynakların düşük üretkenlik alanlarından yüksek alanlara aktarılma sürecinde baş aktör girişimcilerdir. Dünya nüfusunun yarısının kadın olduğu ve bu nüfusun büyük kısmının da aktif çalışma hayatına girmediği düşünüldüğünde, yeni iş alanları oluşturmada dünya nüfusunun yarı kapasitesi kayıp olacaktır. Bu çalışmada Bitlis örneği üzerinden kadın girişimcilerin ekonomideki yeri, aktif çalışma hayatında ne kadar yer aldıkları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Dolaylı yabancı yatırımların ekonomiye etkisi: Türkiye örneği

Dünya genelinde, 1980'li yıllarda dünya gündemini yoğun bir şekilde meşgul eden konu finansal serbestleşme ve küreselleşme kavramıydı. Yaşanan bu süreçte; gelişmekte olan ülkeler kalkınmalarını gerçekleştirebilmek için dış finansal kaynaklara duydukları gereksinim, gelişmiş ülkelerin kendi sermayelerine daha karlı yatırım olanakları yaratma istekleri ve finansal serbestleşmeye yönelik politikaların genel olarak benimsenmesi, uluslararası sermaye hareketlerinin büyük bir hız kazanarak önemli boyutlara ulaşmasına neden olmuştur. Bu çalışmanın amacı, özellikle küreselleşmeyle birlikte yatırımcıların, portföy çeşitlendirmesi yapmak ve riski azaltmak amacıyla portföylerine yabancı hisse senetlerini dahil etmesiyle birlikte, Türkiye ekonomisinde de 24 Ocak 1980 Kararları ile dışa açılma ve serbestleşme süreciyle devam eden ve 1989 yılında sermaye hareketleri üzerindeki bir takım kısıtlamaları kaldırarak, uluslararası finansal sermaye akımlarına açılmasıyla, Türkiye ekonomisine girmiş olan dolaylı yabancı yatırımlarının, seçilmiş makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisini ekonometrik yöntemler çerçevesinde analiz etmektir. Çalışmanın birinci bölümünde genel olarak yabancı sermaye kavramı açıklanmıştır. Bu bölümde, yabancı sermaye kavramsal olarak tartışıldıktan sonra sınıflandırılması ve türleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu tür sermaye girişinin nedenleri ve ülke ekonomilerine etkileri yine birinci bölüm içerisinde alt başlıklar olarak incelenmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise, dolaylı yabancı yatırımların; tanımı, çeşitleri, nedenleri alt bölüm olarak incelenmektedir. Ayrıca dünyadaki dolaylı yabancı yatırımların yıllar itibariyle gelişimi, ülke ekonomilerine etkileri açıklanmıştır. Bu bölümde, Türk finans piyasalarının dışa açılım süreci, Türkiye'ye yönelik dolaylı yatırımları, bu yatırımların nedenleri ve etkileri alt başlıklar olarak incelenmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, sermaye hareketleri çerçevesinde Türkiye'ye gelen hisse senedi ve tahvil bazındaki portföy yatırımlarının; seçilmiş makroekonomik değişkenler üzerindeki etkileri, 1989- 2007 yıl aralığında çoklu regresyon analizi yardımıyla test edilmiştir ve yapılan analiz sonucunda dolaylı yabancı yatırımların söz konusu göstergeler üzerinde olumlu yönde etki yarattığı sonucuna ulaşılmıştır.
Türk gelir vergisi sisteminde gelir kavramı

Gelir vergisi açısından en önemli husus verginin konusunu ve matrahını oluşturan gelir kavramının belirlenmesidir. Günümüzde, birçok ülkede gelir kavramının, nasıl daha adil, daha uygulanabilir, daha basit bir şekilde tanımlanabileceği konusunda tartışmalar yaşanmaktadır. Değişik ülke uygulamalarından bu kavramın belirlenmesinde ülkeler arasında bir fikir birliğinin olmadığı görülmektedir. Bir ülke tarafindan gelir olarak kabul edilen bazı değerler diğerlerince bu kapsamda kabul edilmezler. Modern anlamda gelir vergisi uygulamasına başlanılan 1950 yılından 1998 yılındaki 4369 Sayılı Kanun değişikliğine kadar geçen, yaklaşık elli yıllık dönemde gelirin ne olması gerektiği konusunda Türkiye'de önemli tartışmalar yaşanmamıştır. Ancak söz konusu değişiklik sonrasında, halen dahi en tartışmalı konulardan biri gelir kavramının nasıl algılanacağıdır. Bu çalışmada tarihi sıra itibariyle Türk Gelir Vergisi Sistemi'nde kabul edilen gelir tanımları ortaya konmakta ve bunlar arasında bir karşılaştırma yapılmaktadır. Bu bağlamda, özelikle 4369 Sayılı Kanunla getirilen 'yeni gelir' tanımı konusunda açıklamalar yapılmaktadır. Değişik ülke uygulamaları da dikkate alındığında yeni gelir tanımının teorik olarak yerinde olduğu ve vergilemede adalet ilkesinin temini olumlu katkıda bulunacağı sonucuna varılabilir. Ancak ekonominin içinde bulunduğu olumsuz koşullar, altyapı ve teknik imkansızlılar nedeniyle, kamuoyunda oluşan beklenti doğrultusunda tekrar ertelenmesi gerektiği ifade edilebilir.
1980 sonrasında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın para politikası uygulamaları

kararlan sonrasında uygulamaya koyduğu para politikasının amacı, yaşanan parasal istikrarsızlığın finansal piyasalara yansımasını önlemek, böylece reel sektördeki belirsizlikleri bir ölçüde azaltmak ve parasal istikrarsızlığın genel bir ekonomik istikrarsızlığa dönüşmesini önlemek olmuştur. Bu çalışmada, TCMB'nın 1980 sonrası dönemde uyguladığı para politikası incelenmiştir. Birinci bölümde, Türkiye'de para politikası göstergeleri ve parasal büyüklüklerin 1980 sonrası gelişimleri açıklanmıştır. İkinci bölümde, TCMB'nın gösterge ve hedef seçimi ve temel makroekonomik büyüklüklere yönelik politikalarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, TCMB'nın 1980 sonrası dönemde uyguladığı para politikası ve temel makroekonomik büyüklüklere yönelik uygulamaları incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda, 1980- 1995 yıllan arasında yer alan zaman dilimi içinde, TCMB'nın ülke ekonomisinin parasal istikrarını sağlıyamadığı ve bu istikran sağlamaya yönelik ciddi parasal programlara sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Türkiye' de endüstri 4.0'ın ekonomik büyüme ve kalkınmaya etkisi

Tarih boyunca endüstrileşme sürecinde dört ana devrimin gerçekleştiği görülmektedir. Bu devrimler toplumsal yapının her aşamasına etki ve nüfuz etmiştir. Sanayi devrimlerinin sonuncusu olan Endüstri 4.0 teknolojinin önderliğinde literatürde yerini almıştır. Endüstri 4.0 olarak tanımlanan devrim bilgi toplumunun ulaştığı son sanayileşme adımıdır. Endüstri 4.0 teknolojik gelişimin üretim süreçlerinde yakından takip edilmesi ve kullanılmasıyla ilişkilidir. Dördüncü Sanayi Devrimi, hem ekonomik büyümeyi arttırma hem de hepimizin karşı karşıya bulunduğu başlıca küresel tehditlerin bazılarını yatıştırma potansiyeline sahiptir. Türkiye'nin süreci iyi analiz ederek kendi ekonomik yol haritasına yön vermesinin önemi görülmektedir. Bu amaçla çalışmada Dördüncü Sanayi Devrimi incelenmiş olup, ekonomik büyüme ve kalkınmaya etkisi araştırılmıştır. Türkiye'nin üretim sektörü incelendiğinde, çoğunlukla düşük ya da orta seviyede teknoloji kullanımı mevcuttur. Katma değeri yüksek ürünler göreceli olarak cüzi üretilmektedir. Türkiye'nin Endüstri 4.0 ile ilişkisi incelenirken; imalat sanayi ihracatında yüksek teknolojili ürünlerin payının, AR-GE harcamalarının ve patent başvurularının artış trendinde olduğu belirlenmiştir ancak bunların mevcut düzeyleri henüz yeterli değildir. Türkiye için sanayi devrimlerini incelediğimizde reel olarak ikinci ve üçüncü devrimlerin arasında olduğu görülmektedir. Dolayısıyla Türkiye henüz Endüstri 4 .0'a sistematik yapı ve uygulanış bakımından hazırlanma sürecindedir.
Otel işletmelerinde sosyal güvenlik haklarının uygulanmadüzeyinin personeller tarafından değerlendirilmesineyönelik bir araştırma

Otel işletmeleri; kesintisiz hizmet veren, emek-yoğun sektörlerin başında gelen ve otomasyon sistemini uygulamanın pek mümkün olmadığı işletmelerdir. Sürekli değişen teknoloji, hizmet ve sunuma anında ulaşılabilirlik ve artan müşteri beklentileri rekabet koşullarını her geçen günzorlaştırmaktadır. Bu nedenle, otel işletmelerinin artan müşteri beklentilerine cevap vermesi, değişen rekabet koşullarına uyum sağlaması ve doğru konumlanması açısından daha kaliteli, daha hızlı ve düşük maliyetli hizmet üretmeleri gerekmektedir. Bu üretimin ortaya çıkmasını sağlayacak en önemli unsurun personeller olduğu yadsınamaz bir gerçektir. O halde, otel işletmelerinde çalışan personellerin kanunla belirlenmiş sosyal güvenlik haklarından tam ve zamanında yararlanmaları başta olmak üzere, onların moral-motivasyonunu yükselterek iş verimini artıracak her türlü imkana kavuşturulmaları işletmelerin başarısı ve devamlılığıyla birlikte üretilen hizmetin beklentileri karşılayacak düzeye ulaşması açısından son derece önemlidir. Her açıdan personel memnuniyetinin sağlanması ve haklarının tam olarak teslim edilmesi, müşteri memnuniyetini de beraberinde getirecektir. Bu çalışma, Gaziantep ilinde bulunan otel işletmelerinde çalışan işgörenlerin Sosyal GüvenlikHaklarının uygulanmasına yönelik bir araştırmadır. Araştırmada Gaziantep ilinde faaliyet göstermekte olan otel işletmelerinde çalışan personelin sosyal güvenlik haklarıyla ilgili görüşleri incelenmiştir. Araştırmadaki veriler anket tekniği ile toplanarak, Gaziantep'te otel işletmelerinde çalışan personellere uygulanmış ve bu görüşler doğrultusunda otel işletmelerinde çalışan personelin sosyal güvenlik haklarının durumu değerlendirilmiştir. Bununla beraber, otel işletmelerinde çalışan personelin sosyal güvenlik hakları ile ilgili görüşleri ile cinsiyet, eğitim durumu, yaş, kıdem ve otellerin yıldız durumu değişkeni açısından, istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olup olmadığına bakılmıştır. Yapılan analizler sonucunda göre Gaziantep ilinde faaliyet göstermekte olanyıldızlı otel işletmelerinde çalışan personelin sosyal güvenlik hakları çoğunlukla işveren tarafından korunduğu sonucuna varılmıştır.
Patent başvurularının yüksek teknolojili ürün ihracatına etkisi: Türkiye örneği

Küreselleşen dünyada, yüksek teknolojili ürün ihracatı büyük önem arz eden konulardan biridir. AR-GE ve inovasyon faaliyetleri de ülkelerin özellikle yüksek teknolojili ürün ihracatında üzerinde durulması gereken faktörlerdir. Beşeri sermaye olgusunun ekonomik büyüme ve kalkınma sürecindeki rolü hiç kuşkusuz ki oldukça fazladır. Bu çalışmada amaç, Türkiye'de beşeri sermayenin 1980- 2015 yılları arasında yüksek teknolojili ürün ihracatına olan etkisini ortaya koymaktır. Beşeri sermayeyi temsilen inovasyon kavramı kullanılmıştır. Patent başvurularının sayısı da çalışmada inovasyon değişkeni olarak alınmıştır. Patent başvurularının yüksek teknolojili ürün ihracatına olan etkisini ortaya koymak için ekonometrik analiz yöntemi kullanılmıştır. Verilerin durağanlık durumları genişletilmiş Dickey Fuller Testi ve Phillips-Perron Testiyle incelenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için maksimum öz değer ve iz testlerinden yararlanılarak Johansen Eşbütünleşme Testi yapılmıştır. Mevcut değişkenler arasındaki nedensellik yönünün belirlenmesi amacıyla da vektör hata düzeltme modeline dayalı Granger Nedensellik testi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki kısa dönemli ilişkiyi analiz etmek için de etki-tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırması yöntemleri kullanılmıştır. Yapılan incelemede, patent başvurularının yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerinde uzun dönemde olumlu yönde etkili olduğu ve değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Teknoloji ve inovasyon göstergelerinin milli gelire olan etkisi: Panel veri analizi yöntemi

Günümüz dünya sisteminde tüm ülkelerin ortak hedefi ekonomik büyüme hedeflerine ulaşarak ekonomik büyümeyi sağlamak ve refah düzeylerini artırmak olmuştur. Ekonomik büyüme; üretilen mal veya hizmetlerin üretim faktörlerindeki artış, teknolojilerinde gerçekleştirilen bir gelişme, emeğin verimliliğinin arttırılması, kapasite kullanım oranının artması gibi etmenlere bağlı olarak çıktıların artışını göstermektedir. Ekonomik büyümenin en büyük göstergesi Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'daki değişim olarak kabul edilmektedir. Teknolojinin ve inovasyonun milli gelir üzerindeki etkisini ölçebilmek; araştırma ve geliştirme harcamaları, global inovasyon indeksi, ülkenin bilgi ve iletişim ihracatı, ülkenin bilgi ve iletişim ithalatı, imalat ürünleri ihracatı, imalat ürünleri ithalatı, yükseköğretim görmüş çalışan işçi oranı ve araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde çalışan araştırmacı sayısı değişkenleri kullanılmıştır. Bu değişkenlerin ülkelerin GSYİH'lasının üzerindeki etkisine ve payına bakılmıştır. Verilerin toplanılmasında Dünya bankası veri bankası, UNESCO ve Global inovasyon raporlarından yararlanılmıştır. Ekonomik durumlarının farklı olduğu, gelişmekte ve gelişmiş ülkelerin içinde olduğu 48 ülke seçilmiştir ve bu ülkelerin verileri 2007 ile 2016 arası yıllarda incelenmiştir. Panel veri analizi yapılmadan önce değişkenlerin birim kökleri olup olmadığı araştırılmıştır ve Levin, Lin ve Chu birim kök testleri ve Fisher birim kök testleri uygulanmıştır. Birim kök testleri yapıldıktan sonra durağan olmadıkları tespit edilen değişkenlerin eşbütünleşme testleri yapılmıştır. Eşbütünleşmenin varlığının sorgulanması için Pedroni panel eşbütünleşme testi ve Kao panel eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Eşbütünleşmenin varlığı Pedroni panel eşbütünleşme testinin sonucuyla kabul edilmiştir. Sabit etkiler panel veri analizi modeli uygulanmıştır. Durağan olmayan değişkenlerin uzun vadede durağanlığını incelemek için dinamik modelleme yöntemlerinden Vektör Hata Düzeltme modeli kullanılmıştır ve granger testi yapılmıştır. Teknoloji ve inovasyon göstergelerindeki artış ekonomik büyümeye olan etkisi beklendiği gibi olumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Literatürde de bu göstergelerin ayrı ayrı etkilerinin ölçüldüğü çalışmalar mevcuttur ve çalışmayı desteklemektedir. Çalışmanın artıları 48 ülkenin dünya profilini çıkarması, yakın zamanlı değişimleri analiz etmesi ve hem statik hemodinamik panel analiziyle sonuçların karşılaştırılıp değerlendirilmesi olmuştur. İki yöntemde birbirini ortak değişkenlerinde birbirlerini desteklemiştir. Ekonomik büyümeye olan etkinin fazla sayıda değişkenle incelenmesiyle katkıda bulunulmuştur. İçsel büyüme modellerinin öne sürdüğü gibi teknolojinin büyümeye olan olumlu etkisi tasdiklenmiştir.