Enflasyonun bankacılık sektörü ve banka mali tabloları üzerine etkisi ve enflasyon muhasebesi

: Enflasyonun tanımı, çıkış nedeni, süresi ile şiddeti, etkisi ve belirtilerine göre çeşitli şekillerde yapılmaktadır. Orijininde Latince olan enflasyon kavramı, 'şişkinlik, artış' anlamına gelen INFLATION halini almıştır. En genel anlamıyla; milli ekonominin ürettiği veya ithal ettiği mal ve hizmet arzı ile talebi arasındaki dengesizlik nedeniyle, fiyatlar genel seviyesindeki sürekli ve düşmemekte ısrarlı olan artış olarak tanımlanmaktadır. Süresi, şiddeti ve çıkış nedenleri açısmdan çeşitli enflasyon kavranılan yapılabilmektedir. Süresi ve şiddeti açısından düşük enflasyon, kronik enflasyon ve hiper-enflasyon; çıkış nedeni açısmdan ise talep enflasyonu, maliyet enflasyonu ve yapısall enflasyon, çeşitleri arasında sıralanabilir. Enflasyon, ekonomideki yatırım/ tasarruf dengesini olumsuz yönde bozmakta, kişi ve kurumlan tüketime yönlendirmekte, yatınmlan azaltmakta, reel faizlerin teshirinde belirsizliği artırmakta, ekonomik ve sosyal yaşamda işlemlerin vadelerini kısaltmakta, dolayısıyla gerek finans gerekse üretim sektörleri olsun işlemlerini daraltarak milli gelir seviyesinin azalmasına neden olmaktadır. Enflasyonun işletmeler üzerindeki etkileri ise, çok fazla olmakla birlikte kısaca; mali tablolannm, tablolardaki değerlerin farklı satın alma gücü ile ifade edildikleri için homojenliğinin bozulması, işletmelerin faaliyet sonuçlannın doğru olarak yansıtılmaması, daha önceki dönemler ile benzeri işletmeler arasında karşılaştırma yapılamaması, her şeyden önce işletmelerin sermayelerinin korunamaması olarak sıralanabilir. Enflasyon, bankacılık sektörünü ise, başta taşıdıklan riskler açısmdan etkilemektedir. Likidite riski, kredi riski, faiz oram riski ve döviz kuru riski önemli riskler olarak ifade edilmektedir. Sektörün bu risklerin de etkisiyle karlılığım azaltmakta, sermaye yeterliliğim olumsuz yönde etkilemekte, vergi yükünü, tabloların gerçeği yansıtmaması nedeniyle artırmakta ve uluslararası kuruluşlarla olan ilişkilerinde mali tablolarının enflasyonist etkiyi içermesi nedeniyle büyük güçlüklerle karşılaşılmasına neden olmaktadır. Enflasyonun etkileri sadece yurt içinde hissedilmemekte, yurt dışına da etkileri yansıyabilmektedir. Bu nedenle enflasyonla mücadele hususunda Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesince bir dizi çalışmalar yapılmaktadır. Bunlardan en önemlisi diyebileceğimiz, yüksek enflasyonun yaşandığı ekonomilerde, mali tabloların gerçek değerleri yansıtabilmesi için, 1990 yılında yayınlanan 29 Nolu Muhasebe Standardı, enflasyon muhasebesi uygulamalarım bir standarda bağlamakta ve yön göstermektedir. Türkiye'de enflasyon muhasebesinin uygulanması için henüz büyük adımların atıldığı söylenemez. Sadece enflasyonun vergi matrahındaki etkiyi azaltmak için getirilen yeniden değerleme uygulaması kullanılmaktadır. Reeskont, finansman fonu, yenileme fonu gibi araçlar etkiyi giderme açısından pek faydalı olamamaktadır. Ancak son yıllarda enflasyonun etkileri daha şiddetli bir şekilde hissedilmektedir. Bu nedenle T. C. Hazine Müsteşarlığı bankacılık sektöründe uygulanması için 29 no. lu UMS'nin de ışığı altında, enflasyon muhasebesi uygulaması tebliğ taslağı hazırlamış olup, henüz yayınlanmadığı için yürürlüğe girmemiştir. Dolayısıyla halen bankalarımız enflasyonist ortamda mali tablolarını hazırlamaktadırlar. Bu nedenle temel işlevi fon fazlası bulunan kesimlerden fon açığı bulunan kesimlere kaynak aktarımı olarak tanımlanan bankacılık sektörü, tasarrufçu ver yatırımcıyı enflasyonist ortamdan koruma ver bu iki kesim arasındaki koordinasyonuna öncülük etme görevini tam anlamıyla yerine getirememektedir. Bunu gerçekleştirebilmek için; enflasyon muhasebesi uygulamasının bir yasal düzenleme ver yemlemelerle yürürlüğe girmesi gerekmektedir. Bu çalışmamda, yukarıda değindiğim konular genel olarak incelenmiş olup, danışmanım Sayın Yrd. Doç. Dr. Kerem ALKİN Beyefendiye tezimin başlangıcından itibaren değerli katkıları ve yönlendirmelerinden ötürü teşekkür ve saygılarımı sunarım.