Hastanelerde radyasyona maruz kalan çalışanların çalışan güvenliği ve radyasyon güvenliği konusunda bilgi, tutum ve davranışları

Girişimsel Radyoloji ve Nükleer Tıp vb. sayesinde insan sağlığına olumlu etkilerinin yanı sıra olumsuz sağlık sorununa da neden olmaktadır. Radyasyonun yararları ve risklerin dengelenmesi, radyasyon kullanımının ayrılmaz bir parçası olmuştur. Görevi gereği radyasyon ve radyoaktif maddelerle çalışan sağlık personelleri diğer meslek gruplarına göre radyasyona maruz kalma süreleri ve etkilenmeleri daha fazladır. Bu çalışma, Fatih Kamu Hastaneler Birliğine bağlı Kamu Üniversite Hastanesinde radyasyona maruz kalan çalışanların çalışan güvenliği ve radyasyon güvenliği konusunda bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma tanımlayıcı bir araştırma olup hastanenin, ameliyathane, endoskopi, radyoloji birimlerinde, radyasyon kaynaklarıyla çalışan 101 sağlık çalışanına anket uygulanmıştır. Katılımcıların 59'u kadın (%58,4), 42'si erkektir (%41,6). Katılımcıların eğitim düzeyleri %6,9'u ortaöğretim ve lise, %15,8'i önlisans,%39,6'sı lisans, %30,7'si yüksek lisanstır. Katılımcılara 'Floroskopi eğitimi aldınız mı' sorusuna %67,3'ü herhangi bir eğitim almadıklarını belirtmiş, ancak %32,7'si eğitim aldığını bildirmiştir. Katılımcılar 'Skopi sırasında kullanılmak üzere koruyucu ekipmanlar var mı' sorusuna da %98'i koruyucu ekipmanları kullandığını belirtmiş,%2'isi farkında olmadığını belirtmiştir. Fakat 'Dozimetre kullanıyor musunuz' sorusuna sadece %50,5'i kullandığını belirtmiştir. Katılımcıların bilgi düzeylerini ölçmek için 'Radyasyona en çok duyarlı organ' sorulduğunda %75,2'sinin doğru yanıtladığı görülmüştür. Katılımcılar yıllık alması gereken etkin radyasyon dozu nedir sorusuna %69,3'ü 'Herhangi bir tek yılda 50 mSv'dir' doğru yanıtladığı tespit edilmiştir. Katılımcılara 'Hangisi radyasyondan korunma esaslarından değildir' sorusuna %89,1'i doğru yanıtladığı tespit edilmiştir. Çalışanların farkındalık açısından değerlendirmek için katılımcılara sorulan 'Radyasyon ölçüm ve doz birimleri ile ilgili kendinizi ne kadar yeterli hissediyorsunuz' sorusuna katılımcıların %74,3'ü radyasyon ölçüm ve doz birimleri konusunda kendilerini yeterli hissetmediklerini belirtmiştir. Katılımcıların %77,2'si herhangi bir kurs ya da eğitim almadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların %64,4'ü günde birden fazla skopiye maruz kaldığı belirlenmiştir. Katılımcıların sadece %21,8'i şua izni kullandığını belirtmiştir. Katılımcılara sorulan 'Türkiye'de Radyasyon ile ilgili çalışma esaslarını belirleyen esas kurum hangisidir' sorusuna %91,1'i TAEK doğru yanıtladığı görülmüştür. Radyasyona maruz kalan sağlık çalışanlarının güvenlik bilgi ve tutumları davranışa dönüştürülmesinde bazı eksiklikler gözlemlenmiştir. Bu nedenle radyasyondan korunmanın başarılmasında, bilgi ve tutumların davranışa dönüştürülmesi için radyoloji birimleri ve cihazlarının kullanıldığı, hastane yönetiminin gerek bu konuda yetkili-eğitimli insanların çalıştırılması ve floroskopi eğitimlerinin belli aralıklarla tekrar edilmesi gerekse sağlık çalışanlarına koruyucu tiroid, gonad koruyucu, eldiven ve gözlük bulundurulması dozimetrelerin kişiye özel olması sağlanması, bunların kontrollerinin zamanında yapılması ve değerlendirilmesi, hastane radyasyon güvenliği komitesinin gerekli önlemleri alması sağlanmalıdır.