turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Phaselis Kuzeybatı Nekropolis: Tipoloji, belgeleme ve arşivleme

Lykia ve Pamphylia bölgelerini Akdeniz'in kıyısında buluşturan Phaselis Antik Kenti'nin Kuzeybatı nekropolis alanının zamandizinsel bir perspektif içinde incelenmesi, mezar tipolojisinin belirlenmesi, nekropolis sınırlarının topografik harita üzerine işlenmesi ve her bir mezarın haritada konumlandırılması ile yüzey araştırmaları sınırları dahilinde elde edilen veriler ışığında, kentin ölü gömme geleneğinin arkeolojik maddi kültür kalıntıları özelinde ortaya konulması bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Yerleşimde konumlanışına göre: kuzeydoğu, kuzeybatı ve batı olmak üzere üç nekropolis alanı bulunmaktadır. Bu alanlar konum, mezar türü ve mezar sayısı gibi unsurlarla birbirinden ayrılmaktadır. Bu çalışmanın asıl konusu olan kuzeybatı nekropolisin detaylı olarak ele alınmasının yanı sıra çalışmanın bütünlüğünü sağlamak adına diğer nekropolislerde de çalışmalar sürdürülerek bunların kente ve birbirlerine göre konumları, mezar türlerinin tespiti ve karşılaştırılmalarından elde edilen veriler de sunulmaktadır. Bu kapsamda kuzeybatı nekropoliste; lahit, ostothek, khamasorion, anıtsal mezar ve kaya mezarı olmak üzere toplamda beş mezar türü tespit edilmiştir. Batı nekropolis küçük ölçekli bir gömü alanıdır ve mezar türü olarak yalnızca lahit kullanılmıştır. Kuzeydoğu nekropolis ise kentin en büyük gömü alanıdır ve tespiti yapılan mezar türleri; lahit, ostothek, khamasorion, anıtsal mezar, tonozlu oda mezar olarak çeşitlilik göstermekte-dir. Phaselis nekropolislerinde günümüze değin herhangi bir bilimsel çalışma gerçekleşti-rilmemiştir. Kentin, siyasi, dini, sosyo-ekonomik ve kültürel değişimlerindeki katmanları görmemize olanak sağlayabilecek bu alanlar, kentteki diğer araştırmaların yanında yerini alarak nekropolis çalışmalarındaki boşluğun giderilmesine yönelik ilk çalışma niteliğiyle Phaselis'in kültür envanterine ve gelecekte yapılacak araştırmalara katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda belgeleme ve arşivleme çalışmaları sırasında elde edilen her türlü bulgunun değerlendirilmesi ve sınıflandırılması, diğer bölge kentlerinin mezar türleri ile benzerlik ve farklılıkların saptanmasına yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Ayrıca son yıllarda arkeolojik materyallerin üç boyutlu sayısal kopyalarının oluşturulmasında kullanılmaya başlanan fotogrametri metodu -sfm- kuzeybatı nekropoliste tespit edilen mezar türlerinden şeçilen örneklere uygulanarak alanın mezar tipolojisi dijital koruma/konservasyon altına alınmıştır.
Antandros Urneleri

'Antandros Urneleri' adı altında yapmış olduğumuz bu çalışma, 2001- 2004 yıllan arasında Antandros' da ortaya çıkarılan 34 adet urne mezarı kapsamaktadır. Urnelerin formları, kontkestleri ve buluntu durumları göz önüne alınarak 34 urnenin, 18 Arkaik, 1 Klasik ve 15 adet Hellenistik döneme ait olduğu belirlenmiştir. Buna göre Arkaik dönem Antandros urneleri, amphoraİar, khytralar ve biç bir gruba dahil edilemeyen kaplar olarak, üç başlık altoda değerlendirilmiştir. Bunlardan amphora urneler kendi içerisinde boyundan omuza, omuzdan ve karından kulplu olarak üçe ayrılırken, omuzdan kulplu amphoralar da düz dipli ve halka kaideli omuzdan kulplu amphoraİar şeklinde iki ayrı grup olarak değerlendirilmiştir. Boyundan kulplu amphoralann İ. Ö. 7. yüzyılın ikinci yarısında, omuzdan kulplu amphoralar ile khytraların ise İ. Ö. 7. yüzyılı sonu ile 6. yüzyılın ilk çeyreği arasında kullanıldıkları görülür. Klasik döneme ait yalnızca 1 adet urne mezar bulunmuştur. İ. Ö. geç 5. yüzyıla ait bu urne, boyundan kulplu bir amphoradır. Hellenistik dönemde ise sayılan artan kremasyonlar ile birlikte urne sayısı da artmış ve urneler stamnos, khytralar ve herhangi bir gruba dahil edilemeyenler olarak üç başlık altında değerlendirilmiştir. Stamnos urneler erken Hellenistik dönemeden İ. Ö. 1. yüzyıla, khytra urneler ise İ. Ö. 2. yüzyılın ortası ile İ. Ö. 1. yüzyılın ikinci yansına tarihlenmişlerdir. Yapılan incelemeler sonrasında Antandros urnelerinde standart bir form olmadığı, genellikle geniş ağızlı günlük kullanım kaplarının urne olarak tercih edildikleri görülmektedir.
Volkanik Kapadokya bölgesi Pleistosen Sonu-Holosen Başı paleo-çevre ve insan yaşam alanları üzerine yapılan araştırmaların derlenmesi ve değerlendirilmesi

Çalışma Kapadokya Volkanik Provensi'nde, Pleistosen devrenin sonu ile Holosen devrenin başlangıcı arasındaki tarih aralığını kapsamaktadır. İnsan yaşam alanları ve doğal çevre ile ilgili araştırmaları söz konusu kapsam doğrultusunda derlemeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla bölgedeki yüzey araştırmaları, yüzey araştırmalarıyla tespit edilen çeşitli insan faaliyet alanları, kazılan yerleşim yerlerinden elde edilen arkeolojik ve arkeometrik veriler, arkeolojik veri grupları olarak incelenmiştir. Ayrıca iklim, flora, fauna, jeomorfoloji, hidrografi, volkanizma, tektonizma, hammadde kaynakları, polen analizi gibi araştırmalar çevresel veriler olarak ele alınmıştır. Bu verilerin tümü ise Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak vektör ve/veya raster verilere dönüştürülerek analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçların, söz konusu tarih aralığında KVP bölgesinde yaşayan insanların çevre ile ilişkilerinin anlaşılmasına katkı sağlayacağı umulmaktadır. Bu değerlendirmeler ile 'insan topluluklarının çevre ile etkileşimi', 'çevre koşullarının insan faaliyet alanlarının seçimine etkisi', 'çevre koşullarının beslenme ve endüstriler gibi insan faaliyetleri üzerindeki etkisi' gibi sorulara yönelik açıklamalar yapılmaya çalışılmıştır.
İmikuşağı Höyüğü 9. yapı katı çanak çömleği

ÖZ İmikuşağı höyüğü Keban Baraj Gölü kurtarma projesi dahilinde 1981 - 1986 yıllan arasında Prof. Dr. Veli Sevin başkanlığında kazılmıştır. imikuşağı Höyüğü Elazığ İli, Baskil ilçesi'ne bağlı İmikuşağı köyünün kuzeybatı kenarındadır. Tez konusunu oluşturan 9. Yapı Katı çanak çömleği Geç Kalkolitik Çağdan Osmanlı Dönemine kadar tabakalaşma gösteren İmikuşağı Höyüğünde Eski Hitit Krallık döneminden Hitit İmparatorluk dönemine geçiş olarak tarihlendirilmektedir. Çanak çömlek bölgede az bilinen M. Ö. 2. Binyıl çanak çömleğidir. İmikuşağı'nda Habur çanak çömleği özellikleri gösteren 13. ve 12. Yapı Katlarından 11. ve 10. Yapı Katlarına geçişte çanak çömlekçilikte radikal bir farklılaşma gözlenmekte tüm kap formlarının Orta Anadolu ile ilişkili olduğu gözlenmektedir. 10. Yapı Katında etrafı surlu bir Hitit kutsal alam görünümündeki imikuşağı 9. Yapı Katında eski önemini yitirmiş basit ve korumasız bir köye dönüşmüştür. Mimari dokunun tümüyle değişmiş olmasına rağmen çanak çömlek geleneğindeki süreklilik burada oturan halkın değişmediğine işaret eder. 9. Yapı Katı çanak çömleğinin Orta Anadolu çanak çömleği özellikleri gösterdiği gözlenmiştir.
Olba Nişli Alan I ve II kazısı Terra Sigillata buluntuları

Mersin-Silifke Olba'da kazı çalışmaları 2010 yılında başlamış olup, çalışmalar her yıl düzenli olarak devam etmektedir. Olba 2013 ve 2014 yılı kazı çalışmalarında ölü kültü alanları olarak nitelendirilen Nişli Alan I ve II adlı kaya mekanlarından bol miktarda Geç Hellenistik- Erken Roma İmparatorluk Dönemlerine ait terra sigillata seramikler ele geçmişştir. Olba'daki arkeolojik kazılar bağlamında yapılan bu çalışma, Doğu Dağlık Cilicia Bölgesi Hellenistik Dönem seramiklerini tanımamıza ve gruplandırmamıza yardımcı olacaktır. Nişli Alan I ve II'den ele geçen terra sigillata seramik örneklerinin sayısı yüze yakın olup bunların tez kapsamında her birinin çizimi yapılarak değerlendirilmeye alınmıştır. İncelenen örnekler içinden sayıca en fazla olanlar DSA grubundandır. Bu çalışmamızın Olba ve Doğu Dağlık Cilicia Bölgesi için önemi, ilk defa kapsamlı bir biçimde zengin form ve tipolojiye sahip olan terra sigillata seramiklerinin ele alınmış olmasından kaynaklanmaktadır. Doğu Akdeniz'de birçok merkezde ele geçen tera sigillataların Olba'da da bulunmaları, kentin Geç Hellenistik- Erken Roma İmparatorluk Dönemi boyunca diğer Doğu Akdeniz kentleriyle kültürel ve ticari ilişki içinde, ortak Hellen kütürüne dahil bir merkez olduğunu göstermektedir.
Magarsus antik kenti kıyı araştırmaları

Magarsus Antik Kenti, Adana ili, Karataş ilçe merkezinin yaklaşık 4 kilometre batısında bulunan ve Fener Burnu olarak adlandırılan doğal bir burun üzerindedir. Bu burun, Misis Dağları olarak bilinen, kuzeydoğu-güneybatı uzantılı orta yükseltili dağ silsilesinin en güneybatı ucunu oluşturmaktadır. Antik çağdan beri gemilerin geçiş rotası üzerinde bulunan bu bölgenin kıyı araştırmaları yapılarak Magarsus Limanı başta olmak üzere çok önemli tespitler yapılmıştır. Yapılan tespitlerde Magarsus'un özellikle Roma döneminde önemli bir liman kenti olduğuna dair kanıtlara ulaşılmıştır. Limanda bulunan iki taş çapa ise Magarsus Limanı'nın en erken kullanımına ve ilişki içerisinde olduğu bölgelere dair ipucu vermektedir. Kentin yakınlarında tespit edilen antik taş ocakları ve muhtemel tuz üretim alanları ise kent endüstrisine dair bilgiler sunmaktadır. Kentin konumu sayesinde bölgenin denizciliğine hakim olduğu ve her dönem denizciler için bir durak olduğu görülmektedir. Magarsus'un denizle olan ilişkisi irdelendikçe Kilikya arkeolojisi için taşıdığı önem daha iyi anlaşılacaktır.
Klazomenai-Karantina Adası tiyatro kazılarında ele geçen siyah firnisli seramikler

2011 yılında Klazomenai-Karantina Adası'nın kuzey yamacında, 18. yy. gezginlerinden R. Chandler'in ve daha sonra G. Bean'in anlatımlarında yer alan tiyatroya ait mimari elemanların ortaya çıkarılması amacı ile kazı çalışması yapılmıştır. Kazılar, yamacın dolgular ve destek duvarları ile tesviye edildiğini göstermiştir. Tesviye dolgularında yoğun olarak seramik buluntu ele geçmişştir. Bu çalışmanın konusunu, dolgularda ele geçen siyah firnisli seramikler oluşturmaktadır. Çoğunluğu yemek ve içki kaplarından oluşan seramiklerin değerlendirilmesinde öncelikle her bir formun kronolojik gelişiminden söz edilmiş ve Klazomenai örneklerinin bu gelişim çizgisi içindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Seramikler M. Ö. 5. yy. ile M. Ö. 2. yy. arasında geniş bir zaman dilimine ait olsa da büyük kısmı M. Ö. 3 ve 2. yy.'a tarihlenmektedir.
Tralles aşağı kent metal üretim atölyeleri

Tralles Antik Kenti bugün Aydın İli'nin kuzeyinde Topyatağı denilen yerde kurulmuştur. Kentin kuzeyinde bulunan Aydın Dağları'nın güney eteklerinde ovaya hakim bir noktada, Menderes Ovası boyunca uzanan ticaret yolu üzerinde, stratejik bakımdan önemli bir noktada yer almaktadır. Kent ile ilgili ilk araştırmalar 18. yüzyılın ortalarına kadar inse de ilk sistemli kazı ve araştırmalar 1996- 2002 yıllarında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar esnasında kent tarihinin Tralles Akropolis'inde ele geçen çanak çömleklere göre yerleşimin M. Ö. 1. binin ilk çeyreğinde olduğu anlaşılmıştır. Ancak kent hakkında yazılı kaynaklarda M. Ö. 5. yüzyıldan önceye giden bir geçmişşinin olmadığı bilinmekle birlikte kentin asıl yerleşimi M. Ö. 4. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişmeye başlayarak Akropolis'in güneyine Aşağı Kente doğru yayılmıştır. Özellikle M. Ö. 2. yüzyılın başlarından itibaren Bergama Krallığı'nın yönetimi altında olan kentte özgün sanat eserlerinin üretildiği, önemli anıtsal yapıların inşa edildiği bilinmektedir. Tralles, M. Ö. 133- 126 yılları arasından sonra Bergama Krallığı'nın vasiyet yoluyla Roma'ya bağlanması ile Asya eyaletinin önemli kentlerinden biri olmuştur. M. Ö. 26 yılındaki büyük deprem ile büyük ölçüde tahrip olan kente İmparator Augustus finansal destek sağlamış ve Roma'dan gönderilen asker kökenli mimarlar tarafından kent yeniden ayağa kaldırılmıştır. Kent Roma İmparatorluk Dönemi'nde sosyal ve ekonomik yönden gelişip büyümüştür. Kentte yapılan araştırmalar ve bilimsel kazılarda (1996- 2002 / 2009 -2010) Hamam-Gymnasion'un batı cephesindeki dükkanlar, Akropol Sur duvarları, Akropol Teras yapıları, daha önce hiç varlığı bilinmeyen Arsenal/Askeri Depo, Aşağı Kent/Konut Alanı ve Piskoposluk Sarayı açığa çıkarılmıştır. Aşağı Kent Konut Alanı'nda Geç Roma - Erken Bizans Dönemi'nde yoğun bir yerleşimin olduğu görülmüştür. Tez konumuz olan Insula B'de tespit edilen konut ve konuta bağlı mekanlarda metal üretim atölyelerinin olduğu anlaşılmıştır. Metal işliklerinden bulunan üretim mallarından özellikle demir ve bronz üretimine ait buluntular kentin Geç Roma - Erken Bizans Dönemi'nde de önemini yitirmediğini göstermektedir. Hamam- Gymnasion Kompleksinin batısında bulunan Geç Roma - Erken Bizans Dönemi'nde Aşağı Kent Konut Alanı Insula B'de yapılan çalışmalarda açığa çıkarılan konut alanının batısında Ana Konuta bağlı mekanlarda sabit üretim birimleri ve bu üretim birimlerine bağlı mekanlar tespit edilmiş ve bu mekanların kullanım amaçları anlaşılmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmalarda M. S. 6. yüzyıla tarihlendirilen bir Demir Atölyesi ve M. S. 4-5. yüzyıla tarihlendirilen bir Bronz Atölyesi ayrıntılı olarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Atölyelerin mimari yapısı, işleyiş biçimi ve bu mekanlardan elde edilen üretimde kullanılan araç-gereçler, atölye artıkları kendi içinde değerlendirilip sınıflandırıldıktan sonra tarihlendirilerek konut tipi yerleşim alanındaki üretim sistemleri incelenmiştir. Konuta bağlı atölyelerde üretim yapıldığı tespit edilen sabit üretim birimlerinden ve buluntulardan anlaşılmaktadır.
Anadolu'da Miken buluntu merkezleri

Kıta Yunanistan'ın Mora Yarımadası'nda yer alan Mykenai yerleşiminde başlatılan kazılar sonucunda ortaya çıkarılan kültür, kentin adına atıfta bulunularak Miken Kültürü olarak tanımlanmıştır. Son Tunç Çağı'nda Ege Adaları, Batı ve Güney Anadolu kıyıları, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz'e kadar uzanan bir coğrafyada görülen Miken yayılımının nedenleri, Miken halkının kökeni ve yönetim şekli, Mikenler'in M. Ö. II. binyılda nasıl adlandırıldıkları bu bağlamda Mikenler ile Ahhiyawa toplumunun aynı halk olup olmadığı, Anadolu'da gerçek anlamda bir Miken yerleşiminin varlığı ve Hitit-Miken ilişkileri hala üzerinde çok popüler tartışmaların devam ettiği konuları oluşturmaktadır. Anadolu'da en erken Miken buluntuları Limantepe, Iasos, Troia ve Kazanlı'da ele geçmişştir. Bu merkezlerde tespit edilen buluntular LH I-II A arasındaki dönemlere tarihlenmektedir. Anadolu'da gerçek anlamda en geniş Miken yayılımı LH III A:2 döneminde meydana gelmiştir. Bu dönemde Miken yayılımı iç bölgelere doğru ilerlemiştir. Anadolu'da Miken buluntularının en yoğun olarak saptandığı merkezler Batı Anadolu kıyıları ve Güneyde Mersin ve İskenderun Körfezi arasındaki sahil şerididir. Anadolu'nun iç kesimlerinde tespit edilen Miken buluntu merkezi yoğunluğu çok düşüktür. Buna paralel olarak bu merkezlerde ele geçen Miken buluntuları Boğazköy, Maşathöyük ve Sarissa'da olduğu gibi birkaç parça testi ve çanak-çömlek parçası ile sınırlıdır. Bugüne kadar yapılan kazı ve araştırma sonuçlarına göre bütün Anadolu coğrafyası içerisinde sadece Miletos'ta gerçek anlamda bir Miken yerleşiminin var olduğu düşünülmektedir.
Lykaonia ve Isauria bölgelerinde bulunan Girlandlı Ostotekler

Lykaonia ve Isauria bölgelerinde tespit edilen girlandlı ostotekler, çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Ele alınan ostotekler üzerindeki girlandların biçimi, öğeleri, öğelerinin dizilişi ve kompozisyonu; bununla birlikte girlandlarda bulunan ikincil unsurların gelişimi, bezeme, işçilik ve üslup yönüyle irdelenmiştir. Yapraklı ve meyveli girlandlara sahip elli dört adet girlandlı ostotek incelenmiştir. Bazı girlandlar, tahribata uğradığından girland üzerindeki bezemeler anlaşılamamıştır. Bölgede yapraklı girland sayısı oldukça fazla olup bunların birçoğunu defne yapraklı girlandlar oluşturmaktadır. Yaprak biçim ve dizilişlerine göre sınıflandırılan girlandlar, on iki gruba ayrılmıştır. Çalışma kapsamında ele alınan ostoteklerden beşinde Dioskrudes tipi figürler, yedisinde Demosthenes tipi figürler, birinde süvari betimlemesi, altısında Pudicitia tipinde olan kadın figürleri, on tanesinde Fausta tipinde olan kadın figürleri, altı tanesinde Herculaneum tipi kadın figürleri bulunmaktadır. Sekiz eserde Symposion sahnesi, bir eserde mitolojik friz, üç eserde kapı betimlemeleri olduğu görülmektedir. Yapılan tez çalışmasında, girlandlar ölçeğinde, figürler ölçeğinde ve mimari kompozisyon bağlamında etkileşim olan bölgeler tespit edilmiştir. Bu sayede Lykaonia ve Isauria bölgelerinin hangi bölgelerle etkileşim içinde olduğu ortaya konulmuştur. Girland örgelerinin oluşum ve gelişim süreçleri incelenerek bölge kronolojisi ile ilgili bilgiler üretilmiştir.
2008 yılı Kelenderis Agora Bazilikası kazısında bulunan Geç Antik Çağ (M. S.3.- M. S.7.) sikkeleri

Bu çalışmada, 2008 yılı Kelenderis Agora-Bazilikası kazılarında ele geçen Geç Antik Çağ sikkeleri incelenmiştir. Tezin ilk üç bölümünde sikkeler hakkında genel bir bilgi ile 1987 yılından bu yana sürdürülen Kelenderis'deki kazı çalışmaları ve Kelenderis'in Roma ve Geç Antik Çağ tarihi hakkında bilgi verilmiştir. Bunlara ilaveten antik şehrin Agorası olarak adlandırılan alanda ortaya çıkarılan Bazilika hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Tezin dördüncü bölümünde ise 2008 yılında Agora-Bazilikası kazılarında bulunan toplam 76 adet bronz sikkeden iyi durumda olan 43 tanesinin katalogu verilmiştir. Kataloga alınan sikkelerden 5 tanesi Geç Roma dönemine tarihlenmektedir. Geri kalan sikkeler ise Erken Bizans dönemine tarihlenmektedir. Sikkelerin en yoğun olduğu grup, 30 sikkeyle 7. yüzyıla ait gruptur. Bunu izleyen grup ise dönemlerine ait sikkelerdir. Agora-Bazilikasında bulunan sikkelerin dönemlerine göre dağılımına baktığımız zaman yapının Agora-Bazilikasında ortaya çıkarılan diğer buluntuların da yardımıyla Justinianos (527-565) döneminde inşa edildiğini ve 7. yüzyılda da Constans (641-668) döneminin sonuna kadar kullanıldığını söyleyebiliriz. Bu sonucu Bazilika yapısının gerek plan şeması gerekse ana ve yan neflerin zeminde yer alan mozaikler de desteklemektedir.
Anadolu'da Roma Dönemi Barajları

Su, her canlının yaşamında olduğu gibi insan hayatının sürdürülebilmesi için de gerekli olan en temel elementtir. Geçmişten günümüze insanoğlu su temin etmek amacıyla birçok su yapısı inşa etmiştir. İnşa edilen su yapılarından biri olan barajlar, 'Anadolu'da Roma Dönemi Barajları' başlıklı çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Roma Dönemi'nde baraj yapılarının hem suyu depo etmek hem de suyun zararlı etkilerinden korunmak amacıyla inşa edildiği görülmektedir. Günümüz baraj yapılarıyla da benzerliklerinin olduğu görülen bu yapılar, Romalı mühendislerin bu alanda ne kadar ileri seviyede oldukları hakkında bilgi vermektedir. Bu çalışmada, Anadolu'da inşa edilen Roma Dönemi barajlarının, lokalizasyonu, araştırma tarihçesi, işlevi, yapım teknikleri, kullanılan malzeme ve tarihlendirmeleri hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bilgiler verilirken Roma Dönemi'nde Anadolu'da inşa edilen barajlar kendi aralarında karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca Roma baraj mühendisliğinin daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla Anadolu dışında inşa edilen ve Roma Dönemi'ne tarihlendirilen baraj yapıları ile de karşılaştırmaları yapılmıştır.
Sualtı arkeolojisinin gelişim süreci ve terminoloji sorunları

Sualtı arkeolojisi denildiğinde akla gelen ilk şey suyun altındaki kalıntılar ve onları inceleyen bilim insanları olsa da bu kavram, aslında kendi içinde farklı yaklaşımları barındıran ve yalnızca su altında yapılan çalışmaları değil, kimi zaman su üstündeki kalıntıları da kapsayan bir alanı tanımlamaktadır. Batı dünyasında bu alan, su altında bulunan yapılar, tekneler ve insana ait her türlü buluntu topluluğunu içermesinin yanında su altında olsun veya olmasın denizcilik faaliyetleri ve bu faaliyetlerde kullanılan her türlü buluntu türünü de kapsamaktadır. Kimi zaman suya batmış tekneler karada yapılan kazılarda bulunmakta, kimi zaman bir yapı kısmen su altında kısmen su üstünde görülebilmektedir. Dünyada alanın sınırlılıkları ile ilgili çeşitli görüşler gelişmiş olsa da ülkemizde bu görüşlerin yaygın kabul gördüğünden söz edilemez. Sualtı arkeolojisinin uygulanışı noktasında su altının fiziki koşullarına hakim olmak gerekmektedir. Özellikle karalar ile denizlerin temas noktası olan kıyılar ve deniz-okyanusun morfolojik özelliklerini kavramadan bu alanda çalışma yapmak güçleşeceğinden tez içerisinde topografya ile ilgili detaylı bilgiler verilmiştir. Ayrıca iç sularda, göl ve akarsularda yapılan çalışmalarla ilgili olarak da çeşitli bilgiler yer almaktadır. Tezin içeriği genel olarak arkeolojinin tanımlanması ve tarihi, arkeolojinin çevre ile ilişkisi, sualtı arkeolojisi ve alt dallar sorunsalı, dünyada yapılan önemli çalışmalar ve Türkiye'de yapılmış veya yapılmakta olan çalışmaların alt dallara göre sınıflandırılması şeklinde kurgulanmıştır. Türkiye'de yapılan sualtı yüzey araştırmaları ve sualtı kazıları iki ayrı başlıkta değerlendirilerek çalışma yürütücüleri, çalışma yılları, çalışılan alanın dönemi ve hangi alt dalı kapsadığına yer verilmiştir.
Güvercinkayası orta kalkolitik yerleşmesi depo kapları ve depolama alanlarının değerlendirilmesi

Avcı toplayıcı ekonomilerle birlikte görülmeye başlayan beslenmeyi garanti altına alma eğilimi, tarım ekonomileriyle nicelik ve nitelik olarak artar. Besin ihtiyacını garanti altına almanın en pratik yolu, doğada bulunan hazır ya da üretilmiş gıda maddelerinin ihtiyaç fazlasını depolamaktır. Arkeolojik açıdan çeşitli maddi kalıntılara dayanarak tanımlayabildiğimiz bu eylem, toplumların besin ekonomileri hakkında bilgi verirken, fiziki bir ihtiyacı karşılamanın ötesinde zaman içinde sosyal bir anlam da kazanır. Depolanan ürünün niteliği kadar, bunları depolamak için mimari düzende yer açmak ya da mimariyi bu işe göre düzenlemek, arkeolojik açıdan sosyal yapıya dair önemli bilgilerdir. Bu bağlamda silo, kiler odası, çömlek, küp gibi depo ünitelerinin yerleşmedeki konumları, sayısal yoğunlukları ve diğer buluntularla ilişkileri bir arada değerlendirilmesi gereken öğelerdir. Ortak kullanıma ya da o toplumun bir anlamda çağdaşı diğer toplumlara karşı ekonomik gücüne işaret eden depo yapılarına karşılık, bireysel ya da aile gibi sınırlı sayıda insanın kullanımını gösteren hane tipi ürün depolama, sosyal açıdan farklı anlamlar taşır. İhtiyaç fazlası ürünü saklama, bu girdinin idaresiyle ilgili yeni mekanizmaların doğmasına da neden olur. Bu mekanizmalar, tarımsal artı ürünü elinde tutan ve gerektiğinde bunu kullanan sosyal açıdan yüksek statülü kişi veya gruplarla işler. Tarımsal artı üründen elde edilen gücün kullanımı, üretim, biriktirme; dağıtım organizasyonlarından doğan uzmanlaşma ve hiyerarşi gibi kavramlar, giderek karmaşıklaşan sosyal yapıda izlenebilecek en belirgin değişimlerdendir. Bu çalışmada, gerek mimari gerekse buluntuları bakımından zengin verileriyle, ürün depolamanın birinci derecede önem taşıdığı anlaşılan Güvercinkayası Orta Kalkolitik köyünden hareketle tarih öncesinde ürün depolamanın 7000 yıllık süreci tanımlanmaya çalışılmıştır. Tarih öncesi toplum yapılarını anlamanın önemli bir göstergesi sayılan tarımsal üretimden elde edilen artı ürünün, Güvercinkayası'nda yerleşmenin hem fiziki hem de sosyal yapısında değişim yarattığı açıktır.