turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Yozefo Tiflisi'nin 'Vakı'at-i Mir Veys Ve Şah Hüseyin'Adlı eserinin tahlil ve transkribi

18. yy'n ilk yarısında İran'ın Afgan işgaline uğrayarak Safevi hanedanının yıkılmasını hızlandıran olay, Mir Veys'in Şah Hüseyin'e karşı isyan etmesiyle başlamıştır. Kandehar'da yaşayan Afgan halkı başlarında bulunan Gürcü asıllı Hıristiyan bir valinin baskı ve zulmüne uğramışlardır. Mir Veys'in bu valiye isyanı aslında Şah Hüseyin'e karşı bir isyan hareketiydi. Mir Veys, Afgan halkının desteği sayesinde bir süre sonra Kandehar valisi olmuştur. Onun isyanı aynı zamanda İran'ın uyguladığı aşırı Şii politikasına maruz kalan Afgan halkının bağımsızlık mücadelesi sayılır. Yerine geçen oğlu Mir Mahmud babasının bıraktığı yerden mücadelesini sürdürmüştür. Mir Mahmud önce İran'ın başkenti İsfahan'ı ele geçirmiş, ardından Şah Hüseyin'i esir etmiştir. Bu durum İran tarihi açısından bir dönüm noktası sayılır. Afganlılardan kaçan ve Tebriz'de Şahlığını ilan eden Şah Hüseyin'in oğlu II. Tahmasb önce Osmanlı Devleti ardından Rusya'dan yardım istemiştir. Bu durum iki devlete İran'ın içişlerine karışma ve İran topraklarını kendi aralarında paylaşma fırsatı vermiştir.
19. yüzyılın ikinci yarısında Kocaeli Sancağına göçler ve göçmenlerin iskanı

1783 yılında Rusya'nın Kırım'ı işgaliyle başlayan ve 1853- 1856 Kırım Harbi ve 1859 yılında Şeyh Şamil'in direnişinin kırılmasıyla devam eden süreç Kırım ve Kafkasyalı yüz binlerce Müslümanı Rusya'nın baskı ve zulmü karşısında vatanını terk etmek mecburiyetinde bırakmıştı. Bu nedenle 19. yüzyılın ortalarında büyük kitleler halinde Kırım Tatarı, Nogay ve Kafkasyalı halklar güven ve refah içinde yaşamlarını sürdürebilmeyi umdukları Osmanlı topraklarına göç etmişti. Kitlesel göçlerin son bulduğu, göçmenlerin iskan işlemlerinin büyük oranda başarıyla sonuçlandığı bir dönemde yeni bir Osmanlı-Rus savaşı (1877- 1878 / 93 Harbi) bu kez Kırım ve Kafkasya'nın yanı sıra Rumeli'den de yüz binlerce Müslümanın Osmanlı egemenliğindeki topraklara göçüne neden oldu. Devlet temelde insani duygularla olmak üzere ekonomik ve askeri beklentilerin de şekillendirdiği bir tutumla kendisine sığınan tüm göçmenleri kabul etmişti. Göç hadisesinin yoğun olarak yaşandığı 19. yüzyılın ikinci yarısında, doğusunda Kastamonu vilayeti kuzeyinde Karadeniz, batısında Şehremaneti'ne bağlı Şile ve Gebze kazaları ve güneyinde Hüdavendigar vilayeti ile çevrili Kocaeli Sancağı göçmenlerin sevk merkezi ve daimi iskan sahası olarak önemli bir konuma sahipti. Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin göçmenleri iskan faaliyetlerinin Kocaeli Sancağı özelindeki yansımaları ele alınarak, göçlerin Kocaeli Sancağına etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır.
Atik Şikayet Defteri (7 numaralı H.1081-1083/ M.1671-1672) Transkripsiyon- değerlendirme

'M. 1671 -1672'' (H. 1081 -1083) tarihleri arasındaki şikayet hükümlerini ihtiva eden 7 numaralı Atik Şikayet Defteri dönem içerisinde Osmanlı Devleti'nin hukuk ve adalet anlayışını yansıtan ve dönemin siyasi, sosyal, ekonomik vb. birçok konusuna ışık tutan çok değerli birinci elden kaynak niteliğindedir. Osmanlı coğrafyasının her bölgesinden gelen ve siyasi konulardan ziyade sosyal konuların yer aldığı şikayetlerin divanda görüşülerek kayıt altına alındığı bu defter, Osmanlı Devleti'nin şikayetleri nasıl çözümleme yoluna gittiğini görmemiz açısından da son derece önem arz etmektedir.
Sultan II. Abdülhamid döneminde Sicill-i Ahval kayıtlarına göre Burdurlu kamu görevlileri ve faaliyetleri (1879-1909)

Klasik dönemin bürokrasi anlayışına bakılırsa kalemiye, seyfiye ve ilmiye olmak üzere üç ana unsurdan oluşmaktaydı. Zaman içerisinde değişen şartlar Osmanlı Devleti'ni etkilemiş ve etkileşim sonucunda reformlar yapmaya yöneltmiştir. Özellikle yönetim alanında reformlar yapılmıştır. II. Mahmut döneminde bakanlıklar ve Tanzimat devrinden İkinci Meşrutiyet'e kadar çeşitli kurumlar oluşturulmuştur. Bakanlıklar ve kurumlar altında çalışan memurlar istihdam edilmiştir. Zaman içerisinde özellikle II. Abdülhamid devrinde bürokrasi anlayışı değişmiş ve sistematik bir bürokrasi anlayışı yerini almıştır. Bu sistematik düzen, 1879 yılında II. Abdülhamit devrinde Dahiliye Nezareti'ne bağlı Sicill-i Ahval Komisyonu kurulmuş ve zaman içerisinde gelişmiştir. Bunun nedeni Tanzimat Devri'nden II. Meşrutiyet'e kadar devlet kurumlarında çalışan memur sayısının artışı ve bu durum neticesinde denetim açısından yaşanan sorunlardır. Bu sorunların ortadan kalkması için Sicill-i Ahval Defterleri oluşturulmuş ve memurlara yazdırılmıştır. Sicill-i Ahval Defterleri, birinci el kaynak olma özelliği taşımaktadır. Memurun adı, varsa lakabı, baba adı, doğum tarihi ve yeri, eğitim durumu, yabancı dil ve dillere aşina olduğu veya kitabet tekellüm ettiği, varsa matbu eseri, kaç yaşında işe başladığı nerelerde ve hangi kurumlarda görev aldığı, maaş miktarı, çalıştığı süre içerisinde aldığı nişan, berat, ödül ve ceza vs. durumlar deftere kaydedilmiştir. Bu bilgilerin yazıldığı belgeye Terceme-i Hal varakası denilir. Resmi belge olarak geçen belgeler memurların durumları açısından işlerlik sağlamıştır. Bunun yanı sıra hem özgeçmişş hem de dönemin sosyo-ekonomik durumu açısından Osmanlı Devleti'nin ve memurun doğmuş olduğu yörenin durumunu yansıtmaktadır. 1879- 1909 arası tutulan sicil kayıtları defter şeklinde tutulurken 1909 ve sonrası dosya sistemine geçilmiştir. Bu amaçla Burdur Sancağı'nın tarihsel sürecini ve diğer özellikleri, Osmanlı bürokrasisini ve Sicill-i Ahval defterlerine göre Burdur doğumlu kamu memurlarının faaliyetleri ele alınmıştır.
Osmanlı Saray teşkilatında Doğancı Koğuşu

Osmanlı idari ve askeri yapısının temelini oluşturan Enderun saray okulu Osmanlı İmparatorluğunun klasik döneminde önemli bir yer tutmaktaydı. Padişahın da yaşam alanı olan Topkapı Sarayı'nın üçüncü avlusu aynı zamanda Enderun avlusu idi. Burada devşirilmiş yahut esir edilmiş Hristiyan çocukları eğitilerek dönemin mülkiye mezunlarıyetiştirilmekteydi. Bu gençler ya düşük odalardan ayrılıp kapıkulu sipahi bölüklerinde kendilerine yer buluyor ya da Has Oda'ya kadar yükselerek padişahın hizmetindeki kırk Has Odalı ağadan biri oluyordu. Buradan da imparatorluk kurumlarından herhangi birine yönetici olur ve şansı da varsa sadrazamlığa kadar yükselebilirdi. Bu okulun beş kaftanlı koğuşu vardı ve bunlardan beşincisi Doğancı Koğuşu'dur. Doğancı Koğuşu'nun iç oğlanlarına doğancı, bazi ya da togani unvanları verilmiştir. Bu doğancılar hem ilmi eğitimleri ile uğraşır hem de eskilerinden doğancılığı öğrenirlerdi. Padişah ile ava gider ve bağlı devletlerden ve Mısır eyaletinden gelen doğanları besleyerek eğitirlerdi. Bir doğancı, Büyük Oda'daki eğitimi sonrası önce Seferli Koğuşu'na, sonra Hazine Koğuşu'na ve nihayetinde Has Oda'ya alınırdı. Has Oda'da önce üçüncü doğancı, sonra ikinci doğancı olur ve en sonunda doğancıbaşı olarak Doğancı Koğuşu'nun ve dış saray doğancılarının amiri olurdu. Doğancıbaşılar, XVII. yüzyılda Avcı Mehmed'in av düşkünlüğü nedeniyle de devletin önemli mevkilerine getirilmişlerdir. Düşük kıdemdeki doğancıların çıkmaları kapıkulu sipahi bölüklerine Has Odalıların ki ise vezirlikten kapıcıbaşılığa kadar çeşitli görevlere yapılırdı. Doğancı Koğuşu H. 1084 yılında kaldırılmaya başlanmış ve sonraki beş yıl içerisinde Enderun'da sadece bir doğancı kalmıştır. Bu doğancının ileriki yıllarda çıkması ile de Doğancı Koğuşu tarihsel işlevini tamamlamıştır.
II. Abdülhamid Dönemi İstanbul'unda faaliyet gösteren yabancı okullar

Yabancı okulların Osmanlı topraklarındaki mevcudiyeti Osmanlı'nın klasik dönemlerine kadar gitmektedir. İlk evrelerinde varlığı pek önemsenmeyen ve tamamen yabancı teba için bir ihtiyaç olarak ortaya çıkan yabancı okullar, ilerleyen süreçler içerisinde Osmanlı Devleti'nin geldiği siyasal seviyeye bağlı olarak fevkalade önemli ve tehlikeli bir hal almıştı. Güç dengelerinin Osmanlı aleyhine geliştiği Tanzimat ve sonrası dönemlerde gayr-i müslim tebaya dönük dini, kültürel ve eğitim alanlarında misyonerlik faaliyetlerinin yoğunlaşması toplumsal kutuplaşmaları artırmış ve gayr-ı müslim topluluklar üzerinde ayrılıkçı rüzgarlar estirmiştir. Tehlikenin büyüklüğünü gören II. Abdülhamit acil ve seri tedbirler almış başta İstanbul olmak üzere imparatorluğun her yerinde eğitime dönük atılımlar gerçekleştirmiştir. Ancak bu çabalar yeterli olmamış ve misyonerlerin kurmuş oldukları yabancı okullar hem sayısal hem de nitelik ve tesir anlamında tehlikeli siyasal ve toplumsal tesirler icra etmeye devam etmiştir. Bir milletin kaderinde önemli rol oynayan yabancı okulların serencamına toplu bir bakış atarak dikkatleri çekmek istedik.
408 Numaralı Lice Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi: H. 1329-1331/M. 1911-1913

Tezimizin konusu olan 408 Numaralı Lice Şer'iyye Sicili, Ankara Milli Kütüphane'de olup, Milli Kütüphane Arşivi'nde 408 Demirbaş Numarası ve 7109 Mikrofilm Numarası ile kayıtlıdır. Defter; H.1329- 1331 / M.1911- 1913 yılları arasındaki mahkeme kayıtlarını ihtiva etmektedir. Defter 140 sayfadan ve 202 hükümden ibarettir. Defterdeki ilk hüküm H. / 7 Zi'l-hicce 1329- 29 Kasım 1911 tarihinde son hüküm ise H. 14 Rebi'ılevvel 1331 / M. 21 Şubat 1913 tarihlerinde verilmiştir. 408 Numaralı Lice Şer'iyye Sicili'nin tamamı eksiksiz olarak çevrilmiştir. Mahkemeye intikal etmiş davaları, şu başlıklar altında topladık : Alım-satım, borç ödeme, boşanma, kefalet, mihir-nafaka, nikah, veraset, vekalet, vesayet. Şer'iyye sicilleri bulundukları dönemin birinci dereceden kaynakları olması açısından bu çalışma, Lice'nin H.1329- 1331 / M.1911- 1913 yılları arasında sosyo-ekonomik yapısını ve hukuki uygulamalarını incelemek isteyen araştırmacılara, bu hususta birinci dereceden kaynak olan şer'iyye sicillerinin katkısını sağlamayı amaçlamaktadır.
II. Mahmud devrinde Osmanlı İmparatorluğu'nda istihbarat faaliyetleri

Bu çalışmada II. Mahmud döneminde Osmanlı İmparatorluğu'nda yürütülen istihbarat çalışmaları ele alınmıştır. Bu çalışmalar askeri, diplomatik ve iç istihbarat olmak üzere üç ana bölümde incelenmiştir. Ayrıca önceki devirlere ait bilinenler az olduğundan Osmanlı istihbaratı hakkında geniş bir tarihçe kısmı oluşturulmuştur. Arşiv malzemelerinin yanında Osmanlı kronikleri ile yazmalar istifade edilen ana kaynaklardır. Bunların yanında konuyla alakalı yerli ve yabancı dilde hazırlanmış araştırma-inceleme eserlerden de istifade edilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı Osmanlı istihbaratına ilişkin bilinenlerin artmasına katkı sağlamaktır. Bunun yanında II. Mahmud ve bürokratlarının Osmanlı İmparatorluğu'nu yıkımın eşiğinden alma ve bunu başardıktan sonra imparatorlukta bir canlanma sağlama gayretlerinde istihbarat faaliyetlerinden ne ölçüde yararlandıklarını tespit edebilmek de çalışmanın amaçları arasındadır.
Niğde Sancağı 1259 (M. 1843) senesi Cizye Defteri

1259 (M.1843) YILI NİĞDE CİZYE DEFTERİ Fetihler yolu ile kısa sürede geniş topraklara sahip olan Osmanlı Devleti, buralarda yaşayan gayr-i müslim teba tarafından benimsenmiştir. Gayr-i müslimlerden haraç ve cizye vergisi alınmış ve onlara can güvenliği temin edilmiştir. Haraç toprağa bağlı bir vergi çeşidiyken, cizye baş vergisidir. Cizye ilk kez Dört Halife Dönemi'nde baş vergisi olarak başlatılmıştır ve Osmanlı da aynen uygulanmıştır. Cizye toplanırken mükellefler ala, evsat ve edna olarak sınıflandırılmıştır. Bu iki vergi çeşidi gayr-i müslimler üzerinde uygulanmıştır. Cizye gelirleri doğrudan devlet hazinesine girerken, diğerleri toplandığı bölgenin imar işlerinde kullanılmıştır. Cizye gelirleri bölgelere göre değişiklik göstermiştir. XVII. Yüzyıldan itibaren devlet hazinesinin zayıflamasıyla cizye miktarı arttırılmıştır. Niğde Sancağı'nda da gayr-i müslimler yaşadığından, doğal olarak burada da cizye toplanmıştır. Niğde'deki gayr-i müslimler, Ortodoks Türkler, Ermeniler ve Rumlar' dan oluşmuştur. 1259 senesinde Niğde'deki cizye mükelleflerinin eşgalleri, adresleri ve meslekleri Ekler bölümünde verilmiştir.
133/3 numaralı Kayseri Şer'iyye Sicili (H. 1155?M. 1742) transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti'nin sosyal, iktisadi, hukuki, idari yapısı hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmemiz açısından şer'iyye sicillerinin önemi oldukça büyüktür. Şer'iyye sicilleri devletin ekonomik, sosyal, siyasi yapısı hakkında bilgi verdiği gibi, alım-satım, evlenme-boşanma, miras taksimi vb. gibi daha özele indirgenen konular hakkında da çeşitli bilgiler vermektedir. Bu sebeple şer'iyye sicilleri XV. - XX. yy'a ait Osmanlı Tarihi'nin sosyal, siyasi, askeri, ekonomik yapısı hakkında oldukça geniş bilgi içermektedir. Şer'iyye sicillerinde ferman, buyruldu, berat, nişan, tezkire, i'lam, maruz ve mürasele gibi pek çok belgenin bulunduğu görülmektedir. Osmanlı Devleti'nin önemli merkezlerinden biri olan Kayseri'nin sosyal yaşamına yönelik olan bu çalışmanın asıl kaynağını teşkil eden Kayseri Şer'iyye sicillerinin mikrofilmleri, Ankara Milli Kütüphane'den Başbakanlık Osmanlı Arşivine aktarılmıştır. Bu siciller ayrıca Kayseri ve Yöresi Tarihi Araştırmalar Merkezinde'de yer almaktadır. 133/ 3 Numaralı Kadı Sicili'nin bir nüshası fotokopi olarak KAYTAM'dan alınmıştır. Osmanlıca metinlerin öncelikle metin transkripsiyonu yapılmış, belge özetleri çıkarılmış ve bu çalışmalara bağlı olarak yapılan kaynak taramasının ardından belgeler değerlendirilmiştir. Çalışmada 1742 yılında Kayseri'nin toplum yaşantısı ve askeri durumu hakkında bilgilere ulaşılmıştır. Ayrıca sicilde alım-satım, vergi anlaşmazlığı, tımar, iftira, borç ödemesi, miras paylaşımı, hibe vb. iktisadi ve içtimai konulara da yer verilmiştir. Çalışma 102 sahife ve 176 belgeden oluşmaktadır.
Osmanlı Devleti'nde önleyici polislik ve asayiş (1908-1912)

Günümüzde devletler, ülkelerinin iç emniyet ve asayişini polisler aracılığıyla sağlamaktadır. Polisler, belirli yerlerde ve noktalarda nöbet tutarak ya da devriye görevini ifa ederek ülkenin iç asayişini sağlamakta, bu durumda önleyici polislik ya da proaktif polislik olarak tanımlanmaktadır. Buradan hareketle Osmanlı Devletinde de günümüzdeki gibi isimlendirilmemiş olsa da herhangi bir biçimde önleyici ya da proaktif polislik var mı yok mu sorusunu cevaplamak amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Çalışma, özellikle II. Meşrutiyet sonrası Osmanlı Devleti'nin siyasi, ekonomik ve toplumsal olarak büyük değişimlerin yaşandığı 1908- 1912 tarihleri arasını kapsamaktadır. Özellikle bu tarihler arasında önleyici polisliğin tespiti amacıyla 1908- 1912 yıllarından önce çıkarılmış ve bahse konu yıllar arasında da yürürlükte kalmış olan mevzuat ile söz konusu tarihler arasında yeni olarak yayımlanmış kanun, nizamname, yönetmelik ve talimatlar incelenmiştir. Bu incelemelerde polisin anayasası niteliğinde olan ve 1907 senesinde yürürlüğe giren Polis Nizamnamesi'nde yer alan polisin üç ana görevinin ikisinin önleyici polislik ile ilgili olduğu tespit edilmiştir. Bu nizamnamenin dışında yer alan ve çalışmada ifade edilen diğer mevzuatlarında polise önleyici görev yüklediği ortaya çıkarılmıştır. Bu tespitten sonra tespiti destekleyici mahiyette Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan Osmanlı Devleti'nin resmi kayıtları arasında yer alan konu ile alakalı belgelerden en önemlileri seçilerek tez çalışmasına eklenmiştir. En son olarak da mezkur tarihler arasında Osmanlı yazılı basını taranarak tez çalışması ile ilgili haber ve bilgilerle çalışmaya zenginlik katılmaya çalışılmıştır. Tüm bu çalışmalardan, 1908- 1912 yılları arasında Osmanlı Devleti'nde günümüzdeki gibi isimlendirilmemiş olsa da önleyici polisliğin var olduğu ve bu polisliğin, ülkenin iç emniyet ve asayişinin sağlanmasında olumlu katkısının olduğu ortaya konulmuştur.
456 Numaralı Elbistan Kadı Sicili (H.1302-1308/M.1884-1890) 196-300. sayfalarının transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Kadı sicilleri, en önemli ekonomik ve toplumsal tarih kaynaklarındandır. Devletin muhtelif devirlerdeki hukuki, iktisadi, dini, askeri ve idari müesseseleri hakkında önemli bilgilerin yer aldığı sicillerin kapsamı son derece geniştir. Zira herhangi bir beylerbeyine, eyalete, sancak yahut kazaya yetkili organlar tarafından gönderilen ve hüküm denilen emirlerin sadece bazı askeri kararlar dışında tamamı kadılara yazılırdı. Bundan başka ait olduğu bölgenin sosyal ve iktisadi hayatını yansıtan mahkeme kararlarını ihtiva eden bu defterler incelenmeden Osmanlı tarihinin tam olarak anlaşılabilmesi mümkün değildir. Araştırma konusu olan 456 numaralı Elbistan Şer'iyye Sicili toplam 300 sayfa olup, H. 1302- 1308 / M. 1884- 1891 yıllarına aittir. 196 -300. Sayfalar arasında bulunan 337 adet belge incelenmiştir. Belgeler, tereke, alacak-borç, veraset, vekalet, vasi tayini, tevcihat, evlilik, boşanma, nafaka, mehir ve vakıf işlemleriyle ilgilidir. Söz konusu dönemde Halep Vilayeti'ne bağlı Maraş Sancağı'nın bir kazası olan Elbistan'da gayrımüslimlerin yanında, muhacirin denilen, değişik bölgelerden göç etmiş, çeşitli etnik kökenlere mensup toplulukların da yaşadığı görülmektedir. Tüm çeşitliliğe rağmen toplumsal bir barış ortamının hüküm sürdüğü de anlaşılmaktadır.
63/2 numaralı Kayseri şer'İyye sicili (H.1063-1064/M.1653-1654) transkripsiyon ve değerlendirme

Şer'iyye Sicilleri, tarihin en önemli şahitlerinden olup, arşiv malzemeleri arasında önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Şer'iyye Sicilleri, merkezden gönderilen her konudaki ferman, berat, ilam, hüccet gibi kadıların şer'i ve hukuki vazifesine ait davalarda verdiği hükümleri içermektedir. Eski yerleşim yerlerinin tespiti, köy, mahalle, semt, özellikle aşiret ve cemaat isimlerinin sicillerdeki kayıtları tarihimiz için son derece değerlidir. Şer'iyye Sicilleri, 15 yüzyılın ikinci yarısı ile 20. yüzyılın ilk çeyreği arasındaki döneme ait Osmanlı tarihi ve kültürünün hukuki, içtimai ve siyasi kaynaklarını içermektedir. Yargı yetkisine sahip olan kadıların vermiş oldukları kararları, tutukluları, zabıtları, idari, siyasi ve hukuki yazışmaları içeren tarihi vesikalara 'Sicil' denilmiştir. Çalışmamızın temel kaynağı olan Kayseri Şer'iyye Sicillerinin mikrofilmleri, Ankara Milli Kütüphane'de ve Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezi'nde bulunmaktadır. 63/2 No'lu Kayseri Şer'iyye Sicili, Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezinden fotokopi yolu ile temin edilmiştir. Sicilin transkripsiyonu, tezin değerlendirilmesi ve bibliyografya taraması yapılmıştır. Kaynak olan Şer'iyye Sicilindeki belgelerin tamamı günümüz harflerine çevrilmiştir, aynı şekilde bütün belgeler, konularına göre tasnif edilmiştir. Tezin sonunda yer alacak olan ekler kısmında teze konu olan sicilin orijinali fotokopi yolu ile çoğaltılmış bir nüshası sunulmuştur. Önemli şahıs, yer adları kurum ve kuruluş adlarına göre indeks hazırlanmıştır. 63/2 Numaralı Kayseri Şer'iyye Sicili 1653- 1654 yılma aittir. Dönemin padişahı IV. Mehmed'dir. Bu dönemdeki en önemli gelişmeler Girit Seferi diğeri ise Celali İsyanları'dır. Kayseri'nin dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin, siyasi, askeri, mali, idari ve içtimai tarihine ışık tutabilecek bilgiler elde edebilmek amacı ve düşüncesi ile bu çalışma yapılmıştır.
23 Numaralı Sivrihisar kadı sicilinin transkripsiyon ve tahlili (H. 1 Rebi'ul-evvel 1315/ M. 31 Temmuz 1897- H. 30 Muharrem 1327/ M.21 Şubat 1909)

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin mahkeme kayıtlarının tutulduğu şer'iye sicillerinden Sivrihisar'a ait yirmi üç numaralı defterin, transkript edilerek değerlendirilmesidir. Defterin günümüz alfabesi ile yazımı sırasında basit transkripsiyon kuralları uygulanmıştır. Arapça ve Farsça tamlamalara dikkat edilerek, gerekli işaretlemeler ve noktalamalar gösterilmiştir. Konuyu tamamlamak bakımından Şer'iye Sicilleri, Sivrihisar ve para vakıfları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Yirmi üç numaralı Sivrihisar Şer'iye Sicili Ankara Milli Kütüphane'den alınmıştır. Seksen yedi adet hükmün yer aldığı defter, para vakıflarının Osmanlı Devleti içerisindeki yeri ve önemini ortaya koymaktadır. Çalışmada, Şer'iye sicilleri sayesinde yöre halkının sosyal, kültürel, ekonomik durumu, ticaret hayatı hakkında bilgiler verilmiştir. Metinin orijinal olması sebebiyle de değerlendirilen sicil araştırmacıların yararlanabileceği tarihi bir vesika durumundadır.
Osmanlı-Venedik ticari ve diplomatik ilişkileri(1453-1571)

Venedik Cumhuriyeti, Osmanlı Devleti ile ilişki kuran ilk devletlerdendir. Ayrıca, kurduğu bu ilişkiyi yerleşik düzeyde temsilciliklere de dönüştürerek Batıda, Doğu ile en yakından ilgilenen devlettir. Osmanlı Devleti ile XIV. yüzyılda başlayan ilişkileri XIX. Yüzyıla kadar sürdürmüş ve aradaki iyi ilişkileri korumaya çalışmıştır. Birbirleriyle sürekli ilişki içinde olan bu iki devlet arasında savaşlar eksik olmamıştır, fakat bu savaşlardan sonra her zaman bir barış imzalanmıştır. XV. ve XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti ve Venedik Cumhuriyeti hem karada hem denizde pek çok sefer karşılaşmış, bu karşılaşmalar devletler arasında hem kişisel hem de ulusal bazda ilişkilerin kurulmasına vesile olmuştur. Osmanlı Devleti ile Venedik Cumhuriyeti arasında imzalanan anlaşmalarda iki devlet arasında barışın sağlanmasını ve iyi ilişkilerin kurulmasına vesile olmuşlardır. Bu ilişkiler hem kültürel hem diplomatik hem de siyasi ilişkilerde iki devletin birbirini etkilemesiyle sonuçlanmıştır. XV. ve XVI. yüzyıl boyunca Osmanlı Devleti, Venedik Cumhuriyeti için bir tehdit unsuru olmakla birlikte, Serenissima'nın Avrupa'ya karşı kullandığı bir denge öğesi niteliğindeydi. Venedik Cumhuriyeti'nin Doğu-Batı arasındaki gerçekleştirdiği deniz ticareti, her iki ülkenin de hazinesine büyük katkıda bulunarak, kültürel ve sanatsal faaliyetlerin gelişmesine de ön ayak olmuşlardır. Bu kıtalar ve denizlerarası ticaret sadece diplomatik ilişkileri değil, kültürel ilişkileri de şekillendirmiş ve Batı'da, Doğu toplumları hakkında büyük bir merak uyandırmıştır. Avrupa'da bu egzotik ve bilinmez bir toplum, diğer bir deyişle Türkler, hakkında uyanan merakı gideren yine Venedikli tüccar, seyyah ve diplomatlar olmuşlardır. Bu yönüyle, denilebilir ki Venedik Cumhuriyeti, Osmanlı Devleti'nin Avrupa nezdinde tanıtıcısı olmuştur.
Osmanlı Devleti'nde askeri yükümlülükler ve muafiyetler (1826-1914)

Bu tezde Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasından Birinci Dünya Savaşı'na kadarki süreç içerisinde Osmanlı devletinde orduya asker temin etmek için kullanılan zorunlu askerlik sisteminin evrimi incelenmiştir. Bu süreçte halkın Müslüman ve gayrimüslim olarak ayrılarak farklı muameleye tabi tutulduğu dolayısıyla din faktörünün özellikle de İslam'ın önemli bir faktör olduğu ortaya konmuştur. Asker alma sistemlerinin Avrupa'nın etkisiyle geliştiği, Mısır'ın etkisi ile meşrulaştırıldığı ortaya konularak İslam'ın asker alımlarında motive edici ve mobilize edici tesiri üzerinde durulmuştur. Bir taraftan asker alımı için kanunlar yapılırken diğer taraftan aynı kanunlar bir takım askeri muafiyetler vermekte idi. Devlet işlerini aksatmamak, eğitimi sekteye uğratmamak, ekonomik kaygılar, dini kurumlara ve kişilere gösterilen saygı ve aile kurumunu korumak gibi nedenlerle bir takım gruplara ve şahıslara askerlikten muaf olma hakkı verildiği ortaya konmuştur.
III. Selim Hatt-ı Hümayunlarında Garb Ocakları

oz XVII. ve XVIII. yüzyıllarda Akdeniz siyasetinin karmaşık durumunu kavrayabilmek için önceki yüzyıllara bakmak gerekir. Bu dönemde Osmanlı Devleti ile İspanya arasında Akdeniz ticaretinin hakimiyeti konusunda büyük mücadeleler söz konusudur. Akdeniz ticaretini ele geçirmek isteyen Osmanlı Devleti XVI. yüzyılda Garb Ocaklarına yerleşerek, oralardaki yerleşik halkı himayelerine almışlardı. Bu dönemde Osmanlı Devleti, Garb Ocaklarında yerleşik korsanları devlet hizmetine alarak, büyük bir askeri donanma ve deniz üsleri kurmuştur. Ayrıca bu durum, Garb Ocaklarındaki şehirlerin gelişmesini de sağlamıştır. Başka bir deyişle, Garb Ocakları şehirleri artık basit ve küçük birer şehir değildir. Osmanlı Devletinin Akdeniz Ticaret yollarına hakimiyeti XVI. yüzyıldan başlayarak XVIII. yüzyıl ortalarına kadar devam etmiştir. Garb Ocakları korsanlarının Akdeniz Ticaretine hakim olmaları sonucunda Akdeniz ticaret yolunu kullanan Avrupa ülkelerinin bu konuda diplomatik ve askeri açıdan çeşitli yöntemlere başvurdukları görülmüştür. Bu çalışmada doğu-batı ticaretinin çok önemli bir güzergahında bulunan Akdeniz ticaretinin Osmanlı hakimiyetine geçmesinde rol oynayan Garb Ocakları konusu ve Garb Ocakları dolayısıyla Osmanlının Avrupa ilişkileri Padişah III. Selim Hatt-ı Hümayunları göz önüne alınarak incelenmiştir. ııı