turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Perge antik kentine ait mozaik harçlarının karakterizasyonu

Bu çalışma, tarihi yapılarda taş, tuğla, ahşap ve demir gibi önemli işleve sahip harç ve sıvaların karakterizasyonu, nitelikleri ve yapım teknolojileri hakkında bilgi vermekle birlikte ayrıca yapılacak olan koruma ve onarım çalışmalarında kullanılacak, orijinali ile benzer nitelikte harç ve sıva karışımlarının önerilmesine temel oluşturacaktır. Çalışmada, Perge Antik Kenti'nde, yer alan Güney Hamam, Macellum ve Güney Bazilika mozaiklerinden alınmış olan 47 adet mozaik harç örneğini tanımlamak ve problemleri belirlemek üzere bu örneklerin analizleri yapılmıştır. Öncelikle görsel analizle tanımlamaları yapılan örneklerin nitelik ve problemleri, basit spot testler, petrografik analiz, kızdırma kaybı, asit kaybı ve asitle reaksiyona girmeyen agregaların elek analizi ile stereo mikroskop altında görsel analizi, nokta yükleme, kütlece ve hacimce su emme oranları ve görünür yoğunlukları deneyleri ile XRD, ICP-ES, SEM-EDX ve BET enstrümantal analiz yöntemleri kullanılarak araştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda mozaik harçları 3 ana grup olarak sınıflandırılmıştır. Birinci grup harçlar, bağlayıcısı, 1 kısım (% 35 civarında) söndürülmüş kaymak kireç, dolgusu 2,5 kısım agrega (tuğla- keramik kırığı ile %20- 25 oranında karbonatlı parçacık), ile bağlayıcısı 1 kısım (% 40 civarında) söndürülmüş kaymak kireç, dolgusu 2 kısım agrega (tuğla-keramik kırığı ile %20- 25 oranında karbonatlı parçacık) olarak 2 alt gruba ayrılmıştır. İkinci grup harçlar, bağlayıcısı 1 kısım (% 30-35 oranında) söndürülmüş kaymak kireç, dolgusu 2,5- 3 kısım agrega (kuvars, tüf ve diğer volkanik kayaç parçacıkları ile %10- 15 oranında karbonatlı parçacıklar) ile bağlayıcısı 1 kısım (%25- 30 oranında) söndürülmüş kaymak kireç, dolgusu 3-3, 5 kısım agrega (kuvars, tüf ve diğer volkanik kayaç parçacıkları ile %10- 15 oranında karbonatlı parçacıklar) olarak 2 alt gruba ayrılmıştır. Üçüncü grup harçlar ise, bağlayıcısı ortalama 250 dozajlı portland çimentosu ve %20- 25 oranında kireç harcı ilave edilmiş 100- 150 dozajlı portland çimentosu harçları olmak üzere 2 alt gruba ayrılmış olup dolgu olarak 1 örnekte deniz kumu diğer örneklerde kara kumu kullanıldığı tespit edilmiştir. Harçların nitelikleri ve içerikleri belirlenerek dönemsel olarak mozaik harç üretim teknolojisi saptanmış ve bu sonuca göre ileride yapılabilecek olan koruma ve onarım çalışmalarında orijinali ile benzer nitelikte harç karışımları önerilmiştir.
Bakırçay havzasında Asklepios kültü ve Paşa Ilıcası-Allianoi (2. CİLT)

Bu tez çalışmasında, Bakırçay Havzası'nda Asklepios kültünün yeri, önemi ve Paşa Ilıcası Mevkii'nde ortaya çıkarılan kalıntıların Asklepios kültü ile bağlantısı araştırma konusu olarak seçilmiştir. Tezde, Eskiçağ'da Bakırçay Havzası'nın coğrafi durumu, tarihi coğrafyası, Hellen ve Roma kültüründe Asklepios kültü, Bakırçay Havzası'nda Asklepios kültü ve Asklepieion'lar ele alınmıştır. Son olarak ise Bakırçay Havzası'nda Paşa Ilıcası Mevkii'ne lokalize edilen Allianoi'un bir kült merkezi olduğuna dair yapı kalıntılarının yanı sıra, arkeolojik, epigrafik ve nümismatik buluntular değerlendirilmiştir. Tezde, 1998- 2000 yıllarında ele geçen orijinal kazı buluntuları ayrıntıları ile ele alınarak belli bir sistematik içinde kataloglanmışur. Böylece kült merkezi ile ilgili bütün veriler bir araya getirilerek lokalizasyonu yapılmıştır. Kült merkezinin, kronolojik ve sosyo-ekonomik açıdan Eskiçağ tarihindeki yeri, Asklepios kültüne katkısı ortaya konmuştur. Sonuç olarak Allianoi kült merkezi görkemli bir Ilıca ve yakın çevresindeki pek çok anıtsal yapılan ile Hellenistik Çağ'da kullanılmaya başlanmış, tS. ELyy.'da büyük bir bayındırlık faaliyeti yaşanmış, İ. S. XI. yy.'a kadar değişik yoğunluklarda kullanım görmüş, daha sonra terk edilmiştir. Allianoi, Roma İmparatorluk ÇagVnda Bakırçay Havzası'nda sıcak suyun kullanıldığı bir ılıca, büyük olasılıkla ikinci bir Asklepieion olarak hizmet vermiş, Bizans ÇağVnda ise yerleşime sahne olmuştur.
Perge Batı Nekropolisi dolgu tabakasında bulunan (parsel 159) Sagalassos kırmızı astarlı keramikleri

Perge Batı Nekropolisi'nin, 159 no'lu parsele denk düşen kısmında 2006- 2010 kazı sezonlarında açığa çıkarılan dolgu tabakasına ait Sagalassos Kırmızı Astarlı Keramikleri, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Tez, söz konusu keramiklerin tipolojik ve makroskopik incelemelere ve seçilen bazı örneklerin üzerinde gerçekleştirilen çeşitli arkeometrik analizlere dayanmaktadır. Söz konusu malzemenin üretim özellikleri ve sayısal değerleri aynı kontekstte bulunan diğer keramiklerle karşılaştırılmış ve stratigrafik ilişkileri incelenmiştir. Bu çalışmayla, SRSW ve SRSW-benzeri üretimlerin Perge'de kullanımına dair yeni bilgilere ulaşılmıştır.
2005-2014 Parion kazısı metal buluntuları

Çalışmanın konusunu 2005- 2014 yılları arasında Parion'da bulunan metal eserler oluşturmaktadır. Bulunan tüm metal eserler dijital yöntemlerle çizilmiş ve katalog oluşturulmuştur. Çalışmalar sonucu elde edilen çok sayıda kaynak ile buluntular sınıflandırılmış, tanımlanmış ve tarihlendirilmiştir. Çalışma kapsamında Parion kazılarında ele geçen metal eserler günlük hayatta kullanılanlarla birlikte mimari konstrüksiyonlarda kullanılan eserlerden meydana gelmektedir. Metal eserlerin gruplandırılmasında antik çağdaki kullanım alanları esas alınmıştır. Buluntuların değerlendirilmesi yayınlanmış benzer örnekleri ile karşılaştırılarak buluntu yerlerine dayalı olarak yapılmıştır. Kentten ele geçen cürufların ve kente yakın maden yataklarından alınan numunelerin kimyasal analizleri yapılarak Parion'daki madencilik faaliyetlerinin durumu ortaya konmaya çalışılmıştır. Parion antik kenti kazılarında ortaya çıkarılan metal eserlerin, nekropol buluntuları dışında, tamamı Roma ve Bizans dönemine aittir. Nekropol kazılarında ortaya çıkarılan eserler ise Arkaik devirden MS 2-3. yüzyıla kadar geniş bir tarih aralığı sunmaktadır. Fakat kazısı tamamlanmış ve devam eden mimari yapılarda ortaya çıkarılan eserlerin daha geç döneme ait olmasından yola çıkılarak, Parion antik kentinin erken dönem yerleşiminin başka bir nokta olma ihtimali üzerinde durulmuştur.
Stratonikeia Roma Dönemi pişirme kapları

Ateşin bulunmasıyla birlikte beslenme alışkanlıklarında da değişimler başlamış ve besinleri pişirerek yeme alışkanlığı kazanılmıştır. Yiyeceklerin pişirilerek tüketilmeye başlanmasının ardından, pişirme gereksinimlerinin karşılanması için çeşitli yöntemler uygulanmıştır. İnsanların pişirmede kullanacağı kaplara ihtiyaç duymaları, pişmiş topraktan kapların üretilmesine yol açmıştır. Pişmiş toprak eserler de arkeolojik buluntular içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Antik dönemden günümüze kadar yaşamın birçok alanında pişmiş toprak eserler kullanıldığına tanıklık etmekteyiz. Günlük kullanım seramikleri, dönemin yaşantısı ve kültürü ile ilgili ipuçları vermektedir. Çalışma konumuzu oluşturan Stratonikeia Antik Kenti Roma Dönemi Pişirme Kapları, antik kentte uzun yıllardır sürdürülen kazılarda ele geçirilmiştir. Bu çalışma kapsamında malzemelerin form, astar ve hamur özelliklerine göre tasnif edilerek form tipolojileri ve atölyeleri tespit edilerek tarihleri ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bu sayede kentin hem Roma Dönemi kronolojisi hem de bu dönemde yaşamış olan kültürlerin sosyo-ekonomik yapısı yanında, yaşam kültürleri ve özellikle de mutfak kültürleri konusunda önemli bilgiler elde edilecektir. Roma Dönemi pişirme kaplarının ilk defa burada ele alınacak olması konunun orijinal ve özgünlüğü açısından büyük önem taşımaktadır.
Animal figurines during the Early Bronze Age of Anatolia: The case of Koçumbeli

Bu tez, Erken Tunç Çağı Koçumbeli yerleşiminde bulunan hayvan figürinlerinin incelenmesiyle, hayvan figürinlerinin sosyal bağlamda kullanımının anlaşılması amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için Koçumbeli'nde bulunan 20 hayvan figürini, tematik tasvir, hammadde seçimi, üretim tekniği, renk, kırılma düzeni ve buluntu konteksti açısından incelenmiştir. Tematik değerlendirmeler, tasvir edilen hayvanlar türlerine, cinsiyetlerine ve yaşlarına odaklanırken; bağlamsal değerlendirmeler, hayvan figürinlerinin domestik ve gömü alanlarıyla ilişkisine odaklanmaktadır. Bu yanı sıra, hayvan figürinlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için, diğer Erken Tunç Çağı yerleşimlerinde bulunan hayvan figürinleri de benzer kavramlar üzerinden değerlendirilmiştir. Tematik bulgular, özellikle boynuzlu hayvanların, hem Koçumbeli hayvan figürinlerinde hem de diğer yerleşimlerin figürin gruplarında vurgulandığını göstermektedir. Bunların yanı sıra, ETÇ hayvan figürinlerinde farklı hayvan türlerine de rastlanmıştır. Bağlamsal değerlendirmeler ise, kil hayvan figürinlerinin genellikle domestik alanlarla ilişkili olduğunu gösterirken, metal hayvan figürinlerinin ise elit mezarlarıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu bulgular dönemin geçim ekonomisi içerisinde tartışılmış ve hayvan imgelemlerinin tarih öncesi Anadolu'daki gelişimine dayanarak, hayvan figürinlerinin, toplumsal yenilenme inancı ve ritüellerine referansla bireylerin ve ailelerin sosyal kimliğine ve prestijine yönelik müzakerelere arabuluculuk yaptığı önerilmektedir. Bu durumda metallerin özel üretimleri ve bu özel üretim metallerin elit cenaze törenleriyle bir parçası olmaları, ETÇ Anadolu'sunda ortaya çıkan merkezileşme süreçleri bağlamında düşünülmelidir.
İÖ 1. binyılda Anadolu'nun boya bezemeli tümülüs geleneği

Mezar, gömü kültünün temel öğesidir. İnsan eliyle oluşturulmuş bu mezarlar belki de kutsal sayılan yerlere doğal peyzajda belirgin olacak şekilde bilinçli olarak konumlandırılmıştı. Tümülüsler ölümden sonraki yaşama inanıldığı için ölen kişinin evi gibi düzenlenmiştir. İçerisindeki odalar ya da oda içinde bulunan kline, masa ve duvarlar bezekler ile süslenip renklendirilmiştir. İÖ 1. Binyıl içerisinde görülen tümülüslerdeki boya bezemeler dönemin ölü gömme gelenekleri ya da ölen şahısların kimlik ve mevkileri hakkında bir takım bilgiler vermektedir. Bununla birlikte farklı geleneklerden ortaya çıkmış olan bu boya bezekler, toplumların kültürleşmesi hakkında bakış açımızı da genişletmektedir. Bu da bize gelen ve eklenenden türetilen '' gelenek '' kelimesinin içinde barındığı anlamları olan süreklilik ve değişim konularında sonuç çıkarabilmemiz için zemin hazırlamaktadır.
Karabalgasun örneğinde inanç kent ilişkisi

Çalışmamız bir Karabalgasun'un kuruluşunda, planlanmasında, silüetinde ve gelişmesinde inancın oynadığı rolü saptama amacı taşır. Bu amaç doğrultusunda Karabalgasun kenti inanç kent ilişkisi açısından değerlendirilmiştir. Karabalgasun Türk tarihinde oldukça önemli bir kenttir. Türkler tarafından kurulmuş ilk büyük kent olması yanı sıra ilk kez bir Türk devletinin resmi din olarak bir inancı kabul etmesine şahitlik etmiştir. Kent bir yüzyıllık bir dönemde kurulmuş ve terk edilmiş olmasına rağmen saray tapınağı, saray ve konut alanlarıyla etkileyici bir arkeolojik alandır. Kent kuruluş yeri, anıtsallık ve hatta ekonomik yönleriyle inancın etkisini taşır. Şu andaki arkeolojik veriler ışığında sekizinci yüzyıla kadar Türklerin büyük bir kent kurmadıklarını görmekteyiz. Birdenbire böylesi bir kent kurma isteği nereden geliyordu ve aynı zamanda devlet eliyle bir inancın kabulü ve halka yayılmasının sebepleri nelerdi? Böylesi büyük bir değişikliğin aniden ortaya çıktığını düşünmek yanlış olacaktır. Bu noktada ilk büyük Türk kenti olan Karabalgasun'un kurucularının kentlilik ve inanç ile ilgili geçmişş deneyimlerinin anlaşılabilmesi önemlidir. Bu sebeple siyasi, kültür, inanç ve yerleşiklik üzerine bir öncüller değerlendirmesi yapma gerekliliği ortaya çıkmıştır. Böylelikle ana başlığımız öncesinde Uygur siyasi tarihine kısaca değindikten sonra yerleşiklik ve inanç değişimlerini konu sınırlarımızı aşmayacak şekilde arkeolojik veriler ve tarihi belgelerle ele almaya çalıştık. İnanç kent ilişkisini Karabalgasun örneğinde ele aldığımız ana başlığımızda yine arkeolojik veriler esas alınarak öncüllerin etkileri, kent kuruluşu ve kurgusu, inanç yapıları ve ekonomiden tarıma inancın etkilerini ele aldık. Karabalgasun bize göstermektedir ki sekizinci yüzyıl öncesinde Türkleri tamamen göçer ve eski Türk inançlarına bağlı bir millet olarak görmek büyük bir hatadır. Türkler bu tarihten önce bir kısmı Budizm gibi inançları kabul etmiş ve yerleşikliği yüzyıllarca deneyimlemişlerdi. Sonuçta Karabalgasun gibi büyük bir kent ortaya çıkmış ve kendinden sonraki yüzyıllarda kurulacak Türk kentlerine şehir planı ve mimari olarak örnek olmuştu.
Kyzikos antik kenti sur duvarları ve limanlar

Batı Anadolu, günümüzde olduğu gibi antik dönemde de Anadolu'nun en stratejik bölgelerinden birisi olarak karşımıza çıkar. Mysia adıyla anılan bölge ise Batı Anadolu için vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Siyasi ve ekonomik faaliyetlerin kontrolünün kent devletleri tarafından yapıldığı Mysia'daki en önemli kentlerden birisi ise Kyzikos'tur. Ne varki zamanın ve insanoğlunun acımasız yokediciliği ile çok uzun süre göz ardı edilen kent, 20. yüzyılda yapılmaya başlanan arkeolojik çalışmalarla tanınabilmiştir. Birçok antik kentin olduğu gibi, Kyzikos'unda vazgeçilmez unsurlarından biri etrafını kuşatan surları ve sahip olduğu limanlarıdır. Antik dönemde surlar dışarıdan gelen tehlikelere karşı kenti korurken, limanlar ise özellikle ekonomik yönden kente büyük katkı sağlamıştır. Anadolu'da, özellikle de Batı Anadolu'daki antik kentlerde, sur duvarları hakkında yeterince bilgiye sahip değiliz. Konuyla ilgili olarak çeşitli araştırmalarda yer yer genel anlatımlara gidilmişse de halen istenilen seviyeye ulaşılamamıştır. Şüphesiz bunda, kentlerin etrafını kuşatan sur duvarlarının yoğun tahribata uğraması da etkili olmuştur. Ne yazık ki Mysia Bölgesi'nde bulunan Kyzikos antik kenti sur duvarları için de durum böyledir. Üç limana sahip olan Kyzkos, bu yönüyle de bilimsel çalışmalardan hak ettiği kadar nasibini alamamıştır. Günümüzde her üçü de su altında kalan limanlardan sınırlı da olsa sadece Hytos Limanı'nında arkeolojik araştırmalar yapılabilmiştir. Panormos Limanı kara içerisinde kaldığından, Thrakikos limanı ise dalışa elverişli olmadığından bu limanlarda sualtı çalışmaları gerçekleştirilememiştir.
Parion Tavşandere nekropolü cam buluntuları (2005-2017)

Çanakkale ili, Biga ilçesi, Kemer köyüne lokalize edilen Parion Antik Kenti, antik çağda bölgenin önemli liman kentlerinden biridir. Kentte 2005 yılından itibaren gerçekleştirilen bilimsel kazılar neticesinde çok önemli taşınır ve taşınmaz kültürel eserler ülkemizin kültür bakiyesine kazandırılmıştır. Çalışmamızın konusunu, Parion Tavşandere Nekropol'ünde 2005- 2017 yılları arasında yapılan arkeolojik kazılarda ele geçen Roma Dönemi cam buluntular oluşturmaktadır. Nekropol çalışmalarında ele geçen cam buluntulardan bir kısmı mezar konteksi içerisinde yer alırken bir kısmını mezar dışı buluntular oluşturmaktadır. Ele geçen cam buluntular ile Parion'da yaşayan halkın sosyo-ekonomik durumu, Roma döneminde nekropollerde gerçekleştirilen ritüeller ve Parion'da Roma döneminde cam üretimi olup olmadığı anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmada, MS 1. yüzyıl ile MS 3. yüzyıl arasına tarihlenen 87 adet Roma Dönemine ait cam buluntu incelenmiş ve Parion cam buluntularının bilim dünyasına tanıtılması amaçlanmıştır. Çalışmamızda, Parion Tavşandere Nekropol'ünde ele geçen cam buluntular öncelikli olarak üretim şekillerine göre sınıflandırılmıştır. Daha sonra alt başlıklara ayrılan buluntular benzer örnekler ve mezar konteksleri yardımıyla tarihlenmiştir. Parion'da yaşayan halkın sosyo-ekonomik durumu ve Roma döneminde cenaze törenleri ardından nekropollerde gerçekleştirilen ritüeller ile ilgili bazı sonuçlar ortaya konmuştur. Roma döneminde kentte cam üretim atölyesi olup olmadığı ise henüz netlik kazanmamıştır. Kazı çalışmalarının ilerleyen dönemlerinde cam buluntular üzerinde yapılması planlanan analizlerin bize bu konuda daha net bilgiler verebileceğini düşünmekteyiz.
Yeni bir Hitit kenti: Kuşaklı - Sarissa

İÖ. 1800- 1200 yılları arasında Anadolu'nun çekirdek bölgesinde Hitit İmparatorluğu merkezi bir krallıkla ve merkezi krallığa bağlı vasal krallıklarla yönetilmekteydi. Hitit merkezi yönetiminde önemli bir yere sahip olan bu kentlerden birisi Sarissa'dır. Daha önce yerleşilmeyen alanda İÖ. 16. yy.'ın ikinci yarısında kurulmuştur. Kent kurulmadan önce planlanmış ve yapılar bu plana sadık kalınarak oluşturulmuştur. Daha önce hiçbir Hitit kentinde görülmeyen bu uygulama, Kuşaklı-Sarissa Kenti için ayırt edici bir özelliktir. Oval biçimdeki kent diğer Hitit kentlerinin surlarında görülen sandık duvar sistemiyle kurulmuştur. Çoğunluğu İmparatorluk Dönemine ait olan yapıların Kamusal, Dinsel Yapılar ile Halkın yaşadığı konutlar olduğu belirlenmiştir. Bu dönemde dini yapılara eklenen odalar ve kentin batı yamacında üç kanattan oluşan yeni bir konut türünün ortaya çıkışı, kent mimarisine katkı sağlaması bakımından oldukça önemlidir. Kentte ele geçen eserler ve özellikle bunlardan çivi yazılı tablet parçaları bize kentin siyasi tarihi, sosyal ve dini yapısı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bira üretim atölyesinde in situ durumuyla ele geçen seramiklerin, kentteki bir anın üretiminde ve saklanmasında kullanılan kapları hangilerinin olduğunu öğretmiş olması bakımından önemlidir. Sonuç olarak Kuşaklı-Sarissa kenti, kuruluşu buluntuları açısından ayırt edici yönleriyle ve diğer kentlerle olan benzerlikleriyle Hitit tarihine ve kültürüne önemli katkılar sağlamıştır.
Karasu havzasındaki tarihi ve arkeolojik veriler

Bir bölgenin tarihi ve kültürel yapısının şekillenmesinde coğrafya belirleyici bir faktördür. Anadolu coğrafyası bunun en güzel örneği olarak karşımıza çıkar. Bu coğrafya içinde 'su' belki de en önemli coğrafi kriterdir. Bu bakımdan çalışma bölgemizin içinde bulunduğu Doğu Anadolu Bölgesi, büyük su kaynakları, geniş düzlükleri ve hayvancılık için oldukça zengin arazileri ile tarihin her döneminde anılmıştır. Bölgenin su kaynakları sadece Anadolu kültürlerinin değil, Mezopotamya kültürlerinin de oluşmasında çok önemli bir yere sahiptir. Mezopotamya'ya hayat veren Dicle ve Fırat Nehirlerinden Fırat'ın en önemli iki kolundan biri olan Karasu Nehri bu bakımdan çalışmamızın temelini oluşturmaktadır. Kaynağını Erzurum'dan alan Karasu geçtiği yere hayat vermiş ve diğer önemli su kaynakları gibi birçok medeniyetin kurulmasına vesile olmuştur. Bu kapsamda suyun oluşturduğu bir medeniyet olan Karasu Havzasında tarihi ve arkeolojik kalıntılar incelenmiştir. Karasu Havzası boyunca yaptığımız saha çalışmalarında 40 kale, 23 höyük, 13 yerleşme, 7 kaya mezarı, 3 yeraltı örme mezar, 3 yeraltı oyma mezar, 6 kaya basamaklı su tüneli ve 1 obsidyen yatağı tespit edilmiştir. Tespit edilen bu merkezlerin birçoğu dönemsel olarak İlk Tunç, Demir, Orta Demir ve Orta Çağ dönemlerine tarihlendirilmiştir. Bu çalışma sayesinde antik çağ yazarlarından itibaren tarihi çalışmalarda belirleyici bir rolü olan suyun bölge tarihi açısından önemi bir kez daha pekiştirilerek bir kısmı ilk kez tanıtılan merkezlerle bölge Eski Çağ Tarihi daha net değerlendirilebilecektir.
Kerküşti Höyük Halaf Dönemi mimarisi ve çanak çömleği

Kerküşti Höyük, Mardin ili, Derik ilçesi sınırları içinde Şanlıurfa/Viranşehir ? Nusaybin karayolunun kuzeyinde yer alır. Yerleşmede 1981 yılında ilk kurtarma kazıları yapılmış, ikinci dönem kazılar ise 2005 -06'da, Şanlıurfa/Viranşehir ? Nusaybin karayolunun genişletilmesinin gündeme gelmesi üzerine, Mardin Müzesi ile Çanakkale Onsekiz Mart Universitesi, Arkeoloji Bölümü'nün ortaklığıyla yapılmıştır. Bu tez çalışmasının amacı, Kerküşti Höyük'ün 2005- 06 kazılarının mimari ve çanak çömlek bulguları ışığında Halaf Kültürü ve dönemsel çevre kültürleriyle ilişkisini saptamaktır. Bu amaçla, yerleşmenin çanak çömleği ile mimarisi ayrıntılı incelenerek tanımlanmış ve bu verilerin yardımıyla Halaf yerleşmesinin tabakalanması yapılmıştır. Yerleşmenin Halaf mimarisindeki kalıntıların/mekanların işlevi ve birbiriyle ilişkisi incelenmiş; çizim, tablo ve resimlerle görselleştirilmiştir. Çanak çömlek üzerindeki çizim, fotoğraf, kataloglama ve istatistik çalışmalarının sonunda Kerküşti Höyük'de belirlenen mal, bezeme ve biçim grupları diğer Halaf yerleşmelerinin çanak çömlek gruplarıyla karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak Kerküşti Höyük'ün Son Neolitik/İlk Kalkolitik dönem içindeki yeri konusunda öneriler getirilmiştir.
Yeni veriler ışığında Kuzeybatı İran'da Kura-Aras kültürel süreci ve Doğu Anadolu Bölgesi ile ilişkiler

Kuzeybatı İran'ın bölgesel kronolojisine göre, Erken Tunç Çağı, Hasanlu VII evresine denk gelmektedir. Bölgede bu süreç daha çok Yanik Kültürü ile tanınmakla beraber Kura-Aras Kültürü veya Erken Transkafkasya Kültürü olarak da bilinmektedir. Bu çalışmamızda arkeoloji literatüründe daha yaygın olduğu için Kura-Aras Kültürü ismini kullanmayı tercih ettik. Bu dönem, özellikle Geoy Tepe (K1 tabakası) buluntuları ve Yanık Tepe'den elde edilen C 14 tarihlerine göre M. Ö. IV. binyılın sonu ve III. binyılın ilk yarısı arasındaki sürece tarihlendirilmektedir. Söz konusu kültürün yayılım haritasına bakacak olursak kültürün büyük bir kısmı bugünkü İran sınırlarının içerisinde yer almaktadır. Uzun bir zaman sürecini kapsayan bu kültür, Kuzeybatı İran'ın yanı sıra Güney Kafkasya, Doğu Anadolu, Suriye'nin kuzeyi ve Amik Ovası'na kadar geniş bir alana yayılmıştır. Bu çalışmada Kuzeybatı İran'ın Erken Tunç Çağı Dönemini karakterize eden Kura-Aras Kültürü, Batı ve Doğu Azerbaycan Eyaletlerinden elde edilen arkeolojik verilere dayanılarak daha yakından analiz edilecektir. Ayrıca son yıllarda elde edilen verilerden hareketle kültürün Kuzeybatı İran arkeoloji ve kronolojisindeki yeri ve önemi irdelenecektir. Diğer yandan bu kültür çerçevesinde Kuzeybatı İran ve Doğu Anadolu ilişkileri ele alınacaktır. Tüm bu analizlerin yapılabilmesi için eldeki arkeolojik veriler ne yazık ki yeterli değildir. Özellikle seramik, mimari ve metal buluntuları iyi tanımlanmasına rağmen, kültürün geçim ekonomisi, sosyo-kültürel yapısı, dini yapısı ile ilgili veriler yok denecek kadar azdır. Ayrıca Kuzeybatı İran'da kazıların çoğu Urmiye Gölü Havzasıyla sınırlı kaldığından kültür ile ilgili elde edilen sonuçların tüm Kuzeybatı İran için geçerli olup olmadığı da ayrı bir tartışma konusudur. Bölgede Kura-Aras Kültürü ile tanınan ETÇ Kuzeybatı İran'da yeterince araştırılmış ve iyi bilinen bir süreç değildir. Bu konudaki önemli bir problem Geç Kalkolitik Dönemden ETÇ dönemine geçiş evresi ve ETÇ'nin ilk evresi olan ETÇ I'in tanımlanmasıdır. Bazı yerleşimlerde ETÇ Dönemi Geç Kalkolitik Dönemden hemen sonra başlamışken bazı yerleşimlerde bu iki dönem arasında bir boşluk söz konusudur. Bu stratigrafik verilere bağlı olarak Kura-Aras Kültürü için Kuzeybatı İran bölgesi merkezli bir tabakalama ve kronoloji ortaya koyabilmek güçtür.
Kyzikos Hadrian Tapınağı aslan başlı çörtenleri

Mimarinin gelişmesi ile birlikte insanoğlu daha büyük boyutlu ve daha ağır malzemelerden yapılar inşa etmeye başlamıştır. Mimarinin bu gelişimi özellikle tapınakların inşasında geison ve simanın kullanımını ve bununla birlikte çörten kullanımını da neredeyse mecburi hale getirmiştir. Mimarinin bu gelişimi yanında sanatında gösterdiği gelişmeler göz ardı edilmemelidir. Yapının görkemini ve ihtişamını üzerinde bulundurduğu bezeme ve sanatsal özellikleri de yansıtmaktadır. Antik Mysia bölgesi sınırları içerisinde bulunan Kyzikos kenti, tarihi boyunca hem siyasi hem de ekonomik yönden önemli bir merkez olmayı başarmıştır. Şehirde dünyanın önemli tapınaklarından birisi olan ve Roma dönemine tarihlenen Hadrian Tapınağı yer almaktadır. Doğal afetlerin yanı sıra insan eliyle de tapınak ve kentteki yapılar uzun yıllar tahrip edilmiştir. Günümüze, bu tahribattan dolayı tapınağın üst yapısı ulaşmamıştır. Kyzikos Hadrian Tapınağı'nda yapılan kazı çalışmalarında üst yapısına ait küçük parçalar halinde pek çok mimari parça ele geçirilmiştir. Bu mimari parçalar içerisinde gerek boyutları gerek tapınağın siması hakkında bilgi vermeleri ile çörtenler farklı bir öneme sahiptir. Bugüne değin mimari yapılarda gereken önemi görmemiş olan çörtenler tapınağın yapım süreci ve sanatsal özellikleri hakkında bilgi vermesi açısından önemli bir yere sahiptir.