Gümrük birliğinde Türk cam sanayii

tarihinden itibaren AT artık Avrupa Birliği olarak anılmaya başlanmıştır. Ama 'Avrupa Birliği' adının aslında sadece Konsey'in ortak dış politika ve güvenlik politikası, adalet ve içişleri alanlarında işbirliği ve özel Topluluk sorunları bağlamında aldığı ve yaptığı eylemlerle ilgili olarak kullanılması gereklidir. Avrupa Ekonomik Topluluğu'nun adı da 'Avrupa Topluluğu' olmuştur. Buradan doğan kavram karmaşası halen üye ülkelerin resmi kurumlarında olduğu gibi Topluluğun kendi resmi örgütlerinde de yaşanmaktadır. Buna rağmen kimin neyi ifade etmek istediği anlaşılabilmektedir. Yukarıdaki açıklamalara göre Türkiye-AB ile değil, AT ile gümrük birliği oluşturacaktır. Türkiye'nin AT üye başvurusunu 1959 yılında yaptı. Türkiye'ye Topluluk tarafından ortaklık statüsü teklif edildi. 1963 yılında ise Ankara'da Ortaklık Anlaşması imzalandı. Bu anlaşma ile Türkiye'nin topluluk yardımları ile desteklenmiş geçiş dönemlerinde aşamalı şekilde, gümrük birliği kurmasını ve sonra tam üye olmasını öngörmektedir. Ankara Anlaşması'nın 4'ncü maddesi ile, bu anlaşmaya ekli Geçici Protokol'ün l'nci maddesi gereğince Türkiye, 1 Aralık 1968 tarihinden itibaren geçiş dönemine girmek istediğini Ortaklık Konseyine bildirmiştir. Topluluk ile Türkiye arasında yapılan görüşmelerden sonra 1970 tarihinde Brüksel'de geçiş dönemi şartlarım tespit eden Katma Protokol imzalanmıştır. Katma Protokol, istisnalar dışında 12 yıl sürecek olan Geçiş Döneminin esaslarını tespit etmektedir. Buna göre, prensip olarak sanayi maddeleri için gümrük birliği 12 yıldır. Ancak istisnai olarak Protokol'ün 3 sayılı ekindeki listede yer alan sanayi maddeleriyle ilgili gümrük vergilerinin Türkiye tarafından 22 yıllık sürede kaldırılması öngörülmüştür. Gümrük birliği çerçevesinde, Türkiye'nin, Topluluğun son derece liberal ve korumacılık oranı son derece düşük, OGT'ye uyumu da zorunludur. Türkiye 1973'te ilk gümrük indirimini yapmış ve 1975'ten itibaren gelişen politik, ekonomik ve sosyal sıkıntıları nedeniyle AT'na karşı yükümlülüklerini yerine getirememiştir. 1980 yılından sonra AT ile ilişkileri donma noktasına gelen Türkiye, 1987 yılında Topluluğa tam üyelik başvurusunda bulundu. Türkiye bu başvuruyu Ankara Anlaşması çerçevesinde değil, Roma Anlaşması'nın 237'nci maddesine göre yapmıştır. AT, bu başvuruyu incelemiş ve Türkiye'nin tam üyelik için 'ehil' olmasına rağmen tam üyelik müzakerelerine henüz hazır olmadığını bildirmiştir. Bu arada Türkiye Ortaklık Anlaşması ve Katma Protokol'e dayanan yükümlülüklerim yerine getirmeye çalışmaktadır. 12 yıllık listede % 80, 22 yıllık listede % 70 oranında indirim gerçekleştirilmiştir. OGT'ye uyum konusunda ise, 12 yıllık listede % 60, 22 yıllık listede % 50'lik uyum sağlanmıştır. 70'li yılların sonunda başlayan problemlerden dolayı Türkiye, Topluluğa karşı yükümlülüklerini tam olarak yerine getiremediği gibi, Toplulukta Türkiye'ye karşı yükümlülüklerini özellikle mali yardımlar konusunda yerine getirememiştir. Gümrük birliği için şu anda planlanan tarih 1 Ocak 1995 olarak görülmektedir. Bu konuda yapılan çalışmalar olduğu gibi yapılması gereken çalışmalar da önem kazanmaktadır. Kamu görüşüne göre Türkiye, en geç Aralık 1995'e kadar AT ile gümrük birliğini gerçekleştirmiş olacaktır. Bu konudaki çalışma programı Kasım 93 'de yapılan Ortaklık Konseyi toplantısında açıklanmıştır. Gümrük birliği Türk sanayii ile Türk insanının hayatım büyük ölçüde etkileyecektir. Türkiye-AT arasındaki gümrük birliğine yalnızca korumacılığın ve iktisadi sınırların ortadan kalkacağı bir serbest ticaret anlaşması olarak bakmak eksik bir bakış açısıdır. Gümrük birliği bir karşılıklı dayanışma ve entegrasyon süreci olarak düşünülmelidir. Dolayısıyla gümrük birliği basit bir süreç değil; karmaşık, siyasi, sosyal ve ekonomik boyutlarıyla ele alınması gereken bir oluşumdur. Bu nedenle gümrük birliğine gidilirken çeşitli önlemlerin alınması gereklidir. Gümrük birliğinde AB ülkeleri ile Türkiye arasındaki gelişmişlik farkı önem kazanmaktadır. Bu gelişmişlik farkı Türkiye açısından dezavantajlı durum yaratmakta olup, gelişmesini tamamlamamış ve korunması aşağılara çekilmiş bir sanayinin genel olarak rekabet ortamına dayanması çok güçtür. Ancak gelişmesini tamamlayan ve batı standartlarında çalışan sektörler bu rekabet ortamına rahatlıkla uyum sağlayabilir gözükse de ülke altyapısından doğan dezavantajlar göz ardı edilmemelidir. Sadece AT-gümrük birliği çalışmaları değil, Dünya ticaretinin serbestleştirilmesine yönelik Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması -Uruguay Round görüşmelerinin de sonuçlanması; artık Türkiye'nin dünya rekabetine açılmasının tescili olduğunu göstermiştir. Türkiye'nin en eski ve gelişmiş sanayilerinden biri olan cam sanayii, lokomotif sektörlerden biri olma özelliğini taşımaktadır. Cam sanayii; inşaat ve otomotiv sektörü, turizm sektörü, içki, meşrubat ve gıda sektörleri, beyaz eşya, mobilya, ecza, denizcilik, elektrik-elektronik, spor ve dinlenme, cam takviyeli plastikler gibi birçok sektöre girdi verdiği için ülke ekonomisi açısından lokomotif sektör konumundadır. Türk cam sanayiinin dünya da önemli bir yeri vardır. Gümrük birliği tüm sektörleri olduğu gibi cam sanayiini de etkileyecektir. Bu arada cam sanayiinin kendine has, diğer sektörlerde görülmeyen bazı temel özellikleri vardır. Bu durum özellikle sektörün rekabet gücünün önemini arttırmaktadır. Türk cam sanayiini gümrük birliği içerisinde tehdit eden ülkeler AB üyesi ülkeler değil, üçüncü ülkelerdir. Özellikle Eski Doğu Bloku ile Uzakdoğu ülkelerinden yurda gelen kalitesiz ve dampingli ürünler Türk cam sanayiini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu ülkeler gümrük birliğinde OGT'den dolayı Türk cam sanayiini daha fazla tehdit edebilir. AB ülkeleri bu tip haksız rekabet uygulayan ülkelere karşı çeşitli tedbirler alarak, müeyyideler uygulamaktadır. Türkiye de bu tip haksız rekabete yol açan ülkelere karşı AB normlarını uygulamalıdır. Ülkemizin önemli sektörlerinden biri olarak bilinen Türk cam sanayii gelişmiş batı ülkeleri ile eşit ve adil pazar koşulları sağlandığı takdirde rekabet edebilme gücüne sahiptir.