turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Son devir Osmanlı şeyhülislamlarından Mustafa Sabri Efendi'nin dinİ düşüncesi

Osmanlı'nın son devir siyaset ve ilim adamlarından biri olan Mustafa Sabri Efendi, muhafazakar ve gelenekçi bir anlayışı temsil eden önemli bir alimdir. Batı'nın ilmi anlayışıyla da etkisi altında aldığı İslam dünyasında ortaya çıkan yenilikçi fikirlerle bulunduğu her mekanda makaleleri ve reddiye türü eserleriyle mücadele etmiş, ömrünü adeta bu gaye uğruna feda etmiştir. Daha çok inanç alanında fikirler ortaya koyan Mustafa Sabri Efendi, ilahiyat konuları başta olmak üzere nübüvvet ve ahiret hayatıyla ilgili meselelerde görüş beyan etmiş, hilafet, kadının konumu, milliyet gibi dolaylı olarak inanç konularıyla ilişkisi kurulabilecek olan meselelerde de düşüncelerini ifade etmiştir. Bu çalışmayla gelenekçi bir zihin dünyasına sahip olan bir zatın, gücü ve gelişmişliği temsil eden Batı'nın ilim anlayışından etkilenen ve klasik İslami anlayıştan kopan Müslüman aydınlara karşı girişmiş olduğu mücadelenin fikir kodları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Birbirine zıt iki düşünce dünyasının ortaya koyduğu İslam anlayışı arasındaki farklar gözler önüne serilmeye çaba gösterilmiştir.
Vakfiyeleri ışığında Milaslı Abdülaziz Ağa ailesi

Bu çalışmada, tarihi kaynak değeri açısından önemli bir yere sahip olan vakfiyelerden yararlanılarak, 18. yüzyıl Osmanlı'sında bölgesel bir güç unsuru olarak ortaya çıkmış ve adı günümüze kadar uzanmış bir ayan ailesi olan Milaslı Abdülaziz Ağa Ailesi ve bu aileden bazı fertlerin kurmuş olduğu vakıflar hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmamızda temel kaynak olarak kullandığımız vakfiyeler incelenerek, elde edilen veriler Başbakanlık Osmanlı Arşivinde yer alan ilgili belgeler ve literatürde yer alan bilgilerle desteklenmiştir. Bu malzeme ile hem ailenin reisi olan Abdülaziz Ağa hem de ailesinden ismi belgelere yansıyan kişiler tanıtılmış bu kişilerin sosyal, iktisadi ve siyasi durumları paylaşılmıştır. Daha sonra aileden bazı isimlerin kurduğu vakıflar hakkında bilgi verilmiş ve bu vakıflara ait analizler tablolara yansıtılarak yorumlanmıştır. Yine zikredilen malzemelerden hareketle Abdülaziz Ağa ve ailesinin kurduğu vakıfların idaresi konusunda Osmanlı Devleti'nin son döneminde ve Cumhuriyet döneminde yaşanan gelişmeler aktarılmıştır. Bunlara ilave olarak aileye ait eserler hakkında bilgi verilmiş ve bu eserlerden günümüze kalanların bir kısmı fotoğraflanmıştır. Ayrıca ulaşılabilen yazılı ve sözlü kaynaklardan istifade edilerek aileye ait bir soyağacı çıkarılmıştır.
Giridli Hacı Ahmed'in Eflak'ta meydana gelen olaylar hakkında kaleme aldığı 1760 tarihli risalesi

Osmanlı Devleti Eflak'ı hakimiyeti altına aldıktan sonra, bölgede iskan politikası ve tımar uygulamadı. Yıllık vergi vererek İmparatorluk sistemine dahil edilmeyen Eflak, eski toplumsal, ekonomik ve siyasi ayrıcalıklarını korudu. Reaya'nın hemen hemen hepsi gayrimüslim idi. Bu nedenle bölgede Kadı sicillerine ve tımar uygulanmadığı için tahrir defterlerine rastlanmamaktadır. XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Fethülislam bölgesinden Eflak coğrafyasına gelen Yeniçeriler ve Arnavud eşkıyaları halkın topraklarına el koyması üzerine Eflak Voyvodası Osmanlı Devleti'ne şikayet etmiş. Bunun üzerine Giridli Hacı Ahmed önderliğindeki bir heyet, Eflak coğrafyasındaki kargaşanın nedenini araştırıp çözüm bulması için bölgeye gönderildi. Araştırmamızın konusu olan Giridli Hacı Ahmed'in tutmuş olduğu Risale'nin birçok boyutu vardır. Eflak'ın akarsu sistemleri ve tarıma ilişkin neredeyse eksiksiz bilgi veren Giridli, bölgedeki kaza, kasaba, nahiye hakkında teferruatlı bilgilere yer vermiştir. Bu risale Eflak'ın ilk Türkçe coğrafya kitabı mahiyetindedir. Eflak hakkında yazılmış kadı sicilleri ve tahrir defterleri gibi tarihi belgelerin olmayışı bu risalenin önemini bir kat daha arttırmaktadır.
Tanzimat'ın Trabzon'da uygulanması (1839-1856)

Trabzon eski dönemlerden beri Doğu Karadeniz Bölgesinin önemli bir ticaret merkezi olması itibariyle ülkeler arasında rekabete neden olmuştur. Şehrin stratejik ve ticari önemi Osmanlı Devleti'nin de dikkatini çekmiş ve 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından Osmanlı topraklarına ilhak edilmiştir. Fetihten sonra geleneksel Türk iskan siyaseti ile İslamlaştırılıp Türkleştirilen şehrin, ticari önemi 1774 yılında Karadeniz'in yabancı ülke ticaretine açılmasıyla birlikte daha da artmıştır. Dolayısıyla Trabzon, Tanzimat yıllarıyla birlikte hem Osmanlı Devleti hem de uluslararası dengeler açısından önemli bir merkez haline gelmiştir. Osmanlı Devleti'nin, başlangıcı XVI. yüzyıla kadar dayandırabileceğimiz bir çözülüş içine girmesi Osmanlı idarecilerini bir takım ıslahat arayışlarına sürüklenmiştir. İlk aşamada daha çok askeri alanda yapılan ıslahat hareketleri, 1839'da Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesiyle birlikte idari, mali, askeri ve diğer sahalara da yansımıştır. Önceki reform hareketlerinden çok farklı olan Tanzimat hareketinin temelini müslüman ve gayrimüslim halkın eşit tutulması oluşturmaktadır. Tanzimat'ın en radikal reformu olarak kabul edilen, vergi tahsilinin herkesin gelirine göre yapılması hususu ve halkın, oluşturulan meclisler aracılığı ile eyalet yönetimine katılması Tanzimat döneminin en belirgin özellikleridir. Tanzimat'ın uygulanması için pilot bölgelerden biri olarak seçilen Trabzon eyaletinde ilk uygulama teşebbüsü Karantina Nazırı Lebib Efendi aracılığı ile yapılmıştır. Ancak Tanzimat'ın Trabzon'da tümüyle uygulamaya konulması 1847- 48 yılında Defterdar Arif Zeki Efendi'nin eyalette bu iş için görevlendirilmesi ile olmuştur. Öncelikle eyalette Tanzimat'ı uygulayacak idari kadro belirlenmiş ve ardından Trabzon'da eyalet meclisi teşkil edilmiştir. Eyaletteki mali işler defterdar eliyle yürütülürken askeri alanda da kura usulüne geçilmiştir. Ayrıca imar faaliyetleri çerçevesinde şehir daha bayındır bir hale getirilmeye çalışılmıştır. Eyalette Tanzimat'ın ilanı, ilk aşamada memnuniyetle karşılanmasına rağmen diğer eyaletlerde vergi hususunda görülen huzursuzluk Trabzon'da da meydana gelmiştir.
Louis Sabuncu ve Sultan II. Abdülhamid'e sunduğu layihalar

1876 yılında Osmanlı tahtına oturan Sultan İkinci Abdülhamid, iktidarını güçlendirmeye çalışırken aynı zamanda iktidarını sarsmaya çalışan muhaliflere yönelik bir takım tedbirler almıştır. Söz konusu muhaliflerin hedefi padişahın şahsı, saltanatı ve hilafet müessesesi olarak sıralanabileceği gibi bir bütün halinde Osmanlı memleketi olarak da ifade edilebilir. Bu mücadele sırasında sultanın muhaliflerini sindirmek ya da kazanmak için uyguladığı yöntemlerden bazıları makam mevki teklifi, nişan - madalya itası ya da para vermek şeklindedir. Avrupa devletleri içinde İngiltere, Sultan Abdülhamid iktidarı esnasında Osmanlı hilafetinin nameşru ve uydurma olduğunu dile getirmeye başlamıştır. Bunu yaparken başvurduğu en etkili vasıta ise basın yayın organlarıdır. Hilafet meselesi ile ilgili yaptığı yayınlarla Osmanlı Devleti'ni bir hayli rahatsız eden şahıslardan biri, geniş birikimi ve dünya görüşü ile her gittiği yerde kabul gören Louis Sabuncu'dur. Louis Sabuncu, Londra'da önceleri Osmanlılar'ın lehine tavır sergilemiş, sonraları ise bir Sultan Abdülhamid ve Osmanlı hilafeti muhalifi haline gelmiş, yayınlarını da bu yönde yapmıştır. Uluslararası bağlantıları ve renkli kişiliği ile devletin başına iş açabilecek şahısları para, makam, taltif usulüyle kazanma yoluna giden Sultan Abdülhamid, Sabuncu'yu Yıldız Sarayı'nda Mabeyn-i Hümayun Mütercimi olarak görevlendirerek onu kazanmayı başarmıştır. Tezimizde Louis Sabuncu'nun hayatı, özellikle İstanbul yılları ile Sultan İkinci Abdülhamid'e sunduğu layihalar ve mütalaalar incelenmeye çalışılacaktır.
Temettuat Defterlerine göre Elmalı kazası mahallelerinin sosyal ve ekonomik durumu

Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla birlikte modern, daha eşitlikçi ve adil bir düzen oluşturmak amacıyla Osmanlı Devleti'nde idari, mali, askeri, ekonomik ve sosyo-kültürel alanda köklü değişikliklere gidilmiştir. Yayınlanan fermanla her köy ve mahalleden kazancı ölçüsünde vergi alınmıştır. Yeni bir vergi düzenlemesine gidilmesi beraberinde vergi kaynaklarının yeniden tespitini de gündeme getirmiş ve Tanzimat'ın uygulandığı bölgelerde sayımlar yapılmıştır. Osmanlı topraklarındaki tebanın emlak, arazi ve hayvanat durumlarının tespiti için yapılan bu sayımların ilki H. 1256 (M. 1840) tarihinde, ikincisi ise H. 1260- 1261 (M. 1844 -1845) tarihinde gerçekleştirilmiştir. Bu sayımlar sonucunda Temettuat defterleri serisi oluşmuştur. Defterlerde bölgedeki ahalinin ismi, lakabı, mesleği, arazileri, hayvanları, ticaret gelirleri ve emlak gelirleri gibi birçok konuda araştırmacılara ışık tutacak bilgiler yer almıştır. Yaptığımız çalışmada, 1844 ve 1845 yıllarına ait Konya Eyaletine bağlı Teke Sancağı, Elmalı kaza merkezinin sosyal ve ekonomik durumunun incelenmesi ve değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir.
Osmanlı Devleti ile Kore Devletinde kardeş katli meselesi karşılaştırılması (14-17. yy)

Bu tezde 14. yy ve 17. yy arasında Osmanlı hanedanı ve Kore'deki Joseon hanedanı (1392-1910) arasında uygulanan kardeş katli meselelerini karşılaştırılmıştır. Bu tezin ana teması ise 14. yy. ve 17 yy. arasında iki hanedanda uygulanan kardeş katli meselelerinin karşılaştırmadır. Fakat bu meseleleri daha geniş bakış açıdan incelemek için Osmanlı önce ve Joseon önce döneminde uygulanan kardeş katli meselelerinden de bahsedilmiştir. İki hanedan arasındaki kardeş katli meselelerini karşılaştırırken ilk olarak genel açıdan ortak noktaları ve farklılıkları incelenmiştir. Ondan sonra dikkat etmeye layık olan bazı ilginç noktalar üzerine özel mukayese yapılmıştır.
Ottoman-Polish realtions in the sixteenth century

Onaltıncı Yüzyılda Osmanlı-Leh İlişkileri. Wawrzyniak, Krzysztof. Yüksek Lisans, Tarih Bölümü. Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Oktay Özel. Osmanlı İmparatorluğu, Ortaçağın son dönemlerinden on sekizinci yüzyıla kadar, Lehistan ile komşuydu. Bu uzun dönem boyunca, iki devlet arasında, çeşitli düzeylerde yoğun bir alışveriş yaşandı. Onaltıncı yüzyıl, bu ilişkinin hem değişimi hem de sürekliliği açısından önemli bir yüzyıldır. Bu yüzyılda, son Jagiellonianların dönemindeki barışçı politik ve diplomatik atmosfer yerini aktif bir rekabete bıraktı. Osmanlı devlet adamları, ilk kraliyet seçimlerinin sonucunu etkilemeye ve Orta Avrupa'daki güç dengelerini korumaya çalıştılar. Bu politika, özellikle Stephan Bathory'nin döneminde (1576-1586) başarılı olmuştu. Ancak, Bathory'den sonra gelen III. Sigismund Vasa döneminde (1587-1632) Osmanlı İmparatorluğu ile Lehistan-Litvanya Birliği arasında bir yüzyıl süren askeri uyuşmazlıklar baş gösterdi. Politik ilişkilerin tersine, ticaret ve diğer ekonomik faaliyetlerde bir değişim görülmedi. Bu tez, konuyla ilgili olarak yazılmış tarihi eserleri eleştirel bir açıdan incelemekte ve on altıncı yüzyıl Osmanlı-Lehistan ilişkileriyle ilgili önemli soruları yeniden ele almaktadır. Osmanlıların, Lehistan kraliyet seçimlerini etkileme çabalan, Kazakların, Tatarların ve sınır boylarında soyluların sınırlardaki faaliyetleri incelenmiş, bunların politik ve diplomatik ilişkilerin kötüleşmesinde oynadıkları rolü tartışılmıştır. Bu bağlamda, Osmanlı-Lehistan ilişkilerinin gündelik hayattaki boyutları ve geçirdiği değişimler bu çalışmanın esas konusunu teşkil etmektedir.
4 Numaralı Amasya Şer'iye Sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi

Bu çalışmada 1642 1644 yıllarına ait 4 Numaralı Amasya Şer iye Sicil Defteri'nin transkripsiyonu yapılmıştır. Defterdeki kayıtlar konularına göre sınıflandırılmış ve değerlendirilmiştir. Çalışma 3 bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Osmanlı'nın 17. Yüzyılın ilk yarısındaki siyasi, sosyal ve ekonomik yapısı, şehir tarihçiliği ve Amasya şer'iye sicilleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. 1. Bölümde Osmanlı'da kadılık ve şer'iye sicilleri kısaca bilgilendirme yapılmıştır. 2. Bölümde 4 Numaralı Amasya Şer'iye Sicili defteri hakkında bilgiler yer alır. Bunun yanı sıra sicildeki kayıtların tasnifi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. 3. Bölümde ise transkripsiyon çalışması verilmiştir. Son olarak da genel değerlendirmenin yapıldığı sonuç kısmı ve kaynakça kısmı eklenmiştir. Transkripsiyon çalışmasının yapıldığı kısımda numaralandırma 1/1, 1/2, 1/3 şeklindedir. İlk rakam sayfanın numarasını ikinci rakam ise sayfada bulunan kayıt sırasının numarasını ifade etmekdir. Transkripsiyon kısmında okunamayan kelimelerinde '......' işareti konulmuştur. Transkripsiyon yapılırken emin olunamayan kelimeler '? işareti ile defterde boşluk olan kısımlar ise ' ' işareti ile belirlenmiştir.
Osmanlı Devleti'nin düzenlediği ve katıldığı uluslararası sergiler (1851-1900)

Osmanlı Devleti'nin Tanzimat dönemindeki sanayileşme çabasıyla uluslararası sergilere katılımı arasında paralel bir ilişki vardır. Bu tezin hazırlanmadaki amacımız ise Osmanlı Devleti'nin Tanzimat dönemindeki sanayileşme politikasının hangi düzeye geldiğini uluslarası sergilerdeki katılılımıyla incelemeyektir. Osmanlı Devleti için uluslararası sergiler; sanayileşme ve teknolojik gelişmenin dinamik ve değişken yapısını sürekli olarak takip etmenin en iyi yolu olmuştur. Uluslararası sergilerin ilk kez düzenlendiği 1851 Londra Evrensel sexrgisinden itibaren Osmanlı Devleti neredeyse bütün uluslararası sergilere katılarak XIX. Yüzyılda da uluslararası arenada siyasi ve ekonomik olarak güçlü bir aktör olduğunu göstermeye çalışmıştır. Şüphesiz ki bu çabanın altında uluslararası fuarların çıkış noktası olan sanayileşmeyi Osmanlı coğrafyasında da yaygınlaştırmak yatmaktaydı. Dolayısıyla uluslararası sergiler hem Osmanlı yöneticilerinin ekonomi hakkındaki düşüncelerinin oluşumunda hem de Osmanlı tüccarının yeni ekonomi anlayışlarını keşfetmesine büyük katkı sağlamıştır. Bu tezin giriş bölümünde Osmanlı Devleti ve Batıdaki esnaf ve mesleki örgütlenmelerine değinilmiştir. Tezin birinci bölümünde Sanayi devrimi, Osmanlı'nın Tanzimat Dönemindeki sanayileşme hamleleri, Dersaadet Ticaret Odası'nın kurulması ve İstanbuldaki yabancı devletlerin ticaret odalarına değinilmiştir. İkinci bölümde ise XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nin düzenlediği ve katıldığı uluslararası sergiler ele alınmıştır. Bu çalışmada genel olarak Başbakanlık Osmanlı arşiv belgeleri, süreli yayınlar, kitaplar, makaleler ve bazı tezlerden yararlanılmıştır.
2 numaralı Anadolu Ahkam Deterinde yer alan Kütahya Sancağı ile ilgili hükümlerin analizi

Ahkam defterleri, temelde halkın şikayet ve problemlerini çözüme kavuşturmak ve adaleti tesis etmek amacıyla düzenlenmiştir. Divan-ı Hümayun'a ulaştırılan şikayetler çerçevesinde tertip edilen ahkam defterleri, bu sorunlara devletin getirdiği çözümleri ve bakış açısını temsil etmektedir. Adalet ve devlet mekanizmalarının en iyi şekilde işlemesinde halktan gelen şikayetlerin önemli ölçüde etkinliği söz konusudur. Bu şikayetler, otokontrolün Sağlandığının göstergesidir. Çalışmamız kapsamında Kütahya'nın sosyal ve iktisadi tarihi ile ilgili araştırmalara bir katkı sağlamaya çalıştık.
Osmanlı Devleti'nde sosyalist faaliyetler üzerine bazı örnek incelemeler

İşçi sınıfının siyasal bir devrim yoluyla iktidarı burjuvazinin elinden almasını ve böylece kapitalist üretim ilişkileri yerine toplumsal üretim ilişkilerini ortaya koyarak, sınıfsız bir toplum ve dünya düzeni kurmayı amaçlayan sosyalizm, XIX. yüzyıla damgasını vuran modern fikir akımları arasında önemli bir yere sahiptir. Modern Sosyalizm, kökenleri çok eski tarihlere kadar uzansa da ciddi anlamda XIX. yüzyılda Kıta Avrupasında işçi-işveren ilişkilerine bağlı olarak önce ekonomik sonra da siyasi hayatta adından söz ettirmeye başlamıştı. Aslında Osmanlı Devleti'nde de eskiden beri ekonomik amaçlı işçi hareketleri olduğu bilinmekteyse de bu hareketler, tamamen ekonomik amaçlı olup, siyasi boyutlara varmamıştı. 19. yüzyılda değişen ekonomik ilişkilerin bir sonucu olarak ortaya çıkan ve Sanayi Devrimi ile ivme kazanan sosyalist fikirler bu yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı devlet adamlarının ve aydınlarının dikkatini çekmeye başlamıştı. Bununla birlikte, milliyet, sosyalizm, liberalizm gibi modern kavramlar Osmanlı toplumuna Avrupa'dan sızıyordu ve azınlıkların Avrupa ile daha yakın ilişkileri vardı. Bundan dolayı da Osmanlı Devleti'nde erken dönem sosyalist hareketlerin öncülüğünü azınlıklar veya gayrimüslim Osmanlı vatandaşları yapmıştı. Meşrutiyet'in iadesine kadar resmi otorite tarafından illegal kabul edilen ve yeraltı faaliyetleri şeklinde devam eden sosyalist faaliyetler, 1908 yılından sonra örgütsel anlamda ortaya çıkmaya başlamıştı. Bu çalışmada 1908 öncesi ve sonrasında Osmanlı Devleti'ndeki bazı sosyalist faaliyetler ve örgütlenmeler incelenmeye çalışılmıştır.
59 numaralı Antalya şer'iyye sicili defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H.1329-1332; M.1911-1914)

Osmanlı Devleti'nin çağdaşı olan diğer Türk-İslam devletlerine göre daha uzun ömürlü ve etkili bir güç unsuru olmasında güçlü bir askeri varlığının yanında kökleşmiş bir yazılı vesikalar külliyatına sahip olmasının da önemli bir yeri vardır. Hiç şüphesiz bu yazılı vesikalar külliyatından biri de birinci elden yazılı kaynak olarak kabul edilen Şer'iyye Sicillleri'dir. Bu çalışmada 59 Numaralı Antalya Şer'iyye Sicil Defteri esas alınarak Antalya şehrinin 1911- 1914 yılları arasındaki idari, sosyo-ekonomik durumu ve kültürel yapısı değerlendirilmeye çalışılmıştır. Değerlendirme yapılırken hem inceleme ve araştırmayı kolaylaştırmak, hem de sağlıklı bir sonuç elde edebilmek için çalışma dört bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde; Osmanlı hukuk sistemi, kadılık müessesesi ve Osmanlı Şer'iyye mahkemeleri ile görev alanı üzerinde durulmuş ve ayrıca Şer'iyye Sicilleri hakkında bilgi verilmiştir. Osmanlı devlet yapısında meydana gelen değişimler Tanzimat Fermanı ile ivme kazanmış, devletin yönetim yapısında meydana gelen bu yapısall değişikliklerden Antalya da etkilenmiştir. Antalya'nın idari taksimatı ve teşkilatı başlığı altında incelenen ikinci bölümde bu durum açıkça gözlenebilmektedir. Sosyal tarih incelemelerinin ana kaynağı olan tereke kayıtlarından hareketle üçüncü bölümde Antalya'nın sosyo-ekonomik yapısı mevcut belgeler çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Bu belgelerden hareketle Osmanlı toplum yapısının Antalya örneği ele alınarak günlük hayatta kullanılan eşyalar, ekonomik ve ticari gelişmeler aktarılmaya çalışılmıştır. Son bölüm olan dördüncü bölümde ise 59 numaralı Antalya Şer'iyye Sicilinin transkribe metnine yer verilmiştir.
Balkan Savaşları'nda işkodra müdafaası

Türk tarihinde ve milletinin hafızasında her daim acı bir olay olarak hatırlanan Balkan Savaşları, Osmanlı Devleti'nin yıkılış sürecini hızlandıran etkenlerden biri olmuştur. Şöyle ki, savaş hazırlığını bile tamamlayamayan Osmanlı Devleti, I. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ'ın dahil olduğu Balkanlı müttefiklere karşı savaşmak zorunda kalmış ve savaştığı cephelerin tümünde mağlup olmuştur. Nitekim I. Balkan Savaşı'nın sonuna gelindiğinde, Osmanlı Devleti Balkanlarda sahip olduğu toprakların neredeyse tamamını terk etmek zorunda kalmıştır. Osmanlı Devleti'nin mağlup olarak ayrıldığı Balkan Savaşları, Türk tarihi açısından vatan toprağının ne kadar önemli olduğunun altını çizerken her daim övgü ile bahsedilecek kahramanlıklara da sahne olmuştur. Kuşatma altında bulunan, Mehmed Şükrü Paşa kumandasındaki Edirne, Esat Paşa kumandasındaki Yanya ve Hasan Rıza Paşa kumandasındaki İşkodra kaleleri, tüm olumsuzluk ve zorluklara rağmen büyük kahramanlık örneği sergileyerek zor şartlar altında uzun süre müdafaada kalmaya devam etmişlerdir. Günümüzde Arnavutluk sınırları içerisine dahil olan İşkodra, ülkenin en eski yerleşim yerlerinden biridir. Bölgedeki Osmanlı hakimiyeti ise, tam anlamıyla Fatih Sultan Mehmed döneminde gerçekleşmiştir. Bu hakimiyet ile beraber bölgede, şehrin teslim edildiği 23 Nisan 1913 yılına kadar geçen süre içerisinde Osmanlı idaresi kesintisizce devam etmiştir. İşkodra, konumu itibariyle merkeze en uzak şehir olmakla birlikte Balkan Savaşları'nda en son kaybedilen kale olması bakımından da önemlidir. Karadağ ve ardından Sırp destek kuvvetleri ile kuşatılan İşkodra kalesi, kahraman kumandan Hasan Rıza Paşa ve askerleri tarafından 6.5 ay boyunca müdafaa edilmiştir. Hasan Rıza Paşa'nın 30 Ocak 1913 tarihinde, bir suikast sonucunda şehit edilmesinin ardından, kalenin idaresini ele alan Esat Toptani, kısa bir süre sonra, yapılan bir antlaşma ile şehri Karadağlılara teslim etmiş ve böylece İşkodra'daki Türk hakimiyeti sona ermiştir. Ancak Karadağlılar, hayalini kurdukları bu şehirde kalıcı olamamış, büyük devletlerin baskıları sonucunda çok geçmeden İşkodra'yı terk etmek zorunda kalmışlardır. İşkodra ise yeni kurulmuş olan Arnavutluk Devleti'nin sınırları içerisine dahil edilmiştir. Hasan Rıza Paşa ve askerlerinin İşkodra önlerinde gösterdiği kahramanlıklar, Türk milletinin, sonsuza kadar gurur kaynağı olmaya devam edecektir.
XVI. ve XVII. yüzyıllarda Kırım'da siyasi ve sosyal hayat

Kırım, eski çağlardan itibaren günümüze kadar askeri, idari, ticari, stratejik bölge olma özelliğini koruyabilmiş nadir coğrafya parçalarından biridir. Dünya tarihinin bilinen çağlarından beri İskitler, Kimmerler, Gotlar, Taurlar, Hunlar, Bulgarlar, Hazarlar, Peçenekler, Avarlar, Kıpçaklar ve Tatarların yaşadığı Kırım'da bunlara ait kültür mirası örneklerini de görmek mümkündür. XIII. yüzyılda tamamen bir Türk yurdu haline gelen Kırım, XV. yüzyıl sonlarına doğru Osmanlı devleti tabiliğine alınmış ve güçlü bir hareket merkezi olmuştur. Yaklaşık üç yüzyıl kadar Osmanlı hakimiyetinde kalan Kırım'da Osmanlı - Türk kültürünün de tesiri kendini hissettirmiştir. istanbul'un alınmasından sonra, dünyanın en kuvvetli devleti olma yolunu tutan Osmanlı imparatorluğu, Kırım vasıtasıyla uzun süre Rusya'nın Karadeniz'e çıkmasını da engellemiştir. Bu rolü sebebiyle bölgeye verilen önemi belirtmek için Osmanlı resmi çevrelerinde, 'Kırım istanbul'un kapısıdır' şeklinde bir deyim kullanılmıştır. Osmanlı devletinin, Rusya ile yaptığı savaşlarda önemli bir askeri destek görevi gören Kırım, Karadeniz açısından olduğu kadar Doğu Avrupa'nın güvenliği açısından da bir emniyet bölgesi olmuştur. Kuzey bozkırlarının mesuliyeti Kırım Türkleri'nin süvarilerine bırakılmış, Osmanlı imparatorluğu ile Kırım el ele vermiştir. Hanlığın devamlılığı bu sayede garanti altına alındığı gibi ekonomik ve kültürel gelişim bakımından da önemli netciler alınmıştır. Kefe, Osmanlıların eline geçtikten sonra şehrin ticari faaliyeti büsbütün gelişmiştir. Siyasi bakımdan ise, hanlığın Osmanlı devletine bağlanması sonucu Kırım'da istikrar sağlanmış, han oğulları arasındaki iç mücadelelerin önü büyük ölçüde alınmıştır. Hanların hemen hepsi 'rehin' veya 'resmi vazife' sıfatıyla istanbul'da bulunmuşlar, devlet erkanıyla da yakın temasa girmişlerdir. Yine hanlıkta, Osmanlı benzeri müesseselerde kurulmuştur. Bunlardan biri olan divan da; savaş ve barış meseleleri, çapul ve akın tertiplerinim kararı alınmıştır. Bunun yanında dini müseseselerde teşekkül etmiş, Altın Ordu'dakinden farklı olarak geliştirilmiş, 'kadı', 'kadıasker' 'müftü' bulunmuştur. Bu müesseselerin ihtiyacını karşılamak üzere de vakıf teşkilatı vücuda getirilmiştir. Osmanlı - Türk kültürüyle birlikte İslam kültürü de iyice yerleşmiş, gerek yazılı eserlerde ve gerekse mimari üsluplarda kendini hissettirmiştir. Ruslarla, Kırım hanlığı arasında Cengiz'in hakim olduğu topraklarda söz sahibi olma mücadelesi XVII. yüzyıla kadar devam etmiş, XVII. yüzyıl ortalarında hanlık Osmanlı devletiyle işbirliği halinde hareket ederek Rus ve Kazaklara karşı dört büyük sefer yapmıştır. Osmanlı devleti açısından bir anlamda Rusya'ya karşı tampon bölge olan Kırım'ın bu fonksiyonu XVIII. yüzyıl sonlarına kadar sürmüştür. 80