Değişime karşı tutum ölçeğinin geliştirilmesi ve kalite belgesi alan hastanelerde değişim ile örgüt kültürü arasındaki ilişkinin incelenmesi

- Temmuz 2004 tarihleri arasında, araştırma kapsamına alınan hastanelerin bağlı bulundukları genel müdürlük ve kurumların başhekim - başhemşireliklerinden gerekli resmi izinler alındıktan sonra araştırmacı tarafından uygulanmıştır. 115 Çalışmadan elde edilen veriler, kodlanarak bilgisayar ortamında sayı, yüzde, korelasyon analizi, faktör analizi, Cronbach Alfa katsayısı, bağımlı gruplarda t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçek geliştirme çalışmasında öncelikle konuya ilişkin 57 ifadelik madde havuzu oluşturulmuş, kapsam geçerliği açısından, oluşturulan madde havuzu 14 uzman görüşüne sunulmuş, ifadelerin anlaşılırlığını değerlendirmek üzere 22 kişilik gruba pilot uygulama yapılmıştır. Daha sonra, maddeler arasındaki uyumluluğu değerlendirmek amacıyla test-tekrar test (S=240) ve korelasyon değerleri (S=294) incelenmiş, güvenirlik çalışması için toplam puan ile maddeler arasındaki ilişki madde analizi ile değerlendirilmiş, yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla faktör analizi yapılmış ve ölçek dört alt boyuta ayrılmıştır. Bu boyutlar, değişimde kurumsal politika, değişimin sonuçları, değişime direnç ve değişimde yönetim tarzı olarak adlandırılmıştır. Güvenirlik açısından iç tutarlılık analizi için Cronbach Alfa katsayısı belirlenmiş ve.92 olarak bulunmuştur. Hastanelerde çalışanların kişisel durum değişkenleri incelendiğinde; çoğunluğunun 36 yaş ve üzerinde (%31.7), kadın (%68.1), lisansüstü/uzmanlık (% 41.4) eğitimine sahip olduğu, özel hastanelerde çalıştığı (%53.7), hemşire olarak görev yaptığı (%58.8), toplam çalışma yılları (%36.8) ve aynı kurumda çalışma yıllarının (%60) 5 yıl ve amuda olduğu bulunmuştur. Hastanelerin örgüt kültürüne ilişkin bulgular ele alındığında; özel hastanelerde en fazla (%36.9) işbirliği kültürünün en düşük ise güç kültürünün (8.8), kamu hastanelerinde ise en fazla (%52.7) güç kültürünün en düşük ise işbirliği kültürünün (%6.1) egemen olduğu saptanmıştır. Çalışanların değişime karşı Mumlarına ilişkin bulgular incelendiğinde, DKTÖ puan ortalaması X= 64.13 13. 12 olarak saptanmış ve çalışanların değişime karşı tutumlarının olumlu ya doğru gittiği belirtilmiştir. DKTÖ puanı ile bağımsız değişkenler karşılaştırıldığında, en düşük puan ortalamasının; önlisans mezunu, kamu hastanelerinde görevli, hekim olarak görev yapan, tepe yöneticilerini ve bir üst yöneticilerini otokratik olarak algılayan, kalite çalışmalarında rol almak istemeyen, kurumunun yeniliklere açık olmadığım düşünen çalışanlara ait olduğu saptanmıştır. 116 Ayrıca hemşirelerin DKTÖ puanlan örgüt kültürüyle karşılaştırıldığında, en düşük puan ortalamasının güç kültüründe olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak DKTÖ'nin yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu, kalite belgesi alan hastanelerdeki çalışanların DKTÖ puan ortalamasının ortalama puanın üzerinde yani değişime karşı olumlu tutuma yönelik olduğu, özel hastanelerde işbirliği kültürünün ve kamu hastanelerinde güç kültürünün egemen olduğu, kişisel durum değişkenleri ile değişime karşı tutum puan ortalamaları arasında yapılan karşılaştırma sonucunda ise, çalışanların eğitim durumları ve hastaneler arasında anlamlı farklılık bulunduğu, güç kültürü olan hastanelerde değişime karşı daha olumsuz tutumun sergilendiği belirlenmiştir.