turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
11 numaralı Kalebend Defterine göre (s. 1-196) H. 1166-1167 / M. 1753-1754 yılları arasında Osmanlı Devleti'nde suç, suçlu ve cezalar

Kalebend cezası, genel bir tanımlama ile işlediği suçlardan dolayı hüküm giyen kişinin cezasını infaz etmek üzere devlet tarafından zorunlu olarak kalede bulunmaya mahkum edilmesidir. Söz konusu mahkumiyetlerin vesikalarını ihtiva eden Kalebend defterlerinin değerlendirilmesi, Osmanlı Devleti'nin toplumsal hayatını anlamak konusunda yapılan çalışmalara katkı sağlaması bakımından önem arz etmektedir. İncelenen defterde yer alan hükümlerin çoğunu kalebend cezasına ilişkin hükümler oluşturmaktadır. Nefy ve cezirebend gibi diğer ceza türlerinin hükümlerini de barındıran 11 Numaralı Defterin H. Cemaziyel-evvel 1166 ile Zilkade 1167 (M. Mart/Nisan 1753 -Ağustos/Eylül 1754) tarihleri arasını kapsayan 18 aylık bölümü incelenerek Osmanlı Devleti'nin geniş coğrafyasında işlenmiş olan suç türlerinin ve söz konusu suçların faillerinin genel profillerinin tespiti amaçlanmıştır.
1857-1863 yıllarına ait 1764/10 numaralı Samsun şer'iyye sicil defterinin (vr.31a-60b) transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Bu çalışmayla 19. Yüzyılın son döneminde Samsun bölgesinin dini, sosyal, ekonomik ve kültürel açıdan durumunun tespitine katkıda bulunmayı hedefledik. Samsun'la ilgili kırk üç adet şer'iyye sicil defteri bulunmaktadır. Bu defterlerden şu ana kadar tespit edebildiğimiz on beş tanesi ile ilgili çalışma yapılmıştır. Yaptığımız bu çalışmayla hem Samsun'un tarihine katkıda bulunduk hem de bu şer'iyye sicillerinden birini transkribe ederek ilim dünyasına kazandırdık. Çalışma 1764/ 10 numaralı ve 1857- 1863 tarihlerini içeren Samsun şer'i mahkemesine ait şer'iyye sicil defterinin tahlilidir. Tez giriş hariç iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, araştırmanın problem ve önemi, veri toplama araçları, araştırmanın sınırlılıkları ile kullanılan yöntemler hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde şer'iyye sicillerinin tanımı ve Samsun mahkemelerinde tutulan şer'iyye sicil defterleri ve bunlar üzerinde günümüze kadar yapılan çalışmalar belirtildikten sonra, 1764/ 10 numaralı Samsun şer'iyye sicil defterinde geçen kayıtlardan yola çıkarak, Samsun'un 19. yüzyıl sonlarındaki sosyal, kültürel, ekonomik ve idari yönlerden değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde orjinal metnin latin harflerine transkripsiyonu yapılmıştır. Transkripsiyon yapılırken kayıt başlarında içerikle ilgili kısa bilgi verilmiş ve kayıtlar numaralandırılmıştır. Sonuç kısmında incelediğimiz şer'iyye sicil defterinden çıkarılan sonuçlar kısaca belirtilmiştir. İncelediğimiz 1764/ 10 numaralı defterde 242 adet kayıt bulunmaktadır. Kayıtlar vekil, kefil, vasi ve nafaka tayini, alacak verecek davası, arsa, tarla, ev ve hisse satışı, tereke taksimi, kamu görevlisi tayini, çalınmış veya kaybolmuş mallarla ilgili hükümlerden oluşmaktadır. Çalışma 1857- 1863 yıllarında Samsun şer'i mahkemesine intikal eden olayları kapsamaktadır. Buradan elde edilen sonuçları toplumun tamamına genellememiz ve buradan genele ilişkin bir hükme ulaşmamız doğru bir yaklaşım olmamaktadır.
Anadolu'da faaliyet gösteren menzilhaneler (1690-1750)

Anadolu'da Faaliyet Gösteren Menzilhaneler (1690-1750)Osmanlı Devleti'nde resmi ulaşım ve haberleşme, menzilhane adı verilen istasyonlar vasıtasıyla sağlanmıştır. Menzilhanelerin konumları büyük ölçüde yol sistemine göre belirlenmiştir. Osmanlı yol sistemi Anadolu ve Rumeli olmak üzere iki kısımda değerlendirilmekte olup, bu çalışma esnasında 1690- 1750 yılları arasında Anadolu'da faaliyet gösteren menzilhaneler; işlevleri, isimleri, konumları, hukuki nizamları ve finansmanları bağlamında, ayrıntılı ve sistematik olarak incelenmiştir. Dört bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, menzilhaneler hem kavramsal olarak hem de mekansal özellikleri bağlamında tanıtılmışlardır. İkinci bölümde Anadolu'da faaliyet gösteren 166 menzilhane, hizmet verdikleri ana yollara göre tasnif edilmek suretiyle; isimleri, konumları ve bağlantıları açısından, analiz edilmişlerdir. Üçüncü bölüm menzilhanelerin hukuki nizamlarını analiz etmeye yönelik olup, bunun için öncelikli olarak menzilhanelere hangi birimler tarafından ve ne şekilde nizam verildiği ele alınmıştır. Ayrıca menzilhanelerin idareleri, denetimleri ve faydalanılma koşulları gibi hususlar da ayrıntılı biçimde anlatılmıştır. Dördüncü bölüm ise menzilhanelerin masraflarını ve finansmanlarını incelemeye yönelik şekillendirilmiştir.
17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Kızıldeniz ve Basra Körfezi'ne karşı politikası

Kızıldeniz ve Basra Körfezi stratejik ve ekonomik açıdan aynı zamanda kutsal toprakların güvenliği bakımından Osmanlı Devleti için büyük bir ehemmiyete sahipti. 17. yüzyılda Avrupa ve İran'la devam eden savaşlar yüzünden Kızıldeniz ve Basra Körfezi'nde Osmanlı Devleti'nin nüfuzu zayıflamıştır. Nüfuzu azalmasına rağmen varlığını diplomatik yollarla sürdürmüş ve kendisine gelebilecek tehlikelere karşı korunmuştur. Osmanlı Devleti'nin gemilerinin Avrupalı devletlerin gemileri karşısında güçsüz ve yetersiz kalması Osmanlı Devleti'ni, Kızıldeniz ve Basra Körfezi'nde var olan nüfuzunu korumaya ve mevcut topraklarını muhafaza etmeye sevk etmiştir. 17. yüzyılda Kızıldeniz, Basra Körfezi ve Hint Okyanusu'nda Portekiz'in dışında İspanya, Hollanda ve İngiltere gibi diğer Avrupalı devletler ortaya çıkmıştır. Batılı güçler, şirketler tesis ederek doğuda ticarete dahil olmuşlardır. Hollanda, 1602 yılında Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'ni kurarak doğuda ticari faaliyetlerine devam etmiştir. Söz konusu Hollanda Şirketi elinde bulundurduğu geniş yetkileri kullanarak geniş alanlara yayılmıştır. Ticaret maksadıyla kurulan şirket kuruluş amacının dışına çıkarak sömürgeci bir güce dönüşmüştür. İngiltere ise, İngiliz Doğu Hindistan Şirketi adı altında Basra Körfezi'nde sömürgeci nüfuzunu sağlamlaştırmaya çalışmış ve bölgede yerel güçlerle ittifaklar yapmıştır. Hollanda ve İngiltere Portekiz'e karşı birer rakip olarak ortaya çıkmıştır. İngiliz ve Hollandalıların karşısında Portekiz'in Basra Körfezi'ndeki üstünlüğü sona ermiştir. Söz konusu çalışma bu bağlamda ele alınacak olup Osmanlı Devleti'nin Kızıldeniz ve Basra Körfezi'ne karşı politikası ve Avrupalı devletlerin kurdukları şirketler üzerinden yaptıkları çalışmalar değerlendirilecektir.
Trabzon Eyaleti'nde Devlet-Postnişİn ilişkileri (1789-1838)

Osmanlı sosyal ve ekonomik yapısında önemli bir yere sahip olan tarikatlar ve mensupları ile ilgili olarak 19. yüzyıl başlarında bazı düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Bu düzenlemelerin planlanması, altyapısının oluşturulması ve tatbik edilmesinde Osmanlı yönetimi belli bir program dahilinde hareket etmiştir. Uygulamaya konulan bu düzenlemelerin tatbikine İstanbul ve çevresindeki tekke ve zaviyeler ve bunların mensupları ile başlanmıştır. Bu düzenlemelerin, Anadolu'daki önemli eyaletlerden birisi durumunda bulunan Trabzondaki tasavvuf hayatı üzerinde de etkileri olmuştur. Bununla birlikte, söz konusu düzenlemeler Trabzon Eyaleti'nde, yalnızca tekke-zaviye vakıflarının Evkaf-ı Hümayun Nezareti vasıtasıyla denetim altına alınması ve tekke-zaviyelerin postnişinlik ve tevliyet görevlerine yapılan müdahalelerin önlenmesi hususlarında başarılı olunmasına katkı sağlamıştır. Kapatılan Bektaşi tekke ve zaviyeleri ve bunların mensupları ile ilgili olarak Anadolu ve Balkanlardaki birçok önemli eyalette gerçekleştirilen soruşturmalardan Trabzon Eyaleti dahilindeki şehir ve kasabalardaki tekke ve zaviyeler ise fazla etkilenmemiştir.
Travels in Greece, Turkey and the Holyland (1817-1818) isimli seyahatnamenin Türkçeye tercüme edilerek değerlendirilmesi

Osmanlı tarihi üzerine yapılan çalışmaları destekleyen kaynaklar arasında seyahatnameler önemli bir yer tutmaktadır. İstanbul'un fethinden itibaren sınırlarını genişleten Osmanlı Devleti, yıkılışına dek her dönemde farklı milletten seyyahların akınına uğramıştır. Bu doğrultuda 19. Yüzyıla gelindiğinde de pek çok Batılı seyyah, Osmanlı'nın çeşitli ülkelerini ziyaret ederek izlenimlerini kaleme almıştır. Bu çalışmada, 19. Yüzyılın başlarında Osmanlı ülkesine seyahat etmiş Fransız seyyah Louis Nicolas Philippe Auguste de Forbin'in; Travels in Greece, Turkey and the Holy Land isimli seyahatnamesinin transkripsiyonu yapılarak, seyahatname de yer alan bilgiler mevcut literatüre uygun olarak analiz edilmiştir. Bu çalışma doğrultusunda seyahatin yapıldığı 1817- 1818 yılları arasında Osmanlı devletinin siyasi, sosyal ve ekonomik anlamda içinde bulunduğu durum ve devletin genel yapısına dair araştırmacılara bir nebze de olsa bilgi verilmesi amaçlanmıştır.
Vehip Paşa 'nın hayatı ve askeri faaliyetleri

Vehip Paşa Osmanlı Devleti'nin son döneminde etkili olmuş, üstlendiği görevlerden dolayı adını duyurmuş bir komutandır. Bu çalışma ile amacımız; bir asker biyografisi olarak Vehip Paşa'nın hayatını, özellikle tarihimizde önemli bir yer tutan Balkan ve I. Dünya Savaşı'ndaki askeri faaliyetlerini, yurt dışına çıkmasından sonra yürüttüğü muhalif hareketleri ve Habeşistan Savaşı'ndaki rolünü ayrıntılı olarak açıklamaktır. Bu araştırma ile Vehip Paşa'nın 1875 yılından 1940 yılına kadar olan hayatı esas alınarak içinde yer aldığı faaliyetler açıklanmaya çalışılmıştır. Bu kapsam ve amaç doğrultusunda tez ortaya konulurken; Vehip Paşa ailesinden alınan notlar, mektuplar, Cumhurbaşkanlığı Arşivi, Genelkurmay ATASE Arşivi, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Milli Savunma Bakanlığı Arşiv Müdürlüğü, Emekli Sandığı Arşivi, TBMM Kütüphanesi, Milli Kütüphane ve Üniversite kütüphanemizden yararlanılmıştır. 1875 yılında Yanya şehrinde doğan Vehip Paşa, İttihat ve Terakki içinde aktif bir görev üstlenmiş, Manastır'da II. Meşrutiyeti ilan eden beyannameyi okumuş, 31 Mart Olayı sonrasında Harp Okulları komutanlığı görevine getirilmiştir. Balkan Savaşı'nda Yanya'yı savunan, 1914 yılında Hicaz Fırkası komutanı ve Hicaz valisi olarak Şerif Hüseyin'le mücadeleye giren Vehip Paşa, Birinci Kanal Seferi'nden sonra II. Ordu komutanlığına tayin edilmiş ve Çanakkale Cephesi'nde Güney Grubu komutanı olarak görev yapmıştır. Erzurum'un kaybedilmesinden sonra III. Ordu komutanlığına getirilen Vehip Paşa, 1916 yılında bazı başarılar kazanmasına rağmen, Trabzon ve Erzincan'ın kaybıyla sonuçlanan mağlubiyetler yaşamıştır. Vehip Paşa, 1917 Bolşevik İhtilali'nden sonra Rus ordularının geri çekilmesiyle III. Ordu komutanı olarak Erzincan, Trabzon, Rize, Gümüşhane, Erzurum, Kars, Ardahan, Iğdır, Van, Batum ve Gümrü'nün alınmasında, Türk kuvvetlerinin önce 1914, daha sonra da 1877 sınırına ulaşmasında ve daha ilerilere gitmesinde aktif bir rol oynamıştır. Vehip Paşa, Şark Ordular Grubu komutanlığına getirilmişse de Türk ordusunun Kafkaslar'a girmesiyle Almanlarla yaşanan mücadeleler ve kendisi hakkında ortaya atılan yolsuzluk iddiaları üzerine Umumi Karargah emrine alınmıştır. Mondros Ateşkes Antlaşması'yla ortaya çıkan İttihatçı düşmanlığından Vehip Paşa da nasibini almış ve hakkında çeşitli iddialar ortaya atılmıştır. Bu arada tutuklanmış, Bekirağa Bölüğü'ne konulmuş ve Ermeni tehciri ile ilgili ifade vermiştir. İfadesinde; bir taraftan İttihatçıları suçlamış, diğer taraftan da ileri harekat sırasında Ermenilerin yaptıkları zulümleri ayrıntılı olarak anlatmıştır. Vehip Paşa Mondros Ateşkesi'nden sonra birçok İttihatçı gibi yurt dışına gitmeyi tercih etmiş ve 1939 yılına kadar zorunlu bir sürgün yaşamıştır. Bu dönemde önce askerlik mesleğinden, sonra da vatandaşlıktan çıkarılmıştır. Vehip Paşa, yurtdışı günlerinde Türkiye'nin yeni rejimine muhalif olarak hareket etmiş ve çeşitli olaylara karışmıştır. İsmet İnönü'nün cumhurbaşkanlığı döneminde, 150'liklerin affı sonrasında 1939 yılında tekrar vatandaşlığa alınan Vehip Paşa, yurda döndükten kısa bir süre sonra 1940 yılında vefat etmiştir.
Mehmed Said Galib Efendi'nin diplomasi kariyeri (1802-1812)

XIX. yüzyılın ilk çeyreği Osmanlı İmparatorluğu'nda, Batıya açılma, reform programına model arayışları, isyanlar ve merkeziyetçilik politikalarının ağırlık kazandığı süreç olmuştur. Dönemin en önemli simalarından olan Mehmed Said Galib Efendi'nin faaliyetleri aynı zamanda bir dönemin panoraması olmuştur. Bu çalışmada Mehmet Said Galib Efendi'nin diplomatik faaliyetleri ele alınarak III. Selim devri sonlarından II. Mahmud devri ortalarına kadar Osmanlı Devleti'nin dış siyaseti, içeride yaşanan siyasi, askeri ve sosyal çalkantıların perde arkası sunulmuştur.
Vilayet-ı Şarkiye'de Mondros Mütarekesi'nin uygulanışı ve itilaf devletleri tarafından kontrolü

Jüri: Doç. Dr. Selamı KILIÇ Jüri: Jüri:...... Osmanlı Devleti'nin siyasi ve askeri geleceğini derinden etkileyen bir yere sahip olan Mondros Mütarekesi İtilaf Devletleri'nin elinde Anadolu'yu parçalamak için bir araç haline getirilmek istendi. Bu açıdan Ermeni ve Rum isteklerinin odağında yer alan Vilayat-ı Şarkiye diğer bölgelere oranla büyük önem arz ediyordu. 9. Ordu; mütarekenin on birinci maddesi gereği, Güney Kafkasya ve Kuzeybatı İran'ı boşalttı. Fakat İngiltere'nin baskısı üzerine Elviye-i Selase'yi de boşaltarak 1914 sınırına çekilmek zorunda kaldı. Tahliye sonrası ordunun genel yapılanması çerçevesinde yeniden teşkilatlandırılan 9. Ordu, 15. Kolordu'ya dönüştürüldü. Birçok birlik lağvedildi. Beşinci madde uyarınca kolordu 1310- 1313 doğumlulardan oluşturuldu. Bunların dışındakiler terhis edildi. Gerek 9. Ordu Komutanlığı, gerekse 15. Kolordu Komutanlığı teslimi gereken silahlan İstanbul'a gönderdi. Fakat İtilaf Devletleri kadro fazlası silahlarında tesliminde ısrar etmesi üzerine, Kolordu komutanlığı çeşitli gerekçeler ileri sürerek bunları teslim etmedi. İngilizlerin her fırsatta mütarekeye aykırı isteklerde bulunması ve hükümeti bunları uygulamaya zorlamasına tepki olarak halk tarafından çeşitli örgütler oluşturuldu. Bu teşkilatlar daha sonra Milli Hareketin çekirdeğini meydana getirdi.
Trabzon gazetesine göre Trabzon vilayeti (1906-1907)

Bilinen tarih dönemlerinde Trabzon için en önemli kayıt şehrin Karadeniz kıyılarında her zaman çok önemli bir yerleşim merkezi olduğudur. Bu önem muvakkat zamanlar hariç XIX. yüzyıla değin sürmüştür. XIX. yüzyıldan sonra ise kentin önemi daha da artmıştır. Trabzon bu yüzyıldan sonra uluslararası bir liman kenti olarak transit ticaretin en önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir. Şehir de buna paralel olarak büyümüş, ancak büyüdükçe büyük devletlerin iştahını kabartmıştır. Konumuz Trabzon kentinin ekonomik olarak zirvesini yaşadığı bu yüzyılın başlarına ait iki yılı yani 1906 - 1907 yıllarını kapsamaktadır. Kaynağımız ise 1869 yılında yayın hayatına başlayıp 1916 yılına kadar haftalık olarak vilayet matbaası tarafından fasılasız basılan Trabzon Gazetesi'dir. Trabzon Gazetesi'nin mevcut tek koleksiyonu, Trabzon il Halk Kütüphanesi'ndeki 3398 katolog numarasıyla kayıtlı olan 44 nüshalık koleksiyondur. Bu koleksiyon 16 Mart 1906 tarihli nüsha ile başlayıp 7 Mart 1907 tarihli nüsha ile bitmektedir. Trabzon Vilayet Salnameleri'nin son sayısının 1904 yılı için çıkması kaynağımızın önemi hakkında bize yeterli bilgiyi vermektedir. Haftalık çıkan gazete Osmanlı İmparatorluğu genelinde ve Vilayet dahilinde haberlere yer vermektedir. Vilayeti bilgilendiren haberler 'Şuun-u Vilayet başlığı altında zikredilmektedir. Biz esas olarak çalışmamızı mezkur başlık altında yer alan havadislere dayandırdık. Araştırmamızın giriş bölümü Trabzon tarihinin dönüm noktalarına ve Trabzon Gazetesi'nin tanıtımına ayrılmıştır. Girişten sonra tez üç bölüme ayrılmıştır. Üç bölümde de tamamen Trabzon Gazetesinden elde edilen veriler kullanılmıştır. Birinci bölümde Vilayet Yönetimi, ikinci bölümde Ekonomik Hayat, üçüncü bölümde de Sosyal Hayat ve Sonuç kısımları yer almaktadır. Ekler bölümünde de 44 nüshalık koleksiyonda yer alan haber başlıkları verilmiştir. 47 yıl haftalık olarak fasılasız çıkan Trabzon Gazetesi'nin mezkur nüshalar hariç diğer nüshalarının elde olmaması Trabzon şehri için büyük bir talihsizliktir. Ancak mevcut nüshalar kapsadığı dönem itibarıyla Trabzon mülhakatı için boşluğu rahatlıkla ve fazlasıyla doldurabilmektedir. Bu tez esas olarak iki şeyi amaçlamaktadır. Trabzon Gazetesi'ni tanıtmak ve gazete yardımıyla 1906- 1907 yılları arasında Trabzon yaşantısını aydınlatabilmek. VI
Islahat-ı Esasiye-i Osmaniye fırkası ve faaliyetleri (1909-1913)

18. yüzyılın sonlarına doğru dünyada güçlenmeye başlayan hürriyet, eşitlik, adalet ve insan hakları gibi fikirlerin etkisiyle gücünü kaybeden Mutlakıyet rejimleri, yerini Meşruti yönetim tarzına bırakmıştır. Meşruti sistem sayesinde yönetime katılma hakkını elde eden halk, bu hakkını siyasi partiler aracılığıyla kullanmaya başlamıştır. Osmanlı Devleti, Meşruti idare ile 1876 yılında Kanun-ı Esasi'nin yürürlüğe konmasıyla tanışmasına rağmen siyasi partilerin kurulması 1908 yılında gerçekleşmiştir. Bu siyasi partilerden en önemlisiMeşrutiyet'in ilanını sağlayan, sonrasında yapılan seçimlerde meclisteki çoğunluğu elinde bulunduran ve kendisine karşı birçok muhalif fırka kurulan İttihat ve Terakki Cemiyeti'dir. İttihat ve Terakki iktidarına karşı kurulan muhalif fırkalardan birisi de Stockholm eski Sefiri Şerif Paşa tarafından 1909 yılında Paris merkezli olarak kurulmuş olanIslahat-ı Esasiye-i Osmaniye Fırkası'dır. Yurtdışında kurulması nedeniyle seçimlere katılamamış olan ancak 1913 yılına kadar muhalif bir fırka olarak siyasi yaşamını devam ettirenFırka, İttihat ve Terakki'ye karşı muhalefetini, aynı zamanda Fırka'nın yayın organı olma özelliğini de taşıyan, Meşrutiyet Gazetesi'nde dile getirerek basın-yayın yoluyla sürdürmüştür. Ülke içindeki muhalif çevrelerle ilişkilerini güçlü tutmak isteyen Şerif Paşa, bir taraftan da yurt dışına kaçan muhaliflerin sığınağı olmuştur. Yurt içindeki muhalifleri Cemiyet-i Hafiye adlı bir örgüt ile teşkilatlandıran Şerif Paşa, İttihat ve Terakki'nin durumu fark etmesiyle deşifre olmuş, örgüt mensupları Divan-ı Harp'te yargılanarak cezalandırılmıştır. Büyük Kabine'nin kuruluşuna kadar sadece Meşrutiyet gazetesi vasıtasıyla faaliyetlerini sürdüren Şerif Paşa; İttihatçıların, Halaskaran-ı Zabitan olayı ile iktidardan uzaklaştırılması neticesinde yurda dönmüş ancak Bab-ı Ali Baskını'ndan sonra birçok muhalif gibi yurt dışına kaçmak zorunda kalmıştır. 1913 Ağustosuna kadar varlığını sürdüren Islahat-ı Esasiye-i Osmaniye Fırkası, Paris'e kaçan Hürriyet ve İtilafçılarla birleşmiştir. Daha sonra yurt dışına kaçan muhalifler, Şerif Paşa öncülüğünde Paris'te Milli Muhalefet Fırkası'nı kurmuşlarsa da herhangi bir başarı elde edememişlerdir. Bu tezde önceleri İttihat ve Terakki ile birlikte hareket eden ancak sonrasında Cemiyet'e muhalif olan Şerif Paşa ve O'nun kurduğu Islahat-ı Esasiye-i Osmaniye Fırkası'nın kuruluş amacı ve süreciyle yürütmüş olduğu faaliyetlerine değinilecektir.
1735-1737 yılları arasında Konya'da sosyal yaşam: 53 Numaralı Konya Şeriye Sicili'ne göre

Şer'iyye sicilleri muhteva olarak çok geniş bir kaynaktır. Çalışmamıza konu olan 53 numaralı Konya Şer'iyye sicilinde sosyal hayatla ilgili belgeler seçilerek çevirisi yapılmıştır. Aile ve sosyal düzeni bozan suçlar, yöneticiden şikayetçi olma, bekaret, zehirleme gibi olaylar dikkati çekmektedir. Nişan ve evlilik ile ilgili belgelerde yalnızca sorunlar yaşandığında kayda geçtiği görülmüştür. Boşanma ile ilgili belgeler genel olarak kayda geçmişştir. En sık görülen boşanma şekli muhaladır. Sosyal suçlara verilen cezaların uygulanmasında mahallelinin verdiği istihbarat önemli yer tutmuştur. Genellikle para ve ta'zir cezalarının uygulandığı görülmüştür. Osmanlı devleti toplum düzeninin idamesine büyük önem vermiştir. Şer'iyye sicillerinde bunun örnekleri görülmüştür.
Osmanlı kadın dergilerine bir örnek: Mürüvvet

Tanzimat dönemi, Osmanlı Devleti'nin yeniden yapılandığı bir dönemdir. Etkisini pek çok alanda gösteren bu değişim ve dönüşümün Osmanlı basın tarihine de çeşitli derecelerde yansıması olmuştur. Bu çerçevede ilk gazete ve dergiler ortaya çıkmaya başlamıştır. Sosyal hayatta sesini duyuramayan Osmanlı kadını basın aracılığıyla bu imkanı bulmuştur. İlk kadın gazete ve dergilerinden olan Mürüvvet dergisi Osmanlı basın tarihinde kısa süreli olmasına rağmen sembolik öneme sahip bir dergidir. Muhafazakar bir çizgide yayın yapan Mürüvvet, mizanpaj vb. teknik özellikleriyle dikkat çekmiş bir süreli yayındır.
12 numaralı Niğde Şer'iyye Sicil Defteri

bölümünün yaklaşık ilk on sayfası İ'lamlar'dan oluşmaktadır. Burada Kadı'nın; alım-satım, vasi tayini, vekalet, miras gibi konularda verdiği kararları ihtiva etmektedir. Burada yer ve hadisenin özellikleri ayrıntılı bir şekilde anlatılmış ve buna tanıklık eden kişilerde adlarıyla birlikte izah edilmiştir. Bundan sonraki sayfalar son sayfa hariç Hüccetler' den meydana gelmiş mahkeme tutanaklarıdır. Bunlar da konularını; alacak-verecek, nafaka, evlenme-boşanma, mihir, ibra ve iskat, emlak ve emvalin fuzulen zabtı ve müdahaleye dair belgelerden oluşmaktadır. Bu kısımda da anlatılan mevzular tafsilatlı bir biçimde tutanaklara dökülmüş ve hazır olan şahitlerin huzurunda zabt altına alınmışlardır. Ayrıcı dikkat çeken bir husus gayr-i müslimlere ait birçok tutanakta bu bölümde yer almaktadır. Özellikle kişi adlarının lakaplarıyla birlikte verilmesi o dönem sosyal özellikleri içerisinde yer almaktadır. Yine tarihlendirmeler üzerinde de titizlikle durulmuştur. Buna göre bütün bu tutanaklar 1897 yılında kağıda geçirilmiş ve o dönem Niğde, Konya, Aksaray ve civar bölgelerde yaşanan hadiseler mahkeme kayıtlarında yer almıştır. Son sayfa yine bir İ'lam kaydıdır. VI
1858 numaralı Trabzon şer'iyye sicilinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi (H.1102-1104, m.1691-1693)

Bu çalışmada, 1858 Numaralı Trabzon Şer iyye Sicili'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesi yapılarak genelde Osmanlı Tarihi ve özelde Trabzon Tarihi çalışmalarına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Çalışmanın ana konusunu meydana getiren sicil defteri H. 1102 -1104/ M. 1691- 1693 yılları arasındaki kayıtlardan oluşmaktadır. Bu kayıtlar sosyal, ekonomik, kültürel, iktisadi ve hukuki açılardan bilgiler vermektedir.' 1858 Numaralı Trabzon Şer iyye Sicili'nin Transkripsiyon ve Değerlendirilmesi (H. 1102 -1104/ M. 1691 -1693)' adlı bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin amacı ve yöntemi kısaca belirtilmiştir. Daha sonra Trabzon Tarihi ve defterin kayıt altına alındığı yıllardakiOsmanlı Tarihi hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Trabzon Şer iyye Sicili kullanılarak yapılan çalışmaların detaylı bir listesi bulunmaktadır. Bu kısımda Trabzon kadı sicilleri kullanılarak yazılan kitap, makale ve doktora tezlerinin isimleri ile yüksek lisans tez çalışmaları belirtilmiştir. İkinci bölüm ise üç ana başlıktan oluşmaktadır. Öncelikle sicilin genel özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra defter içerisinde bulunan kayıtlar konularına göre tasnif edilmiş ve tek tek değerlendirilmiştir. Son olarak defter içerisindeki idari taksimat, mesleklerinanalizi, kayıtlarda geçen önemli kişilerin isimleri ve şehirde bulunan önemli yapılar tek tek belirtilmiştir. Çalışmanın ekler kısmında ise 1858 numaralı Trabzon Şer iyye Sicili'nin transkripsiyon edilmiş kısmı bulunmaktadır.