turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Akdeniz'de Osmanlılar ve Habsburglar 1550-1600: Siyaset-ticaret-ziyaret

1550- 1600 yılları, daha sonraki etkileri dikkate alındığında Osmanlı-Habsburg ilişkileri bakımından önemli gelişmelerin olduğu bir zaman dilimidir. Bu yıllar hem iki imparatorluğun sıkça anlaşma yaptığı ya da var olanları tecdid ettiği bir barış zamanı, hem de şiddetli çatışmalar dönemidir. İki imparatorluk diplomatik ilişkilerini geliştirirken Avrupa'da özellikle Almanca ve Latince olarak yazılan eserler aracılığı ile Türkleri ve İslam'ı tanıma gayretleri de sürdürülüyor, bir taraftan da bu ezeli düşmana, ama aynı zamanda daha müsamahakar bir yönetimi olduğu düşünülen Osmanlı idaresine, halkın meyletmesinin önüne geçmek amacını da güderek karalayıcı bir antipropaganda yürütülüyordu. Avrupa topraklarının Türk akınlarına karşı savunması ciddi bir problem oluşturuyor, bunun için gerekli olan vergiler Türk Vergisi adıyla toplanıyordu. Osmanlı topraklarına çeşitli sebeplerle gelenler yazdıkları seyahatnameler yanında Avrupa'ya taşıdıkları çiçekler, ağaçlar, hayvanlar, el yazması kitaplar aracılığı ile tarihin akışında etkili oluyorlardı. Diplomatik bağların kurulmasında en önemli role sahip kişilerden biri olan Habsburg elçisi Busbeck'in mektuplarında belirttiği gibi Avrupalılar aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğunu ve Türkleri tanımakla kalmamışlar, onlardan öğrenmeleri gereken çok şey olduğunu fark etmişler, kendi eksikliklerini her türlü kurumu ve anlayışı ile kendilerininkinden çok farklı olan bu büyük devleti, yabancı toplumu gözlemleyerek tamamlayabileceklerini de idrak etmişlerdir. Bu çarpıcı dönemin, olayları ve kişileri ile birlikte karşılıklı olarak araştırılarak değerlendirilmesi bu çalışmanın ana eksenini oluşturmaktadır.
Liberalizmden korumacılığa yönelen Osmanlı iktisat düşüncesi: Namık Kemal-Sakızlı Ohannes Efendi-Akyiğitzade Musa

Bu tezde; ilk olarak Namık Kemal, Sakızlı Ohannes Efendi ve Akyiğitzade Musa gibi düşünür ve devlet adamlarının yaklaşımlarından bahsedilmiştir. Sonrasında Osmanlı Sanayi, Ticaret ve Tarım Alanında Açılan Okullar, Avrupa'ya Öğrenci Gönderilmesi, Milli Bankalar, Milli Fabrikalar, II. Meşrutiyetten Sonra Sanayileşme Anlayışı, Köylüyü Topraklandırma Politikaları, Milli İktisat ve Milli Burjuvazi, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Ticaret ve Sanayi Politikaları, Ulaşım ve Sermaye başlıklarına değinilmiştir. Akabinde liberalizm ve korumacılık kavramlarına değinilmiştir. Osmanlı Devleti ekonomisinin liberalizmden korumacılığa yöneliş sürecinden bahsedilmiştir. Korumacılığa yönelişin nedenleri anlatılmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nı nasıl finanse ettiği ve karşılaştığı sorunları nasıl çözdüğü anlatılmıştır. Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki politikalarında dönemin düşünürlerinin etkisinin olup olmadığı incelenmek istenmiştir. Liberalizmin mi yoksa korumacılık mı daha faydalı sorusuna cevap aranmıştır. Ayrıca korumacılığın Osmanlı Devleti için daha faydalı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Liberalizmin Osmanlı Devleti'ne uygun olmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak Liberalizm, Korumacılık, Namık Kemal, Sakızlı Ohannes Efendi ve Akyiğitzade Musa, Osmanlı İktisat Düşüncesi gibi başlıklara değinilmiştir.
Eyüp Sabri Paşa'nın tarih-i vehhabiyan eseri ışığında Osmanlı mütefekkirlerinin vehhabilik telakkisi

Eyüp Sabri Paşa, Osmanlı Devleti'nin Tanzimat Döneminde yaşamış bir Osmanlı mütefekkiridir. Aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin Bahriye teşkilatında çeşitli devlet görevleri yapmış bir devlet adamıdır. Eyüp Sabri Paşa'yı devlet adamı kimliği yanında kaleme aldığı eserler ve hayatı açısından değerlendirdiğimiz zaman, karşımıza çok yönlü bir Osmanlı mütefekkiri çıkmaktadır. Tarih, siyaset, din, toplum gibi konuları ihtiva eden birçok eser kaleme almıştır. Eyüp Sabri Paşa'nın kaleme aldığı bu çalışmalar içerisinde dikkat çekici olan eserlerinden birisi Hicaz'da görev yaptığı günlerde, bölge halkından dinlediği meseleler üzerinden ve kendisinden önce yazılmış kaynaklardan yola çıkarak yazdığı Tarih-i Vehhabiyan isimli eseridir. Tarih-i Vehhabiyan, Necd bölgesinde dini aslına döndürme, ihya etme ve dine sokulmuş olan bidatlerle mücadele söylemi ile yola çıkan Muhammed b. Abdülvehhab tarafından sistemleştirilen, daha sonra da kısa bir süre içinde siyasallaşan Vehhabilik hareketinin, ilk dönem Hicaz bölgesinde gerçekleştirdiği siyasal aksiyonları ele almaktadır. Tarih-i Vehhabiyan eseri münferit olarak Vehhabilik konusunu ele almasından dolayı Osmanlı Devleti'nin ve mütefekkirlerinin Vehhabilik konusunda bakış açılarının anlaşılması adına önem arz etmektedir. Ayrıca Eyüp Sabri Paşa'nın Tarih-i Vehhabiyan'ı kaleme aldığı dönemin öncesinde ve sonrasında da dönemin bazı Osmanlı mütefekkirleri de Vehhabilik konusunu ele almışlardır. Bunlar arasında Ahmet Cevdet Paşa, Ömer Cabi Efendi, Haydarizade İbrahim Efendi, Hüseyin Hüsni, Ömer Rıza gibi isimleri saymak mümkündür. Bunun yanı sıra Osmanlı Devleti'nin resmi bakış açısını da anlamamız için dönemin vak'a-nüvis'lerinin eserlerinde ve resmi yazışmalarda da Vehhabilik meselesine dair zengin bilgiler bulunmaktadır. Bu çalışmada öncelikle Eyüp Sabri Paşa'nın hayatı ve kişiliği ele alınmış olup, Tarih-i Vehhabiyan eseri Eyüp Sabri Paşa'nın kişiliği üzerinden değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra hem güncel çalışmalardan yararlanılarak hem de dönemin Osmanlı mütefekkirlerinin kaleme aldığı çalışmalar ve Osmanlı Devleti'ne ait resmi yazışmalar üzerinden karşılaştırmalar yapılmak sureti ile Tarih-i Vehhabiyan eseri incelenmeye çalışılmıştır.
Osmanlı tekstil sektöründe meydana gelen gelişmeler çerçevesinde basma fabrikasının kuruluşu ve faaliyetleri (1846-1876)

Bu çalışmada, Tanzimat Fermanı'nın ilanının ardından, 1840'lı yıllarda Osmanlı Devleti tarafından kurulan Fabrika-yı Hümayun olarak anılan tesislerden biri olan Veliefendi Basma Fabrikası'nın kuruluşu ve faaliyetleri incelenmektedir. Basma Fabrikası'nın yapımına 1845 yılında karar verilmiş ve 1846 yılı İlkbaharında inşa çalışmalarına başlanmıştır. 1848 yılının ilk aylarında fabrika binası tamamlanmış ve üretim faaliyetlerine düzenli şekilde 1848 Mart'ından itibaren başlanmıştır. Fabrikanın makineleri Avrupa'dan getirilmiş ancak bazı mekanizmalar, bir takım alet, edevat ile bazı malzemeler ise İstanbul'dan ve buradaki devlete ait sanayi kuruluşlarından temin edilmiştir. Fabrikadaki mevcut makinelere 1850'li, 1860'lı ve 1870'li yıllarda Avrupa'dan ithal edilen yenileri eklenmiş ve tesisin kapasitesi yaklaşık üç kat arttırılmıştır. Fabrika ilk on yıl kar eden bir kuruluş olmamasına rağmen, özellikle ürün çeşidini sınırlayıp sürümü olan mamullerin üretimine yönelince ve üretim kapasitesini arttırınca kar eden bir kuruluş haline gelmiştir. Ürün çeşidini ağırlıklı olarak pamuklu kumaş oluşturmaktaydı. Fabrikanın mamulleri başta Osmanlı askerlerinin yazlık kıyafetlerinde olmak üzere, Tersane, Saray ve Hanedan üyeleri, ileri gelen devlet adamları ve memurlar ile İstanbul'daki diğer sanayi kuruluşları tarafından da kullanılmıştır. Fabrika mamullerinin halk tarafından kullanılması için de İstanbul'da çeşitli satış noktaları oluşturulmuş, ayrıca mamullerin yurt dışında yabancı tüccarlar eliyle satılması doğrultusunda zayıf da olsa birkaç teşebbüs gerçekleştirilmiştir. 300 kişiyi aşkın kişinin çalıştığı tesiste, özellikle ilk yıllarda Avrupalı uzmanlarda görev almış olmakla birlikte, personelin neredeyse tamamı Osmanlı vatandaşlarından oluşmaktadır. Üretimde kullanılan hammadde ve enerji kaynakları genellikle yerli üretimden sağlanmış, fakat kimi zaman yurt dışından kömür ithal edilmiştir. Fabrika imalatının temel hammaddesi olan pamuk yetiştiriciliğinde sınırlı da olsa yeni arayışlara ve gelişmelere de yol açmıştır. Kuruluşundan 1876 yılı Temmuz ayına kadar Hazine-i Hassa'ya ve ona bağlı birimler vasıtasıyla yönetilen fabrika, bu tarihten sonra Askeri İdareye devredilmiş ve İmparatorluğun tarih sahnesinden çekildiği tarihe kadar da Seraskerlik bünyesinde varlığını sürdürerek Osmanlı Devleti'nden Cumhuriyet'e intikal eden sınırlı sayıdaki sanayi kuruluşlarından biri olmuştur.
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e muhacir komisyonları ve faaliyetleri: 1860-1923

Osmanlı Devleti son döneminde karşılaşmış olduğu savaşlar ile ortaya çıkan göç sorununu önceleri elindeki mevcut idari birimlerle çözmeye çalışmıştır. Ancak bu birimler bir taraftan sorumlu oldukları işler ile diğer taraftan muhacirlerin sorunlarıyla ilgilenebilecek yapısall güce sahip değillerdi. Bu durum Devleti muhacirler ile ilgilenecek müstakil idari birimler kurmaya yöneltmiştir. Böylelikle muhacir sorunlarını çözmek için değişik zamanlarda çeşitli yapısall farklılıklara sahip Muhacir Komisyonları kurulmuştur. Bu yapısall farklılıklara örnek olarak Balkan Savaşı sonrası komisyon tabiri yerine müdüriyet ifadesi kullanılmaya başlanmıştır. Aynı dönem muhacirler ile birlikte aşiretler sorunu da bu müdüriyetin çalışma alanına dahil edilmiştir. Yine Birinci Dünya Savaşı sırasında kurumun yapısı ve yetkileri genişletilmiş, Aşair ve Muhacirin Müdüriyet-i Umumiyesi'ne dönüştürülmüştür. Muhacir Komisyonları sürekli olarak bir savaş olayından sonra kuruluyordu. Bir savaşın yaraları sarılmadan sayıları bazen on bin bazen de yüz bine ulaşan göçmen akınına maruz kalmak Devleti oldukça zor durumda bırakmıştır. Muhacirlerin pek çok yaşamsal desteğe ihtiyaç duyması ve mevcut kaynakların yetersiz gelmesi üzerine Devlet ve duyarlı insanlar ülke genelinde ve ülke dışında yardım organizasyonları düzenlemişlerdir. Böylelikle içeride ve dışarıda muhacir komisyonlarına yardımcı olmak için çalışan yardım komisyonları kurulmuştur. Bütün ekonomik yetersizliklere rağmen Devlet yine de göçmenlere arazi, hane, eşya, sermaye ve vergi muafiyeti gibi desteklerde bulunarak elinden gelebilecek her türlü yardımı göstermeye çalışmıştır. Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin muhacir sorununa yaklaşımı ve sorunları çözmek için kurduğu kurumların incelemesi yapılmaya çalışılacaktır.
65 numaralı Adana Şer'iyye sicili (H.1200-1203 / M.1786-1789)

Hazırlamış olduğumuz 65 Numaralı Adana Şer'iyye Sicili 11.1200- 1203 (M. 1786- 1789) yılları arasındaki belgeleri kapsamakladır. Bu dönemde Adana bir eyalettir. Adana Eyalcli'nin en üst Ehl-i Şer' görevlisi Kadı, en büyük Ehl-i 'Örf görevlisi Vali idi. Bu çalışmamızda Kadılık ve Şer'iyye Sicilleri hakkında bilgi verdikten sonra belgelerin özetini ve trasnkiripsiyonlarını verdik. En son kısımda ise değerlendirmesini yaptık.
154 numaralı Manisa Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyon ve değerlendirmesi (1095 -1096/1684 -1685 )

Şer'iyye sicilleri olarak adlandırılan mahkeme tutanakları, Osmanlı Devleti'nde halkın mahkemede hak arama yöntemlerini gösteren, yalnız adli değil aynı zamanda idari ve beledi fonksiyonlarda yüklenmiş Şer'iyye mahkemelerinde tutulmuş kayıtlardır. Bölgenin veya şehrin günlük hayatını, kişiler arası ilişkileri, kişilerin devletle olan münasebetlerini yansıtmasının yanı sıra bu kayıtların, Osmanlı Devleti'nin sosyal ve ekonomik tarihinin aydınlatılmasına da önemli katkısı vardır. Şer'iyye sicilleri, yer adları, demografik yapı, vakıflar, seferler, asker sayısının belirlenmesi, esnaf teşkilatı, halktan toplanan vergiler, dirlikler, tayinler, halkın hayat ve geçim tarzı, sosyal güvenlik konuları, aile yapıları, gibi bir bölgeye ait konularda yerel tarihe ait birinci elden bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmamızda, 154 numaralı Manisa Şer'iyye Sicilinin transkripsiyon ve değerlendirmesi yapılmıştır. 1095- 1096 (1684-1685) yıllarında Manisa'da mahkemeye intikal eden davalar, merkezden gelen emirler ışığında, Manisa'nın sosyal, kültürel, ekonomik, idari ve askeri tarihine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda bu yıllar içerisinde mahkemeye intikal eden dava ve duruşmalar Esnaf Teşkilatı, Dirlikler, Vergiler, Tayinler, Seferler, Mahkeme ve Görevlileri, Vakıflar, Tuz, Eşkıyalık Faaliyetleri İle İlgili Belgeler başlıkları altında incelemeye tabi tutularak Manisa'nın sosyo-ekonomik tarihine ışık tutabilecek verilerin ortaya konulmasına çalışılmıştır.
XIX. yüzyılın ilk yarısında Isparta

Şehirlerin farklı zaman dilimlerinde incelendiği kent tarihçiliği açısından Osmanlı İmparatorluğu'nun 600 yıllık geçmişşi oldukça geniş bir araştırma alanıdır. Bu alanda ortaya konulan eserler bilhassa yeniçağda ağırlık kazanmaktadır. Ancak son zamanlarda Osmanlı yakınçağına ait çalışmaların sayısında artış görülmektedir. Bu çağın en önemli zaman dilimi olan XIX. yüzyıl aynı zamanda İmparatorluğun en bunalımlı dönemlerinden birisi olarak nitelendirilmektedir. Özelllikle yüzyılın ilk yarısı geçmişşten gelen sorunların etkilerinin görülmeye devam ettiği ve imparatorluğun yapısında köklü değişikliklerin gerçekleştirildiği bir devredir. Isparta tarihi hakkında yapılan bireysel ve bilimsel çalışmalar genel olarak antik çağlar, ortaçağ, yeniçağ ve yakınçağ gibi farklı kategorilere ayrılabilir. Isparta şehir tarihi açısından XIX. yüzyıl kapsamına giren bir takım çalışmaların mevcudiyetiyle birlikte, özellikle yüzyılın ilk yarısını ilgilendiren genel kapsamlı bir inceleme yapılmamıştır. Bu nedenle bu tezde XVIII. yüzyılın sonlarıyla XIX. yüzyılın ilk yarısını kapsayan bir zaman aralığında Isparta'nın idari, sosyal, ekonomik ve kültürel durumu ele alınmaya çalışılmıştır.
41 numaralı Kastamonu Şer'iyye Sicilinin( H. 1160/ M. 1747-1748) transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Kent tarihi araştırmalarında büyük bir öneme sahip olan şer'iyye sicillerinden yararlanılmadan, bir kentin tarihini tamamen ortaya çıkarmak mümkün değildir. Bu sebeple yerel tarih araştırmalarında şer'iyye sicilleri ana kaynak konumundadır. Bu çalışmada, 41 Numaralı Kastamonu Şer'iyye Sicili esas alınarak, Kastamonu'nun idari, hukuki, iktisadi ve demografik özellikleri ile sosyo-kültürel hayatına dair bazı tespitlerde bulunulmaya çalışılmıştır. 41 Numaralı Kastamonu Şer'iyye Sicili, Hicri 1160 yılına, Miladi 1747- 1748 yılları arasına aittir. Sicilin içerisinde merkezden gönderilen fermanlar, beratlar, buyruldular, mektuplar ile bizzat kadı tarafından kaydedilen ilamlar ve çeşitli konuları içeren hüccetler bulunmaktadır. Çalışmaya kaynaklık eden sicilin kopyası, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nden alınmıştır. Sicilin değerlendirilmesi sonucunda Kastamonu'daki kazaların, mahallelerin, nahiye ve bu nahiyelere bağlı köyler ile divanların isimlerine; miras ve tereke kayıtlarından evlerde kullanılan eşyalara, giyim ve süs eşyalarına, silahların ve bazı aletlerin isimlerine ulaşılmıştır. Kastamonu'da karşılaşılan hukuki olaylar örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. Sicilde verilen narhtan, gıda ve eşya fiyatları; miras ve tereke kayıtlarından, alım-satımı yapılan hayvan isimleri ile bu hayvanların fiyatları tespit edilmiştir. Sicilde geçen cami, mescit, vakıf, han, hamam, tekke, zaviye gibi sosyo-kültürel yapılar ile yine miras ve tereke kayıtlarından yola çıkarak Kastamonu'nun XVIII. yüzyılın ortalarındaki kültürel hayatı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca asayiş olayları kapsamında eşkıyalık faaliyetlerinden bahsedilmiştir.
Fetihname-i Cezire-i Sakız: Transkripsiyon - değerlendirme

Eserin müellifi bulunamamıştır. Ruhi eliyle 14 Şevval 1142 (2 Mayıs 1730) 'de istinsah edilmiştir. Eserin 16. Sayfasındaki bir ibareden, yazarının Rumeli'nin bir köyünden olduğu anlaşılmaktadır. Eserin tek nüshası Topkapı Sarayı Hazine Kitaplığı H. 1427 numarada saklanmaktadır. Başka nüshaları olup olmadığını bilmemekteyiz. Eser Sultan Mustafa Han'a (1695-1703) sunulmuştur. Eser 1695 'de Sakız adasının almışı ve II. Mustafa'nın cülusu ile döneminin olayları hakkında bize ayrıntılı bilgi vermektedir. Şimdiye kadar Topkapı Sarayı Hazine Kitaplığı Türkçe Yazmalar Kısmında olmasına rağmen Osmanlı Tarihçilerince kullanılmamıştır. Mesela ne Safvet bey, ne İsmail Hakkı Uzunçarşılı, ne de Şerafettin Turan kullanmıştır. Arapça ve özellikle Farsça kelimeler çokça kullanıldığından eserin dili oldukça ağırdır. Bu sebeple de kullanımı güçleşmektedir. Bununla beraber Sakız adasının Venediklilerden 1695 'teki istirdadım anlatan son derece kıymetli bir eserdir. Özellikle deniz savaşları üzerine kıymetli bir Osmanlı Kaynağıdır. Allah'a hamd ü sena ile başlayan eser, E. Mustafa'ina cülusunu, dönenimin bir takım olaylarım, Osmanlı Ordusu'nun 1695 yılındaki Avusturya Seferinin günlüğünü ve elde edilen zaferden sonra İstanbul'a dönüşü anlatmaktadır. Eser, yer yer ayet ve hadislerle, mutad olduğu üzere tezyin edilmiştir. Burada farklılık olarak önemle belirtmek gerekir ki, eserin müellifi Fars Dili ve Edebiyatı'na son derece hakim bir kişidir. Fetihnameyi Farsça Edebi şiirlerle yer yer süslemiştir.
19. yüzyıl ortalarında Ermenek kazası: 1839-1856

XIX. yüzyıl, Osmanlı Devleti'nde büyük dönüşümlerin yaşandığı, sosyal, ekonomik, siyasi ve askeri alanda reformların yapıldığı bir dönemdir. 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı en önemli adımlardan biridir. Bu fermanla ele alınan mali konularda büyük değişiklikler yapılmıştır. Özellikle gelir ve vergi konusunda yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerle devlet sayıma gitmiştir. Böylelikle nüfusunu, tarım arazisini ve hayvan sayısını tespit ederek gelir kalemlerini oluşturmuştur. Bunlar üzerinden de belli oranda vergi almıştır. Bu verilerin kayıt edildiği defterlere Temettüat defteri denmektedir. Çalışmamızın da ana kaynağı olan Temettüat defterlerine göre Ermenek Kazası'nın sosyo-ekonomik yapısı incelenmiştir. Defterlerdeki verilere göre hane sahiplerinin, isim ve lakapları, meslekleri, gelir düzeyleri, mal varlıkları tespit edilmiştir. Tarım arazi miktarlarını, hayvan sayılarını ve bunlardan sağlanan gelirleri değerlendirerek kazanın genel durumu hakkında bilgi verilmiştir. Ermenek Kazası'nın dokuz mahallesinin ve 44 köyünün değerlerini ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Nüfusu hakkında XVI. yüzyıldan XX. yüzyıla doğru genel bir tablo çizmeye çalıştık. Genel olarak ele aldığımız Ermenek Kazası'nı XIX. yüzyıl ortaları ağırlıklı olarak incelenmiştir. Ermenek kazası, yakın çevresi ve farklı bölgelerin verileri ile karşılaştırılarak Anadolu coğrafyasındaki diğer kazalarla olan benzerliklerini ve farklılıklarını göstermeye çalıştık.
XIX. Yüzyılda Giresun şehrinde vakıflar

Osmanlı Devleti'nin sosyal, ekonomik ve kültürel tarihinin anlaşılması açısından önemli bir kaynak olan vakıf müessesenin, Giresun'da gösterdiğifaaliyetleri inceleyerek şehrin, XIX. Yüzyıl boyunca sosyal, ekonomik ve kültürel yönden gelişimi gösterilmeye çalışılmıştır. Türkiye'de şehir tarihçiliği olması gereken noktadan oldukça uzaktır. Ancak son zamanlarda bu konuya olan ilginin artması şehirlerin siyasi tarihinin yanında sosyal, ekonomik ve kültürel açıdan da araştırılması yolunu açmıştır. Giresun'da konu olarak vakıflar üzerine önemli çalışmalar yapılmıştır. Ancak vakıfların bir asır boyunca şehirdeki rolü bir bütün halinde ele alınmamıştır. Bu çalışma da vakıf eserlerine ait belgeler ve döneme ait kaynakların yanında yapılan akademik çalışmaların yardımıyla şehrin XIX. Yüzyıldaki siyasi tarihinindışına çıkılarak sosyal, ekonomik ve kültürel tarihi ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Türkiye Selçuklu Veziri Şemseddin Muhammed İsfahani (?-1249)

Şemseddin Muhammed İsfahani, Türkiye Selçuklu Devleti'nde uzun yıllar görev almış Fars asıllı önemli bir devlet adamıdır. Kaynaklar, onun adını ilk kez Sultan I. İzzeddin Keykavus devrinde zikreder. Bu dönemde sırasıyla eşraf-ı matbah, münşi ve sultanın özel katibi anlamına gelen inşa-i hass vazifelerinde bulunmuştur. Sultan I. Alaeddin Keykubad devrinde ise inşa divanı başkanlığı ve daha sonra da Kayseri şahneliği görevinde bulunmuştur. II. Gıyaseddin Keyhüsrev devrinde Saltanat naibliği görevine getirilen İsfahani, Moğol tahakkümü sırasında üstlendiği görevler neticesinde niyabet-i hazret ve ardından vezirlik mevkiine yükselmiş ve ölene kadar bu görevde kalmıştır. Şemseddin Muhammed İsfahani'nin saltanat naibi olarak görev yaptığı süre zarfında, Kösedağ savaşı öncesi ve sonrası Selçuklu Devleti adına yürüttüğü diplomatik faaliyetler, hem kendisi hem de Türkiye Selçuklu Devleti açısından önemli sonuçlar doğurmuştur. Kösedağ bozgunundan sonra Türkiye Selçuklu Devleti Moğol tahakkümü altına girerken Batı Moğollarının lideri Batu Han'dan aldığı yarlığ ile şahsi otoritesini kuran Şemseddin Muhammed İsfahani, artık yönetimde söz sahibi olmaya başlamıştır. Rakiplerini birer birer bertaraf eden Şemseddin İsfahani, II. İzzeddin Keykavus devrinde devletin mutlak hakimi haline geldi. Bununla da yetinmeyen Şemseddin İsfahani, Sultan II. Keykavus'un annesi Berduliye Hatun'u nikahına aldı. Bir sultan edasıyla devleti yöneten Şemseddin İsfahani, iki yıllık dikta yönetiminin ardından yine Moğolların emri üzerine azledilip öldürülen ilk Selçuklu devlet adamı oldu (1249).
Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti'nde eğitim kurumları (1876-1909)

Barbaros Hayrettin Paşa'nın Osmanlı hizmetine girmesinden sonra 1533 senesinde Cezayir Beylerbeyliği kurulmuştur. Kurulan bu beylerbeylik için Kapudan Paşa Eyaleti ve Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti ismi de kullanılmıştır. Bu vilayete bir süreliğine Kıbrıs ve Çanakkale sancak olarak dahil edilmiş ve daha sonra çıkarılmıştır. Nihayetinde Rodos, Sakız, Limni ve Midilli sancaklarından oluşan bir vilayet olarak teşkilatlanmıştır. Bu tez çalışması Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti'ne bağlı bu dört sancağı kapsamaktadır. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Osmanlı Devleti'ndeki eğitim sistemi, ikinci bölümde modern eğitim kurumları, üçüncü bölümde ise Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayetin'e bağlı sancaklardaki eğitim kurumları ele alınmıştır. Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti'nde birçok modern eğitim kurumları tesis edilmiştir. Özellikle ibtidai mekteplerin açılması için büyük çaba sarf edilmiştir. Vilayet nüfusunun büyük çoğunluğu Rum olduğundan vilayette Rum mektepleri fazladır. Vilayet dahilinde rüşdiye ve idadi mektepleri de tesis edilmeye çalışılmıştır. Fakat açılan bu mektepler ihtiyacı karşılayacak derecede olamamıştır. Mektep binaları halktan toplanan yardımlarla inşa edilmiştir. Bu mekteplerde Maarif Nezareti'nce planlanan müfredat uygulanmaya çalışılmıştır. Vilayet geneline baktığımız zaman gayrimüslimlerin eğitim alanında nitelik ve nicelik bakımından Müslümanlardan daha ileri oldukları görülmektedir. Yabancı mekteplerin sayıları ise oldukça az olup Fransız menşeli mekteplerin mevcut olduğu görülmektedir.
XIX. ve XX. Yüzyıl Suriye Arap şiirinde Türkler

Osmanlı İmparatorluğu XVI. yüzyılın başlarından XX. yüzyılın başlarına kadar yaklaşık dört yüzyıl boyunca günümüz Suriye Devletinin bulunduğu coğrafyayı yönetmiştir. Bu süreçte Arapların Osmanlılarla ilişkileri ilerlemiştir. Osmanlılar çoğunlukla Arapların yaşadığı bu bölgede din faktörünü öne çıkartmışlarıdır. Bu da Arapları Osmanlı sancağı altında birleşmeye götürmüştür. Halifeye olan sadakatten ayrılmak ise din ve devletin zayıflaması anlamına gelirdi. Bu araştırmada XIX. ve XX. yüzyılda Suriye'nin Osmanlı idaresi altında bulunduğu süreçte Türklere yönelik olumlu veya olumsuz çeşitli görüşleri yansıtan şiirler ele alınmıştır. Bu şiirlerde kimi zaman Osmanlı lehine mısralar serdedilmiş olsa da çoğunlukla bunların Osmanlı'ya karşı sürdürülen karalama politikalarının bir aracı haline geldiği görülmektedir. Osmanlı hakkında yazılmış şiirlerin ele alındığı bu araştırma üç bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde araştırmanın amacı, konusu, önemi, sınırlılıkları, çalışmada kullanılan yöntemler ve benzer çalışmalar, Türklerin varlık ve simaları, Türklerin günümüz Suriye'sindeki tarihleri ve Suriye'deki düşünce oluşumu anlatılmıştır. İkinci bölümde de Suriye Arap şiiri hakkında genel bir girişin ardından XIX. yüzyılda Türklerin Suriye Arap şiirindeki yerleri tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise ise XX. Yüzyıl Suriye Arap şiiri genel olarak değerlendirilmiş ardından bu şiirlerde Türklerin yeri ele alınmıştır. Çalışmanın son kısmında da çalışma özetlenerek sonuca varılmış ve önerilerde bulunulmuştur.