turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Karahisar-ı Sahib Sancağı

Bu çalışmada Karahisar-ı Sahib sancağının XVIII. yüzyılın son yarısındaki idari, fiziki, demografik, sosyal ve ekonomik durumu incelenmiştir. Çalışmada temel kaynak olarak bahsi geçen döneme ait 12 adet Şer'iyye Sicili' nden istifade edilmiştir. Ayrıca, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan muhtelif tasniflerdeki defter ve belgeler ile VGMA' da bulunan vakıf defterlerine de müracaat edilmiştir. Giriş ve dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Karahisar-ı Sahib'in idari yapısı ve idarecileri hakkında bilgi verilmiştir. Bu cümleden olarak sancağı meydana getiren ah birimler tespit edilerek, gerekli izahatta bulunulmuştur. Sancak ve kaza yönetiminde görev alan idareciler, askeri-idari ve şer'i- idari yapı göz önüne alınarak çeşitli yönleriyle incelenmiş, akabinde bunların isim ve görev tarihleri - kaynakların müsaade ettiği ölçüde- belirtilmiştir. İkinci bölümde Karahisar-ı Sahib şehrinin fizik yapısını oluşturan temel unsurlar ele alınarak -yine kaynakların müsaade ettiği nispette- incelemeye tabi tutulmuştur. Bu unsurlar içerisinde mühim bir yere sahip olan vakıf eserlerin yapılması ve yaşatılması ile ilgili olarak, zaman zaman araştırma konumuzun tarihi sınırlan dışına çıkarak, vakıflar ve vakfiyeler de bahis konusu edilmiştir. Daha sonra vakıflar mevzuu müstakil bir başlık altında incelenmiş, konunun sonunda Karahisar-ı Sahib Şer'iyye Sicilleri'nden tespit ettiğimiz vakfiye suretleri özet halinde tablolaştınlarak genel bir değerlendirmeye gidilmiştir. Nüfus ve sosyal hayatın incelendiği üçüncü bölümde evvela Karahisar-ı Sahib kazasının ve alt birimlerinin, daha sonra da sancağı oluşturan diğer kazaların nüfus durundan, gayr-ı müslim nüfus da nazar-ı itibara alınarak incelenmiş ve tahmini bir nüfus tahlili yapılmıştır. Daha sonra Karahisar-ı Sahib'de aile yapısı, halkın kullandığı giyim ve ev eşyalan ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Son bölüm olan dördüncü bölümde ise, mali ve iktisadi durum ana başlığı altında önce alakasına binaen dönemin para durumu izah edilmiş, akabinde bazı emtia fiyatlan dikkate alınarak sancakta cari olan fiyatlar ve bunların tarihi seyri tespit edilmeye çalışılmıştır. Daha sonra, bazı mahalli yöneticiler, İstanbul halkı ve Ordu-yı Hümayun için sancaktan tahsil olunan çeşitli isim ve nitelikteki vergi ve baza mükellefiyetler tespit edilerek gerekli izahat ve değerlendirmeler yapılmıştır.
6 numaralı Kütahya Şer'iyye sicili transkripsiyonu ve edisyon kritiği

Osmanlı Tarihi araştırmalarında büyük önemi olan şer'iyye sicilleri, ait oldukları dönemin aydınlatılmasında, bizlere büyük Ölçüde yardımcı olan mühim vesikalardır. Tez çalışmamızda 1216-1217- 1218 yıllarına ait 6 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili'ni incelemeye gayret ettik. Çalışma konusu olarak seçtiğimiz 6 Numara'lı Şer'iyye Sicili'nde, ferman, berat, buyruldu, hüccet, tereke, i'lam, mürasele, zabıt v. b. belgelerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yer almaktadır. Bu belgeler, atama, vergi toplanması, fakirlerin korunması, evlenme, boşanma, v. b. konuları içermektedir. Söz konusu sicil' de geçen tarihi vesikalar incelendiğinde, kaleme alındığı devrin; sosyal, siyasal, iktisadi, idari ve özellikle hukuki hayatı hakkında önemli bilgiler ve sonuçlar vermektedir. Halkın kendi örf, adet, gelenek ve göreneklerine bağlı kalışı ve bunun sonucu, birçok mahalle, köy ve nahiye isminin günümüze kadar korunarak gelmesine neden olmuştur. Günlük konuşmalardaki bazı eşya isimleri ve deyimler de olduğu gibi muhafaza edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin toplumsal yapısı ve bu yapıyı meydana getiren en temel kavram olan aile müessesesine verilen önem, genelleştirilerek bir yargı olarak vurgulanabilir. Osmanlı Devleti'nin tarihin sayfalarında yerini almasıyla birlikte, birçok eyalet, liva, kaza v. b. yerleşim birimlerinde şer'iyye sicilleri de tarihe karışmak üzere ilgiye muhtaç bakımsız bir hale getirilmişlerdir. Sınırlarımız dışında yer alan coğrafyalardaki sicillerin akıbeti ise bilinmemektedir. Kütahya gibi tarihsel anlamda bakir sahalar tespit edilmeli devletimiz üzerinde yer alan yerleşim birimlerine ait bu siciller hassasiyetle ele alınarak incelenmeli ve geçmişşten alınan derslerle geleceğe köprüler kurulmalıdır. Bu çalışmanın ortaya konmasında göstermiş olduğu yakın İlgi ve alakadan ötürü değerli hocam, tez danışmanım Yrd. Doç. Dr. Aygün ATTAR hanımefendiye teşekkürü bir borç bilirim. Çalışmamızın Osmanlı Tarihi araştırmalarına az da olsa bir katkı sağlamasını ümit ediyoruz.
Iron ships and iron men: Naval modernization in the Ottoman Empire, Russia, China and Japan from a comparative perspective 1830-1905

On dokuzuncu yüzyıl'daki Endüstri Devrimi donanmaları çarpıcı biçimde değiştirmiş; rüzgar gücüyle hareket eden ahşap gemilerden kurulu filolar buhar gücüyle işleyen zırhlı kuvvetlere dönüşmüşlerdir. Çağdaş bir donanmayı ayakta tutmak için gereken endüstriyel altyapı, yönetim becerisi, mürettebat eğitimi ve finans kapasitesi kat kat artmıştır. Osmanlı İmparatorluğu Endüstri Devrimi seneleri boyunca etkili bir donanma kurmak için çaba göstermiş ve değişen bir başarı oranına sahip olmuştur. Bu çalışmada Osmanlı yönetiminin donanma modernleşme stratejileri, gerek yönetsel gerek sosyal yapıları pek çok yönlerden Osmanlılarla benzeşen Rus, Çin ve Japon İmparatorlukları ile mukayeseli olarak incelenmiş; detaylı monografiler ve konuyla ilgili çeşitli diğer eserler başlıca kaynakçayı oluşturmuşlardır.
73 numaralı Kütahya şer'iye sicili transkripsiyonu ve edisyon kritiği

Osmanlı Tarihi araştırmalarında büyük önemi olan şer'iye sicilleri, ait oldukları dönemin aydınlatılmasında, bizlere büyük ölçüde yardımcı olan mühim vesikalardır. Tez çalışmamızda 1322- 1323 yıllarına ait 73 Numaralı Kütahya Şer'iye Sicili'ni incelemeye gayret ettik. Çalışma konusu olarak seçtiğimiz 73 Numara'lı Şer'iye Sicili'nde, tereke, i'lam ve nafaka ve kisve baha belgelerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yer almaktadır. Bu belgeler, miras, evlenme, boşanma, borç karan, alım-satım, vasi ve vekil tayini konularını içermektedir. Söz konusu sicil' de geçen tarihi vesikalar incelendiğinde, kaleme alındığı devrin; sosyal, siyasal, iktisadi, idari ve özellikle hukuki hayatı hakkında önemli bilgiler ve sonuçlar vermektedir. Halkın kendi örf, adet, gelenek ve göreneklerine bağlı kalışı ve bunun sonucu, birçok mahalle, köy ve nahiye isminin günümüze kadar korunarak gelmesine neden olmuştur. Günlük konuşmalardaki bazı eşya isimleri ve deyimler de olduğu gibi muhafaza edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin toplumsal yapısı ve bu yapıyı meydana getiren en temel kavram olan aile müessesesine verilen önem, genelleştirilerek bir yargı olarak vurgulanabilir. Osmanlı Devleti'nin tarihin sayfalarında yerini almasıyla birlikte, birçok eyalet, liva, kaza v. b. yerleşim birimlerinde şer'iye sicilleri de tarihe karışmak üzere ilgiye muhtaç bakımsız bir hale getirilmişlerdir. Sınırlarımız dışında yer alan coğrafyalardaki sicillerin akibeti ise bilinmemektedir. Kütahya gibi tarihsel anlamda bakir sahalar tespit edilmeli devletimiz üzerinde yer alan yerleşim birimlerine ait bu siciller hassasiyetle ele alınarak incelenmeli ve geçmişşten alınan derslerle geleceğe köprüler laırulmalıdır. Çalışmamızın Osmanlı Tarihi araştırmalarına az da olsa bir katkı sağlamasını ümid ediyoruz. Bu çalışmanın ortaya çıkmasında ilgi ve desteklerini esirgemeyen, bölüm başkanım, tez danışmanım; Yrd. Doç. Dr. Necati AKSANYAR'a, değerli ağbim Yrd. Doç. Dr. Seyit ŞAHIN'e, mesai arkadaşım Arş. Gör. Hüseyin EROL'a ve bugünlere gelmemi sağlayan aileme teşekkürü borç biliyorum
12 numaralı şer'iye sicil defterine göre Kırşehir'in sosyo-ekonomik yapısı

ibaret olan bu sicil defterindeki tereke kayıtlarından hareket ederek Kırşehir'in, o dönemdeki sosyo-ekonomik yapısını ortaya çıkarmaya çalıştık. Şer'iye sicil defterinde tutulan kayıtlardan, Anadolu şehir ve köy yapısını ekonomik durumunu ve gelişim sürecini, sosyo-kültürel profilini ortaya çıkarmak mümkündür. 1893- 1894 yıllarını ihtiva eden 12 numaralı şer'iye sicil defterinde, bu yıllardaki Kırşehir hayatını, iş sahalarını, insanların maddi varlıklarını, miras hukukunu, gelenekleri, köy ve şehir hayatı arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları, icra edilen meslekleri, kullanılan eşyaları, coğrafi yer adlarını vs. bulmak mümkündür. Ancak şer'iye sicilleri ait oldukları dönemi tek başlarına aydınlatabilir demek mümkün değildir. Şehir tarihleri konusunda yapılan çalışmaların azlığına rağmen, şer'iye sicil defterlerinin yanı sıra birbirini tamamlayan eserler ile birlikte Anadolu şehirlerinin tarihini tam anlamıyla ortaya koymak mümkündür. Çalışmamızın giriş kısmında şer'iye sicillerinin önemi ve muhtevası ile şer'iye mahkemeleri ve kadılık müessesesi hakkında bilgiler vermeye çalıştık. Değerlendirme kısmı dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Kırşehir'in genel özellikleri, tarihi yapısı ve Kırşehir'in tarihteki yeri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Kırşehir'in sosyal yapısı, şehirde ve köyde yaşayan ailelerin evlilik gelenekleri, evlilik sayılan, nüfus durumları, çocuk sayılan ve cinsiyetleriVI hakkında bilgi verdik ve kısaca köy ve şehirdeki ailelerin yapılarını karşılaştırdık. Yine bu bölümde mihir, veraset, miras ve etnoğrafik durumlar hakkında bilgi verdik. Üçüncü bölümde; Kırşehir'in iktisadi yapısı, köy ve şehirdeki tereke sahiplerinin mali durumları ve servetlerinin dağılımı, borç ve nakit para durumlarını tespit ederek merkezde ve köyde yaşayan ailelerin ekonomik gücünü ortaya koymaya çalıştık. Dördüncü bölümde; şer'iye sicil defterinin transkribi yer almaktadır. Transkripten sonra sonuç kısmına yer verdik. Şer'iye sicillerinin önem ve muhteviyatı, şer'i mahkemeler ve Kırşehir tarihi ile ilgili yararlandığım eserler Bibliyografya kısmında verilmiştir. Ekler kısmında ise; transkribini yaptığımız belgelerin on adedini örnek olarak verdik.
Klasik Osmanlı düşüncesinde doğa fenomenleri

Bu çalışmada Klasik Osmanlı düşüncesinde doğa fenomenlerinin nasıl anlaşıldığı, algılandığı ve yorumlandığı incelenmiştir. Zaman aralığı olarak Osmanlı klasik düşüncesinin ana eksende varlığını sürdürdüğü 14. yy ila 19. yy seçilmiştir. Burada fenomenler kendi içlerinde oluş nedenlerine göre gruplandırılmıştır. Osmanlı düşüncesini oluşturan kaynaklardan en önemlisi olarak Klasik İslam düşüncesi ve onu besleyen Antik Yunan düşüncesinin özellikle Aristo'nun fenomenlere bakışları da yüzeysel olarak değinilmiş ve Osmanlı ile olan alakaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı, belirlenen fenomenlerin yorumlanış ekseninde ve yine belirlenen tarih aralığı içerisinde Osmanlı düşüncesinin seyrini ortaya çıkarmaktır. Bu nedenle tez hazırlanırken klasik metinlerin seçiminde dikkat edilmiş ve bu metinlerin çeşitliliği önemsenmiştir. Bu çerçevede Osmanlı düşüncesi incelenirken Aristo ve Klasik İslam düşüncesinin Osmanlı üzerinde etkisi ortaya çıkarılmak istenmiştir.
Zeynİzade Hüseyin Münşe'atı

Bu çalışma 18. yüzyılda Zeynizade Hüseyin b. Ahmed tarafından inşa yazım özelliklerini göstermek amacıyla kaleme alınmış münşe'atın transkripsiyon, özet ve değerlendirmesinden oluşmaktadır. Zeynizade Münşe'atı Süleymaniye Kütüphanesi, Reşid Efendi kataloğu numara 868'de kayıtlıdır. Türk tarihinde Selçuklu ve Osmanlı devletlerinin bürokrasisi kapsamında karşımıza çıkan münşe'at türü eserler tarih yazıcılığının bir örneğini teşkil etmektedir. Ferman, berat, kaime, tezkire ve takrir gibi resmi yazışmaların yer alması tarihi kaynak olarak önemini artırmaktadır. Aynı zamanda bu eserler Türk dilinin ve edebiyatının gelişmesine önemli katkılar sağlayarak, var olan değişim ve gelişmelerin tespitine imkan tanımaktadır. Tarihi önemine binaen ele alınan Zeynizade Münşe'atı'nın muhtevasını, yurtiçi-yurtdışı yazışmaları ve XV-XVIII. yüzyıllarda yaşamış münşilere ait inşa örnekleri oluşturmaktadır. Yurtiçi yazışmalarının büyük kısmı sadrazam, vezir, defterdar, şeyhülislam gibi üst düzey devlet adamlarına aittir. Yurtdışı yazışmaları ise İran ile olan münasebetleri konu edinmektedir. Bu suretle araştırmanın konusunu oluşturan Zeynizade Münşe'atı, XVIII. yüzyılda Osmanlı münşe'at geleneğini tanımak ve Osmanlı Devleti'nin diplomatik, bürokratik icraatlarını mevcut belgeler üzerinden tasnif ve değerlendirme fırsatı sunmaktadır.
2166 No'lu Zonguldak Şer'iyye Sicil Defterinin (Hicrİ 1321) özet ve değerlendirilmesi

Bu tezde H. 1321 (M. 1902 -1903) yılına ait 2166 numaralı Şer'iye sicilindeki belgelerin öncelikli olarak transkripsiyonu yapılmış ve bu belgeler numara sırasına göre değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmamızın giriş kısmında Zonguldak'ın coğrafi, tarihi, idari ve ekonomik özellikleri ile ilgili geniş bilgilere yer verilmiştir. Daha sonra birinci bölümde Osmanlı Devleti'nde kadılık teşkilatının nasıl olduğu, şer'iyye mahkemelerinin Osmanlı hukukundaki yeri ve şer'iyye sicillerinde hangi tür belgelerin bulunduğu, ikinci bölümde ise bizim ele aldığımız 2166 numaralı Şer'iye sicilinde benzer veya farklı belge türlerinin bulunup bulunmadığı analiz edilmiş, ikinci bölümün devamında şeri'iye sicilinde geçen Zonguldak'a bağlı kaza, nahiye, karye ve mahalleler ile sosyal yaşam içerisinde yer alan Müslüman - Gayri Müslim kadın, erkek isimleri, devlet adamlarının isimleri, takma isimler, meslek isimleri tablolar halinde verilmiş, üçüncü bölümde ise belgeler hakkında kısa özetlere yer verilmiştir. Yine belgeleri daha iyi anlamak ve analiz edebilmek adına bu belgelerde geçen Arapça sayılar, hicri ve rumi takvimler de tablolaştırılarak verilmiştir. Son aşamada ise elde edilen verilerin genel bir değerlendirilmesi ve karşılaştırılması yapılarak çalışmamız bitirilmiştir.
54 nolu Mühimme Defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi(221-291)

Divan-ı Hümayun, Osmanlı Devleti'nin üst düzey karar organı olup, burada siyasi, sosyal, askeri, hukuki, iktisadi işler görüşülerek bir karara bağlanırdı. Mühime Defterleri Osmanlı Divanından çıkan bu kararların bir suretinin kaydedildiği defterler olduğundan bir çeşit zabıt hüviyetindedirler ve muhtevaları itibarıyla pek çok araştırma sahasını ilgilendiren özelliğe sahiptirler. Bu defterler Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilatındaki idari ve askeri organların karşılıklı ilişkileri, çalışma tarzları ve fonksiyonları hakkında önemli bir kaynak oluşturmaktadırlar. Transkripsiyon ve değerlendirmesini yaptığımız 54 numaralı Mühime Defteri, III. Murad (1574-1595) dönemine ait olup, H.(992)/M.(1584) yılını ihtiva etmektedir. Bu defterin ağırlıklı konusunu tımar sistemi oluşturmaktadır. Çalışmada, Divan-ı Hümayun, Mühime Defterleri ve III. Murad devri olayları hakkında genel bilgiler verilmiştir. Ayrıca incelediğimiz defterin şekil ve özellikleri, transkripsiyon ve değerlendirilmesi de bulunmaktadır. Çalışmanın sonuna indeks ilave edilmiştir.
64/2 numaralı Kayseri şer'iyye sicili (H. 1066 / M. 1655-1656) transkripsiyon ve değerlendirme

Hüküm sürdüğü dönemde dünya devletlerinin en önemlilerinden biri olan Osmanlı Devleti'nin siyasi, sosyal, iktisadi, askeri ve hukuki hayatını daha yakından tanıyabilmemiz için şer'iyye sicillerinin önemli bir yeri vardır. Şer'iyye Sicilleri, yazıldıkları dönemin toplum yaşamı ve hukuk sistemi hakkında bilgiler vermekle kalmaz; aynı zamanda bizlere merkezi yönetimin siyasi olaylara yaklaşımları konusunda da değerli bilgiler sunmaktadır. Bu sebeple Şer'iyye sicilleri XV. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar Osmanlı tarihinin sosyal, siyasi, iktisadi, askeri ve hukuki sisteminin vazgeçilmez kaynaklarından biri olmuştur. Şer'iyye sicillerinde ferman, buyrultu, berat, nişan, tezkire, hüccet, i'lam, maruz ve mürasele gibi pek çok belge bulunmaktadır. Osmanlı Devleti'nin önemli sancaklarından bir olan Kayseri'nin, sosyal yaşamına yönelik olan bu çalışmamızın asıl kaynağını teşkil eden Kayseri Şer'iyye sicilleri'nin mikrofilmleri, Ankara Milli Kütüphane'de ve Kayseri ve Yöresi Tarih Araştırmaları Merkezi'nde yer almaktadır. Bizim çalışmamız olan 64/2 Numaralı Şer'iyye Sicili'nin bir nüshası fotokopi olarak KAYTAM' dan alınmıştır. Öncelikle transkripsiyonu yapılan Osmanlıca metinlerin özetleri çıkarılmış ardından yapılan kaynak taraması sonucu belgeler değerlendirilmiştir. Sicilin Girit Seferi'ne hazırlık aşamasından bahsetmesi ise Osmanlı Devleti'ndeki o dönem askerlik müessesesini Kayseri örneğinde tanımamıza olanak sağlayacak belgeler mevcuttur. Yine bu çalışmamızda 1655- 1656 yılları arasında Kayseri'nin toplum yaşantısı hakkında pek çok bilgiye ulaşılabilmektedir. Sicilde miras paylaşımı, alım-satımı, vergi, emlak anlaşmazlığı, yaralama gibi iktisadi ve ictimai konulara yer verilmiştir. Teze konu olan defterin tamamı 188 Sahife ve 552 Belgeden oluşmaktadır.
19. yüzyıl ortalarında Muğla'da aile yapısı (122, 123 ve 124 numaralı Muğla şer'iyye sicillerine göre)

XIX. Yüzyılın ortalarında Muğla'daki aileler, sosyo-ekonomik alanda geleneksel yapılarını muhafaza etmişlerdir. Muğla'nın içine dönük yani geleneksel yapısının korunması, Tanzimat dönemindeki tüm yenileşme hareketlerinin merkezi olan İstanbul'dan ve ana yollardan uzak oluşundan kaynaklanmaktadır. Muğla'da aile yapısı, incelenen dönemde, Osmanlı ailesinin genel karakteristik özelliklerini göstermektedir. Kök aile veya çekirdek aile hakim durumdadır. Yeni bir yuva kurmanın heyecanı içinde yapılan evlilikler, ailelerin rızaları doğrultusunda gerçekleşmektedir. Evlilik işlemleri devletin sıkı kontrolü altında yapılmakta ve 'kadı'lar tarafından muntazaman kayıt altına alınmaktadır. Tüm evliliklerde kadına mehir verilmektedir. Bu hukuki bir yükümlülüktür. Mehir, dulluk veya ölüm halinde kadının ekonomik açıdan tek güvencesidir. Evliliğin en başta gelen nedeni, neslin devamı anlamına gelen çocuk sahibi olmak isteğidir. Evliliklerde zaman zaman görülen çok eşlilikler, en az bir çocuk sahibi olabilmek düşüncesinden kaynaklanmaktadır. Aileler sahip oldukları çocuklarını korumak ve eğitmek amacıyla, mevcut olan tüm sosyal kurumlardan yararlanmışlardır. Muğla ailelerinin ekonomik yapısı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Tarım faaliyetleri, eski usullerle yapıldığı için, ticari gayelerden çok gündelik ihtiyaçları karşılamaya yöneliktir. Gündelik hayatta ise aileler, birbirleriyle sıkı ilişki halindedir. Bu ilişkilerde zaman zaman çeşitli sorunlar çıkmaktadır. Evlilik kurumuyla oluşan aile, boşanma, göç ve aile üyelerinin yeni evlilikler yapmasıyla dağılmaktadır. Tüm bu özellikleriyle Muğla ailesi, XIX. Yüzyılda karakteristik olarak Osmanlı ailesinin genel özellikleriyle örtüşmektedir.
2 numaralı Yozgat Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (H. 1299-1304/M. 1882-1887)

Günümüzde siyasu tarih araştırmalarının yanı sıra sosyal, kültürel ve iktisadu tarih araştırmaları da giderek hız kazanmış bulunmaktadır. Bu çalışmalar yapılırken, günümüze kadar arka planda kalan ve kültür tarihimizi aydınlatmada son derecede önemli olan arşiv vesikaları da yavaş yavaş gün ışığına çıkarılmakta, bunlardan geniş ölçüde yararlanılmaktadır. Bu bağlamda şer'iyye sicilleri, toplumumuzun maddi ve manevi cephesini ortaya koyan belgeler olarak değerlendirilmektedir. Araştırma konumuz 2 No'lu Yozgat Şer'iyyeSicilidir. Yozgat Şer'iyye Sicilleri üzerinde pek fazla çalışma yapılmamış olması ve şer'iyye sicillerinin de şehir tarihleri açısından son derece önemli olması sebebiyle bu konu seçilmiştir. Öncelikle sicilin Milli Kütüphane'deki mikrofilminden fotokopisiçektirilerek transkripsiyon çalışması yapılmıştır. Transkripsiyon çalışması sonucundasicilin beş yıllık bir zaman dilimi içerisinde meydana gelen ve Yozgat Şehrinin şer'umahkemesine intikal eden bir hadisenin, şehadetin, bir ikrarın, bir hibenin resmiyete bağlanması istenen başka bir hususun müracaat üzerine kadı tarafından yapılan kayıtları ihtiva ettiği, 138 belgenin üç tanesinin i'lam, geriye kalanının hüccet olduğu görülmüştür. Transkripsiyon çalışması akabinde de belge özetleri çıkarılarak belgeler idaru, sosyal, kültürel ve iktisadu açıdan değerlendirilmiştir. İncelenen dönem Osmanlı Devleti açısından oldukça buhranlı bir dönem olmasına rağmen bu sicile yansımamıştır. Anlaşıldığı kadarıyla şehirdeki hayat normal seyrinde devam etmiştir.
Osmanlı maliyesinde cizye vergisi

Osmanlı kamu gelirleri genel olarak örfi ve şer'i vergilere dayandırılmaktaydı. Şer'i vergilere dayandırılan önemli gelir kaynaklarından biri cizyeydi. Cizye gayrimüslim halkın korunması ve güvenliğinin sağlanması karşılığında alınmaktaydı. Bu vergiyi ödemekle gayrimüslimler askerlik görevi yapmamakta ve güvencelerinin sağlanması ile sanat ve ticaret alanına yoğunlaşabiliyorlardı. Devlet ise bu vergiyi özellikle askeri harcamalarının finansmanında kullanmaktaydı. Gayrimüslim erkeklerin ödemekle mükellef olduğu cizye vergisi, Osmanlının ilk zamanlarında hanelerden ya da maktu olarak belirli bir bölgeden alınırdı. 1691 cizye reformundan sonra belirli bir mali gücü bulunan mürahik gayrimüslim erkeklerden alınmıştır. Yaşlı, kadın, çocuk, işsiz ve fakir kimseler cizyeden muaf tutulmuştur. Ayrıca askerlik, memuriyet gibi önemli bazı hizmetleri yerine getiren gayrimüslimler ile ihtida eden kimseler de cizyeden muaf olmuştur. Cizye vergi miktarı kişilerin mali gücüne göre ala, evsat ve edna olmak üzere üç sınıfa ayrılmıştır. Cizye miktarı edna için 12, evsat için 24 ve ala için 48 dirhem gümüş üzerinden hesaplanırdı. Rayicin belirlenmesinde saf gümüş baz alınmaktaydı. Ancak uygulamada cizye miktarı, halkın durumu göz önünde tutularak genelde reel değerinin altında hesaplanmıştı. Devlet mali güce göre belirlediği bu miktarlarla vergide adaleti sağlamaya çalışıyordu. Cizye vergi gelirleri bölgelerin ekonomik ve stratejik durumuna veya halkın sosyal koşullarına göre bölgeden bölgeye değişebilmekteydi. Cizye vergisinin tahsili belirli devlet görevlileri tarafından yerine getirilmekte, bu görevliler özenle seçilmekteydi. Verginin tahsiline ilişkin ayrıntılı bilgiler, ilgili defterlere emin ve katipler tarafından geçirilmekteydi. Bu kayıtlar vergi miktarları dışında, halkın demografik ve ekonomik durumu hakkında da bilgileri içerebilmekteydi. Tanzimat dönemi ile birlikte cizye vergi sisteminde kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Bu dönemde cizye tahsil sürecine gayrimüslim din ve millet liderleri de dahil edildi. Daha sonra da cizye vergisinde ancemaatin yöntemine geçildi ve doğrudan gayrimüslim din ve millet liderleri aracılığıyla tahsil işlemlerine başlandı. Zamanla gayrimüslimlerin talepleri ve dış devletlerin müdahalesi sonucunda cizye vergisi kaldırılarak yerine iane-i askeriye alınmaya başlanmıştır.
Bir bürokrat ve yatırımcı olarak Kanuni Sultan Süleyman'ın veziriazamı Rüstem Paşa

Bu çalışma 16. yüzyılın önemli sadrazamlarından Kanuni Sultan Süleyman'ın veziriazamı Rüstem Paşa ile ilgilidir. Çalışma Rüstem Paşa'nın bir devlet yöneticisi olarak bürokratik tercihlerini bazı örnekler kullanılarak tespit etmeyi amaçlar. Bununla birlikte çalışmanın asıl konusunu paşanın yatırımları oluşturmaktadır. Bu yatırımlar, paşanın vakıfları üzerinden tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonradan vakıflaşan bu yatırımların oluşumu, kapsamı ve büyüklüğü vakfiyelerdeki bilgiler ışığında tespit edilmiştir. Rüstem Paşa vakıflarının verdiği hizmetlerin detayları incelenmiştir. Bu bağlamda vakfın personeli ve bu personelin ücretleri hakkındaki bilgiler çalışmaya dahil edilmiştir.