Şiddet ve defansif tıp uygulamaları üzerine nitel bir çalışma

Hasta ve yakınlarının, hekimlere yönelik giderek artan şiddet davranışları, hekimleri dolayısıyla sağlık hizmetlerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bireylerin sağlığını iyileştirmeyi, korumayı amaç edinen hekimlere karşı yapılan şiddet içeren davranışlar bazen hekimlerin ölümüyle son bulmaktadır. Yine hekimler artan malpraktis davaları, şiddet davranışları, medyanın etkisi, hasta-hekim iletişimindeki aksaklıklar gibi nedenlerin etkisiyle defansif tıbba yönelmektedir. Dolayısıyla bu çalışma hem şiddetin hem de defansif tıbbın nedenlerinin, sonuçlarının, alınacak önlemlerin neler olabileceğini ortaya koymak amacıyla nitel olarak hazırlanmıştır. Araştırmaya, 10'u dahili branş ve 10'u cerrahi branş olmak üzere toplam 20 hekim katılmıştır. Araştırma verileri, 13.04.2017 17.08. 2017 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma verileri araştırmacının yapılandırılmamış görüşmeler ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırma verileri, araştırma soruları temel alınarak bulgular tanımlanmış ve yorumlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde betimsel analiz ve içerik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada şikayet edilme, malpraktis davaları, şiddet, medya, hastaların eğitim düzeyinin düşük olması, iletişimsizlik, hekimlerin tavırları, hastaların hekimlere olan tavırları, mesleki deneyimin az olması, hasta yoğunluğu, sağlık sistemi defansif tıbbın nedenleri olarak ortaya çıkmaktadır. Defansif tıbbın sonuçları ise ekonomik zarar, TUS tercihlerinin değişmesi, başarılı hekim bulmakta zorluk yaşama, hekimlerin mesleki çekinceleri, hastaların tedaviye geç ulaşmaları, tıp mesleğinin tercih edilmemesi, başarılı hekimlere ücretle ulaşma, hekimlerin iş yükünün artması, tıbbi hata riskinin artması, hekimlerin erken emekliye ayrılmak istemeleri, sağlık hizmetlerinden memnuniyetsizliklerin azalması ve hekimlerin yaftalanmasıdır. Araştırmada defansif tıbbı önlemek için şunlar önerilmiştir; eğitim ve sağlık politikalarının iyileştirilmesi, şikayetlerin ön elemeden geçirilmesi, sağlık çalışanlarına sahip çıkılması, hekimlerin çalışma şartlarının düzenlenmesi, sağlıkta şiddetin önlenmesi, hukukun daha etkin uygulanması, medyanın denetimi, hekime hasta seçme fırsatı tanınmasıdır. Araştırmada hastaların olumsuz bakış açısı, eğitim düzeyinin düşük olması, medya, yönetim ve sağlık politikaları, hasta yoğunluğu, cezaların caydırıcı olmaması ve eski doktorların tavrı sağlıkta şiddetin nedenleri olarak görülmektedir. Bu nedenler sonucunda oluşan şiddet hekimlerde motivasyon eksikliği, hekimlerin defansif tıbba yönelmesi, hastanın iyi sağlık hizmeti alamaması, zaman kaybı, hekimlerde mesleki isteksizlik, hekimlerin sağlığının bozulması, hekimlerin diğer hastalara karşı ilgilerinde azalma, ekonomik kayıp yaşanması ve bazı hastanelerde yığılma ile sonuçlanmaktadır. Ayrıca araştırmadan elde edilen en önemli sonuç şiddetin defansif tıbba, defansif tıbbın da şiddete neden olduğudur. Sağlıkta şiddeti önlemek için başta eğitim olmak üzere cezai yaptırımlar, medyanın denetlenmesi, kamu spotları oluşturulması, Sağlık Bakanlığı'nın şiddeti önlemeye yönelik politikalar geliştirmesi, hasta yoğunluğunun azaltılması, hasta ve hekim iletişiminin geliştirilmesi, hekimlerin saygınlığının artırılması ve hekimlerin şiddet bildirimlerini yapma konusunda özen göstermesi önerilmektedir.