turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İslam Hukukunda ve 1875/61 numaralı şer'iye sicili uygulamasında vesayet müessesesi

Tezimiz, biri giriş olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde vesayet kurumunun tarihçesi, İslam hukukundaki dayanakları ve İslam hukuku sistemi içindeki yeri, diğer temsil kurumlan ile benzer ya da farklı yanları ortaya konmaktadır. Bu arada temsil konusunda kilit rol oynayan 'ehliyet' kavramı da söz konusu edilerek, ehliyet bakımından insanların durumları, konunun gerektirdiği çerçevede ele alınmıştır. Birinci bölümde vesayet akdinin unsurları ile bunlara dair şartlar incelenmiştir. Bu cümleden olarak, kimlerin vasi olabilecekleri, kimlerin vasi tayin etmeye yetkili görüldükleri; hangi hususlarda vasi tayin edilebileceği söz konusu edilmiştir. Ayrıca, hakim tarafindan vasi tayin edilmesini gerekli kılan durumlar da bu bölümde işlenen konular arasındadır. İkinci, bir başka ifadeyle son bölümde ise, vesayet konusu olan tasarruflarla, bu konudaki davalar, şahitlikler, ihtilaflar ve vasiliğin sona ermesi incelenmeye çalışılmıştır. Tasarruflar kapsamında, terekeyle ilişkili olan Allah ve kul haklarının edası, vasiyetlerin tenfizi, ölenin teçhiz ve tekfini ile vasinin, vesayeti altında bulunan kısıtlı adına alış-veriş yapmasının şartları, kısıtlının malını ticari faaliyette kullanması ya da onun adına başkalarına kiralaması, kendi yerine vasi veya vekil tayin etmeye yetkili görülüp görülmediği gibi hususlar ve de kısıtlılık sona erince kısıtlının malını kendisine teslim etmesinin esaslan ele alınıyor. Yine, vasilerin birden fazla olması ya da vasinin tasarruflannı denetleyen nazır bulunması durumu da bu bölümde işleniyor. Tezimizin bir yönünü de 1875/ 61 numaralı Trabzon Şer'iye Sicili'ndeki vesayet konulu kayıtlar oluşturmaktadır. Ait oldukları dönemle ilgili uygulama örneği niteliği taşıyan kayıtlar, tez içinde ilgili kısımlarda işlenmiştir. Söz konusu kayıtlara ayrıca, tezin sonunda ek bir bölüm halinde yer verilmiştir. Bu bölümde toplam yirmi iki kayıt bulunmaktadır. Bu kayıtların on sekizi vesayet, ikisi kayyımlık ve ikisi de vasi üzerine nazır tayin edilmesi ile ilgilidir.
19. yüzyıl Vak'a-nüvislerine göre Osmanlı Devleti'nde batılılaşma

19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde değişik alanlarda Batılılaşma çabaları görülmektedir. Bu yüzyılın farklı koşullarında Osmanlı Devleti'nin yapısı ve kurumları değişmiştir. 19. yüzyıl boyunca, Avrupa'nın askeri ve ekonomik üstünlüğü Osmanlı geleneksel, kurumsal, sosyal, ekonomik yapılarının değişmek zorunda olduğunu fark etmişlerdir. 18. yüzyılın başından itibaren Osmanlı tarihi; eski imparatorluk kurumlarının çökmüşlüğünün bir kanıtıdır. Veya daha doğru bir anlatımla, Osmanlı Devleti'nin kendini Avrupa'nın ekonomik, politik ve kültürel gelişmelerine adapte etme çalışmalarının kanıtıdır. Bu tezde Osmanlı kurumlarının Modern Avrupa'ya nasıl entegre olduğunu gösterilmektedir. Ayrıca sosyal, kültürel, politik, ekonomik, eğitim alanlarında yapılan Batılılaşma çabalarının sonuçları örneklerle gösterilmek istenmiştir. Osmanlı vak'a-nüvisleri bize olaylara kanıt olacak resmi belgeler bırakmışlardır. Ben araştırmamı yaparken bu kroniklerden faydalandım. Özellikle vak'a-nüvis Ahmed Cevdet Paşa bize bu konu hakkında pek çok yazılı belge bırakmıştır. Özetle; 19. yüzyıl Batılılaşma çabaları Modern Türkiye'nin ortaya çıkışında etkili olmuştur. ııı
Osmanlı Hukukunda batılılaşma süreci (1808-1920)

Devletlerin yönetim biçimlerini, halkla ve ilişkilerini düzenleyen kurallar bütününe hukuk kuralları denir. Devletler, tarihsel dönüşümlerle ve sosyolojik etkenlerle birlikte çağa ayak uydurabilmek için bazı yenilikler yaparlar. Çalışma kapsamında incelenen Osmanlı Devleti'nin yönetim biçimi, ekonomisi, askeri yapısı çağın değişimlerine ayak uyduramamıştır. Bu açmazdan kurtulmak için Osmanlı Devleti bir takım reform hareketlerine girişmiştir. Bu reform hareketlerinden birisi de Türkiye Cumhuriyeti hukukuna da temellerini oluşturan Hukuk alanında yapılan reformlardır. Ancak Avrupadaki reformlar başarıya ulaşırken; Osmanlı'da istenen başarı elde edilememiştir. Osmanlı Devlet'i, hukuk alanında yaptığı reformlarda da büyük zorluklarla karşılaşmıştır. Bu reformların yapılmasında rol oynayan devlet adamları, yapılan düzenlemeler ile Osmanlı'nın eski ihtişamına ulaşmasının mümkün olacağını düşünüyorlardı. Fakat uygulanmaya çalışılan reformlar ile halk ve kültür üzerindeki etkilerinin beklenen seviyede olmaması reformların başarılı olmasını engellemiştir. Bu çalışmada temel olarak Osmanlı hukukunda yaşanan Batılılaşma hareketlerinin tarihsel süreçleri, Osmanlı'nın yönetim yapısı, kurumları, gerçekleştirilen reformlar sonucunda devletin yaşadığı zorluklar ile toplumsal çöküntüler ve sebepleri açıklanmıştır.
16. yüzyılın son çeyreğinde mühimme defterlerine göre Kütahya sancağı

XVI. yüzyılın son çeyreğinde Divan-ı Hümayun'dan Kütahya sancağına gönderilen Mühimme hükümleri Osmanlı tarihi için önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Bu kaynakların içerisinden 28. defterden başlanarak 72. deftere kadar yapılan çalışmada, Kütahya ile ilgili 45 defterde 310 adet hüküm tespit edilmiştir. Özeti yapılan bu hükümlere bakarak Osmanlı Devleti'nde 1575- 1600 yılları arasında siyasi ve iktisadi açıdan ne gibi değişmeler olduğu, kurumlardaki çözülmeler ve en önemlisi de yükselme döneminin ihtişamından çıkıp duraklama dönemine doğru yol alındığı görülecektir. Kütahya, Anadolu Beylerbeyliğinin merkezi olması hasebiyle buraya gönderilen hükümler, çoğu kez devletin genelini ilgilendirir nitelikte olmuştur. Bu hükümlerin ışığında tımar sistemindeki bozulmalar, uzun yıllar süren savaşlar ve akabinde isyanlarla birlikte devletin geçirdiği bunalım ve halkın yaşadığı huzursuzluk gözler önüne serilmektedir.
18th century relations between the Ottoman Empire and the Republic of Dubrovnik: 18th century Dubrovnik and the contemporary surrounding world

Bu çalışma Osmanlı İmparatorluğu ve Dubrovnik Cumhuriyeti arasındaki ilişkilerin 18. yüzyıl boyunca nasıl seyrettiğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Diğer arşiv malzemelerinin yanı sıra, çalışmada kullanılan temel kaynaklar Düvel-i Ecnebiye Defterlerinden A. DVN. DVE. d 19/7 ve 20/8 katolog numaralı olanlardır. 1779- 1806 ve 1788- 1806 tarihli bu defterler Osmanlı Devleti ve Dubrovnik Cumhuriyeti arasındaki ilişkilere dair Osmanlı Devleti tarafında tarih boyunca düzenlenen son kayıtlardır ve iki taraf arasındaki ekonomik, siyasi ve askeri birçok meseleye atıfta bulunurlar. Defterlerin incelenmesi sonucu elde edilen veriler geçmişş dönemlere dair mevcut bilgilerle bir bütün içerisinde ele alınarak iki devlet arasındaki ilişkilerin 18. yüzyıldaki seyri ortaya konulmuştur. Böylece söz konusu dönemdeki ilişkiler hem nitelik hem de nicelik bakımından incelenmiştir. Bu çalışmada ayrıca 18. yüzyıl Dubrovnik'i hakkında bu zamana kadar yazılıp söylenen ve yüzyılı şehrin tarihinde bir düşüş dönemi olarak kabul eden görüş, Dubrovnik'in tarihi boyunca olduğu gibi 18. yüzyılda da dünyanın birçok bölgesinden her türlü mal ve hizmetin üretim, alım ve satımının yapıldığı canlı bir liman olmakla birlikte dönemin politik sahnesinde de önemli bir role haiz olduğu savı lehinde sorgulanmıştır.
R-2 numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin çeviriyazısı ve tahlili (H. 1108-1111/ M. 1696-1699) V. 1-58

Şer'iyye sicilleri adı verilen mahkeme kayıtları Osmanlı Devleti'nin sosyo-ekonomik tarihinin ortaya konulmasına katkı sağlayan ana kaynaklardan biridir. Bu noktadan hareketle çalışmada Rusçuk şehrinin tarihine ait bir kesitin açığa çıkarılması amacıyla XVII. yüzyıla ait R-2 Numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin 1-58 varaklık kısmının çeviri yazısı ve tahlili yapılmıştır. Çalışma ile kıymetli bir materyalin araştırmacıların kullanımına sunulması hedeflenmiştir. Defterin Latin alfabesi ile yazımı sırasında basit transkripsiyon kuralları uygulanmıştır. Transkripsiyonu yapılan metindeki hükümler, tarihsel bir bakış açısı ile değerlendirilmiştir. Ana metne geçmeden önce Rusçuk ve çevresinin tarihi, Osmanlı hukuk sistemi ve II. Mustafa'nın Avusturya seferleri ve bu seferlerin R-2 numaralı sicile yansımaları hakkında bilgiler verilmiştir. R-2 Numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin orijinali Bulgaristan'ın Milli Kütüphanesi olan ve Sofya'da bulunan Cyril ve Methodius Kütüphanesi Şark Koleksiyonu'nda bulunmakta olup, bu sicil ve diğer Rusçuk sicillerinin kopyaları İstanbul'da bulunan İslam Araştırmaları Merkezi tarafından temin edilerek araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Ayrıca R-2 numaralı sicil ve diğer Rusçuk sicillerini Bulgaristan Milli Kütüphanesi'nin internet sitesinde bulunan 'Sijills' başlığından indirmek mümkündür. R-2 Numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin 1-58 varaklık kısmında, çeşitli konularda 201 adet hüküm yer almaktadır. Bu sicil dönemin siyasi, askeri, sosyo-ekonomik ve kültürel yönleri hakkında kıymetli bilgiler vermektedir. Sicilin kaydedildiği dönem Sultan II. Mustafa'nın Avusturya seferleriyle aynı döneme denk gelmektedir. Bu sebepten sicilin içeriğinde sefer ile alakalı çok sayıda hüküm bulunmaktadır. Bu hükümler askerlerin beslenmesi, sefere katılımın sağlanması, ordu mühimmatının temini ve taşınmasında izlenen yollar, devletin sefere yakın bölgelerde aldığı tedbirler, vatandaşa yansıyan vergiler ve diğer yükümlülükler ve eşkıyalık meseleleri gibi birçok konuda bilgi vermektedir. Bu hükümlerden yola çıkarak Osmanlı Devleti'nin sefer organizasyonu konusunda nasıl tedbirler alındığını ve sefer hazırlıklarıyla ilgili olarak kazalarda ne tür faaliyetler yapıldığını görebilmek mümkündür. Ayrıca ilgili defter, Osmanlı Devleti'nin taşradaki idari ve mali uygulamaları ile hukuk sistemi hakkında da kıymetli bilgiler ortaya koymaktadır.
Kütahya Şer'iyye Sicilleri 86 numaralı Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve kritiği

Osmanlı Tarihi araştırmalarında büyük öneme sahip olan kaynaklar arasında Şer'ye sicilleri de vardır ve ait oldukları dönemi aydınlatmak açısından da son derece önemli ve gerekli vesikalardır. Bu tez çalışmasında da Hicri 1309 -1312, Miladi 1891- 1894 yıllarına ait 86 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili incelenmiştir. Çalışma konusu olan 86 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicilinde tereke, i'lam, hüccet belgelerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yer almaktadır. Bu belgeler miras paylaşımı, boşanma ve nafaka, alacak tahsili, şikayet gibi gündelik yaşamın gereklerini içinde barındırırken fermanlarında varlığıyla Kütahya'nın nezdinde Devletin tümünü içine alan karaların alındığı ve uygulanmasının bildirildiği belgeleri de gözler önüne sermiştir. İncelenen bu defterden halkın kendi örf ve ananelerine göre hayatlarını sürdükleri ve bu sebeplerle de kullanılan eşyalardan, mahalle isimlerine kadar birçok değerin günümüze kadar değişmeden korunduğu görülmüştür. Bir başka dikkati çeken nokta ise Osmanlı Devletinin toplumsal yapısı ve bu yapıyı meydana getiren, en temel kavram olan aileye verilen önemin anlaşılmasıdır. Diğer taraftan defterin işlendiği tarihte devletin siyasi, sosyal ve ekonomik durumunun da gündelik yaşama yansıdığı dikkati çeken bir başka husus olmuştur. Şer'iyye sicillerinin incelenmesi, konu çeşitliliği ve zenginliği bakımından hem geçmişşe dair bilinmeyenlerin aydınlatılmasında hem de günümüze ışık tutmak açısından son derece önemli ve gereklidir. 86 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili, Osmanlı Tarihi araştırmalarına katkı sağlaması amacıyla incelenmiştir.
Yunan tarih yazıcılığında Mora isyanı ve Yunanistan'ın bağımsızlığı (1821-1829)

Çalışmamızda, Osmanlı hakimiyetindeki Rumların yaşam şartları ile 1821 yılında başlayan ve dokuz yıl süren bir mücadelenin ardından bağımsız bir Yunanistan devletinin kurulmasıyla neticelenen isyan sürecini Yunan tarih yazıcılığının gözünden incelemeyi amaç edindik. Bu maksatla Rumların Osmanlı Devleti hakimiyetine girdikleri dönemden bağımsızlıklarını kazandıkları 1829 yılına kadarki dönem hakkında Çağdaş Yunan dilinde yazılmış kaynakları inceledik. Bununla birlikte konu bütünlüğünü sağlamak ve varsa Türk tarih yazımı ile bariz farkları ortaya koymak maksadıyla Türk tarihçilerin de görüşlerine yer verdik.'Yunan Tarih Yazıcılığında Mora İsyanı ve Yunanistan'ın Bağımsızlığı (1821-1829)' isimli tezimiz, önsöz ve giriş dışında dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, bugünkü Yunanistan Devleti'ni oluşturan bölgelerin fethedilmesi ile başlayan ve yaklaşık 400 yıl süren Osmanlı hakimiyeti boyunca Rumların yaşam şartları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Rum toplumunda öne çıkan unsurlar ile Rumları isyana götüren sebepler incelenmiştir. 1821 isyanından önce yaşanan diğer Rum isyanlarının da incelendiği üçüncü bölümde esas olarak Mora İsyanı, Osmanlı Devleti'nin gösterdiği reaksiyon, büyük devletlerin isyan karşısındaki tutumları ve yaşanan muharebeler detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise, büyük devletlerin müdahalesi sonucunda isyanın sona ermesi, Yunanistan'ın bağımsızlığını elde etmesi ve ulus inşa çalışmaları incelenmiştir.
Osmanlı idaresinde Şam'ın iktisadİ vaziyeti (1800-1850)

Bu araştırma 1800 ve 1850 yılları arasında Şam Vilayeti'nin ekonomik durumu ile ilgilidir. Bu dönemde Şam'ın, üç farklı dönemin özelliklerini taşıdığını görmekteyiz. İlk dönem (1800-1831); Osmanlı fütuhatı ile başlayan Osmanlının geleneksel egemenlik dönemidir. Bu dönemde Şam, yabancıların her türlü etkisine kapalı kalmayı başarmıştı. O dönemde Şam Vilayeti bir Osmanlı vilayeti olmuştu. Şeriat temeline dayanan Osmanlı kanunları uygulanıyordu ve Osmanlı egemenliği çok etkiliydi. Böylece Şam, Avrupalılara karşı kapalı bir alan haline gelmişti. Bu dönemde vergiler, ticaret, fiyatlar incelenerek Şam'ın ekonomik yapısı ve halkın yaşam seviyesi ortaya konulmaya çalışılmıştır. İkinci dönem (1832-1840); Mehmet Ali Paşa'nın egemen olduğu dönemdir. Bu dönemde Şam Vilayeti'ne Mehmet Ali Paşa ve oğlu İbrahim Paşa hükmetmiştir. Yönetim ve ekonomi ile tarım sektörünü ve eğitimi etkileyen bir takım reformlar yapılmışsa da, Mehmet Ali Paşa hükümranlığı, Şam halkı ve Osmanlı Devleti için bir felaket olmuştur. İbrahim Paşa'nın Şam'a girmelerine izin verdiği konsoloslar aracılığı ile Avrupa'nın Şam Vilayeti'ne müdahalenin başlangıcı olarak kabul edilmişti. Sonuçta Fransa ve İngiltere'nin eline düşmesine yol açmıştır. Bu durum halk üzerinde olumsuz bir tepki yaratmıştı. Çünkü Avrupalıların Şam'a girmesiyle beraber, yerel halk ticarette olumsuz yönde etkilenmiştir. Üçüncü dönem (1840 1850) İbrahim Paşa sonrası dönem, Avrupalıların Şam üzerindeki kontrol dönemidir. Çünkü Mehmet Ali Paşa'nın ilerlemesine karşı Osmanlı Devleti Fransa, İngiltere ve Rusya'dan yardım almıştı. Bunun karşılığında ise tavizler vermek zorunda kaldı. Böylece, Şam ve Asitana'da bulunan konsoloslar devletin kurumlarına, okullarına ve yasalarına müdahale ederek, kontrol altında tutmaya başlamışlardır. İngiltere ve Fransa (1856 Islahat Fermanı) aracılığı ile Osmanlı Devleti'ne İslam hukuku ile bağdaşmayan kendi hukuk ve yasalarını dayatmak istemişlerdir. Bu durum özellikle Şam'da padişahın halk nezdindeki imajını sarsmıştır, saltanat ferman ve emirlerine karşı gelmeye sevk etmiştir.
The Ottoman Empire and the Anatolian tribes in the eighteenth and nineteenth centuries

On sekizinci ve On dokuzuncu Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu ve Anadolu Aşiretleri Aysel Danacı Tezim, on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda Anadolu'daki göçebe aşiretlerin iç yapısı ve Osmanlı imparatorluğu'yla ilişkilerini incelemektedir. Bu dönemde yaşayan göçebe aşiretlerin sosyal yapılan statik değildi, tam aksine sürekli değişim ve bölünmeye açıktı. On sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu ile göçebe aşiretlerin ilişkileri pek iyi değildi. Osmanlı yöneticileri göçebe aşiretleri ekonomik veya askeri açıdan devlete pek faydası olmayan sadakatsiz ve asi topluluklar olarak görüyordu. Aşiret mensupları ise, devletin, özellikle zorunlu iskan politikasından, ağır vergilerden ve devlet memurlarının baskılarından şikayetçiydi. Aşiretler hırsızlık, yağma, yerleşik halka saldın ve aşiretler arası savaşlar gibi çeşitli şiddet olaylarına karışıyordu. Devlet bunları önlemek için iskan, nezir, tezkere ve sürgün gibi bazı yöntemler geliştirmişti. Aşiret lideri bir aşiretin en önemli mensubuydu, ondan sonra ise kethüda ve ihtiyarlar gibi diğer aşiret liderleri geliyordu. Aşiret beyi ve kethüdalar aşiret halkı tararından seçiliyordu. Karar devlet tararından onaylanıyor veya onaylanmıyordu. Aşiret halkı tarafından seçilen kişinin aşiret beyliği devlet tararından onaylanırsa, yeni seçilen lidere bir berat gönderiliyordu. Tezim için en önemli kaynak Başbakanlık Arşivi'ndeki Osmanlı İmparatorluğu'na ait belgeler oldu. Hatt-ı Hümayun, Cevdet Dahiliye, Cevdet Maliye ve Cevdet Zaptiye tasniflerinden yaklaşık 300 adet belge çalıştım. Metodolojik açıdan soru-cevap ağırlıklı analitik bir yöntem kullanmaya çalıştım. Bu yüzden, karşılaştırma yapabilmek için on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıl öncesine ait arşiv kaynaklarından da yararlandım. VI
İkinci Viyana Kuşatması'ndan Pasarofça Antlaşması'na Anadolu'nun sosyal ve ekonomik durumu: Ayntab, Manisa, Kayseri ve Trabzon örneği (1683-1718)

1299 yılında kurulduğu kabul edilen Osmanlı Devleti, hızla büyüyerek XVI. yüzyılda üç kıtada hüküm süren bir devlet haline geldi. Ancak bu büyüme, XVI. yüzyılın sonlarından itibaren yavaşlamaya başlamış, XVII. yüzyılda ise büyük oranda durmuştur. Nihayet XVII. yüzyılın sonlarında yapılan İkinci Viyana Kuşatması ve ardından ortaya çıkan uzun süreli savaşlar, Osmanlı Devleti'ni büyük problemlerle uğraşmak zorunda bırakmıştır. Bu dönemle birlikte özellikle devlet düzeni ile toplumsal ve iktisadi yapıda değişmeler gözlenmeye başlanmıştır. Bu yüzden XVII. yüzyılın sonları ve XVIII. yüzyılın başları, Osmanlı Devleti açısından bir kırılma ve geçiş dönemi olarak kabul edilir.1683- 1718 yılları arasında meydana gelen savaşlar ve devamında ortaya çıkan gelişmeler, imparatorluğun genelinde olduğu gibi, Anadolu şehirlerinde de sosyal ve ekonomik açıdan bir çöküntüye neden oldu. İkinci Viyana Kuşatması ve sonrasında yapılan savaşlar sırasında taşrada bulunan idarecilerin büyük çoğunluğunun sefere gitmiş olmasına bağlı olarak ortaya çıkan eşkıyalar, Anadolu'nun birçok bölgesinde sosyal düzeni bozan hadiselere giriştiler. Osmanlı taşrasında başlayan bu düzensiz ortam ve yerel hakimiyet mücadeleleri, şehirlerde ve kırsal kesimlerde nüfus hareketliliğinin yanı sıra ekonomik açıdan da sıkıntıların yaşanmasına yol açtı. Savaşların uzaması sebebiyle, artan harcamaların karşılanmasında güçlükler çekildi ve bu sebeple halka yeni vergiler yüklenildi. Öyle ki savaş masraflarını karşılamak için yüksek dereceli ulemadan para talep edildiği gibi, ileri gelenlerden de birer miktar 'imdadiyye' adıyla vergi toplanarak askerlerin ulufeleri ödenmeye çalışıldı. Ayrıca, içinde bulunulan mali sıkıntıdan kurtulmak için miri mukataaların satılması usulüne de başvuruldu. Miri mukataalar, 1695 yılından itibaren malikane uygulamasıyla birlikte kayd-ı hayat şartıyla ayanlara ve devlet ricaline verilmeye başlandı. Artan harcamalarla birlikte ortaya çıkan ağır vergi yükleri altında kalan reaya ise devlet görevlilerinin zulmü ve eşkıyaların köyleri talan etmeleri sonucunda perişan olduğu gibi, yerini yurdunu terk etmek zorunda kaldı. Bu son derece karışık ve sıkıntılı dönemin incelenmesi, Osmanlı sosyal ve iktisat tarihi açısından oldukça önemlidir. Bu yüzden çalışmamızda, 1683- 1718 yılları arasında ortaya çıkan olayların, Anadolu'nun sosyal ve ekonomik durumunu nasıl etkilediği seçilen şehirler çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır.
II. Meşrutiyet dönemi karikatürlerinde Osmanlı kurumları, gündelik yaşam ve halk imgeleri

'II. Meşrutiyet Dönemi Karikatürlerinde Osmanlı Kurumları, Gündelik Yaşam ve Halk İmgeleri' isimli bu çalışmada, II. Meşrutiyet döneminin toplumsal yaşama getirdiği değişimlerin ve yeni dönemin kültür algısının karikatürlere nasıl sirayet ettiği ele alınmıştır. Çalışmada mizah kültürünün, özelinde ise karikatür sanatının dünya ve Osmanlı toplumsal yaşamındaki tarihsel ve edebi gelişimine değinilmiştir. II. Meşrutiyet'in Osmanlı toplumsal hayatında, kurumlarında yarattığı derin siyasal ve ekonomik değişimler etraflıca ele alınmış, dönemin basın yapısına değinilmiş ve bu bağlamda II. Meşrutiyet dönemi Kalem, Cem ve Karagöz dergilerinde yayınlanan karikatürler taranmıştır. İkinci Meşrutiyet Dönemi'nin, karmaşık siyasi ve ekonomik durumu karikatürlerle ortaya konmuştur. Dönemin çalkantılı yapısı içinde, uluslararası ilişkiler ve iç siyaset karikatür yoluyla eleştirilmiştir. Elde edilebilen görsel malzemeler tercümeleri ile sunulmuştur.
Sultan Abdülaziz Dönemi Osmanlı donanmasında modernleşme

Deniz gücü; gemiler, tersaneler, mürettebat ve kaptanlardan oluşup birden fazla bileşeni olan içe içe bir yapıyı ifade eder. Bu yapının modernizasyonu için ise eğitilmiş ve uzman personele, modern gemilere ve bunların ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için istikrarlı bir ekonomi, dolu bir hazine gereklidir. Deniz gücünün çağın ihtiyaçlarına göre modernize edilmesi ya da edilememesi devletler için bir avantaj veya dezavantaja dönüşür. Bu parçalardan birinin modern tekniklerden geri kalması deniz gücünün etkisizleşmesi sonucunu doğurmaya yeterlidir. Nitekim Osmanlı Devleti bünyesinde Sultan Abdülaziz döneminde yapılan ıslahatlarda deniz kuvvetleri bakımından ilk olarak gemi teknolojisi üzerinde durulmuş, tersaneler yenilenmiş, Avrupa'dan getirilen teknolojiyle çağdaş bir donanma kurulmak istenmiştir. Ancak bu ithal teknolojiyle hakim, yerli, uzman personel yetiştirilememesi dolayısıyla donanmadan beklenen verim alınamamış, yapılan deniz harekatları başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
Şam müftüsü Mahmud Hamza Efendi ve cezaların infazına ilişkin görüşleri

Çalısmamızın amacı, Sam müftüsü Mahmud Hamza Efendi 'nin(v. 1305) hayatını, sahsiyetini ve eserlerini ortaya koymak ve onun, Tanzimat döneminde kısas cezalarının infazı konusunda Osmanlı mahkemelerinde yasananproblemler hakkındaki görüslerini ele almaktır. Çalısmamızda Mahmud Hamza Efendi'nin hayatı kaleme alınırken, XIV. yüzyılda Suriye'de yasayan alimlerin hayatını anlatan biyografik eserlerden istifade edilmistir. Bunun yanı sıra Osmanlı Arsivleri'nde mevcut bulunan Mahmud Hamza Efendi ile bilgiler incelenmis önemli görülen hususlar teze alınmıstır. Ulasabildigimizeserleri detaylı bir sekilde incelenmis ve hangi konularda ve ne maksatla yazıldıgıaçıklanmıstır. Çalısmamızın ikinci bölümünde Ahmet Cevdet Pasa evrakı incelenmistir. Onun Atatürk Kitaplıgı'ndaki 32. nolu evrakında Mahmud Hamza Efendi ileFetvahane'de görevli Abdüssettar Efendi arasında infazın yargı kararının bir parçası olup olmadıgı hususundaki tartısma anlatılmıstır. Arastırmamız sonucunda Mahmud Hamza Efendi'nin Osmanlı'nın son döneminde ifa ettigi görevleri incelerken onun Devlet erkanı ile arasındaki münasebetin iyi bir noktada olduğunu tespit ettik. Onun müftü olarak OsmanlıAdliyesi'ndeki cezaların infazı konusunda ortaya koydugu çözümün dönemin sorunlarına iyi bir öneri olduğunu müsahede ettik.
17 No'lu Antakya Şer'iyye Sicili

Tezimin birinci bölümünde Osmanlı Devleti'nde Adalet Teşkilatı ve Şerciyye Sicilleri hakkında bilgi verdim. Ayrıca bu bölümde Osmanlı Devleti'nde Kadılık Kurumu, Mahkeme ve Mahkeme Görevlileri ve Şerciyye Sicillerinin muhtevalarını inceledim. Tezimin ikinci bölümünde 17 Numaralı Antakya Şerciyye Sicili'nde yer alan belgelerin konularına göre tasnifim yaptım. Sonra sonuç, bibliyografya ve ekleri koyarak tezimi tamamladım.