turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Lozan ve Montrö Andlaşmalarında Türk boğazlarının durumu

Karadeniz ile Ege Denizi'ni birbirine baglayan stanbul Bogazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Bogazı, geçis açısından, her zaman bir bütünsayılmıstır. Dünya üzerindeki Türk Bogazları adıyla tanınan bu alanın digerbogazlara göre kendine has bir takım özellikleri bulunmaktadır. Bu özelliklerBogazları elinde bulunduran devlete iktisadi ve stratejik üstünlük saglar. 1453 yılında stanbul'un fethinden sonra Bogazlar üzerinde ve Karadeniz'de egemenlik, mutlak olarak Osmanlı mparatorlugu'na aitti. Bogazlardan geçis ve Karadeniz'deki ulasıma ait kararlar, hiçbir sınırlama olmaksızın, Osmanlı mparatorlugu tarafından tek basına alınmaktaydı. Bogazlar ve Karadeniz ile ilgili olarak Osmanlı mparatorlugu'nunmutlak egemenligi ve münhasır düzenleme yetkisi 1809 Kala-i Sultaniye Anlasmasıyla son bulmustur. Bu anlasmayla birlikte bogazlarınhukuksal rejimi Osmanlı mparatorlugu'nun tek taraflı islemleriyle degil, iki taraflı anlasmalarla düzenlemeye baslanmıstır. 1841 Londra Bogazlar Sözlesmesi Bogazların barıs zamanında tüm ulusların ticaret gemilerine açıklık ve tüm devletlerin savas gemilerinekapalılık rejimini getirmis ve I. Dünya Savası'na kadar Bogazların rejimini belirleyen temel antlasma olmustur. Osmanlı mparatorlugu Birinci Dünya Savası'nda, aynı safta yer aldıgıtilaf Devletleri ile birlikte yenik sayılınca, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateskes Antlasması ile Çanakkale ve stanbul Bogazları'nınaçılmasını ve Karadeniz'e geçisin saglanmasını ayrıca her iki bogazınkıyılarındaki askeri tesislerin tilaf Devletlerince isgalini kabul etmistir. 10 Agustos 1920 tarihli Sevr Andlasması ile de Bogazlar'a tam serbesti getirilmis, her devletin ticaret ve harp gemilerine kayıtsız sartsız, savasta ve barısta açık olacagı belirtilmistir. Milli Mücadeleden sonra, Lozan Barıs Antlasması ile TürkBogazları'ndan barısta ve savasta, denizden ve havadan geçis ve ulasımserbestligi ilkesi kabul edilmistir. Bogazlar Milletler Cemiyeti koruması altınaalınmıs ve Bogazlara iliskin düzenlemeler bir uluslararası komisyonabırakılmıstır. Montrö Bogazlar Sözlesmesi, Lozan Barıs Antlasmasının, Türkiye'ninBogazlar Bölgesi üzerindeki egemenligini kısıtlayan hükümlerini ortadankaldırmıstır. Türkiye'nin Bogazlar Bölgesini askerlestirmesi, BogazlarKomisyonunun kaldırılarak yetkilerinin Türkiye'ye aktarılması öngörülmüstür. Montrö Bogazlar Sözlesmesi'nin; mevcut durumuyla Türkiye'nin hak ve menfaatlerini en iyi sekilde koruyabilecek hukuki ve siyasi bir metin olduğu ve mevcut haliyle muhafaza edilmesi gerektigi degerlendirilmektedir
Mehmet Zekariya Sertel 1890-1980

Günümüzde Makedonya sınırlarında bulunan Ustrumca kasabasında 1890'da doğan Mehmet Zekeriya Bey eğitim amaçlı gittiği Selanik şehrinin aydın atmosferinden etkilenmişti. Burada aldığı eğitim, fikri yapısının oluşmasını ve gazetecilik mesleğine geçişini sağladı. Selanik şehrinin işgali nedeniyle gittiği İstanbul'da da gazeteciliğe devam etmesi eğitimini tamamlama arzusunu engellemedi. Aldığı eğitim bursuyla ilk kez gittiği Paris'de sosyal hak, adalet ve demokrasi gibi yeni kavramlarla tanıştı. Geri döndüğünde Sabiha Hanım'la evlenerek Aşair Şubesi Müdürlüğü'nde ilk kamu görevine atandı. Sabiha Hanım, bilindiği gibi ülkenin ilk sosyologlarından aynı zamanda ilk kadın gazetecilerden biriydi. Sabiha Hanım'la hayatı boyunca tüm fikri faaliyetlerde birlikte hareket etti. Mehmet Zekeriya Bey, evlendiği dönemde arkadaşıyla beraber 'Turan' gazetesini yayınladı. Ardından tek başına 'Büyük Mecmua'yı çıkardı. İşgal döneminde İngilizler tarafından kısa süreli tutuklandı. Bu sırada Charles Richard Crane tarafından verilen bursla Colombia Üniversitesi'nde gazetecilik eğitimi aldı. Döndüğünde Ankara'da Türkiye Cumhuriyet'inin ilk Basın Yayın Genel Müdürü olarak atandı. Ancak sansüre direnmesi bu görevinde fazla kalmasını engelledi. Böylece tekrar İstanbul'a gelerek 'Resimli Ay' dergisini çıkardı. Uzun yıllar dostu ve arkadaşı Nazım Hikmet ile bu dönemde tanıştı. Sonraları ise ikinci gündelik gazetesi 'Son Posta' yayın hayatına girdi. Ülkenin ilk ansiklopedisi olan 'Hayat Ansiklopedisi'ni on cilt olarak yayınladı. Bir süre sonra çıkardığı gazetesi tarihe 'Tan Olayı' olarak geçen saldırı ile yıkıldı. Ardından da 1950'de ülkeden ayrıldı. Bu ayrılışa sebep olarak Mehmet Zekeriya Bey'in demokrasi anlayışı gereği tek partili sisteme dolayısıyla da Cumhuriyet Halk Partisi'ne muhalif olması söylenebilir. Bu nedenle çok partili hayata geçişlerde Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı ve Demokrat Parti'yi desteklediği unutulmamalıdır. Siyasi nedenlerden dolayı ülke dışına çıkmak zorunda kaldı. Ancak 1977'de ülkeye dönüş yapabildi. Mehmet Zekeriya Bey sıkıntılı ve mücadele dolu bir hayatın sonunda Paris'teki evinde 11 Mart 1980'de 90 yaşında vefat etti. Hayatı boyunca doğru bildiğini söylemekten çekinmeyen Mehmet Zekeriya Bey, vatansever, demokrat ve özgürlükçü bir yapıya sahipti. Aynı zamanda emperyalizme, faşizme, komünizme, nazizme, Turancılığa ve Türkçülüğe karşı demokrat bir gazeteci kimliğiyle tanındı. Kendisi en basit ifadeyle 'Üç devirde demokrat bir gazeteci' kimliğini taşıyabilecek kişilerden biriydi.
İsmet İnönü'nin 1935 yılı Trabzon ve Erzurum gezisi ve III. Umumi Müfettişlik'in kurulması

Cumhuriyet'in ilk yıllarında Doğu Anadolu ve Karadeniz Bölgesi birçok ekonomik ve sosyal problemler ile karşı karşıya bulunmaktaydı. İsmet İnönü de 1935 yılında Atatürk'ün emri ile bölgenin sorunlarını yerinde tespit edebilmek amacı ile bu bölgelere bir gezi düzenlemiştir. Bu gezinin en önemli durakları Trabzon ve Erzurum'dur. Bu gezi ile birlikte, bu iki şehrin sorunları bizzat Başvekil tarafından tespit edilmiş ve raporlaştırılarak, çözüm önerileri ile birlikte Atatürk'e sunulmuştur. Bu gezi sonrasında bölgenin sorunlarının Ankara'dan halledilemeyeceği anlaşılmış ve sorunların yerinde takip edilebilmesi amacıyla I. Ve II. Umumi Müfettişlik bölgesi dışında kalan yerlerde III. Umumi Müfettişliğin kurulmasına karar verilmiştir. Erzurum merkez olmak üzere, Ağrı, Kars, Artvin, Rize, Trabzon, Gümüşhane ve Erzincan'ı kapsayan bu umumi müfettişlik bir nevi bugünkü olağanüstü hal valiliği konumundadır. Bu müfettişlik 1948 yılına kadar fiilen görevini devam ettirmiş 1952 yılında da tamamen ortadan kaldırılmıştır.
Sakarya Meydan Muharebesi öncesi asker alım faaliyetleri

Askerlik kavramı genel olarak; asker olma hali, askerlik ödevi, ordu hizmeti şeklinde ifade edilmektedir. Asker alma ise; bu, askerlik görevini yerine getirmek için yasaya uygun olanların toplanması olarak tanımlanmaktadır. Batı'da Fransız Devrimi'nin ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Tanzimat Fermanı'nın yayınlanma döneminin resmi söylemini hatırlatmıştır. Tabii ki, bu olaylardan önce, askerlik kavramsal olarak Dünya üzerinde mevcuttur. Ancak askere alım şekli, devlet organı içindeki farklı geleneklere dayanmaktaydı.
Hatay'ın anavatana katılmasının ardından Suriye'de kalan Bayır-Bucak Türkmenleri ve ilhak sürecine katkıları

Tarihin çok eski dönemlerinden bu yana medeniyetlere beşiklik etmiş olan Suriye birçok yolun kesiştiği bir bölge konumundadır. Bu bölgede yer alan Hatay ise stratejik konumu. yerüstü ve yeraltı zenginlikleriyle gerek çevre, gerek büyük devletlerin hep ilgisini çekmiştir. Bölgede Türk kimliği ise Anadolu'dan önce IX. yy sonlarında başlamıştır. Türklerin öncelikli yerleşim bölgeleri Lazkiye ve Halep şehirleri ile Suriye kuzeyi olmuştur. 1516 yılında Osmanlılar bölgeye hakim olmuş ve Türk iskanı artarak devam etmiştir. XVII. yy ortalarında Arap aşiretleri bölge genelinde yaptıkları seferlerle Suriye çölünü ele geçirmişler ancak Türk yerleşimlerine nüfuz edememişlerdir. Osmanlının zayıf konumda olduğu inci dünya savaşı öncesinde büyük devletlerin Suriye coğrafyasına ilgileri artmıştır. Bu devletlerden Fransa Osmanlılarla olan ticari ilişkilerini bölgeye taşımış ve nüfuz sahibi olmuştur. 1. dünya savaşı esnasında büyük devletler bölgeyi de ilgilendiren gizli anlaşmalar yapmış ve bunları hayata geçirmeye çalışmışlardır. 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Mütarekesinin ardından Osmanlının 7nci ordusu güneyde İngilizlerle temas halindedir. 9 Kasım 1918'de ise İskenderun İngilizler tarafından resmen işgal edilmiştir. Bölgeyi ingilizlerden teslim alan Fransızlar ise 27 Kasım 1918'de İskenderun merkezli 'Sancak D'Alexandrette'yi kurmuşlardır. Londra konferansı ve Ankara anlaşmalarında Hatay bölgesi sürekli gündemde olmuş ancak Mustafa Kemal hükümeti, güneyde anlaşma sağlayarak kuvvetlerini batıya yönlendirebilmek için konunun çözümünü orta vadeye bırakmıştır. Bayır Bucak Türkmen bölgesi ise Hatay ile beraber mütalaa edilmiş, Fransa'nın mevcut sınırlar içindeki hareketleri fazla dikkat çekmemiştir. Bölgede yaşayan Türklerin talepleri ise cevapsız kalmıştır. Lozan anlaşması öncesindeki görüşmelerde Hatay ile ilgili özel bir konu görüşülmemiş, bölge kuzey Suriye ile beraber ele alınmıştır. Suriye üzerindeMandater konumunda bulunan Fransa 1936 yılında Birleşmiş Milletlere müracaat ederek bölgedeki belirsizliği çözmeye çalışmıştır. Sandler raporunu ardından bölgeye bir Sancak statüsü verilmiş ancak bu da sorunları çözmeye yetmemiştir. Hatay devletinin sınırlarını tespit etmek maksadıyla yapılan çalışmalarda Bayır Bucak bölgesi Hatay devletinin sınırları dışında tutulmuş, Hatay'la beraber düşünülmesi gereken Türkmen yerleşimleri, Ermeni nüfusunun yaşadığı Kesep nahiyesi nedeniyle Suriye tarafında bırakılmıştır. Hatay'ın anavatana ilhakının ardından basında konu ele alınmış ancak genç Türkiye Cumhuriyeti gerekli hassasiyeti gösterememiştir. Bugün Türkiye sınırları dışarısında 1,5 milyon Türk Suriye coğrafyasında yaşarken bunların içinde önemli bir paya sahip olan Bayır Bucak Türkmenleri unutulmaya yüz tutmuştur. Suriye hükümetlerinin ana politikası haline gelen Türk düşmanlığı bölge halkı üzerinde etkilerini göstermekte, halk milli benliğini kaybetmektedir. Türkiye'de bölge halkının sesini Bayır Bucak Türkmenleri Kültür ve Dayanışma Derneği dile getirmeye çalışmaktadır. II
Cumhuriyet Hükümetlerinin Türkiye'nin savunmasına yönelik harcamaları

Bu çalışmada; Cumhuriyet tarihimizin 1924 - 2004 yıllarını kapsayan savunma harcamaları analiz edilmektedir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bugüne kadar, Türkiye'nin savunulması maksadıyla, Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı'nın ihtiyaçlarının karşılanarak devamlılığının sağlanması ve geliştirilmesi için yapılan her türlü harcama tezin konusunu teşkil etmiştir. Birinci bölümde dünyada ve Türkiye'de savunma harcamaları genel olarak değerlendirilmiştir. Türkiye'de savunma harcamalarını belirleyen faktörler, savunma harcamalarının planlanması ve kaynakları incelenmiştir. Türkiye'de savunma harcamalarında önemli değişiklikleri gerektiren olaylar dikkate alınarak üç dönem belirlenmiştir. Bu dönemlerin incelendiği İkinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerde, ekonomik ve siyasi durum ortaya konulmuş, Silahlı Kuvvetler açısından durum tespiti yapılmıştır. Dönemlerde savunma harcamaları gerçekçi olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Aynı bölümlerde, savunma harcamaları ile bütçe ve GSMH arasındaki ilişkiler incelenmiş, savunma harcamalarındaki önemli artış ve azalışlar değerlendirilmiştir. Tez verilerinin bütün olarak değerlendirilebilmesi maksadıyla ABD Doları olarak verilenler dışındaki değerlerin tamamı 2005 yılı sabit fiyatlarına çevrilerek Türk Lirası değerleri kullanılmıştır. Ancak; müteakip çalışmalarda, araştırmacılara kolaylık sağlamak maksadıyla, cari fiyatlarla oluşturulan tablolar da Ek'te sunulmuştur. Bu çalışmada; Türkiye'nin, gerek jeopolitik önemi gerekse; iç güvenlik sorunları nedeniyle bağımsızlığını ve üniter yapısını koruyabilmek için güçlü bir silahlı kuvvetlere sahip olmak zorunda olduğu ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonucunda Türkiye'de savunma harcamalarının ve Türk insanına düşen savunma yükünün dünya ortalamasından fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Savunma harcamalarının fazlalığına karşılık henüz milli savunma sanayi oluşturulamamıştır. Bu bölümde savunma harcamalarının makul düzeyde tutulması ve bu harcamalardan ekonomik değer elde edilebilmesi için önerilere yer verilmiştir.
Türk Kurtuluş Savaşı'nda İnönü muharebeleri

Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı İmparatorluğu ve müttefiklerinin yenilgisiyle sonuçlanmış ve 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmıştı. Ateşkes anlaşmasının imzalanmasıyla beraber Anadolu'da işgaller başlamış, 15 Mayıs 1919'da İzmir'in Yunanlar tarafından işgal edilmesi yeni bir mücadelenin başlangıç noktasını oluşturmuştu. 19 Mayıs 1919 tarihinde 9'ncu Ordu Müfettişi olarak Samsun'a çıkan Mustafa Kemal Paşa, Milli Mücadele'yi başlatarak, Erzurum ve Sivas Kongrelerini toplamış, manda ve himayenin kesinlikle kabul edilmeyeceğini tüm dünyaya duyurarak, tam bağımsızlık anlayışını, Misak-ı Milli amacıyla birleştirilerek somut bir ulusal program haline getirmeyi başarmıştı. 16 Mart 1920'de İstanbul'un işgali ve akabinde Meclisi Mebusan'ın dağıtılmasıyla 23 Nisan 1920'de BMM açılmış, Mustafa Kemal Paşa Meclis Başkanı seçilmişti. Mondros Mütarekesi sonrası, ordu terhis edilmiş, elde yeterli askeri birlik kalmamıştı. İşgallere karşı direnişi Kuvayı Milliye birlikleri yapıyordu. Gediz Muharebesi'ndeki başarısızlıktan sonra düzenli orduya geçiş süreci hızlanmış, Batı Cephesi Komutanlığı'na İsmet Bey atanmıştı. Çerkes Ethem düzenli ordu emrine girmek istememişti. Yapılan görüşmelerle kendisi ikna edilmeye çalışılmış ancak bu görüşmelerden bir sonuç alınamamıştı. Çerkes Ethem bir yol ayrılığına girmiş ve Ankara Hükümetine karşı isyan bayrağını açmıştı. Bu fırsatı değerlendiren Yunan ordusu Eskişehir istikametinde taarruza geçmişşti. İsmet Bey'in emir komutasında bulunan Batı Cephesi Komutanlığı Yunan taarruzunu durdurmayı başarmış, aynı zamanda Çerkes Ethem İsyanı'nı da bastırmıştı. Böylece düzenli ordu girdiği ilk muharebeyi kazanmış, halkın Büyük Millet Meclisi'ne ve onun ordusuna olan güvenini arttırmıştı. Bu başarı üzerine BMM'de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kabul edilmişti. İtilaf Devletleri, bütün bu gelişmeler üzerine Ankara Hükümeti'ni Londra Konferansı'na çağırarak, yeni kurulan hükümeti tanımış oluyordu. Londra Konferansı sona ermeden, Yunan ordusu aynı istikamette daha hazırlıklı bir taarruz daha yapmış ancak Türk ordusunun komutan ve askerlerinin kahramanca mücadelesi sonucunda bir kez daha mağlup olarak geri çekilmek zorunda kalmıştı. İnönü Muharebelerinin kazanılması Milli Mücadele'ye olan inancı arttırmış, daha sonraki zaferlerin müjdecisi ve habercisi olmuştur.
Milli Mücadele'de 'Kuvayı Milliye'

Birinci Dünya Savaşı sonunda müttefikleri ile beraber yenik düşen Osmanlı Devleti Mondros Ateşkes Antlaşmasını imzaladı. Antlaşma sonrasında işgallere başlayan İtilaf Devletlerine karşı bir direniş hareketi başladı Türk Milletinin üstün bir seziş gücüyle milli varlığım korumak amacıyla oluşturduğu bu direniş gücüne 'Milli Kuvvetler' anlamında 'Kuva-yı Milliye' adı verildi. Kuva-yı Milliye zamanla büyüdü ve işgallere engel olmaya başladı. Büyük bir güç olarak Anadolu'ya yayıldı. Ancak düzenli bir ordu değildi. Bu yüzden de düzenli düşman gücüne karşı tam bir basan kazanabilmek için yeterli olmadı TBMM yaptığı görüşmeler sonucunda aldığı bir kararla Düzenli Ordu kurulmasını kararlaştırdı. 'Kuva-yı Milliye' dönemi sona erdi.
Türk basınında İkinci Dünya Savaşı

Bu çalışma, İkinci Dünya Savaşı döneminin Türk Basını tarafından kamuoyuna nasıl sunulduğuna odaklanmaktadır. Bu odaklanmaya bağlı olarak çalışma, İkinci Dünya Savaşı esnasında cephelerde yaşanan gelişmeleri, yaşanan gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan politika değişimlerini ve bu politikaların hangi argümanlar üzerinden topluma aktarıldığını açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışma, bu amacı gerçekleştirirken de savaşın kronolojik seyrine bağlı kalan bir çerçevelemeyi hedef almaktadır. Söz konusu odak, amaç ve hedef doğrultusunda belgesel tarama ve doküman metodu ile veriler temin edilmiştir. Bu bağlamda araştırmaya esas teşkil eden 1939- 1945 yılları arasında, baskı sayısı en yüksek ve farklı politik eğilimlere sahip Tan, Ulus, Cumhuriyet ve Akşam gazetelerinin nüshaları Milli Kütüphane Süreli Yayınlar Şubesi'nden temin edilmiştir. Bununla birlikte dönemin öne çıkan gelişmeleri, arşiv belgeleri, meclis tutanakları ve tetkik eserler, daha önce hazırlanmış bilimsel tezler ve makaleler ışığında değerlendirilmiştir. Böylelikle mezkur dönem içerisinde Türk kamuoyunun savaşı hangi açılardan, ne tür eğilimlerle, hangi fikri tartışmalarla takip ettiğinin betimlemesi yapılmaktadır. Özellikle savaşın hangi tarafça kazanılacağının kestirilememesi üzerine hükümet kontrolündeki basın Alman yanlısı, İngiliz yanlısı, Sovyet Rusya yanlısı ve Alman karşıtı biçiminde ayrılmaya başlamıştır. Buna göre Akşam gazetesi demokratik ülkelerden yana taraf iken Tan gazetesinin hem Müttefik devletleri, hem de bu grubun bir parçası Sovyet Rusya'yı özellikle desteklediği fark edilmektedir. Cumhuriyet gazetesinin de Alman yanlısı yazılara yer verdiği yani Alman savaş gücünü öven yazılar kaleme aldığı ancak sonraları devlet politikasının benzerince Müttefik devletler yanlısı yayın yapmakta olduğu görülmektedir. Hükümetin sözcüsü konumundaki Ulus gazetesinin ise hükümetin siyasası doğrultusunda yayın yapmasının yanı sıra, zaman zaman sözü edilen diğer gazetelere yön verdiği gözlenmektedir. Yani gazete genel olarak Türkiye Cumhuriyeti ile paralel bir çizgide yer almış ve politikasını devlet politikasına göre belirlemiştir. İşte sözü edilen bu farklılıklar, aslında hükümetin Mihver ve Müttefik devletler arasında takip ettiği denge politikasını hayata geçirmesinde uygun bir zemini tesis etmiştir. Bu bağlamda dönemin basını, savaşın aşamalarına bağlı olarak hızlı değişimlerin yaşandığı dönemde, dış siyasetini gerek kısa gerek orta vadeli belirlemek zorunda kalan Türkiye açısından pragmatik çözümlerin kamuoyuna sunulduğu bir mecra olarak görev üstlenmiştir. Aynı zamanda dönemin basınının, kamuoyuna, savaş cephelerindeki gelişmeleri süreklilik arz eden bir tarzda sunduğu gözlemlenmekte ve bunun üzerinden İkinci Dünya Savaşı geniş bir perspektifle aktarılabilmektedir.
Türk-Sovyet ilişkileri (1950-1960)

TÜMK-SOVYET İLİŞKİLERİ (1950-1960) 1950- 1960 yılları arasında Türkiye ve Sovyetler Birliği arasındaki siyasi ilişkilerin incelendiği çalışmada, Dünya, Ulus, Vatan ve Zafer Gazetelerinde yer alan haber ve yorumlar esas alınmıştır. Gazetelerin dışında doneme ait yazılı hatıralardan da faydalanılmıştır. Tez, giriş bölümü dışında altı bolümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Türk-Sovyet ilişkilerinde 1950- 1953 dönemi incelenmektedir. Bu bölümde genel olarak Türk ve Sovyet dış politikaları hakkında bilgi verilmektedir. Nato'nıın kuruluşu, Türkiye'nin Nato'ya katılması ve Sovyetler Birliği'nin tepkisi üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde, 1953- 1955 dönemi incelenmektedir. Bu bölümde Stalin'in ölümünden sonra Türk-Sovyet ilişkilerinin gelişimi üzerinde durulmaktadır. Sovyetler Birliği'nin barış teşebbüsleri, Türkiye'nin ittifak arayışları, Türk- Pakistan Antlaşması ve Sovyetler Birliği'nin tepkisi hakkında bilgi verilmektedir. Üçüncü bölümde, 1955- 1960 dönemi incelenmektedir. Bu bölümde Sovyetler Birliği'nin yeni barış teşebbüsleri, Bağdat Paktı'nın kuruluşu ve Sovyetler Birliği'nin tepkisi, Stalin dönemi politikalarına dönülmesi, Suriye olayları, iki devlet arasındaki karşılıklı görüş alışverişi ve deneme politikası üzerinde durulmaktadır. Dördüncü bölümde, 1950- 1960 yılları arasında iki ülke arasındaki ekonomik, kültürel ilişkiler ve sınır olayları ile istihbarat konulan incelenmektedir. Beşinci bölümde, Demokrat Parti dönemi dış politikası hakkında bilgi verilmektedir. Altıncı bölümde, Türk-Sovyet ilişkilerinde dış yardımların etkisi üzerinde durulmaktadır. Truman Doktrini ve Marshall Planı sonucunda Türkiye'nin aldığı yardımlar hakkında bilgi verilmektedir. Ek kısmında ise, Türkiye'nin Nato'ya katılması ile ilgili antlaşma metni, iki ülke devlet başkanlarının birbirlerine gönderdikleri mesajlar, 1950- 1959 yılları arasında iki ülke arasındaki ihracat ve ithalat miktarları ve 1937 ticaret antlaşmaları yer almaktadır. 167
1938-1960 yılları arasında Türkiye'de din eğitim politikaları

Din öğretimi toplumların olmasa olmazı olarak varlığını her dönem muhafaza etmiş, toplumsal yapıda önemli bir gereklilik olarak görülmüştür. Türkiye Cumhuriyeti'nde de bu gereklilik her döneminde tartışılan meseleler arasında yer almıştır. Din öğretiminin uzun bir geçmişşi olmasına karşın bu tez çalışmasında Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinden başlayarak Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması ve din öğretimi konusunun bu yeni düzende sahip olduğu konum ve sonrasında siyasal yapıda meydana gelen değişikliklerden hareketle 'Tek Partili' ve 'Çok Partili' süreçlerde din öğretimi alanında meydana gelen değişiklikler incelenmiştir. Değişik dönemlerde açılan veya kapanan bu kurumların işlevleri, ders içerikleri, öğrenci sayıları, toplumda bu kurumlarla ilgili tepkiler, siyaset hayatında bu konuyla ilgili tartışmalar, tablo ve istatistik verileriyle incelenmiştir. Osmanlı Devletinde Medreselerde, Rüştiye Mekteplerinde okutulan Din Dersleri, Osmanlı Devleti'nin dağılmasından sonra yeni bir boyut kazanmıştır. Özellikle 3 Mart 1924'de çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile din öğretiminin Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde yürütülmesine karar verildi. Zaten İlahiyat Fakültesi'nin kurulması ve İmam Hatip Okulları'nın açılması Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nda belirtilmiştir. Bu kanundan sonra söz konusu okullar açılmışsa da uzun ömürlü olamamışlardır. Demokrat Parti'nin kurulmasına kadar, uzun bir süre din öğretimi okullarda yapılmamış, çok partili sürecin başlamasıyla din öğretiminde tekrar canlanmalar olmuştur. CHP'de, özellikle Yedinci Kurultay'da başlayan din öğretimi talepleri sonuç vermiş ve okullarda din dersleri verilmeye başlanmıştır. DP'nin iktidar olmasıyla din öğretimi, Ortaöğretim ve Yükseköğretim kurumlarında da verilmeye başlanmıştır. Bu tez çalışmasında din öğretiminin geçirdiği aşamaları, siyasi yapıda meydana gelen değişimler, partilerin kuruluş aşamaları, dönemin ülke gündemi, meclis tartışmaları ve dönemin basın haberlerinden hareketle incelenmiştir.
İzmir basınına göre Atatürk'e İzmir suikastı(1926)

Suikast, Giritli Motorcu Şevki'nin 15 Haziran 1926 günü İzmir Valiliğine olayı ihbar etmesiyle ortaya çıkarıldı. Mustafa Kemal'e suikast girişimini yeni kurulan Cum-huriyet'te bir iktidar savaşı olarak görenler vardır. Yargılamanın sonunda çoğu İttihatçı olan 19 kişi idam edilirken Mustafa Kemal Paşa'nın yakın arkadaşları, Fevzi Çakmak ve İsmet İnönü dışında milli mücadeleyi yürüten askeri liderlerin hemen tümünü zanlı hale gelmiştir. İstiklal mahkemelerinde yargılanan Mustafa Kemal Paşa'nın arkadaşlarından Kazım Karabekir, Ali Fuat Paşa, Refet Bele siyaset dışı kalarak kenara çekildiler. 15 Haziran akşamı İzmir'de ve İstanbul'da yapılan tutuklamalarla yakalanan Ziya Hurşit, Çopur Hilmi, Gürcü Yusuf, Laz İsmail gibi kişilerin verdiği ifadelerin yanı sıra yakalanan silahlar ve bazı diğer kanıtlardan Mustafa Kemal'e İzmir'i Ziyareti sırasında Kemeraltı'nda bir suikast teşebbüsü olacağı ortaya çıkmıştır. Suikast Enver Paşa'nın adamı olarak bilinen Hacı Sami ve İttihat ve Terakki'nin istihbarat servisi kurucularından Kuşçubaşı Eşref'ten, yurtdışında bulunan Çerkez Ethem'e kadar birçok kişiyle bağlantısı olduğu ileri sürülmüştür. İnkılaplara çeşitli çevrelerden değişik nedenlerle muhalefet yapılıyordu. Bu mu-haliflerin arasında iktidar hakkını sadece kendilerinde gören İttihatçılar da bulunmak-taydı. İttihatçılar Meşrutiyet döneminde de iktidar hakkını kendilerinden başkasında görmemişler, Bulgar Komitacılarından da etkilenerek, iktidarı ellerinde tutmak için çeşitli komitacı faaliyetlerde bulunmuşlardı. Kendi içlerinde fedailer yetiştirmişler, sui-kastlar tertip etmişlerdi. İzmir gazeteleri Suikast hadisesinde Mustafa Kemal Paşa ve Hükümete destek verdiler. Bu olayın Kazım Karabekir Paşa'nın iktidar hırsından kay-naklandığını yazdılar. İstiklal mahkemesinde yargılanan, Terakkiperver Cumhuriyet Halk Fırkası men-subu eski İttihatçılar suçlu bulundu ve idamına karar verildi. İzmir suikastı sonrasında, Mustafa Kemal Paşa tarafından yapılan inkılaplara muhalefet eden, engel olmaya çalışan bir kadro ortadan kaldırıldı. Yargılamalar sonrası inkılaplara daha etkin devam edilmiştir.