Çevre sorunlarının turizm hareketleri üzerindeki etkileri

Dünyanın, sanayi devriminden sonra hızlı ve kontrolsüz bir şekilde kimyasal maddeleri kullanmaya başlamasıyla kirletilen ve bozulan çevre, zamanla yaşamı tehdit eden bir boyut kazanarak ülkeleri çözümü güç pek çok çevre sorunuyla karşı karşıya bırakmıştır. Gelişmekte olan ülkelerin bozulma pahasına kalkınma yolunu tercih etmeleri ise çevrenin bozulma sürecini daha da hızlandırmaktadır. Artan dünya nüfusuyla birlikte bir yandan, insanların ihtiyaç duyacağı kaynakların miktarı artmakta diğer yandan da doğadaki ' yenilenebilir ' nitelikte olmamasına rağmen pek çok doğal kaynağın tüketim hızları ' sürdürülebilirlik' ölçüsünü aşarak devam etmektedir. Oysa insanların sağlıklı yaşamaları, eko- sistem ve ekolojik süreçlerin devamının sağlanmasına ve bu yöndeki çalışmaları suratla hayata geçirmelerine bağlıdır. Çünkü insanın yaşamını destekleyen eko- sistem içindeki unsurların bozulması halinde ekosferde insan toplumlarının uzun süre barınması mümkün gözükmemektedir. Turizm olayı başlangıçta, ekonomik anlamda ülkeleri cezbetmiş ve ne pahasına olursa olsun turistlerin ülkeye çekilmesi amaç sayılmıştır. Fakat zamanla, turizmin ekonomik manada sağlamış olduğu avantajların yanıltıcı olduğu ortaya çıkmıştır. Politikaların etkin uygulanamaması ya da yeterli denetlenememesi belli bölgelerde yığılmalara, yığılmalar ise çevresel problemlere neden olmaktadır. Dünyanın pek çok yerinde turizmin yol açtığı bu tip çevresel sorunlar, ülkelerin başını ağrıtacak yeni sorunları da beraberinde getirmektedir. Mesela, tarım alanlarının turistik tesisler tarafından işgali, doğal manzaraların çok katlı tesislerle kapatılması, ikinci konut ve devre mülk gibi çevre sorunları, bazı turistik mekanları hatta ülkeleri bitirme noktasına getirmiştir. Bu durum ise dünya turizm talebini başka yerler aramaya yönlendirmektedir. Seyahatte çevresel faktörlerin ön plana çıkması, oluşan bu yeni talebe cevap vermek düşüncesindeki ülkeleri, turizmde çevreyi koruyucu politikalar üretmeye zorlamaktadır. iiiTürkiye'de de, tam bir sanayi ülkesi olmamasına rağmen, sanayileşmenin neden olduğu göl, akarsu, kirliliğinin yanı sıra son yıllarda turizmden kaynaklanan gürültü, aşırı kalabalıklaşma ve çarpık yapılaşma gibi pek çok çevre sorununu mevcuttur. Kış turizmi, yayla turizmi, doğa turizmi adı altında turizme açılan mekanların, 'dağ oteli' ve 'turistik tesis' adı altındaki çok katlı beton binalarla, doğal olma özellikleri yok edilmektedir. Oysa buraların orjinalliğinin korunması turizmin devamı için önemlidir. Birçok turistik merkezlerde bilinçsiz müdahalelerin yol açtığı çevre sorunları, basının ve gönüllü çevre kuruluşlarının da konunun üzerine gitmesiyle uluslararası platforma taşınacak kadar güncelleşmiştir. Sorunların bu boyuta gelmesi Türkiye'yi çevreye duyarlı olmaya zorlamakta ve bu doğrultuda halkta da tabandan tavana doğru ilgi halkası genişlemektedir. Uluslararası turizm talebini yönlendirecek kadar kuvvetli bir boyut kazanan çevre faktörü, Türk turizminde de etkisini hissettirmeye başlamıştır. Bu nedenle doğal çevrenin korunması ile ilgili üretilecek ve uygulamasında hassasiyet gösterilecek tutarlı bir politikanın, Türk turizmine sağlayacağı avantajların ortaya konulması amacıyla böyle bir çalışma konusu seçilmiştir. Tezin uygulama sonuçlarından elde edilen verilerin, ülkeye gelen turistlerin tercihinin, ülkenin doğal ve kültürel çevresinin korunması yönünde çıkması, çalışma konumuzun hangi ihtiyaçtan kaynaklandığını göstermektedir. Turizmin, sadece çevre sorunları ile ilgili yönünü ele alan ve dünyada çevre sorunlarının turizme nasıl yansıdığını, hareketlerin yönlendirilmesindeki rolünü ortaya koymayı hedefleyen bu çalışma, turist çeken ülkelerin düştüğü hataların sonuçlarından ibret alınmasının gerekçelerini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla da bu çalışmamızdan; gerek Türkiye, gerekse önümüzdeki yüzyıl içersinde turizmde var olmak arzusundaki ülkelerin çevreyi sahiplenici ve koruyarak-kullanmayı esas alan bir politikayı benimsemek zorunda oldukları, aksi durumda ise uzun vadede turizmin varlık nedeni olan çevrenin tükenerek dünyadaki çevreye karşı duyarlı turist sayısındaki artıştan umdukları beklentinin hiçbir zaman gerçekleşmeyeceği sonucu ortaya çıkmıştır. İvTez çalışmamız dört bölüm halinde incelenmiştir; Birinci Bölümde; Çevre ve çevre ile ilgili sorunlar, bunların insan hayatı üzerindeki etkileri açıklanarak, Çevre mi ? Kalkınma mı ? sorularına cevap verilmeye çalışılmıştır. ikinci Bölümde; Turizmin farklı çevrelerle olan ilişkisi, 'sürdürülebilir turizm ' açısından 'turizm ve çevre' dengesinin kurulmasının ülkeler açısından önemi ve sağlayacağı avantajlar ortaya konulmuştur. Üçüncü Bölümde; Konu Türkiye bazında ele alınarak, çevreye sahip çıkmanın Türk turizminin geleceği açısından ortaya çıkaracağı sonuçlar ve uzun vadede elde edilecek kazançlar tartışılmış, ülkenin bu yöndeki turizm değerleri ortaya konulmuştur. Dördüncü Bölümde; Türkiye'yi ziyaret eden yabancılar üzerinde yapılan bir uygulama çalışmasıyla, turistlerin seyahat tercihlerinde çevresel faktörlerin yeri ve önemi tespit edilerek, çevre sorunlarına karşı duyarlılıkları ölçülmüş ve elde edilen bulguların Türk ve dünya turizmi açısından ne anlam ifade ettiği yorumlanmıştır. v