Sürdürülebilir kalkınma sürecinde yeşil ekonomi ve ekolojik ayakizi

Bu tez, iktisadın bugüne değin kahverengi ekonomi olarak adlandırılan; ekosistem ve biyoçeşitlilik kayıplarını arttıran, enerji ve kaynak etkinliğinin sürdürülebilirliği noktasında çeşitli paradokslar içeren, geri dönüşüm ve atık yönetimindeki eksiklikler nedeniyle sera gazı salınımının artışına sebep olan, üretim ve tüketim sürecinde doğayı doğrudan girdi olarak kullanan iktisadi düşünce algısına eleştirel bir perspektifte yazılmıştır. Bu anlamda, dünya iktisat düzenine hitaben, çağın ihtiyaçlarına yönelik geliştirilmiş yeni önermelerle yepyeni bir endüstri düzeninin belirmeye başladığına dikkat çekmektedir. Bu yeni düzen sürdürülebilir kalkınmanın basamaklarını inşa eden yeşil ekonomi anlayışında yatmaktadır. Geçmiş iktisat ekollerinin önermelerinin yanında, son yüzyılda dünyanın karşılaştığı bir dizi çevresel ve ekonomik problemlerin birleşiminden doğan iklim değişikliği, fosil yakıtların kullanımına olan bağımlılık, yenilenebilir olmayan doğal kaynakların tükenmeyecek gibi kullanılmasının getirdiği ekosistem kayıpları, geleceğin ihtiyaçlarını da ilgilendirmektedir. Bu noktalara paralel beliren ve geliştirilmeye çalışılan yeni iktisadi sistemde temel vurgu, iktisadi kalkınmanın sürdürülebilirliği üzerinde yoğunlaşmaktadır. Zira çevre ve iktisadın paralel bir düzlemde ilerlemesinin mühim bir ihtiyaç olduğu 21. yy'da dünya, iki önemli olguyla karşılaşmaktadır: Sürdürülebilir Kalkınma ve Yeşil Ekonomi. Bu karşılaşma kahverengi ekonomi algısında değişimleri, ekonomi politikalarında başkalaşımları da beraberinde içermektedir. İktisadın sadece büyüme rakamları üzerinden algılanmasına eleştirel bir bakış açısı sunan bu tez, kapitalizmin getirdiği liberal politikaların refah olgusuna zarar vermeden ilerleyebilmesinin yeşil ekonomi ile mümkün olabileceğini savunmaktadır. Kalkınma kavramının sürdürülebilirlik ile içselleşen öneminin/derinliğinin iktisadın her alanına uyarlanması eylemi, dünya ekonomi sistemlerinde başlangıç noktası halini almıştır. Bu tezin amacı; var olan dünya ekonomi sorunlarını kuşaklar arası bir dengede bağlayan çözüm önerileri ile ekonomiyi iyileştirilebilir hale getirmenin sürdürülebilir yanını sunmaktır. Sürdürülebilir bir kalkınma için öncelikle sürdürülebilir bir yaşama gereksinim vardır. Bunun ilacı ise; ekonomi, toplum ve çevreyi muazzam bir ilişki içinde kapsayan 21. yüzyıl üretim devrimi yeşil ekonomiden geçmektedir. Yeşil ekonomi, yeşil sektörler ile yeşil bir istihdam sağlayacak, kaynakların yenilenebilir enerji üzerinden yeniden üretimi ile sürdürülebilirliğin kalkınma boyutunu oluşturacaktır. Araştırma sorusu; yeşil ekonomi dinamiklerinin, yenilenebilir enerji arzı ve yenilenebilir enerji arzı dışı sektörlerin Türkiye ekonomisine yansıyan olumlu ve olumsuz etmenlerinin yapıcı boyutlarının sorgulanması üzerine kurulmuştur. Bu tez, öncelikle yeşil ekonomi ve sürdürülebilir kalkınma kavramının adım adım oluşumunu dünya üzerinde düzenlenen konferanslarla tarihi bir boyutta teorik olarak inceleyip, Türkiye ve dünyada yeşil sektörel dağılımları ve yeşil istihdam oranlarını analiz ederek, Türkiye için ekolojik ayak izlerinin 1961- 2014 yılı aralığındaki gelişmeleri ile birlikte detaylandırılmasını içermekte ve mevcut kalkınma ve yeşil ekonomi politikalarındaki sürdürülebilirliğini ortaya koymaya çalışmaktadır.