Cumhuriyet Dönemi'nde Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)

Her ülke kendi içinde farklı özelliklerden müteşekkildir. Türkiye bu açıdan bakıldığında yedi coğrafi bölgeden oluşan bir ülkedir ve her bölgenin de kendine has ekonomik, sosyal ve kültürel özellikleri vardır. I. Dünya Savaşı sonunda yenik sayılan Osmanlı Devleti'nin toprakları üzerinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti, 1923 yılından günümüze gelinceye kadar birçok alanda kendini dünyaya ispatlamış, mevcut ekonomisini günün şartlarına göre düzenlemeye özen göstermişti. Üzerinde yaşadığımız ülkenin kendine has özelliklerinin olması ve bundan dolayı da gerek yaşamsal faaliyetlerin sürdürülebilirliği, gerekse yaşanan zamanın şartlarına uygun ekonomik faaliyetlerle uğraşılması doğaldı. Her bölgenin kendine has özelliklerinin olması Karadeniz Bölgesi'nin de ekonomik faaliyetlerini diğer bölgelere göre farklılaştırıyordu. Bölgeler arası farklılıklar olduğu gibi bölge içinde de farklı ekonomik faaliyetler yapılıyordu. Karadeniz'in sahil kesiminde tarıma elverişli topraklarda yöre halkı geçimini tarımla sağlarken, denizcilikle uğraşan bir kesimde vardı. Karadeniz Bölgesi'nin iç kesimlerinde dağların ve iklimin etkisiyle tarımın yerini hayvancılık faaliyetleri alıyordu. Başka bir açıdan bakıldığında Karadeniz Bölgesi'nin diğer bölgelere göre avantajları vardı. Matematiksel ve jeopolitik konumunun yanı sıra deniz kıyısında olması, ticaret yollarının geçişi üzerinde bulunması, Avrupa ve Asya kıtalarının bağlantı noktasında bulunması da tarihsel süreçte bölgenin önemini korumasını sağlamıştı. Özellikle Karadeniz Bölgesi'nin doğusu, Rusya ve İran'la yapılan ticaretin gerçekleştirildiği yol üzerinde olmasından dolayı önemli ticari bir durak özelliğindeydi. Bu durumunu Osmanlı Devleti döneminde olduğu gibi Türkiye Cumhuriyeti döneminde de devam ettirmişti. Deniz ticaretinin yanında Anadolu'nun iç bölgeleriyle karayolu bağlantısının olması da karayolu taşımacılığında bölgenin önemini daha da arttırmıştı. Çalışmada Karadeniz Bölgesi'nin gerek Osmanlı Devleti hakimiyetinde olduğu süreçte, gerekse de Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduktan sonraki süreçte idari teşkilat, demografik yapı ve sınırlarındaki değişikliklerin neler olduğu, bulunduğu konum itibariyle coğrafi özellikleri, matematik ve jeopolitik konumu, denize uzaklığı, iklimsel farklılıkları, nüfus özellikleri, bölgede yapılan ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği doğrultusunda bölgeye devletin yatırım ve harcamalarının neler olduğu aktarılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti idaresine geçildikten sonra Doğu Karadeniz Bölgesi'nde 1923- 1950 yılları arasındaki dönemde bayındırlık alanında nelerin gerçekleştirildiği ve gerçekleştirilmesi düşünüldüğü halde hayata geçirilemeyen yatırımların ne şekilde seyrettiği önemliydi. Asayiş alanında bölgede yapılan başta karakol, jandarma ve mahkeme binaları olmak üzere ve bölge içindeki illerinin birbirleriyle olan farklılıklarının neler olduğu, eğitim ve öğretim alanında bölge illerinde açılmış olan ve yeni açılan okulların neler olduğu, bu okullarda görev yapan öğretmen ve eğitim alan öğrenci sayılarının yanında yıllara göre illere ayrılan eğitim-öğretim tahsisatlarının ve masraflarının yıllara göre ne şekilde seyrettiği, bölgenin ekonomik faaliyetlerinin başında gelen tarım-hayvancılıkta devletin bölge insanına verdiği desteklerin neler olduğunun yanında bölgede yetiştirilen tarım ürünleri ve yapılan hayvancılık faaliyetlerinin ne durumda olduğu aktarıldı. Son olarak bölgede çıkarılan madenlerin ve maden ocaklarının durumlarıyla, devletin bu maden ve maden ocaklarını ne şekilde işlettiği de aktarıldı. Kamu yatırım ve harcamalarının bölge illerinde ne şekilde seyrettiğinin yanında bölge illerinin birbirleriyle karşılaştırmaları ve bölge illerinin ekonomik durumları da verildi.