Rüptüre olmamış serebral anevrizmaların tedavisinde cerrahi klipleme ve endovasküler koil yöntemlerinin maliyet etkililiğinin değerlendirilmesi

Araştırmanın amacı rüptüre olmamış serebral anevrizmaların tedavisinde endovasküler koil ve cerrahi klipleme yöntemlerinin maliyet etkililiğinin değerlendirilmesidir. Çalışmaya Ocak 2013 - Aralık 2015 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Hastanelerinde I67. 1 ICD- 10 tanısına sahip ve her iki tedavi yönteminden birisinin uygulanmış olduğu hastalar dahil edilmiştir. Araştırmanın maliyet verileri Üniversite hastanesinin otomasyon programı aracılığıyla hasta faturalarının analiz edilmesiyle elde edilmiştir. İndeks işleme ait maliyetler ameliyat, anestezi, hizmet, ilaç, muayene, laboratuvar, malzeme, tıbbi görüntüleme ve yatak ücreti şeklinde sınıflandırılmıştır. Markov modeli kullanılarak tedavi yöntemlerinin etkililiği ve maliyeti Sosyal Güvenlik Kurumunun perspektifi ile değerlendirilmiştir. Modelde maliyet girdisini oluşturmak için hasta faturalarından elde edilen tutarlara uzman görüşlerine dayalı olarak elde edilen yaşam boyu maliyetler eklenmiştir. Markov modelde birer aylık döngüler kullanılarak rüptüre olmamış serebral anevrizmalı hastaların yaşamı boyunca sağlık durumları arasında geçişleri simüle edilmiştir. Modelde iyi sağlık durumu, kanama, felç ve ölüm durumları dikkate alınmaktadır. Kanama ve felç durumlarının maliyetleri ile durumlar arası geçiş olasılıkları literatürden elde edilmiştir. Tedavi yöntemlerinin etkililik sonuçlarını değerlendirmek için hastalara EQ-5D ölçeği ve NeuroQol ölçeğinin bilişsel işlev kısa formu telefon görüşmesi ile uygulanmıştır. Ayrıca hastaların tedavi öncesi sağlık durumlarının benzerlik gösterip göstermediğini tespit etmek için Duke Üniversitesi Hastalık Şiddeti Ölçeği uzman doktorlar tarafından hasta dosyaları incelenerek doldurulmuştur. Endovasküler koil tedavisi uygulanan hastaların EQ-5D ölçeğine vermiş olduğu yanıtlara göre ortalama QALY değeri İngiltere ağırlıklarıyla 0,76 bulunmuştur. Cerrahi klipleme hastaları için bu değer 0,59 olarak tespit edilmiştir. Koil grubundaki hastaların taburculuk sonrası bilişsel işlev fonksiyonelliği 40 üzerinden 34,26 olarak hesaplanırken klipleme grubundaki hastalarda 27,46 olarak gerçekleşmiştir. Elde edilen maliyet ve etkililik verileri Markov modelde hipotetik 1000 hasta kohortu üzerinde kullanılarak maliyet etkililik analizi yapılmıştır. Çalışma sonuçları ilave maliyet etkililik oranı olarak sunulmuştur. Maliyet ve etkililik verilerine %3 indirgeme oranı uygulandığında koil yöntemi için QALY 4,393 ve klipleme yöntemi için 1,844 olarak bulunmuştur. Koil yönteminin yaşam boyu maliyeti 180.780, 46 ve klipleme yönteminin yaşam boyu maliyeti 21.488, 76 bulunmuştur. Endovasküler koil yönteminin QALY başına maliyeti 41.152, 25 ve cerrahi klipleme yönteminin QALY başına maliyeti 11.656, 38 bulunmuştur. Maliyet etkililik eşik değeri olarak GSYİH'ın üç katı olan 75.390 kabul edilmiştir. Endovasküler koil yönteminin ilave maliyet etkililik oranı 62.481 bulunmuştur. Bu değer eşik değerin altında kaldığı için endovasküler koil yönteminin maliyet etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Endovasküler koil teknolojisinde yaşanan teknolojik gelişmeler hastaların cerrahi klipleme yöntemine göre bu yöntemi daha çok tercih etmesini sağlarken; gelişen teknoloji beraberinde yüksek maliyetleri getirmiştir. Sahip olduğu yüksek maliyete rağmen endovasküler koil yöntemi cerrahi klipleme yöntemine kıyasla sunmuş olduğu yüksek kaliteli yaşam yıllarından ötürü maliyet etkili bulunmaktadır. Endovasküler koil yönteminin malzeme maliyeti gibi temel maliyet unsurlarında sağlanabilecek fiyat düşüşleri yöntemi geri ödeyici kurumlar açısından da ön plana çıkaracaktır.