turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
6 Numaralı Halep Şer'iyye Sicili'nin tercümesi ve değerlendirilmesi, s. 100 - 200

Osmanlı Devleti nin önemli eyaletlerinden biri olan Halep Eyaleti gerek sosyal gerekse kültürel açıdan her dönemde önemini korumuş bir bölgedir. Kültürel çeşitliliği ve bu çeşitliliğin belgelere yansımasının yanında ticari canlılığı ile dikkat çekici bir bölge olarak karşımıza çıkmaktadır. Halep Eyaleti ndeki farklı dini ve etnik unsurların beraberce yaşaması, sosyal ihtiyaçların karşılanması amacıyla kurulan vakıflar ve kültürel hayatın renkli bir örneği olan kitap çarşısının varlığı bölgenin birçok yönden zenginliğini ortaya koymaktadır. 16. asrın sonlarına doğru Halep şehrinin genel durumun ne olduğunu ortaya koymayı amaçlayan bu çalışma ile bölgenin sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Temettüat kayıtlarına göre 19. yüzyılın ortalarında niş kazasında nüfus, yerleşim ve ekonomi

Merkezi iktidarı sağlamlaştırmak ve pratik gayelerle iktisadi-idari ve askeri sistemi modernleştirmek maksadıyla 1839 yılında Tanzimat Fermanı ilan edilmiştir. Tanzimat'ın ilanından sonra 1844- 1845 senelerinde iktisadi ve siyasi nedenlerden dolayı yapılan sayımlar temettüat defterleri adı altında kaydedilmişlerdir. Temettüat defterleri 19. yüzyıl Osmanlı sosyal ve iktisat tarihi için çok ehemmiyetli kaynaklardan biridir. Bu defterlerde hane reislerinin dini durumları, senelik ödedikleri vergi türleri, elde ettikleri gelir çeşitleri, hayvan ve mal varlıkları gibi ayrıntılı bilgiler yer almaktadır. Bu çalışmada Balkan coğrafyasında yer alan Niş kazasının sosyal ve iktisadi yapısı temettüat kayıtları çerçevesinde incelenmiştir. Bölge halkının nüfusu, dini yapısı ve bölgenin yerleşim özellikleri gibi sosyal konular incelenirken, yerleşim birimleri bazında ve toplam olarak senelik vergi yükü, vergi bileşenleri, elde edilen gelir, gelir türleri, vergilerin gelirlere oranları, gelir dağılımı, tarımsal faaliyetlere ait detaylı bilgiler, ürün çeşitleri, arazi büyüklükleri, kazada icra edilen meslekler, kiraya verilmiş ve sahibi tarafından işletilen mülk ve arazilerin gelirleri gibi kazanın ekonomik yapısı üzerinde de durulmuştur.
Ömer Seyfettin'in Primo Türk Çocuğu ve Beyaz Lale adlı hikayelerine yeni tarihselci bir bakış

Bu çalışma Yeni Tarihselcilik Eleştirel Kuramı çerçevesinde Ömer Seyfettin'in Primo Türk Çocuğu ve Beyaz Lale adlı hikayelerini incelemekte; bu kurgu metinlerin dönemin ideolojisi adına birçok göstergeyi içerisinde barındırdığını iddia etmektedir. Yeni Tarihselcilik Eleştirel Kuramı'na dayanarak Ömer Seyfettin'in eserlerini yazdığı tarihsel bağlamın onun üretimini doğrudan etkilediğini savunan bu tezde, Osmanlı modernleşmesinin süreç içerisindeki gelişimi ve dönüşümü çerçevesinde yazarın kendisini nerede konumlandırdığı ve bu değişim ve dönüşümleri eserlerinde ne şekilde aktardığı çözümlenmeye çalışılacaktır. Son olarak ise Yeni Tarihselcilik Eleştirel Kuramı bağlamında yorumlanan bu hikayelerin bugün yeniden hatırlanmasının anlamı üzerinde durulacaktır.
Urfa Ermeni olayları (1880-1920)

Osmanlı Devleti'nde yüzyıllarca huzur içinde yaşayan Ermeniler, 19. yüzyılın sonlarına doğru, isyanlar çıkarmaya başladılar. İsyan çıkan kentlerden birisi de Urfa'dır. Yüzyıllar boyunca çok kültürlü hayatın önemli bir örneği olmuş Urfa'da, ilk karışıklıklar 1895 yılında çıkmıştır. 1895' de Müslüman ve Ermeni iki esnaf arasında çıkan kavgada, Ermeni esnaf ölmüştür. Bu olayı suiistimal eden Ermeni Komiteleri, çatışmayı Müslüman-Ermeni çatışması olarak yorumlayarak, olayların büyümesini sağlamışlardır. Yaklaşık iki ay süren olaylar neticesinde birçok Müslüman ve Ermeni hayatını kaybetmiştir. 1895 olaylarından sonra, bir süre sükunet yaşanan Urfa'da 20. Yüzyılın başından itibaren yeniden karışıklıklar görülmeye başlamıştır. Daşnak partisine mensup komitecilerce 1909'dan beri tasarlanan bir plana göre, kuzeyden Rusya'nın güneyden İngilizlerin yardımıyla Urfa işgal edilmek isteniyordu. 30 Eylül 1915'de Urfa'da eyleme başlayan Ermeniler, şehrin batı yakasındaki yüksek bir tepe üzerine kurulmuş mahallelerine çekilerek mahallelerinin tüm girişlerini barikatlarla kapattılar. Bu ilk aşamadan sonra, Müslümanlara ait evlere saldırarak çatışmaların başlamasını sağladılar. Urfa'daki polis ve jandarma birlikleri isyanı bastırmada yetersiz kalınca Halep'teki askeri birlikler Urfa'ya sevk edildi. İki hafta süren şiddetli çarpışmalar sonunda isyan bastırıldı. Ancak başlangıçta tehcirden muaf olan Urfa Ermenileri, bu isyandan sonra tehcire tabi tutulmaktan kurtulamadılar. 1919 yılında Mondros Mütarekesinin hükümlerine aykırı olduğu halde Urfa'yı işgal etmek için İngilizler Ermenilerle anlaştı. Ermeniler canlarının tehlikede olduğunu iddia ederek İngilizlere yardım talep eden bir dilekçe sundu ve İngilizler bu dilekçeyi gerekçe göstererek Urfa'yı işgal etti. Ancak İngilizler burada çok kalmayıp Fransızlarla yaptıkları gizli antlaşmalar gereğince Urfa'yı Fransızlara bıraktı. Ermeniler İngilizlere gösterdikleri sadakati Fransızlara da gösterdiler. Fransızlara her konuda yardımcı olan Ermeniler tarafsız olduklarını ilan etmiş olmalarına rağmen, Kuvayı Milliye birlikleri Fransızları kuşatma altına alınca onlara sürekli gıda yardımında bulunup civar illerdeki Fransız birlikleri ile haberleşmelerini de sağladılar.
Temettuat defterlerine göre Yunanistan'a bağlı Kesriye Sancağı dahilinde bulunan Opar ve Nasliç kazalarının sosyo-ekonomik durumu (1844-1845)

Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyıldaki vergi sistemi içerisinde temettuat vergisi önemli bir yer tutmaktadır. Halktan adil bir şekilde vergi almak amacıyla konulan bu vergi sayesinde, Tanzimat'la birlikte uygulanmaya başlayan yeniliklerin taşra teşkilatına yansımaları kayıtlara geçmişştir. Verginin yazıldığı defterler ile yerleşim yerlerinin ekonomik durumu hakkında bilgi sahibi olunurken sosyal yapının durumu da ortaya çıkmıştır. Bu tezde, XIX. yüzyılda alınan bu vergi doğrultusunda, 1844- 1845 yılları ara-sında günümüzde Yunanistan'ın Kesriye Sancağı'na bağlı olan Opar ve Nasliç kazaları ele alınmıştır. Bu kazalar ile ilgili olarak Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan 11446 ve 11458 numaralı temettuat defterleri kullanılarak, kazaların nüfusu, üretim yapısı, tarımsal işletmelerin nitelikleri, gelir kaynakları, tarımsal ve-rimlilik ve vergiler gibi ekonomik ve sosyal hayat hakkında detaylı bilgiler üretilmeye çalışılmıştır. Opar ve Nasliç kazalarında Tanzimat Dönemi'ndeki sosyo-ekonomik durumun ortaya konulduğu bu tez ile Tanzimat'ın uygulandığı alanlardaki haritanın bir parçası daha açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.
Osmanlı Devleti'nin Bosna Hersek müslümanlarıyla dini ilişkiler (ayrılıştan 1914'e)

Osmanlı Devleti ile Bosna-Hersek Müslümanları arasındaki resmi ilişkileri 1463 yılında Fatih Sultan Mehmet'in Bosna'yı fethetmesiyle başlayıp günümüze kadar devam etmiştir. Bu dönemden itibaren dini ilişkiler de resmen başlamıştır. Çünkü Osmanlı Devleti Bosna'yı fethetmekle yalnızca toprak kazanmayıp İslam dinini de Bosna'ya getirmiştir. Avusturya-Macaristan döneminde de (1878-1914) Osmanlı Devleti ile Bosna-Hersek Müslümanları arasındaki ilişkiler her iki taraf için de aynı derecede önem arz etmiştir ve özellikle dini ilişkiler üzerinde ayrıntılı olarak durulmuştur. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Bosna-Hersek'te en başından beri Osmanlı ile Bosna-Hersek Müslümanlarının ilişkilerini kesmek için çalışmış ancak muvaffak olamamıştır. Bunun nedeni ise bu ilişkilerin uzun zaman öncesine dayanması ve köklü bir geçmişşe sahip olmasıdır. Bu sebeple her iki taraf da ilişkinin devamı için yoğun çaba göstermiştir. Bosna-Hersek Müslümanları, Avusturya-Macaristan döneminde Osmanlı Devleti zamanından kalan kurumları büyük bir titizlikle korumaya çalışmışlardır. Avusturya - Macaristan zamanında kurulan dini kurumlar ise Osmanlı ruhuyla oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu dönemdeki dini ilişkilerin gelişmesinde Bosna-Hersek'ten Osmanlı Devleti'ne göç eden göçmenlerin ve Osmanlı Devleti'nde eğitim gören Boşnak dini adamlarının rolü büyük olmuştur. Aynı zamanda bu ilişkilerin ilerlemesinde basının önemi de büyük rol oynamıştır. Bosna-Hersek ve Osmanlı basınında çıkan çok sayıda makaleler bu konuya vermişlerdir. Bosna-Hersek Müslümanları ile Osmanlı Devleti arasındaki dini ilişkilerin gelişmesinde büyük rol oynayan din adamlarından en önemlileri Mehmet Cemalettin Çauşeviç ve eski Mostar müftüsü Ali Fehmi Cabiç'tir.
Klasik dönem Osmanlı Devleti'nde toplumsal yapı ve vergi sistemi

Çalışmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde klasik dönem Osmanlı devleti toplumsal yapısı incelenmiş tezin konusu gereği iktisadi yapı daha derinlemesine bir tahlile konu olmuştur. Toplum vergi verip vermemesine göre iki sınıfa ayrılmaktadır. Bunlar; askeri ve reaya olarak adlandırılmaktadır. Osmanlı imparatorluğunda verginin hayatiyeti ve önemi onun toplumsal yapının şekillenmesinde bir kriter olarak ortaya çıkmasından anlaşılmaktadır. ikinci bölümde ise vergiler genel olarak şer'i ve örfi vergiler olarak ikiye ayrılmaktadır. Bunların alt başlıkları olarak 100'den fazla verginin; konusu, oranı, tarhı, tahsili gibi konular dikkate alınarak incelenmiştir.
78 numaralı Mühimme Defteri'nde (H.1018/m.1609-1610) yer alan Anadolu Eyaleti'ne ait hükümlerin tasnif ve tahlİli

Bu çalışmada 78 Numaralı Mühimme Defteri'ne(h.1018/m.1609-1610) göre Anadolu Eyaleti'ne ait hükümler incelenmiş, dönemin şartları çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Kuyucu Murad Paşa'nın eşkıya tenkili (1608) ile bittiği varsayılan, Sultan Ahmed Camii'nin temelinin atılmasıyla bitişi sembolize edilen eşkıyalık hareketleri, 1609- 1610 yıllarında Anadolu Eyaleti'nde yoğun bir şekilde devam etmiştir. Bu hareketlere karşı başta reaya ve eşkıya elindeki tüfeklerin toplanması olmak üzere ciddi tedbirler alınmıştır. Dönemin ictimai buhranıyla beraber genel olarak fiyat artışına bağlı olan mali bunalım, etkilerini askeri zümrenin gelirlerine müdahale, kalpazanlık, tefecilik, karaborsacılık şeklinde göstermiştir. Söz konusu menfi şartların sebep olduğu yolsuzluklar, vakıf müessesesine de sirayet etmiştir. Ayrıca bu dönemde Akdeniz ve İran üzerine seferler düzenlenmiştir.
Tunceli çevresindeki aşiretler ve sosyo-kültürel yapıları

Bu çalışmada genelde Dersim tarihinden bahsedilmiş, özelde ise Dersim/Tunceli yöresine yerleşmiş olan aşiretler, bu aşiretlerin Osmanlı Devleti ile ilişkileri ve sosyo-kültürel yapıları incelenmiştir. Bu tezde aşiretlere ilişkin bilgiler tahrir defterleri, mühimme defterleri, 18 .-20. asır arasına tarihlenen arşiv belgeleri ve raporlardan alınmıştır. Ayrıca gerek askeri gerek sivil gerekse yabancı kişilerin anılarından yararlanılmıştır. Kaynakların ışığında hazırladığımız çalışmadan anlaşıldığı üzere, Dersim yöresi aşiretlerine dair mevcut bilgiler oldukça eksik ve yanlıştır. Bu durum, bölge hakkında yapılan çoğu araştırmanın bilimsel verilere göre değil, siyasal yaklaşımlara dayanılarak yapılmış olmasından kaynaklanmaktadır. Araştırmamızın sonuçlarına göre, Dersim yöresi aşiretlerinin önemli bir kısmı tarihsel ve kültürel açıdan Türkmen kökenlidir. Bölgenin coğrafi şeklinden kaynaklanan sosyo-kültürel yapısı, bu aşiretleri oldukça edilmiştir. Özellikle dış çevre ve kültürlere kapalı olan bu aşiretler, geleneksel yapılarını korumuşlardır; değişime uğrayan diğer konar-göçerlerle göreceli olarak farklılaşmışlardır. Nitekim 20. asrın başında dahi Dersim aşiretleri içerisindeki gelenek-görenek, sosyal yapı ve kullanılan dilde, eski Türk göçerliği canlı bir şekilde yaşatılmıştır.
Sualtı arkeolojisi perspektifinden Osmanlı kadırgaları (15.-16. yy)

Sualtı Arkeolojisi çalışmalarında, Osmanlı gemilerini tanımlamak ve tarihlendirebilmek için sayısal verilere dayalı araştırmalar son derece azdır. Bu nedenle Osmanlı gemileri hakkında ayrıntılı araştırmalara gereksinim vardır. 16. yy. Osmanlı denizciliğinin zirve noktası olarak kritik bir dönemdir ve bu başarı kadırga filolarının sistematik şekilde kullanabilmesi sayesinde olmuştur. Kadırgaların, tipoloji, terminolojileri ve kronolojileri Antik Dönem'deki türlerine kadar uzanmaktadır. Türkler, Orta Çağ'da Bizans ve Latinler tarafından kullanıldığı süreçte bu gemileri tanımışlar, kullanmışlar ve Yeni Çağ'da Akdeniz hakimiyeti için kendi sistemlerine uygun hale getirmişlerdir. Akdeniz'de devletlerin kullanım amacı ve geleneklerine göre bu gemiler arasında bariz farklılıklar vardır ve bu farklılıklar Sualtı Arkeolojisi açısından önemlidir. Türklerin Orta Çağ ve Yeni Çağ'da imal edip kullandıkları kadırgaların da kendi içinde çeşitleri olup, öteki devletlerin gemileri ile etkileşmiş olsa da ayırt edici tarafları vardır. Kadırgaların kürek çekme sistematiği, kürekçilerin milliyetleri ve temin usulleri, gemideki sosyal hayat da gerek Osmanlı ve korsan gemilerinde gerekse farklı milletlere göre değişiklik arz etmektedir. Bu unsurların geniş tasviri ve farklılıkların ortaya konulması Sualtı Arkeolojisi açısından tanım ve tarihlendirmeye yarayan pek çok bileşeni ortaya çıkarmıştır. Özellikle; değişik türleri olan kadırgaların ölçüye dayalı bilgileri, malzeme bileşenleri, silah teknoloji ve ekipmanları ortaya konulmuştur. 15. yy. sonunda başlayan Keşifler Çağı için ortaya konulan 'raund ship etkisine' karşıt olarak, bu çağın ve dönüşümlerin arka planındaki diğer faktör 'long ship'lerdir ve kadırga dediğimiz bu tarz gemilerin Türkler tarafından baskı faktörü olarak kullanılması bu çağ için kritik önem arz etmektedir. Bu nedenle dünya tarihi için bir sembol olarak değerlendirilmek durumundadır. Bu çalışma, pek çok Osmanlı gemisi içinden sadece bir türü izah eder ve diğer gemilere dair çalışmalar için bir çıkış noktası olmayı hedefler.
8191 numaralı Şiran şer'iye siciline göre Şiran'da sosyal ve ekonomik hayat

Şer'iye sicilleri içerisinde barındırdığı konular bakımından önemli bir yere sahiptir. Sosyal, ekonomik, siyasi ve idari alanlarda yazıldığı döneme ışık tutmuştur. İçerisindeki kayıtlar incelendiğinde hem sosyal bir varlık olan insanın ne gibi sorunlarla karşılaştığını hem de hukuki anlamda ne gibi bir tutum izlendiğini görmek mümkündür. 8191 Numaralı Şiran Şer'iye Sicili içerisindeki belgelerin çözümlenmesi sonucu, vasi tayini, miras meselesi, mülk satışı, alacak davası, hırsızlık gibi sosyal ve ekonomik alanla doğrudan alakalı farklı pek çok konu tespit edilmiştir. 8191 numaralı sicilde 205 adet belge incelenerek çalışmanın temeli oluşturulmuştur. Bunlardan 116 tanesi miras, 38 tanesi vasi tayini, 51 tanesi de sosyo-ekonomik ve miri konuları kapsamaktadır. Sicilde incelenen toplam belgenin 12 tanesinin Gayrimüslim şahıslara ait olduğu görülmektedir. Buna göre; vasi tayinlerinin 36 tanesi Müslümanlara, 2 tanesi Gayrimüslimlere aittir. 116 miras davasında, 107 tanesi Müslüman kişilere ait iken 9 tanesi Gayrimüslim kişilere aittir. 6 tane mülk satışına ilişkin kayıtta ise 1 tane Gayrimüslim şahsa ait mülk satışına rastlanmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde zaman, mekan, kavram ve kurumlar bakımından Şiran kazasına dair bilgiler verilerek temel konular açıklanmıştır. İkinci bölümde sosyal ve ekonomik bakımdan Şiran'da vasi tayini ve miras meselesi konusuna açıklık getirilip sicildeki örneklerle pekiştirilmiştir. Üçüncü bölümde de sosyal, ekonomik ve miri meseleler üzerinde durulmuştur.
Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın hayatı ve devlet adamlığı

Damat İbrahim Paşa tarihimizde önemli bir yere sahip Osmanlı sadrazamlardan biridir. İstanbula köyü Muşkaradan gelmiş ve devrin padişahı III. Ahmetle yolları kesiştiği andan itibaren önemli işlere imza atmıştır. Ordunun savaşılan cephelerde zaferlere ulaşmakta zorlandığı bir dönemde, III. Ahmedle birlikte barış seçeneğini devreye sokmuştur. On iki yıl süren sadrazamlığı boyunca derlenip toparlanmanın hesaplarının yapmıştır. Lale Devrinin mimarı, Nevşehirin kurucusu, matbaa gibi yeniliklerin öncüsü olmuştur. Damat İbrahim Paşanın en önemli rolü, yenilenmeye duyulan ihtiyacı fark etmesi ve fark ettirmesi olmuştur. Lale Devrinden sonra girişilen yenilik ve ıslahat hareketlerinin ilham kaynağı Damat İbrahim Paşa olmuştur. Savaş meydanlarında dışa dönük harcanan emek ve gayretler içe dönük olmak üzere Lale Devri faaliyetleri ve çeşitli yenilikler için kullanılmıştır. Uygulamalarından memnun olmayan bir kesim tarafından Patrona İsyanında hayatına kastedilmiştir.
Vilayet Nizamnamelerinin Basra'da tatbiki meselesi (1864-1876)

Bağdat ve Basra için önemli değişimlerin yaşandığı 1864 ve 1867 Vilayet Nizamnameleriyle Osmanlı toprakları vilayet, sancak, kaza ve köylerden oluşan yönetim birimlerine ayrılıyordu. Bu düzenlemeler ile yöneticilerin unvan ve atanmalarında bir değişikliğe gidilmişti. Eyalet adı vilayete dönüşürken, vali yönetici olarak durumunu ve unvanını koruyacaktı. Sancak terimi yerine ise zaman zaman liva teriminin kullanıldığı görülecek ve sancak yönetimi kaymakam yerine Mutasarrıfa bırakılacaktı. Kaza birimi ise 1842'deki statüsünü korumakla birlikte seçimle göreve getirilen kaza müdürü yerine kaza yöneticisi olarak kaymakam iş başına getirilecekti. Böylece en önemli değişiklik kaza yönetiminde yapılmış oluyordu. 1871'e gelindiğinde nahiyeler de yönetim birimi olarak bu teşkilatta yerini alacaktır. Vilayet yönetimi ise valinin başkanlığında birçok üyeden oluşan Vilayet İdare Meclisi tarafından yürütülmekteydi. Bu kurullar Bağdat ve Basra'da biraz gecikmeli de olsa oluşturulmuştu. Basra arazisi, 19. yy.'ın ikinci yarısında bütün Irak toprakları gibi Bağdat Eyaleti'nin bir parçasını teşkil ediyordu. Midhat Paşa'nın Bağdat Valiliği görevinden ayrılmasından sonra bazen vilayet bazen da mutasarrıflık şeklinde idare edildi. Osmanlı idaresi boyunca Basra'ya hak ettiği önemin verildiğin söylemek mümkündür. Devlet, bölgenin sorunları ile yakından ilgilenmeye çalışıyordu. Midhat Paşa gibi son derce donanımlı bir yöneticinin bölgeye atanması bunun en güzel örneğini teşkil etmektedir. Bu bölge 1884'de kesin olarak ayrı bir vilayet haline getirildi. Bu vilayet, bütün aşağı Irak'ı içermekte ve Basra Körfezi'nin doğu kıyıları ile bu kıyıların hinterlandında uzanmaktaydı.
Orientalism in Lord Byron's letters and journals concerning Ottoman Empire

Bu çalışma, Lord Byron'ın mektup ve günlüklerinde işlediği Şarkiyatçılık ve ağırlıklı olarak Osmanlı Devleti'yle ilgili yorumlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Romantik olarak sınıflandırılan ünlü eserlerinin yanı sıra, Lord Byron, fikirlerini, eleştirilerini ve karşılaştığı olaylara ilişkin izlenimlerini yazdığı mektuplar aracılığıyla da iletmektedir. Bu nedenle, Doğu Seyahati sırasında yazdığı mektupları, gerçek hayata dayalı deneyimlerinden dolayı Byron'ın şarkiyatçılığını en iyi yansıtan temsiller olarak görülmektedir. Bu düşünce göz önünde bulundurularak, bu çalışmada Lord Byron'ın Şark'ı nasıl işlediği ve betimlediği, Türklerle, özellikle Ali Paşa ile olan yakın etkileşimleri detaylıca incelenecektir. Lord Byron Doğu seyahati nedeniyle ayrıcalıklı bir konumda görülüyor olmasına rağmen, bu çalışmada, şairin Doğulu insanlarla karşılaşmasının, onları betimlemesine dikkate değer bir katkı sağlayıp sağlamadığı sorgulanmaktadır. Byron'ın mektup ve günlükleri şairin ölümüne dek yayınlanmadığından toplum onayı kaygısından uzaktır ve çağdaşlarının eserlerinden daha az 'egzotik' bir Şark izlenimi taşımaktadır. Yine de, şairin kafa karışıklığı ve kararsız yapısı onu çağdaşlarına benzer bir söylemi seçmeye itmiş ve Şark, özellikle de Osmanlı Devleti hakkındaki olumlu ve duygudaş yorumlarını çürütmesine sebep olmuştur.
Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e Prizren

İzafi lokasyonu oldukça uygun olan Prizren Sancağı, bu özelliğiyle eski çağlardan itibaren önemli yerleşimlere sahip oldu. XIX. Yüzyılda Prizren şehri hem Balkanlar'daki Osmanlı modernleşmesinin hem de hızla gelişen uluslararası ticaretin önemli merkezlerinden biri haline geldi. Prizren, Berlin Kongresi sonrası Arnavutlarla meskun yerlerin pay edilmesi üzerine Arnavut uluslaşmasının odağı konumuna yükseldi. Olayları yakından takip etmek isteyen İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya-Macaristan ve İtalya gibi büyük devletler burada konsolosluklar açtılar. Birçok etnik kökeni bünyesinde barındıran Prizren'in ekonomisi büyük ölçüde zanaatlara ve ticarete dayanmaktadır. Etnik-mesleki ayrışım toplumsal işbölümünün parçası olarak gelişmiştir. Balkanlar'ın en büyük zanaat merkezlerinden biridir. Tüfekçi, kuyumcu ve bıçakçı ustalarının namları tüm Balkanlar'da ve Anadolu bilinmekteydi. Ticaret, Süveyş Kanalı açılıncaya kadar ağırlıkla Adriyatik sahillerindeki limanlarla özellikle de İşkodra'yla yapılıyordu. Daha sonra ticaretin yönü doğu istikametine kayarak Selanik Limanı'nı önem kazanmıştır. Çünkü Sanayi İnkılabı sonrası kapitalizmin iyice gelişmesiyle daha ucuz ve bol Avrupa kökenli mallar Selanik Limanı'ndan uygun fiyatla tedarik edilebiliyordu. Modernleşmenin somut örneklerinden biri olan demiryolunun bölgede yarattığı dönüşüm sonucu tipik bir Balkan şehri olan Prizren'in ekonomisi ve ticareti zayıfladı. Gün geçtikçe artan kapitalist ekonomik ilişkiler, şehir ekonomisine ağır bir darbe indirmiştir. Sermaye sahiplerinin üretim ve tüketim alışkanlıkları da sanayi sektörüne yansımayınca sosyo-ekonomik yapı zaman içinde değişmiştir. Dolayısıyla değişimle birlikte gümrükler, aşırı vergi oranları, ulaşım imkanları, suistimaller ve devlet tekeli sebepleri de eklenince Prizren ekonomisi alt-üst oldu. Transit ticaret gerileyerek kabuğuna çekilmek zorunda kaldı. Ayrıca zamanla birçok zanaatın ortadan kalkarak maziye karışmasına neden oldu.
II. Abdülhamid Döneminde Osmanlı Devleti'nin Kızılbaş/Alevİ siyaseti (1876-1909)

Anadolu'daki Kızılbaş/Alevi toplulukları uzun bir aradan sonra II. Abdülhamid döneminde Osmanlı Devleti'nin yeniden dikkatini çekti. Bu gelişme üzerinde; devletin güvenlik endişeleri, merkeziyetçilik anlayışı, Sultan Abdülhamid'in İslam birliği siyaseti ve Kızılbaş/Alevilerin Ermeni ve Batılı misyonerlerle olan ilişkilerinin etkisi vardı. Kızılbaş/Aleviler bunların yanı sıra, gerek merkezinde bulundukları yerel hadiseler gerekse bölgesel dinamikler üzerinden de devletin gündemini işgal etti. Sonuç olarak bütün bu yaşanılanlar da devletin Kızılbaş/Alevilere yönelik bir takım uygulamalara gitmesini zorunlu kıldı. II. Abdülhamid'in bu uygulamalar arasında başvurduğu en etkili yöntem ise topluluk mensuplarının tashih-i akaidi siyasetiydi. Bu tezin amaçları arasında ilk sırada, Kızılbaş/Alevi topluluklarını II. Abdülhamid döneminde gündeme taşıyan dinamikleri irdelemek gelmektedir. Bununla ilişkili olarak, II. Abdülhamid'in Kızılbaş/Alevi siyasetinin Osmanlı tarihindeki yerinin süreklilik ve kopuşlar bağlamında ele alınması hedeflenmiştir. Devletin dönem boyunca Kızılbaş/Aleviliğe yönelik takındığı tutumun genel itibarıyla bütün bir gayri Sünni siyaset içerisindeki yerinin karşılaştırmalı bir şekilde ele alınması tezin bir diğer amacıdır. Ayrıca, Kızılbaş/Alevilerin bu süre zarfında Batılı misyoner, gezgin, araştırmacı ve görevlileri tarafından nasıl ele alındıkları da resmedilmeye çalışılmıştır.
Es-Seb'ü's-Seyyar Fi Ahbar-ı Müluki't-Tatar

Seyyid Mehmed Rıza tarafından kaleme alınan 'Es-Seb'ü's-Seyyar Fi Ahbar-ı Müluki't-Tatar' isimli el yazma eser, Kırım Hanlığı tarihine hasredilmiş en önemli kaynaklardan biridir. Eserde, genel bir dünya tarihi anlatımının ardından I. Mengli Giray'ın Kırım Hanlığı tahtına oturduğu dönemden başlayarak II. Mengli Giray'ın 1737 yılında ikinci kez cülus ettiği döneme kadar Kırım Hanlığı'nın tarihi anlatılmaktadır. Ayrıca söz konusu yazma, Kırım'ın coğrafyası, sosyo-ekonomik tarihi, kültürü, edebiyatı için de oldukça önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bundan başka, Osmanlı Devleti, Kırım Hanlığı, Rusya ve Lehistan arasındaki ilişkilerin anlaşılması açısından eserde verilen malumatın değeri de oldukça yüksektir.