turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kurumlar vergisinde bölünme

Şirketlerin kısmi ve tam bölünmesini incelediğimiz bu çalışmada, bölünme kavramı ile ticaret hukuku ve diğer hukuk dallarında kısmi ve tam bölünme usulü anlatılmıştır. Ticaret ortaklıklarının bölünme suretiyle yeniden yapılanmaları hukuki metinlerde düzenlenmiştir. Türk hukukunda kısmi bölünme konusunda maddi hukuk boşluğu bulunmaktadır. Türk Ticaret kanununda yer almayan bölünme müessesesi, ilk defa vergi kanunu ile Türk hukukunda ele alınmıştır. Ticaret ortaklıklarının bölünmesi, Adalet Bakanlığı nezdindeki Ticaret Kanunu Tasarısının yasalaşması ile maddi hukuk bakımından düzenlenmiş olacaktır. Ticaret hukuku boyutuyla şirketlerde kısmi ve tam bölünme, Anonim ve Limited Şirketlerin Kısmi Bölünme İşlemlerinin Usul ve Esaslarının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ, Ticaret Kanunu Tasarısı ve söz konusu tasarıya kaynaklık eden Avrupa Birliği mevzuatı, mehaz İsviçre hukuku ve Alman hukuku çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kısmi bölünme hakkında vergi mevzuatı başta olmak üzere diğer hukuk dalları da ele alınmıştır. Türk hukukunda tüm bölünme çeşitlerinin maddi hukukta düzenlenmemesi, uygulamada anonim şirketlerin kısmi bölünmelerini engellememektedir. Kısmi bölünmeye ilişkin birleşmeye ilişkin ticaret kanunu hükümleri ve borçlar kanunundaki malvarlığı ve ticari işletmenin devri hükümleri ile kısmi bölünme işlemi gerçekleştirilebilir. Diğer taraftan Ticaret Kanunu Tasarısının yasalaşması ile bölünme müessesesi maddi hukuktaki yerini almış olacaktır.
Küreselleşen ekonomide Türkiye'nin vergi rekabeti sorunları

Küreselleşme ekonomik olduğu kadar siyasal, teknolojik ve kültürel boyutlu bir süreçtir. Küreselleşme kavramı gerek uluslararası boyutta gerekse diplomatik boyutta kullanılmasına rağmen akademik çalışmalarda daha çok yer bulmuştur. Dünyanın her yerinde bir değişim olduğu gözlenmekte ve bir tarafındaki doğal ve kültürel değerler artık bütün dünyanın değeri olarak benimsenmektedir. Küreselleşme ile ilgili gerçekleştirilen tanımlamalar doğrultusunda küreselleşme olgusunun içinde mutlaka yer alması gerekli öncelikli etmenler; ülkeler arası serbest mal ve hizmet ticareti, sermayenin ülkeler arası serbest dolaşımıdır.
Cittaslow hareketinin dışsallık incelemesi: Seferihisar örneği

Piyasa başarısızlıklarının nedenlerinden biri olan dışsallık, üretim ya da tüketim faaliyetleri sonucu fiyat mekanizması dışında gerçekleşen etkidir. Küreselleşen dünyada dışsallıkların yayıldığı alan düşünüldüğünde dışsallıkların içselleştirilmesinin gerekliliği önem arz etmektedir. Bu nedenle çalışmada literatürde yer alan dışsallık kavramı, dışsallık türleri daha sonra dışsallıkların içselleştirilmesi kapsamında piyasa ve kamusal çözüm önerileri ele alınmıştır. Küreselleşmenin etkisiyle dünyanın herhangi bir yerinde yaşanan ekonomik, kültürel ya da sosyal bir olayın başka toplumlar üzerinde de etkisi hissedilir hale gelmiştir. Hızlı bir değişim süreci geçiren dünyada insanların üretim ve tüketim alışkanlıklarında değişimler meydana gelmiştir. Ozon tabakasının delinmesi, ormanların azalması, hızlı nüfus artışı, kontrolsüz sanayileşme, yerel kimliğin kaybolması, kültürel mirasın önemsizleştirilmesi bu alışkanlıkların neticesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bahsi geçen sorunlara çözüm yollarından bir tanesi de Cittaslow kavramıdır. Cittaslow, şehirlerin yerel kimliğini hızlı dünya akışı içinde orijinal haliyle var olmasını destekleyen belediyeler birliğidir. Cittaslow, sürdürülebilir çevrenin desteklenmesi, yerel kimliğin korunması, yaşam kalitesinin iyileştirilmesi amacıyla alternatif yerel kalkınma modeli sunmaktadır. Çalışmanın amacı, Cittaslow faaliyetlerinin ortaya çıkardığı dışsal etkilerin incelenmesi ve bu dışsal etkilerin sürdürülebilir yerel kalkınma potansiyelini değerlendirilmesidir. Bu kapsamda 2009 yılında Cittaslow olan Seferihisar tarafından ortaya koyulan faaliyetler ve bu faaliyetlerin neden olduğu dışsallıklar incelenmiştir. Araştırma literatür taraması şeklinde yapılmış olup, Cittaslow faaliyetlerinin sürdürülebilir yerel kalkınmaya çoğunlukla pozitif dışsal etkisi olduğu gözlemlenmiştir.
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında üniversitelerde iç denetim

Ülkemizde özellikle özel sektörde geniş uygulama alanı bulunan iç denetim kavramı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu'nun kabul edilmesiyle birlikte, 2007 yılı başından itibaren ülkemiz kamu idarelerinde de uygulanmaya başlanmıştır. Yapılan bu çalışmada, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde iç denetim kavramı incelenmiştir. Çalışmada ülkemiz için oldukça yeni bir kavram olan iç denetimin işleyiş sürecinden bahsedilip, ilişkili olduğu kurum ve kavramlar çerçevesinde daha anlaşılır bir hale getirmek amaçlanmıştır. Ayrıca üniversitelerin genel yapılarından söz edilip iç denetim ile ilgili anket çalışması yapılmıştır. Yapılan anket çalışmasında üniversitelerdeki iç denetimin mevcut işleyişini değerlendirmek suretiyle iç denetimin etkinliğini belirlemek, iç denetimin işleyişi ile ilgili sorunların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bunun yanında iç denetim sisteminin kamu mali yönetimimizde etkin bir şekilde işlerlik kazanmasına yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.
Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının vergisel teşvikler açısından değerlendirilmesi

İstikrar Tedbirleriyle benimsenen yeni dışa açık kalkınma modeli çerçevesinde yabancı sermayeyi teşvik politikası da yeni bir boyut kazanmıştır. Bu dönemde hem dünyadaki gelişmeler hem de ülkemizdeki liberal ekonomiye geçiş çabalarıyla gerçek anlamda dolaysız yabancı sermaye yatırımlarının ülkemize girmesi başlamıştır.
Geçici koruma altındaki Suriyelilerin Türkiye ekonomisine etkisi: Denizli örneği

Mart 2011'de Suriye'de meydana gelen savaş neticesinde ülkelerini terk edip komşu ülkelere sığınan Suriyelilerin en çok tercih ettiği ülkelerden biri de Türkiye'dir. Savaşın uzun süre devam etmesinin de etkisiyle ülkemizde hızla artan Suriyeli sayısı sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel olarak birçok açıdan ülkemizi etkilemiştir. Bu çalışmamızda tekstil şehri olarak bilinen Denizli iline sığınan geçici koruma altındaki Suriyelilerin Denizli'ye etkileri ekonomik yönden analiz edilmiştir. Çalışmamızın sonucunda, Suriyelilerin olumsuz vergi algısına neden olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla beraber kamu harcamalarını, kayıt dışılığı ve işsizliği artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kadınların ve eğitim seviyesi yüksek olanların Suriyelilerin çalışma hayatına katılımlarını daha çok destekledikleri tespit edilmiştir.
Türkiye'de akaryakıt ithalinde KDV ve ÖTV uygulamaları

Akaryakıt en temel enerji kaynağıdır. Hammadde, ısınma, aydınlanma gibi farklı amaçlarla kullanılan akaryakıtın, fiyat düzeyindeki değişmeleri birçok ekonomik sonuçlar doğurmaktadır. Bu temel ihtiyacın ithalatında uygulanan, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi ise fiyat değişimini belirleyen temel faktördür. Bu vergiler akaryakıt fiyatının belirleyicisi olduğu gibi, devlet için de önemli bir kaynak durumundadır. Bu çalışmanın amacı akaryakıt ithalinde uygulanan vergilerin, doğurduğu ekonomik sonuçların incelenmesi ve Türkiye'nin uzun yıllardır süregelen Avrupa Birliği hedefleri doğrultusunda, Avrupa Birliği ülkelerdeki akaryakıt vergi oranları ile Türkiye'de uygulanan vergi oranlarının mukayese edilmesidir.
Uluslararası ticarette mali nitelikli korumacılık araçlarının kullanımına etki eden faktörlerin belirlenmesi

Dünyada yaşanan gelişmelere bağlı olarak, devletin ekonomide varlığı değişime uğrarken, bu durumdan uluslararası ticaret sistemi de etkilenmektedir. Minimal devlet görüşünün benimsendiği dönemlerde serbest ticaret sistemi hakim paradigma, müdahaleci devlet görüşünün benmsendiği dönemlerde ise korumacılık hakim paradigma olmaktadır. Yaşanan bu gelişmeler dönemin hegemon gücü konumundaki ulus-devletler tarafından şekillendirilmektedir. Bu devletler kendi çıkarları doğrultusunda, gerek ikili ilişkiler ile doğrudan, gerekse dünya sistemine yön vermek için kuruluşlarında etkin oldukları uluslararası kuruluşlar aracılığıyla dolaylı olarak, diğer ülkeler üzerinde etkili olmaktadır. Dünyada politika belirleme ve uygulama inisiyatifine sahip ülkelerin ortak noktaları ekonomik gelişmişlik ve kalkınma düzeylerinin yüksek olması ve sahip oldukları hegemon güçtür. Bu tür ülkeler bir taraftan dünya genelinde serbestleşme söylemlerinde bulunurken, diğer taraftan da korumacı politikalar uygulamaktan da çekinmemektedir. Bu kapsamda Dünya Ticaret Örgütü'nün belirli kısıtlar altında kullanımına izin verdiği korumacılık araçlarına başvurulmaktadır. Bu araclar ülkelerin kamu maliyelerinde yarattıkları etki açısından mali nitelikli korumacılık araçları ve mali nitelikte olmayan korumacılık araçları olmak üzere ikiye ayrılabilmektedir. Bu çalışmada, negatif binomial regresyon analizi aracılığıyla uluslararası ticarette mali nitelikli korumacılık araçlarının kullanımına etki eden faktörler, hem ülke grupları hem de ülkeler bazında analiz edilmektedir. Çalışmada 1995- 2016 yıllarını kapsayan 17 ülke verisinin ele alındığı veri seti kullanılmaktadır. Bağımlı değişken olarak alınan mali nitelikli korumacılık araçlarının kullanım sayısının, sayma sayılardan elde edilen pozitif değerli sayı olması, çok sayıda sıfır değer içermesi ve varyanslarının ortalamalarından büyük olması nedeniyle negatif binomial regresyon analizi yöntemi kullanılmaktadır. Mali nitelikli korumacılık araçları, gelişmiş ülkeler tarafından makroekonomik hedefler yerine, kişisel çıkarlar ön planda tutularak kullanılırken, orta ve düşük gelirli ülkeler tarafından ise ağırlıklı olarak makroekonomik hedefler ön planda tutularak kullanılmaktadır.
Bağımsızlık sonrası Azerbaycan ve Dünya Bankası ilişkileri

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra diğer gelişmekte olan ülkeler gibi Azerbaycan da uluslararası mali kuruluşlara ihtiyaç duymuştur. Bu uluslararası kuruluşların başında Dünya Bankası ve IMF gelmektedir. Çalışmamızın merkezinde ise Dünya Bankası yer almıştır. Azerbaycan Dünya Bankası ile 17 yıla yakın bir süredir işbirliği içindedir. Bu kapsamda tezde Azerbaycan'la Dünya Bankası arasındaki ekonomik ilişkileri araştırılmıştır. Tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde finansal serbestleşme sürecinde sermaye hareketleri, dış borçlanma ve dış borçlanmanın kaynakları, ikinci bölümde Dünya Bankası'nın örgütsel yapısı ve Dünya Bankası Grubu anlatılmaktadır. Üçüncü bölümde ise Azerbaycan ekonomisinin genel yapısı ve Dünya Bankası ile Azerbaycan'ın ekonomik ilişkisi araştırılmıştır.
Sigortacılık sektörü ile insani kalkınma endeksi arasındaki ilişkinin analizi: 1985-2017

Sigorta sektörü Türkiye'de hizmet sektörünün en önemli branşlarından birisi olup ürettiği prim ve poliçe sayısı bakımından ve istihdam açısından gelişmeye açık bir sektör konumundadır. Batılı devletler ile karşılaştırıldığında, Türkiye'de nicelik ve nitelik itibarıyla sistemli bir sigortacılık örneğine gecikmeli olarak geçildiği söylenebilir. Ancak bugün gelinen nokta ve sektörün her geçen gün büyümesi ümit vericidir. Sigortacılık sektörü ve sigorta yaptırmaya vatandaşların bakış açısı ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Bu farklılık bazen gelir düzeyi farklılıklarından bazen hayat tarzından kaynaklanmaktadır. Sigorta, kişilerin mal ve can güvenliğinin sağlanmasında riskleri en aza indiren ve kişilerin refahını koruyan bir disiplin olduğu için kalkınma ile ilişkilendirilebilecek bir yapıya sahiptir. Bu çalışmada Türkiye'de sigortacılık sektöründeki gelişmişliğin insani gelişme endeksi ile ilişkisi analiz edilmiş ve insani gelişme endeksi ile sigortacılık sektörü arasındaki nedensellik ilişkisi araştırılmıştır. Sigortacılık sektöründeki toplam prim üretimi ve insani gelişme endeksi arasındaki ilişkiyi belirleyebilmek için Türkiye'nin 1985- 2017 dönemine ait sigortacılık, kalkınma ve büyümeye ilişkin verileri kullanılmış ve elde edilen sonuçlar sigortacılık sektörü ile insani gelişme endeksi arasında tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu göstermiştir.
Towards a dynamic system in credit scoring

Kredi skorlamasında, lojistik regresyon gibi istatistiksel yöntemler yıllarca başarılı bir şekilde kullanılmıştır. Son yirmi yılda, bazı veri madenciliği algoritmaları popülarite kazanmış ve kredi skorlamasında kullanışlı olduklarını kanıtlamışlardır. Güncel araştırmalar, veri madenciliği yöntemlerinin gerçekten de iyi tahmin ediciler olduklarını göstermektedir. Ek olarak, tekil modelleri birleştiren gruplama modelleri daha da iyi tahmin yeteneğine sahiptir. Bununla birlikte, çoğu araştırmada, veri dönüştürme adımlarının arkasındaki mantık ve gruplama modellerini oluşturmada tekil modellerin seçim kriterleri yeterince açık değildir. Bu çalışmada, bir kredi analistine yalnızca verilere dayanarak ve herhangi bir insan etkileşimi olmaksızın kredi kararları verme yeteneği kazandıracak, tamamen otomatik, kapsamlı ve dinamik bir sistem kurulması amaçlanmaktadır. Bu sistem ile, herhangi bir değerli veri dönüşüm adımını kaçırmamak umut edilmekte ve RapidMiner'daki her yerleşik modelin en iyi tahminci olmaya aday olduğu varsayılmaktadır. Bu amaçla, RapidMiner'da bir model karşılaştırma motoru tasarlandı. Bu motor veri kümesi üzerinde hemen her tür veri dönüşümünü gerçekleştirmekte ve veri dönüşümlerinin etkilerini gözleme fırsatını vermektedir. Motor ayrıca mümkün olan her dönüştürülmüş veri üzerinde olası tüm modellerini de eğitir. Bu sayede, analist modellerin performanslarını kolayca karşılaştırabilmektedir. Son aşamada, insan etkileşimi olmaksızın daha başarılı gruplama modelleri oluşturmada başarılı tekil modelleri seçmek için nesnel bir yöntem geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Fakat, bu doğrultudaki araştırmalar nesnel bir yönteme ulaşılmasını sağlayamadı. Bu nedenle, gruplama modelleri oluşturmak için, en başarılı tekil modellerin altısı manuel olarak seçildi ve bu modellerin olası kombinasyonları başka bir motora beslendi: gruplama modeli oluşturma motoru. Bu motor, gruplama modelinde tekil modellerin her kombinasyonunu denemekte ve kredi analistine tekil modellerin mümkün olan en iyi kombinasyonunu bulma ve sonuç olarak karşı tarafların kredi değerliliği hakkında tahminde bulunabilecek en mükemmel ve en başarılı modele ulaşma olanağı sağlamaktadır.
Tam zamanında üretim sisteminin üretim maliyetleri ve maliyet muhasebesi açısından değerlendirilmesi: Mobilya üretim işletmesinde örnek bir uygulama

Günümüz piyasa koşullarında yoğun rekabetin yaşanması, işletmeleri pazarda ve teknolojik gelişmeler karşısında, daha iyiye ulaşmak için kaynak kullanımı bakımından tutumlu olmaya zorlamaktadır. İşletmelerin daha kaliteli ve ucuz ürünleri üretebilmeleri için çağdaş maliyet yönetim tekniklerinden yararlanmaları faydalarına olacaktır. Geleneksel kitle üretim yöntemlerinden farklı bir yaklaşımda olan TZÜ sistemi, işletmelerin kaynak israfını engelleyerek, ürün çeşitlerini azaltmadan, karlılıklarını ve rekabet gücünü arttıran bir üretim yöntemi felsefesidir. Bu çalışmada yönetim muhasebesi tekniği olan Tam Zamanında Maliyetleme Yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada TZÜ sistemi tanıtılarak mobilya sektörü açısından alternatif bir maliyet muhasebesi sistemi uygulanma imkanı araştırılmıştır. Bu araştırmayla TZÜ sisteminin işleyişi, sağladığı faydalar ve uygulamaya geçişte işletme şartlarında karşılaşılabilecek sorunlar ele alınmıştır. Çalışmayla TZÜ sisteminin mobilya sektöründe üretim maliyetleri ve maliyet muhasebesi üzerindeki etkileri incelenerek uygulanabilirliği araştırılmıştır. Bir mobilya işletmesinde Kasım 2017 maliyet verileri kullanılarak üretim maliyetleri örnek olay yöntemiyle incelenerek hesaplanmış, işletmenin mevcut maliyet sistemi, TZÜ sistemine göre düzenlenirse sağlayabileceği avantajlar belirtilmiştir.
Küreselleşmenin dönüştürdüğü mekan kavramı çerçevesinde vergi cennetleri

Küreselleşmeyle birlikte mal, sermaye, haber ve bilgi akımları mekan sınırlarını aşmıştır. Özellikle son yıllarda yaşanan teknolojik gelişmelere paralel olarak, sermaye bu sınırsız hareketlilik içinde kendisi için en cazip bölgelere yerleşmiştir. Ülkelerin, sermayeyi vergi avantajları sağlayarak ülkelerine çekme isteği neticesinde, vergi cennetleri kavramı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, vergi cennetleri konusu mekansal dönüşüm süreci içinde ele alınarak, tarihsel bağlantının kurulması amaçlanmıştır. Antik Çağ'dan günümüze kadar mekanın özellikle üretim biçimlerin üzerindeki etkisi, sermaye- mekan ilişkisi açısından oldukça önemlidir. Sermayenin mekandan bağımsızlaşarak uluslararası hareket kabiliyeti kazanması, ülkelerin uyguladıkları vergi polititkalarını biçimlendirmiştir. Bunun yanında, bilgi çağında dijitalleşen mekan vergilendirme konusunda yaşanan zorlukları arttırmış ve vergi tabanının aşınmasına neden olmuştur. Diğer yandan dijitalleşme bilginin yayılma hızını arttırarak, Panama Belgeleri ve Paradise belgeleri sızıntılarıyla vergi uygulamalarında şeffaflık sağlanması konusunda yardımcı bir rol üstlenmiştir. Bu sızıntılar, uluslararası kuruluşlarca sunulan önerilerin güncellenmesinin ve önlemlerin arttırılmasının gerekliliği ile bilgi değişim anlaşmalarının önemini bir kez daha göstermiştir.
Türkiye'de vergi ceza sisteminin etkinliğine ilişkin algılamalar

Devletin, kamu hizmetlerinin finansmanı için vergileme yetkisi dahilinde elde ettiği vergiler; devlet için önemli bir gelir kaynağı olmakta iken mükellefler tarafından yük olarak algılanmaktadır. Vergi ödemenin gelirlerinde azalışa neden olduğunu düşünen mükellefler vergiye karşı uyumsuzluk göstermektedirler. Mükellefler, yasalara karşı gelip ödeyecekleri vergiyi gizleyerek vergi kaçırmakta ve devlet gelirlerinde önemli azalışlara neden olmaktadırlar. Vergi uyumuna etki eden önemli hususlardan birisi de mükelleflerin vergi ceza sistemini algılayış biçimidir. Mükelleflerin ceza sistemi hakkındaki bilgi düzeyi, beklentileri, zihniyeti gibi kişisel faktörler ile sosyal, hukuki ve ekonomik faktörler bu algılama biçimini etkilemektedir. Bu çalışmada, suçların önlenmesinde cezaların etkinliğini belirleyen faktörler ile yaptırımların caydırıcılığı üzerinde durularak, Manisa ili Merkez ilçesindeki vergi mükellefi olan esnaflar, vergi dairesi çalışanları ile meslek mensuplarının vergi ceza sistemini nasıl algıladıkları çeşitli önermelerle alan çalışması yapılarak ortaya konmuştur.
Vergi ahlakı: Kadıköy ilçesinde ücret ve ticari kazanç elde eden yükümlülere yönelik bir uygulama

Vergilendirme konusunda vergi uyumu ve vergi ahlakı büyük önem taşımaktadır. Vergi ahlakı mükelleflerin vergi ödeme konusundaki içsel bir motivasyon olarak tanımlanmakta ve vergi ahlakını belirleyen ekonomik, sosyal ve demografik faktörler bulunmaktadır. Kadıköy ilçesinde vergi ahlakını ve belirleyen faktörleri tespit edebilmek için ücret ve ticari kazanç elde eden yükümlülere yönelik bir anket çalışması yapılmıştır. Araştırmanın sonucuna göre; vergi ahlak düzeyi 4,03 olarak belirlenmiştir. Vergi ahlakını belirleyen ekonomik faktörlerden en etkili mükellefler ve yakın çevrenin etkisi olduğu görülmektedir. Bunu sırasıyla izleyen faktörler ise vergi adaleti ve vergi aflarıdır. Vergi ahlakını belirleyen sosyal faktörlere baktığımızda ise en etkili faktörün; dini inancın etkisi olduğu görülmektedir. Bunu sırasıyla izleyen faktörler ise; demokrasi anlayışı ve vatandaşlık bilincidir. Demografik faktörlere baktığımızda ise cinsiyet ile vergi ahlakı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Diğer demografik faktörler ile vergi ahlakı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir.
Orta gelir tuzağından çıkışta maliye politikasının rolü: Türkiye örneği

Küreselleşme ile ortaya çıkan liberal politikalar ülkelerin ekonomik yapısındafarklılıklar oluşturmuştur ve dış ticaretin yaygınlaşması, ticarette katma değerli ürünlerinihracatının artması ülkelerin uyguladıkları kamu politikalarında da değişiklikler meydana getirmiştir. Üretimde yüksek teknoloji, Ar-Ge faaliyetleri, nitelikli istihdam gibi faktörlerigelişmemiş ülkelerin, katma değerli ürün üretememesi ve kamu politikalarını üretime yeterli düzeyde entegre edememesi büyümede durağanlaşmanın olmasına neden olarak ülkelerin orta gelir tuzağına yakalanma ihtimallerini artmıştır. Ülkelerin orta gelir tuzağına yakalanmasına etki eden faktörler benzer olmasına rağmen orta gelir tuzağından çıkış için uygulanması gereken politika ve stratejiler ülkelerin mali ve siyasi yapısına göre farklılık göstermektedir. Bu bilgiler ışığında çalışmada orta gelir tuzağının tanımı ve tespitine yönelik yaklaşımlar incelenmiştir. Türkiye ekonomisinin 1980 yılı öncesi ve sonrası dönemleri itibariyle makroekonomik, sektörel verileri incelenerekülkemizin orta gelir tuzağında olduğu tespit edilmiştir. Türkiye ekonomisinin tuzağayakalanmasına etki eden faktörlerin yüksek teknoloji düzeyiyle üretim, beşeri sermaye, dış ticarette rekabetçi yapı, Ar-Ge faaliyetlerinin yeterli düzeyde olmaması tespitinde bulunulmuş ve ilgili faktörlerin kalkınma planları kapsamında değerlendirilmesi yapılmıştır. Yüksek gelir grubundaki ülkelerle Türkiye'nin dış ticaret, teknoloji düzeyi, Ar-Ge faaliyetlerinin karşılaştırılması ve stratejik sektör tespitleri değerlendirilmesi yapılarak orta gelir tuzağındançıkışta yol gösterici olması amaçlanmıştır. Son olarak Türkiye'nin orta gelir tuzağından çıkışkapsamında stratejik politikaların hiyerarşik sınıflandırması yapılmıştır ve tuzaktan çıkış için stratejik sektör tespiti ve ilgili sektörlerde maliye politikası araçlarından teşvik ve harcama politikaları kapsamında kısa ve uzun vadeli politika önerileri ile Türkiye'nin orta gelir tuzağından çıkması mümkün olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Kayıt dışı istihdamın ekonomik boyutu

Kayıt dışı ekonomi genel çerçevede kamu otoritelerinin bilgisi ve denetimi dışında yer alan her türlü ekonomik işlem olarak tanımlanmaktadır. Kayıt dışı ekonomi çalışma hayatında, sosyal güvenlik yasalarına aykırı olarak işçi çalıştırılması şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Kayıt dışı ekonominin hacmi son 30-40 yıl içinde özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler olmak üzere bütün dünya ekonomilerinde önemli bir boyuta ulaşmıştır. Doğası gereği, kayıt dışı ekonominin gerçek boyutunu tahmin etmek mümkün olmamaktadır. Bu bağlamda hesaplamalarda kullanılan bazı tahmin yöntemleri ve tanımlamada kullanılan bazı kavramlar ülkeden ülkeye farklılık gösterebilmektedir. Kayıt dışı ekonomiyi, ekonomik faaliyetlerden başka sosyal, siyasi, ahlaki ve psikolojik unsurlar da etkilemektedir. Bu yüzden çok kompleks yapıya sahiptir. Birçok teorik çözümler üretilmesine karşın varlığı halen daha tüm dünya ülkelerinde tartışılan bir olgudur. Kayıt dışı ekonominin en önemli belirleyicisi ve birinci alt başlığı kayıt dışı istihdamdır. Kayıt dışı ekonominin çalışma hayatına yansıyan tarafı kayıt dışı istihdam olduğundan bu konu üzerinde ayrıntılı durulmuştur. Çalışmamızda genel çerçeveleriyle kayıt dışı ekonomi ve istihdama neden sonuç ilişkisi ile bakılmıştır ve kayıt dışı ekonomi, makroekonomik değişkenler bazında incelenmiştir. Gelişmekte olan ülkeler içerisinde türkiye'nin kayıt dışı istihdamı ekonometrik yöntemle analiz edilmiştir. Bu bağlamda, türkiye'de kayıt dışı istihdamla mücadele çalışmaları kapsamında uygulanan politika ve faaliyetler genel bir çerçeve içinde sunulmuş ve çeşitli çözüm önerileri getirilmiştir. Çalışmanın literatürde kayıt dışı istihdamla ilgili eksiklikleri gidereceği düşünülmektedir.