'Everendum': National identity and Scottish independence incontemporary Scottish drama

Bu tez çalışması, ulus kimliğinin ve bağımsızlık fikrinin çağdaş İskoç tiyatrosunda nasıl ortaya koyulduğunu ve yeniden yapılandırıldığını incelemektedir. Bu amaçla, çalışma ulus kimliğini 'söylemsel bir yapılanma' olarak ele alarak 'inodernist', bu yapılanmada ortak tarih, soy, dil, kültür ve gelenekler gibi etnik belirleyicilerin önemli bir rol oynadığını ileri sürerek de etno-sembolist bir yaklaşım benimsemektedir. Bu bağlamda 2014 İskoç Bağımsızlık Referandumu'na doğru ilerlerken atılan toplumsal ve siyasi adımlara ışık tutan 20. ve 21. yüzyıl tiyatro oyunları ve projeleri ele alınarak çağdaş İskoç tiyatrosunda ulus kimliğinin yeniden ortaya koyulması ve bağımsızlık fikrinin gelişim süreci incelenmektedir. Çalışma İskoç kimliğinin yeniden inşasında büyük rol oynayan, bağımsızlık tartışmalarının ardındaki itici güç ve özellikle milliyetçiler tarafından bağımsızlık yolunda atılan ilk adım olarak görülen tarihsel bir dönüm noktasını -İskoç Yetki Devri'ni - temel almıştır. Dolayısıyla, Bölüm 1'de ulus kimliğine ve bağımsızlık fikrine teorik ve tarihsel altyapı oluşturduktan sonra, bu çalışma 1979 İskoç Yeki Devri Referandumu öncesi ve sonrası, 1999 Yetki-Devri Sonrası ve İskoç Bağımsızlık Referandumu olmak üzere farklı dönemlerin tiyatro oyunlarına odaklanmaktadır. Bundan yola çıkarak yeni sosyo-politik gelişmeler ışığında Bölüm 2 İskoç ulus kimliğinin 'yeniden inşasını', Bölüm 3 ve 4 ise 'yeniden ortaya koyulması' ele alarak bağımsızlık fikrinin gelişimini izlemektedir. Bölüm 2, bu çerçevede, 1979 yılında gerçekleştirilen Yetki Devri Referandumu'nun başarısızlığından önceki ve sonraki sosyo-politik gelişmeleri ortaya koyarak referandumun ulus kimliği ve bağımsızlık fikrinin gelişimindeki etkisinin detaylı bir analizini sunar. Dolayısıyla bu bölüm, Kuzey'in Tasfiyesi'ni ele alarak Kuzey Denizi Petrolünün sömürüsüne ışık tutan John McGrath'ın The Cheviot, the Stag and the Black Black Oil (1973) oyunu ile efsanevi İskoç Kraliçesi Mary figürünü İskoç bakış açısıyla yeniden yorumlayan Liz Lochhead'in Mary Queen of Scots Got Her Head Chopped Off oyununu incelemektedir. Tim Barrow'un Union (2014) oyunu yetki devri ile ayrılmış İskoç Parlamentosu 'Holyrood'un kurulmasından sonraki dönemi yansıttığı için yapısall anlamda bu çalışmanın orta noktasını oluşturmaktadır. 1707 Birleşmesini İskoç bakış açısıyla yeniden ele alan oyun bilinmeyen gerçekleri su yüzüne çıkararak milli bilinci oluşturmakla kalmaz aynı zaman güncel İskoç bağımsızlığı tartışmalarına da gönderme yapar. Son bölümde, bu çalışma çağdaş İskoç tiyatrosunun İskoç bağımsızlık referandumuna verdiği deneysel karşılıklara yönelmektedir. Alan Bissett'in bağımsızlık yanlısı oyunu The Pure, the Dead and the Brilliant (2014) İskoç Periler aracılığıyla bağımsızlığı ve mevcut siyasi durumu koruma tartışmalarını inceleyerek bağımsızlık tartışmalarına İskoç tarihinden ziyade folklorü ile renk katarak ulus kimliğini geliştirmektedir. Bölüm Theatre Uncut: İskoç Referandum Oyunları başlığı altında toplanan oyunlardan Lewis Hetherington'un The White Lightning and the Black Stag (2013) ve Davey Anderson'ın ikiz oyunları Don't Know, Don't Care ve Fear and Self-Loathing in West Lothian (2014)'ı ele almaktadır. İskoç referendum tartışmalarının alevlendiği bir dönemde kaleme alınan eserlerden Hetherington'un oyunu 2013 yılında var olan ortamı yansıtırken, 2014'de, referandumun tam eşiğinde yazılan Anderson'ın oyunları ise toplumda var olan kaygıları, ikilemleri ve görüşleri yansıtmaktadır. Son olarak, David Greig'in Twitter projesi The Yes/No Plays (2014) referandumdaki iki tarafı temsil eden Yes ve No karakterleri etrafında dönmektedir. Oyun yalnızca referandum tartışmalarına demokratik bir yaklaşım sergilemesiyle değil sosyal medyanın İskoç bağımsızlık tartışmaları üzerindeki etkisini göstermesiyle de önem teşkil etmektedir. İncelenen oyunlar ışığında, bu çalışma güncel politik olayların tiyatro oyunlarında yeniden inşa edilen 'ulus kimliği' ve 'bağımsızlık fikri' üzerindeki etkisine odaklanarak her politik gelişmenin ulus kimliği ve bağımsızlık tartışmalarını 'everendum' yani 'sonu gelmeyen referandum' tartışmalarına dönüştürdüğünü kanıtlamaktadır. Dolayısıyla, bu tez hem ulus kimliği hem de bağımsızlık fikrinin İskoç gündeminde ve tiyatrosunda gelecekte de geniş yer bulacağının göstergesi niteliğindedir.