turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Somali'de Osmanlı hakimiyeti (1850- 1916)

Bu araştırma Osmanlı'nın Somali ile olan ilişkisi Memluk Devleti'nin yıkılış tarihi olan 1517'den başlayarak yaklaşık dört asır sürmüştür. Osmanlı XIV. yüzyıl Somali'side hakimiyet tesis ettiği bölgelere, o dönemde henüz başlayan Avrupalıların sömürgeci mantığının karşısında engelleyici bir güç olarak yerleşmiş ve bu mücadele esnasında bir taraftan kendi askeri gücüne, diğer taraftan da yerli toplumlardan aldığı maddi ve manevi desteğe dayanan bir yapı oluşturmuştur. Böylesine iç içe geçmişş olan yapı, XX. yüzyıl başına kadar devam etti. Somali'nin özellikle Zeyla, Berbera, Bulhar ve diğer kıyı şehirlerini içine alan kuzey bölgesi Osmanlının son dönemlerinde devletin bir parçasaydı. Osmanlıların amacı özellikle Avrupalıların bölgeye gelmeye başlamalarından sonra Kızıldeniz'deki etkinliklerini güvenlik altına almaktı. Somali kıyılarına Yemen üzerinden geçmekteydiler. 1863 yılında Hidiv olan İsmail Paşa Afrika kıtasında yeni topraklara sahip olmak adına büyük bir gayret içine girerek Mısır Sudanı'yla yakından ilgilenmeye başladı. 27 Mayıs 1866 tarihi Sultan Abdülaziz'in fermanıyla Sevakin ve Musavva kaymakamalıkları kendisine bağlandı. Mısır Savakin ve Musavva limanlarına bağlandıktan sonra Kızıldeniz'in batısında bulunan somali sahillerinin vermeye çalıştı. 1 Haziran 1875 tarihi Sultan Abdülaziz'in fermanıyla bu lımanlar Mısır Hidıvini vermiştir. Osmanli Devleti, Mısır eski halinde olmamasından dolayı yeniden Somali'ye eskiden olduğu gibi kendi hakimiyetinde için 9 Ekim 1887 tarihinde Kızıldeniz'e Donanma-yı Hümayun'dan iki veya üç gemi ile deniz kuvveti tayin etti. Somali'nin tamamı olmasa da kuzeyini kapsayan ve Kızıldeniz'in girişini denetleyen stratejik bölümü kısmen Yemen, kısmen de Habeş Eyaleti'nin bir parçası olarak 1555- 1916 arasında 361 yıl Osmanlı'ya bağlı kaldı. XX. yüzyılın sonuna doğru Somali, Osmanlı Devleti'nin olduğu gibi, Avrupa'nın sömürgesi altında kalmış ve böylece Osmanlı Devleti ile Somali ilişkisi sona ermiştir.
Sınıfsal ayrışmanın Osmanlı siyasetine etkisi

Toplumsal sınıf kavramı, insanlığın üretime geçmesiyle birlikte, eşitlikçi yapının bozulmasıyla ortaya çıkmaya ve gelişmeye başlamıştır. Ancak bu kavram, Marx onu yazılarında kullanana kadar çoğunlukla geri planda kalmıştır. Marx'ın bu kavramı kullanmasıyla birlikte, toplumsal sınıf kavramı, birçok sosyal bilimcinin de dikkatini çekmiştir. Bu çalışmada toplumsal sınıf kavramı, ortaya çıkardığı ayrışma ve bu ayrışmanın Osmanlı siyaseti üzerindeki etkisi açısından ele alınmıştır.
Tekirdağ sancağı'nda tarımsal yapı (1840-1914)

ekonomisinde nüfusun geçimini sağladığı en önemli ekonomik faaliyet kolu tarım sektörüdür. Tarım sektörünün ağırlıklı kısmı ise geçimlik esasına dayalı köylü işletmeleri şeklindedir. Osmanlı Klasik döneminde fazla bir değişikliğe uğramadan uzunca süre varlığını devam ettiren bu sistem, zamanla sosyo-ekonomik yapının diğer unsurları gibi değişim ve dönüşüme uğramıştır. 19. Yüzyılda Tanzimat'la başlayan süreç, değişimlerin daha somut görülebildiği bir dönemi kapsamaktadır. Osmanlı tarımsal yapısında meydana gelen gelişmeleri belgeler ışığında tahlil edebilmek için çalışmanın zaman ve yer bakımından sınırlandırılması gerekmektedir. Bu kapsamda ekonomik ve sosyal yapıdaki değişimler ile kurumsal düzenlemelerin Tanzimat sonrasında artık daha somut olarak görülebildiği bir dönem olan, 1840- 1914 yılları arası ele alınmaktadır. Örnek olarak ele alınan bölge ise Osmanlı iktisadi politikalarının bölgesel düzeyde somut olarak izlenebildiği yerlerden olan Tekirdağ Sancağı'dır. Osmanlı Klasik dönem kaynaklarında ilk önce Rodosçuk, daha sonra da Tekfurdağı olarak adı geçen Tekirdağ, Osmanlı tarım ekonomisinin etkili şekilde uygulandığı ve İstanbul'un tüketiminin karşılandığı önemli merkezlerden birisidir. Tekirdağ'ın tüketim maddelerini başkente pazarlaması, Osmanlı iktisadi politikalarına uygun olarak 19. Yüzyılın ikinci yarısına kadar sürmektedir. Bu haliyle İstanbul ile bütünleşmiş olduğundan Tekirdağ'ın gelişiminde devlet politikalarının önemli etkisi bulunmaktadır. Bu çalışmada genel olarak iki husus irdelenmeye çalışılmaktadır. Bunlardan birincisi, 19. Yüzyılda sosyo-ekonomik yapı unsurlarındaki değişim ve dönüşümlerin tarımsal yapıda meydana getirdiği etkilerdir. İkincisi ise tarımsal verilerden hareketle üretim faaliyetlerinde kaydedilen ilerlemeler, üretim faktörlerinin süreç içerisindeki görünümü, pazarlama ve tüketim gibi alanlarda meydana gelen gelişmeler incelenmektedir. Böylece bölgesel düzeyde bir döneme ışık tutulmaya çalışılmaktadır.
1845 (H. 1261) tarihli Temettü'at Defterlerine göre Hüdavendigar eyaleti Eskişehir sancağı Mihalgazi kazasına bağlı Koyunlu, Karaoğlan, Iğdir, Nardin, Kırka, Kuşça köylerinin iktisadi ve içtimaİ durumu

Temettu kelime manası ile kar, kazanç elde etmek anlamına gelir. Bunun çoğuluna ise Temettuat denir. Osmanlı Tarihinde temettuat XIX. yüzyılda reayanın nüfus yapısının maddi durumunu tespit etmek için hazırlanmıştır. Temettuat defterlerinde reayanın meslekleri, isimleri ve lakapları, yıllık kazançları, arazi ve hayvanatı kayıtlara geçmişştir. Bu çalışmanın içeriğinde Osmanlı'nın Tanzimattan sonra geçtiği vergi sisteminde oluşturduğu Temettuat defterlerinden, Eskişehir'e bağlı Mihalgazi'nin 19 adet defter kaydı bulunmaktadır. Bu defterler arasından 6 adet defter örnek alınmış ve transkrip edilerek elde edilen veriler ışığında Eskişehir'in sosyo-ekonomik durumu ortaya konmuştur. Yüksek lisans çalışması olarak bu defterlerden, Hüdavendigar eyaleti Eskişehir sancağı Mihalgazi kazasına bağlı aşağıda bulunan köylerin defterlerinin transkripsiyonu ve incelemesi yapılmıştır. KOYUNLU KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09060 )KARAOĞLAN KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09058 )İĞDİR KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09056 )NARDİN KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09054 )KIRKA KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09053 )KUŞCA KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 07328)
Kili Kalesi (1767-1792)

18. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri alandaki mağlubiyetlerinin sebebi askeri modernleşme konusunda gerekli tedbirleri almakta başarılı olmaması olarak gösterilir. 1768- 1774 yılları arasında Rusya ile yapılan savaşlar bu tezin kısmen de olsa doğru olduğunu kanıtlamaktadır. 1711 Prut savaşından sonra Rusya'ya karşı mevzi başarılar hariç savaşın bütünü göz önüne alındığında parlak bir zafer elde edemeyen Osmanlı İmparatorluğu, askeri alandaki zaaflarını ıslahatlarla düzeltmeye çalışmıştır. Fakat yapılan ıslahatlar da ordunun klasik dönemdeki eski görkemini kazanmasına yardım edememiştir. Neticede Rusya ve Avusturya karşısında alınan mağlubiyetler, Tuna kıyısındaki kalelerin bir bir Rusların eline geçmesine neden olmuştur. Osmanlı, diplomatik başarılarla Tuna kıyısındaki kalelerini bir müddet daha muhafaza edebilmişse de bu topraklarda uzun süreli bir beka mümkün olmamıştır. Kili Kalesi de iki kez Rus işgaline uğramış ve iki kez Osmanlı'ya iade edilmiştir. Bu da Osmanlı'nın askeri alandaki zaafının yanında hiç şüphesiz Rusya'nın askeri başarısının da sonucu olmuştur. Tez, giriş hariç üç bölümden oluşmaktadır. I. bölümde Kili'nin fetih öncesi fetih ve fetih sonrası vaziyeti, idari, iktisadi, coğrafi konumu ele alınmış; Tuna'nın kilidi olarak kabul edilen Kili'yle İstanbul arasındaki ulaşım imkanlarından bahsedilmiştir. II. bölümde, 1768- 1774 Osmanlı-Rus savaşı öncesi, savaş Kili Kalesi'nin Ruslar'ın eline geçişi ve Küçük Kaynarca Andlaşması'yla yeniden Osmanlı idaresine iadesi anlatılmıştır. III. ve son bölümde ise 1774 Küçük Kaynarca Andlaşması sonrası kalenin tahkimi ve 1787- 1792 Osmanlı-Rus-Avusturya savaşı öncesi, savaş ve Kili'nin ikinci kez Rusların eline geçişi ele alınmıştır.
XVII. yüzyılın ikinci yarısında Amasya: Şer'iyye sicillerine göre

Bu çalışmada, Amasya kazasının sosyal, fiziki ve idari yapısı incelenmiştir. Temel kaynak olarak 1648- 1703 yılları arasını kapsayan Amasya Şer'iyye Sicillerinden yararlanılmıştır. Bu siciller, 7 numaralı sicilden 23 numaralı sicile kadar toplam 17 tanedir. Bu çalışmada, bir giriş ve sonunda sonuç ile birlikte dört bölümden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde, tezin konusu, yöntemi, sorunsalı ele alınırken şer'iyye sicilleri dışında, Amasya tarihi ile ilgili araştırma ve inceleme eserlerden bahsedilmiştir. Çalışmada temel kaynak olarak kullanılan siciller tanıtılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde öncelikle Amasya'nın tarihi hakkında bilgi verildikten sonra, Amasya sancağının fiziki yapısı bağlamında, kalesi açıklanmış ve Amasya mahalleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu mahallelerin avarızhane sayısına göre demografik durumu tespit edilmeye çalışılmıştır. Yine bu bölümde, Amasya'nın sancak-kaza ilişkisi anlatılmıştır. Bu bağlamda, Amasya'nın Osmanlı idari teşkilatındaki yeri tespit edildikten sonra, Amasya sancak ve kaza arasındaki ilişki çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sancağın kazaları ve nahiyeleri belirlenmiştir. Amasya sancağında görev yapan yöneticilerin anlatıldığı tezin ikinci bölümünde, sicillerin elverdiği ölçüde sancakta hem idari hem de adli yönetimde yer alan görevlilerin isimleri ve görev süreleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, Amasya mahkemesi ele alınmıştır. Mahkemenin yeri ve çalışma düzeni anlatıldıktan sonra, Amasya mahkemesindeki davaların konuları belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca taraflar unvanlarına göre askeri-reaya, kadın-erkek, müslim-gayr-i müslim şeklinde incelenmiştir. Son olarak bu bölümde, Amasya'ya yakın-geniş ve uzak çevreden gelenler, mahkeme kayıtlarına göre değerlendirilmişlerdir. Tezin dördüncü ve son bölümünde Amasya'da sosyal hayat işlenmiştir. Bu bağlamda, kamusal ve özel alan ayrımı ışığında, Amasyalıların gündelik yaşamlarına değinilmiştir. Değerlendirilen dönemde Amasya'da yaşayan yöneticilerin, reayanın, kadın ve gayr-i müslimlerin kamusal alandaki yaşamlarıyla birlikte günlük yaşamları da ele alınmıştır. Yine kamusal alan kapsamında Amasya çarşılarından hanlarından bahsedilmiştir. Sosyal açıdan Amasya mahalleleri, evleri ve ailesi bu bölümde incelenmiştir.
1751 no'lu Rodoscuk şeriye sicili transkripsiyon ve tahlili

Osmanlı sosyal ve ekonomik tarihinin en önemli kaynaklarından birisi de Şeriye sicilleridir. Transkribini yapmış olduğumuz 1571 numaralı Rodoscuk Şeriye Sicili 1176- 1182 (M 1762 -1768) yılları arasındaki belgeleri kapsamaktadır. Bu çalışmada Osmanlı devletinde mahkeme kurumu ile Şer'iye sicilleri ve Rodoscuk tarihi hakkında genel bilgiler verilmiş olup, metnin değerlendirilmesi ve transkripsiyonuna geçilmiştir. Metnin değerlendirme kısmında grafikler hazırlanarak konunun daha iyi anlaşılmasına çalışılmıştır. Değerlendirme yapılırken daha ziyade defterin ihtiva ettiği yıllar arasındaki Tekirdağ'ın sosyal ve iktisadi durumunun kısaca ortaya konulması yoluna gidilmiştir. Coğrafi konumu sebebiyle stratejik açıdan önem taşıyan Tekirdağ, Osmanlıların eline geçtikten sonra, Edirne'ye ve İstanbul'a yakınlığı ve Avrupa'ya fetihlere giden ordunun sefer yolu üzerinde bulunması gibi nedenlerle önemini bir kat daha arttırmıştır. Özellikle İstanbul'un fethinden sonra Tekirdağ hızlı bir gelişme sürecine girmiştir. Osmanlı devletinin Balkanlarla olan irtibatını sağlamada önemli bir konuma sahip olan Rodoscuk'a ait bu belgeler, şehir tarihçiliği ve mahalli hayata dair de önemli bilgiler vermektedir. Özellikle de merkeze bağlı kazalar, merkez kaza ve diğer kazaların nahiye, köy ve mahalle isimleri ile bazı yer isimlerini de bu sicilden tespit etmek mümkün olmuştur. Yine bu dönemde Müslüman ve gayrimüslim tebaanın iç içe yaşadığı görülmüştür. Bilhassa Rum ve Ermeniler ile Yahudilerin bölgede birlikte oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca bu toplulukların vasi, vekalet ve veraset davaları da incelenmiştir. Defter muhteva bakımından daha çok miras, tereke, alacak, mülk satışı akdi, vekalet, vasilik, vakıf, nafaka davalarını kapsamaktadır. Çalışmamız 18. yüzyıl gibi önemli bir zaman diliminde Osmanlı devletinin içinde bulunduğu durum ve Tekirdağ tarihi hakkında da aydınlatıcı bilgiler verdiği için araştırmacılara son derece önemli bir kaynak olacaktır.
464 (04735) numaralı Elbistan Şer'iye Sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (1890-1894)

Osmanlı Devleti'nin askeri, siyasi, hukuki, ve ekonomik yapısını anlamak için incelemiz gerekli olan temel kaynakların başında şer'iye sicilleri gelmektedir. Her kesimden insanların hukuki işleri için başvurduğu mahkeme kayıtlarının bulunduğu deftere şer'iye sicili denilmektedir. Tanzimat döneminde Osmanlı hukuk sisteminde bazı değişikliklere gidilmiştir. Bu değişiklikler Osmanlı Devleti'nin sosyal ve iktisadi yapısındaki gelişmelerden ve Batı ile olan ticari ve iktisadi ilişkilerin farklılaşmasından kaynaklanmıştır. İncelediğimiz belge Tanzimat dönemi Nizamiye Mahkemeleri'nin alt kolu olan Bidayet Mahkemesinde alınan kararlardır. Defter, 1890- 1894 yılları arasındaki davaları içermektedir. Çalışmamızın ilk olarak Elbistan'ın İlk çağlardan Osmanlı dönemine kadar olan siyasi tarihi hakkında kısa bir değerlendirme yapıldı. Sonrasında Osmanlı hukuk sistemi ve Şer'iyye mahkemelerinin bu sistem içeresindeki yeri incelendi. Akabinde tez konusu olan 464 numarali Elbistan Şer'iye Sicili transkript edilerek değerlendirildi. Sicilde geçen darb, yaralama, ahz, cerh, gasb, hakaret, hane baskını, tecavüz gibi olaylar incelenerek Elbistan'ın 1890- 1894 tarihleri arasındaki sosyal ve ekonomik durumu değerlendirilmiştir.
XVII. yüzyılın ilk yarısında Trabzon'da kölelik

Geçmiş uygarlıkların neredeyse tümünde ve İslam topluluklarında kölelik sistemi uygulanmıştır. Bu minvalde kölelik sistemi 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar İslam Hukuku ile ilintili olarak Osmanlı imparatorluğunda da kendine yer bulmuştur. Şer'iyye sicilleri kölelik sistemi ve kölelerin Osmanlı toplum hayatındaki yerine dair epeyce zengin malzeme ihtiva etmektedir. Bu tezde şeri'yye sicillerine bağlı olarak XVII. yüzyılın ilk yarısında Trabzon Eyaletinde köleler çalışılmıştır. Bu tezde 1826/1827/1828/1829/ 1830 numaralı Trabzon Şeriyye sicilleri ana kaynak olarak kullanılmıştır. Bu siciller Hicri 1038- 1054 ve miladi 1628- 1644 yılları arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde köleliğin tarihi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde 17. Yüzyılın ilk yarısında Trabzon'da köleliğin durumu üzerinde durulmuştur. Son bölümde ise kölelikle ilgili kayıtlar değişik başlıklar altında gruplandırılarak belirtilen yıllar içinde kölelerin toplum hayatındaki yerine ışık tutulmaya çalışılmıştır.
89 No'lu Kütahya Şer'iye sicilinin transkripsiyonu

Transkripsiyonu yapılan 89 numaralı şer'iye sicili miras, boşanma ve arazi davalarını içermektedir. Özellikle miras konusu ağırlık kazanmış ve istatistiki bilgiler verilerek her konu bütün ayrıntılarıyla tam olarak aydınlık kazanmıştır. Osmanlı Devleti'nin toplum yapısı ve bu yapıyı meydana getiren temel kavram olan aile müessesesine önem verildiği genel bir yargı olarak söylenebilir. Sicil defterinde en sık miras, boşanma ve az da olsa arazi davaları mevcuttur. Niras davaları genellikle, ölen şahsın yakınlarının isteğiyle mallarının müzayedede satılarak elde edilen gelirin varisler arasında paylaştırılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Varisler arasında yaşı küçük veya daha doğmamış olan varsa onlara da vasi tayin edilmesiyle hakları korunmuştur. Aynı şekilde şehir dışında veya nerede olduğu bilinmeyen varis varsa onların hisseleri de bir vasi tarafından geçici emanet edilir. Müzayedede ölen şahsın mutfak eşyaları, büyük ve küçükbaş hayvanları, tahıl ürünleri, ev, ambar vb. malları sayılarıyla birlikte kaça satıldığı ayrı ayrı belirtilmiştir. Aynı şekilde kime kaç guruş hisse düştüğü ayrı ayrı kaydedilmiştir. Boşanma davaları, genellikle evlilik sırasında akdedilen mehrin ödenmemesi üzerine açılmıştır. Osmanlılarda korunan ve önemli olan şeriat kanunları her zaman göz önünde bulundurulmuştur. Buna rağmen bu değerler korunamamış ve boşanma sebeplerinin en önemlilerinden birisi olmuştur. Bu da, o döenmde Osmanlı Devleti'nin ekonomik açıdan ne durumda olduğunu ve aile yapısını ne kadar etkilediğini göstermektedir. Tüm bu davalar davacının ifadesi, davalının dinlenilmesi ve şahitlerin ıkrarıyla çözümlenmiştir. Defterde az da olsa arazi davalarına da rastlıyoruz. Bu tip davalarda yine davacının ifadesi ve davalının dinlenilmesi ile şahitlerin söyledikleri dikkate alınarak karara bağlanıyor.
Teşrİfat Defteri (BA, MAD, nr. 1332) inceleme-çeviriyazı

Teşrifatçı Mehmed Efendi tarafından tutulan bu teşrifat ve yevmi mesarıf defteri transkribe edilmiş, harcama kayıtlarının ve olayların değerlendirilmesi yapılmıştır. IV. Murad'ın saltanatı dönemidir ve H. 1046 -1048/M. 1636- 1637 yıllarını ihtiva etmektedir. Defterde, Bayram Paşa'nın sadareti, Şark seferi için yapılan hazırlıklar, hazırlıklar sırasında yapılan harcamalar, bayram günleri el öpenlerin listeleri, tayin ve tevcihat sırasında hil at giydirilenler, elçi kabulleri, padişaha getirilen hediyeler, Acem Şahı elçisi, Yedikule'de mahbus Erdel Bey-zadesi ve Kırım hanının çeşitli masraf kayıtları, Emirgune-zade diye bilinen Yusuf Paşa'nın içecek masrafları, padişaha yapılan harcamalar, saray için yapılan harcamalar, Divan ve arzın olup olmadığı bilgisi, önemli günlerdeki hava durumu ve sair bilgiler kısaca kaydedilmiştir.
An orientalist approach to Amin Maalouf's novel origins: A Memoir

Bu çalışma, Lübnan doğumlu Fransız yazar Amin Maalouf'un Yolların Başlangıcı adlı eserini Oryantalist bakış açısıyla incelemektedir. Eser, Maalouf'un dedesi Butros ve onun kardeşi Cebrail'in yazışmalarından hareketle yazılmış olması sebebiyle gerçek hikayelere dayanmakta ve kısmen kurgu içermektedir, dolayısıyla bir romandan ziyade yarı biyografik bir eser olarak değerlendirebilir. Eserde, Osmanlı İmparatorluğu, Atatürk ve Doğu toplumu ile ilgili çarpıcı tespitler ve tasvirler yer almaktadır. Bu çalışmada, Amin Maalouf'un yaptığı tespit ve yorumların oryantalist söylemdeki yeri sorgulanmaktadır. İnanç kaynaklı sorunların da sıklıkla dile getirildiği bu eserde, Doğu yozlaşmış, cahil ve geri kalmış olarak tasvir edilmektedir. Bu geri kalmışlığın sebebinin cahillik olduğu, çözümün ise gerçek bilgiye ulaşmak olduğu dile getirilmektedir. Sonuç bölümünde, Amin Maalouf'un her ne kadar doğru ve etkileyici tespitlerde bulunsa da, Doğu'nun geri kalmışlığından hayıflansa da, yer yer klasik Batılı bakış açısından kurtulamadığı ve özellikle Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili yorum ve değerlendirmelerinde oryantalist söylemlerde bulunduğu fikrine varılmıştır.
Eyalet-i Sivas'ta ekonomik ve sosyal hayat

Başbakanlık Osmanlı Arşiv belgeleri içinde yer alan Ahkam defterleri bulunduğu bölge hakkında ekonomik, sosyal, idari birçok alanda önemli bilgiler vermektedir. Bu tez de I Numaralı Sivas Ahkam Defteri'nin vermiş olduğu bilgilere göre şekillenmiştir. Defterde 1329 hüküm bulunmaktadır. Hükümlere göre konular tımar, vergi, eşkıyalık ve aile başlıkları altında tasnif edilmiştir. Tez buna göre dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tımar sistemi büyüklüklerine göre has, zeamet, tımar olarak ele alınmış ve devletin bu sistemde yaşadığı problemler incelenmiştir. İkinci bölümde devletin aldığı vergilerden bahsedilmiş, buna göre vergi türleri ve ne gibi sorunlarla karşılaşıldığı üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde Sivas Eyaletinde eşkıyalık olayları incelenmiş, yönetimin yaptığı usulsüzlükler ve halkın kendi içinde yaşadığı sıkıntılar hakkında bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde ise aile hayatından bahsedilmiş ve bu açıdan alınan başlık parası, mehir, nikah, miras gibi konular üzerinde durulmuştur.
Tuhfetü'r-Riyaz Hilali'l-Hiyaz adlı yazma eserin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

tez, Tuhfetü'r-Riyaz Hilali'l-Hiyaz adlı yazma eserin transkripsiyonu ve değerlendirilmesini ihtiva eder. 'Beş makale üzerine tertip olunduğu' belirtilen bu eserin ilk makalesi adaletle hükmetme ve zulümden kaçınma, ikincisi sultanların tarihi -ilk peygamberden son peygambere kadar-, üçüncüsü Abbasi Halifesi Memun ile kardeşi Emin'in arasında geçenler, dördüncüsü Mervani Halifesi Yezid b. Velid b. Abdülmelik ile II. Velid arasında geçen hadiseler, beşinci makale ise Hürmüz oğlu Şapur ile Rum Kayseri arasında geçenler üzerinedir. Kitapta bol bol hadis-i şerifler ve Kuran'dan ayetler zikredilir. Bu yöntem, Klasik siyasetname geleneğinin bir yansıması olup, siyasetin meşruiyetini bulduğu İslam hukukuna olan atıflar sık sık yinelenir. Eserin manzum kısımlarında hadis-i şeriflerin manaları açıklanırken, nesir kısımlarındaki hikayeler de akıcı bir şekilde ara ara manzum olarak anlatılır. Manzum ve nesir kısımların gidişatında belli bir kural görülmez, anlaşıldığı kadarıyla müellif metnin akışına göre manzum ya da nesir olarak yazmayı seçmiştir. Kitapta Dört Halife, Şapur ve Kayser'den de bahsedilir. 'Tarihten ders çıkarma' görevi taşıyan her siyasetname gibi, bu kitabın asıl amacı hükümdarlara kıssadan hisse kazandırmaktır.
Religious and demographic development in the south-western Rhodope mountains in the second half of the fifteenth century: A case study of the tahrir register of 1478

İslam'ın Müslüman olmayan coğrafyalara yayılışı, bu coğrafyaların bir İslam devleti tarafından fethini izlediği bir süreçtir. Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkanlar'a doğru genişlemesini de o bölgede yeni idari ve dini kurumların tesis edildiği bir süreç takip eder. Balkanlar'daki farklı bölgelerin Osmanlı yayılmasından aynı şekilde etkilendiğini söylemek mümkün olmadığı gibi, fetihlerle birlikte gelenlerin dini inançlarının yarımadadaki her bölgede aynı etkileri yarattığından bahsetmek de mümkün değildir. Bu çalışma, 1478 tarihli mufassal tahrir defterini temel alarak, Doğu Trakya'daki Drama bölgesinde fethi izleyen süreçte yaşanan dini gelişmeler üzerine odaklanmaktadır. Bölgenin farklı coğrafi alanlarından yirmi beş köy, 1470 lerde söz konusu bölgede mevcut dini durumu değerlendirmek üzere örneklem olarak seçilmiştir. Bölgenin coğrafi, ekonomik ve yerel dini koşullarına odaklanılarak, İslamlaşma sürecinin bir analizi sunulmaktadır. Seçilen köylerin örneklem değerleri; yerleşimcilerin, şehir ahalisinin ve göçebelerin bu süreçteki rolünü açıklamaktadır. Böylece, bölgedeki İslamlaşma'nın ilk aşamaları ile bu süreci aksatan ya da arttıran farklı unsurların rollerinin incelemesi amaçlanmaktadır.
Osmanlı Devleti'nde martolos teşkilatı

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ OSMANLI DEVLETİ'NDE MARTOLOS TEŞKİLATI Cemile KARA Tarih Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nisan 2003 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Sema ALTUNAN Martolos Teşkilatı, Balkan Yarımadasında XV. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar faaliyette bulunan ve çoğunlukla Hristiyanlardan oluşan bir Osmanlı askeri teşkilatıdır. Osmanlı Devleti'nde askeri, siyasi ve sosyal yapı içinde önemli bir yeri olan Martolos teşkilatının kökeni ve hangi modele göre teş kilatlandırıldığı tam olarak bilinmemektedir. Ancak yapılan araştırmalar sonucunda, Türklerin Balkanları fethinden önce benzer bir teşkilatın Bizans tarafından kullanıldığı ve ismen de benzediği ortaya çıkarılmıştır. Bu durumda Osmanlı Devleti'nin ihtiyaçları doğrultusunda bu teşkilatı devralarak genişlettiği ve yeniden yapılandırdığı anlaşılmaktadır. Martoloslar, Osmanlı Devleti'nin özellikle Rumeli bölgesinde, askeri hizmetler başta olmak üzere birçok yönden yararlandığı Hristiyan grupların başında gelmektedir. Osmanlı ordusunun savaşçı sınıfın da aktif olarak görev aldıkları gibi geri hizmette de önemli görevlerde bulunmuşlardır. Kendisine özgü idari ve ekonomik yapısı olan Martolos teşkilatı, Osmanlı Devleti'ndeki Hristiyan kökenli askeri teşkilatlar ve geri hizmet kurumları içinde en uzun süreli olanlardan biridir. Kuruluş yıllarında hizmete başlamış ve yaklaşık üç yüz yıldan fazla bir süre hizmet etmiştir. Özellikle Rumeli bölgesinin korunmasında ve iç güvenliğin sağlanmasında büyük hizmetlerde bulunan Martolosların, Osmanlı tarihi açısından büyük önemi vardır.