Sağlık çalışanlarında iş doyumunun işletme körlüğüne etkisi: Konya ili örneği

Amaç: İş doyumu, çalışan bireyin işini yaparken neler hissettiği, ne derece mutlu olduğu, yaptığı işten ne kadar keyif aldığı ve işi yaptıktan sonra aynı işi tekrar yapma isteği olmasından kaynaklı duygusal ve davranışsal bir olgudur. Çalışmada yer alan diğer bir kvram ise işletme körlüğüdür. Bir örgütte uzun zaman aynı işi yapan kişiler bir müddet sonra örgütteki düzene alışarak bu düzenin bozulmasını istemezler. Bu sebeple örgütte fırsata çevirebilecekleri birçok avantajı ya da örgütte oluşabilecek riskleri ya göremezler ya da alıştıkları bu düzeni bozmamak adına görmezden gelirler. Bu duruma işletme körlüğü denir. Çalışmada bu kavramlar üzerinden yola çıkılmıştır ve sağlık çalışanlarında iş doyumunun işletme körlüğüne etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma 2019- 2020 döneminde Konya il merkezinde sağlık sektöründe faaliyette bulunan bir üniversite hastanesi ve iki özel hastanede çalışan hemşire, doktor, yardımcı hizmetler sınıfı, idari çalışanlar ve yöneticilerden oluşmaktadır. Hastanede en az 1 yılını tamamlamış çalışan personeli kapsamaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada örneklem grubunun belirlenmesinde kolayda örneklem yöntemi ve verilerin toplanmasında gönüllülük esasına bağlı olarak yüz yüze anket tekniğinden faydalanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programına aktarılarak istatistiksel analizleri yapılmıştır. Anket formunun içeriğinde ilk olarak demografik bilgileri içeren ''kişisel bilgi formu'' yer almaktadır. Çalışmada kullanılan ölçekler ise, Catino (2013) tarafından geliştirilen, Seymen, Kılıç ve Kinter tarafından Türkçeye uyarlanan Örgütsel Körlük Ölçeği ve Dawis, Weiss, England ve Lofquist tarafından geliştirilmiş ve Baycan tarafından 1985 yılında Türkçeye uyarlaması yapılmış olan İş Doyumu Ölçeğidir. Kullanılan ölçeklerin Cronbach alpha değerleri sırası ile 0,876 ve 0 ,912'dir. Ayrıca çalışma 'İşletme Körlüğü' ve 'İş Doyumu' konularını birlikte ele alan ilk çalışma olması açısından ise önem arz etmektedir. Bulgular: Çalışma toplamda 347 sağlık çalışanı ile gerçekleştirildi. Katılımcıların %64,8'i(225) kadın %35,2'si (122) erkektir. Araştırmaya katılanların %64, 3 'ü(223) evli, %35,7'si (124) ise bekardır. %42,7'si (148) 26-35 yaş aralığındadır. Katılımcıların büyük çoğunluğunu %36, 3 (126) ile hemşire grubu oluşturmaktadır. Katılımcıların, %32,2'si (111) en büyük paya sahip olan lisans mezunlarıdır. Katılanların %41,5'i (144) 1-5 yıl süre ile bu mesleği yapmaktadırlar. Aylık gelire bakıldığında katılımcıların %39,2'si (136) 2001- 2500 TL gelir düzeyine, %60,8'i (211) ise 2501 TL ve üzeri gelir düzeyine sahiptirler. Katılımcıların %66'sını (229) üniversite hastanesi çalışanları, %34'ünü (118) ise özel hastane çalışanları oluşturmaktadır. İşletme körlüğü ölçeği kendi başına sosyo-demografik değişkenler açısından incelendiğinde; sağlık çalışanlarının cinsiyet, gelir düzeyi, görev unvanı, eğitim düzeyi, iş deneyimi değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,05). İş doyumu ölçeği kendi başına sosyo-demografik değişkenler açısından incelendiğinde; sağlık çalışanlarının görev unvanı, eğitim düzeyi, gelir düzeyi değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,05). İş doyumu ve işletme körlüğü arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki vardır (p<0,01). Sonuç: Çalışmada sağlık çalışanlarının iş doyumu ve işletme körlüğü arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yani sağlık çalışanlarının iş doyumları arttıkça işletme körlüğü düzeyleri azalmakta ya da iş doyumları azaldıkça işletme körlüğü düzeyleri artmaktadır. Erkeklerin kadınlara göre işletme körlüğü düzeyleri daha fazladır. Katılımcıların iş doyumu ölçeğinde aldıkları ücretten, çalışma koşullarından, yaptıkları iş karşılığında aldıkları övgüden ve bu işte ilerleme imkanlarının memnun olmadıklarını, işletme körlüğü ölçeğinde, alışkanlıklarından kolay vazgeçemediğini, kurumdaki kuralların katı olduğunu, bulundukları sektörün katı kurallar içerdiğini, yaptıkları işin rutinleşmeye uygun olduğunu ve yöneticilerinin esnek olmadığını belirtmişlerdir.