turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Milli Mücadele Döneminde mitingler (1918-1920)

I. Dünya Savaşından yenik çıkan Osmanlı imparatorluğu, 30. Ekim. 1918 tarihinde, galip devletlerle Mondros Mütarekesini imzalamıştır. Bu anlaşma ile devletin bağımsızlığı ortadan kalkmış ve Türk yurdu yer yer düşman işgaline uğramıştır. Mondrosla başlayan bu işgal süreci 15. Mayıs.1919'da İzmir'in Yunanlılarca işgaline varmıştır. Anlaşma koşullan ve savaşın sonlarına doğru ortaya atılan Wilson ilkeleriyle çelişen bu haksız işgaller, Türk toplumunun büyük tepkisine yol açmıştır. Bağımsızlığı tarihiyle yaşıt olan Türk ulusu, vatanının böyle bir tehlike altına girmesi karşısında, tarihte eşine ender rastlanan nitelikte bir özgürlük mücadelesini başlatmıştır. Ulusal Kurtuluş Savaşının hazırlık döneminde Türk toplumunun, bu haksız işgallere gösterdiği tepki, tezimizin asıl konusunu oluşturmaktadır, işgallere karşı miting ve protestolar şeklinde ortaya çıkan bu tepki, bağımsızlık savaşımızın itici gücünü oluşturmuştur. İzmir'in işgalinden itibaren Trakya'dan, Anadolu'nun diğer ucuna kadar uzanan bu başkaldırış, aynı tarihte Samsun'a hareket eden Mustafa Kemal Paşa'nın öncülüğünde organize edilen ulusal kurtuluş hareketiyle bütünleşerek bu yöndeki temel hedefin belirleyicisi olmuştur. İşgaller karşısında Türk kamuoyunu yaratan en önemli unsurlardan biri olan mitingleri, inceleme kolaylığı açısından iki ana grupta ele aldım. Bazı yönlerden farklılık gösteren İstanbul mitinglerini ayrı bir bölümde, Anadolu'da yapılan mitingleri ise ayrı bir bölümde inceledik, özellikle düzenleniş koşulları bakımından farklılık gösteren mitinglerin temel işlevi, Türk ulusunu, vatanı işgallerden kurtarma yönünde harekete geçirmektir. Müdafaa-i Hukuk düşüncesinden haraket edilerek düzenlenen mitinglerde, İtilaf Devletlerine, Amerika Birleşik Devletlerine, Padişaha, Sadrazama ve diğer makamlara çarpıcı mesajlar verilerek Türk ulusunun uğradığı haksızlığın ortadan kaldırılması istenmiştir. Bu makamlara gönderilen mesajlara gereken duyarlılığın gösterilmeyişi, Türk ulusunu harekete geçirmiş ve başlattığı kurtuluş mücadelesini 'kendi azim ve kararına' dayandırtmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde İzmir'in işgali ve bunun doğurduğu tepkiler ana hatlarıyla verilmiştir. Son bölümde ise mitinglerin çeşitli yönlerden değerlendirilmesi yapılmıştır.
İttihat-Terakki Cemiyeti ve Türkiye'de sol hareketler (1902-1918)

1789 Fransız İhtilali'nden sonra siyasi literatüre giren sol düşünce kavramı 19. yüzyılda şekillenmiş ve Avrupa'ya yayılmaya başlamıştır. Osmanlı İmparatorluğu da tüm engelleme girişimlerine rağmen sol düşüncenin topraklarına nüfuz etmesine engel olamamıştır. İttihat ve Terakki Cemiyeti de sol düşüncenin yükselişte olduğu bir dönemde kurulmuştur ve Fransız İhtilali sonrası yayılan diğer fikirlere olduğu gibi sol düşünceye de kayıtsız kalamamıştır. Bu tezin amacı ise 1902 yılından 1918'e kadarki süreçte sol düşünceyle Cemiyet'in arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.
Ulusal hareketin üç lideri Yusuf Akçura, Ziya Gökalp ve Mustafa Kemal Atatürk'ün milliyetçilik anlayışları

Değişen ve gelişen dünya şartlarına ayak uyduramayan Osmanlı Devleti XIX. yüzyıldan sonra dağılma sürecine girmiştir. Devleti dağılmadan kurtarabilmek amacıyla Osmanlı devlet adamları çeşitli önlemler almışlar fakat başarılı olamamışlardır. Osmanlı Devleti'nin bu çalkantılı döneminde bir takım fikir akımları ortaya çıkmıştır. Bu fikir akımlarının etkili olduğu o zaman şartları için pek söylenemese de bu fikir akımlarından biri olan milliyetçilik gelecekte kurulacak olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin fikri alt yapısını oluşturacak olan önemli birtakım olarak belirmiştir. Bu akımın fikir üstatları ve en önemli uygulayıcıları olan Ziya Gökalp, Yusuf Akçura ve Mustafa Kemal Atatürk'ün milliyetçiliğe bakış açıları ise bu araştırmada detaylı bir biçimde incelenmiştir. Hiçbir fikir akımı dönemin şartlarından bağımsız bir şekilde oluşmamıştır. Milliyetçilik akımının da Türkler arasında hızla yayılıp Türk milliyetçiliğine dönüşmesinde dönemin şartları belirleyici olmuştur. Türk milliyetçiliği incelenirken de Ziya Gökalp, Yusuf Akçura ve Mustafa Kemal Atatürk'ün milliyetçilik anlayışları dönem şartları içerisinde incelenmiştir. Çalışmada üç fikir adamının ailelerinden başlanarak Türk milliyetçiliği fikrinin zihinlerinde belirmeye başladığı çocukluk ve gençlik dönemlerinden bahsedilmiş, ölümlerine kadar geçen sürede yaptıkları faaliyetler ve milliyetçilik bağlamında çalışmalar anlatılmıştır. Bu üç fikir adamının milliyetçilik görüşlerini irdelemek amacıyla yapılan çalışmada Ziya Gökalp, Yusuf Akçura ve Mustafa Kemal Atatürk'ün milliyetçiliği çeşitli alanlarda nasıl gördükleri, uygulamaya geçen ve teoride kalan fikirleri bölümler halinde değerlendirilmiştir. Bütün bu çalışmalardan sonra Ziya Gökalp, Yusuf Akçura ve Mustafa Kemal Atatürk'ün milliyetçilik anlayışındaki benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırmalı olarak tespit edilmiştir. Anahtar kavramlar: Ziya Gökalp, Yusuf Akçura ve Mustafa Kemal Atatürk, Millet, Milliyetçilik.
Demokrat Parti Dönemi'nde Konya (1950-1960)

Türkiye'de II. Dünya Savaşı sonrasında çok partili sisteme dönülmesinde ve Demokrat Parti'nin ortaya çıkmasında hem iç hem de dış şartların zorlaması etkili olmuştur. Kurulduktan sonra ülke genelinde teşkilatlanma faaliyetlerine girişen DP, uygulamak istediği politikalar nedeniyle Konya'da hızlı bir şekilde teşkilatlanmıştır. DP iktidarında Konya idari, siyasi, ekonomik, kültürel ve sosyal yönden büyük bir değişim yaşamıştır. Bu dönemde idari yönden büyüyen Konya'da 4 ilçe, 4 bucak ve 47 köy teşkil edilmiştir. Çok partili rejimle birlikte şehrin siyasi hayatı da değişime uğramış ve il genelinde siyasi parti teşkilatları kurulmuştur. DP iktidarı, her şeyden önce bir tarım kenti olan Konya'nın sanayileşmesi yolunda önemli adımlar atmıştır. Yeni sanayi tesisleri kurulurken ekonominin temeli olan tarım da ihmal edilmemiş, iktidarın özellikle tarımsal kalkınmayı hedefleyen politikaları Konya'da hayat bulmuştur. DP Dönemi'nde Konya'da eğitim ve kültür alanında ciddi yatırımlar yapılmıştır. Ortaöğretim başta olmak üzere köy okullarının inşasına devam edilmiş okul, öğretmen ve öğrenci sayısında artış yaşanmıştır. Bu dönemde Konya'nın sosyal hayatında da değişim ve dönüşüm meydana gelmiştir. Köyden kente göç yaşandığı için şehirleşme oranı artmıştır. DP iktidarında şehirdeki sosyal değişimden günlük yaşam ve eğlence hayatı da nasibini almıştır. Bu dönemde hem yeni spor tesislerinin inşası hem de sportif faaliyetlerinin artmasıyla Konya, Anadolu'nun önemli spor merkezlerinden birisi olmuştur.1950- 1960 yılları arasında fabrikalar, barajlar, silolar, iş hanları, hükumet konakları, hastaneler, sağlık merkezleri, okullar ve göçmen evleri gibi yapılarla donatılan Konya'da yol, su, elektrik ve telefon gibi altyapıya yönelik yatırımlar da yüksek seviyelerde gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde geniş şose yollarla Konya'nın Akdeniz'e ve Ege'ye bağlanması da sağlanmıştır.
Zeki Bey suikastı ve basın

II. Meşrutiyet dönemi gazetecilerinden olan Zeki bey; 1869 yılında dünyaya gelmiştir. Babası sarayın hünkar odasında görev almakta olan Kayserili Abdullah'tır. Galatasaray lisesini bitiren Zeki Bey ardından siyasal bilgiler fakültesinde eğitimini devam etmiş ve burayı da iyi bir derece ile bitirmiştir. Aldığı eğitim sonucunda duyun-u umumiye de mali işlerden sorumlu memurların yanında çalışmaya başlamıştır. Zeki bey; duyun-u umumiye de faaliyet yürütürken burasının yabancıların denetiminde olduğuna dair bazı veriler elde ettiğini iddia etmiştir. Daha öncesinde serbesti ve mizan gazetelerinde yazılar yazan Zeki Bey; yeni bir gazete kurmayı ve duyun-u umumiye de yolsuzluk yapıldığına dair olan düşüncelerini halka duyurmak istemiştir. Bunun için Şehrah gazetesini çıkarmıştır. Yazdığı yazılarda kendi ismine yer vermeyen Zeki Bey, yazılarında İttihat ve Terakki Cemiyeti'ni eleştiren yazılar kaleme almıştır özellikle maliye nazırı olan Cavit bey'in Osmanlı aleyhine batılıların yararına faaliyet yürüttüğünü belirtmiştir. Zeki bey'in yazdığı yazılar ittihat ve terakki cemiyeti bazı üyelerinin dikkatini çekmiştir. Hatta bazı üyeler bu yazılanların doğru olabileceği ihtimalini dahi göz önünde tutmuşlardır. Bu yüzden Kayserili mülazım Şaban Bey'i, Zeki bey ile konuşması için görevlendirmişlerdir. Şaban bey Zeki Bey ile görüşerek yazdığı yazıların ne derece doğru olduğuyla ilgili bir rapor hazırlayıp kendisine ulaştırmasını istemiştir. Bunun üzerine Zeki Bey kendisine uzun bir layiha yazarak göndermiştir. Bu layihada Zeki Bey, Cavit bey ve dönemin ekonomi politikalarını aşırı bir şekilde eleştirmiştir. İttihat ve terakki cemiyeti, gelen layihayı görüşmek için toplantı yapmışlardır. Ve sonuçta Cavit Bey, maliye nazırlığından istifa etmiştir. Dönemin basınına yansıyan mahkeme tutanaklarının bazılarında Cavit Bey ile Zeki Bey arasındaki düşmanlığın bundan sonra başladığını belirten ifadeler vardır. Zeki bey 10 Temmuz 1911 yılında beraberinde bulunan üç kişi ile birlikte evine dönerken arkasından atılan bir mermi sonucunda hayatını kaybetmiştir. Olayın zaptiyelere bildirilmesi üzerine isimlerinin Çerkez Ahmet ve Mustafa Nazım olduğu anlaşılan iki kişi yakalanmış, mahkemeye sevk edilmişlerdir. Yine mahkeme suretlerinden bu kişilerin İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin alt kolu olduğu söylene fedai subaylar teşkilatına mensup olduğuna dair iddialar mevcuttur. Fakat bu konuda kesin değildir. Mahkemeler devam ederken Zeki Bey'in duyun-u umumiye deki odasının dolabından alınan belgeler olduğuna dair ifadeler verilmiş ancak bu belgelerin akıbetinin ne olduğu konusunda herhangi bir veri elde edilememiştir. Zaten Zeki beyi vuranların kim olduğu da tam olarak anlaşılmamıştır. Bu yüzden Mustafa Nazım ve Çerkez Ahmet'e on beş yıl kürek cezası verilerek mahkeme sonlandırılmıştır.
Birnci Dünya Savaşı öncesinde Almanya

Bu çalışma esas olarak I. Dünya Savaşı öncesinde Almanya'daki toplumsal gelişmeleri ve bu gelişmelerin savaş üzerindeki etkisini araştırmak üzere hazırlanmıştır. Üç bölüm halinde yürütülen çalışmanın giriş kısmı Almanların tarih sahnesine çıkışlarından başlayarak Alman birliğinin sağlandığı 1871 yılma kadar olan gelişmeleri kaydetmektedir. Alman birliğinin kurulması başlığım taşıyan 1. Bölümde Fransız İhtilalinden 1871 yılına kadar Avrupa'nın genel durumu ve belli başlı dönüm noktalan, çeşitli fikir akımları ve Almanya'nın bu süreçte kaydettiği aşamalar anlatılmaktadır. 2. Bölümde, kurulan imparatorluğun 1. Dünya Savaşına kadarki dönemde idari yapısı, iç ve dış politikası Bismarck ve II. Wilhelm dönemleri adı altında ayrı ayrı incelenmiştir. İmparatorluğun toplumsal yapısı başlığım taşıyan 3. Bölümde ise çeşitli sosyal sınıfların pozisyonu, kültürel yaşam ve savaş öncesi Almanya'da önemli etkiler yaratan nasyonalizm, anti-semitizm ve militarizm konularına açıklık getirilmektedir. Ayrıca çalışmanın sonuç kısmında bu konuda yapılan Doğu ve Batı Alman tarihçilerinin bakış açılarını yansıtan değerlendirmelere de yer verilmiştir.
Milli Şef Dönemi toprak politikaları ve bu politikaların siyasi hayata etkileri

Bu çalışmanın asıl hedefi Türkiye'de, Milli Şef dönemi olarak adlandırılan 1939- 1947 yılları arasında sürdürülen toprak politikalarını açıklamaya çalışılmaktır. Fakat birinci kısımda genel yönleriyle Osmanlı toprak sistemi ve Atatürk dönemindeki toprak politikaları ele alınmıştır. İkinci kısımda ise İkinci Dünya Savaşı yıllarındaki ekonomik durum değerlendirilmiş, toprak politikaları irdelenmiştir. Son kısımda ise Türkiye Cumhuriyeti Tarihinde ayrı bir öneme sahip olan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu işlenmiş ve sonraki yıllarda toprak düzeni konusunda yapılan çalışmalara kısaca değinilmiştir.
Doğan Avcıoğlu'nun tarihçilik anlayışı

1960'lı yıllarda Türkiye entelektüelleri arasında ülkedeki temel sorunlar hususunda yoğun tartışmalar yaşandı. Bu sorunlar ülkenin geri kalmışlığının nedenleri, demokrasinin yerleşmemesi, sivil toplumun zayıflığı, devletin ceberut yapısı gibi konuları içermekteydi. Pek çok entelektüel bu sorunların cevabını tarihte aradı ve makro tarih teorileri sürdüler. Bu da Osmanlı İmparatorluğu'nun toprak rejimi ve ülkeyi kalkındırmak için yeni izlenmesi gereken yol gibi alt tartışmalara sebebiyet verdi. Pek çok sosyolog, siyaset bilimci, iktisatçı, tarihçi ve hatta roman yazarı Kemal Tahir- bu tartışmalara bir yerinden dahil oldu. Doğan Avcıoğlu da bu tartışmaların en önemli köşelerinden birine sahip. Ortaya attığı tarih tezleri ve pratik güncel siyaset önerileri ile etkisi uzun yıllar sürecek tartışmalara zemin hazırladı. 6 ciltlik eseri Türklerin Tarihi, 2 ciltlik Türkiye'nin Düzeni ve Yön Dergisi yazıları sol muhteviyatta büyük etkiler bıraktı. Onun teorilerinin yerini daha iyi anlamak adına da yine önemli makro tarih teorilerine sahip kimi teorisyenler tezde incelendiler, eleştirildiler ve birbirleri ile karşılaştırıldılar. Başlıcaları TİP, MDD ve Yön olan bu sol hareketlerin temel teorileri en temel teorisyenlerinin başlıca eserleri dikkate alınarak iki bölümde incelendi. İlk bölümde TİP'e yakın olan Niyazi Berkes, Sencer Divitçioğlu ve İdris Küçükömer ve MDD'nin temel ideoloğu Mihri Belli ele alınmıştır. Bununla beraber sol teori öne sürmeseler de Şerif Mardin'in ve Metin Heper'in Osmanlı ve Türkiye siyasal yaşamına dair teorileri hem etkinlikleri hem de sol teorilerle karşılaştırılma amacı göz önüne alınarak birinci bölümde incelenmiştir. İkinci kısımda ise Doğan Avcıoğlu'nun en temel eserleri incelenerek Türkiye siyasal yaşamına dair teorisi detaylı olarak incelendi ve diğer teorilerle karşılaştırıldı. Hep Marksist anlayışına sahip olduğunu ileri süren bu teorilerin hangisinin Marksist tarih anlayışına yakın olduğu konusunda da bir tartışma ileri sürülecektir bu çalışmada. Bu teorisyenlerin oldukça verimli geçen yazın hayatlarındaki eserlerini incelemenin oldukça zahmetli bir iş olduğu gerçeğini de unutmayarak, bu çalışmada bu eserlerin içerik analizleri yapılmış, yorumsayıcı nitel bir çalışma yürütülmüştür.
Mlli Şef Dönemi'nde Karabük

Osmanlı İmparatorluğu'nun sanayileşememesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin bu işi öncelikli konulardan biri yapmasına neden olmuştur. Özellikle tüm ülke sanayinin lokomotifi olarak görülen ağır demir sanayi endüstrisinin kurulmasına, ilk olarak 1924- 1925 yıllarında yabancı uzmanlara yaptırılan tetkikler ile girişilmiş; daha sonra bu sanayinin kurulması için gerekli nihai uygulama planı da Birinci Sanayi Planı kapsamında Sümerbank'a verilmiştir. BSP kapsamında kurulan demir-çelik fabrikalarının yeri meselesi ise çeşitli tartışma ve değerlendirmelere konu olmuştur. Daha çok Zonguldak kömür havzası çevresinde yoğunlaşan bu değerlendirmeler, Tefen, Ereğli, Karabük ve İç Anadolu'daki Faraş ekseninde yapılmış; ancak enerji-yakıt ve askeri güvenlik kaygıları daha çok öne çıktığı için, demir-çelik fabrikalarının yeri Karabük olarak belirlenmiştir. Daha sonra demir-çelik tesislerini kuracak şirketin seçim süreci başlatılmış ve Sümerbank'ın yürüttüğü bu süreçteki müzakerelerinde, özellikle Alman Krupp ve İngiliz H. A. Brassert and Co. Ltd. şirketiyle gerçekleştirilmiştir. Nihayetinde Türk-İngiliz ilişkilerinin ilerlediği bir dönemde yapılan Karabük Demir-Çelik Fabrikaları kurulması işi, 1 Aralık 1936'da imzalanan KDÇF Esas Anlaşmasıyla Brassert şirketine ihale edilmiştir. Dönemin Başbakanı İsmet İnönü tarafından 3 Nisan 1937'de temeli atılan KDÇF, Brassert'in taahhütleri gereği olarak iki buçuk senede bitirilmiş ve fabrikalar, Eylül 1939'da ilk demirini vermiştir. Bayındırlık açısından uzun yıllar hareketsiz kalan Karabük mıntıkası, Ankara-Zonguldak demiryolunun inşaatı nedeniyle 1932- 1934 yıllarında çeşitli imar faaliyetlerine sahne olmuştur. Bu imar faaliyetleri fabrikaların temelinin atılmasıyla daha düzenli hale gelmiş ve sistemli nüfus iskanı ile Karabük nüfusu arttırılmıştır. Artan Karabük nüfusunun burada tutulması için de mesken, yol, su, sağlık, sosyal ve kültürel ihtiyaçlar ile modern şehir hizmetleri hızla geliştirilmişti. Bir işçi yerleşimi olarak süratle büyüyen Karabük, artan nüfusu ve ticari ilişkilerine binaen belediye teşkilatına da bu süreçte kavuşacak ve kısa aralıklarla bir dizi idari değişikliğe uğrayarak kent kimliğini alacaktır. Sonraki yıllarda da devam edecek olan bu değişiklikler, sağlık, eğitim, kültür ve şehir planları gibi geniş bir yelpazeye yayılacaktır. Karabük'te sabit bir kent kimliği oluşturmak için yapılan tüm bu hizmetler, modern kent kültürü oluşturmanın yanında; KDÇF çalışanlarının verimini arttırmak amacını da beraber gütmüştür. Sanayileşmesi ve şehirleşmesini yanı başındaki Safranbolu ile beraber gerçekleştiren ama ondan tamamen farklı bir yapıda olan Karabük, eski ile yeninin bu mıntıkadaki en bariz birlikteliğini gerçekleştirmişti. Ancak bu birliktelik yatırımlar manasında bölgesel bir kalkınmaya neden olmamıştır. Bu durumun tespiti ve değiştirilmesi için de çeşitli fikirler, Karabük'e kuruluş yıllarında gelen ziyaretçi, gazeteci ve özellikle dönemin en önemli hükümet denetleme organı olan Bölge Parti Müfettişliği raporlarından da izlenebilmektedir.
Milli Mücadele Döneminde I. Ordu Müfettişliği

Mondros Mütarekesi'nin şartları bazı orduların lağvedilmesi ve kadroların yeniden düzenlenmesi zorunluluğunu ortaya çıkarmıştır. Ordularının kaldırılması nedeniyle birçok üst rütbeli subay İstanbul'a dönmek zorunda kalmıştır. İstanbul'a dönen bu subaylar memleketin kurtuluşu için askeri alanda planlar yapmışlardır. Bu planlar neticesinde Ordu Müfettişlikleri kurulması düşünülmüştür. Osmanlı ordusu üç müfettişlik bölgesine ayrılmış ve I. Ordu Müfettişliğine Fevzi Paşa, II. Ordu Müfettişliğine Mersinli Cemal Paşa ve IX. Ordu Müfettişliğine de Mustafa Kemal Paşa atanmıştır. 1919 yılı Mayıs ayından 1919 Ağustos'una kadar görev yapan müfettişlikler Anadolu'da birlik ve beraberlik sağlayarak, işgallere karşı mukaveet duygusunun oluşmasında önemli roller üstlenmişlerdir.
Formation of the first legal opposition to secularism in Turkey: The Journal Büyük Doğu in the period of transition to democracy (1945-1950)

Bu çalışma, Türkiye'deki sekülerleşme sürecinin yalnızca siyasal reformlarla sosyal ve siyasal hayatın sekülerleştirilmesinden ibaret olmadığını; bu reformlara yönelik eleştirilerin ve muhalefetin de sekülerleşme sürecini şekillendirdiğini göz önünde bulundurarak Türkiye'deki sekülerizm tartışmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Büyük Doğu Dergisi'nin detaylı bir analizi ile Türkiye'deki tek parti rejimine ve sekülerleşme politikalarına karşı yürütülen ilk resmi muhalefetinoluşumu incelenecektir. Bu çalışma, Türkiye'de demokrasiye geçiş süreci olarak bilinen ve demokratik muhalefetin şekillenmeye başladığı 1945 ve 1950 yılları ile sınırlıdır. Büyük Doğu Dergisi'nin tek parti rejimine ve sekülerleşme politikalarına karşı geliştirdiği muhalefetin analiz edildiği bu çalışmada, bu analiz ile Türkiye'desekülerizmin kavramsal çerçevesi ve sekülerleşme süreci hakkında neler elde edilebileceği sorusunun cevabı aranmaktadır. Ayrıca, Büyük Doğu'nun İslami ve milliyetçi öğeler barındıran milliyetçi mukaddesatçı veya muhafazakar milliyetçi olarak adlandırılan ideolojisinin Kemalist ideoloji karşısındaki duruşu ve Kemalist ideolojinin bu duruş üzerindeki etkisi de bu çalışmada ele alınmaktadır.
Dr. Nazım Bey'in siyasi yaşamı

ve Terakki Partisi'nin Türkiye'nin demokrasi tarihinde önemli bir yeri olmuştur. Partinin işleyişinde ağırlıklı olarak komitacı sistem görülmektedir. İşte, bu yapı içerisinde özellikle komitacılığı ile en ön plana çıkan birkaç karakterden biri de Dr. Nazım Bey'dir. Selanikli olan Nazım, Tıp Fakültesinde okurken, İttihat ve Terakki'ye katılmış, 1893 yılında Paris'e gitmiş ve 14 yıl Cemiyetin gelişmesi için çalışmıştır. 1907 yılında Selanik ve İzmir'e geçmişş, oralarda Meşrutiyet Yönetimi'nin yeniden kurulması için gayret göstermiş ve 1908'de bunu başaran ekibin en önde gelenlerinden olmuştur. I. Dünya Savaşının sonuna kadar Parti'nin İdare Meclisi Üyeliği yapmış, verilen tüm kararlarda ağırlığı olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu savaşı kaybedince, Almanya'yakaçmış, değişik ülkelerde dört yıl geçirdikten sonra, yurda dönmüş ve 1926'da, Atatürk'e suikast teşebbüsü ile suçlanıp idam edilmiştir. İttihat ve Terakki Partisi'nin arşiviolmadığından ötürü, hayatı boyunca tam dört kez idama mahkum edilmiş Dr. NazımBey'in siyasi hayatı ile ilgili bu çalışma, çok kısıtlı sayıdaki kaynaktan yararlanılarak yapılmıştır.
Milli mücadele döneminde Rize

Karadeniz Bölgesi'nin doğusunda yer alan Rize, I. Dünya Savaşı ve Milli Mücadele yıllarında, Trabzon Vilayeti'ne bağlı Lazistan Sancağı'nın Merkez Kazası idi. I. Dünya Savaşı sırasında ilk işgal edilen illerden biri olan Rize, iki yıl Rus işgalinde kalmış, 1917 Bolşevik İhtilali'nden sonra Ruslar bölgeden çekilmişlerdi. I. Dünya Savaşı'nın sonunda, Osmanlı Devleti'nin imzaladığı Mondros Mütarekesi sebebiyle, Rize ahalisi, azınlıkların faaliyetleri ve zulmü ile mücadele etmek zorunda kalmıştır. Dış güçlerin desteklediği azınlıkların faaliyetleri karşısında, bölge halkı bağımsızlıklarını ve hayatlarını korumak için kendi aralarında teşkilatlanmışlardır. Anadolu'nun her yerinde ortaya çıkan milli uyanış ve teşkilatlanmalar, Rize ve çevresinde de aynı nedenler neticesinde oluşmuştur. Rize halkı, Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğinde başarıya ulaşan Türk Milli Mücadelesi'nde üzerine düşen görevi layıkıyla yerine getirmiştir. Rizeliler, I. Dünya Savaşı ve milli Mücadele döneminde gerek kendi bölgelerinde, gerekse Anadolu'nun diğer bölgelerinde gönüllü olarak başarıyla çalışmışlardır. Rizeliler, Milli Mücadele dönemi boyunca her türlü maddi ve manevi desteklerini hiçbir zaman esirgememişlerdir.
1961 ve 1982 Anayasalarının karşılaştırılması

Anayasa kavram olarak eski çağlara kadar iner. Anayasa olgusu ilk çağlardan bugüne kadar siyasal düşüncenin tartışma konularından biridir. Bugünkü anlamda Anayasa, XVTTJ. yüzyılın ikinci yarısından sonra Batı Avrupa'daki mutlak krallıklara karşı verilen mücadeleler sonucu doğmuştur. Amaç yönetenlerin keyfi davranışlarını önlemektir. Modem anlamda Anayasa ; devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme ve yargılama güçlerinin nasıl kullanılacağım gösteren, yurttaşların temel hak ve özgürlüklerini garanti altına alan ve tek bir metin halinde düzenlenmiş kurallar bütünüdür. Yapılış yöntemlerine, öngörülen devlet biçimine göre Anayasalar sınıflandırılmaktadır. Türkiye'de modem anlamda ilk Anayasa 1876' Kanun-i Esasi'dir. Türkiye'deki anayasal gelişmeler, Ulusal Kurtuluş Savaşı'ndan sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti'yle yeni bir döneme girmiştir. ;'Milli egemenlik' ilkesinin benimsenmesi yapılan temel devrimdir. 1921- 1924 Anayasaları, Atatürk Devrimi'nin gerçekleştirdiği, Türkiye Cumhuriyeti'ne temel niteliklerinin verildiği dönemde uygulanmıştır. 1946'da çok partili yaşama geçişle birlikte Anayasa tartışmaları başlamıştır. 1950- 1960 Demokrat Parti dönemi uygulamalarına karşı gelişen sivil-asker-bürokrasi muhalefeti 27 Mayıs 1961 İhtilali ile sonuçlandı. 1961 Anayasası, özellikle temel hak ve özgürlükler, sendika, özerk kuruluşlar bakımından özgürlükçü düzenlemeler getirmiştir. Türkiye'de, 27 Mayıs'la başlayan sivil idareye askeri müdahale geleneği 12 Eylül 1980 ihtilali'yle daha da perçinlenmiştir. İhtilal sonucu hazırlanan 1961- 1982 Anayasaları önceki dönemlere tepki olarak oluşturulmuştur. Yapılış süreçleri açısından, bazı biçimsel nitelikler dışında içerik bakımından birbirlerinden farklıdır. Türk Anayasacılık tarihi içinde, Türk toplumunda otorite-özgürlük arasındaki denge, 1961 Anayasasında özgürlükten yana olmuştur. Özgürlüğe karşı otoriteyi esas alan, özgürlükler konusunda sınırlamalar getiren 1982 Anayasası ise ülkedeki yaygın şiddet olaylarına karşı bir tepki niteliği yansıtmıştır.