Anayasa ışığında basın özgürlüğü ve kişilik hakları

İlk insan haklan belgelerinden beri hukuk düzenlerinde özgürlüklerin sonsuz ve mutlak olmadığı, sınırlamaların ise ancak yasa yoluyla gerçekleşebileceği hükmü söz konusudur. Demokratik sistemlerde diğer özgürlüklerden önce gelen düşüncenin basın yoluyla açıklanması ve eleştiri hakkı kamu yaran ve açık toplum açısından vazgeçilmezdir. Ne var ki bu özgürlük yasalara, kamu ve kendi vicdanına karşı sorumluluklanrı da beraberinde getirmektedir. Hukuk düzenlerinde haber alma ve haber verme özgürlüğü kadar diğer temel kişi hak ve özgürlükleri ile kamu düzeni, genel ahlak ve kamu çıkan da güvence altına alınmıştır. Günümüzün gelişmiş kitle iletişim ortamında ise basının bu görevini özgürce ve sorumlu, ciddi, bağımsız ve yansız bir şekilde yapabilmesi sürecindeki olumsuzlukların arttığı gözlenmektedir. Bu nedenle tezimizde demokratik toplumlarda basın özgürlüğünün yeri ve önemi ile birlikte kişilik haklan, ayrıca korunan ve zaman zaman çatışan bu iki değerin sınırlan ve sorunlan yansız bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Tez giriş, üç bölüm, genel değerlendirme, sonuç ve önerileri kapsayan beş kısımdan oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin konusu, amacı, önemi, yöntemi ve planı yer almaktadır. Birinci Bölümde basın kavramı ve önemi, basının görevleri, basın özgürlüğü kavramı ve tarihçesi, diğer demokratik ülke anayasalarında basın özgürlüğü, Türk Anayasa ve hukukunda basın ve basın özgürlüğü ile ilgili yasal düzenlemelere yer verilmektedir. İkinci Bölümde özgürlüklerin sınırlanması sorunu, önceki belgelerde özgürlüklerin sınırlanması, 1982 Anayasasındaki sınırlamalar, düşünceyiIV açıklama özgürlüğünün sınırlılığı, gazetecinin kimliği, özgürlüğü, haber alma hakkı, basında gazetecinin doğruyu araştırma ödevinin sınırlan, eleştiri hakkının sınırlan, eleştiri hakkı ve hukuk kurallarının koruduğu değerlerin çatışması ve sonuçlan üzerinde durulmaktadır. Üçüncü Bölümde kişilik hakkı kavramı ve kişilik haklarının basın yoluyla saldırılara karşı korunması üstünde durulmakta, kişilik hakkının diğer demokratik ülkeler hukukunda ve uluslararası hukukdaki yeri, kişilik haklarının basın yoluyla ihlali ve sonucunda beliren tazminat, haber verme hakkı ile kişilik haklarının zedelenmesi, basın özgürlüğünün kişilik haklarıyla çatışması, basın karşısında ünlü kişilerin kişilik haklarının durumu, kişinin özel yaşamı ve gizlilik alanı, özel yaşamın ne ölçüde kamuya açılabileceği, kişilik haklan ihlalinde hukuka aykırılık sorunu üstünde durulmaktadır. Son kısımda ise genel bir değerlendirme yapılarak konu ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda elde edilen sonuçlar belirtildikten sonra önerilere geçilmektedir. Yapılan araştırmanın sonucunda özellikle günümüzün gelişmiş kitle iletişimi ve etkileşimi ortamında özgürlüklerin kullanımındaki sınır ihlalleri nedeniyle basın özgürlüğünün de kişilik haklarının da sıkça zedelenebildiği görülmüştür. Sonuç olarak, demokrasilerin vazgeçilmez unsurları olan basın özgürlüğü ve kişilik haklarının yansız ve duyarlı bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerektiği, tam olarak korunan güçlü ve dürüst bir basın ile kişilik haklarının demokratik toplumlar için ne derecede önemli olduğu, bu duyarlı alanın ve sentezin basım meslek olarak seçenlerle kanun koyucuları tarafından özenle kullanılması ve kamu yararına dikkat edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.