İkincil konutların değişim sonrası mekan organizasyonunun sentaktik analiz yöntemiyle incelenmesi:çanakkale-İzmir arası kıyı yerleşmeleri

İkincil konutlar; kullanıcılarının sürekli yaşadığı bölgenin dışında, tatil zamanlarında dinlenme ve rekreatif amaçlar için kullanılan, doğal çekiciliği ve peyzaj değeri yüksek olan bölgelerde yer alan, aynı zamanda bir emlak yatırımı özelliği olan, kiralanabilen, ya da satın alınan konutlardır. Genellikle kıyı bölgelerde konumlanan ve yaz aylarında tatil amaçlı kullanılan bu konutlar, zaman içerisinde birincil konuta dönüşmektedir. Kimliği değişen konutların birincil konut olarak kullanılması, kullanım süresinin uzamasına ve kullanıcı ihtiyaçlarının farklılaşmasına neden olmaktadır. Çalışma için tespit edilmiş, Çanakkale ve İzmir illeri arasındaki kıyı kesimlerinde bulunan ve ikincil konutların yoğun olduğu 5 tatil beldesinde, ikincil konut olarak inşa edilmesine rağmen, günümüzde birincil konuta dönüşmüş konutların tespiti, dönüşümün nedenleri, kullanıcıların dönüşümden sonra konutlarında gerçekleştirdiği mekansal değişimler ve bu değişimlerin mekan organizasyonu üzerindeki etkilerinin, mekansal dizim yöntemi ile analiz edilerek incelenmesi tezin amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle alan çalışmasında, yerinde mimari tespit ve gözlemler yapılarak, çalışma için belirlenen konutların plan okumaları yapılmış, sonrasında anket soruşturması gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar 'Chi Square' testine tabi tutulmuş ve mekansal dizim yöntemiyle Synatx 2D yazılımı kullanılarak konutların mekan analizi gerçekleştirilmiş, derinlik, bağlantısallık, bütünleşme değerleri saptanmıştır. Elde edilen sayısal veriler regresyon analizi ile değerlendirilerek çıkan sonuçların mekansal dizim teorileriyle uygunluğu araştırılmıştır. İkincil konut tasarımlarında esnek planlama anlayışının hakim olduğu tasarımların öneminin vurgulandığı tez, 7 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; konuya giriş sonrasında araştırmanın amacı, kapsamı, yöntemi ve incelen kaynakların özeti sunulmaktadır. İkinci bölümde, birincil ve ikincil konut kavramları, ikincil konutların özellikleri ve türleri, dünyada ve Türkiye'de gelişim süreçleri, olumlu ve olumsuz etkileri, mevcut yasa ve yönetmelikler çerçevesinde ikincil konutun yeri, birincil ve ikincil konuta arasındaki farklılıklar ve birincil konuta dönüşümün nedenlerinin incelendiği bir kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde; tez çalışmasında yöntem olarak belirlenen, mekansal dizim kavramından, bu yöntemin amacından, uygulama alanlarından ve mekansal dizim araçlarından bahsedilmektedir. Dördüncü bölümde; çalışma için örneklem alanı olarak seçilen 5 kıyı yerleşiminde çalışmanın amacına uygun olarak seçilen konutlarda, mimari tespit çalışmaları ve gözlemlerden bahsedilmektedir. Alan çalışmasında mimari tespitlerin dışında konut kullanıcıları ile anket soruşturması gerçekleştirilmiştir. Anketlerde, konut sahibi kimlik bilgileri, konuta ait bilgiler, kullanıcıların dönüşüm öncesi konutlarında ve sitelerinde duydukları eksikler, kullanıcıların konutlarını birincil konuta dönüştürme nedenleri ve dönüşümü gerçekleştirirken konutlarında meydana getirdikleri mekansal değişimler ve dönüşümden sonra yerleşimle ilgili duydukları olumlu yönler sorgulanmıştır. Elde edilen bulgular chi-square analiz testiyle değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde tezin yöntemi olarak belirlenen mekansal dizim yöntemiyle tüm konutlara ait plan şemalarının mekan analizleri gerçekleşmiştir. Elde edilen sentaktik analiz sonuçlarının mekansal dizim teorisi ilkelerine uygunluğu regresyon analizi ile test edilmiştir. Altıncı bölümde sentaktik analizler sonucunda dönüşüm öncesi ve sonrasıderinlik, bağlantısallık, bütünleşme haritalarından elde edilen sayısal farklılıkların nedenlerinin tespiti her değişime göre ayrı ayrı incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Anket soruşturmasından bulunan sonuçlar ile sentaktik analizlerden bulunan sonuçlar her siteye ait bilgiler ile bir arada çizelge haline getirilmiştir. Tezin sonuç bölümünde incelenen planlar üzerinde gerçekleştirilen mekan analizleri sonucunda elde edilen bilgilerle, mekansal değişimlerin mekan organizasyonu üzerindeki etkileri belirlenmiştir. İleride tasarlanacak olan ikincil konutlar için esnek planlama anlayışının önemi vurgulanmıştır.