Türkiye'de özelleştirme ve özelleştirmenin Türk çalışma hayatına etkileri

tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu düzenlemede en önemli madde 'özelleştirme uygulamalarından elde edilecek gelirlerin, genel bütçe harcama ve yatırımlarında kullanılmaması' hükme bağlanmıştır. 1986 yılından itibaren hız kazanan ve tamamı kamuya ait veya kamu iştiraki olan kuruluşlardaki kamu paylarının özelleştirme kapsamına alınması yoluyla yürütülen program çerçevesinde, İdare tarafından bugüne kadar 124 kuruluşta hisse senedi veya varlık satış/devir işlemi yapılmış ve bu kuruluşlardan 108 'inde hiç kamu payı kalmamıştır. Blok satış, halka arz, uluslararası arz, İMKB'de satış veya varlık satışı biçiminde kısmen özelleştirme işlemi gerçekleştirilen diğer 16 kuruluşta ise halen kamu payı bulunmaktadır. 1985 yılından bugüne kadar gerçekleştirilen özelleştirme uygulamalarının toplam tutan 3.8 milyar dolar düzeyindedir. Bugün dünyadaki pek çok ülke serbest piyasa ekonomisi koşullarını kabul etmekte ve kendi market yapılarını buna göre şekillendirmeye çalışmaktadırlar. Bu yüzden özelleştirmenin adaptasyon sürecinde karşılaşılabilinecek faktörler yeniden düzenlenmeli veya tamamen ortadan kaldırılmalıdır. Sözü edilen faktörlerin başında rekabetin oluşmasını engelleyen ve ekonomi üzerindeki yüklerini gitgide arttıran Kamu İktisadi Teşebbüsleri gelir. Bu açıdan ele alındığında özelleştirme ülkemizde sürmekte olan en büyük reform hareketlerinden biridir. Özelleştirmede ana hedef devletin güvenlik, kültür, altyapı gibi özel sektörün sorumlu olamayacağı alanlara kanalize edilmesidir. Çünkü devlet işletmeleri yapılarını değişen piyasa şartlarına adapte edemezler. Kamu İktisadi Teşebbüsleri piyasanın talep ettiği ana ihtiyaç maddelerini sağlamak üzere kurulmuştur. Fakat yıllar geçtikçe gittikçe artan maliyetlerle üretim yapan, miadı dolmuş makinelerle dolmuş, dev, hantal organizasyonlar haline gelmişlerdir. Kamu İktisadi Teşebbüslerine yapılan görünmez müdaheleler ve ayarlamalar bu işletmelerin piyasa ekonomisi şartlarına göre üretim yapmalarım gerektiren felsefeyi olumsuz yönde etkilemektedir. Birçok kamu işletmesi yönetim grubu sürekli değiştiğinden modernizasyon yatırımları yapamamakta, fazla istihdamı yokedememekte ve ürettikleri malların fiyatlarını tek başlarına belirleyememektedirler. Bu yüzden özelleştirme, rekabetçi piyasaların oluşturulması, bütçedeki açıkların kapatılması ve sermayenin tabana yayılması açısından bir gerekliliktir. 1970'lerde dünyada baş gösteren Petrol Krizi'nden sonra ekonomistler eski Keynezyen düşünceyi ve kamunun piyasaya müdahelesini eleştiren, piyasada serbest rekabeti savunan Neo-Liberalizm denen yeni bir teori geliştirdiler. Türkiye'de özelleştirmenin gerekliliği artık herkesin kabul ettiği bir gerçek haline gelmiştir. Fakat özelleştirme sürecinde meydana gelen uyuşmazlıklar nedeniyle özelleştirme uygulamaları istenililen hızda sürdürülememektedir. Toplumdaki tüm bireyleri tatmin edecek bir özelleştirme uygulamasının ortaya konmasının çok zor olduğu oldukça açıktır. Fakat özelleştirmenin ana hedefinin ekonomideki etkinliği arttırmak olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle toplumun desteğini de alarak mevcut engellere ve yapısall sorunlara çözüm getirecek güçlü bir özelleştirme politikasının uygulanması gereklidir.