Sağlık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı yöneticileri iş doyumuna yönelik bir araştırma

Sağlık Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Yöneticilerinin İş Doyumuna Yönelik Bir Araştırma İşgörenin işini veya önemli iş değerlerini değerlendirmesi sonucu algıladığı ve hoşa giden olumlu duygusal durum olarak tanımlanan iş doyumu, oldukça karmaşık ve birçok etkenden etkilenen soyut bir kavramdır. İş doyumu; sosyal ve kişisel etkenlerden, işgörenin genel yaşamındaki doyum ve mutluluk durumundan etkilenmekte, moral, iş tutumları, iş başarımı ve güdülenme kavramlarıyla da yakından ilgilidir. Bu araştırma, betimsel nitelikte ansal tarama modeli bir çalışma olup, Ankara ilinde Sağlık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında çalışan yöneticilerin iş doyum düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmış, araştırma grubundaki 205 yönetici tarafından doldurulan anketler değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada kullanılan ölçme aracı, Balcı (1985) tarafından geliştirilip eğitim yöneticilerine uygulanmış, geçerliliği ve güvenilirliği test edilmiş, likert tipi beş seçenekli iş doyum ölçeğidir. Yöneticilerin işin çeşitli etkenlerine göre iş doyum düzeylerini ortaya koymak için kullanılan ölçme aracında, 'iş ve niteliği', 'yönetim ve denetim', 'ücret', 'gelişme ve yükselme imkanları', 'çalışma koşulları', 'birlikte çalışılan kişiler' ve 'örgütsel ortam' etkenleri yer almaktadır. Bu araştırmada kullanılan her bir bağımsız değişkene göre her bir iş doyum etkeninden iş doyum düzeyi ve toplam iş doyum düzeyleri arasında fark olup olmadığı araştırılarak, hangi etkenin daha çok duyumsuzluğa neden olduğu saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca her bir bağımsız değişken ile yöneticilerin görevlerinden ayrılma/ ayrılmama düşünceleri arasında fark olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırma grubunu oluşturan Sağlık Bakanlığı merkez teşkilatındaki 152 yöneticiden, Ankara İl Sağlık Müdürlüğünde bulunan 29 yöneticiden ve Ankara İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı 24 Sağlık Grup Başkanından elde edilen bulgulara göre; Sağlık Bakanlığı merkez yöneticilerinin, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü yöneticilerinin ve Sağlık Grup Başkanlarının her bir iş doyum etkeninden doyumsuz oldukları, toplam iş doyum düzeylerinin de çok düşük olduğu bulunmuştur. Bu genel iş duyumsuzluğu çerçevesinde, öğrenim durumu yüksek lisans ve üzeri düzeyinde olan yöneticilerin 'ücret' etkeninden diğer öğrenim durumundaki yöneticilere göre daha fazla doyumsuz oldukları, görevden ayrılma isteğinin bu gurupta daha fazla olduğu bulunmuştur. Sağlık Grup Başkanlarının, Şube Müdürlerinin ve Daire Başkanlarının 'yönetim ve denetim', 'gelişme ve yükselme' iş doyumu etkenlerinden ve toplam iş doyum düzeyinden, Sağlık Grup Başkanlarının 'ücret' iş doyum etkeninden, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü yöneticilerinin 'çalışma koşullan' etkeninden daha fazla doyumsuz oldukları saptanmıştır. Kurumları merkez ve taşra teşkilatı olarak ayırdığımızda ise, taşra teşkilatı yöneticilerinin 'ücret ve çalışma koşulları' iş doyum etkenlerinden daha fazla doyumsuz oldukları saptanmıştır. Ayrıca taşra teşkilatı yöneticilerinin görevlerinden ayrılma düşüncesinin merkez teşkilatı yöneticilerine göre daha fazla olduğu bulunmuştur. 155 Yaş etkenine göre 20-35 yaş grubunun, toplam çalışma süresine göre 0-5 ile 6-10 yıl çalışanların ve yönetici olarak çalışma sürelerine göre 6 -10, 0-5 ve 11-15 yıl arası yöneticilik yapanların 'çalışma koşullan' iş doyum etkeninden daha doyumsuz oldukları saptanmıştır. Herhangi bir sivil toplum örgütüne üye olan yöneticilerde 'çalışma koşulları ve örgütsel ortam' iş doyum etkenlerinden duyumsuzluğun fazla olduğu, üye olanlarda görevlerinden ayrılma düşüncesinin, üye olmayanlara göre daha fazla olduğu bulunmuştur. Görevinden ayrılmak isteyen yöneticilerin 'birlikte çalışılan kişiler' etkeni dışında tüm iş doyum etkenlerinden, ayrılmak istemeyenlere göre daha doyumsuz oldukları saptanmıştır. Sonuç olarak araştırma grubunu oluşturan yöneticilerin her bir iş doyum etkeninden ve toplam iş doyum düzeyinden doyumlarının oldukça düşük olduğu, özellikle 'yönetim ve denetim', 'ücret', 'çalışma koşulları', 'örgütsel ortam' ve 'gelişme ve yükselme imkanları' iş doyum etkenlerinden daha fazla doyumsuz oldukları ve iş doyumları düşük olan yöneticilerin görevlerinden ayrılma isteğinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar çerçevesinde, sağlık hizmet kalitesini ve sunumunu direk etkileyecek olan araştırma grubundaki yöneticilerin işten doyumlarını artırıcı bir takım önlemlerin alınmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.