turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Birinci Dünya Savaşında Sina Filistin cephesinde Birinci Kanal Seferi

Dünya coğrafyası üzerinde jeopolitik ve jeostratejik açıdan önemli bir konumda olan Süveyş Kanalı, Birinci Dünya Savaşı sırasında büyük güçlerin arasındaki çekişmenin ortaya çıktığı yerlerden birisidir. Osmanlı Devleti'in müttefiki olan Almanya tarafından ortaya atılan Birinci Kanal Seferi sayesinde İngiltere'nin 'can damarı' konumunda olan Hindistan ile irtibatı kesilecekti. Bu sayede bölgede İngiliz askerleri tutularak Avrupa ceplerinde Almanya ve müttefiklerinin durumu kolaylaşacaktı. Osmanlı Devleti savaşa girmeden önce Başkumandan Vekili Enver Paşa tarafından bölgede sorumlu olan Zeki Paşa İngiltere'ye karşı bir savaş ilan edilebileceği konusunda uyarılmış ve Süveyş Kanalı'na yapılması muhtemel bir sefer için hazırlık yapılması istenmişti. Zeki Paşa elindeki yetersiz malzeme ve asker yüzünden bu saldırıya karşı başarılı olunamayacağı konusunda İstanbul'un dikkatini çekmişti. Zeki Paşa sefere sıcak bakmadığı için Enver Paşa tarafından görevden alınmış ve yerine Bahriye Nazın Cemal Paşa görevlendirilmişti. Cemal Paşa bölgeye geldiğinde eldeki imkanlar dahilinde eksiklikleri tamamlamaya çalışmıştı. Sefer Kuvveti 14 Aralık 1914 tarihinde sefer için harekete geçmişşti. 2-3 Şubat gecesi kanala taarruz eden Türk birlikleri güçlü bir İngiliz savunmasıyla karşılaşmış ve geriye çekilmek zorunda kalmışlardı.
Üsküp Beyi İshakoğlu İsa Bey'in Osmanlı Hakimiyeti'nin Kosova, Sancak ve Bosna topraklarına girmesindeki rol ve önemi (1439-1469)

Osmanlılar, 1353 senesinde Çimpi kalesini almasıyla, Balkanlardaki fetihlerini başlatmış oldu. 1361'de Edirne, 1386'de Niş, 1392'de Üsküp'ün fethedilmesiyle çok önemli aşamalar kaydedildi. Balkanlarda Osmanlı Devleti açısından bir üs haline gelecek olan Üsküp'ün alınmasıyla Osmanlıların bu topraklara girişleri daha kolay hale geldi. Üsküp, sancak'tan farklı olarak bir uc beylik haline getirildi. Üsküp, Sırbistan, Bosna, Arnavutluk ve Karadağ topraklarının fethedilmesinde önemli rol oynadı. Üsküp uc beyleri olarak tayin edilen Yiğit Paşa, İshak Bey ve isa Bey'in bu bölgelerde göstermiş oldukları faaliyetler bu yerlerin fethedilmesinde önemli rol oynamıştır. İshak ailesinin kurucusu olan ishak Bey'in, kökü belli olmamakla beraber, Yiğit Paşa'nın oğlu, Evrenos Bey'in oğlu, Yiğit Paşa'nın evlatlığı ve Bosnalı Hranuşiç ailesinden geldiği görüşleri ileri sürülmektedir. Barak, Deli Paşa, Mustafa Bey ve İsa Bey adlarında oğullan vardı. Bunlardan Üsküp uc beyi ve Bosna ikinci sancakbeyi olan İsa Bey en meşhur olanı idi. İsa Bey'in, Osmanlıların Balkanlardaki önemli zaferlere katılmasıyla beraber, Sırbistan ve Bosna'nın fethedilmesinde büyük rolü vardır.
60/2 numaralı Kayseri şer'iye sicili transkripsiyon ve değerlendirme (H. 1065/M. 1655)

566 belgeden oluşmaktadır. ilk 96 sayfa ve 333 adet belge Mesude Doğan tarafından Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanmıştır. Geriye kalan 96 -188. sayfalar arasında yer alan 233 belge bizim tez konumuzu teşkil etmektedir. Osmanlı şer'iye sicilleri birinci elden kaynaklardır. Dava tutanakları olmaktan öte, yazıldığı dönemin sosyal, siyasi ve ekonomik yapısına ışık tutan belgelerdir. Bu yüzden şer'iye sicilleri tarihçiler için vazgeçilmiş kaynaklardır. 60/2 Numaralı Kayseri Şer'iye Sicili 1655 yılma aittir. Dönemin padişahı IV. Mehmed'dir. Bu dönemdeki en önemli gelişmeler Girit Seferi diğeri ise Celali İsyanlarıdır. Her iki olay Osmanlı Devleti'nde sosyal ve ekonomik yapının bozulmasında etkili olmuştur. Defterde yer alan belgelerde en fazla göze çarpanlar, Girit Seferi'ne katılmak zorunda olan tımar sahiplerinin, sefere katılmaması nedeniyle tımar topraklarının boş kalması ya da haksız yere tımar topraklarına el konmasıdır. Ayrıca reayanın sık sık yer değiştirmesi ve halkın maddi gücünün zayıflamasıyla vergilerin düşürülmesi de belgelerde sıkça görebileceğimiz hadiselerdir. Bunların dışında alım-satım davaları, alacak-verecek, dem ve diyet, görevden uzaklaştırma, hırsızlık, nafaka, miras, görev tayini, tımar tevcihi, vakıf, vasi tayini gibi konular da belgelerde geçen belli başlı konulardır.
Trabzon'un 1967/153 numaralı H. 1257-1260 tarihli şer'iyye sicil defteri

Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı Devletinde bütün hukuki kayıtlan ihtiva eden belgelerdir. Aynı zamanda Şer'iyye Sicilleri Osmanlı Devletim sosyal, ekonomik ve siyasi hayatına dair bilgileri içermesinden dolayı, Osmanlı tarihinin ana kaynakları arasında yer almaktadır. Çalışmamızda Trabzon Vilayetini ilgilendiren 1967/ 153 Nolu defterin transkribsiyomınu ve değerlendirmesini yapmaya çalıştık. Defterimiz H.1257-1260(M. 1841 -1844) tarihleri arasını kapsamaktadır. İncelediğimiz defterde geçen belgelerde konuları itibariyle mali, askeri, hukuki, sosyal durumlar ile din değiştirme olayları yer almaktadır. Bu belgeler doğrultusunda Trabzon Vilayetinin durumu araştırmamızda ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Mevlana İsa ve Cami'ü'l-Meknunat adlı eseri

Resmi devlet tarihçisi sıfatı taşımayan ve ilmiye sınıfından yetişme bir kadı olan Mevlana İsa tarafından yazılan Cami'ü'l-meknunat, şimdiye kadar üç nüshası bulunan manzum bir tarih metnidir. İçeriğinde; yaratılış ve peygamberler tarihinin yanı sıra, H.950/M. 1543- 1544 yılına kadar Osmanlı tarihi de yer alan bu eser, zamanının ruhunu yansıtması açısından büyük değer taşımaktadır. Osmanlı Devleti'nin en güçlü olduğuçağı temsil eden Kanuni Sultan Süleyman'a 'Mehdi' yakıştırmasının yapıldığı eserde, kıyametin yaklaştığına dair fikirler de işlenmiştir. Yazarının bazı olayları ve mekanlarıbizzat görmekle beraber kendinden önceki kaynakları da okuyarak meydana getirdiğiCami'ü'l-meknunat, modern tarihçilik standartlarından uzak bir üslupla, klasik İslamtarihçiliği geleneğine uygun olarak kaleme alınmıştır. Eserin, müellifinin zamanınsultanının Mehdi olduğunu iddia etmesine rağmen padişaha ya da başka herhangi birineithaf edilmemesi ve maddi kazanç karşılığında yazılmamış olması, onu yazan kişininduygularının samimi olduğunu düşündürür. Müellif, eserinde sık sık maksadının gazaanlatıcılığı yapmak olduğunu vurgular ve onun nesiller boyunca okunmasını istediğinibelirtmekten de çekinmez. Bu çalışmada; eserin içeriğiyle alakalı tahlil yapılmasının yanı sıra, bilinen üç nüshasının karşılaştırmalı ve tenkitli metni de aynen verilmiştir.
Pious endowments and land in the seventeenth century Ottoman Empire: The Vakf of Şeyhülislam Feyzullah Efendi

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nde toprak sistemi ve mülkiyet ilişkilerinin dönüşümü çerçevesinde, Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin kurduğu vakıflara ait Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde bulunan birinci el kaynakların analiz ve değerlendirilmesini içermektedir. Şeyhülislam Feyzullah Efendi'ye ait vakıflar ele alınırken, 17. yüzyılın son döneminde Osmanlı İmparatorluğu toprak sisteminde meydana gelen dönüşümlerle ilgili birinci el kaynaklar ele alınmıştır. Bu minvalde, öncelikle Feyzullah Efendi'nin siyasi gücü ve sonrasında Osmanlı toprak sistemi bağlamında önem arz eden vakfiyeleri ile temliknamelerinin analiz ve değerlendirilmesine yer verilmiştir.
Osmanlı kaynaklarına göre 1839-1841 arası Osmanlı-Mısır ilişkileri ve düvel-i muazzama

Tez'de, Osmanlı Devleti ve Mısır arasında yaşanan savaşın 1839- 1841 yılları arasını ele alarak, bunun Osmanlı Devleti'nde meydana getirdiği siyasi, ekonomik ve toplumsal değişimleri incelemeye çalıştım. Osmanlı Devleti'nin Karlofça antlaşmasından sonra Avrupa devletleri karşısında aldığı ard arda yenilgiler yönetenlerin ve halkın moralini bozuyor, buna karşı ne gibi tedbirler alınabileceği özellikle yöneticiler ve aydınların kafasını meşgul ediyordu. 1789 Fransız ihtilali tarihin gidişatını kökten değiştirip, çok uluslu imparatorlukların yaşamasını zorlaştırdı. Dönemin Padişahı III. Selim, sistemde bazı değişiklikler yapsa da geleneksel yapı ile bağlarını koparacak imkanı bulamadı. III. Selim'den sonra Padişah olan II. Mahmud, devleti değiştirmek yönünde daha cesur adımlar attı. Kendisinin vefatından sonra devleti paradigma değişikliğine götürecek aydın ve yöneticilerin yetişmesine azami gayret gösterdi. II. Mahmud, birçok reform yapmasına rağmen zaman ve şartlar uygun olmadığı için paradigma değişikliğini gerçekleştiremedi. Osmanlı Devletini paradigma değişikliğine götüren 1839 yılında yaşanan 4 olay olmuştur. Bu olaylar; 24 Haziran'da Osmanlı ordusunun Nizip savaşında Mısır ordusuna yenilmesi, 2 Temmuz'da II. Mahmud'un ölüp yerine tecrübesiz Abdülmecid'in Padişah olması, hemen bunun ardından Osmanlı donanmasının önemli bir kısmının bizzat komutanı Ahmed Fevzi Paşa tarafından götürülüp İskenderiye'de Mehmed Ali Paşa'ya teslim edilmesi, 27 Temmuz'da Avrupa devletlerinin savaşa hemen son verilmesi için her iki tarafa da ortak bir nota vermesidir. Bütün bu olayların halkta ve aydınlarda yarattığı şok, Mısır meselesinin ne pahasına mal olursa olsun çözülmesi noktasında bir konsensüs oluşturdu. Bütün kesimlerde oluşan uzlaşma havası, Mustafa Reşid Paşa'yı yapılacak köklü değişiklikler için Padişahı ikna noktasında cesaretlendirdi. Mustafa Reşid Paşa, Mısır meselesinin çözümü konusunda Avrupa devletleri ve kamuoyunun desteğini sağlamak için köklü bazı değişikliklerin yapılması gerektiğine Padişah'ı ikna etti. Osmanlı Devleti'nde paradigma değişikliğinin mührü olan Tanzimat bu şartlarda 3 Kasım 1839'da ilan edildi. Böylece Mısır meselesinin çözümü için devam eden Londra görüşmelerinde Avrupa devletlerinin ve kamuoyunun desteği garanti altına alınmış oldu. Tanzimat'ın ilanı ile Osmanlı Devleti geleneksel yapısından geri dönülemez biçimde ayrıldı.
Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Harbi'nde hava harp gücü ve faaliyetleri (1914-1918)

Birinci Dünya Harbi; etkileri, niteliği ve harp ortamına getirdiği yeniliklerle dünya tarihinde önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda bakıldığında taktik ve stratejik bir araç olan tayyarelerin harp sahasında kullanımı ile harp sanatında büyük ve önemli değişiklikler olmuştur. Tayyarelerin; keşif, gözetleme, taarruz, bombardıman, topçu birliklerine ateş tanzimi, nakliye ve beyanname atmak suretiyle psikolojik harp vasıtası olarak kullanılması gibi özellikleri önem ve değerini arttırmıştır. Bu durum savaşan tarafların bu yeni harp aracının gücünü anlayarak uçak üretim kapasitelerini artırmalarına neden olmuştur. Dünyadaki bu değişim süreci Osmanlı Devleti'ni de farklı şekillerde etkilemiş ve uçak temin faaliyetlerini hızlandırmıştır. Birinci Dünya Harbi'ne Almanya ile ittifak grubunda giren Osmanlı Devleti, müttefiklerden aldığı destekle muharip bir unsur olarak tayyareleri uzak geniş cephe hattında kullanmıştır. Bu çalışmada; Birinci Dünya Harbi Osmanlı Cephelerindeki hava harp faaliyetleri, bugün kullanılan harp prensipleri çerçevesinde değerlendirilecektir. Ayrıca, Arşiv belgeleri ışığında askeri taktik ve stratejinin belirlenmesinde tayyarelerin hangi oranda etkili olduğu bilimsel veriler ekseninde ortaya konacaktır.
Osmanlı-Venedik rekabetinde korsanlık faaliyetleri, (1571-1645)

Bu araştırma Adriyatik bölgesinde gerçekleştirilen korsanlık faaliyetlerini ele almaktadır. Öncelikli olarak korsanların daha kolay faaliyet yürütmesini sağlayan coğrafi etmenler üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda Adriyatik bölgesi tanıtılmaya çalışılmıştır. 1571- 1645 tarihleri arasında Adriyatik bölgesinde gerçekleşen korsanlık faaliyetleri ve burada bulunan korsan grupları hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Uskok korsanları, Osmanlı leventleri ve Berberi korsanları ile bu coğrafyada bulunan diğer korsan grupları hakkında bilgi verilmiştir. Tez çalışmasında belirtilmek istenilen temel konuyu ise Adriyatik bölgesinde bulunan halkın korsanlık faaliyetlerinden nasıl etkilendiğine dair bir çalışma yürütmek olmuştur. Araştırmada belirlenen yöntem ise mevcut olan çalışmalar üzerinden bilgi sağlanarak gerçekleşmiştir. 1571 ve 1645 tarihleri arasında bu dönemi kapsayan ikincil kaynaklar incelenmiştir. Dönemin birincil kaynakları hem Osmanlı hem de Venedik için incelenmiştir. Dolayısıyla, bu çalışmada hem Osmanlı hem de İtalyanca arşiv belgelerine müracaat edilmiştir. Dönemin birincil kaynaklarından olup günümüzde basılan coğrafi ve tarihi içerikli eserler ve seyahatnameler de bu çalışmada kullanılmıştır.
Selanik'te kiliseler ve etnik kimlik inşası

Gerek jeo-stratejik konumu, gerekse jeo-politik ve jeo-kültürel yapısı sebebiyle Balkanlar, modern tarih araştırmalarında önemli bir yere sahiptir. Bir geçiş güzergahı konumunda olan bu bölge tarih boyunca birçok göç almıştır. Fransız İhtilalinden sonra milliyetçilik hareketlerinin yayılmasıyla, çok karışık bir etnik ve dini yapıya sahip olan bölge, uzun yıllar boyunca uluslararası alanda gündemde kalmıştır. Bizans egemenliğinden sonra Balkanlar'da huzur ve istikrar ancak Osmanlı Devleti'nin hakimiyeti ile sağlanmıştır. Azınlık durumuna düşen buradaki gruplar, kendi din ve kültürlerini koruyabilmeleri bir ölçüde Osmanlı Devleti'nin bölgede uyguladığı Millet Sistemi'nin inşası neticesinde mümkün olmuştur. Balkan milliyetçiliğinin temel özelliklerden birisi de, etnik kimliğe dayalı Milliyetçilik hareketinin yayılması ve buna paralel olarak kilisenin siyasal etkinliğini artırmasıdır. Osmanlı Devleti'nin topraklarını koruma yeteneğinin giderek azalması üzerine, Balkan toprakları diğer büyük güçlerin göz diktiği bir ganimet alanı haline gelmiştir. XVIII. Yüzyıldan itibaren dış güçler, bu topraklarda hakimiyet tesis etmek için hem Osmanlı Devleti ile hem de birbirleriyle rekabet ettiler. Balkan yarımadasının 1804 ile 1887 yılları arasındaki dönemi, ulusal isyanlar ve özgürlükçü ideolojilerin inşası konuları etrafında geçmişştir. XIX. Yüzyıl başlarından itibaren imparatorluktan ayrılmayı hedef edinen milliyetçi hareketler kendilerine özgü bir milli kilise gerçekleştirmek için harekete geçmişşlerdir. Bu durum, hareketi gerçekleştirenlere ruhani sahada olsa da, bir merkez etrafında toplanmalarına ve kendilerini bir millet olarak hissetmelerine imkan sağlamıştır. Yunanistan'ın bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkması sırasında Bulgarlar kendilerine özgü bir milli kiliseye sahip olma isteği ile 1820'lerde harekete geçen ilk grup olmuştur. Böylece kendi kiliseleri etrafında toplanarak milli birliklerini, din birliği ile de pekiştirmiş oldular. Bu gelişme diğer balkan azınlık gruplar içinde örnek teşkil etmiştir. Nitekim bunun üzerine Sırplar ve Ulahlar da bu durum karşısında milli kiliseler kurma hevesine kapılmışlardır.
Osmanlı hukukunda örfün yeri

Fıkıh, fakihlere göre kişinin leyh ve aleyhine olması gerekenleri bilmesidir. İslam hukuku asli kaynaklar olarak, Kur 'an ve Sünnet'e dayanır. Peygamber dönemindeki ve daha sonraki gelişmeler icma ve kıyas' ı da asli kaynaklar arasına sokmuştur. Örf ve adet toplumların öteden befi getirdikleri, herkesin kabul ettiği, toplum içinde uyulması gereken kurallardır. Geçmişte geçerli olan herhangi bir örf, gelecekte özelliğini yitirip unutulabilir veya değişir. İslam hukukuna göre örf ikiye ayrılır. Muteber örf ve fasid örf. Muteber örf, İslam hukukunun kabul ettiği örftür. Fasid örf islam anlayışına uymayan örftür. islamdan önce kurulan, Hun, Göktürk, Uygur ve diğer Türk devletlerinde töreye dayanan bir hukuk anlayışı görülür. Hun ve Göktürk devletleri, askeri ve sivil teşkilatlar ile memuriyetler oluşturmuşlardır. Uygurlar birbirleri ve devlet ile olan ilişkilerini düzenleyen hukuki vesikalar meydana getirmişlerdir. İslamiyet döneminde kurulan Karahanlı, Gazneli, Büyük Selçuklu, Anadolu Selçuklu ve diğer Türk-islam devletlerinde esas olarak islam hukukuna uyulmuştur. Osmanlı hukuk yapısı hakkında çeşitli görüşler vardır. Köprülü, Barkan, İnalcık gibi tarihçiler, Osmanlı devletinde şer' i hukukdan ayrı bir örfi hukuk olduğunu söylerler. Onlara göre bu Şeriat'dan ayrx bir laik ya da devlet hukukudur. Osmanlı devleti bir islam devleti olduğuna göre, hukuku da esas olarak islam hukukuna dayanır. Ancak, Osmanlı devleti değişen şartlara uyum sağlamak için kamu, askerlik, vergi, toprak ve ceza hukuku alanlarında bir örfi hukuk sistemi oluşturmuşlardır. Kanunnameler, padişah iradesiyle askeri, toprak, vergi, kamu, ceza gibi alanlarda oluşturulan hukuk mecmualarıdır. Kanunlar yapılırken uygulanacağı bölgenin örf-adet ve eski kanunlarından yararlanılmıştır. Hatta Osmanlı devleti fethettiği gayrimüslim ülkelerdeki, örf-adet ve kanunlardan kendisine uygun düşeni aynen veya deriştirerek devam ettirmiştir. Bazı Osmanlı Kanunna melerinde, 'önceki kralları zamanında' var olan vergi veya teşkilatların devam ettirilmesine dair hükümlerin olması buna örnektir. Kanunlar daha sonra gelen padişah tarafından aynen veya kısmen devam ettirilmiştir. Bu yüzden bazı kanunların kesin tarihini bilmek zordur. Osmanlı hukuk sistemi içerisinde örfi hukuk ve onun neticesi oluşan kanunnameler geniş yer tutar.
Celali isyanları ve Canboladoğlu Ali Paşa isyanının karşılaştırılması

Osmanlı Devleti gücünün zirvesine ulaştığında sosyo-ekonomik problemleri de iyiden iyiye su yüzüne çıkmaya başlamıştı. Avrupa'nın teknik silahlar kullanmaya başlaması ve coğrafi keşiflerle yeni güç kaynakları buluşu gücünü artırırken, Osmanlı Devletini zor duruma düşürmüştür. Öte yandan Osmanlı askeri sisteminin bozulması, medrese öğrencilerinin işsizlik sonucunda Anadolu'da kaos oluşturacak hareketler içine girmeleri, Tımar sisteminin zedelenmesi, köylülerin topraklarını terk etmeye başlaması, vergi toplama usulsüzlükleri, rüşvet, levend ve sekban gruplarının ortaya çıkması Osmanlıların siyasi ve sosyal yapısında bunalımlara yol açmıştır. İşte bu kaos ortamında merkezi yönetimin zayıflayarak olayları kontrol edememesi, Avrupa'da Habsburglar, Doğu'da ise Safevilerle sürekli savaş halinde bulunmasını fırsat bilen, kendi bölgesinde nüfuz sahibi Celali liderleri ve onların peşine takılan halk kitleleri 16. yüzyılın sonu ve 17. yüzyıl başında tüm Anadolu'yu etkileyerek bir anarşi ve isyan dalgası yaratmışlardır. Önemli Celali liderleri olan Karayazıcı, Deli Hasan, Kalenderoğlu ve Canboladoğlu Ali Paşa'nın isyanları dönemin siyasi, ekonomik ve sosyal yapısını yansıtan en önemli örneklerdir. Canboladoğlu'nun isyanını diğerlerinden ayıran en önemli unsur ise Canboladoğlu'nun bağımsız bir devlet kurma girişimi ve isyanının çok boyutlu niteliğe sahip oluşudur. Celali isyanları Osmanlı Devletindeki ekonomik, siyasi, sosyal bozulmaların ve devlet-eşkıya ilişkisinin anlaşılması açısından dönemin en önemli problematiği olarak ortaya çıkar. Osmanlı devletinin isyanlar karşısında uyguladığı politikalar koşullara göre değişmiştir.
405 nolu Çermik şer'iyye sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H.1310-1312/ M.1894-1895)

Osmanlı toplumunun kapalı olan birçok yönünün aydınlığa kavuşturması yönünden yazılı tarihin veri kaynaklarından birisi de şer'iyye degterleri ya da bir diğer adıyla mahkeme kayıtlarıdır. Bu defterler sadece Osmanlı kanunlarının uygulanmasını değil, gündelik hayatın, iktisadi, sosyal ve idari hayatı güzel bir şekilde gösterebilme özelliğini taşımaktadır. Bu mahkeme kayıtlarından biri olan 405 Nolu Çermik Şer'iyye Sicili ile Diyarbakır'ın Çermik ilçesinin ekonomik, sosyal ve idari durumu araştırılmaya çalışılmıştır. 405 Nolu Çermik Şer'iyye Sicillerinin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi, başlıklı bu çalışma; giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; Şer iyye Sicillerinin tanımı, ortaya çıkışı ve öneminden bahsedilmiştir. Diyarbakır ve Çermik alanında çalışılan şer iyye sicillerine değinildikten sonra 405 Nolu Şer iyye defterinde kullanılan metod hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde; 405 Nolu Şer'iyye Sicili defterinin muhtevasının yanında incelenen şer'iyye sicilinin özetleri hem ayrı olarak ve hem de koyu harflerle transkrip edilen belgelerin üst tarafında verilmiştir. İkinci bölümde ise; transkript edilmiş olan belgelerden yararlanarak 1894- 1895 yıllarında Çermik Kazası'nın ekonomik, sosyal ve idari yapısı hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır.
Kafkas Cephesi'nde Rusların eline düşen Türkler

Birinci Dünya Savaşı başlamadan devletlerin bulunduğu taraflar belli olmuştu. Buna göre de İngiltere, Rusya ve Fransa İtilaf Devletlerini, Almanya, İtalya ve Avusturya-Macaristan İttifak grubunu oluşturmuşlardı. Ancak daha sonra bazı anlaşmazlıklardan dolayı bu gruplarda değişiklik yaşanmıştır. Buna göre de İtalya ilk başta İttifak gruplarında yer alırken, çıkarları uğruna grup değiştirmiş ve İtilaf bloğuna geçmişştir. Osmanlı Devleti ise ilk başta tarafsız kaldıysa da daha sonradan savaşın tam ortasında yer almıştır. 1914 yılında Alman gemilerine Türk bayrağı geçirilmiş ve Rus limanları bombalanarak Osmanlı Devleti savaşa resmen girmiştir. Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesi birçok cephenin açılmasına neden oldu. Bunlardan bizim konumuzla ilgisi olan ise Kafkas Cephesi'dir. Bu cephede Osmanlı güçleri Ruslara karşı mücadele etmişlerdir. Ancak soğuk, açlık, asker cephanesinin yetersiz olması gibi sebepler yüzünden çok sayıda askerimiz burada şehit olmuştur. Askerlerin şehit olmasının yanı sıra birçoğu da İtilaf güçlerinin ellerine esir olarak düşmüştür. Ki bu esirlerden en kötü hayata sahip olanlar şüphesiz Rusların eline düşen esirlerimizdir. Aslında bu esirlere nasıl davranılacağı hususunu bildiren antlaşmalar yapıldıysa da Ruslar bu antlaşmalara uygun hareket etmemişlerdir. Esirlerimiz yolculuk esnasında büyük sıkıntılar yaşamıştır. Ve birçoğu da bu yolculuk esnasında hayatını kaybetmiştir. Sibirya'ya doğru yolculuklarında vagonlara istif halinde yerleştirilmişler, aç susuz bırakılmışlar, tuvalet ihtiyaçlarını bile giderememişler, bu yüzden de vagonların yanına pis kokudan yanaşılamamıştır. Bu şartlardan dolayı esirlerimiz birçok bulaşıcı hastalığı kapmışlardır. Hastalıklar tedavi edilememiş, hatta bu hasta olanların vagonlarını Rusların yaktığı bile görülmüştür. Hasta esirlerin tedavileri için karantina merkezleri kurulmuş olsa da bu yerler sağlık şartlarından oldukça uzaktı. Esirlerimiz tam anlamıyla bu esaret hayatında cehennem azabı yaşamıştır. Yol güzergahları üzerinde bulunan Rus şehirlerindeki Müslüman halk Türk esirlere yardım etmek istediyse de buna müsaade edilmemiştir. Bu drama esaret hayatından kurtulanların aktardıkları hatıralarından da şahit oluyoruz.