turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kürt-Ermeni ilişkileri (1828-1908)

Osmanlılar, İslam hükümetlerinin geleneksel uygulamasını izleyerek bünyesinde yaşayan toplulukları millet yapısı altında dine göre sınıflandırmıştı. Osmanlı Devleti'nde nüfusa ait kayıtlar bile, etnik yapı ya da dil grubuna göre değil de dine göre tutulmaktaydı. Kürtler, Türklerle aynı dini paylaşan ama etnik köken ve dil açısından farklı olan bir gruptu. Ermeniler ise etnik köken, dil ve din açısından farklı olan Gayrimüslimlerdi. XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nin genel durumunu birçok etnik unsurdan oluşan yapı olarak açıklamakta yarar vardır. Bu çalışmada genel durum Ermeniler ve Kürtler ekseninde açıklanmaktadır. Osmanlıdaki azınlıkların yönetimi, yapılanması ve genel durumu, 1828 yılı itibariyle Osmanlı Devleti'nin genel yapısı bu yüzyıla has özellikler göstermektedir. Tüm dünyada yayılan milliyetçilik fikirleri Osmanlı toplumunu da etkilemiş ve bundan en çok nasibini alan da Ermeniler olmuştur. XIX. Yüzyılda Kürtlerin ve Ermenilerin yaşadığı bölgelerdeki ilişkileri çok da barışcıl özellikler göstermemiş sık sık olaylar yaşanmıştır. Ermenilerin oluşturduğu çeteler ve bu çetelerin yol açtığı ayaklanmalar Kürt-Ermeni ilişkilerini derinden etkilediği gibi Kürtlerin aşiret yapısı içinde yaşıyor olması da bu ilişkileri etkilemiştir. Ermeniler ve Kürtlerin destek aldığı Batılı devletler ve bu devletlerin uyguladığı politikalar da Kürt-Ermeni ilişkilerinde belirleyici rol oynamıştır.
Eyüboğlu: Bir aile tarihi incelemesi

Bu tez, Eyüboğlu ailesinin Osmanlı taşra yönetimindeki siyasi ve idari rolünü incelemekle beraber ülkemizdeki aile tarihi çalışmalarına da katkıda bulunmaktadır. 18. yüzyılın ikinci yarısı ila Cumhuriyetin ilanına kadar geçen süreyi kapsayan tezde, Eyübzadelerin önde gelen bireylerinin siyasi ve içtimai hayattaki faaliyetleri yaşadıkları dönemin şartları göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Ailenin 1764 ila 1837 yılları arasında Maçka voyvodalığı yaptığı dönem, ayan-merkezi idare-halk arasındaki ilişki ağı üzerinden; aile bireylerinin Tanzimat'ın ilanından sonra Trabzon bürokrasisindeki idari rolleri merkezi yönetim-yerel bürokrasi-eşraf üçgeni üzerinden; Milli Mücadele döneminde ise Eyübzade Mehmed İzzet ile Eyübzade Ömer Fevzi'nin icraatları aktarılmıştır. Ailenin tanınmış bireylerinden şair-ressam Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun dedesi Eyübzade Mehmed Hamdi Efendi'nin 'Safahat-ı Hayatım' adlı hatıratının da ele alındığı çalışmada, Hamdi Efendi'nin hatıratı gerek aile tarihine katkısı açısından gerekse bir ben-anlatısı olması hasebiyle etraflıca değerlendirilmiştir. Bir ayan ailesinin 18. yüzyılın ortasından 19. yüzyılın başına kadar uhdesinde bulundurduğu voyvodalık idaresini noktaladıktan sonra imparatorluk içerisindeki etkinliğini hangi koşullarda devam ettirdiği de bu tezde sorgulanmıştır.
Dinİ ve siyasİ yönden Osmanlı Devleti idaresinde Hicaz (1876-1909)

Bu tezde Hicaz Vilayeti'nin II. Abdülhamid dönemindeki dini ve siyasi durumu incelenmiştir. Ele alınan başlıca konular Hicaz'ın idari, toplumsal ve dini yapısı, Osmanlı Devleti'nin Hicaz siyaseti, valiler, emirler, Hicaz'daki siyasal hareket, halifelik, hac, uluslararası ve bölgesel tehditlerdir. Çalışmamızı hazırlarken belgelere, salnamelere, gazetelere, hatıralara, seyahatnamelere, diğer çeşitli eserlere ve araştırmalara müracaat ettik. XIX. yüzyılın sonlarına doğru, dünyada Müslümanlar aleyhine ortaya çıkan gelişmeler Hicaz'ın hacdan kaynaklanan birleştirici rolünü pekiştirmiştir. II. Abdülhamid de takip ettiği İslamcı siyasete paralel olarak Hicaz Vilayeti'ne fark edilir bir değer vermiştir. Bu dönemde Hamidiye-Hicaz Demiryolu başta olmak üzere bölgeye büyük yatırımlar gerçekleştirilmiş, idari anlamda vali ile emir arasında dengeli bir politika yürütülmeye çalışılmıştır. Hicaz'da siyasi olarak sıkıntı teşkil edebilecek birkaç gelişme dışında istikrarlı bir süreç yaşanmıştır. Padişahın halifelik sıfatıyla Haremeyn arasındaki ilgi artmış, haccın siyasi boyutu iyice belirginleşmiştir. Hac ibadetinin en iyi biçimde yerine getirilebilmesi için ciddi çabalar sarf edilmiştir. Yabancı devletlerin hac siyaseti ise daha çok Osmanlı Devleti'nin ve idareleri altındaki Müslümanların aleyhinde şekillenmiştir. II. Abdülhamid, Hicaz'da Haremeyn'in dini konumuna yaraşır ve bölgenin şartlarına uygun bir siyaset izlemiştir. Bölgeyi İngilizlerden gelebilecek tehditlerden ve Hicaz'ın yakın coğrafyasındaki isyan ve çatışmaların etkisinden uzak tutmak için oldukça hassas davranmıştır.
XIX. yüzyıl Osmanlı-İran sınır diplomasisinde Caf Aşireti

Çalışmamızda, özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti ile İran arasında var olan sınır meselelerinde Caf Aşireti'nin yeri ifade edilmeye çalışılmıştır.17. yüzyılda İran'dan Osmanlı topraklarına geçmişş olan Caf Aşireti, Sultan IV. Murad'ın Şah Safi ile 1639'da imzalamış olduğu Kasr-i Şirin Antlaşması'nda iki devlet arasında paylaşılmıştır. Osmanlı sınırları dahilinde kalan ve göçebe bir hayat süren Caf'lıların yaylaklarının İran topraklarında yer alması ve aşiretin her sene yaylaklara geçişi özellikle 19. yüzyılda iki devlet arasında sorun yaratan sınır problemlerinden biri olmuştur. Karakteristik yapısı gereği emre itaat konusunda diğer göçebe aşiretler gibi problemler yaşayan ve yaşatan Caf Aşireti, yüzyıl boyunca Osmanlı-İran sınırını sık sık ihlalde bulunmuş; bu ihlallerin bazıları keyfi yapılmış olup bazıları da göçebe hayatın dayattığı hayat şartlarından kaynaklanmıştır. Sınır ihlalleri dışında İran devleti ile de teması bulunan Caf Beyzadeleri, Osmanlı yönetimi ile sorun yaşadıkları dönemlerde İran'ı kaçış bölgesi olarak benimsedikleri için dönem dönem İran'a iltica etmişlerdir. Caf beyzadeleri dışında aşirete mensup diğer Caflılar da bulundukları bölgede sıkıntı yaşadıkları anlarda İran topraklarına geçmeyi alışkanlık edinmişlerdir. Caf Aşireti'nin yaratmış olduğu bu durum İran ile Osmanlı Devleti'ni 19. yüzyılın ikinci yarısında ve hatta 20. yüzyılın başlarında dahi sık sık karşı karşıya getirmiştir. Diplomatik görüşmelerle halledilemeyen bazı meselelerde sınıra asker sevkleri söz konusu olmuş; bu dönemlerde iki devlet arasındaki ilişki hassas bir hal almıştır. 19. yüzyıl Osmanlı-İran ilişkilerine bakıldığı zaman iki devletin ciddi sınır problemleri yaşadıkları görülmektedir. İhtilaflı topraklar ve ihtilaflı aşiretler Osmanlı ve İran'ın yüzyıl boyunca hallemedikleri meseleler olmuş; öyle ki İngiltere ve Rusya, bu iki devletin hudut meselelerini çözmeleri konusunda 'arabulucu' rolünü üstlenip çeşitli zaman dilimlerinde müzakere ve hudut komisyonları teşkil etmişlerdir. Hali hazırda yaşadıkları ihtilaflar konusunda orta yol bulamayan Osmanlı ve İran devletleri bir de Caf Aşireti'nin sınır geçişleri ile meşgul olmak durumunda kalmışlardır. Bu çalışmada Caf Aşireti'nin yapısı ve varlığı ile beraber iki devlet arasında yarattığı problemler ele alınmakla birlikte yine aşiretin Osmanlı ve İran devletlerindeki yeri ve rolü de mümkün olduğunca ifade edilmeye çalışılmıştır.
Osmanlı hilafet müessesesi

Hulefa-i Raşidin, Emevi ve Abbasiler dönemlerinde hilafet, siyasi, hukuki ve sosyal yapı itibariyle büyük değişimler geçirmiştir. Bu yönleriyle de İslam tarihi boyunca çok tartışılan, fikirler ileri sürülen bir müessesedir. Bunun sonucu olarak hilafetin hukuki bir statüsü meydana gelmiştir. Hilafet, son halkası olan Osmanlılar'a intikaliyle birlikte, Hulefa-i Raşidin devrinden sonra aldığı görünümü kazanmıştır. Osmanlılar döneminde de gelişim ve değişimini, ilgasına kadar devam ettirecektir. Devletin gücüne ve padişahın şahsiyeti ne göre bazen müessese bazen de padişah ön plana çıkmıştır. Osmanlı hilafeti, devrinde iki büyük muhalefetle karşılaşmıştır. Bunlar Şiilik esasına dayanan İran'ın muhalefeti ve kavmiyetçilik esasına dayanan Arap muhalefetidir. Osmanlıya karşı batılı güçler bu muhalif hareketlerden istifade edeceklerdir. Osmanlılar, selefleri gibi hilafeti kendi hakimiyetlerini sağlamlaştırmak veya genişletmek için kullanmışlardır. Bunu da intikalinden ilgasına kadar zaman içinde peyderpey kendi halifeliklerini tanıtmada ve kendi adlarına hutbe okutmada görerek, İslam'ın muhafızlığını üstlenmişlerdir. Neticede Osmanlı hilafetinin etkisi zamanla artmıştır. Osmanlı hilafetinin etkisi imparatorluk içinde devletin bütün müesseseleri üzerinde az ya da çok olmuştur. Bu etki, sömürgecilik hareketlerinin hızlandığı XIX. asırdan itibaren imparatorluk dışındaki Müslümanlar üzerinde de artarken, Müslüman sömürgesi olan batılı devletler de bir hilafet siyaseti geliştirmek zorunda kalmıştır.
Peyman Gazetesinin 1325 (1909) transkript, tahlil ve değerlendirilmesi

Osmanlı dönemi Diyarbekir Vilayeti'nde ilk matbaa, h. 1286 (m.1869-70) yılında kurulmuştur. 1869 yılında ise bir devlet gazetesi olan Diyarbekir Gazetesi basılmıştır. Diyarbakır'ın ilk özel gazetesi olan Peyman Gazetesi ise II. Meşrutiyet'in ilanından sonra 29 Haziran 1909 yılında yayın hayatına başlamıştır. Gazetenin ilk sayısındaki bilgilere baktığımızda her hafta pazartesi günleri basılan gazetenin imtiyaz sahibi ve mes'ul müdürünün Mirikatibizade Şükrü olduğu anlaşılmaktadır. Peyman Gazetesi'nin 16, 26, 29, 30, 31, 32, 34 numaralı sayıları ise kayıp olduğundan çalışmaya dahil edilememiştir. Konu olarak özellikle kalkınma, medenileşme üzerine yazılar yazan Peyman yazarları ayrıca Osmanlı donanması, İttihad ve Terakki Cemiyeti'nin faaliyetleri, Osmanlı birlik ve kardeşliği, II. Abdülhamid Dönemi Osmanlı uygulamaları, aşiretlerin durumu ve ıslahı gibi pek çok konuda yazılar da kaleme almışlardır. Gazetenin yazar kadrosunda başta Ziya Gökalp olmak üzere Mirikatibizade Şükrü, Mukavelat Muharriri Amir Adil, Pirinçcizade Feyzi, İttihad ve Terakki yöneticisi Yüzbaşı Mazhar gibi birçok isim ile beraber isim ve imzasını belirtmeden yazan çok sayıda yazar da mevcuttur. Bu çalışma ile Peyman Gazetesi, içerik itibariyle tartışmaya açılmaya çalışılacaktır.
Hurufat defterlerinde Niğde Bor

Sınırları çok geniş bir coğrafyaya ulaşmış olan Osmanlı Devleti sadece toprak kazanmakla kalmamış, bu topraklardaki milletleri de uzun yıllar bir arada tutabilmiştir. Devletlerin uzun ömürlü olmalarının arkasında yalnızca askeri nedenler değil; sosyal ve kültürel gelişmeler ile eğitim ve öğretim alanında yapmış olduğu hizmetler de bulunmaktadır. Bu politikayı çok iyi bilen Osmanlı Devleti de yönetiminde bulunan en küçük birime kadar her bölgeyi cami, mescit, han, hamam gibi sosyal tesislerle; mektep, zaviye, tekke ve medrese gibi eğitim kurumları ile donatmış ve bu kurumların işleyişini de takip edebilmiştir. Günümüzde Osmanlının bu kurumları hakkındaki bir takım bilgilere Hurufat Defterleri sayesinde ulaşmak mümkündür. Tezin konusu Niğde iline bağlı Bor ilçesinin yüzyıllarda sosyal, kültürel, eğitim öğretim ve ekonomik hayatının incelenmesidir. Osmanlı Türkçesine olan ilginin azlığı ve bunun yanında şehir tarihçiliğine verilen öneminde artması bizi böyle bir araştırma yapmaya sevk etmiştir. Bu düşünce ile Niğde- Bor'u araştırma konusu olarak belirledik. Bor'un sosyal tarihi üzerine açıklamalar yapılırken hurufat defterleri ışığında yörenin dini görevlileri ve eğitimcileri üzerinde durularak vakıf görevlilerine de değinilecektir.
Yanya valisi Tepedelenli Ali Paşa ve emlakı

oz XIX. Yüzyılda Tepedelenli Ali Paşa'nın gerek siyaseti ve gerekse güçlü kişiliği ile Yanya eyaletinde vali olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmamızda Ali Paşa'nın hayatı, ailesi ve faaliyetleri üzerine durduk. Yanyadaki çiftliklerini ve bu bağalında ekonomisi, inceledik. Böylece sosyal ekonomik yapısı göz önünde bulundurarak bu çiftliklerin yayılış sebeplerini ortaya koyduk. Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve Arnavutluk bilimler Akademisi Tarih Enstitüsü arşivinden temin edilen dokümanlardan hareketle hazırlanan bu çalışmalar konu hakkında yapılmış orijinal bir çalışmadır.
II. Meşrutiyet Dönemi parlamento seçimleri: 1908 - 1918

Batı Demokrasilerinin vazgeçilmez koşullarının başında özgürlük, seçimler, siyasi partiler ve parlamento gelir. Türk Demokrasi Tarihinde ilk seçimler 1876 yılında yapılmıştır. Siyasi partilerin katılmadığı bu seçimler teorik ve uygulama açısından ilk olma özelliğinin dışında fazla bir özellik taşımaz. II. Meşrutiyet Dönemi seçimleri (1908-1914) ülkemizde demokrasi geleneğinin temelini oluşturmaları açısından önemli bir yere sahiptirler. II. Meşrutiyet Dönemde yapılan seçimler Osmanlı siyasi hayatında büyük değişikliklere neden olmuşlarıdır. Döneme damgasını vuran güç İttihat ve Terakki Cemiyetidir. Osmanlı Meşrutiyetinin başladığı tarih olan 1908 yılından bittiği kabul edilen 1918 yılına kadar üç genel seçim seksen dört ara seçim yapılmıştır. Yapılan seçimlerle oluşturulan parlamentolarda İttihat ve Terakki Cemiyeti ağırlıklı olarak temsil edilmiştir. Seçimlerde iki dereceli seçim sistemi uygulanmıştır. Sadece erkek nüfus oy kullanmıştır. Genel seçimlerin hepsine İttihat ve Terakki katılmış ve seçimleri kazanmıştır. 1908 ve 1912 seçimlerinde muhalif partilerin seçimlere katıldığı gözlenmiştir. II. Meşrutiyet Dönemi seçimlerinde liberal demokrasinin kaidelerinin hepsine uyulduğu söylenemez. Temsil hakkı Türkler dışındaki unsurlar açısında sürekli şikayet konusu olmuştur. Yine de bu dönemde yapılan seçimler Cumhuriyet Dönemine bir alt yapı oluşturmuştur.
20. yüzyıl Osmanlı Devleti'nde kurumlara zekat verilmesi ile ilgili tartışmalar: Donanma örneği

Osmanlı Devleti'nin son döneminde asrın harp teknolojisinin gerisinde kalan ve devletin sınırlarını savunacak gücü kaybetmiş donanmasının, devlet eliyle ıslahının ekonomik bakımdan mümkün olmayışı, donanmanın ıslahına yönelik farklı kaynak arayışlarının kapısını aralamıştır. Kaynak arayışı içerisine giren kimseler, Sultan II. Abdülhamid döneminde verilen devlet nişanlarının donanma lehine teberru edilmesi, müzelerde bulunan asar-ı atikanın satılması, kitap ve risalelerin belli bir sayısından, süreli yayınların ise yılın bir gününden elde edilecek gelirin donanmaya verilmesi gibi çeşitli önerilerde bulunmuşlardır. Devletin gündemini meşgul eden bu meselenin çözüme kavuşturulması için çeşitli mali ibadetlere de başvurulmuştur. Özellikle zekat ve kurban paralarının donanma giderlerine harcanması fikri Osmanlı'nın son döneminde furu alanındaki tartışma konularından birini teşkil etmiştir. Bireysel arayışların yanı sıra II. Meşrutiyet döneminde kurulan Donanma-yı Osmani Muavenet-i Milliye Cemiyeti de halkın donanmaya iane fikrine ikna edilmesi için konferanslar düzenlemek, gazetelerde yayınlar yapmak gibi çeşitli faaliyetlerde bulunmuştur.
The Islamism of Abdulhamid and its opposition in the last period of The Ottoman Empire

İslamcılık 1860'dan beri İslam dünyasının siyasi ve entelektüel yaşamının merkezinde olan bir kavramdır. Farklı aktörler ve değişen metotlarla İslamcılık, siyasi bir hareket olarak birçok farklı formatta karşımıza çıkmaktadır. Bu çeşitlilik farklı İslamcı aktörler arasında bazen çatışmaya da yol açmıştır. Abdülhamid ve Osmanlı son dönemi İslamcıları arasındaki halen önemini koruyan çatışma da buna bir örnektir. Her iki taraf İslamcı olsa da, kavramsal ortaklık pratikte ortak hareketi getirmemiştir. Bu tezde Abdülhamid'in İslamcılığı ile ona muhalif olan İslamcılar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ele alınacaktır. Bu konu bölgesel ve uluslararası şartlar, farklı aktörler ve söylemler alt başlıklarında incelenecektir. Tezin son kısmında ise Osmanlı son döneminden çağdaş Ortadoğu'ya geçişte İslamcı hareketlerdeki değişim ve devamlılıklar incelenecektir.
İkinci Abdülhamid döneminde (1876-1908) Osmanlı Singapur ilişkileri

Güneydoğu Asya ülkeleri içerisinde önemli bir yere sahip olan Singapur'u İngilizler kendi yönetimlerine almış olsalar da buradaki Müslüman halk her daim Osmanlı Devleti'ne bağlılıklarını bildirmiş ve Sultan İkinci Abdülhamid döneminde istedikleri yakınlaşma fırsatını elde etmişlerdir. Başbakanlık Osmanlı Arşivinde Osmanlı Singapur ilişkilerine dair birçok belge bulunmaktadır. Ayrıca, dönemin gazetelerinden İkdam, Tercüman-ı Hakikat ve Sabah gazeteleri, konuyla ilgili çok önemli bilgiler sunmaktadırlar. Bu kaynakları temel alan bu Yüksek Lisans Tezi, İkinci Abdülhamid dönemindeki Osmanlı Singapur ilişkilerini analiz etmeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Nüfus ve Temettüat defterlerine göre Beşkonak nahiyesi ve Işıklar karyesinin sosyo-ekonomik durumu (1844-1845)

Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan yıkılışına kadar en önemli gelir kaynağını vergiler oluşturmaktaydı. Daha önce tür ve miktar bakımından çeşitlilik gösteren vergiler 1839 Tanzimat'ın ilanından sonra birçok alanda olduğu gibi vergi alanında da yeni düzenleme yapılmış, vergi sistemindeki eski karışıklık giderilmiş ve daha sade bir hal almıştır. Vergi miktarı ve türünü belirlemek amaçlı temettü sayımları yapılmıştır. Vergiler kişinin yıllık kazancına göre hesaplanıp kayıt altına alınmıştır. Kayıtların tutulduğu defterlere de Temettüat Defterleri denilmiştir. Yüksek lisans tezi olarak yaptığım bu çalışma Teke Sancağının Serik kazasına bağlı Beşkonak Nahiyesi ve Işıklar karyesi Temettüat Defterleri transkribe edilerek temel kaynak olarak kullanılmıştır. Defterlerden elde edilen bilgi ve bulgulardan yola çıkarak bölgenin ve dönemin demografik, sosyal, ekonomik hayatı üzerine bir nebze de olsa ışık tutmaya çalışılmıştır. Beşkonak Nahiyesine ait defter ML. VRD. TMT. d koduyla 10537 numaralı defterdir. Bu defterin ebadı 18 ,7x88'dir. Defterin kaydedildiği tarih H.1260-1261/M.1844-1845'tir. Yazılı sayfa adedi 79, boş sayfa adedi 13 olup toplam 92 sayfadan müteşekkildir. Beşkonak nahiyesi karyeleri Karye-i Nefs-i Bucak, Karye-i Karadut, Karye-i Karabük, Karye-i Serik Der Karabük, Karye-i Tazı, Karye-i Bozyaka, Karye-i Bolasan, Karye-i Karataş olup toplamda 8 karyeden oluşmuştur. Işıklar karyesine ait defter ise ML. VRD. TMT. d kodlu 10538 numaralı defterdir. Ebadı 18x51 olup, toplam numaralı sayfa adedi 60'tır. Bu defter de H.1260-1261/M.1844- 1845 yılları arasında tutulmuş resmi kayıtlardır.
1768-1774 Osmanlı-Rus Harbine dair önemli bir kaynak: İstanbul Kısmet-i Askeriye Mahkemesi 316 numaralı Şer'iyye Sicili

İstanbul Kısmet-i Askeriye Mahkemesi'nin sicilleri arasına tasniflenmiş 316 numaralı defter, muhteva açısından diğer sicillerden tamamen farklıdır. Kapağında 'Kısmet ve Beytülmal Ahidname Defteridir' başlığını taşıyan ve 81 varaktan ibaret olan bu defter 1768- 1774 Osmanlı-Rus Harbine dair pek çok kaydı içermektedir. Çalışmamızın konusunu teşkil eden İstanbul Kısmet-i Askeriye Mahkemesi'nin 316 numaralı sicili, 1768 ve 1769'a yani Osmanlı-Rus harbinin ilk yıllarına tekabül eden döneme ait muhtelif belge veya yazışma suretlerinin bir araya getirilmesiyle oluşturulmuştur. Defter, ihtiva ettiği belge türleri yönünden oldukça zengindir. Takrir, mektup, ahidname, name, name-i hümayun, beyanname, arzuhal, kaime, şukka, temessük, mükaleme, mülakat, nutuk, meşveret kaydı türünden belgelerin suretleri defterde mevcuttur. Birkaç istisnai belge dışında, tutulan kayıtların çoğu savaşla alakalı bilgiler vermektedir. Öyle ki söz konusu defter 1768- 1774 savaşının bir mecmuası mahiyetindedir. Çalıştığımız defterin en mühim hususiyeti ise muhtevasıdır. Osmanlı Devleti'nin Rusya'ya karşı savaşa girmesinin nedenleri, Rusya'nın Lehistan'daki faaliyetleri, Rus askeri gücü karşısında Babıali'den yardım isteyen Leh müttefiklerinin talepleri ve Osmanlı Devleti'nden aldığı yanıtlar, hem savaş ilanı sürecinde hem de ordunun hareketi esnasında Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti'ne karşı takip ettikleri politikalar, İstanbul'daki yabancı devlet temsilcilerinin bu süreçte oynadığı roller, Osmanlı Devleti'nin haber kaynaklarının ne olduğu gibi pek çok konu hakkındaki mühim bilgileri bu defterde bulabilmekteyiz. İstisnai birkaç belge dışında belli bir kronolojik sıra takip edilerek tutulan kayıtlardan bazı konuların takibinin yapılması da mümkün olmaktadır. Bu çalışmada defterde mevcut olan belge suretlerinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi yapılarak, 1768- 1774 Osmanlı-Rus harbinin ilk yıllarına dair kayıtlardan Osmanlı Devleti'nin diplomatik münasebetleri incelenmeye çalışılmıştır.
XIX. yüzyılda Tırhala Sancağı (1821-1881)

Balkanlar, uzun süre Osmanlı hakimiyetinde kalmıştır. Devletin bölgede sağladığı yaklaşık beş yüz elli yıllık Türk egemenliği, her yönüyle bu coğrafyaya mührünü vurmuştur. Türklerin bölgeye iskanı ile birlikte Balkanlar, demografik ve kültürel alanda kısa sürede Türkleşmiştir. Çok sayıda dini ve kültürel yapının inşası gerçekleştirilmiş, böylelikle Türk-İslam kültür ve medeniyeti bu topraklara yerleşmeye başlamıştır. Osmanlı kuvvetleri, 1354'te Süleyman Paşa komutasında Balkanlara girmiş, böylece bölgenin kapısı Türklere açılmıştır. Süleyman Paşa, buradaki fetihlerini sol kol, orta kol ve sağ kol olmak üzere uçlar teşkil ederek sürdürmüştür. Bu üç istikamette yapılan fetihlerin sol kolunu Yunanistan üzerine yapılan akınlar oluşturmuştur. 1390'lı yıllarda Osmanlı birlikleri Yunanistan'ın orta bölgesine doğru ilerlemeye başlamıştır. Hacı İlbey ve Evrenos Bey bu akınları gerçekleştiren akıncı beyleri olarak Osmanlı askeri kuvvetinin sol kol ucunda faaliyet göstermiştir. 1393 yılında Evrenos Bey komutasındaki Osmanlı birlikleri Tesalya ovasına uzanmış ve Yunanistan'ın orta bölgesi olan Tesalya'ya hakim olmuştur. Bütün bir eyalet Evrenos Bey'e tımar olarak verilmiştir. Böylece devlet, Yunanistan'ın orta bölgesi olan Tesalya'da hakimiyeti sağlamış, burada Tırhala sancağını kurmuştur. Sancak, 1821 yılına kadar varlığını sükunet içinde devam ettirmiştir. Fakat 1821 yılında başlayan Yunan bağımsızlık mücadelesi sürecinde sancağın oturduğu Tesalya Bölgesinde kargaşa ortamı hakim olmuştur. Yüzyıllardır bir arada yaşayan halkların bir kısmı ayrı birer devlet kurmak için teşkilatlanmaya başlamıştır. Dört yüzyıl Osmanlı ile bir arada yaşayan Rumlar, 1829 yılında bağımsız Yunanistan Krallığı'nı kurmuştur. Kuruluşunun ardından batılı devletler tarafından 1830 yılında tanınmıştır. Yunanistan Krallığı'nın kurulmasıyla Tırhala sancağındaki kargaşa ortamı daha da büyümüş, bölgede eşkıyalık hareketleri, hudut ihlalleri ve Müslümanları esir alma noktasına varan emniyetsiz ortam kendini göstermiştir. Yarım asır devam eden bu süreç, 1881 yılında Tesalya'nın elden çıkışıyla sona ermiştir. Bu çalışma, Yunan bağımsızlık hareketini, Yunanistan Krallığı'nın kuruluşunu ve Tırhala sancağının Yunanistan'a terki sürecinde bölgede yaşanan gelişmeleri ele almayı hedeflemiştir. 1821 Yunan İsyanı ile başlayan ve 1881 yılında sancağın Yunanistan'a terkiyle sonuçlanan altmış yıllık zaman diliminde sancağın durumunu ve sancakta yaşanan bütün gelişmeleri ortaya koymak, tez çalışmasının asıl amacını oluşturmuştur.