Kent konutlarında çocuk odası mekan tasarımı ve mobilyası

Kendine göre düşünme, algılama ve yorumlama biçimine sahip olan çocuk için eğitimin başladığı ilk yer ailesinin yanıdır. Türk toplumunda aile önemli bir olgudur, toplumun en küçük yapı taşı olarak kabul edilir ve çocuk için her türlü eğitimin verilip hayatının biçimlendirildiği bir kurumdur. Çocuğun bilgi birikiminin ve ilgi alanlarının nasıl ve ne yönde geliştiği, evindeki ortamı ile olan ilişkileri ile doğrudan ilgilidir. 19. yüzyıl sonunda J. Dewey'in felsefe ve S. Freud'un psikoloji alanında çocuklar hakkında yaptıkları çalışmalar günümüz araştırmalarına da ışık tutmaktadır. Tezin ilk bölümünde Çocuk Gelişimi, Çocuk Psikolojisi ve Deneysel Psikoloji bilim dallarından yararlanılarak kullanıcının diğer bir deyişle çocuğun, gelişimi süresince mekan ve mekanda kullanılacak diğer elemanlar ile olan iletişimi, etkileşimi, istek ve ihtiyaçlarını yönlendirecek gelişmeleri irdelenmiştir. Fiziksel, hareketsel, algısal, zihinsel, toplumsal, duygusal ve psikolojik gelişmeler başlıkları altında toplanan bu veriler mekanın ve mobilyanın biçimlenişine etki etmektedirler. Tezin ikinci bölümünde, Sanat Tarihi ve Toplumsal Tarih bilim dallarından yararlanılarak günümüz çocuk mobilyalarının biçimlenmesinde etkili olan çocuk odası mekan ve mobilyalarının tarihsel süreç içindeki gelişimi araştırılmıştır. Tarihsel perspektifte çocuğun toplumdaki yerine ve çocuk kavramının gelişimine bakıldığında Aries'e göre 16. yüzyıldan önce çocuk olgusunun bugünkü anlamında değerlendirilmediği bilinmektedir. 16. yüzyıldan önceki sanat eserleri ve belgeler incelendiğinde sadece figür olarak betimlenen çocukların günümüzün çocukluk anlayışının ötesinde mağrur kişilikleri ve taşımaları gereken diğer rolleri ile betimlendikleri görülmektedir. Öyle ki, 17. yüzyıl ortalarına değin Avrupa'da bugünkü anlamda 'bebek, çocuk ve genç' ayrımının yapılmadığı ve 'çocukluk' kavramının 'bağımlılık' kavramı ile özdeş tutulduğu bilinmektedir. 18. yüzyılda çocukların sadece bedensel sağlık ve hijyeni ilgi konusu olmaktan çıkmış ve varlığı ile ilgili her konu araştırılmaya başlamıştır. Osmanlı'da ise, Tanzimat dönemine kadar VIçocuğun ayrı bir yeri ve önemi yoktur. Tanzimat'tan önceki dönemde Osmanlı toplumundaki çocukların gündelik hayatlarına ilişkin bilgiler fazla değildir. Ancak, Padişah çocuklarının ya da üst düzey bürokratların çocukları hakkındaki bilgilere az da olsa rastlanmaktadır. Sıradan çocukların gündelik yaşamlarına ilişkin yeterli bilginin bulunamamasının nedeni, belirli yaşa değin eve bağlı ve kapalı bir hayat yaşamaları gösterilebilir. Tezin üçüncü bölümü, ilk bölümde elde edilen bilgilerin ve yapılan saptamaların ışığında çocuk odasının düzenlenme dönemlerinin belirlenmesi hakkındadır. Beş ana başlık altında toplanan bu bölümde dönemler; Bebeklik Dönemi (0-1 yaş), Çocukluğa Geçiş Dönemi (1-3 yaş), İlk Çocukluk Dönemi (3-6/ 7 yaş), Son Çocukluk Dönemi (6/7- 1 l/13yaş), Ergenlik Dönemi (1 1/13- 20 yaş) olarak belirlenmiştir. Her dönemin mekana ait eylemleri ile bu eylemlere göre mekanın ve mekandaki diğer elemanların biçimlenişi ilgili resim ve çizimlerle anlatılmıştır. Bölüm sonunda örnekleme amaçlı her döneme ait mekan çizimleri yapılmış, çalışma bir tablo ile özetlenmiştir. Tezin son bölümünde, konutlardaki çocuk odalarına dair belirlenen düzenlenme dönemlerinin ve tasarım kriterlerinin gerçek hayatta üretici ve tüketici platformunda ne derecede uygulandığının sorgulanması yapılmıştır. Tüketiciler ve üreticilerle ayrı olarak yapılan kalitatif ve kantitatif çalışmalarda, MSGSÜ Fen Edebiyat Fakültesi İstatistik Bölümü ve Frekans Araştırma Ltd. Şti.'den destek alınmış ve günümüz çocuk odasına dair elde edilen veriler tablolarla yorumlanmıştır. Sonuç olarak; konutlardaki çocuk odasının tasarım sürecinde, mekanın mobilya ve diğer donatı elemanları ile beraber ele alınması gerektiği, farklı yaş dönemlerinde farklı tasarım kriterlerinin ön plana çıktığı saptanmıştır. Bu çalışma, çocuk odasının projelendirilmesinde tasarımcının sahip olması gereken bilgi birikimi ile taşıması gereken sorumluluğu ortaya çıkarmıştır.