Bir mali kurum olarak Türk Rekabet Kurumu ve Türkiye'de rekabetin korunmasına yönelik 4054 sayılı yasa uygulaması

Rekabet kavramı, uzun zamandan bu yana tüm sosyal bilimlerin başlıca çalışma alanlarından birisini oluşturmuş, özellikle sanayi devrimi ile birlikte ekonomi ve hukuk alanındaki çalışmalarda rekabete daha fazla yer verilmeye başlanmıştır. Rekabetin ekonomik, sosyal ve siyasal etkileri dikkate alındığında, rekabet hukuku ile oluşturulmak ve korunmak istenen piyasadaki rekabetçi yapıdır. Bu amaçlarla yerel ve global anlamda rekabet hukuku düzenlemeleri yapılmaktadır. Günümüzde liberal ekonomiyi kabul eden tüm modern hukuk sistemlerinde rekabet hukuku bağımsız, sui generis ve sosyal bir hukuk dalı olarak yerini almıştır. Ülkelerdeki piyasa yapılarının farklı özellikleri, ülkede uygulanan siyasal, ekonomik ve sosyal sistem nedeniyle rekabet hukukunun yerel uygulamaları bir takım farklılıklar taşımasına rağmen, rekabet hukukunun genel anlamda kabul gören temel ilkelerinin bulunduğu görülmektedir. Bu çalışmamızda ekonomik ve hukuki yönleriyle rekabet kavramını incelemeyi ve rekabet hukukunun ve özellikle de Türk Rekabet Hukukunun genel yapısını değerlendirmekteyiz. Bu amaçla, niteliği itibariyle bağımsız bir idari otorite olan Türk Rekabet Kurumu'nun organizasyonunu ve işleyişini incelemeye ve 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun uygulamalarına değinmeye çalıştık. 19. Yüzyılın sonlarında Amerika'da doğup gelişen, özellikle Avrupa Birliği rekabet hukukunun oluşumu ile ivme kazanan ve gümrük birliği kararları ile ülkemiz hukuk sistemine bağımsız bir hukuk dalı olarak giren rekabet hukukunu, bu hukukun ekonomik temellerini ve Türk Rekabet Kurumu ve uygulamalarını tanıtan bu çalışmamızın her bir alt konusu aslında başlı başına bir bilimsel çalışmayı gerektirecek kapsamdadır. Çalışmamızın ilk bölümü rekabet kavramını ve genel olarak rekabet hukukunu içermektedir. Rekabet, bu bölümde öncelikle ekonomik ve hukuki anlamlarıyla incelenmiş, rekabete yönelik değişik iktisadi yaklaşımlara yer verilmiş ; rekabetin kültür, küreselleşme ve yeni ekonomi gibi kavramlarla olan ilişkisine ve bu ilişkilerin özellikle hukuki yönüne değinilmiştir. Çalışmamızın ilk bölümünde ayrıca rekabet hukukunun amacı, işlevi, konusu ve kaynaklan açıklanmış, hukuk sistemi içerisindeki yeri ve diğer disiplinlerle ilişkileri irdelenmiştir. Yine bu bölümde, Dünya'da rekabet hukukunun doğuşu ve çeşitli ülkelerdeki uygulamaları karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve son olarak da Türkiye'deki piyasaların rekabet yapısı ve ülkemizde rekabet hukuku alanında yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde Türk Rekabet Kurumuna ve çalışmalarına yer verilmiştir. Bu bölümde öncelikle Türk Rekabet Kurumu'nun organizasyonu, organları ve işleyişi ; daha sonra da bağımsızlığı ve denetimi açıklanmıştır. Yine bu bölümde Türk Rekabet Kurumunun araştırma ve inceleme usulü ayrıntılı olarak incelenmiş ve son olarak da Rekabet Kurulu kararlarına karşı yargı yolu değerlendirilmiştir. Çalışmamızın üçüncü ve son bölümünde ise 4054 sayılı Rekabet Yasası uygulamalarına yer verilmiş ve özellikle de rekabeti ihlal eden fiiller ve bunlara yönelik yaptırımlar incelenmiştir. Rekabet ihlallerinden ilki olarak rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar ele alınmış ve bu konudaki Avrupa Birliği ve Türk rekabet hukuku yaklaşımları tanıtılmıştır. Yine bu bölümde hakim durumun kötüye kullanılması yolu ile rekabetin sınırlanması ve birleşme ve devralmalara yönelik Avrupa Birliği ve Türk Rekabet Hukuku uygulaması tanıtılmıştır. Bu bölümde son olarak Türk rekabet hukukunda, rekabeti sınırlayan fiillere yönelik olarak düzenlenen yaptırımlara yer verilmiştir. VI