turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Eski Mezopotamya'da tıp

Eski Mezopotamya toplumunda teknolojik yetersizliklere rağmen gözlem gücü ve nesilden nesile aktarılan bilgiler sayesinde pek çok hastalık tanınmış, tanınan bu hastalıkların tedavilerinde de doğadan yararlanılmıştır. Çivi yazısı sayesindehastalıklara ait bilgiler, tedavileri için hazırlanan ilaçların yapımında kullanılandroglar ve ilaç hazırlama yöntemleri günümüze aktarılabilmiştir. AslındaMezopotamya dillerinin günümüzde kullanılmıyor olması, bilgilerin herkesçe anlaşılabilmesi konusunda büyük bir engel oluşturmaktadır. Ancak tabletler üzerinde yapılan çalışmalar sayesinde Eski Mezopotamya toplumunun tıp konusunda ne kadarileride olduğu kanıtlanmıştır. Günümüze kadar yapılan tercümelerden elde edilen bilgiler sonucunda aslında Eski Mezopotamya dan tanınan tedavi yöntemlerininbinlerce yıldır geçerliliklerini korudukları görülmüştür. Ayrıca aynı droglar, birebir aynı ölçülerde ve aynı hastalıkların tedavilerinde olmasa da, günümüzde de hala kullanılmaktadır. Hatta bazı hastalıkların tedavisinde 4 bin yıldan fazla süredir aynıdrogların kullanılmaya devam edildiği görülmüştür. Aslında günümüzde hastalıkların tedavileri için büyük oranda modern tıp yöntemlerinden yararlanılmaktadır. Ancak her ne kadar modern ilaçlar, teknolojik cihazlar ve hastane koşullarında tedavilertercih edilse de geleneksel tedaviden tamamen vazgeçilmemiş ve destekleyici tedavi olarak bitkisel ilaçlardan ya da dinsel-büyüsel yöntemlerle tedaviden yararlanılmaya devam edilmiştir.
Topaklı populasyonun boy açısından incelenmesi ve Anadolu kronolojisindeki yeri

- BDNUÇ Topaklı Höyükte görülen ilk yerleşme ile terk edilinceye kadar Dİan zaman içinde, ilk yerleşme izleriyle birlikte Sur kalıntıları bulunmaktadır. Ancak üst katlara doğru artık sur izlerine rastranılmamaktadır. Asur ticaret Kolonileri çağından itibaren sur kalıntısı bulunmayışı Topaklı Höyüğün ticaret ve tarıma dayalı ekonomik yapıda olduğunu gösterir. Günümüzde sos- yo-ekonomik yönden gelişen toplumlarda boy ortalaması giderek arttığına göre; Topaklı populasyonunun boy ortalamasının zamanımızdan 1300- 1350 sene önce yaşadığını göz önüne aldığımızda orta ve ortanın üstünde boya sahip olması sosyo-ekonomik yönden kalkınmış olduğunu desteklemektedir. Anadolu'daki populasyanlardan genelde biraz daha uzun olması (Bak. Tablo 75) önemli bir kriter olmalıdır. Bu dönemde Akdeniz ve Alpin tipi insanlar Anadolu'da görüldüğü bilinmektedir. Akdenizliler' in Orta ve ortanın üstünde boylular olduğu malumdur. Alpin tip ise genelde orta boylular olarak gözükür. Ancak Topaklı populasyonunun boy ortalamasının orta ve ortanın üstünde olması Akdeniz-Alpin ırkı karışımında olduğunu kanıtlar niteliktedir. Orta boylular sınıfının üst seviyelerinde yani ortanın üstündeki boylulara daha yakın olması nedeniyle Topaklı populasyonunu Akdeniz ırkına daha yakın tip olarak düşünmemize neden olmaktadır. Nitekim Doç. Dr. Erksin Güleç'in 1987'de 5. Araştırma Sonuçları toplantısında verdiği tebliğde Topaklı populasyonunun % 85 oranında Akdeniz ırkından olduğunu belirtmesi görüşlerimizi desteklemektedir. Kronolojiyi oluşturduğumuz diğer Anadolu Populasyonlarındaki sayısı çok düşüktür. Örneğin, Ayetekla'da bulunan tek bir bireydir. Böyle olunca ancak elimizdeki malzememizin az sayıda olması karşılaştırmaların sağlıklı olmasını engellemektedir. Çünkü bir populasyonu tek bireyle temsil eden kişi populasyonun karakterini ne ölçüde tam olarak yansıta bilmektedir. Bunu anlamak oldukça zordur. 0 populasyonun sapkın bir bireyi olma olasılığı da az değildir. Güleç E - 1987 ' Topaklı Populasyonunun demografik ve Paeoantropo lojik analizi ' 5. Araştırma sonuçları toplantısı 76 Topaklı populasyonunun bol malzeme ile temsil edilmesi bu konudaki tereddütleri ortadan kaldırmaktadır. Sorun ise Anadolu Kronoloji sini oluşturan diğer populasyonlarm birey sayısında ortaya çıkmaktadır. İleriki yıllarda yapılacak Arkeolojik kazılarda ortaya çıkacak olan insanın kalıntıları bu konuya ışık tutacağı kanısındayız.
Tripolis antik kenti savunma yapıları

Tripolis Antik Kenti, Lydia, Karia ve Phrygia bölgelerinin kesişim noktasında ve önemli ticari yolları üzerinde kurulmuş önemli bir kenttir. MÖ 3. yy'ın ortalarında kurulan kentte ve çevresinde yapılan yüzey araştırmaları sonucunda erken bir savunma duvarı kalıntısı tespit edilememiştir. Tespit edilen en erken savunma yapısının MS 4. yy sonu 5. yy başına tarihlendirilmesi, kentte uzun yıllar güvenlik zafiyetinin yaşanmadığını ve bu nedenle kent etrafına savunma duvarı yapılmadığını göstermektedir. Tripolis'te 3 farklı savunma güzergahı tespit edilmiştir. İlk savunma hattı MS 4. yy sonu MS 5. yy başında İmparator I. Theodosius'un fermanıyla diğer Lykos Vadisi kentlerinde de olduğu gibi Tripolis'in etrafını da çeviren savunma yapılarıdır. Yaklaşık 2.5 km2'lik bir alan üzerine yayılan Tripolis'in sadece 1 /10'unu ve özellikle kamu yapılarını savunma duvarları içine alacak şekilde tasarlanmıştır. Her ne kadar kentin küçük bir kısmı koruma altına alınsa da sur duvarları dışında yaşamın devam ettiği, kazı çalışmaları sonucunda tespit edilmiştir. Alelacele yapıldığı gözlemlenen ilk savunma hattı zamandan, mekandan ve iş gücünden tasarrufu önceliği olarak gözetmiştir. Bu nedenle başka yapıların duvarlarını kullandıkları gibi başka yapılardan sökülerek getirilen devşirme malzemeleri de sur duvarlarında kullanmışlardır. Topografyaya uygun olarak yükselen sur duvarları kapı ve kulelerle desteklenmiştir. Tespit edilen kule ve kapıların çoğunun güney cephede olması kentin güneyinde yaşayan insanların herhangi bir tehdit anında sur içine hızlıca girebilmelerinin sağlanmasının dışında tehdit unsuru olan düşmanın da güneyden gelmesinin beklendiğini göstermesi bakımından önemlidir. MS 13. yy'da Lykos Vadisi'nden, Nicaea İmparatorluğu'na açılan kapı konumunda bulunan Tripolis, III. John Ducas Vatatzes için büyük önem arz ediyordu. Bu nedenle ilk sur hattının doğu duvarını kullanıp, güney ve batı duvarlarını ise genişletmiştir. Aynı dönemde eteklerine kurulduğu dağın iki tepe noktasını da kapsayacak şekilde yerleştirilen 43 bin m2 genişliğinde Yukarı Kale inşa edilmiştir. İlk sur hattı dışında tespit edilen diğer kule ve kapılar ikinci sur hattındadır. Bu döneme ait kapı ve kulelerin çoğunluğunun Yukarı Kale'de olması söz konusu dönemde kent yönetiminin Yukarı Kale'de olduğunu gösterme açısından önemlidir. Kentin çevre sur duvarları olarak adlandırılan ve 2. sur hattından yaklaşık 6 kat daha büyük bir alanı korumakla yükümlü olan savunma duvarları ise 3. savunma hattını oluşturmaktadır. Kentin doğusunda Menderes Nehri'nin batı kıyısında ilk izlerine rastlanan savunma duvarı, güneye doğru bir yay yaparak, kentten 1400 m uzakta günümüz Yenicekent Mahallesi'nin batısına kadar takip edilebilmektedir. Toplam 3100 m'lik kısmının tespit edildiği hat MS 13. yy'da III. John Ducas Vatatzes tarafından Tripolis'in verimli arazileri ve bu arazilere stratiotai olarak yerleştirdiği insanları korumak için yaptırmıştır.
Urartu kemerleri

Türkiye'nin ve Dünya'nın çeşitli müzelerine dağılmış durumdaki Urartu maden sanatı eserleri arasında önemli bir yere sahip olan kemerler, zengin süslemeleri ve sayılarının çokluğu ile dikkat çekmektedir. Urartular, metal kemerleri, giysinin ayrılmaz bir parçası veya giysiyi tamamlayan önemli bir takı olarak benimsemiş ve severek kullanmıştır. Urartu'nun tarihsel sürecinde, kemerler doğallıktan bozulmaya doğru sanatsal gelişim göstererek, kadınlar ve erkekler tarafından sıkça kullanılmıştır. Bele ve omuzdan kalçaya çapraz takılan kemerler olmak üzere, iki farklı tür görülmektedir. Genişliklerine göre üç grup altında incelediğimiz kemerler üzerinde değişik tekniklerle işlenmiş çok farklı konulara yer verilmiştir. 1. ve II. Grubu oluşturan geniş ve orta genişlikteki kemerler erkekler; III. Grupdaki dar kemerler ise, kadınlar tarafından kullanılmıştır. Geniş ve orta genişlikteki kemerler iki aşamalı bir gelişim göstermiştir. Bunlardan geniş kemerler, Urartu'nun erken döneminden itibaren, M. Ö.8. yy. boyunca; orta genişliktekiler daha çok M. Ö.7. yy. ın başlarından, Urartu'nun çöküşüne değin kullanılmışlar; dar kemerler ise, diğer ikisine paralel olarak M. Ö.8. yy. ın başlarından Urartu'nun yıkılışına kadar kullanılmıştır. Levha işlemeciliği tekniğinde merkezi atölyelerde üretilen kemerler, bezeme türlerine göre farklı sosyal sınıflardaki insanlar için yapılmıştır. Zengin süslemeli kemerler daha çok saray, saraya yakın yönetici sınıf tarafından, basit bezemeli kemerler ise halk tarafından kullanılmıştır. Kemerlerin farklı sosyal sınıflara ait mezarlarda bulunmaları ve bazıları üzerinde kültle ilişkili sahnelerin yer alması, bunların dini içerik de taşıdığını göstermektedir. Kültle ilişkili sahnelerin işlendiği kemerlerin, kullanan kişiyi kötülüklerden koruduğuna da inanılmaktadır. Ayrıca Urartu savaşçıları tarafından kullanılan kemerlerin beli koruyan zırh görevi üstlendiği söylenebilir. Buna paralel olarak da, kemerdeki süslemelerin kişinin yiğitliğini, kahramanlığını, cesaretini ve toplumdaki yerini belirttiği düşünülebilir.
Apollon Smintheion terra sigillataları

Seramik kullanımı, insanların yerleşik yaşam düzenine geçmesiyle ve üretmeye başladıkları besinleri depolama isteğiyle paralellik göstermektedir. Bu amaçla, pişmiş topraktan çanak-çömlek üretiminin başlaması ve bu seramiklerin gündelik hayatın bir parçası olması, arkeolojik açıdan tarihin her döneminde önem taşımaktadır. Bu nedenle yapılan bu çalışma, Hellenistik Dönem'in sonu Roma Dönemi'nin başında üretilmeye başlanan Terra Sigillata, kırmızı astarlı kapları kapsamaktadır. Bu çalışmanın amacı, analojik çalışmaya bağlı kalarak, Smintheion'da ele geçen Doğu ve Geç Dönem Sigillatalarını tanımlamak, ne tür üretimlerin kullanıldığını ortaya çıkartmaktır. Yapılan bu çalıma ile Anadolu'da üretilen Doğu Sigillata üretimi seramiklerin yayılım haritasına yardımcı olmak amacıyla önem taşımaktadır. Çalışma sadece seramikleri tanımlamaya dayalı değildir. Ayrıca Smintheion'un antik dönemdeki önemi, mimari öğeleri, Apollon kültü ve Roma'nın o dönem içerisinde izlediği politikaya az da olsa değinerek, seramiklerle beraber tek bir vücut olarak incelenmiştir. Erken ve Orta İmparatorluk Sigillataları ile Geç Dönem Sigillataları genel nicel özellikleri ile anlatılmış ve ardından Apollon Smintheus Kutsal Alanı'ndan çıkan Sigillatalar tipolojik olarak değerlendirilerek ele alınmıştır.
Enez'de ele geçen orientalizan seramikler

Ainos, Ege denizini doğu Trakya'nın iç kısmına ve buradan da orta Meriç yatağı aracılığıyla Balkan yarımadasının batı kısmına bağlayan antik bir liman kentidir. Yüzyıllar boyunca alüvyon sürükleyen ve böylelikle büyük bir delta oluşturan Hebros nehrinin, denize döküldüğü alanda büyük bir körfez üzerinde yer alan Ainos, hem verimli topraklar hem de önemli bağlantı yolları üzerinde kurulmuştur. Böylelikle ticari ve kültürel hayatı olumlu yönde gelişmiş ve denizaşırı ülkelerle sıkı ticaret ilişkileri kurulmuştur. Ainos antik kentinde, Kale içinde ve dışında yapılan kazı çalışmaları sonucu ele geçirilen Orientalizan seramik gruplarından 134 parça sunulmuştur. Bu eserler, Khios stili etkili ve Kuzey İonia stili Orientalizan seramikler olarak dört grup altında değerlendirilmiştir. Khios etkilerine sahip olan ilk grup, özel bir grup içinde sınıflandırılmış ve A-B-C olmak üzere 3'e ayrılmıştır. Çoğunlukla M. ö. 6. yüzyılda üretilmiş bu seramikler, stil kritiği yapılarak tarihlendirilmiş ve üretim merkezine yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Alucra'da tarihi ve arkeolojik araştırmalar

Anadolu; jeopolitik konumu, yeryüzü şekilleri, verimli ovaları, su kaynakları, elverişli iklimi ve zengin bitki örtüsü özellikleri sayesinde eski çağlardan bu yana birçok topluluk tarafından iskan edilmiştir. Anadolu coğrafyasında yer alan Karadeniz Bölgesi'nin; stratejik konumu, madenleri, doğal koyları ve limanları sayesinde özellikle deniz ticareti açısından tarihin çeşitli dönemlerinde önemi artarak devam etmiş ve bölge, birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. M. Ö. II. binden itibaren iskan gördüğü bilinen Giresun, antik çağlardan bu yana çeşitli isimlerle anılmıştır. Bu isimler arasında Aripsa, Kerasus/Kerasos ve Pharnakia sayılabilir. Araştırma sahamız olan Alucra ilçesi, Giresun ilinin yaklaşık olarak 130 km güneydoğusunda bulunmaktadır. Alucra, tarih boyunca çeşitli kavim ve milletlerin uğrak yeri olmuştur. İlçe, Hayaşa-Azzi, Miletoslular, İskit-Kimmerler, Kaşkalılar, Persler, Pontuslular ve Romalılar gibi birçok devlet ve milletin siyasi hakimiyet bölgesinde yer almıştır.
Damlıboğaz II no'lu mezarın seramik buluntuları

Araştırmalara konu olan Karya kökenli Geometrik ve Oryantalizan malzeme, büyük çoğunluğunun kaçak kazılara bağlı olarak buluntu yerlerinin bilinmeyişi nedeni ile ilk üretim yeri, köken ve tarihleme konularında yardımcı olamamaktadırlar. Buna karşın, bu çalışmanın konusunu oluşturan Damlıboğaz II No'lu mezardan ele geçen seramik malzeme, bilimsel çalışmalarla elde edilmesi yanında özellikle aynı mezardan çok sayıda ve farklı türlerde kaplardan oluşması nedeniyle dönemin benzer sorunlarını aydınlatmada önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada Damlıboğaz II No.'lu mezarda ele geçen 57 adet pişmiş toprak kap incelenmiştir. Kaplar, hamur, form ve bezemeleri bakımından Damlıboğaz kökenli olarak gösterilen Damlıboğaz dışında Beçin, Euromos, Labraunda, Yatağan gibi merkezlerde bulunan örneklerle, Attika, Adalar ve Güney Ionia üretimi kaplarla yakınlık gösterirler. Hamur olarak bol mika içeren kaplar, oinokhoe, amphoriskos, olpe, lekythos, krater, skyphos, kotyle, kyliks, tabak, meyvelik, pyksis ve fincan formlarından oluşurular. Kapalı kapların bezenmesinde bezeme alanı olarak genelde boyun ve omuz alanı tercih edilirken, açık kaplarda bezeme kulplar arası alanda kalan panelde yer almaktadır. Kapların bezenmesinde genelde geometrik motifler tercih edilmiştir, bunun yanında çok az örnek üzerinde hayvan figürleri ve doldurma motifleri yer alır. Kaplar genel olarak Karya'da yabancı merkezlerin üretimlerinden etkilenilerek yaratılan özgün yerel üretim kaplar ile uyum içindedirler. Çalışma sonucunda kapların form ve bezeme açısından değerlendirilmesi sonucu Geç Geometrik, Sub-Geometrik, Erken Oryantalizan ve Geç Oryantalizan Dönem üretimi oldukları yönünde öneriler getirilmiştir.
Hellenistik dönem'de Smyrna çevresindeki kaleler

Tez kapsamında, Hellenistik Dönem'de Smyrna çevresindeki kaleler konumları ve görüş alanlarına göre ele alınmıştır. Görüş alanları yerinde yapılan gözlemler ve bilgisayar ortamındaki analizlerle tespit edilmiştir. Kalelerin çevreleriyle ilişkisini anlayabilmek için incelemeye gözetleme yerleri de dahil edilmiştir. Kale, gözetleme yeri, yol ağları ve sınır ilişkileri tartışılmıştır.
Van Gölü havzası ve kültür çevresinde post-urartu dönemi

Urartular'ın, MÖ 7. yüzyılın sonlarına doğru ortadan kalkmasıyla hem Doğu Anadolu'nun hem de krallığın yayılım alanları içerisinde yer alan kuzeybatı İran, Azerbaycan, Ermenistan gibi yerlerdeki merkezlerinde eş zamanlı yeni bir dönem söz konusudur. Urartu sonrasında ortaya çıkan bu yeni dönem Akhaimenidler döneminin başlangıcına kadar kapsayan bir süreci kapsamaktadır. Bu dönem, mimari ve seramiğinin etki alanı ve karakteristik özellikleri açısından başta İran'ın birçok yerinde ve Anadolu'nun içlerine kadar yayılım göstermiş Med kültürüyle bağlantılı görünmektedir. Ortaya çıkan bu yeni kültürel durum, Urartu döneminden izler taşımakla birlikte seramik ve mimarisindeki farklılıklarla Urartu döneminden ayrılmaktadır. Post-Urartu/ Med olarak adlandırılan bu dönem MÖ 600- 550 yıllarını kapsamaktadır. Van Gölü Havzası'nda kazısı yapılmış Van Kalesi Höyüğü (IIa-1), Karagündüz ve Çavuştepe Kalesi'ndeki post Urartu/ Med dönemine ait kültür tabakaları birbirleriyle benzer olduğu gibi kültür çevresinde yer alan merkezlerle de uyum içindedirler. Arkeolojik araştırmalar sonucunda, Van Gölü Havzası başta olmak üzere Doğu Anadolu Bölgesi, İran, Azerbaycan ve Ermenistan'ın bu döneme ait bulguları, stratigrafik verilerle desteklenebilmektedir. Van Gölü Havzası ve yakın çevresinde yapılan yüzey araştırmalarından gelen sonuçlarla da desteklenen post Urartu/ Med Dönemi (MÖ 600 -550), yeni bir kültürel oluşumu göstermektedir. Bu çalışmamızda Urartular'ın ortadan kalkmasının ardından mimari ve seramik olarak ortaya çıkan post Urartu/ Med tabakalarının son çalışmalarla birlikte toplu bir şekilde incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma konumuzu oluşturan post Urartu/ Med dönemini yansıtan coğrafyanın kısmen antik kaynaklarla birlikte daha çok son dönem kazı ve araştırmalar sayesinde yayılım alanları detaylandırılmış ve bu döneme ait bulgular sunulmuştur. Bu dönemin seramik formları Urartu ve daha sonra ortaya çıkacak Akhaimenid dönem seramikleriyle karşılaştırılmış bulunduğu bölgeler ayrı ayrı ele alınmış form renk ve hamur özellikleri birbirleriyle eşlenerek çalışmalarımıza eklenmiştir. Bu çalışma bunlara dönemde karşımıza çıkan yeni kültürel sürece ilişkin bulgulara ayrıntılı bir şekilde bir bakış açısı sağlamak açısından yararlı görünmüştür.
Parion antik kenti Roma dönemi terrakotta figürinleri (2004-2013)

'Parion Antik Kenti Terrakotta Figürinleri' başlıklı bu çalışma Parion Antik Kenti'nde 2005- 2013 yılları arasında gerçekleştirilen kazı çalışmalarında ve kentin Güney Nekropolisi'nde 2004 yılında Çanakkale Arkeoloji Müzesi tarafından gerçekleştirilen kurtarma kazısında ele geçen pişmiş toprak figürinlerden oluşmaktadır. Bazıları tam, bazıları ise parça olan 410 figürin Roma Dönemi içerisinde MÖ 1. yüzyılın sonları ile MS 3. yüzyıl ortaları aralığna tarihlenen örneklerden oluşmaktadır. Çok çeşitli bir tipolojiye sahip olan Parion figürinleri Tanrısal - Mitolojik ve Dinsel İçerikli Figürinler, İnsan Figürinleri, Hayvan Figürinleri ve Diğer Figürinler olmak 4 ana başlık altında ele alınmıştır. Bu 4 ana başlık altında ele alınan figürinler, tiplerine göre çok sayıda alt başlıklara ayrılarak gruplandırılmıştır. Alt başlıklardaki aynı gruba ait çok sayıda figürinin hemen hemen aynı betimlemeye ve ölçülere sahip olması, antik kentte olası bir yerel üretimin varlığına işaret etmektedir. Roma Dönemi'ne tarihlenen bu figürinler hem antik kentteki kültlerin ortaya konmasına yardımcı olmakta, hem de antik kentin bu dönemdeki zenginliğini gözler önüne sermektedir. Çalışmaya konu eserlerin büyük bir çoğunluğunun antik kentin Güney Nekropolisi'nde açılan mezarlardan ele geçmişş olmaları ve bu mezarların kontekstlerinde bulunan çok sayıdaki seramik ve cam eserler ile sikkeler sayesinde net olarak tarihlendirilmeleri mümkün olmuştur. Eserlerle ilgili bu net tarihlendirmeler sayesinde, Parion pişmiş toprak figürinlerinin ele alındığı bu çalışma, özellikle Batı Anadolu'daki birçok merkezden ele geçen Roma Dönemi pişmiş toprak figürinlerinin tarihlendirilmesi için önemli bir kaynak olma niteliğine sahip olacaktır. Çünkü çalışma esnasında taranan birçok yayında, çalışmamızda ele alınan ve ele geçtiği kontekst ile Roma Dönemi'ne tarihlenen bazı eserlerin yaklaşık 300 500 yıl daha öncesine tarihlendirilmiş oldukları görülmüştür. Stilistik ve tipolojik açıdan elde edilen sonuçların yanı sıra, çalışmaya konu sağlam ve bütün olarak ele geçen eserlerin hemen hemen yarısında belirlenen usta ya da atölye işareti-ismi olabilecek yazıt-monogramlar da, özellikle Batı Anadolu figürin üretimi ile ilgili önemli ipuçları ve yeni veriler elde edilmesine imkan sağlamıştır.
Antik Dönem taş çapaları gelişimi ve tipolojisi

İnsanoğlu gelişimi sürecinde, karşılaştığı zorlukların üstesinden gelmeyi başarmıştır. Her koşulda kendini aşmayı başaran insanlık, hayatını kolaylaştırmak adına, araç gereçler ve aletler yapmayı başarmamakla kalmamış dünyayı keşfetmek için büyük bir uğraş sergilemiştir. Medeniyetlerin gelişmesinde ve diğer uygarlıklarla etkileşme girmesinde en büyük etken ticaretin başlamasıdır. Hem kara hem de deniz yoluyla yapılan bu faaliyetler, günümüz insanlığının temellerini atmıştır. Denizaşırı ülkelere olan ticari yolların karadan uzun sürmesi ve gemi teknolojisinin ilerlemesi nedeniyle başlayan deniz ticareti, kültürleri yakınlaştırmıştır. İşte bu deniz faaliyetinde gemilerde kullanılan ve ilk örneklerinden günümüze kadar süregelen çapaları doğurmuştur. Sepet çapalarla başlayan süreç günümüzdeki modern çapalara kadar uzanmaktadır. Bu çalışmamda gerek kazılardan çıkarılan buluntular gerekse antik yazılı ve görsel kaynaklardan faydalanarak taş çapaları inceleyeceğim. Bu konuda daha önce yapılmış olan çalışmaları tarayarak genel hatlarıyla konu içeriği belirlendikten sonra, taş çapaların sınıflandırılması ve kullanım şekilleriyle ilgili bilgiler verilecektir.
Roma Dönemi Pamphylia lahitleri ve atölye sorunu

Bu tezin birincil amacı bölge lahitlerinin üslup özellikleri ve tipolojisinden hareketle Pamphylia'da bir lahit atölyesi olup olmadığı sorunu üzerinde durmaktır. Buna yönelik olarak Pamphylia lahit tipleri ve üslup özelliklerinin belirlenmesine çalışılmıştır. Söz konusu incelemeye temel oluşturacak şekilde, Pamphylia'da bulunan lahit ve lahit parçaları belgelenerek, tipolojik olarak sınıflandırılmış ve Pamphylia lahit kataloğu hazırlanmıştır. Bir atölyenin varlığı durumunda lahit yapımında hangi yerel taşların kullanıldığı ve bölgede bulunmayan mermerin nerelerden ithal edildiği araştırılmıştır. Pamphylia'da olabileceği düşünülen atölyenin faaliyetini hangi yıllar arasında gösterdiği ve atölye organizasyonun tespiti üzerinde de durulmuştur.
Roma Dönemi deniz ticaretinde kargo problemleri

Bu çalışma Roma İmparatorluk Dönemi'nde deniz ticaretinde kargo problemlerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Roma İmparatorluğu'nun Akdeniz içerisindeki konumu ve Akdeniz'in Roma İmparatorluğu için önemi oldukça büyüktür. Dünya denizleri içerisindeki en büyük iç deniz olan Akdeniz coğrafyası ve iklimi dolayısıyla eşi olmayan bir denizdir. Bu durum Roma İmparatorluğu'nun deniz ticareti ve organizasyonunu oluşturmasını doğrudan ve olumlu olarak etkilemiştir. Bu sebeple Roma İmparatorluğu bütün fetihlerini Akdeniz çevresini ele geçirmek üzerine yoğunlaştırmış ve Akdeniz'e Mare Nostrum yani 'Bizim Deniz' demiştir. Bütün Akdeniz için geçerli olan özellikle saat yönünün tersine ilerleyen akıntılar ve rüzgarlar, Antik Dönem ticaretinde kullanılan yelkenli gemiler için önemli bir enerji kaynağı olmuştur. İnsanların belirli nehir, göl veya deniz gibi su kütleleri üzerindeki hareketleri ile başlayan denizcilik veya gemicilik faaliyetleri Arkaik Dönemden günümüze kadar sürekli gelişerek devam etmiştir. Bu gelişme ise özellikle Antik Dönem için yük kapasitesinin ve bu duruma bağlı olarak boyutların gelişmesi şeklinde seyretmiştir. Antik Dönem denizciliği özellikle Roma İmparatorluk Dönemi ile zirve noktasına ulaşmıştır. Her ne kadar gemi yük kapasitelerinin azaldığı gibi düşünceler olsa dahi Akdeniz Roma Döneminde ticari faaliyetler ve dolayısıyla ticaret gemileriyle dolup taşan bir deniz olmuştur. Roma Dönemi batıklarındaki düşük kapasite durumu ise artan gemi sayısı ile rahatlıkla açıklanmaktadır. Roma İmparatorluğu'nun ticareti denetleyebilmek adına standartlaştırdığı ambalaj ürünleri ise günümüzde tartışmalı konulardandır. Özellikle modern araştırmacıların hububat, şarap ve zeytinyağı gibi gıda ürünlerinin özkütle ağırlıklarını hesap etmeden amphora gibi ambalaj ürünleri içerisinde taşındığı düşünülmesi oldukça yanlıştır. Bu sebeple amphoraların taşıdığı ürünlere ve kendi ağırlıkları dahilinde toplam ağırlık ve dolayısıyla geminin içerisindeki ağırlığı değişiklik göstermektedir. Aynı şekilde ağaç, taş-mermer blok, metal vb. hammaddelerin nakliyesinde birçok sorun teşkil etmektedir. Ticaret gemilerinin kapasitelerinin hesaplanması gibi durumlarda bu etkiler göz önünde tutulmalıdır.