turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Titriş Höyük ve yakın çevresinde arkeocoğrafya araştırmaları

Titriş Höyük Arkeolojik Yerleşmesi ; mümbit hilalin yukarı kesimleri içinde kalan, Kuzey Mezopotamya coğrafi sınırlarına dahil ve bugün Şanlıurfa'nın il sınırları içinde, il merkezinden kuş uçumu takriben 35 km kuzeydoğuda, Karaköprü İlçesine bağlı Bahçeli Mahallesi'nin hemen batısında ve kısmen de gömülü olarak altında bulunan Erken Tunç Çağı yerleşmesidir. Bu pre-historik yerleşmeyi farklı ve önemli kılan özelliklerden ön plana çıkanları şu şekildedir. Sadece Anadolu'nun değil aynı zamanda Kuzey Mezopotamya'nın da Erken Tunç Çağı'na ait yerleşmeler içinde şehir özelliği gösteren ve kapladığı alanın büyüklüğü bakımından sayılı şehirlerden biridir. Söz konusu bu önemi nedeniyle THAY'ın ortaya çıkıp gelişmesinde ve büyük bir alan kaplamasında rol oynayan coğrafi ortam özellikleri ve THAY halkının bu coğrafi ortamı nasıl yorumlayıp organize ettiği ve ne şekilde istifade ettiği arkeocoğrafya perspektifi dahilinde irdelenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda; kazı sonuçlarına bağlı olarak elde edilen arkeolojik veriler, çevre yerleşmelerin arkeolojik özellikleri ile verileri, çalışma alanın jeomorfolojik, hidrografik, pedolojik, paleo- vejetasyon özellikleri, bölgeye ait muhtelif klimatik proksiler, tarihi hava fotoğrafları ve çeşitli zamansal çözünürlüğe sahip casus ve ticari uydu görüntüleri, muhtelif coğrafi veri setleri gibi birçok coğrafi ve arkeolojik veri bir arada ve arkeocoğrafya yaklaşımıyla geçmişşin coğrafi ortamını anlamlandırma ve yeniden inşası amaçlanarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda ilgili veriler Coğrafi Bilgi Sistemleri metodolojisi ve yazılımlarıyla işlenerek, mekansal analizler ve jeomorfometrik değerlendirilmeler de yapılarak, geçmişşin arazi kullanımı da ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapılan değerlendirmeler neticesinde THAY'ın ortaya çıkıp gelişmesinde coğrafi ortamın oldukça önemli rol oynadığı ve şehrin maksimum gelişimini sınırlayan özelliklerin yine mekanla ilişkili olduğu görülmüştür. THAY'ın bulunduğu ortamı organizasyonel bir şekilde iyi değerlendirdiği ve mekanın da ideal bir arazi kullanımı için oldukça elverişli olduğu yapılan mekansal ve uygunluk analizlerinde görülmüştür. THAY'ın hızlı büyümesinin beraberinde hızlı bir çevresel degradasyonu getirdiği, bunun da paleo-klimatolojik koşullardaki dalgalanmalara bağlı olarak etkisinin daha şiddetli hissettirmiş olduğu arkeolojik verilerle de desteklendiği görülmüştür. Şehri klimatolojik tehlikelerin yanı sıra hidrografik tehlikelerin de etkilediği ancak THAY halkının bu tehlike ve değişimlere karşı organizasyonel bir şekilde hareket ettiği düşüncesine varılmıştır. Arazi kullanımı bakımından; yapılan mekansal değerlendirmede gerek tahıl için gerek bağcılık ile meyvecilik, gerekse mera ve ormancılık faaliyetleri için çalışma alanın şehrin nüfusuna yetebilecek düzeyde olduğu anlaşılmaktadır. Bununla beraber çalışma alanın sahip olduğu uygun klimatik koşullar, toprak özellikleri ve jeomorfolojisi nedeniyle muhtelif tarımsal faaliyetleri de destekleyecek niteliklere sahip olduğu görülmüştür.
Hitit Dönemi Anadolu coğrafyasının incelenmesinde yeni bir yaklaşım

Hititçe çivi yazılı belgelerde geçen binlerce coğrafi isme karşılık, bu isimler üzerinde yapılan lokalizasyon çalışmaları oldukça sınırlıdır. Anadolu tarihi coğrafyası araştırmalarında sağlıklı sonuçlara ulaşabilmek için referans alınabilecek sabit noktaların artması gerekmektedir. Çalışmamızda, Boğazköy dışında, Hitit dönemi Anadolu coğrafyası araştırmalarına önemli katkılar sağlamış Masat Höyük'ün Tapika olarak identifiye edilmesinden dolayı, Masat Höyük referans noktası olarak seçilmiştir. Amacı, coğrafi adların lokalizasyon çalışmalarında yeni bir yöntemin ilk örneklerini sunmak olan bu tarihi coğrafya çalışmasında sergilenmek istenilen yeni yaklaşım, eskiçağ tarihi coğrafya çalışmalarında kullanılması düşünülen yeni geliştirilen teknoloji uygulamalarım da içeren daha geniş çaplı araştırmaların temelini oluşturmaktadır. Çalışmanın ilk adımı, çivi yazılı metinlerin ışığında Tapika olarak identifiye edilmiş Masat Höyük'ten elde edilmiş metinlerinde geçen coğrafi isimleri, Boğazköy metinlerinde geçen coğrafi isimler ve Boğazköy metinlerinde geçmeyen coğrafi isimler şeklinde iki gruba ayırmak olmuştur. Daha sonra G. F. del MONTE ve J. TISCHLER'in Die Orts-und Gewassernamen der hethitischen Texte isimli coğrafi adlar katalogu temel alınarak Boğazköy metinlerinin bir kısmında Tapika ve metinler doğrultusunda Tapika'yla ilişkili coğrafi isimler bir araya getirmeye çalışılmıştır. Boğazköy metinlerinden elde ettiğimiz Tapika ile birlikte geçen coğrafi isimler listesini Masat tabletlerinde geçen coğrafi isimlerle karşılaştırdığımızda bir kesişim kümesi elde edilmektedir. Ardından kesişim kümesinde yer alan coğrafi isimler üzerinde, S. Alp'in Masat Höyük tabletleri doğrultusunda yaptığı lokalizasyon çalışmalarına dayanılarak fikirler yürütülmüştür. Ancak yapılan bu fikir yürütmelerinin daha sağlam bir zemine oturması için, örnek gruplarının arttırılması ve daha ayrıntılı bir çalışma yapılması gerekmektedir. 66
Doğu Anadolu'da Demir Çağlar inanç sistemlerinin arkeolojik ve filolojik veriler ışığında incelenmesi

Doğu Anadolu'da Demir Çağlar İnanç Sistemlerinin Arkeolojik ve Filolojik Veriler Işığında İncelenmesi başlıklı çalışma, Erken Demir Çağ başından Geç Demir Çağ sonuna dek Van Gölü Havzası merkez olmak üzere Doğu Anadolu'da inanç sistemlerinin incelenmesi konusunu ele almaktadır. Bu amaçla veriler Erken Demir Çağ, Orta Demir Çağ ve Geç Demir Çağ olarak üç farklı bölüme ayrılmıştır. I. Bölüm'de elimizdeki tek arkeolojik veri grubu olan mezarlar incelenmiş ve Assur yazılı kaynakları ile beraber değerlendirilmiştir. Çalışmanın geniş bir bölümünü oluşturan II. Bölüm ise Urartu dinine ilişkin arkeolojik ve filolojik verileri içermektedir. III. Bölüm'de ise Urartu dinine ilişkin geç bazı veriler ve bu izlerin ardıl kültürler içindeki izleri takip edilmeye çalışılmıştır.
Aşağı Pınar Höyüğü kalkolitik dönem kemik buluntularının değerlendirilmesi

'Aşağı Pınar Höyüğü Kalkolitik Dönem Kemik Buluntularının Değerlendirilmesi' isimli bu tez çalışması, söz konusu yerleşmenin 5 2. tabakalarında ortaya çıkarılan buluntuların, biçimsel olarak sınıflandırılması temelinde, zaman içindeki değişimlerini anlamaya ve buluntuları değerlendirmeye yönelik bir çalışmadır. Tezin içeriğini oluşturan buluntular, ayrıntılı belgeleme çalışmasıyla hammadde, biçim ve ölçüm özellikleri bakımından tanımlanmış, bunun yanında genel bir çerçeve oluşturmak amacıyla, olabildiğince aletlerin işlevleri ve yapım teknikleri üzerinde de durulmaya çalışılmıştır. Bölge ve zaman ölçeğinde değerlendirilmesi, çağdaşlarına ilişkin yayınlanmış malzemenin az olması dolayısıyla sorunlu olmuşsa da, seçilen bazı yerleşmeler üzerinden karşılaştırmalar yapılarak genel bir değerlendirme ortaya koymaya çalışılmıştır. Uzun bir süreci iyi tabakalanmış bir şekilde yansıtan ve Doğu Trakya kadar Balkanlar'ın geneli için de kapsamlı olarak kazılmakta olan bir yerleşme olarak Aşağı Pınar Höyüğü buluntuları, kemik işçiliğinin bölge toplumları açısından ne anlama geldiğini iyi bir şekilde ortaya koymaktadır.
Oluz Höyük kazıları ışığında akhaimenid kaseler ve Anadolu'daki yayılımı

Arkeoloji literatürüne Akhaimenid kase olarak geçmişş olan, 'S' profilli ve omurgalı gövde geçişine sahip, kulpsuz, dışa açılan ağızlı Geç Demir Çağı kaselerinin metal olanlarının Akhaimenid saraylarındaki konumu çok özeldir. Akhaimenid kültürün bir öğesi olan Imitatio Regis geleneği etkisindeki satraplar, yerel soylular ve hatta halkın kendisi; lüks yaşamın bir sembolü olarak görülen söz konusu metal kaselerin cam ve pişmiş toprak taklitlerinin yerel olarak üretilmesine ve yayılmasına yol açmıştır. Bu bağlamda geniş bir coğrafyaya yayılmış olan Akhaimenid kaseler, zengin bir Akhaimenid Pers kültür dokusuna sahip Oluz Höyük yerleşmesinde de geniş bir koleksiyon ile temsil edilmektedir. 2007 yılından beri devam eden sistematik arkeolojik kazılar ışığında ortaya çıkarılmış Akhaimenid karakter ve arkeolojik kültür öğeleri ile Oluz Höyük, Anadolu'da Akhaimenidlerin anlaşılması için bir referans noktası sayılabilecek konumdadır. Ünik özellikte olan örnekleriyle ve yapısall çeşitliliğinin fazla olmasıyla Oluz Höyük kaseleri, söz konusu Akhaimenid kaselerin Anadolu'da gösterdiği yayılımı takip etmede ve varlığını anlamada bir çıkış noktası olmalıdır.
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Nadir Eserler Kütüphanesi 19. yüzyıl haritalarında görülen bozulmaların tespiti ve koruma önerileri

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Nadir Eserler Kütüphanesinde 'Taşınabilir Kültür Varlıkları' olarak tanımlanan haritalarda, bazı bozulmalar tespit edilmiş ve bu bozulmalar incelendikten sonra elde edilen bulgular ışığında koruma yöntemleri önerilmiştir. Çalışmanın amacı haritalarda bulunan bozulmanın derecesini değerlendirmektedir. Değerlendirmeye göre, acil müdahale gerektiren ve durumu kötü olan haritalar belirlenmektedir. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak, Nadir Eserler Kütüphanesinde bulunan 207 harita üzerinde tarihsel bir çalışma yapılmıştır. Çalışmada; haritanın numarası, basım tarihi, kayıt tarihi, boyutları, kullanım şekli, adı ve ölçeği yer almaktadır. Haritaları resimlerle belgelemenin yanı sıra bu çalışmanın amacına göre oluşturulan tablonun kütüphanede referans katalog olarak sunulmasını sağlamaktır. Tüm bilgiler toplandıktan sonra İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde bulunan bu 207 adet haritalardaki bozulma nedenleri, süreçleri, sonuçları ve onların genel durumları ile ilgili bir veri dosyası oluşturulmuştur. Haritaların genel durumu; iyi, kötü ve orta şeklinde sınıflandırılmıştır. En acil bakım ve onarım yapılması gereken haritalar, kötü durumda olanlardır. Haritalardaki bozulmaların mekanik, kimyasal, fiziksel ve photo kimyasal sebeplerden kaynaklandığı belirlenmiştir. Verilerden elde edilen sonuçlarda da bozulmalara en çok yanlış depolamanın sebep olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda diğer sebeplerle beraber yanlış depolama şartları için iyileştirici tedbirler alınarak korumanın arttırılacağı düşünülmektedir.
Kentsel araştırmalar kapsamında Anadolu'da Akhaimenid dönem

M. Ö. 6-4. yüzyıllarda Anadolu coğrafyasının tamamında etkili olan Akhaimenid Kültür, tabakalı temsilci merkezlerle birlikte bazı bağımsız kültürel bulgularla da tespit edilmektedir. Bu çalışmamızda 'Key site' olarak belirlenen merkezlerimizden Daskyleion, Sardes, Oluz Höyük ve Karagündüz Höyüğü'nde yapılan kazı ve araştırmalar sonucunda ortaya çıkarılan buluntular dışında Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde bulunan Anadolu-Pers etkili anıt, lahit, kabartma ve steller gibi eserler de değerlendirmeye alınmıştır. Anadolu'nun batı kesimindeki anıtsal mezar ve yontu örnekleri, Akhaimenid kültürün nispeten seçkin ve ayrıcalıklı nüfusunun ağırlıklı olarak buralardaki etkisine de işaret eden kanıtları oluşturmaktadır. Bu örnekler aynı zamanda Pers etkilerini taşıyan ve Anadolulu ustaların sanatsal sentezlerini temsil eden Anadolu-Pers üslubundaki üretimlerdir. Söz konusu dönemin yontu, anıt vb. kalıntılarının ağırlıklı olarak Anadolu'nun batı kesiminde görülmesinin yanı sıra, batıdan doğuya doğru bir sıralama içinde dört merkez kapsamında yaptığımız çalışmamız, tabakalı kazı merkezlerinde bu kültürün etkilerinin güçlü şekilde izlenemediğini ortaya koymaktadır. Mevcut yerleşim merkezlerini iskan alanları olarak benimseyen Akhaimenidler buralardaki kültürel geleneğe kendi izlerini katmadan daha çok yerel unsurlardan yararlanmış görünmektedirler. Diğer bir deyimle, Akhaimenid siyasal süreci tabakalı merkezlerde tarihsel ihtişamının gerisinde bir etki göstermiş, önemli idari merkezlerde de görünüm çok fazla değişmemiştir. Bu noktada, Anadolu'nun Akhaimenid Döneminden söz edildiğinde kazılardan ele geçen buluntuların Akhaimenid kültüre aidiyetinden çok kastedilen tanımlamanın siyasal sürece işaret etmesi gerekliliği vurgulanmalıdır. Çünkü bu kültür Anadolu'da Hellen ve Roma Dönemlerinde olduğu gibi bir yerleşik iskanlaşma geleneğine sahip olmayarak, sadece genişleme arzusunda olan ve geçici iskan ettikleri kurulu yerleşimlerde bir 'misafir' kültür olmanın ötesine geçememiş görünmektedir. Akhaimenid kültürel etki ise daha çok Anadolu'da mezar anıtları, steller, lahitler ve üzerlerindeki ikonografik sentezlerle aristokratik bir yansıma ile sınırlı kalmaktadır.
Yeni veriler ışığında Orta Anadolu Bölgesi'nde MÖ 3. binyılın sonu-MÖ 2. binyılın başlangıç evresi seramiği

Erken Tunç Çağı'nın ikinci yarısından itibaren Orta Anadolu Bölgesi'ndeki toplumların çeşitli alanlarda geçirdiği dönüşümlere bağlı olarak karmaşık toplum düzenini simgeleyen kent devletlerinin yavaş yavaş ortaya çıkmaya başladığı görülür. MÖ 3. Binyılın sonunda ve 2. Binyılın başlangıç evresinde söz konusu dönüşümlerin tamamlandığı ve Orta Tunç Çağı toplumlarının kültürel zeminlerinin büyük oranda şekillendiği görülür. Erken Tunç Çağı'nın son evresini kapsayan bu süreçte kullanılan çanak çömleklerin dikkat çekçi değişimler geçirdiği gözlenmiştir. Çark yapımı seramiğin Anadolu'da ortaya çıkması MÖ 3. Binin ikinci yarısının başlangıç aşamasına denk gelmesine rağmen, çarkta üretilen seramik formlarındaki artış ve yeni formların ortaya çıkışı MÖ 3. Binin sonuna denk gelmektedir. Bu süreç Orta Anadolu Bölgesi açısından çok fazla netlik kazanmamıştır. Bölgede yürütülen yeni kazılardan elde edilen veriler bu sürecin daha önce belirlenen tarih aralığından daha erken başladığını göstermektedir. Bu sürece ilişkin verileri güncelleyebilmek ve Orta Anadolu Bölgesi'nin Erken Tunç Çağı sonuna ilişkin genel bir tablo ortaya koyabilmek açısından bölgede kazısı yapılmış veya yapılmaya devam eden, MÖ 3. Binin sonuna ve 2. Binin başlangıç evresine ait tabakalara sahip olan 32 adet yerleşim değerlendirmeye alınmıştır. Bu yerleşimlerdeki seramik formlarından ortak bir form cetveli oluşturulmuş ve on dört ayrı seramik grubu tespit edilmiştir. Her bir form kendi içerisinde alt tiplere ayrılmış ve aynı tiplerin görüldüğü merkezler harita üzerinde işaretlenmiştir. Oluşturulan form cetveli MÖ 3. Binyılın son evresinde Orta Anadolu kültür bölgesinde seramiğin beş farklı bölgede gelişim gösterdiğini ortaya koymuştur. Yeni araştırmalardan elde edilen veriler ve radyokarbon sonuçları Orta Anadolu Bölgesi'nin güneyinde ve doğusunda bu sürecin daha erken başladığını gözler önüne sererken, kuzeybatısının bu sürece daha geç dahil olduğunu göstermiştir. Standartlaşma yolunda atılan ilk adımlar MÖ 2300'lere denk gelirken, kültürlerin ortaklaştığı ve sınırların kaynaştığı süreç ise MÖ 2200 olarak tespit edilmiştir.
Koruma amaçlı imar planlarında arkeolojik rapor: Alabanda örneği

Jüri Üyesi: Doç. Dr. Ali Yalçın TAVUKÇUJüri Üyesi: Dr. Öğretim Üyesi Berna KAVAZ KINDIĞILIKoruma amaçlı imar planları arkeolojik alanlar için çok önemlidir. Ortaya çıkarılan her türlü taşınmaz arkeolojik değer korunup gelecek nesillere aktarılırken belirli şartlar yerine getirilmelidir. Bu kapsamda geçmişşten günümüze gelene kadar çıkarılan çeşitli yasalar irdelenerek arkeolojik açıdan anlatılmıştır. Alabanda antik kenti çıkarılan bulgularla Karia bölgesinin önemli bir antik kenti olduğunu kanıtlamıştır. Gelecekte de önemli bulgular vereceği yüzey araştırmalarıyla ortaya çıkmıştır. 1905 yılında Halil Ethem Bey tarafından başlatılan kazılar belirli aralıklarla süregelmiş, günümüzde ise Aydın Müzesi adına Doç. Dr. Ali Yalçın Tavukçu tarafından sürdürülmektedir. Kazılar sayesinde antik kentte birçok önemli yapı ortaya çıkarılmıştır. Bu önemli antik kent için bir koruma amaçlı imar planı örneği tezde hazırlanmıştır. Tez çalışması hazırlanırken yalnızca arkeolojik rapor olarak hazırlanmış 2863 sayılı yasa ve çeşitli ilke kararlarıyla belirlenen çerçevede düzenlenmiştir. Alabanda antik kenti ve bulunduğu bölge incelenip elde edilen bulgular harmanlanarak arkeolojik rapor hazırlanmıştır. Görsellerle desteklenip uygun bir arkeolojik rapor hazırlanmıştır.
Patara ve Letoon antik kentlerinde Apollon Kültü

Antik dönem insanı başarılar, başarısızlıklar, hastalıklar ve çeşitli felaketlerin arkasında kendi düşünce dünyasında oluşturduğu tanrıları görmüştür. Bu düşünce temelinde hareketle eski toplumlarda şöyle bir anlayış yayılmış olabilir 'tanrılar genellikle kendilerini çeşitli şekillerde onurlandıran ve onları gücendirmemek için gereken her şeyi yapan insanlara arka çıktılar'. Dolayısı ile bu arka çıkma meselesinde yer alabilmek için insanlar yaptıkları tapınaklarda ve kült merkezlerinde tanrılara adaklar adamışlar, sunular sunmuşlardır. Tüm bu adaklar ve sunular neticesinde de tabi ki o dönem insanı belirli bir beklenti içine girmiştir. Bu beklentinin genellikle yoğunlaştığı alan geleceğin belirsiz ve sisli ortamının aydınlatılması düşüncesi olmuştur. Bu düşünce temelinden hareketle kehanetler ortaya çıkmıştır diyebiliriz. Dolayısıyla bu çalışmada geleceğin sisli perdesini aralamak isteyen antik dönem insanının kehanete danışma macerası incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken çalışma alanı olarak Delphi ve Delos kehanet merkezleriyle büyüklük noktasında eşit sayılan Patara Apollon Kültü ve yine Apollon'un Letoon antik kentindeki kültü seçilmiştir. Apollon'un bilicilik özelliğinin ön planda olması onu antik dünyada en fazla saygı gören ve tapınılan bir tanrı konumuna yükseltmiştir. Bu konumundan ve tanrının bilicilik özelliğinden dolayı birçok yerde kehanet işlevi gören birçok tapınak yapılmıştır. Materyal olarak seçilen Patara Antik Kenti ve Letoon Kutsal Alanı Apollon kültünün incelenmesiyle, antik dönemde bilicilik ve kehanetlerin önemini açıklayan sonuçlarla araştırma tamamlanmıştır.
Roma İmparatorluk Dönemi'nde Kilikia bölgesindeki mozaiklerde personifikasyon

Roma İmparatorluk Dönemi'nde, çeşitli bölgelerde, alışıldık mitolojik sahneli ve dekoratif mozaiklerin yanı sıra personifikasyonlu mozaik örnekleri görülmeye başlamıştır. Bu personifikasyonlar, coğrafi unsurların, bölgelerin, kentlerin, doğa olaylarının ve soyut kavramların insan formunda verilmesiyle mozaiklere işlenmiştir. Personifikasyon örneklerinin görüldüğü söz konusu bölgelerden biri de Kilikia Bölgesi'dir. Hazırlanan tezde de, Roma İmparatorluk Dönemi'nde Kilikia Bölgesi'nde, mozaikler üzerinde görülen personifikasyonlar araştırılmıştır. Araştırma yapılırken, Roma İmparatorluk Dönemi'nde, insanların personifikasyonları mozaikler üzerinde kullanarak neyi amaçladığına ve hangi kavramların ne işlevde kullanıldığına değinilmiştir. Bununla beraber, Kilikia Bölgesi'nde görülen mitolojik konulu mozaikler ile personifikasyonlu mozaikler ayrı bölümlerde incelenmiştir ve iki bölümde de, benzer örneklerin görüldüğü farklı bölgelerle karşılaştırmalara ve örneklendirmelere başvurulmuştur. Çalışmanın sonuç kısmında, dönemin felsefik ve sosyolojik durumu hakkında düşünülmüş, seçilen kavramların hangi amaçlarda kullanılmak istenebileceği hakkında görüşler belirtilmiştir. Kilikia ile ticari ilişkisi olan bölgelerdeki mozaiklerin de konu seçiminde ne denli etkili olabileceğinden söz edilmiştir.
Aizanoi kazısı 1978-2018 yılları yerleşim alanı madeni buluntuları

Çalışma kapsamında 2011- 2018 yılları arasında Aizanoi antik kentinde yapılan çalışmalarda ele geçen buluntular, nekropolis hariç diğer sektörler temel alınarak incelenmiştir. Bunun yanı sıra Kütahya Arkeoloji Müzesinde yer alan ve yine Aizanoi antik kentinden 1978- 2018 yılları arasındaki çalışmalardan ele geçen metal buluntular da çalışmaya dahil edilmiştir. Aizanoi antik kentinden toplam 167 eser, Kütahya Arkeoloji Müzesinden ise 50 eser incelenmiştir. Çoğunluğun demir olduğu bu eserler kullanım yerleri ve formları dikkate alınarak sistemli bir çalışma yürütülmüştür. Buluntuların kent içerisinde yoğun olarak tiyatro yapısından ele geçtiği görülmüştür. Buluntu grubu olarak en yoğun grubu da mimari aksamların oluşturduğu belirlenmiştir. Çivi, nal gibi fazla sayıda olan eserlerde tipoloji önerisinde bulunulmuştur. Kentte madencilik faaliyetine dair önemli veriler elde edilmiştir. Özellikle demirci işliği ve maden sahaları, arkeolojik veriler yardımıyla kentteki madencilik faaliyetlerine yönelik incelenmiştir.
ERZURUM ARKEOLOJİ MÜZESİ'NDEKİ ROMA İMPARATORLUK DÖNEMİ SİKKELERİ

Bu çalışmada Erzurum Arkeoloji Müzesi'nde bulunan ve müzenin sikke koleksiyonunun bir kısmını oluşturan, 110 adet Roma Dönemi Sikkesi incelenmiştir. İncelenen bu sikkelerin 27 İmparator ve 1 İmparatoriçe'ye ait olduğu görülmektedir. Bunların dışında 4 adet Constantinopolis kentine ait Tanrıça betimli anı sikkesi ve 3 adet de korozyondan dolayı okunamayan sikke bulunmaktadır. Katalogumuzu oluşturan 110 sikke içerisinde en erken tarihli olanı İmparator Augustus (MÖ 27-MS 14) ve en geç tarihli olanı İmparator II. Theodosius (MS 402 -450) dönemine aittir. Tüm sikkeler, ait olduğu imparatorunun tarihine göre kronolojik olarak sıralanmış ve her imparatorun biyografisi hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Katalogumuzda 16 adet sikke ile en fazla sayıya sahip olan imparator I. Constantinus (MS 307 -337)'tur. 1 adet sikke ile grubun en az sayıda sikkesine sahip olan imparator ve imparatoriçeyi şu şekilde sıralayabiliriz: Antoninus Pius (MS 138 -161), III. Gordianus (MS 238 -244), Valerianus (MS 253 -260), Salonina (MS 267), Probus (MS 276 -282), Crispus (MS 316 -326), Valentinianus (MS 364 -375), Gratianus (MS 367 -383), I. Theodosius (MS 379 -395), II. Theodosius (MS 402 -450). Katalogumuzda yer alan sikkelerin ön yüzlerine bakıldığında 9 adet farklı tipe yer verildiği görülmektedir. Bunlardan; Şua taçlı büst 39 adet ile en kalabalık grubu oluşturmaktadır. 1 adet de Diademli İmparatoriçe büstüne yer verilmiştir. Sikkelerin arka yüzlerinde Tanrılar, Tanrıçalar, Kahramanlar, Personifikasyonlar, Mimari ögeler, İmparator portreleri ve diğer olarak adlandırdığımız farklı tipler kullanılmıştır. Jüpiter ve Victoria en çok kullanılan arka yüz tipleridir. Lejantlar bölümünde sikkelerin ön ve arka yüzlerinde sikke yuvarlağı boyunca çevrelenen, kesim ya da aralardaki boşluklarda da olabilen Latince yazılara yer verilmiştir. Sikkelerin özellikle kesim kısımlarında Darphane isimleri yazılmıştır. Bu darphaneler içerisinde en çok basıma sahip olan Antiochia'dır. Darphaneye ait 24 adet sikke kataloğumuzu oluşturmaktadır. En az sayıda basımı olan darphane de 2 adet sikke ile Alexandria'dır. Katalog ile devam eden çalışmamızın bu bölümünde söz konusu sikkenin ayrıntılı olarak incelendiği ve sikkenin resmi, katalog numarası, müze envanter numarası, ön yüz lejandı ve betimi, arka yüz lejandı ve betimi, ölçüleri ve referansları gibi bilgilere yer verildiği görülmektedir. Çalışmamız son olarak dizin, grafikler ve tablolar ile sonlandırılmıştır.
Diyarbakı Müzesi'ndeki bir grup Sinope sikkesi

Karadeniz ve Paphlagonia bölgesi önemli ticaret merkezlerine sahip ve tüm kuzey yönündeki her türlü mal akışının sağlandığı stratejik konumda bir yerdir. Antik kaynaklarda Pontos Eukseinos olarak bilinen bu önemli su kitlesinin kıyılan, Arkaik dönemden itibaren yunan kolonizasyonuna uğramıştır. Miletos kolonisi olan Sinope Papblagonia'nın en önemli ticaret merkezlerinden biridir. Özellikle ticari amphora mühür baskılan ve kendi adına bastığı sikkeler buna işaret etmektedir. Karadeniz bölgesine yayılmış olan Sinope sikkelerine satraplar döneminde sıklıkla Kappadokia ve Kilikia bölgelerinde de rastlanmaktadır. Diyarbakır Müzesindeki Sinope sikkeleri satın alma yoluyla kazanılmıştır. Bununla beraber bu sikkelerin kendi türleri arasındaki gruplamalarına değinilerek tarihlendirilmesi yapılmıştır. Sonuçta sikkelerin var olan gruplara katkılan ve ticari yolla Diyarbakır bölgesine ulaşıp ulaşmadıkları tespit edilmiştir.