turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tanzimat Döneminde Golos kazasının sosyal ve ekonomik durumu

Sanayi Devrimi ile birlikte ulaşım, haberleşme imkanlarının artması ticarette küreselleşme sürecini başlattı. Fabrikaların seri üretimi sonucunda ortaya çıkan ihtiyaç fazlası ürünler gemiler ve demiryolları sayesinde kıtalar arası ticarete konu oldu. Artan ticari faaliyetler de özellikle liman kentlerini öne çıkarttı. Bu tür kentlerde yeni ve büyük limanlar yapıldı. İç bölgelerle bağlantıyı sağlayacak demiryolu hatları ile liman şehirleri ticari meta açısından beslendi. Nitekim 19. yüzyıl boyunca liman şehirleri gelişti ve kozmopolit bir yapıya büründü. Bu tez çalışmasında Yanya Eyaletinin Tırhala Sancağına bağlı bir liman kenti olan Golos Kazasının 19. yüzyıldaki yaşadığı değişim süreci sosyal ve ekonomik boyutlarıyla incelenmektedir. Elde edilen veriler ışığında ilgili dönemde kentin nüfusu, ticari yapısı, tarımsal faaliyetleri, fiziki gelişimi hakkında bilgiler ortaya konulmaktadır. Küçük bir yerleşim birimi olan Golos, 19. yüzyılın ortalarından itibaren hızlı bir şekilde modernleşme sürecine girmiştir. Golos, gerçekleştirilen imar faaliyetleri sonucu kısa bir zamanda büyük bir gelişme göstererek modern bir liman kenti haline gelmiştir. Kentin bulunduğu Tesalya toprakları oldukça verimli olup, başta tarım olmak üzere elde edilen ürünlerin ihraç edilmesinde Golos Limanı önemli bir işlev görmüştür. Golos askeri bakımdan da Osmanlı Devleti için oldukça önemli bir mevkiye sahipti. Ancak Yunanistan'ın girişimleri ve Avrupa devletlerinin desteğiyle 1881'de Osmanlı Devleti'nin elinden çıkan Golos gelişimini ve stratejik önemini devam ettirmiştir.
II. Meşrutiyet Döneminde Aydın vilayetinde sosyal yapı ve adli vaziyet (1908-1916)

16. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti tarafından verilen kapitülasyonlar nedeniyle, yükselen iş ve ticaret hacmi, küçük bir kasaba olan İzmir'in büyümesini sağlamış, bu büyüme çevre kentleri de etkilemiştir. Kapitülasyonlar, ticaret konusunda imtiyaz sahibi olan Rumların ve Levantenlerin zenginleşmesini sağlarken, buna karşılık Türkler ise gün geçtikçe fakirleşmiştir.1908- 1916 yılları arasında, Osmanlı Devleti'nin yaşadığı Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı, devletin sınır güvenliğini sağlamaya mecbur olduğu ve oldukça kanlı geçen savaşlardır. Osmanlı Devleti'nin ilgisinin sınırlarda olduğu bu süreçte, iç bölgelerde çeşitli güvenlik zafiyetleri oluşmuş ve pek çok suç meydana gelmiştir. İşlenen suçlar, vukuat-ı cinaiye cetvelleri ve ceraim-i umumiye cetvellerine kaydolunmuş ve böylece Osmanlı Devleti, vilayet ve kazalarda işlenen suçlar toplu halde görebilmiştir. Bu çalışma dahilinde, toplumların refah seviyesiyle ters orantılı olarak artan ve azalan suç olgusunun, II. Meşrutiyet döneminde, Aydın Vilayeti'nde ne şekilde ortaya çıktığı, faillerin nitelikleriyle birlikte verilmeye çalışılmıştır.
XVIII. yüzyılda Sakız Adası

XVIII. yüzyıl Osmanlı idari yapılanması içerisinde Cezayir-i Bahr-ı Sefid Eyaleti'ne bağlı bir sancak merkezi konumunda olan Sakız Adası, yüzyılın başında kısa süreli bir Venedik İşgali'ne uğramış; Osmanlı donanmasına eski görkemli günlerini yaşatan Koyun Adaları Deniz Savaşı ile tekrar Osmanlı idaresine girmiştir. İşgal adadaki Latin reayanın casuslukla suçlanmasına ve ibadetgahlarının yıktırılmasına neden olmuş; sosyal tabanda ise Rum-Latin hizipleşmesini canlandırarak Rum reayanın statüsünü üst seviyeye getirmiştir. Adanın yönetimini, vergi politikalarının ortaya çıkardığı gayrimüslim reaya temsilcileri ile Osmanlı İmparatorluğu görevlileri arasındaki ilişikler belirlemiştir. Adadaki etnik grupları Rumlar, Latinler, Türkler, Yahudiler ve Ermeniler oluşturmaktadır ve yüzyılın ikinci yarısında Rum reayanın yoğun bir biçimde Katolikleştirilmeye çalışıldığı görülmektedir. Adanın en önemli tarımsal ürünü sakızdır. Adanın güneyinde yoğunlaşan 21 sakız üreticisi köy, mastaki köyleri olarak adlandırılmış; üretilen sakızın çoğu başkente gönderilmiştir. Sakız'ın en önemli sanayi ürünlerini ipekli ve pamuklu kumaşlar oluşturmaktadır. Adada kurulan yabancı temsilcilikler Fransa, İngiltere, Nederland, Avusturya, İsveç, Rusya ve İspanya'ya bağlı olan konsolosluklardır. XVIII. yüzyılda Sakız Adası, İzmir-Avrupa ve İstanbul-Kuzey Afrika deniz trafiğinde önemli bir kavşak noktası olarak göze çarpmaktadır. Adanın ithalatı tahıl ürünleri ve tekstil hammaddesi olan ipek ve pamuk olarak sıralanmaktadır. Dağlık bir yapı arz etmesi hasebiyle tahıl ziraatının çok düşük oranda yapıldığı Sakız Adası, XVIII. yüzyılda çoğu kez kıtlık tehlikesi ile baş başa kalmıştır. Adanın tahıl ihtiyacı, Batı Anadolu kıyılarındaki Çandarlı, Ilıca ve Kuşadası başta olmak üzere adaya yakın kıyı kentlerinden karşılanmıştır.
1787/33 numaralı Samsun Şer'iyye Sicilinin (var.1a-50b/s. 1-100) transkripsiyonu ve değerlendirmesi (H. 1315/M. 1897-1898)

Bu çalışmayla 19. yüzyılın son döneminde Samsun bölgesinin dini, sosyal, ekonomik ve kültürel açıdan durumunun tespitine katkıda bulunmayı hedefledik. Samsun'la ilgili kırk üç adet şer'iyye sicil defteri bulunmaktadır. Bu defterlerden şu ana kadar on dört tanesi ile ilgili çalışma yapılmıştır. Yaptığımız bu çalışmayla hem Samsun'un tarihine hem de bu Şer iyye sicillerinden birini transkribe ederek başka araştırmacıların istifadesine katkıda bulunmaya çalıştık. Çalışma 1787/ 33 numaralı ve 1897- 1898 tarihlerini içeren Samsun şer i mahkemesine ait şer'iyye sicil defterinin tahlilidir. Tez giriş hariç iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, araştırmanın problem, amacı ve önemi, veri toplama araçları, araştırmanın sınırlılıkları ile kullanılan yöntemler hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Şer iyye sicillerinin tanımı ve Samsun mahkemelerinde tutulan şer'iyye sicil defterleri ve bunlar üzerinde günümüze kadar yapılan çalışmalar belirtildikten sonra, 1787/ 33 numaralı Samsun şer'iyye sicil defterinde geçen kayıtlardan yola çıkarak, Samsun'un 19. yüzyıl sonlarındaki sosyal, kültürel, ekonomik ve idari yönlerden değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmamızın ikinci bölümünde orjinal metnin latin harflerine transkripsiyonu yapılmıştır. Transkripsiyon yapılırken kayıt başlarında içerikle ilgili kısa özet verilmiş ve kayıtlar numaralandırılmıştır. Sonuç kısmında ise, incelediğimiz şer'iyye sicil defterinden çıkarılan sonuçlar kısaca belirtilmiştir.1787/ 33 numaralı defterde, incelediğimiz bölümde yüz on yedi adet kayıt bulunmaktadır. Kayıtlar vekil, kefil, vasi ve nafaka tayini, alacak-verecek davası, arsa, tarla, ev ve hisse satışı, tereke taksimi, kamu görevlisi tayini, çalınmış veya kaybolmuş mallarla ilgili hükümlerden oluşmaktadır. Çalışma 1897- 1898 yıllarında Samsun şer i mahkemesine intikal eden olayları kapsamaktadır.
133/2 numaralı Kayseri Şer'iyye Sicili (H. 1155/M. 1742) transkripsiyon ve değerlendirme

Tarih geçmişşi incelerken güvenilir kaynaklara ihtiyaç duyar. Ne var ki her kaynak tarih bilimine aynı derecede güvenilir ve ayrıntılı bilgi sunamaz. Tarihle ilgili bir eserin güvenilir kaynaklara dayanması, ortaya konulacak eserin de o derece güvenilir olmasını sağlayacaktır. Güvenilirliğine ve kapsadıkları bilginin değerine göre Şer'iyye sicilleri tarihi kaynaklar içerisinde ilk sıralarda yer almaktadır. Ayrıca farklı konularda ayrıntılı bilgiler ihtiva etmeleri nedeniyle Şer'iyye sicilleri özellikle son yıllarda tarihçiler tarafından büyük bir ilgiyle karşılanmaktadır. Bu güvenilir kaynağın tarihçiler ve meraklıları tarafından irdelenmesi Osmanlı tarihinin geniş bir dönemi hakkında bazı ayrıntıların ortaya çıkarılmasını sağlayacaktır. Bu öneme binaen şer'iyye sicillerinden Kayseri'ye ait 133/ 2 numaralı ve (H. 1155/M. 1742) tarihli Şer'iyye Sicilinin transkripsiyon ve değerlendirmesi tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Şer'iyye sicillerinin Osmanlı tarihi araştırmalarındaki vazgeçilemez yeri konumuzun önemini bir kat daha artırmaktadır. Bu tezin amacı Kayseri şehrinin siyasi, sosyal, kültürel ve iktisadi yapısının sicilde yer alan belgeler ışığında ortaya çıkarılmasına katkıda bulunmaktır. Bu amaçla öncelikle Osmanlı hukuk sistemi genel olarak incelenerek Şer'iyye sicillerinin Osmanlı hukuk sistemindeki yeri üzerinde durulmuştur. Daha sonra belgeler günümüz harflerine çevrilmiş ve özetlenmiştir. Değerlendirme bölümünde belgelerdeki bilgiler ışığında istatistikler çıkarılmış ve bazı genellemelere ulaşılmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise 133/ 2 Numaralı sicil defterinden elde edilen bilgiler doğrultusunda değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışma sonucunda Kayseri şehrinin XVIII. yy. mahalli profiline dair önemli bilgiler elde edilmiştir. Kayseri'ye ait incelenmemiş diğer defterlerin de incelenerek tarih bilimine kazandırılması, bütünlüğün sağlanması açısından bu konudaki çalışmaların her birini daha anlamlı hale getirecektir.
167 numaralı Malatya Kadı Sicili'nin (H. 1336-1338)/(M. 1917-1918) 1-100. sayfalarının transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti'nin klasik dönemdeki idari yapılanması 19. yy da da devam etmiştir. Osmanlı ülkesi idari birim olarak beylerbeylik, sancaklar ve kazalara ayrılmıştır. Sancak ve kazaların sosyal, dini, hukuki ve idari konularla ilgili meseleleri, kadıların sorumlulukları arasında idi. Kadılar şer'i ve hükmi muamelatta, kendilerine verilen beratta gösterilen vazifeleri görüp, Hanefi mezhebi üzerine karar verirlerdi. Araştırmamızın konusu olan Malatya'nın 167 Nolu Kadı Sicili, 1917 senesini kapsamaktadır. Bu tarihte Malatya Osmanlı devletinin sancağıdır. 167 Nolu Malatya Kadı Sicilinin 1-100 sayfaları arasındaki kısım araştırma konumuzdur. 1917 yılındaki kadı sicilinde Malatya'daki miras, ölüm, mehr, boşanma, borç, vekalet gibi konular geçmektedir. Belgelerde dikkat çeken bir husus gayrimüslim halk ile Müslüman teb'a ilişkilerinin iç içe geçmişş olmasıdır. Bu durum Osmanlı medeniyetinin dini yapısındaki farklı kesimlere adaletle hükmeden ve hoş gören tutumunu bir kez daha ortaya koymaktadır.
O Ergatis, 1908-09: Ottomanism, national economy and modernization in the Ottoman Empire through a Greek-language newspaper of İzmir

O Ergatis, 190S - 1909: İzmir'de Yayınlanan bir Rum Gazetesinde Osmanlıcılık, Milli İktisat ve Osmanlı İmparatorluğu'nda Modernleşme Anastasia İleana Moroni O Ergatis {Irgat), Ağustos 1908 ile Nisan 1909 arasında İzmir'de çikan bir gazete. Onu yayımlayan grup Rum burjuvazisi mensuplarından ve Müslüman bir Jön Türk'ten oluşuyordu. Gazetenin belirtilen amacı, bir işçi gazetesi olmak; programının temellerini Osmanlıcılık ve milli iktisat oluşturuyordu. Bu çalismanin ilk kısmında gösterildiği gibi, Rumlar Osmanlı İmparatorluğu'nun güçlendirilmesini ve modernleştirilmesini destekliyordu; o yüzden, Jön Türkler'le birlikte çalismalari mümkün olabilirdi. Buna rağmen, çok kısa bir süre içinde, Ergatis' m Jön Türkler'le ilişkisinde ciddi problemler yaşanmaya başlandı; bunda Ergatis'in kendi başarısızlığın da payı vardır. Bu çalismanin ikinci kısmında gösterildiği gibi, gazetenin programı, derin bir demokratikleşme ve modernleşmeyi desteklemediği için, Osmanlı toplumunun yapılandırılması için bir alternatif oluşturamazdı: Ergatis, amaçlarına çabuk bir biçimde ve toplumsal gerilim olmadan ulaşabimek için, korporatist ve elitist bir bakış açısı benimsiyor. Aslında, Rum burjuvazisi kendini Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşmesini yönetecek olan bir toplumsal elit gibi görüyor; kendinde gördüğü bu rolü meşrulaştırmak içinde, ana unsuru din olan geleneksel bir söyleme başvuruyor; bu da, burjuvazinin modernleşme söylemini açıkta bırakıyor. VI
Kocaeli Sancağı'nda padişah III. Selim ve II. Mahmud dönemlerinde ayanlık

Çalışmamın amacı; fazlaca bilgi sahibi olmadığımız bölgemiz tarihinin bir parçası olan Kocaeli sancağında ayanlık konusuna ışık tutup, böylece bölgemizde III. Selim ve II. Mahmut dönemlerinde merkezi otoritenin çöküşü ile ortaya çıkan iç karışıklıklar, eşkıyalık ve devlet düzenindeki bozulmalara küçük bir ışık tutmaktır. Çalışmamda önemli oranda Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan arşiv belgelerinden faydalandım. Ayrıca incelenen bu dönem ile ilgili yazılan diğer ikinci el kaynaklardan da yararlandım. Böylece konuyu mevcut literatür ile birlikte arşiv belgeleri ışığında bütün yönleri ile ortaya koymaya çalıştım. Yapılan bu çalışmada bölgemizin Osmanlı Devletinin selameti açısında ne kadar önemli olduğu, Osmanlı merkezinin yiyecek, yakacak, giyecek vb. ihtiyaçlarının bu bölgeden karşılanıp Osmanlının Anadolu ile ilişkilerinde bölgemizin önemi bir kez daha ortaya çıktı. Donanmanın kereste ihtiyacının bölgemizden karşılanması, devletin Anadolu ile ilişkilerini bu topraklar üzerinden gerçekleştirmesi gibi faaliyetlerin bölgemizin önemini artırdığı vurgulandı. Kocaeli sancağım etkileyen sorunların genelinin anlaşılabilmesi için ayanlık konusu incelenilerek gerçekleşen olayların asıl sebebi belirlenmeye çalışıldı. Kocaeli sancağının tarihini etkileyen bazı olayların sebeplerinin anlaşılabilmesi için ayanlık konusu incelendi. Böylece Kocaeli tarihine küçükte olsa bir ışık tutuldu. II
Birinci Dünya Savaşı'nın 1917 yılı

Birinci Dünya Savaşı 20. yüzyılın başında meydana gelmiş ve tüm dünyayı etkilemiş bir savaştır. 1914 yılında başlayan bu savaş dört sene gibi uzun bir süre devam etmiş, savaşan ve savaşmayan devletleri derinden etkilemiştir. 1917 yılı Birinci Dünya Savaşı için savaşın verdiği sıkıntılar nedeniyle tüm cephe ve gerisinde barış isteklerinin artığı bir dönemdi. Savaştan bıkan halk ile askerler bunu her yerde dile getirmeye başlamışlardı. Seslerini en çok yükselten Ruslar olmuş ve bu yılda gelen iki ihtilal sonucu savaştan çekilmişlerdir. Almanya 1917 yılında İngiltere'yi denizaltı savaşlarıyla yok etmeyi planlamış ancak bunu başaramadığı gibi uyguladığı yanlış strateji sonucunda Amerika'nın savaşa katılmasına sebep olmuş, bu durum da kendisi için yıkım olmuştur. İtilaf devletlerinin amacı, Almanya'yı bir daha savaşamayacak duruma getirmekti. Bu sebepten dolayı 1917 ilk baharından itibaren tüm cephelerde taarruza geçmişşler ancak bundan bir sonuç çıkmamış üstelik İtalya büyük bir bozguna uğramıştır. Osmanlı Devleti'ne baktığımızda bu devlet kendi ülke sınırları içinde açılmış cephelerde mücadele etmekle kalmamış müttefiklerine yardım amaçlı seçkin kuvvetlerini Avrupa cephelerine yollamıştır. Ancak bu seçkin askerlerin yokluğunu Filistin ve Irak cephelerinde daha sonra hissedeceklerdir. Kudüs ve Bağdat gibi kendileri için kutsal şehirleri kaybetmişlerdir. 1917 yılı tüm gelişmelere rağmen galip tarafın çıkmadığı ve savaşların bir siper savaşı haline geldiği bir yıl olmuştu. Fakat Amerika'nın savaşa girmesi ve İtilaf devletlerine yardımı savaşta ibrenin Müttefik devletlere dönmesine sebep olmuştur.
50 numaralı (H.1253-1254 / M.1837-1839) Tokat Şer'iye sicili'nin transkripsiyonlu metni ve değerlendirilmesi

oluşmaktadır. Bilindiği gibi şer'iye sicillerinin bir tararına merkezden gelen emirler, diğer tararına ise normal davaların kayıtları tutulurdu. İncelemesini yaptığımız sicil defteri de buna uygun olarak iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda; fermanlar, buyuruldular, beratlar ve tereke kayıtları; ikinci kısımda ise veraset davaları, vasi tayini, nafaka davaları ile ilgili hüccet kayıtlan yer almaktadır. Çalışmamızın giriş kısmında konunun daha iyi kavranabilmesi için, şer'iye sicillerinin tarifi ve genel özellikleri, önemi, bugünkü durumları, sicillerde bulunan belge çeşitleri ve bu alanda yapılan çalışmalar hakkında genel bilgiler verilmiştir. Yine Tokat'ın tarihi ve coğrafyası, Tokat'ın idari yapısındaki değişikliklere de kısaca değinilmiştir. Çalışmada ulaşılmak istenen amaç, sade bir transkripsiyon çalışmasından ziyade bu belgeleri sosyal ve iktisadi açıdan da tahlil etmek ve bu şekilde çalışmayı daha yararlı bir hale getirmeyi sağlamaktır. Bu amaca ulaşabilmek için yapılan transkripsiyondaki belgelerin çeşitlerini belirleyip bunların tahlilini yapmaya çalıştık. Tahlil çalışmasında belirtilen unsurları daha iyi açıklayabilmek için defterden ilgili parçalar ile örneklendirilme yolu izlenmiştir. Yine bu belgelerin ışığında, bu alana yönelik kitap ve makalelerden faydalanılarak 1837- 1839 yıllan arası Tokat'taki sosyal hayat, ticari gelişimler, nüfus, II dönemin meslek ve sanat dallan belirtilerek Tokat şehir yaşantısı hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca Tokat'a bağlı kaza, nahiye ve köyler, Tokat'ta bulunan mahalleler de tespit edilmiştir. Yapılan çalışmanın transkripsiyon aşamasında; belgelerde boş bırakılan isim yerleri dipnotta 'isim belirtilmemiş' şeklinde gösterilmiştir. Yine cümle içerisinde boş bırakılan yerlerde dipnot olarak 'boş bırakılmış' şeklinde belirtilmiştir. Varaklardaki her bir kayıt 'Belge' adı altında numaralandırılmıştır. Belgeler içerisindeki okunamayan kelime veya isimler ise ' ? ' şeklinde gösterilmiştir. Çalışmamızın orijinal kayıtlarının bulunduğu varaklar numaralandırılmadığı için sonradan numaralandırmak zorunda kalınmıştır. Şer'iye Sicil Defterinde kayıtlar hem baştan hem de sondan yazılıyordu. Sondaki kayıtlar kadıların baktığı davaların kayıtlarım içeriyordu. İki taraftan ayrı ayrı numaralandırılmam gerekirken, sicil defterini numaralandıranların bu özelliği göz ardı etmelerinden ötürü böyle bir numaralandırma yoluna gitmek mecburiyetinde kaldık. Çalışmanın bir diğer özelliği ise şer'iye sicillerinde sıkça geçen terimlerin ve sterotip kelimelerin belgelerin değerlendirilmesi kısmında italik şekilde gösterilmesidir. Bu şekilde bir bakıma şer'iye sicillerindeki kayıtların yazılış özelliklerim de ana hatlarıyla belirlemiş oluyoruz. Ayrıca çalışmanın içerisinde geçen ve şer'iye sicillerinde sık rastlanan kelimeler bir sözlük hazırlanarak açıklanmaya çalışılmıştır. Şer'iye sicilinin yazılışında ise iki ayrı yazım şekli kullanılmıştır.
Vergi, sınıf ve isyan: 16.-18. yüzyıllarda İngiltere, Fransa ve Osmanlı İmparatorluğu'nda vergi isyanları

16.- 18 yüzyıl dönemi feodalizmin çöküşü ile kapitalizmin doğuşuna işaret eder. Bu tarihsel süreç vergileri de kapsayan pek çok toplumsal veçhede farklı toplumsal sınıfları karşı karşıya getiren çatışmaları barındırmıştır. Bu çalışmanın temel amacı, bu dönemde gerçekleşen vergi isyanlarını Fransa, İngiltere ve Osmanlı İmparatorluğu için incelemeye çalışarak vergi ve toplumsal sınıflara ilişkin çıkarımlar yapmaktır. Bu bağlamda, ilk olarak ülkelerin üretim ilişkileri incelenerek anlaşılmaya çalışılmıştır. İkinci olarak ülkelerin idari, dini ve mali yapısı ele alınmıştır. Ardından vergi isyanları incelenmiştir. Vergi isyanları ise bu toplumsal yapı dikkate alınarak oluşturulan sorulara cevaplarla birlikte sonuç bölümünde değerlendirilmiştir.
Girit'in Türk hakimiyetinden çıkışı

Stratejik bakımdan oldukça önemli bir konumda bulunan Girit adası, tarihte çeşitli milletlerin egemenliği altına girmiştir. Roma İmparatorluğu, Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasından sonra Bizans ve bir müddet de Arap egemenliğine giren Girit, daha sonra Bizans tarafından 100. 000 gümüş karşılığında Venediklilere satılmıştır. Girit, Türklerin idaresine geçmeden önce Venediklilerin elinde bulunuyordu. Osmanlı Devleti'nin Girit'i fetih hareketleri 1645 yılında Sultan İbrahim döneminde başlamış, yaklaşık 25 yıl süren mücadeleler sonunda 1669'da tamamlanmıştır. Girit, Osmanlı Devleti tarafından fethedildikten sonra büyük bir huzur ve güven dönemi içerisine girmiştir. Devletin çıkardığı özel kanunlar, vergi imtiyazları ve idari-sosyal hayattaki düzenlemeler sayesinde hoşgörülü ve adalete dayalı bir sistem getirilmiştir. Böylece 150 yıl kadar adadaki toplumlar dostluk ve kardeşlik içerisinde yaşamıştır. Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanmasına kadar adada herhangi ciddi bir olay olmamıştır. Ancak Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanmasıyla beraber Girit'in bu devlete dahil edilmemesi ada Rumlarını isyana sevk etti. Bu tarihten sonra Rumlar her fırsatta isyan hareketine giriştiler. Osmanlı Devleti, Rumların isyanlarına Avrupa devletlerinin müdahalesini önlemek için sürekli tavizler vererek Rumlar lehine düzenlemelere girişti. Osmanlı Devleti her düzenleme yaptığında Rumlar bununla yetinmeyip sürekli yeni isteklerde bulunup isyan ettiler. Aslında bu durum Girit'i Yunanistan'a katmak için oynanan sistemli bir oyundu. Bu oyuna Avrupalı devletler de dahil olunca adanın Osmanlı hakimiyetinden çıkması kaçınılmaz oldu. Osmanlı Devleti Girit'e muhtariyet vermesine rağmen durum değişmedi. Avrupalı devletlerin Girit'te asayişi sağlamaları bahanesiyle başlattıkları işgal, Osmanlı askerlerinin adadan çıkarılmasıyla neticelendi. Rumlar adayı Yunanistan'a dahil etmek için uygun bir zaman kolladılar. Son olarak Girit, Osmanlı Devleti'nin I. Balkan Savaşı'nı kaybetmesini müteakip 30 Mayıs 1913 tarihli Londra Antlaşması'yla sessiz sedasız bir şekilde Türk hakimiyetinden çıktı.
237 numaralı şer'iyye sicili Hicri (1323-1325/ Miladi 1905-1908)

Jüri: Yrd. Doç. Dr. Ahmet EYİCİL Yrd. Doç. Dr. Nasrullah ÖZSOY Türk tarihinin mühim belgelerinden olan şer'iye sicilleri, şehir tarihlerinin yazılmasında da önemli kaynak mesabesindedir. Bu çalışma, 1905 - 1908 yılları arasındaki Adıyaman tarihinin, sosyo-kültürel, ekonomik, hukuk, idari ve iktisadi yönlerini, araştırmacıların istifadesine sunmak amacıyla yapıldı. Osmanlı zamanındaki Adıyaman tarihi araştırılırken, şer'iye sicillerine müracaat edilmeden yapılan çalışmalar noksan kalacaktır. Bu nedenle çalışmalarda orijinalliğe yaklaşmak için, şer'iye sicillerininin tanımı, tarihi, şer'iye mahkemeleri, mahkemelerde görevli memurlar, Adıyaman tarihi ve Adıyaman'ın Osmanlı idaresindeki konumu gibi konular, araştırmanın muhtevasına dahil edildi. Ayrıca konumuzla ilgili kaynaklara müracaat edilerek muhteva zenginleştirildi. 237 Numaralı Adıyaman şer'iye sicillerinde, 75 adet belgenin tasnif, transkript ve değerlendirmesi yapıldı. Bir Osmanlı kasabasında adli teşkilatın ve şer'i hukukun işleyişi; müslim ve gayrimüslim vatandaşlar arasındaki davalar, yapılan alışverişler gibi temalar tesbit edildi. Ayrıca kentin nüfusu, halkın örf ve adetleri, ekonomik yapısı hakkında malumat edinildi. Diğer taraftan şer'iye sicillerinin muhtevasını zenginleştiren ve biyografisi yazılabilecek, dönemin mühim zatları hakkında da önemli ölçüde bilgiler verildi. Böylece Adıyaman'ın 1905- 1908 dönemindeki şehir tarihi yansıtıldı.
19. yüzyıl ortalarında Kütahya Sancağına bağlı Altıntaş nahiyesinin sosyal ve ekonomik yapısı

oz Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin Hüdavendigar Livası'nm Kütahya Sancağı'na bağlı Altıntaş Nahiyesi'nin on dokuzuncu yfizyıl ortalarındaki sosyo-ekonomik yapısı, Osmanlı Arşivi kaynaklan ışığında incelenmiştir. Ele alınan bölgedeki nüfus, üretim yapısı, işletmelerin nitelikleri, gelirin kaynakları, tanmsal verimlilik ve vergiler gibi ekonomik ve sosyal hayatın temel alanlarıyla ilgili ayrıntılı kantitatif bilgiler üretilmeye çalışılmıştır. Çalışma bir ekonomik ve sosyal yapı değerlendirmesi niteliğindedir.