Alternative reality as an ecstasies effect in blindness by José Saramago and slaughterhouse-five by Kurt Vonnegut

Ekstazi, eski Yunan felsefesinde, Hristiyanlıkta ve varoluşsal felsefede derin kökleri olan bir terimdir. Ekstazi, bu unsurlar içerisindeki ilişkileri nedeniyle, dünyaca ünlü edebiyat şaheserleri Jose Saramago'nun Körlük (1997) ve Kurt Vonnegut'un Mezbaha No 5 (1969) romanlarında yerini bulmayı başarmıştır. Bu terim Yunanca 'ekstasis' kelimesiyle bağlantılıdır (Encyclop dia Britannica, 2011) ve Yunanca'da, bu kelime 'başka yerlere gitmek' anlamına gelmektedir (Altschuler, 2007). Söz konusu anlamları eski Yunanca ile inceleyerek, Billy'nin Mezbaha No 5 romanındaki özelliklerinin büyük bir bölümünü tanımak zor değildir. Billy'nin kişiliği, orduya katılmaya ve bu anlamsız savaşın neden olacağı kanlı olaylara katılmaya istekli görünmemektedir. Her ne kadar Amerikan milletine ait olduğu gerçeğinin farkında olsa da Billy, bu savaşın kendi savaşı olmadığını hissetmektedir. Kasten veya kasıtsız olarak bu savaşa açıkça karşı çıkmaktadır. Öteki ile olan ilişkisi, Tralfamadore olarak bilinen bir alternatif gerçekliğe gitmesi romandaki ekstazi etkisinin varlığını doğrulamaktadır. Tralfamadore, Billy'nin gerçek kişiliğini bulabildiği ve arzularını yerine getirebileceği ve yanılsamaya kapılıp kaldığı bir gezegen olarak ön plana çıkmaktadır. Çünkü Billy, illüzyon dünyasında yaşamanın, anlamsız bir dünyada yaşamaktan daha iyi olduğunu düşünmektedir. Bu nedenle, Billy'nin istemeden alternatif gerçekliğe olan yolculuğu, kendini Tralfamadore'da bulma isteğini ve bugünün esaretinden ve tanımlanamayan bir zaman diliminde ve uzayda yaşamaktan kurtulma isteğini göstermektedir. Jose Saramago'nun Körlük eserinde, karantina altına alınmış kişilerin zamansal kaostan daha iyi ve daha az acı verici bir gerçekliğe kaçmaya çalıştıkları oldukça benzer bir durum göze çarpmaktadır. Körlük bir grup adsız insan hakkında yazılmış bir romandır. İnsanlar kör olur fakat her şeyi siyah değil beyaz görmeye başlarlar ve bu salgın şehrin her yerine yayılır. Hastalığa yakalananların beyaz renkte görmesi yaratılan alternatif gerçekliği hatırlatmaktadır. Karantina, karakterlerin yansımasının duvarlara çarptığı bir matristir. İnsanların karantinaya alındığı akıl hastanesi, Platon'un mağara alegorisine yapılan bir atıftır. Platon'un mağarası alegorisinde, birkaç kişi kollarından ve ellerinden zincirlenmiştir. Mağarada ışığın içeriye sızdığı bir giriş vardır, ancak mağaradaki insanlar sadece gölgelerini görebilirler ve başlarını bile hareket ettiremezler. Bir gün mağaradaki adamlardan biri tesadüfen zincirlerden kurtularak dışarı çıkar ve gerçek dünyayı görür. Bütün hislerini kaybetmiştir; hissedemez, dokunamaz ve farklı renkleri göremez. Mağaradan ayrılan adam geri döner ve arkadaşlarına dışarısı hakkında bilgi verir, ancak arkadaşları gölgede yaşadıklarından dolayı ona inanmazlar (Hamilton ve Cairs, 1963). Alegori'de serbest kalanlar ve Körlük'deki karakterler, özellikle doktorun eşi, tıpkı mağara örneğindeki gibi kendi gerçekliklerinden kaçmak isterler ve Mezbaha no 5'deki Billy'nin, boyutlar arasında seyahat ederek yarattığı alternatif gerçeklik gibi bir gerçeklik yaratırlar. Körlük'de insanlar önce görüşlerini kaybederler ve sonra karantinaya alınırlar. Bu tutsaklıktan sonra, kör olmuş insanlar, hapsedildikleri yerden kaçmak ve mağara alegorisinde olduğu gibi gerçek dünyayı yaşamak isterler. Hem Billy hem de Körlük'deki isimsiz karakterler alternatif bir gerçeklik arayışı içindedir çünkü iki romandaki karakterler de hem acı çeker hem yıkıma uğrar hem de dünyayı anlamsız bulurlar. Bu yüzden, geçici kör olan insanlar aslında alternatif bir gerçeklik ararlar. Bu bağlamda, her iki kitapta da karakterlerin esas amacı ekstazi ile birlikte alternatif bir gerçeklik yaratarak kendi gerçekliklerini terk etmektir. Bu araştırmanın amacı ekstazi etkisinin her iki kitapta nasıl işlediğini anlamak, Körlük'te toplumun bozulmasıyla oluşan körlüğün ve Mezbaha No 5'te bireyin kendisi ile toplumsal beklentiler arasındaki uyuşmazlıktan doğan çatışmanın sonucu olarak, söz konusu eserlerde, insanların hayatlarındaki olumsuz yönlerden kaçmak için yaptıkları alternatif gerçeklik arayışını incelemektir. Platon'un mağara alegorisinde serbest kalan kişi, ışığı hiç görmemesinin yanında gerçeği hayal dünyasından ayırabilecek kapasiteye sahip değildir. Platon tarafından gerçekliği nasıl bulduğu irdelenmiştir. Platon'un serbest kalan ve Saramago'nun isimsiz karakterleri ile Vonnegut'tun Billy karakteri arasındaki bağlantı, aradıkları şeyin anlamını bulmak için benzer şekilde esaretten kaçmak ve kendilerini bırakmak zorunda kalmalarıdır. Saramago'nun körlük metaforu, başka bir boyuta ulaşmak anlamına gelmektedir. Kör olan karakterler başka bir gerçekliğe ulaşmaktadırlar. Kör olan ve karantina alınan karakterlere doktorun eşi gerçekliklerini bulmalarına öncülük etmektedir. Doktorun eşi, Platon'un mağara alegorisindeki serbest kalan adamı anımsatmaktadır. Kitabın sonunda bütün karakterler görme duyularını yeniden kazanmaya başlamaktadır. Mezbaha No 5'de de benzer konu işlenmektedir. Romanın kahramanı Billy, hayatından sıkılmakta ve kısır döngüye saplanmaktadır. Orduya katılmış ama birini öldürecek kapasiteye sahip biri olmadığından diğer askerlerin yanında palyaço gibi görünmektedir. Sonuç olarak, bu olumsuzluklar bir çıkış yolu arayan Billy'i alternatif bir gerçeklik bulmaya zorlamaktadır. Bu ihtimal ona ekstazi aracılığıyla kurgusal ya da alternatif bir gerçeklik bulmasını sağlayacaktır. Ve alternatif gerçekliği bulduğunda, fiziksel gerçekliğin tabiatını anlayabilecektir. Her ne kadar ekstazi etkisi ile başka bir gerçekliğe taşınsalar da söz konusu kitaplardaki karakterler, içinde bulundukları fiziksel gerçeklikten asla tam olarak kaçamazlar. Mezbaha No 5'teki Billy karakteri alternatif gerçeklik ile fiziksel gerçeklik arasında sıkışıp kalmıştır, bu yüzden de iki gerçeklik arasında sürekli olarak gidip gelmektedir. Billy bu yolculukları sırasında hayatta en çok korktuğu şey olan ölümün, hayatın sonu olmadığını anlamış ve hayatın kendisi için anlamını çözmüştür. Aynı şekilde Saramago'nun karakterleri, körlük ile gelen alternatif gerçeklikten kaçmanın yolunu bir şekilde bulmayı başarmışlardır. Bu karakterler, en sonunda zincirlerini kırıp birbirlerine tutunarak ve birlikte çalışarak esaretlerinden kaçabileceklerini anlamışlar ve kitabın sonunda da bunu gerçekleştirmek için adım atmışlardır. Hem Billy hem de Saramago'nun karakterleri, içinde bulundukları fiziksel gerçekliği anlama ve düzeltme şansını bulmuşlardır. Zor durumlarda alternatif gerçeklik çözüm gibi gözükse de aslında çözüm değil, çözüme giden yolda bir adım olabilir. Çünkü alternatif realitelerin yaratılması insanların, sorunlarının gerçek yapısını anlamalarına yardımcı olur ve ümitsizlikten kaçış yolunu bulmalarını sağlar.