Bedelsiz ithalatın Türkiye otomobil sektörü üzerine etkileri

ÖZ E T Bedelsiz ithalat uygulamaları Türk İthalat rejimi içerisinde görülmektedir. ' I. ve II. BYKP'larını kapsayan, 1963 ile 1972 yılları arasında Türkiye'nin ekonomik koşulları nedeniyle otomobil lüks bir tüketim malı olarak görülmüş ve ithalatına kısıtlamalar getirilmiştir. Bu nedenle, Türkiye'den otomobil ithalatı için döviz çıkmasını önleyen, bedelsiz ithalat uygulamaları yürürlüğe konulmuştur. Yurt dışında çalışan vatandaşlarımız tasarrufları ile aldıkları otomobilleri yurda bedelsiz ithalat ile getirmektedir. Bu şekilde otomobil ithalatı için ülke içinden döviz transferi yapılmamakta ve döviz tasarrufu sağlanmaktadır. Günümüzde otomobil lüks bir ihtiyaç olmaktan çıkmıştır ve ithalatı serbest bir şekilde yapılmaktadır. 24 Ekim 1996 tarihindeki bedelsiz ithalat kararnamesi ile bu hak yurt içinde yerleşik vatandaşlara da verilmiştir. Bu nedenle bedelsiz ithalat uygulaması ilk amacından uzaklaşmıştır. Türkiye'de bu tür bedelsiz ithalat uygulamalarına gerek kalmamaktadır. Bedelsiz ithalat kararnamesi ile kullanılmış otomobil ithalatına izin verilmesi, Türk otomotiv sektörünü olumsuz etkilemekte olan bir gelişmedir. Bedelsiz otomobil ithalatı ile yerli otomobil talebi azalarak, satışları düşürmekte dolayısıyla üretim miktarı da düşmektedir. Otomobil üretiminin düşmesi ise otomotiv sanayiinde otomobil üretiminde bulunan firmaların istihdamına, ihracatına ve yatırımları üzerine zincirleme olarak azaltıcı yönde olumsuz bir etki yaratmaktadır. Hükümet kaynak yaratma amacıyla yürürlüğe koyduğu bedelsiz ithalat kararnamesi ile toplum 34.245 adet hesabı % 15 bir faiz oranında kullanmaktadır. Kaynağın maliyeti oldukça yüksektir. Özel İthalat döviz hesapları, vergi gibi geri dönüşsüz bir kaynak olmayıp, bir yıl sonra anapara ve faiziyle birlikte geri ödenmesi gerekmektedir. Ayrıca yerli satışların düşmesi ise otomobilden alınan yüksek vergilerinde azalmasına ve devletin gelir kaybına uğramasına neden olmaktadır. II Otomotiv sektörü, gümrük birliği süreci içinde elde ettiği 2001 yılına kadar korunma hakkı, bedelsiz ithalat ile çelişmekte ve zorla elde edilen bu haktan kolay bir şekilde vazgeçilmektedir. Ayrıca bu durum, imza edilen anlaşmalar açısından bir güvensizlik ortamı yaratmakta ve Avrupa Birliği'ne Türkiye'nin entegrasyonunu olumsuz etkileyebilecek bir gelişmedir. Türkiye'de kırk yıl gibi kısa sürede, otomotiv sektörü büyük bir gelişme sağlayarak, imalat sanayimiz içerisinde üçüncü büyük sektör olmuştur. Yarattığı katma değer, sağladığı istihdam, yarattığı ihracat hacmi ve kamuya aktardığı vergiler ile okonomimize büyük bir katkı sağlamaktadır. Otomotiv sanayii talebi canlandırılarak, firmaların kapasitelerinin tamkullanıldığı takdirde sektörün üretimi, istihdamı, ihracatı, yatırımlarının hız kazanacağı ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle hassas dengeler üzerinde durmakta olan otomotiv sektörünü ilgilendiren kararların daha dikkatli alınması gerekmektedir. Otomotiv sanayiini ekonomik olarak olumsuz etki yapacak ve sekteye uğratacak kararların yerine sektörü harekete geçirecek, dinamizm kazandıracak kararların alınması daha yerinde olacaktır. Otomotiv sanayiimizin dünya piyasalarında rekabet edebilecek koşulları yakalaması için talebi artıracak politakalar seçilmeli ve ölçek ekonomisi yakalanmalıdır. Buradan hareketle otomotiv sanayiimiz ile doğrudan veya dolaylı olarak birçok sanayii dalını etkileyerek topyekün bir sanayileşme hamlesi yapılabilir. Otomotiv sanayii bu bakımdan öncü bir sektör olmaktadır. Bu durum ise otomotiv sanayii için umut verici beklentileri doğurmaktadır.