turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlı adliye teşkilatı: 1239 No'lu Edremit Şer'iye Sicili örneği

Altı asır üç kıtada hüküm sürmüş olan Osmanlı Devleti'nin genel bir tarihini yazmak için yine onlar tarafından tutulmuş olan arşivlerden faydalanmadan yazmanın mümkün olmadığını söylemekte bir bahis görmüyoruz. Bu arşivler arasında özellikle şer'iye sicilleri de ihtiva etmiş olduğu çeşitli bilgi ve malumatla dönemine ışık tutmaktadır. Bu minval üzere Araştırmamızın konusu olan 1239 No'lu Edremit Şer'iyye Sicili, yerelde Edremit genelde ise Osmanlı Devleti'nin toplumsal yaşam ve idari yapısı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Çalışmamızın konusu olan mezkur defter, ihtiva etmiş olduğu veriler açısından önemli malumatlar sunmaktadır. Edremit'in H. 1265- 1266 / M. 1849- 1850 tarihleri arasında meydana gelen siyasi, hukuki, içtimai ve toplumsal olaylar hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Özellikle Tanzimat sonrası bir defter olmasıyla Tanzimat fermanının getirmiş olduğu yenilik ve değişimlerin taşraya yansımasını açık bir şekilde göz önüne sermesi cihetiyle araştırmacılar için ayrıca bir önem taşımaktadır. Ayrıca çalışmamızı dört bölüme ayırdık. Ana başlık ve birinci bölümde; Genel Bilgiler, Osmanlı Devleti'nde Adli Teşkilat Oluşumu, İslam Yargı Sisteminde Kadıların Yardımcıları. İkinci bölümde; Karesi Sancağının Edremit Kazası ve Şer'iye Sicil'leri. Üçüncü bölümde; 1239 No'lu Edremit Şer'iye Defterinin değerlendirilmesi. Dördüncü bölümde; (Hicri 1265- 66 Miladi 1849 -50) 1239 No'lu Edremit Şer'iye Sicilinin transkribi ile ilgili çalışma yaparak tamamladık. Defterde elde edilen bilgiler, ilgili konularda yazılmış olan çalışmalarla desteklenerek zenginleştirilmeye çalışılmıştır.
Sadrazam İbrahim Sarim Paşa'nın hayatı ve faaliyetleri: 1801-1854

Bu çalışmanın konusunu Tanzimat dönemi devlet adamlarından Sadrazam İbrahim Sarim Paşa'nın (1801-1854) hayatı ve siyasi faaliyetleri oluşturmaktadır. İbrahim Sarim Paşa, çocukluğunda aldığı iyi eğitimin ardından Divan-ı Hümayun Kalemine girmiş ve kısa sürede yükselerek gerek merkezde gerek yurt dışında önemli görevler almıştır. Ardından bürokrasideki en yüksek makam olan sadarete getirilmiştir. Sadaret görevinin ardından Bursa ve Trabzon valiliği yapan Sarim Paşa, Trabzon valiliğinden azledildikten kısa bir süre sonra vefat etmiştir.
XVI. yüzyılda Osmanlı-İspanya ilişkileri

Kuruluşundan itibaren hızla yükselişe geçen Osmanlılar, İstanbul'u feth etmeleriyle bir imparatorluk imajını kazanmaya başladıktan sonra, devletler arası ilişkilerde yön tayin edici olma özelliğini de edindiler. Osmanlıların yükselişine paralel olarak Akdeniz'in en batı ucunda yer alan İspanya Krallığı'nda, yarımadanın alışılagelmiş bölünmüşlük geleneğinden sıyrılarak, 1469'da birleşti ve uzun vadede, gerek Amerika kıtasına gerekse Akdeniz ve Kuzey Afrika topraklarına nüfuz edebilme imkanı buldu.. Öyle ki, XVI. yüzyılın son yirmi yılına gelindiğinde, her iki imparatorluk da, başka meselelerle uğraşmak için aradaki rekabetten uzaklaşıp, aynı anda kendi kabuklarına çekilmişlerdir. Türk-İspanyol ilişkilerinin başlangıcını geç orta çağlara kadar götürebiliriz. Zira Bizans'ın çağrısıyla Anadoluya gelen Katalan kumpanyası bir süreliğine burada paralı asker olarak görev yapmış ve Batı Anadolu'da Türklere karşı savaşmışlar, ancak daha sonra Mora yarımadasına çekilerek, bir süre daha, ancak bu kez, Türklerle Venediklilere karşı müttefik olmuşlardı. Türk-İspanyol ilişkilerinin bir diğer vechesini de XVI. yüzyıla damgasını vuran İtalyan savaşları oluşturacaktır. Kökenleri, Sicilya ve Napoli Krallıkları üzerinde Fransız-Aragon mücadelelerinin yaşandığı geç orta çağlara kadar uzanan bu savaşlar XVI. yüzyılda farklı bir istikamette seyredecektir. Bu savaşların ikinci safhasında, I. Fransuva'nın, Avrupa'nın en büyük gücü olan Habsburglar karşısında sığınacağı tek kapı Osmanlı devleti olmuştur. XVI. yüzyılda fasılalarla sürecek olan bu savaşlara Osmanlılar Fransızların müttefiki olarak katılmakla birlikte, V. Karl'ın İtalya'daki İspanyol mülklerini sürekli tehdit ediyolardı. Son olarak, İspanyolların, yeniden fetih politikasını tamamladıktan sonra nüfuz ettiği bir diğer bölge de Kuzey Afrika toprakları olmuştur. XVI. asrın hemen başlarında bölgedeki stratejik noktaları ele geçirmiş olmaları, gelecekteki Osmanlı-İspanyol ilişkilerinin bir diğer yönünü teşkil edecekti. Barbaros kardeşlerin Cezayir'e yerleştikten sonra, başta İspanyollar olmak üzere, Hıristiyan gemilere verdiği zararlar, Barbaros Hayreddin Paşa'nın Osmanlı himayesine girmesinden sonra da, aynı şekilde, devam edecektir.
Osmanlı devletinin kuruluşunda Ahiler ve Ahilik kurumunun rolü

Ahilik Kurumunun temeli XIII. yy'da Ahi Evran tarafından Anadolu'da atılmıştır. Ahilik; temel ilkeleri, değerleri ve amaçları ile insanı ele alıp insana değer veren ve insanı ön plana çıkaran bir teşkilattır. Ahiliğin Anadolu'da kurulup kök salmasında öncü olan Ahi Evrandır. Ahi Evran insanları birbirinden farklı mesleklere yönlendirerek göçebe Türkmenlerin yerleşik yaşama geçmesini sağlamıştır. Ahiliğe girenlerin bizzat eğitimleri ile ilgilenmiş ve bu eğitim birbirinden farklı alanlarda olmuştur. Ahlaki tutum ve davranışların da bireye aktarılmasında öncü olmuştur. Mesleki hayatlarını da tıpkı yaşam tarzlarında olduğu gibi ahlaki tutum ve davranışlara göre sürdürmüşlerdir. Ahiliğin esası; eline, diline ve beline sahip olmaktır. Ahiler hep bu dünyada iken ahiret hayatını kazanma gayesi düşüncesinde olmuşlardır. İşte bu yüzdendir ki Kardeşlik, yiğitlik ve cömertlik gibi temel değerleri olan Ahilik kurumu; Anadolu'nun Türkler tarafından vatanlaştırılmasında ve Osmanlı Devletinin kurulmasında önemli bir rol oynamıştır.'Osmanlı Devletinin Kuruluşunda Ahiler ve Ahilik Kurumunun Rolü' adlı çalışmamızın amacı, Osmanlı Devletinde özellikle Osmanlı Devletinin kuruluş sürecinde Ahilik ne derece etkili, etkili mi değil mi, bu durumun tespitini yapmak idi. Hazırlanan bu çalışma neticesinde Ahilerin Osmanlı Devletinin kuruluşunda ve yönetim mekanizmalarının oluşumunda inkar edilemez bir öneme sahip oldukları tespit edilmiştir.
Osmanlı ilmiye teşkilatı araştırmalarında kullanılabilecek temel kaynaklar

Osmanlı Devlet Teşkilatlanmasının en önemli unsurlarından olan İlmiye Teşkilatı ve bu teşkilatın temel kaynaklarının incelenmeye çalışıldığı bu çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İlmiye Teşkilatı'nın genel yapısı ve mensupları hakkında bilgi verilirken, İkinci bölümde ise tezimizin temel problemi olan Osmanlı İlmiye Teşkilatı'nın tam manasıyla anlaşılabilmesi için hangi kaynaklara başvurmamız gerektiği sorusundan hareketle, bu teşkilat hakkındaki ana kaynaklar tanıtılmaya çalışılmıştır. İlmiye Teşkilatı; medreseden icazetle mezun olup eğitim, hukuk, fetva ve başlıca dini hizmetleri yürüten Müslüman ve de büyük çoğunlukla Türklerden oluşan bir müessesedir. Şeyhülislam, Kadı, Kazasker, Müderris, Nakibüleşraf gibi birçok mensubu bulunan bu teşkilat, Osmanlı Sultanları ve Osmanlı tebaası tarafından büyük itibar görmüş, toplumda her zaman ayrıcalıklı konuma sahip olmuşlardır. İlmiye hakkında kapsamlı bilgileri elde edebileceğimiz kaynaklar arasında; teşkilat mensuplarınca resmi işlemlerin kaydedildiği defterler, bu şahıslar hakkında yazılmış biyografi eserleri, şakaik ve zeyiller, müstakil yazma eserler sayılabilir. Devlet teşkilatlanmasında gösterdiği titizliği, resmi işlemleri kaydetme ve arşivleme konusunda da gösteren Osmanlı'dan kalan zengin miras sayesinde, dünyanın en zengin arşiv potansiyellerinden birine sahip olan Türkiye'nin arşiv, kütüphane ve özel koleksiyonlarında araştırmacılar için ana kaynak durumunda sayısız belge mevcuttur. Çalışmamızda ana kaynakların tarih araştırmalarındaki önemi vurgulanarak, bu kaynaklar ayrıntılı olarak tanıtılmaya çalışılmıştır.
II. Meşrutiyet Dönemi'nde siyasİ sürgünler (1908-1918)

Osmanlı idaresi, bilhassa II. Abdülhamid devrinde bir cezalandırma yöntemi olarak sürgüne sıklıkla başvurmuştur. Tehdit telakki edilen pek çok kimse sadakatsizlik, muhaliflik, muzır neşriyatta bulunmak ve muzır fikirlere sahip olmak gibi gerekçelerle sürgüne gönderilmiştir. Sürgün cezasından murat, menfinin merkezden uzaklaştırılması ve menfasında ıslah-ı nefs etmesidir. Bu beklenti çoğu zaman gerçekleşmemiş, sürgüne gönderilenlerin muhaliflikleri keskinleşmiştir. Jön Türk hareketiyle bağlantılı sürgünler muhalefeti kurumsallaştırmış, dinamik bir hüviyete kavuşmasını sağlamıştır. II. Abdülhamid döneminde sürgüne gönderilen Jön Türkler, meşrutiyetin iadesiyle birlikte İstanbul'a dönmüşler, meşrutiyetin iadesi hareketinde fikri bağlamda kısmi etki haricinde- dahilleri olmasa da kendilerini 'kahraman-ı hürriyet' görmüşlerdir. Mağduriyetlerini öne sürerek birçok talepte bulunmuşlar, talepleri yeterince karşılanmayınca İttihadçılara karşı muhalefete başlamışlardır. Tensikat ve Tasfiye-i Rüteb-i Askeriye gibi kanunlar, devr-i sabık ricaline yönelik muameleler, başta Jön Türklerin İttihad ve Terakki Cemiyeti'nden memnuniyetsizlikleri, matbuatta serbestiyet neticesinde yürütülen siyasi tartışmalar, toprak kayıpları vs. toplumun aşırı siyasileşmesiyle büyük huzursuzluklara yol açmıştır. Meşrutiyet hükumetleri de huzursuzlukların def'i için Abdülhamid uygulamalarını andıran bir politik tavırla hükumete, meşruti idareye, Cemiyet'e vs. muhalif olduğu düşünülen pek çok kimseyi sürgün başta olmak üzere çeşitli cezalara çarptırmıştır. 31 Mart ve Mahmut Şevket Paşa'nın katli gibi kritik hadiselerden sonra sert tedbirler alınmıştır. İdareten ya da Divan-ı Harb-i Örfi kararıyla çok kimse toplu olarak sürgün edilmiştir. II. Abdülhamid, 'sisteme dahil etme siyaseti' güderek memuriyet vermek suretiyle de sürgün cezası uygulatmış, menfi şahısları memuriyetle sistemin içerisinde tutmak istemiş, bu suretle menfinin 'ıslah-ı nefs' etmesini beklemişti. Meşrutiyet hükumetleriyse bunu tercih etmemiş, genellikle tasfiye metoduna başvurmuştur. Bu çalışmada, II. Meşrutiyet dönemindeki siyasi çekişmelerin bir sonucu olan siyasi sürgünlerin; sürgün gerekçeleri, sürgün yerleri, menfalara sevkleri, menfilerin hükumetlerden talepleri, iktidarın menfilerden beklentileri, menfilere yönelik çıkartılan aflar, menfilerin menfalarındaki hayatları ve menfilerin muhalif oluşumlar içerisindeki yerleri üzerinde durulmaktadır.
An ayan family in Uşak: Paşaoğulları Hanedanı

Bu araştırmanın amacı, Uşaklı Paşaoğulları ailesinin tarihini ortaya çıkarmaktır. Böylelikle Paşaoğulları ailesi örneğinde, Osmanlı'da 18. yu zyıldan itibaren ortaya çıkan ve genellikle ayan olarak bilinen yerel gu çlerin durumu hakkındaki bilgilerimize katkı sağlanacağı du şu nu lmu ştu r. Paşaoğulları ailesi Osmanlı u lkesininçeşitli bölge ve şehirlerinde ortaya çıkan ayan ailelerinden biridir. Araştırmanın temel argu manı, orta ölçekli bu yu klu kte olan Paşaoğulları'nın hakkında bilgiedinebildiğimiz ilk u yesinin ayanlık su recinin genel eğilimlerine uygun olarak devletkadrolarına katılması ve bu yolla elde ettiği gu çle Uşak'ta ailesini dikkate değer bir noktaya getirmesidir. Ancak kendine yer bulduğu kadro, siyasal kararmekanizmalarıyla çok yakın ilişkide değildir.
Safevi- Kürt ilişkileri

Safevi-Kürt ilişkileri 1501 tarihinde Safevi Devleti'nin kuruluşuyla başlayıp 1736 tarihinde yine Safevi Devletinin yıkılışıyla son bulmuştur. Bu ilişkiler her dönemde farklı olsa da iki buçuk asra yakın bir süreyi kapsamakta olup gerek Safevilergerekse de Osmanlı devleti için önemli sonuçlar meydana getirmiştir. Safevi-Kürtilişkileri'nin 1501- 1576 yıllarını kapsayan bu çalışmada giriş kısmını takiben üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 'Safevi-Kürt İlişkilerinin Tarihi Arka Planı' adlı bölüm ile her biri hakkındaki bilgileri açıklamaktadır. İkinci kısım Şah İsmail'inbaşka bir ifadeyle Safevilerin Kürtlerle ilk ilişkilerine dair meselelere ve Çaldıransavaşı sonrası değişen koşullara açıklık getirilmiştir. Onu müteakip Şah Tahmasbdönemi değişen koşullar ve bu koşullara bağlı değişen Safevi siyasetine ilişkin bölüm ile son bulmaktadır.
1699 yılı Mekke Surre defterleri transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Surre, kelime olarak 'kese', terim olarak da 'Haremeyn' yani Mekke ve Medine ahalisine dağıtılmak üzere hususi bir törenle gönderilen para ve çeşitli armağanlar anlamına gelmektedir. Osmanlı padişahları ''Hadimü'l-Haremeyn'' sıfatıyla kutsal topraklara her yıl hac mevsiminden önce 'surre' adı verilen hediyeler göndererek burada yaşayan insanların ve yöneticilerin gönüllerini kazanmaya ve buraların refahını arttırmaya çalışmışlardır. Osmanlı Devleti'nden önce de bu anlayışla: Abbasi, Memluk, Fatımi ve Eyyübi devletleri de surre olarak nitelendirilebilecek çeşitli hediyeleri dönem dönem Haremeyn'e göndermişlerdir. Ancak her yıl ve düzenli olarak kutsal topraklara surre gönderen ve bunu bir sisteme oturtan tek devlet Osmanlı Devleti olmuştur. İlk kez Osmanlılarda Yıldırım Bayezid döneminde (1389-1402) kutsal topraklara surre gönderilmiş, daha sonra I. Mehmed (1403-1421), II. Murad (1421-1451), Fatih Sultan Mehmed (1451-1481) dönemlerinde bu usul devam etmiştir. II. Bayezid dönemine gelindiğinde ise surre göndermek devletin adeti haline gelmiştir. I. Selim dönemiyle Hicaz, Osmanlı topraklarına dahil olduktan sonra her yıl düzenli olarak, bir sistem dahilinde, devlet erkanının da katıldığı törenlerle surre gönderilmiş ve bu usul devletin yıkılışına kadar sürmüştür. Bu çalışmada 1110 Hicri/ 1699 Miladi tarihinde Mekke'ye gönderilen surreler ve bu surrelerin kayıtlarının tutulduğu defterler ele alınmıştır. Bu defterlerdeki bilgiler ışığında dönemin Mekke'sinin sosyal ve ekonomik durumu hakkında çıkarımlar yapılmaya çalışılmıştır.
Osmanlı Kudüs'ünde devlet ve toplum (1798-1841)

Müslüman, Hıristiyan ve Yahudilerce kutsal kabul edilen Kudüs şehri, M. Ö. 4000'li yıllara kadar uzanan kadim bir tarihe sahiptir. Bu dinlere mensup devletlerin Kudüs'teki farklı dönemlere ait hakimiyetleri şehirde üç dine ait kutsal mekanların oluşmasına zemin hazırlamıştır.1517'de Osmanlı hakimiyetine giren Kudüs'te devlet tarafından gerçekleştirilen çeşitli imar faaliyetleri şehrin yaşam kalitesini yükseltmiştir. 1917'ye kadar süren bu hakimiyet süreci içerisinde Kudüs için kırılma noktalarından biri Fransızların 1798 Mısır işgaliyle başlayan ve 1841'de Kavalalı Mehmed Ali Paşa isyanının sonlandırılmasına dek devam eden süreçtir. Vehhabi ve Yunan isyanları gibi devletin farklı bölgelerindeki sıkıntıların bu zaman diliminde ortaya çıkması farklı milletleri bir arada barındırmasından dolayı Kudüs'ün bu olaylardan dolaylı yoldan etkilenmesine sebep olmuştur. Osmanlı Devleti'nin 1798- 1841 yılları arasında Kudüs'te uyguladığı siyaseti konu edinen bu çalışmada; yaşanan siyasi olaylar ve idari değişiklikler, devletin Müslümanlara yaklaşımında öne çıkan faaliyetler, devletin gayrimüslimlere tanıdığı haklar ve halkın devletle olan irtibat yolları incelenmiştir.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde on yıl: Bir filori defteri ışığında harcamalar ve Rumeli güzergahı

Bu çalışmada, Kanuni Sultan Süleyman devrine aid takriben on yıllık kayıtları (1538-4548) ihtiva eden bir İç Hazine defterinin neşri ve içeriğinin değerlendirmesi ele alınmıştır. Defterin bize verdiği bu kıymetli bilgilerle Sultan Süleyman'ın İç Hazine'deki parayı neye harcadığının ve padişahın yakınında olup in'am alanların kimler olduğunun açığa kavuşturulması hedeflenmiştir. Üç temel bölümden meydana gelmiş bu çalışmada, birinci bölümde Kanuni Sultan Süleyman devrinin 1538- 1548 yılları arası siyasi gelişmeleri göz önüne alınarak Estergon seferinin menzilleri verilmiştir. İkinci bölümde Filori Defteri'nde yer alan kayıtlar tasnif edilip devrinin diğer kaynakları ile desteklenerek değerlendirmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise defterin metni günümüz harflerine aktarılmıştır. Son olarak araştırmacıların bu defterdeki muhtelif kayıtlardan faydalanmasını kolaylaştırmak maksadıyla analitik bir indeks hazırlanmıştır.
Seyyid Ali Efendi'nin Fransa sefareti (1797-1802)

Osmanlı Devleti Avrupa'da daimi elçi bulundurmaya 18 yy.'ın sonunda başlamıştır. O zamana kadar böyle bir ameli gerekli görmeyen Osmanlı Devleti bu dönemden sonra mütekabiliyet esaslarını daha çok gözetmeye başlamıştır. 1792 yılında Yusuf Agah Efendi'nin Londra'ya daimi elçi olarak gitmesi üzerine Fransızlar, yoğun bir ısrarla Paris'e bir daimi elçi gönderilmesini talep etmiştir. Daha önce Maliye'de görev yapmış Moralı Seyyid Ali Efendi, 1797 yılında ikamet elçisi olarak Paris'e gönderilmiştir. 3 yıl olarak öngörülen bu ikamet süresi, Fransa'nın Mısır işgali neticesinde 5 yıl ve 6 ay sürer. Mısır meselesini sonlandıracak Amiens Barışı'na murahhas olarak tayin edilmişse de sonradan yerine Galip Efendi görevlendirilmiş ve Seyyid Ali Efendi İstanbul'a dönmüştür. Bu tezde Seyyid Ali Efendi'nin bilinen sefaretnamesi el yazması nüshalar edisyon kritik yapılarak transkribe edilmiş ve notlar eklenmiştir. Ali Efendi'nin sefaret süreci döneminin Fransız basınından, Osmanlı ve Fransa arşivlerinden faydalanarak araştırılmıştır. Böylece sefaret dönemi objektif bir şekilde aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Türk, İspanyol ilişkileri çerçevesinde Ahmed Vasıf Efendi'nin İspanya elçiliği (1787-1788)

Devletlerarası ilişkilerin düzenlenmesinde, milli çıkarların korunması ve gösterilmesinde ve dış dünyadaki gelişmelerin takip edilmesinde diplomasi çok önemli bir faktördür. Osmanlı Devleti, dış diplomasi teşkilatını yani daimi elçilikleri oluşturuncaya kadar bu özellikleri zaman zaman değişik ülkelere göndermiş olduğu elçilerle sağlamaya çalışmıştır. Ahmed Vasıf Efendi'nin İspanya Elçiliği de bunlardan birisidir. 1768- 1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nda yaşanmış olan Çeşme Faciası ve Küçük Kaynarca Andlaşması'nın Osmanlı Devleti'nin hükümranlık haklarına ve toprak bütünlüğüne yönelik tahripkar sonuçları Osmanlı Devlcti'ni 18. asrın son çeyreğinde uluslararası ilişkilerde denge politikası izlemeye zorlamıştır. Ahmed Vasıf Efendi'nin 1787'deki ispanya Elçiliği hem 1782 tarihli Ticaret ve Tarafsızlık Andlaşması'nın teyidini sağlamak hem de Rusya ile tutuşacağı savaşın arefesinde İspanya'nın dostluğuna doymuş olduğu ihtiyaçtan kaynaklanıyordu. Ahmed Vasıf Efendi'nin yaklaşık onbuçuk ay süren elçiliğinin sonunda ortaya çıkan sefaretname, genel sefaretname türünden olup o tarihe kadar İspanya'ya yönelik ilk ve tek sefaretname olma özelliğine de sahiptir. Bu tez Ahmed Vasıf Efendi'nin seyahati, İspanya'ya dair görüş ve izlenimleri; özellikle İspanya'daki askeri, mali, politik, idari kurum ve teşkilatlar ile İspanya'nın sosyo-kültürel hayatına dair görüşlerini aktardığı İspanya Sefaretnamesi'ni detaylı bir şekilde incelemektedir. VII
A Comparative study of sharecropping system throughout the ages in the Ottoman Empire

Osmanlı İmparatorluğu'nda ortakçıların statüsü tarih boyunca değişmiştir. İmparatorluğun klasik döneminde fethedilen yerlerde ele geçirilen nüfus, padişaha veya yüksek rütbeli askeri sınıfa ait olan topraklarda ortakçı-kul olarak yerleştirilmiş olup hem ortakçı-kullar, hem de onların iskan edildiği toprakların statüsü özel bir karaktere sahipti. Ayrıca esirlerin ortakçı olarak yerleştirilmesi yanlızca saraya ait boş ve iskan edilmemiş topraklarda sarayı beslemek için kullanılan bir yöntemdi. Emek kıt olduğu için kullanılmayan bu araziler ortakçı- kullar tarafından işlenmekteydi ve bu topraklardan saray hazinesine sürekli bir gelir sağlanıyordu. Ortakçılık, klasik dönemde timar sahiplerinin kullanımı için verilen hassa çiftliklerde de kullanılmıştır. Hassa çiftliklerdeki ortakçılar kayıtlı veya kayıtsız köylülerden oluşmaktaydı. Hem klasik dönemde hem de on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda, Osmanlı İmparatorluğu'nda ortakçılık daha ziyade kullanılmayan toprakların tarıma açılmasıyla ilişkili olmuştur. Büyük çiftlikler, marjinal toprakların tarıma açılmasıyla oluştu ve bu topraklar çoğunlukla ortakçılıkla işlendi. Klasik dönemdeki ortakçı-kullar ve ortakçılığın analizi için ele alınan ana kaynaklar tahrir defterleri ve kanunnamelerdir. Onsekiz ve on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nda ortakçılığın kullanımı birçok faktörle ilgiliydi: Batı Anadolu ve Balkanlarda olduğu gibi tarımın ticarileşmesi veya pazar için üretim, işlenebilir toprakların genişlemesi, aşiretlerin ve göçmenlerin marjinal topraklara yerleştirilmesi, 1858 Arazi Kanunnamesi, toprak sahipliği şekilleri, ve toprak-emek oranı. Hem büyük toprak sahipleri hem de küçük toprak sahipleri arazilerini ortakçılık yoluyla işlemişlerdir. Dolayısıyla ortakçılığın sadece yarı-feodal tarımsal ilişkilere indirgenmesi zordur, çünkü ortakçılık basit meta üretimiyle de varolmaktaydı. İngiliz elçileri tarafından yazılan raporlar, on dokuzuncu yüzyılda ortakçılık çalışması için önemli kaynaklardandır.
I. Umumİ Müfettişlik'in kurulması ve faaliyetleri: 1927-1952

Osmanlı'nın son dönemlerinde ortaya çıkan umumi müfettişlik teşkilatı, Cumhuriyet'in ilk yıllarına da taşınmıştır. Cumhuriyet döneminin mahalli yapılanma-larından olan umumi müfettişlik müessesi 1927- 1947 yılları arasında işlevini sürdür-dü. Araştırma konumuz olan Birinci Umumi Müfettişlik, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun kalkınmasına çalışarak bölgede düzen ve asayişi sağlamak için yürür-lüğe konuldu. Ancak bölgenin aşiret yapısından dolayı istenilen amaca uygun çalış-malarda bulunamadı. Bu yüzden 01 .01.1948'de lağvedildi. Umumi Müfettişlik Teşkilatı, fiilen ortadan kaldırılmasına rağmen hukuken devam etti. Fakat DP tarafından 24.01. 1952 tarihinde de Umumi Müfettişlik Kanunu ve ekleri yürürlükten kaldırıldı.
Sahne kostümünde tasarım ve Osmanlı sarayını konu alan tarihsel oyunlarda kostüm analizi

Tiyatro oyununun dramatik aksiyona katkıda bulunan görsel öğelerinin başında kostüm gelmektedir. Tiyatro kostümümün tarihsel gelişimi, sahne giysisinin tarih boyunca kazandığı işlevleri ve taşıdığı özellikleri de gösterir. Batı Tiyatrosu'nda Antik Yunan döneminden günümüze kadar sahne kostümü, çeşitli değişimler geçirerek gelişmiştir. Kuramsal her yenilik, sanatta olduğu gibi tiyatro kostümünde de bir değişiklikle sonuçlanır. Türk Tiyatrosu'nun Batı Tiyatrosu'ndaki bu sanatsal değişimleri ve tiyatro kostümü gelişimini yaşamadığı görülür. XIX. Yüzyılda batılılaşmayla birlikte Türk Tiyatrosu'nda göstermeci anlatımdan benzetmeci anlatıma geçilmiştir. Türkler Batı Tiyatrosu'nu yabancı azınlıklardan izleyip onların oyunlarında gördükleri dekor ve kostümleri taklit etmişlerdir. Yabancı tiyatro toplulukları, Türkiye'den ayrılırken dekor ve kostümlerini buradaki topluluklara bırakmışlardır. Darülbedayi'nin kuruluşuyla birlikte, Muhsin Ertuğrul'un tiyatro tekniğine verdiği önemle karşılaşılır. Ancak bu dönemde bilinçli bir kostüm tasarımı yoluna gidilmemiştir. Yabancı kitaplardaki oyun fotoğraflarında görülen kostümlerin aynısı uygulanmıştır. 1940'lı yıllarda Devlet Konservatuarının kuruluşuyla birlikte, Akademi'den mezun olanların yurt dışında tasarım eğitimi aldıkları görülür. 1957'de İstanbul'da Akademi' de Tiyatro Dekoru ve Kostümleri Bölümü, 1960 ve 1970'lerde Tiyatro Bölümleri'nin açılışıyla tasarımcılar yetişmeye başlamıştır. Türk Tiyatrosu'nda rejisörlük eğitimi almamış çeşitli yönetmenler, dekor ve kostüm sanatçısını ve kendini geliştirme yoluna gidememiştir. Eleştiri mekanizmasının yetersiz işleyişiyle, değişen ve gelişen yüzyılımızda çağın gerisinde kalan kostüm tasarımcıları da yeni söylemler gerçekleştirememiş, atılımlar yapamamıştır. Tezin konusu içindeki, Osmanlı sarayını konu alan tarihsel oyunların tasarımlarındaki kostüm uygulamalarında hep aslına uygunluk anlayışı görülür. Seyircinin beynine yönelip yeni anlamlar kazanmasını sağlayan kostüm tasarımları yapılamamıştır. Bunun için öncelikle, sağlam bir dramaturgik çözümlemeden sonra yeni bir bakış açısıyla oyun yorumlanmalıdır. Yani oyunun dramatik yapısının ne demek istediği, kostümlerde biçim, renk ve doku kullanılarak anlatılmalıdır. v
Osmanlı son döneminde Trablusgarp vilayetinin sosyal ve ekonomik yapısı (1872-1911)

Bu çalışmada, Trablusgarp Vilayetinin Osmanlı yönetimindeki son 40 yıllık sosyal ve ekonomik yapısı incelenmiştir. Konu esas itibariyle üç ana başlıkta ele alınmıştır. Birinci bölümde bölgenin, vilayet merkezi haline gelmesinden savaş yıllarına kadar olan sosyal ve ekonomik yapısı incelenmiştir.(1872-1911) İkinci bölümde Türk-İtalyan ilişkileri çerçevesinde Trablusgarp Savaşından söz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise savaş sonrası bölgeden Anadolu'ya gelen göç hareketleri üzerinde durulmuştur. Konumuzu, Mebusan Meclisi Zabıt Ceridelerinden, dönemin Düsturlarından ve Osmanlı arşiv belgelerinden faydalanarak ortaya koymaya çalıştık. Bununla birlikte çalışmamızda diğer ikinci el kaynaklardan da yararlanılmıştır.