Yeşil binaların sosyal ve çevresel maliyetler üzerindeki etkisi ve genişletilmiş katma değer tablosu

Dünyanın enerji sorunu, kuraklık faciası ve küresel ısınma gibi çevrede yaşanan birçok problem her gün artmaktadır ve biz insanlar bu sorunların ana nedenlerinden birisiyiz, o yüzden sorunun büyümesini engellemek için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız. Yeryüzü, su altı ve hatta gökyüzü kaynaklara zarar vermeden kullanabilmek, mevcutta devam eden yanlış kullanım ve uygulamaları düzenleyerek, gelecek nesiller için doğal kaynakları aktarmalıyız. Bu çalışmada, sürdürebilir çevre dostu yeşil binaların inşaat maliyetleri ve kullanım süresince ortaya çıkan masraflar ve tasarrufları göz önünde bulundurarak, bina sakinleri ve çevrede yaşayanlar için doğrudan veya dolaylı faydaları inceleme ve yaratılan katma değerin hesaplanmasına yönelik bir yöntem sunulmuştur. Araştırmamızda bir yeşil binanın inşaatı için gerekli olan ek yatırım maliyeti, 25 yıllık bina kullanımında elde edilen tasarruf miktarıyla karşılaştırarak, üretici, tüketici ve çevre için karlı olduğunu ve bu karlılığın standartlarla orantılı olduğunu bulunmuştur. Genişletilmiş Katma Değer Tablosu, şimdiye kadar muhasebede görünmeyen boyutların hesaplanabilmesi ve bunları tek bir muhasebe tablosuna dahil ederek muhasebe alanına önemli bir katkı sağlamaktadır. Bu bakış açısı, organizasyonların daha kapsamlı bir performans sergilemeğe yardımcı olur ve örgütsel ve sosyal değişim için yeni olanaklar sunar. GKDT muhasebe alanındaki yerleşik gelenekleri kabul eder, ancak aynı zamanda daha sürdürülebilir bir toplumu besleyen muhasebe uygulamalarında uygulanabilir değişiklikler hedefleyen zarfı zorlar. Ekonomik, sosyal ve çevresel faktörleri farklı organizasyon türleri, zaman boyutları ve bağlamları için geçerli bir formatta bütünleştirerek sosyal muhasebe alanında önemli bir ilerleme sağlar. Bu tez çalışmasında resmi istatistiksel veriler üzerinde yapılan incelemeler ve önerilen metotlarla, yeşil binaların olası tasarrufları, farklı paydaşlar açısından değerlendirmiş olup, potansiyel kazanç miktarları katma değeri tablolarına işlenmiştir. Birinci bölümde sürdürebilirlik kavramına değinip, çevresel muhasebenin gereksinimi, amacı ve çıkarlarını açıklıyoruz. Bunun için sürdürebilir gelişme hedefleri arasında, yeşil binaların pozisyonu ve Türkiye'deki durumu gösterilmiştir. İkinci bölümde yeşil bina kavramı ve tarihçesine kısa bir bakışın ardından, enerji ve su kullanımı verimliği, yaşam kalitesinin yüksekliği ve atıkların azaltması gibi faydalarını incelenmiştir. Bir yeşil binanın yaşam döngüsünü, sertifikasyonu ve uluslararası standartları tanıtılmıştır. Türkiye'de Aralık 2014 yılında yürürlüğe giren sürdürülebilir yeşil binaların belgelendirilmesine dair yönetmelik ve uygulama yöntemlerine değinerek, son zamanlarda en çok tercih edilen sertifikasyon metodunun tipleri ve farkları açıklanmıştır. Amerika'da bulunan bir yeşil bina örneği incelenerek, enerji ve su tasarrufu için yapılan yöntem ve inşaatta kullanılan malzeme çeşitlerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde yeşil bina muhasebesi için gereken veriler ve istatistikleri resmi kurumlar ve merkezlerden alarak, Türkiye'de yeşil binaların çevresel muhasebesi ele alınmıştır. Bu doğrultuda yeşil binaların tasarruf miktarlarının öngörüsü ve 25 yıllık değerini metrekare bazında hesaplayarak, birim alanına düşen masraflar ve olası tasarrufları hesaplıyoruz. Böylece farklı birimlerde olan tüketim değerlerini tek bir değer olarak çevirmiş oluyoruz. Dördüncü bölümde katma değer ve genişletilmiş katma değeri kavramlarını tanımlayarak yeşil binalarda uygulamasına bir yöntem öneriyoruz. Bu amaçla, üçüncü bölümde yaptığımız maliyet hesaplamalarını kullanarak, Türkiye'deki mesken ve ofis kullanımlı binalarda, yeşil bina muhasebesi uyguluyoruz. Bunun için iki farklı ölçekte, farklı tiplerde yeşil bina örneği işlenmiştir. Aynı zamanda büyük çapta fayda ve maliyeti görebilmek için, kentsel dönüşüm projesinde yeşil bina inşaatı varsayımı yaparak, ülke bazında olası tasarruf miktarları elde edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada, yeşil binaların getirileri ve faydalarının finansal boyutunu inceleyerek, bu faydaların yeşil standartları esasında yapılan ilave inşaat maliyetlerine göre, daha yüksek olduğunu ve farklı paydaşlar için faydalı ve verimli olacağını gösteriyoruz. Bu çalışma sonucunda inşaat firmaları ve devlet kurumlarının kullanabilecekleri bir hesaplama metodu farklı örneklerle sunulmuştur. Bu metodu kullanarak, yeşil bina piyasasında daha doğru mali tabloların hazırlanması ve neticesinde pazarlama ve rekabet gücünün artması için bir araç sağlanmış olacaktır.