Cumhuriyetin eğitimde öncü kurumlarından biri: Türk eğitim derneği(1928-2013)

Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa, 1 Kasım 1925 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılış konuşmasında, özel eğitim kurumlarının önemine değinmiş ve bu kurumların bir an önce kurulabilmeleri için maddi durumu iyi olan vatandaşları ve özel girişimcileri göreve çağırmıştır. Bu direktif sonrasında devleti kuran Kadro girişimlere başlamış, 31 Ocak 1928 tarihinde Cumhurbaşkanlığının koruması altında hususi ve milli bir eğitim kurumu Türk Maarif Cemiyetini kurmuştur. Bu tarihten sonra hayat bulan kurum ülkenin her bölgesine ulaşmak için yürürlükte olan 1908 Cemiyetler Kanunu'na göre şubeler, temsilcilikler açmıştır. Bu şube ve temsilciliklerin çalışmaları ile yeni okullar ve yurtlar açılmış, her türlü eğitim öğretim faaliyeti gerçekleştirilmiş, basın ve yayın yolu kullanılarak dönemin şartlarına göre tüm vatandaşlara eğitim rehberliği yapılmıştır. Cemiyet, kurulduğu günden itibaren bir sivil toplum kuruluşu niteliği taşımış ve özellikle zeki, bilgili, ahlaklı Türk çocuklarına maddi eğitim desteği sağlayan, Türk milli eğitimine kültürel ve bilimsel katkı yapan köklü bir özel eğitim kurumu haline gelmiştir. Türk Maarif Cemiyeti, 1928 yılından 1946 yılına kadar bu ad altında devam etmiş, 1946 yılından sonra ise 'Türk Eğitim Derneği' adını almıştır. Adı değişen bu kurum günümüze kadar eğitim faaliyetlerine ara vermeden devam etmiştir. Askeri müdahaleler gibi ülkenin içinde bulunduğu zor zamanlarda Dernek ayakta kalabilmek için devletin kanunlarına sıkı sıkıya bağlı kalmış ve yaşanan ekonomik sıkıntılar da ise yeni gelir yöntemleri bularak küçülme veya kendine bağlı kurumların adını değiştirme yoluna gitmiştir. Ekonomik sıkıntısı bulunmadığı zamanlarda yatırımlarına devam ederek büyümüştür. Ülkede eğitim imkanından uzak tüm Türk çocuklarına eşit bir şekilde yaklaşan Dernek, özellikle kurumun tüzüğünde yer alan 'fakir, ihtiyacı olan ve zeki Türk çocuklarına eğitim imkanı sunma' maddesine istinaden her türlü yardım ve desteği sağlamıştır. Bu anlamda burs ve ücretsiz yurt imkanı sunmuştur. Öğrencilere burs sağlamak amacıyla uluslararası dernek ve vakıflarla işbirliğine gitmiştir. Amerika'da bulunan Türk Eğitim Vakfı ve İsviçre'de bulunan İSTEK Vakfı işbirliği yapılan vakıflar arasında olmuştur. Dernek öğretim açısından Milli Eğitim Bakanlığının kanun, yönetmelik, yönerge ve ders programlarını uygulamıştır. Farklı olarak yabancı dil eğitimine ağırlık vermiştir. Bunun için ülke dışından yabancı öğretmenler de kurum bünyesinde çalıştırılmıştır. Eğitim öğretim işleri için Dernek, basım-yayın faaliyetlerini aktif bir şekilde kullanmıştır. Ders kitapları-defterler-yıllıklar basmış, pedagoji çevirileri yapmış, tarih yayınları çıkarmış ve yayınlardan bazılarını kar amaçlı satmıştır. Bu değişik çalışmalar nedeniyle de farklı bir kurum kültürü oluşmuştur. 1943 yılında kendi öğrencilerinin çabalarıyla ilk defa Mezunlar Derneği kurulmuş, adları ve yapıları zaman içerisinde değişmiş olsa da adı geçen mezun dernekleri günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir. Bunun yanında Ankara Koleji Spor Kulübü kurulmuş, kulüp ülkede spor alanında sayısız başarıya imza atmıştır. 2012 yılında dernek bünyesinde bir de üniversite kurulmuştur. Günümüze kadar modern eğitim kurumlarına sahip olan, eğitimde öncü ve çağdaş öğrenim çalışmaları yapan model bir eğitim kurumu haline dönüşmüştür. Türk Eğitim Derneği kurulduğu günden beri siyasetle herhangi bir bağı olmamıştır. Atatürk İlkelerine bağlı ve çağdaş çizgisini korumuştur. Tüm vatandaşlara ve özellikle Türk çocuklarına eşit bir eğitim imkanı sunmaya çalışmıştır.