turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İkinci Meşrutiyet ve Millİ Mücadele yıllarında Kürt-Ermeni ilişkileri

Ermeniler ve Kürtler, Osmanlı Devleti hakimiyetinde yüzyıllarca barış içinde yaşadı. 19. yüzyıl başlarından itibaren başta Amerika, İngiltere, Fransız misyonerler ve Rus ajanların bozgunculuk faaliyetleri ile ülkenin iç barışı bozulmaya başladı. Misyonerler tarafından açılan okullar, hastaneler ve yardım cemiyetleri vasıtasıyla Osmanlı Devleti'ni oluşturan unsurlar arasında milli duygular harekete geçirilmeye başlandı. Söz konusu sömürgeci devletler, çıkarlarını elde etmek için Kürtleri ve Ermenileri kullanma yoluna gitti. Bu amaçla çok sayıda dernek ve cemiyetler kuruldu. Kendilerine vaat edilen bağımsızlık hayaline kapılarak, misyonerlerle her türlü işbirliğini yaptılar. Ermeniler kurdukları cemiyetler ve derneklerle başta Doğu Anadolu olmak üzere ülkenin dört bir yanında terör faaliyetlerinde bulundu. 1878 yılında imzalanan Berlin Anlaşması ile Ermeni sorunu uluslararası bir boyut kazandı. Anlaşmanın 61. maddesiyle Osmanlı Devleti Ermenilerin yaşadığı bölgelerde ıslahat yapmayı ve Ermenileri, Kürtlere karşı korumayı kabul etmişti. Bu anlaşma Kürt- Ermeni ilişkilerindeki bozulmaların temelini teşkil etmektedir. 1894- 1895 Ermeni isyanları sırasında başta Rusya olmak üzere diğer Avrupa ülkelerine firar eden Ermeniler, 1908 yılında ilan edilen İkinci Meşrutiyet ile çıkarılan genel af ile geri döndüler. Dönen Ermeniler firar etmeden Kürtlere sattıkları arazileri haksız yere el konulduğunu bahane ederek tekrar talep ettiler. Kürt-Ermeni ilişkilerindeki sorunların başında arazi meselesi gelmekteydi. Bunun yanı sıra asayiş olayları, hırsızlık, eşkıyalık faaliyetleri, kız kaçırma olayları vardı. I. Dünya Savaşı yıllarında, Ermeni- Kürt ilişkileri daha da bozuldu. Ermeniler başta Ruslar olmak üzere tüm işgalci devletlerle işbirliği yaptılar. Ermeniler Rus ordusuna katılarak birlikte yaşadıkları Kürtleri katletmeye başladılar. Kürt aşiretlerinin bir kısmı Rus ajanlarının tesiriyle ya tarafsız kaldılar ya da bağımsız Kürt devleti kurma hayaline kapılarak Ruslarla işbirliği yaptılar. Fakat Kürt aşiretlerinin büyük çoğunluğu Osmanlı Devleti'nin yanında yer aldı. I. Dünya Savaşı Kürtler ve Ermenileri arasındaki ilişkileri tamamen bozulmasına neden oldu. Paris Barış Konferansı'nda başta Fransa, İngiltere, Amerika ve Rusya'nın bütün çabalarına rağmen Doğu Anadolu'da bir Kürt-Ermeni devleti kurulamadı. Ermenilerle aynı coğrafyada yaşayan ve nüfus olarak daha fazla olan Kürtler, Ermenilerin hakimiyetine girerek kurulmaya çalışılan Kürt- Ermeni devleti fikrine destek vermediler. Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele'de düşmana karşı, Türk kardeşleriyle birlikte mücadele eden Kürtler, sömürgecilerin planlarının amacına ulaşamamasında önemli rol oynadı.
19. yy Osmanlı Devleti'nde vergi uygulamaları: Niğde Sancağı Temettüat Defteri üzerine bir değerlendirme

Osmanlı Devleti'nde yönetimsel ve mali bunalım ilk olarak 16. yüzyılda kendini göstermiş ve etkileri derinleşerek 19. yüzyıla kadar devam etmiştir. Neticede 19. yüzyılın son çeyreği Osmanlı Devleti için sonun başlangıcı niteliği taşımıştır. Mali bunalımın kronikleşmesi devletin dağılmasına yol açmıştır. Bu bunalımın etkilerinin silinmesini sağlamak için, 19. yüzyılın ortalarında Tanzimat Fermanı ilan edilmiş ve ferman ile bazı reform uygulamaları da hayat bulmuştur. Temettüat Tahrirleri, mikro ölçekte bölgelerdeki hane-halkının sosyoekonomik durumuna ilişkin ayrıntılı bilgiler veren; emlak, arazi, hayvanat ve temettü üzerinden alınan vergilerin tek bir defterde tutulmasını sağlayan kayıtlardır. Çalışmanın konusunu Karaman Eyaleti, Niğde Sancağına bağlı Kalkanlı Kazası Bazirgan Karyesi ile Anduğu Kazasına bağlı Ortaköy Karyesinin temettüat defterleri oluşturmaktadır. Temettüat defterlerinde yer alan bilgiler ışığında, söz konusu kazalardaki gelir dağılımı ve göreli yoksulluk oranı tespit edilmiştir. Yapılan hesaplamalar neticesinde ilgili kazalarda, Gini Katsayısı 0,3477 ve göreli yoksulluk oranı ise % 24 çıkmıştır. Bu bağlamda vergi uygulamalarının, gelir dağılımda eşitsizliği tetiklediği ve regresif sonuçlar verdiği tespit edilmiştir.
Has Oda ve teşkilatı

Fatih Kanunnamesiyle kurulan Has Oda Teşkilatı içinde bulunan ağalar, padişahın özel hizmetleriyle ilgili vazifeler icra etmektedirler. Has Odalılar Padişahlık kurumuna sundukları sembolik hizmetler dışında padişahın hayatını korumakla da vazifelidir. Mevcutları yüzyıllar içinde 32'den 40'a ulaşmıştır. Enderun'un diğer sınıflarının aksine, bir nevi gedik sistemi uygulanarak içerden biri çıkmadan yeni bir ağa istihdam edilmemiştir. Bu sayede sayıları sabit kalmıştır. Padişahlık kurumunun kullandığı resmi bir mekan olan Has Oda, padişahın yazlık ve kışlık odalarını barındıran iki katlı bir yapıdır. Fatih döneminden itibaren yazlık köşklerin ve havuzun bulunduğu Mermer Sofa adeta yapının balkonu gibi kullanılmıştır. Enderun ile Harem Dairesi arasında bulunan Has Oda'nın ayrıcalıklı konumu, Yavuz Sultan Selim'in kutsal emanetleri İstanbul'a getirmesiyle aynı zamanda kutsal bir mekan olarak taçlanmıştır. Enderun'un en seçkin ağaları da bu seçkin ve özel padişah mekanının yanında özel daireler ve koğuşlar içinde yaşayarak, padişah ve kutsal emanetlerle ilgili vazifeler icra etmişlerdir. Devlet görevi için hazır olduklarına kanaat getirilince; padişahın, saray ve devlet erkanının katıldığı törenlerle saraydan çıkmaları kutlanmıştır. Topkapı Sarayı Arşiv belgeleri başta olmak üzere arşiv belgeleri, kronikler, seyahatnameler, minyatürler, resimler, tablolar, hazine eşyaları bu tezde bilgi kaynağı olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada Has Oda'nın mimari bölümleri, kullanımları, teşkilatlanmasıyla ilgili soruların cevapları aranmaktadır.
Macar mülteciler sorunu

XIX. Yüzyıl Avrupa'da ihtilaller asrı olarak kendisini gösterir. 1848- 1849 Macar ihtilali de bu ortamdan etkilenerek bulunulan coğrafyada yönetim değişikliği amacıyla ortaya çıktı. Macarlar Avusturya ile yaptıkları askeri mücadeleyi Rusya'nın da müdahalesi ile kaybettiler. Bu yenilginin ardından Macar ordusunun büyük kısmı kıyıma maruz kalırken devlet yöneticileri ve generaller savaş sonunda görevlerinden istifa ederek güvenli buldukları devletlere iltica edeceklerdir. Bu çalışma hem bu iltica faaliyetini ayrıntıları ile ele almakta hem de o dönem oluşan siyasi ortamı anlatmaktadır. Mülteciler meselesi adıyla karşımıza çıkacak olan bu konu Macar ihtilalcilerin mağlubiyetten sonra Osmanlı Devleti'ne iltica etmek istemeleri ve Bab-ı Ali'nin de bunu kabul etmesiyle başlamıştır. Osmanlı Devleti'nin mültecileri himaye etmesi Avusturya ve Rusya ile arasında siyasi aksamaların olmasına ve ilişkilerin gerilmesine neden olacaktı. İki devlet de ilticacıların iadesini içeren notalarla Osmanlı Devleti'ne isteklerini kabul ettirmeye çalışmışlardır. Osmanlı Devleti bu devletlerin saldırgan tutumlarına boyun eğmeyerek iadeyi kabul etmedi. Bab-ı Ali söz konusu devletler ile arasındaki ilişkilerin diplomatik olarak kesilmesine izin vermeyerek konuyu en makul şekilde çözme yoluna gitti. Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti'ne destek olması ile Bab-ı Ali bu konudaki sarsılmaz duruşu ve diplomatik dehasıyla mülteciler meselesini çözmeyi başaracaktır. Bunun için dönemin önemli devlet adamlarından biri olan dönemin Divan-ı Hümayun Amedisi Fuat Efendi St. Petersburg'a gönderilerek Çar ile bizzat görüşmüştür. Aynı tarihlerde Viyana Elçisi Kostaki Musurus Paşa Avusturya ile mülteci sorununu görüşerek Osmanlı Devleti lehine çözülmesini sağlamıştır. İngiltere ve Fransa'nın açık desteği ve Osmanlı devletinin mülteciler konusuna bakışının hassasiyeti sorunun çözümünü hızlandırmıştır. Mülteciler konusu Osmanlı Devleti'nin bu yüzyıldaki en önemli siyasi başarılarından biridir. Osmanlı'nın Avrupa'ya karşı izlediği denge siyasetinin zirve noktasını temsil eder.
Ahmed Vasıf Efendi ve Mehasinü'l-Asar ve Haka'iku'l-Ahbar'ı 1166-1188/1752-1774

Bu çalışmanın amacı, Vak'anüvis Ahmed Vasıf Efendi'nin hayatı ve Mehasinü'l-Asar ve Haka iku'l-Ahbar isimli tarihe dair eserinin h. 1166-1188/1752- 1774 yıllarını kapsayan döneminin tenkitli neşrini yapmaktır. Bu çalışma iki bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde, 'Ahmed Vasıf Efendi'nin Hayatı' başlığı altında doğumundan vefatına kadarki süreçte tahsili, Osman-lı-Rus ve Avusturya savaşlarında bazı idari ve diplomatik görevlerle cephede bulunması, vak'anüvisliği, matbaa ortaklığı, İspanya elçiliği, sürgüne gönderilmesi, idari görevleri ve reisülküttaplığı incelenmiştir. 'Muhtelif Yönleriyle Ahmed Vasıf' başlığı altında şahsiyeti, fiziki yapısı, edebi yönü tarih anlayışı, dönemin siyasi ve askeri yapısına dair görüşleri ve Avrupa'ya bakışı gibi konular ele alınmıştır. Vasıf'ın tarih başta olmak üzere edebiyata, ahlaka ve diğer konulara ilişkin telif veya tertip ettiği eserler, 'Ahmed Vasıf Efendi'nin Eserleri' başlığı altında incelenmiştir. 'Vasıf Tarihi'nin Hususiyetleri' başlığı altında ise, çalışmamıza konu olan 1166-1188/1752- 1774 yıllarını ihtiva eden Vasıf Tarihi'nin nüshalarının tavsifi, tarihindeki üslubu, kaynakları, tesirleri ve eserinin kaynak değeri ortaya konulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise, nüsha farklılıkları da gösterilmek suretiyle metin verilmiştir.
Osmanlı'da Tanzimat sonrasında iktisadi düşünce ve Namık Kemal

Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışmanın amacı; Namık Kemal'in İktisadi düşünce tarihimizdeki yerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda iktisadi düşüncenin ortaya çıkışı, iktisadi doktrinlerin tarihsel gelişimi, iktisadi düşüncenin Osmanlı fikir hayatında bulduğu yer ve Tanzimat sonrasında Osmanlı aydınlarının konuyla ilgili meydana getirdikleri fikirler alemine genel olarak değinildikten sonra Namık Kemal'in görüşleri aktarılmaya çalışılmıştır. Tezin birinci bölümünde İktisadi Düşüncenin Tarihsel Gelişimi Ve Osmanlı Devleti'ndeki Durumu ana hatlarıyla verilmeye çalışıldı. İkinci bölümde Namık Kemal'in iktisadi görüşleri anlatılmaya çalışıldı. Sonuç olarak bu çalışmada Namık Kemal'in iktisadi düşünce alanında dile getirdiği, diğer aydınlarla tartıştığı fikirlerini ortaya koyarak onun iktisadi düşünce hayatımızdaki yerini anlatmaya çalıştık.
214 numaralı Urfa Şer'iyye Sicilinin (H. 1287-1288/M.1870-1871) 163-436 sayfalar arası transkripsiyonve değerlendirmesi

Bu çalışma ile 214 Numaralı Urfa Şer'iye Sicili'nin (H. 1287 -1288/M. 1870 -1871) 163- 436 sayfalar arası transkripsiyonu ve değerlendirmesi yapılmıştır. Sicil'in analizi ile Urfa şehrinin idari, sosyal ve iktisadi tarihini aydınlatması amaçlanmıştır. Bu çalışma sonucunda, Urfa şehrinin demografik yapısı, hukukun işleyişi ve dini/etnik unsurlar hakkında bilgiler elde edilmiş ve farklı dinlere mensup kişilerin barış ve güven içerisinde yaşadıkları tespit edilmiştir. Müslümanlar ve gayr-iMüslimlerin hukuksal güvencelerden eşit ölçüde yararlandıkları ve farklı dinlere mensup kişilerin birbirlerine kefil ve vekil oldukları, borç ilişkilerine girdikleri belirlenmiştir.
Mülteciler meselesi 1849-1851

'Mülteciler Meselesi 1849 -1851' adlı bu çalışmada, Macar özgürlük Savaşı'ndan sonra, Macar ve Polonyalı ihtilalcilerin Osmanlı Devleti'ne ilticaları her yönüyle ele alınıp incelenmiştir. Osmanlı Hükümeti, mültecileri sırf mağdur ve perişan oldukları için kabul edip onların hayatlarını güvence altına almış ve bu insanları büyük bir itina ve sadakatle muhafaza etmişti. Ayrıca devlet, mültecilere o dönemde hiçbir Avrupa ülkesinin göstermediği ve gösteremeyeceği çarpıcı tolerans örneklerini de göstermişti. Babıali, bir taraftan mültecilere üstün misafirperverlik gösterirken, diğer taraftan da bu insanların iadelerini isteyen Rusya ve Avusturya'nın baskılarına göğüs germesini başarmıştı. Zikredilen devletlerin İstanbul'daki elçileri Babıali'ye ortak bir nota verip devletleri adına siyasi ilişkileri kesmeleri bile Babıali'nin bu konudaki tavrını değiştirememişti. Osmanlı Devleti'nin Rusya ve Avusturya'nın baskılarına kararlı bir şekilde karşı koyması sonuç vermiş ve adı geçen devletler geri adım atmak zorunda kalmışlardı. Gösterilen yoğun diplomatik çabalar sonucu, başta Kossuth olmak üzere, mültecilerin bir kısmı Kütahya'ya yerleştirilirken, Müslüman olanlar da Halep'e gönderilmiştir. Polonyalı mülteciler ise, Osmanlı Devleti'nin tahsis ettiği bir gemi ile Malta Adası'na gönderilmiştir. Devletin ortaya koyduğu bu tutum, dünya kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı. Osmanlı Devleti'ne iltica eden İhtilalcilerin önde gelenlerinden birçoğu din değiştirip Müslüman olmuşlardı. Din değiştiren bu insanlara, Osmanlı elit sınıfının en üst kapıları açılmıştır. Mesleklerinde profesyonel oldukları ve en iyi okullarda eğitim aldıkları göz önüne alındığında bu kişilerin, devletin değişik sahalarda yaptığı bazı reformlarda öncü rolü oynadıklarını rahatlıkla söyleyebiliriz, özellikle, Osmanlı Devleti'nde yeniden yapılanmanın başlangıcı olarak kabul edilen Tanzimat Fermanı'nın ilanından sonraki reform sürecine olumlu katkıda bulunmuşlardır.
Balkanlar'da kilise mücadeleleri (19. yy-20. yy)

Coğrafi konumu itibariyle Balkanlar, tarihi devirlerden beri önemli bir geçiş noktası olmuştur. Bundan dolayı tarih boyunca, çeşitli milletler buralara gelip yerleşmişler ve hakimiyet kurmak için çalışmışlardır. Osmanlılar'da öncelikle genişleme sahası olarak, Bizans'ı seçmiş ve bu çerçevede Balkanlar'a yönelik fetihlerde bulunmuşlardır. Osmanlılar'ın Balkanlar'a geçtiği dönemlerde Bizans, Bulgar, Sırp ve Rumen devletleri Balkanlar'da hüküm sürmekteydi. Osmanlı Devleti takip ettiği siyaset ile bu devletleri hakimiyeti altına almış ve bu süre içerisinde Balkanlar'ı adaletle yönetmiştir. Milliyetçilik rüzgarları ile Batılı devletler ve Rusya'nın kışkırtmaları sonucunda başlayan çete ve isyan faaliyetleri, Balkanları huzursuz bir ortama itmiştir. Balkanlarda Fener Rum Patrikhanesinin sürdürmüş olduğu asimile politikası çeşitli mücadelelere neden olmuştur. Bundan dolayı, Rum-Sırp-Bulgar ve Ulahlar arasında pek çok çatışma, çekişme ve başka olaylar yaşanmıştır. İttihat ve Terakki Partisi'nin hazırladığı Kilise Nizamnamesi ile bu milletler arasında birlik sağlanmış ancak bunun sonucunda Balkanlar Osmanlı Devi eti'nin elinden çıkmıştır.
Eskişehir Milli Ticaret ve Anonim Şirketi örneğinde Osmanlı milli iktisat politikaları

Birinci Dünya Savaşı boyunca Osmanlı Devleti Milli İktisat politikaları uygulayarak ekonomide Müslüman-Türklerin lehine düzenlemeler yapmaya çalışmıştır. Bu bağlamda kapitülasyonlar kaldırılmış, Duyun-ı Umumiye'nin hükümet lehine çalışması sağlanmış, gayrimüslim unsur tehcir edilmiş, yabancı sermaye denetim altına alınmış, yabancı şirketlerdeki yazışmaların Türkçe olmasına dair kanunlar çıkmıştır. Bu politikalara paralel olarak Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmış, İstanbul'da ve Anadolu'da kooperatifler, anonim şirketler ve bankalar açılarak Müslüman-Türk nüfusun ekonomideki etkinliği artırılmıştır.1877- 1878 savaşından sonra gelen göçler, demiryolunun ulaşması, pazar için üretim yapılması ile Anadolu'nun önemli bir şehri haline gelen Eskişehir Birinci Dünya Savaşı'nda bağımsız livaya dönüştürüldü. İttihat ve Terakki Hükümeti'nin savaş sırasında benimsediği Milli İktisat politikasına paralel olarak Eskişehir'de de şirketler kuruldu. Eskişehir Milli Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi eski Bursa Milletvekili Abdullah Sabri Bey öncülüğünde kurulan bir şirkettir. Şirket Eskişehir'de bayındırlık, tramvay ve elektrik projeleri üretti fakat savaş nedeniyle projeler hayata geçemedi. Cumhuriyetin ilanından sonra şirket Lületaşı Madeni Türk Anonim Şirketi ile birleşti. Milli İktisat politikaları umulduğu gibi Milli Burjuvazi oluşturma anlamında başarısız olsa da Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik politikalarının temellerini attı.
Yeniçeri Katibi Hasan Efendi'nin Tevarİh-i Cezİre-i Girid adlı eseri: Tahlil ve metin

Bu çalışmada, Yeniçeri Katibi Hasan Efendi'nin 'Tevarih-i Cezire-i Girid' isimli yazma eserin tahlil ve metin çalışması yapılmıştır. Bu eserin iki nüshası bulunmaktadır. Bunlardan biri St. Petersburg The Institute of Oriental Manuscripts the Rusian Academy of Sciences'de 140. B. 1178 numarada kayıtlıdır. Diğer nüsha ise Topkapı Sarayı Kütüphanesi Y. 82 numarada kayıtlıdır. St. Petersburg nüshası 1197 (1783)'te, Topkapı Nüshası ise 1208 (1793) de istinsah edilmiştir. St. Petersburg nüshası, müellif nüshası olmamasına rağmen daha eski ve daha düzgün yazılmış olduğundan esas nüsha olarak alınmış ve Topkapı nüshasıyla da karşılaştırılması yapılmıştır. Eserin müellifi Hasan Efendi, Girit'in fethi sırasında adada bulunmamıştır. Fakat fetihten sonra 1682- 1697 tarihleri arasında adada katip olarak görev yapmıştır. Girit'te uzun süre görev yapmasından dolayı adanın fethiyle ilgili bu eseri kaleme aldığı sanılmaktadır. Müellif eserde, Girit'in fethiyle ilgili dönemin ana kaynaklarındaki bilgileri ya birebir aktarmış ya da kendi yorum ve değerlendirmelerine yer vermiştir. Eser, Akdeniz'in kontrolü ve güvenliği açısından önemli bir konumda olan Girit'e 1645 yılında yapılacak olan seferin hazırlıkları ile başlar. Adanın tamamının fethedildiği 1669 yılına kadar olan kara ve deniz savaşları, savaş sırasında yaşanan olaylar, fethedilen yerlerdeki kale ve şehirlerin durumu, savaş sırasındaki yazışmalar, azil ve atamalar gibi olaylara gün gün yer verilmektedir. Ayrıca eserde, Kandiye'nin fethinden sonra Venedik ile yapılan anlaşma şartları, Kandiye Seferi sırasında şehit ve gazi olanların sayıları ve harcanan mühimmat miktarları yer almaktadır. Eserin son kısmını ise adanın Osmanlı hakimiyeti öncesi tarihinden bahseden müstakil bir bölüm oluşturmaktadır.
Senusİ tarikatı ve Osmanlı ilişkileri

Bu çalışma XIX. Yüzyılın sonlarında ve XX. Yüzyılın başlarında Müslümanlığı ve Osmanlı Devleti'ni esaret altına almaya çalışan Avrupa devletlerine karşı Osmanlı Devleti'nin Senusi tarikatı ile birlikte Kuzey Afrika'daki mücadelesini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve kaynakları açıklanmış, yöntemi ve çerçevesi belirlenmiştir. Birinci bölümde Muhammed b. Ali es-Senusi'nin hayatı, tarikatının ortaya çıkışı ile Afrika kıtası ve Muhammed Mehdi ile Senusiliğin Afrika içlerine doğru yayılışı hakkında bilgi verilmiştir. Senusilerin kurduğu zaviyeler ve yaşam biçimleri, Senusileri destekleyen Tebu ve Tavarık kabileleri anlatılmıştır. İkinci bölümde Osmanlı Devleti ile Senusi Tarikatı ilişkileri, Almanya, İngiltere ve İtalya'nın bölgedeki emelleri, Osmanlı devlet adamlarının Senusileri kendi yanlarına çekme gayretleri ve İtalya'nın bölgede yaptığı insanlık dışı katliamlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Seyyid Ahmed Şerif Senusi'nin kişiliği, Osmanlı Devleti'ne ve TBMM hükümetine karşı tutumu incelenmiştir. Araştırmanın sonuç bölümünde tezde ortaya konulan düşünceler genel olarak değerlendirilmiştir.
35 no'lu Antalya Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H.1309-1311)

XXXV No'lu Antalya Şer'iyye Sicil Defteri temel alınarak, Antalya şehrinin 1891 ve 1892 yılları arasında idari, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı değerlendirilmiştir. Osmanlı Devleti kurumlarının tarihsel süreç içerisinde geçirdiği değişiklikler ve dönemin koşulları ile birlikte XIX. yüzyılda Dünya siyasetindeki değişiklikler nedeniyle devletin içinde bulunduğu çözülme artmıştır. Bu dönemde gerileme ile birlikte Osmanlı yönetim mekanizması çözülmeye başlamıştır. Bu nedenle Tanzimat'tan sonra idari anlamda köklü yenilikler yapılmıştır. Nitekim XXXV No'lu Antalya Şer'iyye Sicil defteri kayıtları incelendiğinde 1891 ve 1892 yıllarında bu yeniliklerin Antalya şehrinin idaresine yansıdığı tespit edilmiştir. Bu dönemde Antalya'nın idari yapısı dahilinde adli yargıdan sorumlu olarak naib'i görmekteyiz. Ayrıca değişiklik ve yenilikler sadece yargıya değil aynı zamanda para piyasası, ürün fiyatları, kullanılan eşyalar, ailenin durumu, yerleşim yerlerinin düzenlenmesine de yansımıştır. Sosyal ve etnik bakımdan önemli topluluk olan yörük aşiretlerinin bu dönemde yaşadığı mahaller ve yörük kültürünün korunduğu Antalya'nın, tipik bir Osmanlı şehri özelliğine sahip olduğunu söylemek mümkündür.
Osmanlı son dönemi din eğitimi tartışmaları ve Cumhuriyete yansımaları

II. Meşrutiyet dönemi, getirdiği yenilikler, yaşanan olaylar ve farklı fikirlerin ifade edilmesine ve tartışılmasına yönelik sunduğu özgürlükçü havası ile zengin bir araştırma alanıdır. Tartışılan bu fikirler, sadece Osmanlı son dönemi için değil, aynı zamanda yeni kurulan Türkiye'nin üzerine bina edildiği temel düşünceleri de tespit etme adına önemlidir. Nitekim yeni Türkiye de hayat bulan pek çok uygulamanın izleri II. Meşrutiyet döneminde takip edilebilir. Bu fikirler, özellikle süreli yayınlarda tartışılma imkanı bulmuştur. Meşrutiyetin ilanı ile birlikte çok sayıda dergi yayın hayatına başlamış; bazıları kısa ömürlü olsa da bazıları Cumhuriyet dönemine kadar varlıklarını devam ettirebilmişlerdir. Bu anlamda süreli yayınlar hem toplumu etkileme amacı güden fikirlerin ortaya konduğu; hem de dönemin gündem maddelerinin tespit edilebileceği bir platform görünümündedir. Geleneksel eğitim sisteminin dini olarak nitelenmesi ve Batı kaynaklı düşüncelerde dine biçilen rol ve verilen önemdeki değişim, bu dönemin önemli tartışma konuları arasında din eğitiminin de bulunmasına neden olmuştur. Üstelik bu alan, Cumhuriyet'in ilk yıllarından günümüze kadar devam eden süreçte, eğitim alanındaki en önemli tartışma konularından biri olarak gündemdeki yerini de korumuştur. Bu tartışmaların ve uygulamaların anlam kazanması, bu uygulamaları oluşturan düşünce ve fikirlerin tespitine bağlıdır. Bu araştırma, geleneksel eğitim anlayışının yoğun olarak eleştirildiği, Batı kaynaklı pek çok düşüncenin çeşitli şekillerde tartışıldığı bu dönemin süreli yayınları üzerine yapılmış nitel bir çalışmadır. II. Meşrutiyet Dönemi'ndeki din eğitimi tartışmaları, bu tartışmaların eğitim açısından tahlili ve Cumhuriyet Dönemi ile olan etkileşiminin tespiti, araştırmanın temel problemi olarak belirlenmiştir. 'Amaç, önem, yetki ve sorumluluk, öğretmen ve yöntem' olarak beş ana tema çerçevesinde ortaya konan tespitler, Cumhuriyet dönemine yansımaları ile birlikte ele alınmıştır.
Miftah-ı Fenn-i Harp: İbrahim Rüşdi'nin kaleminden harp fenni ve teknolojileri

Ele alacağımız bu eser harp fenni ve teknolojisi konusunda çok önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Bu kitap. Osmanlı askeri düzenlemelerinin bir sonucudur. İkinci meşrutiyet döneminde orduda yapılan reformlar ders kitapları yazımını da etkilemiş ve bu konuda çalışmak isteyenleri cesaretlendirmiştir. İşte inceleyeceğimiz bu eser 1 mukaddime ve 4 bölümden oluşmuştur. Mukaddimede kitabın neden yazıldığı ve hizmet edeceği alanlar hakkında kısaca bilgiler verilmiştir. Yazar Mülazım Rüşdi İbrahim bu eseri yazmayı silah arkadaşlarına bir borç olarak addetmekte ve kurmaylık sınavı için bir eserin olmamasından şikayet etmektedir.1. Bölümde öncelik Osmanlı ordu Teşkilatına verilmiş ayrıca Rusya, Avusturya- Macaristan, İran ve Yunanistan, Sırbistan, Karadağ, Mısır Hidivliği gibi komşu ülkelerin askeri güçleri, coğrafi yapıları ve sistemleri hakkında ayrıntılı bilgiler de unutulmamıştır.2. Bölüm daha çok haritalar, coğrafya, yer şekillerinin harbe etkisi, ölçüler ve bu konuda kullanılan her türlü sistem ağırlıklıdır. Bu bölümde Arapça isimler ve terimler yoğundur.3. Bölüm barutun üretimi, ateşli silahların türleri, nasıl kullanılacakları ve bu fennin hususlarını ihtiva etmektedir. Ayrıca en son iki sayfasında büyük ve güçlü cedveller yeralmaktadır.4. Bölümde istihkam fenni, çeşitleri, kale, orman ve çeşitli yerlerin nasıl savunulacağı, kullanılan malzemeler incelenmiş ve araştırma sonuçları elde edilmiştir.
190 numaralı Mühimme Defteri'nin özetli transkripsiyonu ve değerlendirilmesi: H. 1203-1204, M. 1789-1790; sayfa 1-97

Osmanlı devletinde, merkezi teşkilatının en önemli kurumlarından birisi Divan-ı hümayundur. Divan-ı hümayunda, devletin; siyasi, askeri, mali ve sosyal içerikli konuları görüşülerek karara bağlanmaktadır. Divanda alınan kararlar, padişahın onayından sonra, suretleri Mühimme defterine kaydedilirdi. Mühimme defterleri, Reisülküttap başkanlığında, Beylikçi kalemindeki katipler tarafından yazılırdı. Bundan dolayı Mühimme defterleri yazıldıkları dönem için oldukça zengin bilgiler içeren kıymetli belgelerdir. Bu bakımdan 1203- 1204 /1789- 1790 yılını kapsayan 190 numaralı Mühimme defteri de kendi dönemini aydınlatacak eşsiz bir hazine sandığı niteliğindedir. 190 numaralı Mühimme defteri III. Selim'in tahta çıkışı ile başlamakta ve saltanatının ilk yılları ile ilgili bilgiler içermektedir.