turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Avrupa Birliği'nde vergi muhasebesi konusundaki çalışmalar ve Türk vergi muhasebesi ile uyum sorunları

Avrupa Birliği'nin oluşturulmasında esas ekonomik neden; üye ülkeler arasında insan, mal, sermaye ve hizmet dolaşımının serbestçe yapılmasını sağlamak olmuştur. Bunu gerçekleştirmek için bir dizi ekonomik politika uygulanmıştır. Bütün bu düzenlemeler, faaliyetleri çoğunlukla ulusal sınırlan aşan işletmeler için büyük önem taşımaktadır. Birlik içindeki her üye ülkedeki şirketlerin hissedarları, çalışanları, alacaklılar ve üçüncü şahıslar arasındaki bu ilişkiler ayrıntılı bir hukuki düzenlemeye konu olmuştur. Uygulamada anonim şirketler esas olarak ele alınmış ve uyumlaştırma çalışmaları şirketler hukuku alanında yoğunlaşmıştır. Uyumlaştırma çalışmaları, üye ülkelerde bulunan işletmelerin aynı hukuki yapıda olmasını ve birbirleriyle rekabet edebilmeleri için benzer yasa ve mükellefiyetlere tabi olmalarını sağlamayı amaçlamaktadır. Sözü edilen yasa ve sorumluluklar özellikle vergi ve muhasebe uygulamaları ile istenen bilgilerin elde edilmesi prosedürlerinden oluşmuştur. Gerek Avrupa Birliği'ne üyelik durumu gerekse ülkemizdeki uluslararası boyuttaki işletmelerin ve ticari işlemlerin artması, vergi ve muhasebe uygulamalarının Avrupa Birliği'nde öngörülen uygulamalara uyum sağlayabilecek durumda olmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, Avrupa Birliği'ndeki ve Türkiye'deki söz konusu uygulamaların belirli bir kısmı incelenmek suretiyle bir takım saptamalar yapılması ve saptanan sorunlara yönelik çözüm öneriler sunulması amaçlanmaktadır. in
An Experiment with two different methods of updating input-output matrices with Turkish empirical data (1979-1985)

oz İKİ FARKLI GİRDİ-ÇIKTI TABLOSU GÜNCELLEME METODUNUN 1979 VE 1985 TÜRKİYE I-O MATRİKS VERİLERİ KULLANILARAK ANALİZİ GÜRKÖK, Yaşar Turner Yüksek Lisans Tezi, Ekonomi Anabilim Dalı Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Merih CELASUN Haziran, 1994, 68 sayfa Bu tezde biproporsiyonalite hipotezine dayanan iki farklı güncelleme metodu 1979- 1985 yılları arasındaki girdi-çıktı değerlerinin değişiminin analizi amacıyla uygulanmıştır. Tezin amacı bu tür güncelleme metodlarının Türkiye verilerine uygulanıp uygulanamayacağını sınamaktır. Sektörler arası girdilerin değişim eğimleri, üretim ve ikame etkilerini gösteren iki farklı çarpan bulunarak belirlenmiştir. i Uygulanan metodlar sektörler arası girdilerde teknolojik değişimler sonucu farklılaşma oluşan girdi-çıktı tablolarının güncellenmesine yönelik metodlardır.
Türkiye ' de dış ticaret mevzuatı ve ekonomi politikaları arasındaki uyum sorunlarına ilişkin bir analiz

Türkiye'de 1980 sonrası süreçte ekonomi alanında büyük bir değişim yaşanmış ve ekonominin liberalleşmesi yönünde çok önemli adımlar atılmıştır. Ülkenin dışa açık bir ekonomik yapıya kavuşturulması için bu yönde politikalar benimsenmiş ve dış ticaret mevzuatı ile ilgili köklü düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Ancak ekonomik ve siyasi istikrarsızlıkların yanında politika yapıcı ve uygulayıcılar arasındaki yetki çatışması, bu alandaki uyuşmazlıkları kaçınılmaz hale getirmiştir. Söz konusu uyuşmazlıklara ilişkin değerlendirmelerin yapıldığı bu çalışmada, öncelikle ekonomi politikası, teori ve kavramların açıklanması biçiminde analiz edilmiştir. Sonrasında kapsam olarak son derece geniş ve karmaşık bir içeriğe sahip olan dış ticaret mevzuatı, basitleştirici ve bütünleştirici bir yol izlenerek hukuki çerçevede ele alınmıştır. Dış ticaret konusunda mevzuat kaynaklı sorunlara değinilmiş ve çözüm önerilerine yer verilmiştir. Son olarak ise, Türkiye'de ekonomi politikası uygulamalarının dış ticaret mevzuatı ile etkileşimi incelenmiştir.
Türkiye'de işsizlik ve ekonomik büyüme ilişkisi: 1990-2015 dönemi analizi

İşsizlik birçok ekonominin temel sorunudur. Bu sorunun giderilmesi için makroekonomik ve mikro ekonomik politikalar uygulanabilir. Bu çerçevede para politikası icracısı olan Merkez Bankası tam istihdam dengesinin sağlanmasını ön planda tutmaktadır. Dengeli bir maliye politikası ise aşırı enflasyon ve deflasyondan uzaklaşarak tam istihdam ekonomisine yardımcı olabilecektir. Mikro anlamda ise işsizlik sigortası oluşturulması, eğitim faaliyetleri ve erken emeklilik problemine çözüm getirilmesi işsizliğe çözüm yollarından bazılarıdır. Bu çalışmada tanımsal bilgiler sonrasında işsizlik ve büyüme arasındaki ilişki 1990- 2015 yılları Türkiye verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre büyüme ve işsizlik arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisine rastlanmıştır.
Şehir merkezlerindeki alışveriş merkezlerinin park yeri politikaları

Belirsizlik kavramının birçok ekonomik faaliyeti betimlemede anahtar role sahip olduğu bilinmektedir. Şehir merkezlerinde parklanma talebi; araç sahiplerinindavranışlarında belirsizlik, artan kentleşme ve yerel yönetimlerin artan kentleşmeningerektirdiği yenilenme ihtiyaçlarını zamanında ya da yeteri kadar karşılayamaması ve benzeri nedenlere bağlı belirsizlik unsurları içermektedir. Şehir merkezlerindeparklanma piyasasını tanımlarken dikkate alınması gereken bir diğer etken; karını maksimize etmek isteyen özel firmaların yanı sıra sosyal refahı maksimize etmeyi amaçlayan yerel yönetimlerin de bu piyasanın önemli oyuncularından olmasıdır. Bu nedenlerden dolayı şehir merkezlerindeki parklanma piyasaları, belirsiz talebin olduğu farklılaştırılmış karma oligopoller olarak ele alınabilir. Bu çalışma, parklanma piyasasını karma oligopol olarak ele alarak, belirsizliğin üstesinden gelmek için Bayesyen bir fiyat rekabeti oyunu önermekte ve firmaların bilgi paylaşımına yönelik teşviklerini incelemektedir. Modelde yerel yönetim ve özel firma olarak risk yansız iki firma vardır. Her iki firma da temsilci müşteriye, yatay olarak farklılaştırılmış parklanma hizmeti sunar. İki aşamalı oyunun ilk aşamasında firmalar ne kadar bilgiyi paylaşacaklarına kararverir; her bir firma başlangıçta belirsiz talep hakkında kesin olmayan gözlemesahiptir ve bu gözlemin ne kadarını rakip firma ile paylaşacağına karar verir. Oyununikinci aşamasında ise firmalar, ilk aşamada elde ettikleri toplam bilgiye dayanarak, park yeri fiyatlarını belirlerler. Analiz sonucunda, belirsiz talep hakkında sinyallerinkesinliğinin artması, özel firmanın beklenen karını arttırırken sosyal refahta azalmaya neden olduğu gösterilmiştir. Oyunun Bayesyen Nash dengesinde yerel yönetim için hiç bilgi paylaşmamak baskın strateji iken, özel firmanın tüm bilgisinipaylaşması baskın strateji olarak ortaya çıkmaktadır.
PETROL FİYATLARI VE İKTİSADİ BÜYÜME: OECD ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

Bu çalışmanın amacı, petrol ithal eden ülkelerde petrol fiyatlarındaki değişkenliklerin iktisadi büyüme üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Literatürde yer alan çalışmaların çoğunluğu ya gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeleri incelemekte ya da petrol ihraç eden ülkeleri incelemektedir. Yapılan ampirik çalışmalarda petrol ithal eden ülkelerde petrol fiyatlarındaki değişikliklerin ekonomik büyümeye olan ilişkisinin araştırıldığı çalışmalara pek rastlanmamaktadır. Bu alandaki boşluk bizi petrol ithal eden ülkelerde petrol fiyatları ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkiyi analiz etmeye yönlendirmiştir. Dolayısıyla bu çalışmanın literatüre bu boşluğu doldurma konusunda katkı yapacağı beklenmektedir. Bu çalışmada 1987- 2015 yılları arası yıllık veriler kullanılarak 26 OECD ülkesinde petrol fiyatları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin yönü ve büyüklüğü panel veri analizleri kullanılarak ekonometrik açıdan tespit edilmeye çalışılmıştır. Analizde kullanılan OECD ülkelerinin üye sayısı 34 olmasına rağmen bu üyelerden bazı ülkelerde verilere ulaşılamadığından dolayı 26 ülke analize dahil edilmiştir. Analize dahil edilen 26 OECD ülkesi, Almanya, Avustralya, Avusturya, ABD, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Güney Kore, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İsveç, İsviçre, İspanya, İtalya, İzlanda, Japonya, Kanada, Lüksemburg, Meksika, Norveç, Portekiz, Türkiye, Yeni Zelenda, Yunanistan'dan oluşmaktadır. Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Slovakya, Şili, Estonya, Slovenya, İsrail gibi ülkelerin verilerine ulaşılamadığından dolayı analiz dışında bırakılmıştır. Panel veri analizinin uygulandığı çalışmada ilk olarak birim kök sınamaları yapılarak değişkenlerin durağan olup olmadıkları tespit edilmiştir. Birim kök sınamaları sonucunda ele alınan değişkenlerin birinci farkında durağan hale geldikleri ve birim kök içermedikleri gözlenmiştir. Analizde kullanılan değişkenlerin tamamının birinci farkında durağan olmasından dolayı değişkenlerin eşbütünleşik olup olmadıklarını incelemek amacıyla eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Buna göre değişkenlerin bütünleşik hareket ettiği ve değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Aynı seviyede durağan ve eşbütünleşik olan seriler arasındaki kısa dönemli nedensellik ilişkisi ve uzun dönemli ilişkilerin tespit edilmesi amacıyla Vektör Hata Düzeltme Modeli ve Vektör Hata Düzeltme Modeline Dayalı Nedensellik Testi uygulanmıştır. VEC Modeli sonucuna göre, hata düzeltme modelindeki hata teriminin negatif ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve hata düzeltme terimi bir şokun ilk yılda yaklaşık yüzde bir gibi bir hızla dengeye yaklaştığını ve uzun dönemdeki ilişkiye benzer biçimde petrol fiyatları ve ekonomik büyüme arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğunu göstermektedir. Vektör Hata Düzeltme Modeline Dayalı Granger Nedensellik Testi sonucuna göre ise, petrol fiyatlarından ekonomik büyümeye doğru çift yönlü nedensellik olduğu tespit edilmiştir.
Ekonomik büyüme ve göç: AB ve Türkiye arasındaki göç sorunu kapsamında göçün Türkiye'nin ekonomisine etkileri

Türkiye'nin bulunduğu coğrafi konum nedeniyle stratejik bir noktada olması ve dış politikasını şekillendirmek zorunda olduğu Ortadoğu ülkelerinin varlığı ekonomik ilişkilerinde Türkiye'yi 2011 Suriye Göçü ile stratejik olarak zorlamıştır. Türkiye'nin Avrupa'ya geçiş güzergahında olması ülkenin kitlesel göçler için transit bölge haline gelmesinde etkilidir. Son yıllarda Afganistan, Irak, Filistin gibi ülkelerden aldığı göçler ülkenin transit bir sahaya sahip olduğunun göstergesidir. 2011 yılında yaşanan Suriye Göçü ise bunun en belirgin örneğidir. Türkiye, uyguladığı göç politikası nedeniyle sınır ülkelerinin yaşadığı iç siyasi çatışmalar sonucu, sığınma ve geçiş bölgesi aktörlüğünü üstlenmiştir dolayısıyla göç edenler açısından algısal anlamda transit bölge statüsünü almıştır. Suriye Göçü örneğinde, uluslararası hukuki düzenlemelerde kişilerin yasal ya da yasa dışı olarak göç etmeleri dikkate alındığından, kitlesel göç hareketleri günümüzde sert politikalarla karşılık bulabilmektedir. Bu bağlamda; Suriye Krizi sonrası yaşanan göç sürecinin başlaması, nedenleri ve göç sonrası durum araştırılmıştır. Avrupa Birliği ülkeleri ile Türkiye'nin göç olgusuna yaklaşımı değerlendirilmiştir. Araştırmanın amacı; 2011 yılında başlayan kitlesel göç dalgasında Avrupa Birliği aday ülkesi olan Türkiye'nin göç kapsamında eğitim, sağlık, istihdam alanlarında ekonomik yaklaşımını ve harcamalarının yansımalarını değerlendirmektir.
İş ortaklıklarının kurumlar vergisi açısından analizi

Uygulamada ortaya çıkan vergilendirme sorunlarının giderilmesi amacıyla kurumlar vergisi yükümlüleri arasına alınan iş ortaklıkları, borçlar hukuku açısından adi şirketin özel bir uygulamasıdır. Gelir Vergisi Kanunu'nda belirlenen özel vergilendirme yöntemine tabi olan yıllara sari inşaat, onarma, montaj ve teknik hizmetleri taahhüt yöntemiyle yerine getirmek amacıyla oluşturulabilen iş ortaklılarının iki tür ortağı bulunmaktadır. Her ikisi de iş ortaklığı borçlarında sınırsız sorumlu olmak üzere, birinci tür ortaklar Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde belirlenen kurum ortaklarıdır. İkinci tür ortaklar ise şahıs ortaklıkları ya da gerçek kişiler olabilmektedir. Birinci tür ortakların bulunması, kurumlar vergisi yükümlüsü iş ortaklığının varlık koşuludur. Tüzel kişiliği bulunmayan iş ortaklıklarının, ilke olarak tüzel kişilere yönelik kurumlar vergisi kapsamına alınması uygulamada sorunlar çıkmasına neden olmuştur.
Türkiye ekonomisinde enerji

Türkiye'nin sanayileşmede kazandığı ivme, ekonomik gelişim, tüketim alışkanlıklarındaki farklılaşım ve benzeri birçok etmen, enerji sektöründe de hızlı bir ilerlemeye sebep olmaktadır. Artan enerji talebinin yetersiz ve verimsiz yurtiçi kaynaklarla karşılanamaması sonucu, enerji ithalatı giderek fazlalaşırken, kamu finansman dengesinin içinde bulunduğu sorunlar üretim artışı sağlayacak enerji yatırımlarının da gecikmeli olarak devreye alınmasına sebep olmaktadır. Halbuki enerji sektörünün gelişmişliği ekonomik yaşamın sürekliliğinin olduğu kadar bir uygarlık belirtisi olarak da büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmamızda, enerji politikalarının temel formülü haline gelen, 'enerjinin istenen zamanda, kalitede, süreklilikte, istendiği miktardan ve fiyattan temini' konusunda dünyada yaşanan hızlı değişimin, 'Enerji Krizi' tartışmalarının yaşandığı ülkemizde ve özellikle elektrik enerjisi sektöründe, kendini nasıl gösterdiği analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede öncelikle dünyada önemli enerji kaynaklarının tarihsel gelişimi, bugün ki ve gelecekteki olası durumu incelenmiştir. Ardından aynı sıralama içinde Türkiye ele alınmıştır. Son bölümde 2010 yılına kadar genel enerji üretimi, tüketimi, sektörün genel sorunları, ithalat ve yatırım programları gibi kalemlerin değerlendirilmesi yapılarak enerji çeşitlendirilmesi ve 'sürekli, ucuz, kaliteli, yeterli' enerji temini için uygulanması gereken politikalar sıralanmıştır.
Türkiye'de 1980 sonrasında uygulanan yoksullukla mücadele programları: Sosyal riski azaltma projesi örneği ? Aydın ili uygulaması

Bu araştırmanın amacı, 1980 sonrası dönemde Türkiye'de uygulanan yoksullukla mücadele programlarını ve yoksullukla mücadele amacıyla oluşturulan resmi ve sivil örgütlenmeyi gözden geçirmek; makro bir yaklaşımla sosyal yardımların yoksulluğu azaltmadaki etkisini araştırmak; yoksulluğu azaltma amacıyla Dünya Bankası kredi desteğiyle 2001 yılında uygulamaya konulan Sosyal Riski Azaltma Projesini incelemek ve Aydın ili özelinde SRAP Şartlı Nakit Transferi ve SRAP Yerel Girişimler bileşenlerinin etkisini değerlendirmektir. Bu çalışmada, öncelikle yoksullukla mücadelede sosyal yardımların etkisini görebilmek için bir zaman serisi analizi yapılmış, daha sonra SRAP-ŞNT ve SRAP-YG bileşenlerinin Aydın ili uygulamasıyla ilgili olarak iki anket gerçekleştirilmiş ve anket verileri grafikler, korelasyon katsayılarına dayalı hipotezler ve ekonometrik analizlerle değerlendirilmiştir. Birinci ankette, SRAP-ŞNT'nin çocuk yoksulluğunu azaltma, özellikle kız çocuklarının okula kayıt ve devamının sağlanmasında, sağlık göstergelerinin iyileşmesinde ve kadının aile içindeki konumunun güçlenmesinde katkıda bulunduğu anlaşılmıştır. İkinci ankette, SRAP-YG bileşeni kapsamında gerçekleştirilen mikro kredi projelerinin yoksullara ucuz kredi olanağı verdiği; dolayısıyla, yoksulların kendi işlerini kurmaları ve daha üretken olmalarını sağlayarak gelir ve harcamalarına olumlu katkıda bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Dolar kuru ve Bist100 endeksi arasındaki ilişkinin tespitine yönelik bir analiz

Bu çalışmada Bist 100 endeksi ile seçilen döviz kurları dolar ve Euro) arasındaki nedensellik işlenmiştir. Çalışmaya bağımlı değişken olarak BİST 100 endeksi bağımsız değişkenler olarak döviz kuru ve Euro kuru dahil edilmiştir. Çalışmada kullanılan veriler aylık veriler olup TCMB sitesinin web sayfasından elde edilmiştir. Verilerin analiz edilmesi ve modelin kurulması e views ekonometrik analiz programı ile yapılmıştır. Çalışmada kullanılan seriler zaman serileridir. Dolayısı ile serilerin modele dahil edilebilmesi için öncelikle durağanlaştırılması aşaması tamamlanmıştır. Ancak verilerindurağanlaştırılması uzun dönemde birbirlerine olan etkilerini elde etme açısından veri kaybına neden olmaktadır. Bundan dolayı VAR modeli kurulduktan sonra uzun dönemdeki sapmalarıgörebilmek için vektör hata düzeltme modeli ve değişkenler arasında var olan nedensellik ilişkisini ortaya koyabilmek için Gragner nedensellik analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre BİST 100 endeksinden diğer değişkenlere doğru tek yönlü bir nedenselliğin olduğu gözlemlenmiştir.
Kırmızı et talep tahmini: Erzurum ili üzerine bir uygulama

Talep tahmini tüketicilerin gelecekte hangi miktarda mal ve hizmet talep edeceklerinin bilinmesi ve ayrıca uygulamalı ekonominin alanlarından biri olmasından dolayı önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Erzurum ilinde hanehalklarının kırmızı et taleplerini tahmin etmek ve bu talebi etkileyen faktörleri araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda 724 hanehalkına yapılan anket çalışmasından elde edilen veriler, Yaklaşık İdeal Talep Sistemi yardımıyla analiz edilmiştir. Çalışmada ilgili ürünlerin talebinin fiyat, harcama ve çapraz esneklikleri tahmin edilmiştir. Kırmızı et, beyaz et ve balıketinin gelir ve fiyat esneklerini tahmin etmek amacıyla Görünüşte İlişkisiz Regresyon modeli kullanılmıştır. Her ürüne ait Marshallgil ve Hicksgil esneklikler hesaplanmıştır. Ayrıca modele sosyo-demografik değişkenler ilave edilerek tahminleme yapılmıştır. Marshallgil fiyat esneklik değerleri kırmızı, beyaz ve balıketi için sırasıyla -0,663, -0,678, -0,472 olarak bulunmuştur. Hicksgil fiyat esneklik değerleri ise kırmızı et için -0,077, beyaz et için -0,404 ve balıketi için -0,333 olarak tespit edilmiştir. Yapılan analize göre üçadet grubuna ait harcama esneklik parametre sonuçları, bu ürünlerin normal mal olduğu sonucunu ortaya çıkarmıştır. Hanehalklarının gelirlerinde %1'lik bir artış olduğu zaman kırmızı et harcama oranında %0,85, beyaz etin harcama oranında %1,21 ve balıketinin harcama oranında ise %1,69'luk bir atış meydana gelmiştir.
Petrol sektöründe risk analizi

Dünya çapındaki serbestleşme, liberalleşme ve rekabet yapıları gibi değişim ve gelişmeler nedeniyle belirsizlik ve riskler artmaktadır. Küreselleşmenin etkilerinin her geçen gün daha fazla hissedildiği günümüz dünyasında, ekonomide pek çok yeni kavram ve anlayış ortaya konulmaktadır. Bu süreçte risk ve risk analizi yoğun ilgi gören konuların başında gelmektedir. Günümüz dünyasında ticaretin hızla artması işletmelerin yeni finansal tekniklere ihtiyaç duymalarına neden olmuştur. Buna paralel olarak da uluslararası finansman tekniklerinde özellikle 1970'li yıllardan sonra hızlı bir gelişim meydana gelmiştir. Bu gelişim içerisinde türev piyasalar, risk ölçümü, yönetimi ve anlayışındaki uygulamalarıyla finans sektörünün değişen yüzünü oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, petrol sektöründe petrol fiyatlarının değişmesi sonucu ortaya çıkan risklerin analizini yapmaktır. Petrol fiyatlarının verileri internet ortamından sağlanmış, veriler STATA ve MATLAB 6.1 programları ile analiz edilmiştir.
The relationship between velocity and interest rate in the Cash in Advance Model

Bu çalışma, para dolaşım hızı ve nominal faiz arasındaki uzun dönem ilişkiyi, önerilen Nakit Para modeli çerçevesinde incelemektedir. Uzun dönem analizinde, Nakit Para modelinde denge durumunda bulunan para dolaşım hızı ve faiz arasındaki ilişki regresyon olarak modellenmiştir. Tahmin edilen model, zaman serilerinin durağan olmamasından dolayı, sahte regresyon olarak bulunmuştur. Bu problemi çözmek için, verilerin birinci farkı alınarak regresyon katsayıları tahmin edilmiştir. Birinci fark almanın dezavantajları göz önünde bulundurulduğunda, 'Fully Modified OLS' metodu kullanılarak regresyon sonuçları tahmin edilmiştir. Bu regresyon sonuçlarına göre enflasyonun refah maliyeti hesaplanmıştır.
Türkiye'de dar mükellef kurum kazançlarının vergilendirilmesi

Yüksek Lisans ProjesiTürkiye'de Dar Mükellef Kurum Kazançlarının VergilendirilmesiNahide ÖZAYTEKİNDokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler EnstitüsüMaliye Ana Bilim DalıVergi gelirleri içinde kurumlar vergisi önemli bir paya sahiptir. Kurumlar vergisi tüzel kişilerden alınan bir vergidir. Kurumlar vergisinde iki çeşitmükellefiyet söz konusudur. Bunlardan biri tam mükellefiyet, diğeri ise çalışmamızın ana konusunu oluşturan dar mükellefiyettir. Kurumlar açısından tam mükellefiyet denildiğinde, kurumun hem Türkiye içinde hem de yurtdışında elde ettiği bütün kazançların vergilendirilmesianlaşılmaktadır. Dar mükellefiyet ise kurumların kanuni ve iş merkezlerinden her ikisi de Türkiye'de bulunmayan kurumlardır. Bunlar Türkiye'de işyeri veya daimitemsilcileri aracılığıyla faaliyet gösterip gelir elde etmektedirler. Darmükelleflerin yabancı sermayeli kurumlar olduğunu söylemek her zaman doğru olmaz. Sermayesi Türklere ait, ancak kanuni ve iş merkezi yurtdışında olan bir kurum Türkiye'de gösterdiği faaliyetler için dar mükellef olarak vergiye tabi tutulacaktır. Dar mükellef kurumlar açısından çifte vergilemeyi önleme anlaşmalarıönem taşımaktadır. Çifte vergileme sorunu, mükelleflerin aynı dönemde aynı vergi konusu üzerinden iki defa vergi ödemesidir. Bir ülkede gelir elde eden kurumlar bu ülkede vergilendirilirlerken, Türkiye'de de vergiye tabitutulabilmektedirler. Bu problemi engellemek için Türkiye'nin diğer ülkelerle yaptığı ve şu anda yürürlükte olan uluslararası vergi anlaşmalarıbulunmaktadır. Kurumlar vergisi uygulamasında yabancı ulaştırma kurumları da dar mükellef kabul edilir. Bu kurumların Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yaptıkları taşıma işlerinde, Türkiye'de elde edilen hasılata ortalama emsaloranları uygulanarak vergiye tabi matrah bulunur. Bu oranlar, kara taşımacılığında % 12, deniz taşımacılığında % 15, hava taşımacılığında ise %5'tir. Dar mükellef kurumların elde ettikleri kazançları, ticari ve zirai kazançlar, serbest meslek kazançları, gayrimenkul ve menkul sermaye iradları, diğer kazanç ve iratlardır. Bu kazanç ve iradların elde edilme esasına göre mükellefler yıllık beyanname, özel beyan ve muhtasar beyanname yöntemleri ile vergilendirilmektedir. Çalışmamızda bu konular ele alınıp incelenecektir.
Türkiye-İran arasında ekonomik bütünleşmenin olası etkileri

Bu çalışmanın amacı, Türkiye ile İran arasında bir Gümrük Birliği kurulmasının muhtemel sonuçlarını, kısmı denge analizi kullanarak ex-ante yaklaşımla incelemektir. Bu çerçevede statik bir model yardımıyla, gümrüğe tabi malların tarife azalmalarının etkisinin İran'ın ithalatı üzerinde yaratacağı değişmeler tahmin edilmiştir. Bu analizde ithalattaki değişimin toplumsal refah üzerindeki etkileri yorumlanmış ve böylece 2014 yılı itibariyle iki ülke arasında bir GB veya onun diğer alternatifi olan STB kurulmasının rasyonel ve mantıklı olup olmadığına dair öngörülerde bulunulmuştur. Çalışmada, İran ve Türkiye arasında gümrük birliği teorisi incelenirken öncelikle, Türkiye ve İran ilişkilerinin tarihçesine değinilmiş, ardından statik model uygulaması çerçevesinde 6 basamaklı harmonize mal kodlama sistemi (HS-2007) ile İran'ın ithalat verilerinden faydalanılarak seçilen mal gruplarına ait fiyat ve gelir esneklikleri, ARDL modeli çerçevesinde hesaplanmıştır. Daha sonra Karemera Koo (1994) ve Baldwin ve Murray (1977) modelleri kullanılarak GB ve STB'nin ticaret yaratıcı, ticaret saptırıcı ve ticaret gelişme etkileri hem Türkiye hem de üçüncü ülkeler için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Çalışmada tahmin edilen modelin sonuçları, her iki bütünleşme seçeneğinin, 2014 yılında refah artırıcı olduğunu göstermiştir. İlaveten, İran'ın tüketicisinin refahı açısından GB ile STB kıyaslandığında, bu iki bütünleşme biçiminde kayda değer bir farka rastlanmamıştır ve sonuçta GB'nin uygulamasının daha rasyonel olduğunu söylemek mümkündür. Toplumsal refah artışı dikkate alındığında, İran'ın ithalatındaki tüm vergileri sıfırlamasının ve uluslararası liberal iktisat teorisinin önerdiği gibi bir serbest ticaret rejimi uygulamasının kısa zamanda mümkün olmadığını ve bu bağlamda, GB uygulamasının İran için ''ikinci en iyi'' durumunu yansıttığını ileri sürmek mümkündür.