turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Antandros örneğinde podyumlu mezarlar ve mezarlık yapıları

Antandros Nekropolisi'nin son çalışmalar ışığında MÖ. 8. yüzyılın sonundan MÖ. 1. yüzyıla kadar kesintisiz olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Bu yüzyıllar içerinde ele geçen mezarlar arasında hemen hemen her mezar tipi görülmektedir. Bu mezar tipleri dönemsel farklılıklar içermektedir. Yoğun gömünün olduğu nekropolis alanında bazı mezar yapıları ile karşılaşılmıştır. Bu çalışmanın konusu olan yapılar, piramidal ve sunak biçiminde inşa edilmiş mezar yapıları olmak üzere iki grup halinde incelenmiştirPiramidal mezarlar, MÖ. 5. yüzyılda üretilen beyaz lekythoslar üzerinde yer alan sahnelerde oldukça sık işlenmiştir. Bu kapların yardımıyla piramidal mezarların işlevleri hakkında bilgi edinmek mümkün olmuştur. Lahit mezarlar için inşa edilmiş yapılar, mezarların üstüne oturtulmuştur. Düzgün bloklar bir sıra geriye çekilerek üst üste yerleştirilmiş, basamaklı piramidal bir yapı elde edilmiştir. Diğer merkezlerden ele geçen benzer örnekler, bu yapıların MÖ. 5. yüzyılda batı Anadolu ve Kıta Yunanistan'da popüler olduğunu göstermektedir. Hellenistik dönem içerisinde yapılan sunak biçimindeki mezar yapılarının merkezinde genellikle iki adet merdivenle çıkılan bir platform bulunur. Bu platformun etrafında sekilendirilmiş duvarlar yer almaktadır. Yumruk büyüklüğünde taşlarla inşa edilen bu yapılar tamamen sıva ile kaplanmıştır. Mezarların üstüne inşa edilen yapıların bir ya da daha fazla kremasyon için yapılmış olduğu görülmektedir. Yapıların üst seviyelerinde ele geçen stel parçaları bu yapıların orijinalinde stel olduğunu düşündürür. Benzer tipte mezar yapıları diğer merkezlerde oldukça nadir görülen bir mimari gelenektir. Bu tip yapıların Hellenistik dönemde Antandros Nekropolisi'nde kremasyon geleneğindeki artışla birlikte ortaya çıktığı gözlenmiştir. Antandros Nekropolisi'nde açığa çıkarılan mezar yapılarının dönemleri ve mimari anlayışları farklı olsa da kullanım amaçları açısından benzerlik gösterdikleri söylenebilir. Piramidal yapılardaki basamaklar ve sunak yapılarındaki sekiler, yılın belli günlerinde yapılan mezar seremonilerinde hediyelerin bırakıldıkları yerler olmalıdır.
Perge antik kentinde suyun kullanımı

Pamphylia Bölgesinin önemli kenti Perge'de suyun kullanımı bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada kentin su kaynakları, kente ulaşan su yolları, atıksu sistemi, suyla ilgili bütün yapılar ve donanımların bir araya getirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Perge'de incelemeler ve Perge çevresinde konuyla ilgili yüzey araştırmaları yapılmıştır. Antik Çağ'da su donanımına dair başlıca literatür ve Perge'de su kullanımını konu alan tüm yayınlar gözden geçirilmiştir. Tezin çıkış noktasını oluşturan Batı Nekropolis alanı içinde yer alan 159. Parsel'deki su şebekesinin kentin su sistemi içinde nasıl bir rol oynadığı açıklanmaya çalışılmıştır.
Anadolu'da Helenistik ve Roma Dönemine ait doğu kökenli kült ve kült alanları

Bu tezin konusunu Anadolu'da Helenistik ve Roma Çağlarında görülen Doğu kökenli kültler ve kült alanları oluşturmaktadır. Doğuyla ilgisi kesin olarak tespit edilebilen İsis ve Sarapis, Helenistik Dönemde Karia ve Lykia Bölgelerinde yoğunluk gösterirken, Roma Döneminde Anadolu eyaletinin önemli şehirlerinde görünmeye başlamışlardır. Bu yayılımda rol oynayan temel unsur, Helenistik Dönemde Ptolemaioslarla olan diplomatik ilişkidir. Roma Döneminde ise Hristiyanlığı kendi yönetimleri için bir tehdit olarak gören yöneticilerin Mısırlı tanrıların yayılımında etkisi olduğu söylenebilir. Mısırlı kültlere ait arkeolojik bulgular tarihi gerçekler göz önünde tutularak incelendiğinde Mısır kökenli kültlerin yayılımındaki politik, dini, sosyal ve ekonomik unsurları görmek mümkündür.
Laodikeia'da bulunan kurşun mühür baskıları

Laodikeia'da 2003 yılından itibaren sürdürülen sistemli kazı çalışmaları sonucunda, Geç Antik Çağ'da da etkin kullanımlarının olduğu tespit edilen kamusal, dinsel ve sivil mimaride ortaya çıkarılan kurşun mühür baskıları, Laodikeia'da gerçekleşen sosyal, siyasi ve dini yazışmaların kanıtları niteliğindedir. Mühür yazıtları ve tasarımında sosyal etkileşimin farklı yönleri toplumun çeşitli katmanları arasında sosyal etkileşimin ayrılmaz bir parçasıydı. Kısacası mühürler hem tekil örneklerin yakından incelenmesi hem de incelendiği zaman geniş kapsamlı bilgi potansiyeline sahip orijinal bir tarihsel veri kaynağı oluşturmaktadır. Geç Roma Dönemi'nde tarihlendirilen yapılarda bulunan mühür baskıları; imparatorlar, memurlar, din adamlar, özel şahıslar için tek tek üretilmiş ve kullanılmıştır. Mühürlerde yer alan kişinin ünvanı, rütbesi ve makamına ilişkin verilerin yanı sıra kişinin dini inancına yönelik bilgilere de ulaşılır. Çalışma konumuz olan mühür baskıları MS 4 .-7. aralığında gerçekleşen siyasi ve dini olaylar sebebiyle merkezden taşra yönetimlere gönderilen yazışmaların kanıtlarıdır. Bu sebeple, Laodikeia'da bulunan mühürlerin değerlendirilmesi; kentin ekonomik, siyasi ve dini öneminin yanı sıra kentte şimdiye kadar bilinen ticaret verilene yeni bulgular eklenmiştir. Laodikeia'da kazı çalışması sonrasında elde edilen veriler dahilinde değerlendirilen kurşun mühür baskıları ile bölgenin Geç Antik Çağ Dönemine ilişkin yeni öneri ve varsayımlara katkıda bulunmuştur.
Parion nekropolü 2005 yılı buluntuları

Parion, bugünkü Çanakkale İli, Biga İlçesi Balıklıçeşme Beldesi'ne bağlı Kemer Köyü'nde kurulmuş antik bir liman kentidir. Kolonizasyon Çağı'nda Miletos, Erythrai veParos'lu göçmenler tarafından iskan edilen Parion, Antik Çağ'da Troas Bölgesi'nin önemli kentlerinden biri olmuştur. Daha önce Prof. Dr. C. Başaran ve ekibi tarafından bölgede gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında kentin, güney ve kuzey doğusunun nekropol olarak kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Nitekim; 2005 yılında başlatılan kazılarda, öncelikli olarak kentin güney nekropolünde yürütülmüştür. İlk verilere göre, İ. Ö. 4. yy. sonlarından İ. S. 2. yy. başlarına kadarki süreçtekullanıldığı anlaşılan Parion Güney Nekropolü'nde, kremasyon ve inhumasyon gömübiçimlerinin birlikte kullanıldığı tespit edilmiştir. Kazının ilk sezonu olmasına rağmen; Parion Nekropolü'nde ele geçen arkeolojik buluntular, kentin yaşadığı süreçte çok zengin ve gelişmiş olduğunu kanıtlar niteliktedir. Çok değişik mezar tipleri ve mezar biçimleri olduğu gözlenen Parion Nekropolü'nde, 2005 yılı kazı sezonunda, çeşitli biçimlerdeki geleneklere göre gömülmüş, ayrıntıda farklı uygulamaları olmakla birlikte, basamaklı anıt mezarlar, lahit mezarlar, tabanı tuğla döşeliduvar örgü mezarlar, taş sandık mezarlar, kiremit mezarlar, doğrudan toprağa açılan mezarlar, urne mezarlar, pitos mezarlar, ahşap tabut mezarlar başta olmak üzere 12 farklı türde 68 adet mezar açığa çıkarılmıştır. Mezarlardan altın, bronz, kurşun gibi metal eserlerin yanı sıra, pişmiş topraktan yapılmış figürinler, seramikler, unguentariumlar, kandiller ile cam eserler, boncuklar ve kemik eserler gibi çok çeşitli ölü hediyeleri bulunmuştur. Sonuç olarak; Parion kentinin ölü gömme gelenekleri, mezar tipleri ve ölü hediyeleriaçısından Troas Bölgesi'nin genelinde izlenen kültür birliğine bağlı kaldığı ortaya çıkmaktadır.
1993 ? 2004 dönemi Bademağacı kazılarında bulunmuş olan İlk Tunç Çağı II kırmızı astarlı malları

Antalya İli'ne bağlı Bademağacı Kasabası/Beldesi'nin sınırları içinde yer alan Bademağacı Höyüğü'nde 1993 yılından itibaren Prof. Dr. Refik Duru ve Prof. Dr. Gülsün Umurtak yönetiminde gerçekleştirilen kazılar neticesinde ele geçirilen İlk Tunç Çağı II kırmızı astarlı çanak-çömleği bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, öncelikle ele alınacak olan Bademağacı İTÇ II kırmızı astarlı malları, tüm malzeme içerisinden seçilerek çizimleri yapılmış daha sonraki aşamada ise bölgeler arasındaki benzerlikler ve farklılıklar saptanmış ve söz konusu malzeme bu doğrultuda incelenilmeye çalışılmıştır. Bademağacı'nda üç ayrı yapı katı içerisinde, stratigrafik olarak saptanan bu malzemenin, yapılan incelemeler doğrultusunda, çağdaşı olan Burdur Bölgesi ve yakın çevresi çanak-çömleği ile benzer öğeler içermekle birlikle farklılıklarının da bulunduğu saptanmıştır. Bu bağlamda, dağlık Akdeniz bölgesi'nden Anadolu yaylasına çıkış yolundaki ilk höyük konumunda olan Bademağacı, bölge çömlekçilik geleneği hakkında bildiklerimize yenilerini de ekleyerek önemli bilgiler vermektedir.
Karain E'nin Charentien evre kenar kazıyıcılarının biçimsel tipolojisi

Bu çalışmadaki temel hedefimiz ilk olarak Karain Mağarası, Charentian evre kenar kazıyıcılarının bir dökümünü yapıp, sergiledikleri tipolojik özellikleri ortaya koyabilmekti. İkinci olarak kazıyı yürüten ekip tarafından daha önce belirlenmiş olan endüstriyel katlaşımlara dayanarak Charentian evrenin kendi içindeki farklılıklarını kenar kazıyıcılar üzerinde saptayabilmekti. Bu iki temel amacın yanı sıra Charentian kültürün ortaya çıkışı, gelişim aşamaları ve dağılım alanları üzerinde bilgiler toplayıp konuyu genel bir çerçeve içerisinde ele almaktır.
Yarımburgaz Mağarası'nın günümüz müzeciliği açısından değerlendirilmesi ve sergileme önerisi

Bu çalışmada, Yarımburgaz Mağarası'nın konumu, tarihçesi anlatılarak arkeolojik ve jeolojik açıdan önemi doğrultusunda diğer tarih öncesi dönem ve ziyaret edilebilir mağara örnekleri de göz önüne alınarak ve günümüz müzeciliği bağlamında bir sergileme planlaması çıkarılmıştır. Altı bölümden oluşmakta olan tez çalışmasının ilk bölümünde konunun amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıştır. Jeolojik zamanların ve Paleolitik Çağ'ın anlatıldığı ikinci bölümün ardından üçüncü bölümde, mağara tanımı, mağaraların jeolojik ve arkeolojik açıdan önemi ele alınarak Türkiye ve dışındaki bazı mağara örnekleri incelenmiştir. Yarımburgaz Mağarası'nın konumunun, araştırma tarihçesinin, arkeolojik ve jeolojik açıdan öneminin vurgulandığı dördüncü bölümün ardından beşinci bölümde, geçmişşte ve günümüzde defalarca tahribata uğramış olan Yarımburgaz Mağarası'nın koruma tarihçesi ele alınarak mağara için koruma ve sergileme önerileri sunulmuştur. Mağaraların arkeolojik ve jeolojik açıdan, özellikle Pleistosen Arkeolojisi adına önemli olmasından dolayı, anlaşılabilmesinin ve gelecek kuşaklara aktarılabilmesinin gerekliliğinden doğan bir sebep ile Yarımburgaz Mağarası'na günümüz müzeciliği açısından bakılıp sergilemenin bir karşılama merkezinde gerçekleşmesi için öneride bulunulmuştur. Böylelikle Pleistosen arkeolojisine ve mağaralara yeni bir bakış açısı getirilmeye çalışılmıştır.
The impact of the 4.2 ka bp event in western Anatolia: An evaluation through palaeoenvironmental and archaeological data

Doğu Akdeniz ve komşu bölgelerde yapılan paleoçevresel ve arkeolojik çalışmalar,4, 2 ka ani iklim değişikliği (yaklaşık MÖ 2200 -1900) ve MÖ 3. binyılın sonunda gerçekleşen toplumsal değişimler arasında bir ilişki olduğunu öne sürmektedir. Bu iklim olayının bir sonucu olan kuraklığın, tarım ve hayvancılık faaliyetlerini olumsuz yönde etkileyerek toplumsal huzursuzluk, çatışmalar, göçler ve bazı durumlarda toplumsal çöküşlere neden olduğu ileri sürülmektedir. Benzer şekilde, paleoçevresel çalışmalar, Batı Anadolu da dahil olmak üzere Anadolu'da 4,2 ka iklim olayı ve etkileri için kanıt sunmaktadır. Batı ve Orta Anadolu, yaklaşık MÖ2500'den itibaren anıtsal yapılara ve savunma duvarına sahip olan bölgeselmerkezlerin ve artan sosyal karmaşıklık ile birlikte seçkinlerin ortaya çıkışına ve bir uzun mesafe ticaret ağının ve ileri düzey bir metalürji endüstrisinin gelişimine tanıklık etmiştir. Fakat, MÖ 3. binyılın sonlarına doğru, bölgede yaşayan toplumlarözellikle Batı Anadolu'da bu gelişmiş özelliklerini kaybetmiş ve yangınlarla tahrip olmuş ve terk edilmiş çok sayıda yerleşimin işaret ettiği bir kriz dönemiyaşamışlardır. Bu tez, paleoçevresel, biyoarkeolojik ve arkeolojik verilerin bütüncül bir değerlendirmesiyle 4,2 ka iklim olayı ve MÖ 3. binyılın sonunda Batı Anadolu toplumlarının yaşadığı sosyal, ekonomik ve siyasal değişimlerin arasında bir neden-sonuçilişkisi olup olmadığını anlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, tarım ve hayvancılık faaliyetlerindeki ve bölgesel yerleşim düzenlerindeki değişimlereodaklanarak konuya ilişkin çok yönlü bir bakış açısı sağlamaktadır.
Seyitömer Höyük 24 No'lu Orta Tunç Çağı Mekanının değerlendirilmesi

Batı Anadolu'da Orta Tunç Çağı, siyasal ve sosyo-ekonomik açıdan doğusunda bulunan Assur Ticaret Kolonileri Çağı ve batısında yer alan Minos Uygarlığı'na göre daha az bilinen bir dönemi karakterize etmektedir. Bu durumun başlıca sebebi olarak bölgede gerçekleştirilen kazıların azlığı ve kazıların ayrıntılı yayınlarının henüz gerçekleştirilmemiş olması gösterilebilir. Son yıllarda bir kurtarma kazısı projesi olarak gerçekleştirilen Seyitömer Höyük Kazıları, sözü geçen döneme ait tabakalarının tümüyle kazılmış olması ve sunduğu veriler sebebiyle, Batı Anadolu'nun OTÇ için önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada; Seyitömer Höyük 24 No. lu OTÇ mekanının, öncelikle yerleşimde bulunan diğer OTÇ yapılarıyla ve kendisinden önce gelen ETÇ yapılarıyla olan konum ve işlevi konusundaki benzer veya farklı yönleri incelenmiştir. Daha sonra Anadolu'da çağdaşı olan anahtar yerleşimlerde ortaya çıkartılan yapılarla olan plansal ve iç donanımsal benzerlikleri karşılaştırılmıştır. Son olarak da 24 No. lu Mekan'dan yola çıkarak mekanların hem kendi yerleşimlerinin içerisinde hem de diğer yerleşimlerle olan plansal benzerliklerini etkileyen etmenler yorumlanmıştır.
Adana Arkeoloji Müzesi'ndeki Roma dönemi heykelleri kataloğu

Adana Arkeoloji Müzesi'ndeki Roma Dönemi Heykelleri Katalogu konulu tez çalışmamda müze bünyesinde bulunan ve Roma dönemi heykeltıraşlık özellikleri taşıyan 43 parça eser değerlendirilmiştir. Adana Arkeoloji Müzesi'nde bulunan heykeltıraşlık eserleri, çeşitli kaynaklardan faydalanarak tanımlama ve tarihleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Tez çalışmamızın bölgenin Roma dönemi heykel sanatı çalışmalarına bir ışık tutması amaçlanmıştır. Konu hakkında sınırlı olan çalışmaların Roma heykel sanatı konusunda Kilikia bölgesi ve diğer bölgeler için fayda sağlayacağını düşünüyoruz. Çalışmamızda müzedeki sergilenmekte olan Roma heykeltıraşlık eserleri incelenmiş, eserlerin benzerleri bulunarak karşılaştırılmış, stilizasyon ve tarihlendirme çalışmaları yapılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda müzede bulun eserlerin İ. Ö. I. yüzyıl, Roma hakimiyetinin ilk dönemlerinden Roma İmparatorluğu'nun İ. S. III. yüzyılına kadarki dönemlerinde görülen Roma heykel sanatındaki özellikleri yansıttığı tesbit edilmiştir. Eserler gerek porte heykelciliği, gerekse ideal betimlemeler bakımından bölgenin ne kadar zengin olduğunu göstermektedir.
Erzurum'un kuzey ilçelerinde tarihi ve arkeolojik veriler

Anadolu nun girişinde önemli bir kavşakta yer alan Erzurum, eski çağlardan beri, Orta Asya, Ön Asya ve Kafkaslar üzerinden gelen bütün göçlerin uğradığı bir bölge olmuştur. Özellikle çeşitli Türk boylarının, Batı ya doğru düzenledikleri seferler vegöçler, Anadolu üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu bakımdan çalışma alanımızı oluşturan Tortum Çayı Havzası tarih öncesi ve tarihi çağlarda birçok medeniyetin geçiş noktası konumundadır. Antik çağ yazarı olan Ksenophon bu bölgeyi Taokhlar ülkesi sınırlarındagöstermektedir. Yüzey araştırmaları neticesinde Tortum ve Uzundere nin KalkolitikÇağ dan itibaren yerleşim gördüğü ve Karaz kültüründen önemli ölçüde etkilendiği ortaya çıkmıştır. Tarihi çağlarda ise; Hayaşa Krallığı, Dayaeni/Diauehi ve Urartu Krallığı gibi devletlerin bölgeye hakim oldukları görülmektedir. Ayrıca bölgede tespit edilen kültür varlıklarından araştırma sahasında erken dönem Türk izlerini görmek mümkündür. Bölgede yapılan araştırmalarda 11 kale, 4 höyük, 1 yerleşme, 4 gözetleme kulesi, 2 mağara, 2 şapel 18 kültür varlığı belirlenmiştir. Belirlenen bu merkezlerin İlk Tunç Çağ, Demir Çağ, Orta Demir Çağ ve Orta Çağ özelliği gösterdiği anlaşılmaktadır.
Ovidius'un 'Dönüşümler''indeki mitolojik anlatımların derlenmesi

Açık adı Publius Ovidius Naso olan Ovidius (İ. Ö.43-İ. S.17) yalnız Roma'nın değil, çağdaş Batı şiirinin de en güçlü, verimli ve eskimez kaynaklarından biridir. Ovidius, Romalı olmasına karşın, Anadolu'ya da gelmiş bir süre burada yaşamıştır. Bu yüzden onun şiirlerinde Anadolu-Grek-Roma ilkçağının öykülerini, söylencelerini, gönül oyunlarının izlerini kolayca bulabilmek mümkündür. Şair Grek mitoslarını kullanarak şiirsel bir dille meydana getirdiği 'Dönüşümler' adlı bu yapıtında, Homeros'un eserlerinden daha ayrıntılı bir çalışma oluşturmuştur. Çalışmamızdan da anlaşılacağı üzere, Ovidius'un 'Dönüşümler' adlı eserini, ele alarak buradaki Grek mitoslarını, yeniden düzenlenmiş bir anlatılar bütünü haline getirmeyi amaç edindik.
Antalya Arkeoloji Müzesinde bulunan Phaselis Antik Kentine ait materyal kültür kalıntıları

Phaselis, Lykia ve Pamphylia bölgelerinin, önemli bir liman kentidir. Kentin üç adet doğal limana sahip olması, Akdeniz ticaret güzergahı için önemli bir jeopolitik noktada olmasını aynı zamanda kentin geç dönemlere kadar bölgenin önemli liman kentlerinden birisi olmasını sağlamıştır.
Yeni veriler ışığında Erken Tunç Çağı sonu ve Orta Tunç Çağında Çivril Ovası'nın kültürel ve siyasi yapısı

'Yeni veriler ışığında Erken Tunç Çağı sonu ve Orta Tunç Çağında Çivril Ovası'nın kültürel ve siyasi yapısı' başlıklı tez çalışmasının kapsadığı alan, Denizli ilinin 96 km kuzeydoğusunda bulunan Çivril Ovası'dır. Yukarı Menderes Havzası'nda yer alan ve tez konusunu da oluşturan Denizli-Çivril Ovası'nda 2003- 2006 yılları arasında Prof. Dr. Eşref Abay başkanlığında yüzey araştırmaları yapılmıştır. Bu tez çalışmasında, erken dönemlerden itibaren yoğun biçimde yerleşilmiş bir bölgede, siyasi, kültürel ve sosyo-ekonomik yapılanmalar dikkate alınarak dönemler arasındaki değişim ve gelişmelerin ortaya konması amaçlanmıştır. Ayrıca, 1954- 1959 yılı Beycesultan kazı sonuçları ile Batı Anadolu'da Erken Tunç Çağı III ve Orta Tunç Çağı'nın tespit edildiği diğer kazı yerlerinden elde edilen verilerin karşılaştırılması yoluyla çok iyi bilinmeyen bir süreç hakkında kültürel ve siyasi açıdan sonuçlara ulaşılma yoluna gidilmiştir.
Onbinlerin dönüş yolunda tarihi coğrafya ve arkeoloji

Bu çalışmada, M. Ö. 5. yüzyılın sonlarında Doğu Anadolu Coğrafyasından kuzeye ilerleyerek Karadeniz'e doğru yürüyüşlerini devam ettiren ve 'Onbinlerin Dönüşü' ne tanıklık etmiş olan Ksenophon'un kayıtları yeniden değerlendirilmektedir. Söz konusu bu kayıtlar ordunun geri dönüş sürecinde birer günlük niteliği taşımakla birlikte, kapsadıkları çevresel gözlem, izlenim ve tariflerle bölgenin M. Ö. 401 yılındaki durumu ile ilgili çok önemli bilgilere de kaynaklık etmektedir. Özellikle dönemin coğrafi tanım ve adlandırmaları, yürüyüş hattı üzerindeki iskan ve topografyaya ait betimlemeler bu bilgilerin günümüz araştırmacıları tarafından da makaleler kapsamında ele alınmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda Doğu Anadolu Coğrafyası üzerine yapılan modern araştırmalara da yer verilmiş ve Ksenophon'un antik kayıtlarındaki coğrafya ile karşılaştırmalarda bulunulmuştur. Ayrıca bölgedeki Pers idari sistemi, satraplık yayılım alanı, kültürel bulguları, arkeolojik kanıt ve kalıntılarına da bakılması ve Anabasis'teki kayıtlar ile paralelliklerinin gözden geçirilmesi çalışmamızın diğer kapsamını oluşturmaktadır. Coğrafi açıdan yapılan değerlendirmelerde modern araştırmacıların yürüyüş güzergahı üzerine önerileri farklı görüş, güzergah ve haritalarla desteklenmektedir. Bu çalışmalar incelendiğinde belirtilen güzergahlarla ilgili isabetli önerilere burada yer verilmiş olmakla birlikte özellikle google görüntüleri ile izlenen rota üzerindeki farklı olasılıkların da göz önünde bulundurulması gerekliliğinden söz edilebilir. Bu bağlamda; Anabasis'te belirtilen ve yürüyüş esnasında kat edilen yol üzerindeki bazı detayların tekrar değerlendirilerek, topografik uygunlukla yeniden ele alınması sonucunda güzergah üzerinde farklı olasılıklar ortaya çıkmaktadır. Bu olasılıklar ile ilgili veriler, bölgenin tarihsel coğrafyası kapsamındaki yer adları, güzergah üzerindeki iskan tipleri, buralarda yaşayan insan grupları ve onların gelenek-göreneklerinin birinci elden antik bir kaynaktaki tarifleri, çalışmamızda temel bir dayanak oluşturmuş bölge üzerine coğrafi ve arkeolojik açıdan yeni değerlendirme olanağı sağlamıştır.
Yukarı Fırat Havzası Roma Dönemi kalıntıları

Yukarı Fırat Havzası yerleşmesi olan Urfa, antik çağda Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en önemli yerleşimlerinden birisi durumundadır. Roma döneminde Edessa olarak anılan kent, Harran ile birlikte Kuzey Mezopotamya ile Güney Anadolu'da önemli ticari yolların düğümlendiği önemli bir buluşma noktasında yer alır. Zaman zaman bağımsızlığım korumakla beraber, stratejik konumundan dolayı her zaman döneminin güçlü devletlerinin ilgi alanına giren bölge, egemen güçler arasında sürekli el değiştirmiştir. Osroene Krallığı adıyla bilinen ve başkenti Edessa olan bu topraklar uzun süre Roma'ya bağlı kaldığından Roma kültür ve sanatı yerel doğu etkileri ile yoğrularak dönemin sanat eserlerine yansıtılmıştır. Çalışmada, ilk olarak geniş zaman dilimlerini ilgilendiren kentin tarihi dokusu ana hatlarıyla ortaya konmuş; devamında Roma dönemi ayrıntılı olarak irdelenmiş; bu kapsamda, Urfa'daki arkeolojik kalıntılar aracılığıyla bölgedeki Roma varlığı tanımlanmaya çalışılmıştır.
Yakın ve uzak benzerleri ışığında M. Ö 6.-5. yüzyıl Milyas boyalı mezar odaları

Anadolu'nun güneybatısındaki Teke Yarımadası'nda yer alan Milyas Elmalı vadisi ve ötelerine uzanır ve antik coğrafyada Likya, Kabalia ve Pisidia gibi komşularla çevrilmektedir.1970'li yıllardan itibaren yapılan kazılarla ortaya çıkarılan tümülüslerden üçü M. J. Mellink ve ekibi tarafından incelenmiştir. Kızılbel, Müğren ve Karaburun II adlarıyla anılan bu üç örnekte bulunan resimler büyük bir çeşitlilik göstermektedir ancak Müğren'de 'mimari' resim anlayışı hakimken Kızılbel ve Karaburun II'de ise figüratif resimler söz konusudur. Mügren, bir ev formu taklit edilip resim ve heykellerle bezenmiş bir mekan olarak ev atmosferiyle gömme alanını birleştirerek 'ölü evi' örneğine denk düşmektedir. Bununla birlikte, Kızılbel ve Karaburun II'de ikonografik ve tematik konuları içeren duvar resimlerinin ortak amacının mezar sahibini yüceltmek olduğu görülmektedir. Son olarak, Milyas'ta ortaya çıkarılan bu üç mezar odasının hem Anadolu'da hem de Batı Akdeniz'de karşılaştığımız örneklerle yapısall, stilistik ve ikonografik benzerlik gösterdiği görülmektedir.
Nervan - antoninler döneminin dini ve felsefi yapısı

Bu çalışma, Roma İmparatorluğu bünyesinde M. S. 96 - 192 yılları arasında hüküm süren Nervan - Antoninler hanedanı devrindeki felsefi ve dinsel faaliyetleri kapsamaktadırRoma İmparatorluğu'nun en parlak yıllarının yaşandığı, Roma sınırlarının en geniş noktaya vardığı bu devirde, devlet iktisadi, siyasi, sosyal, sanatsal ve kültürel bağlamda antik çağın öncüsü konumuna yükselmiş ve farklı kültürlerle etkileşim içine girerek yeni bir takım karmaşık kültürel akımların tesiri altında kalmıştır. Araştırma esnasında esas alınan, bu dönem içerisindeki dini ve felsefi akımların çağın sosyal yapısına yaptığı etkiyi ortaya çıkarmaktır.
Konumlarına ve kullanımlarına göre Antalya ili kıyılarında antik limanlar ve demirleme yerleri

Antalya ilindeki antik limanlar ve demirleme yerleri ile bunların arasındaki deniz yolları üzerinde çalışmalar yapmak, bu çalışmaları yaparken ileri teknoloji kullanmak tezin ana amacını oluşturmaktadır. Son üç yıldır bu teknolojiler kullanılarak Antalya Kıyıları araştırılmış, birçok liman ve demirleme yeri ile batık ve başka arkeolojik kalıntı ortaya çıkartılmıştır. Çalışmalarda önemli miktarda tek, çift ve üç delikli taş çapa, ahşap çapalara ait kurşun çipolar, demir çapalar, taş ağ ağırlıkları, taş tonoslar ve lahitler bulunmuştur. Söz konusu buluntular sualtı kültür mirasının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır ve geçmişşe ait kıyı kentleri, denizcilik tarihi, ticari bağlantılar, kültürel ve siyasi ilişkiler hakkında bilgiye ulaşmak için önemli bir potansiyele sahiptir. Uygulanan yöntemler, teknolojiler ve çalışmaların sonuçları tez kapsamında bütün detaylarıyla yer almaktadır.