Körfez savaşlarının ekonomik etkileri

Bu çalışmada küreselleşmeyi ya da yeni dünya düzenini kurmaya yönelik ABD'nin önderliğinde yapılan iki önemli savaşın, Irak ve Türkiye üzerindeki ekonomik etkilerini ortaya çıkartmaya çalıştık, ABD'nin Irak'a yönelik askeri müdahalesinin temel nedenlerinin, bu ülkenin mevcut zengin ve buna eklenecek olası petrol rezervlerinin paylaşımı ile Ortadoğu petrolünün en önemli arz noktası olan Basra Körfezi'nin kontrolü olduğu, hemen tüm dünyanın üzerinde birleştiği bir gerçektir. ABD'li kimi uzmanlar ve yetkililer dünya kamuoyunu, bu müdahalenin temel amacının petrol değil, terörizme karşı savaşın vazgeçilmez bir adımını atmak olduğu konusunda iknaya çabalamaktadırlar. Saddam liderliğindeki Irak'ın; kitle imha silahlan ürettiği, kimyasal ve biyolojik silahlarla ABD ve müttefikleri için büyük tehdit oluşturduğu, Saddam'ın El-Kaide ile bağlantılı olduğu hususlarında yoğun bir propaganda savaşını sürdürülürken, müdahalenin asıl nedeni olan, Irak'ın mevcut ve gelecekteki rezervlerinin kontrolüne yönelik asıl hareket gerekçelerini gözlerden kaçırabileceklerini hesaplamaktadırlar. Ayrıca ABD dünyada önemli petrol taşıma merkezlerden biri olan Basra Körfezini kontrol altına alarak Çin başta olmak üzere Asya, Avrupa ülkeleri ve Japonya'nın petrol ihtiyacının karşılanmasında belirleyici olacaktır. Irak'ı parçalıyarak kontrol altına aldıktan sonra da, ABD bu hegemonyasına karşı çıkan diğer ülkeleri birer birer vurmayı hedefliyor. Irak'tan sonra sıra Suriye ve İran'a gelecektir. Bu ülkeleri parçaladıktan sonra Ortadoğu genelinde ABD'ye yakın rejimler tesis ederek bölgenin tamamı kendisi ve İsrail için herhangi bir tehdit oluşturmayacaktır. ABD, bölgede hiçbir ülkenin İsrail'den güçlü ve büyük olmaması ve kendi güvenebileceği yöneticiler tarafından kontrol edilen ülkeler yaratmak istiyor. Ayrıca Irak petrol sanayinde Fransa, Rusya ve Çin petrol şirketleri önde bulunmaktadır. Bu176 durum da ABD petrol şirketlerinin faaliyetlerini kısıtlamaktadır. ABD, Irak işgali ile Irak petrol sanayinde ABD ve İngiliz petrol şirketlerinin egemenliğini sağlayacaktır ve OPEC'in etkinliğini azaltacaktır. Türkiye bu iki savaştan en çok zarar gören ülkelerden birdir, 1990'dan beri BM kararlarına uyarak Irak ve Kuveyt ile tüm ticari ilişkilerini kesmiştir. Irak Körfez Savaşı öncesi Türkiye'nin önemli ticari partneri durumundaydı. Bunun yanı sıra, Türkiye'nin Ortadoğu'ya bakan kapısı da Irak üzerinden açılmaktaydı. Körfez Savaşı ve ardından uygulanan ambargo ile Irak pazarında, Irak üzerinden Ortadoğu'ya açılan kapılar da büyük ölçüde eski aktivitesini kaybetmiştir. Kerkük-Yumurtalık petrol boru hattının kapatılması, bir yandan petrol ithalatını güçleştirirken, diğer yandan da petrol ile taşımadan doğan gelir ortadan kaldırmış. Ayrıca Türkiye kuzey ırak'a sığınan PKK terör örgütü ile mücadelesinde hem askeri hem de ekonomik yönden kayıplara uğramıştı ve Türkiye'nin güneydoğusunda istikrasızlığa neden olmuştur. Irak'ın ise bu savaşlar nedeni ile ekonomisi durgun hale gelmiştir. Irak ekonomisi büyük ölçüde petrole dayandığı için 1990'da Irak'ın Kuveyt'i işgali ile birlikte BM tarafından Irak'a uygulanmaya başlayan ambargo, Irak ekonomisini tüm alanlarda felç etmiştir. 1997'de BM Irak'a uyguladığı ambargonu hafifleşmesine rağmen Irak ekonomisi savaş öncesi haline geri dönmemişti çünkü Irak ekonomisi savaş ve ambargo nedeni ile alt yapısında büyük zarar görmüştür. Irak'ın Körfez Savaşlarından doğan zararlarını tam olarak hesaplamak mümkün olmamakla beraber kayıplarını ve etkilerini, bunların birikimli sonuçlarını, ekonomik ve ticari olarak da sosyal açıdan da Irak halen hissetmektedir.