Yapının kentsel mekana katılımı

Bu çalışmada, kentsel mekanların kamusal yaşamın oluştuğu ve geliştiği yerler olarak öneminin vurgulanması üzerinden yapının kentsel mekana katkı ve katılım biçiırüerinin irdelenmesi ve bu bulguların somut veriler haline getirilmesi amaçlanmıştır. Yapının kentsel mekanı belirleyen, biçimlendiren, yönlendiren, tanımlayan özellikleri ile kentte üzerinde etkin bir rol yüklendiği ve kentsel mekanların en önemli elemanı olduğu söylenebilir. Bununla birlikte, kentsel mekanları canlı tutma ve yaşayan yerler haline getirme söz konusu olduğunda insan ve insan aktiviteleri de bir o kadar önemlidir. Kentsel mekanların ancak yaşamı barındırarak 'yer' olma özelliğine sahip olabileceği ve insanları en çok çeken özelliğin fiziksel çevre olduğu kadar diğer insanların varlığı, aktiviteleri olduğu düşünüldüğünde yapının insana yönelik özelliklerle kentsel mekana katılabileceği daha açık biçimde ortaya çıkar. Tezin içeriği altı bölümden oluşur: Giriş bölümünde; konunun günümüz kentleri için önemi, kapsamı ve seçilmesinde etkisi olan unsurlardan bahsedilmektedir. 'Kavramlar ve Tanımlar' başlıklı ikinci bölümde; ilişkili olduğu temel kavramlar üzerinden tanımlanan konuya böylece giriş ve ön hazırlık yapılmaktadır. Kentsel mekan tanımlanmakta ve yaşam kazanarak yere dönüşmesi olgusu üzerinde durulmaktadır. Yapının kentsel mekana katılımının, mekanlara yer özelliği kazandırması ile ilgisi olduğunun saptanmasından sonra, yaşantıyı desteklemesinin gerekliliği daha net olarak anlaşılmıştır. 'Kentsel Dış Mekan Yaşantısı' başlıklı üçüncü bölümde; yapının kentsel mekana katılımı bağlanımda kentsel/kamusal yaşam ve mekan tartışılır. Burada kentsel mekanlardaki kamusal ve özel ayrımı üzerinde durulmakta ve yan kamusal/özel mekanların önemine değinilmektedir. Kamusal ve özel mekan nitelikleri ve ilişkisi kadar, dış mekan aktivitelerinin de kentsel yasanım desteklenmesi, dolayısıyla mekanların 'yer' niteliği kazanması bakımından önemi vurgulanır. Bu sebepledir ki bu bölümde irdelenen bir diğer önemli konu insan ilişkileri ve aktivitelerinin fiziksel çevre ile ilişkisidir. 'Kentsel Mekana Kuramsal Yaklaşımlar' başlıklı dördüncü bölümde: kentsel mekanı kendine konu edinen tezin ilerleyişine ve yeni fikirlerin oluşumuna yardımcı olacak kentsel mekan üzerine oluşturulmuş kuramlara değinilmektedir. Modern kentsel mekan kuramlannm, kısaca, tarihsel gelişimden bahsedildikten sonra özellikle günümüzdeki yeni fikirlerin gelişimine destek olan kuramlara geçilmektedir. Böylece kent ve kentsel mekan kavramı daha derin biçimde incelenmekte, öneriler için bir alt yapı oluşturulmaya çalışılmaktadır. 'Yapının Kentsel Mekana Katılımı' başlıklı beşinci bölümde: kavramsal, kuramsal, deneyimsel sonuçlar göz önüne alınarak, yapının kentsel mekana katılımı, desteği, onu beslemesi açısından sahip olabileceği veya olması gereken nitelikler sıralanmaktadır. Bu nitelikler: hareketi yönlendirme, iç-dış / kamu-özel ilişkisinin kurulması, kentsel mekana nişler sunma, kayıp alanların kullanıma kazandırılması, kentsel mekanda yeşil doku eksikliğini tamamlamadır. Yapı, çevre analMerinin ve tasarım hedeflerinin gerektirdiği biçimde bu niteliklerin birine, bir kaçma ya da bazen tümüne sahip olabilir ve kente bu nitelikte mekanlar kazandırabilir. Ancak yapının bu nitelikleri kentsel mekana sunmasında tasarım ve programlama sürecinde dikkate alınabilecek, destek olabilecek unsurlar söz konusudur. Bu çerçevede; dış mekan ve yapı ölçeği, cephe, kesit, fonksiyon-aktivite ve donatılar tasarımda dikkatle ele alınması gereken unsurlar olarak sıralanabilir. Bu destek unsurların her tip yapı tasarımında ele alınması, yapının kentsel mekana katılımı ve yaşayan mekanlar sunması açısından son derece önemlidir. Sonuç bölümü: Tez sonuçlarım içerir. Yapı kentsel mekanların biçimlenmesinde en büyük görevi yüklenen eleman olarak, yaya dolaşımını ve insan aktivitelerini destekleyerek bu mekanlara yaşantı kazandırabilme gücüne sahiptir. Birbiri üzerinden akan mekanlar, kullanımı destekleyen ara mekanlar, tanımlanabilir alanlar, süreklilik sağlayarak kentsel yaşantıyı teşvik edebilir. Yapı, kentsel mekanların biçimini, işlevini, yaşamım, oluşumunu, kentle ilişkilerini, iç mekanla ilişkisini belirleyen temel eleman olarak ele alınmalı, iç mekan tasarımları kadar daha geniş bir topluluğa, daha hızlı, değişken bir yaşama hizmet eden dış mekanlarının tasarımları üzerinde de itina ile durulmalıdır.