Sosyal kaytarma davranışının mesleki tükenmişlik üzerine etkisi: Sağlık çalışanlarına yönelik bir araştırma

Amaç: Bu araştırma bir sağlık kurumunda görev yapmakta olan sağlık personellerinin sosyal kaytarma davranışının mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkinin hesaplanması amaçlanmıştır. Önemi: Sağlık kurumları içinde birçok meslek grubunu bulunduran kurumlardır. Sağlık kurumları hizmetlerini meslek gruplarıyla hasta ve yakınlarına hizmetlerini sunmaktadır. Hizmet insan sağlığını bütüncül olarak etkilemektedir. Hizmeti sunarken meslek grupların ve meslek gruplarının içinde de gruplar oluşturularak çalışmalarını sürdürmektedir. Çalışanlar performansları sağlık kurumunun performansını da etkilemektedir. Kurumda çalışanlar görevlerinin önemini anlamaması performanslarını da bu yönde etkilenmektedir. Grup çalışmalarında, bireysel performanslar grup performansını etkilemektedir. Gruptaki çalışan sayılarının artması bireysel performanslarda azalmaya sebep olabilir, bireysel performanslardaki azalmalardan dolayı, gruptaki diğer üyeler fazladan performans göstererek işi bitirmek durumda kalacaktır. Kurumlarda eşit görev dağılımının olmaması ve bireysel performansların azalması, çalışanlarda tükenmişliğin artmasına neden olur. Tükenmişlik oranının artması, kurum verimliğini olumsuz etkilemektedir. Araştırmada, sosyal kaytarma davranışının mesleki tükenmişliğe etkisini ve sorunlarının tespit edilmesi amaçlanmıştırGereç ve Yöntem: Araştırma, sağlık kurumundaki personeller üzerine yapılmıştır. Araştırmada, kurumdaki 271 çalışan üzerinde uygulanmıştır. Anket uygulanmadan önce araştırma onam formunda gönüllük esasını sözel ve yazılı olarak bildirilmiştir. Araştırmanın evreni 669 kişiden oluşmaktadır. Sosyal kaytarma ölçeği 1992 yılında Jennifer M. George geliştirdiği 10 maddelik ölçeğe Liden ve ark. 3 madde ekleyerek grupsal değerlendirme yapan ölçek oluşturmuşlardır. Liden ve arkadaşlarının geliştirdiği bu ölçeğin cronbach alfa değeri 0 .96'dır. Maslach tükenmişlik ölçeği, Christina Maslach ve Susan Jackson (1986) tarafından 22 maddeden oluşan ölçeği geliştirmişlerdir. Ölçek 3 ayrı boyutta değerlendirilmektedir. Boyar (2011) yaptığı çalışmada iç tutarlık katsayılarını duygusal tükenme 0 .84, kişisel başarı 0.73 ve duyarsızlaşma 0.74 bulmuştur. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilerek yorumlanmıştır. Bulgular: Araştırmada katılımcıların %47,2'sini kadınlar, %56,8'ini erkekler oluşturmaktadır. Araştırmaya katılanların çoğunluğunu %48, 3 ile hemşire grubu oluşturmaktadır. Algılanan gelir durumunun %54,2'si iyi olarak değerlendirmektedir. Katılımcıların %69'unu üniversite mezunu oluşturmaktadır. Sonuç: Araştırmada sosyal kaytarma ölçeği ile yaş, cinsiyet, algılanan gelir durumu ve meslek grubu arasında anlamlı bir farklık vardır(p<0,05). Ortalama üzeri aş grubunda olanların, yaş ortalama altı yaşlara göre sosyal kaytarma puanlarının fazla olduğu görülmüştür. Hemşirelerin kaytarma puan ortalamasının idari personellerin kaytarma puan ortalamasından fazla olduğu görülmüştür. Duygusal tükenme alt boyutunda, algılanan gelir durumu ve meslek arasında istatistiksel anlamlılık saptanmıştır(P<0,05). Araştırmada sosyal kaytarma ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutu arasında anlamlı ilişki vardır(P<0,05). Elde edilen bilgiler doğrultusunda, meslek grupları ve gelir durumları üzerine yapılacak düzenlemeler kaytarma ve tükenmişliği azaltacağı düşünülmektedir.