Kredi kartı ve uygulamaları

-125- DZET 1950'li yıllarda ' Kuzey Avrupa ülkelerinde ve daha sonra dünya çapında yaygınlaşan Bireysel Bankacılık hizmetlerinden biri Dİan kredi kartı uygulaması, ülkemizde sanılan yıl içinde yaşanan ekonomik değişim neticesinde oldukça yaygınlaşmıştır. Kredi kartı uygulamasına ülkemizde; ilk aşamada birkaç banka ve kurum girmekle beraber, son yıllarda bankaların bireysel bankacılık faaliyetlerine yönelmeleri sonucu uygulama yaygınlaşmıştır. 1991 sonu verilerine göre ülkemizde 818912 adet kredi kartı ihraç edilmiştir. Uygulamanın 198 D'li yıllarda yaygınlaşmasına, Zk Ocak Kararlarıyla getirilen Türk parasını koruma kanununda yapılan değişikler olumlu etkide bulunmuştur. Uygulamanın yaygınlaşmasının yanında, kart kullanımı hiçbir zaman Batı rakamlarını yakalaması mümkün değildir. ABD ve Avrupa'da uygulamanın yaygınlığı Türkiye'den daha fazladır. Ülkemizde bir kişinin tek kredi kartı varken, söz konusu ülkelerde kişi başına üç-dört kart düşmektedir. Kalkınma sürecini yaşayan ülkemizde, tüketim ekonomisinin canlandırılması gerekmektedir. Tüketim ekonomisinin canlandırılmasında temel araç sağlıklı bir tüketici finansman sisteminin kurulması olmalıdır. Orta gelirli tüketicilerin finansal ihtiyaçlarını karşılamak için bankalar Bireysel Bankacılık hizmetleri ile bu konuda ürünlerini piyasaya sunmuşlardır. Bireylere yönelik hizmet sunumunda -. göz önüne alınması gereken bazı unsurlar vardır.. Bireylerin bu hizmetlerin tümüne en uygun şartlarda ulaşabilmeleri kendilerinin-126- ihtiyaçlarının karşılayacak en uygun hizmeti seçebilmele ri, bü hizmetler hakkında doğru ve kapsamlı bilgiye sahip Dİmaları ve bu hizmetlerden herkese eşit şekilde faydalanma imkanının tanınması gibi konular başlıca unsurlardır. Dünyada finansal hizmetler arasındaki ulusal sınırlar kavramı yavaş yavaş ortadan kalkmaktadır. Bunun yanın da bankalar, tüketiciler ve tasarruf sahipleri arasındaki geleneksel bağ yok olmaya başlamış, perakende satış yapan mağazalar ve finansman şirketleri gibi banka dışı kuruluşlar tüm piyasalara yeni finansal ürünler sunma yarışına girmişlerdir. Bu finansal ürünlere kredi kartlarını ve elektronik fon transferini örnek verebiliriz. Kredi kartı uygulamasının yaygınlaşması bir takım sorunları da beraberinde getirmiştir. Uygulamanın en büyük sorunlarından biri ticaret hukuku yasalarında ve ilgili mevzuatta kredi kartı kavramının yer almamasıdır. Uygulamada çıkan aksaklıkların bir an önce çözülmesi için yasal düzenlemeye gidilmesi gerekmektedir. Kredi kartı uygulamasının yaygınlaşması, sonucu kart ile yapılan sahtekarlık, çalıntı ve kayıp gibi suç olaylarının arttığı gözlenmektedir. Turizm faktörünün ülkemizde canlı olması da bu olaylara ivme kazandırmaktadır. Bankaların bu tür olayları önleyebilmesi için yüksek teknoloji kullanarak sistemi güvenilir bir hale getirmeleri gerekir. Kredi kartı ile işlenen suç olaylarının azaltılması için Bankalararası Kart Merkezi kurulması sorunun çözümlenmesinde ilk adım olarak nitelendirebilir. Ayrıca kredi kartının olumsuz etkilerden korumak için kartın konumu hakkındaki kayıp/çalıntı türü bilgilerin üye iş yerlerine acil olarak iletilebilmesi için gerekli hassasiyet gösterilmelidir. Kanımca PDS uygulamasının yaygınlaştırılması sorunu çözecek tek yoldur.-127- Tüketici kredisi olarak nitelendirdiğimiz kredi karşıtı kredi işlevi taşıması açısından risk taşımaktadır. Kredi kartı kullanan kişiye banka ya da kartı veren kuruluş kefil olmaktadır. Bu nedenle istahbarat ve değerlendirme gibi konular üzerinde önemle durulması gerekir. Uygulamanın ülke ekonomisine sağladığı bazı yararlar ve sakıncalardan söz edebiliriz. Uygulamanın tasarruf mevduatına, vergi gelirine, turizm gelirine ve istihdama olumlu yönde etkisi olmakla beraber, enflasyona, harcama eğilimlerine, istihdama ye ithalata olumsuz etkisi görülmektedir. Kart kullanımı ile dolaşımdaki para azalmakta böylelikle tasarruf mevduatının artmasına neden olmaktadır. Dolaşımdaki paranın azalması kağıt paranın günlük alışveriş nedeniyle de yıpranması önlenmektedir. Uygulama neticesinde tüm para hareketleri kontrol altına alınabilmektedir. Para hareketlerinin ekonomik sisteme kaydi olarak girmesi, kartla yapılan alışverişlerin belgelendirilmesi vergi kaçaklarının azalmasına katkıda bulunurken vergi gelirini artırıcı bir etkiyi de ortaya çıkarmaktadır. Ülkemize gelen turistlerden kredi kartı kullanımı ile oldukça yüksek kazanç sağlanmaktadır. Ülkemize gelen turistlere kredi kartlarına güvenerek ülkemizde daha uzun süre kalmakta ve daha çok alışveriş yapabilme olanağına sahip olmaktadırlar. Turistler tarafından yapılan bu harcamalar karşılığında yurda giren dövizin tamamı banka kaynaklarına kambiyo rayici üzerinden katıldığı için karaborsa önlenebilmektedir. Kart kullanımının yaygınlaşması ve karlı bir yönetim için uygulamada yüksek teknoloji kullanılması kaçınılmazdır.-128- Kullanılan yüksek teknoloji sonucu sistemin gerektirdiği vasıflı insanlar için yeni bir iş alanı meydana gelirken zaman içinde otomasyona geçişle işsizliğin artışı gözlenebilir. Kredi kartı kullanımı harcamaları teşvik etmekte ve kartı kullanan kişilerin yeterli bilgiye sahip olmamaları bu kişilerin aşırı bir tüketime yönelmelerine neden olmaktadır. Bu nedenle kart kullanımı hakkında, kullanıcıların bilgilendirilmesi önem kazanmaktadır. Kart kullanımı enflasyon üzerinde de etki yapmakta- olup kullanım sonucu talep artmakta ve artan talep fiat- ları yükselterek enflasyonun daha da artmasına yol açmaktadır. Uygulamanın yaygınlaşması Avrupa Topluluğu ile bütünleşme isteminin dorukta bulunduğu ülkemizde bankacılık hizmetlerinin topluluk bankacılık hizmetleri ile entegrasyonu konusunda önemli bir aşamayı oluşturduğu ileri sürülebilir.