Destabilizing effects of stabilization programs the case of Turkish corporate sector

Bu çalışma stabilizasyon programlarının reel sektör üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, faiz ve alım gücü paritelerİni kullanarak, kurlar, faizler ve enflasyon oranlan arasındaki dengesizlikleri göz önüne alan bir model kurulmuştur. Nominal çapa kullanan stabilizasyon programlarının enflasyonu kontrol etmek ve ekonomiyi dengeye oturtmak için bilinçli olarak bu faktörler arasında dengesizlikler yarattığı ve model ile tanımlanan dengeyi bozduğu görülmektedir. Başka bir deyişle bu programlar dengeye, dengesizlik yaratarak ulaşmayı hedeflemektedirler. Bu çalışma bu dengesizlikleri tanımlamakta, onların stabilizasyon programları tarafından nasıl yaratıldığını göstermekte ve onların krizlere neden olan mekanizmalar içindeki rollerini araştırmaktadır. Bunun yanı sıra, Türkiye'de uygulanan stabilizasyon programlarının da bu dengesizlikler üzerine kurulu olduğunu ve bu dengesizlikleri kullanarak ekonomiyi dengeye oturtmaya çalıştığını görmekteyiz, örneğin, 1980'li yıllarda ihracatı arttırmak için uygulanan zayıf TL, 1990'lı yıllarda enflasyonu düşürmek için uygulanan güçlü TL ve yüksek faizler, 2000 Kura dayalı Stabilizasyon Program'ı çerçevesinde aşırı değerli TL ve negatif reel faizler, 2001 Yılı Türkiye'nin Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı çerçevesinde yüksek reel faiz ve değerli TL'sının uygulanan programların temelini oluşturduğunu görmekteyiz. vm Bu çalışmanın araştırma konusu bu dengesizliklerin reel sektörü nasıl etkilediğidir. 1994- 2003 yılları arasındaki dönemi kapsayan, İMKB'de işlem gören 198 sanayi firmasının bu dönemdeki finansal verilerinin içeren bir panel data kullanılarak yapılan analizde, kurlar, faizler ve enflasyon arasındaki dengesizliklerin reel sektör üzerinde olumsuz etkileri olduğu gösterilmiştir. Örneğin, yerli paranın değer kazanmasının operasyonel karlılık ve varlıkların üretkenliği üzerinde gecikmesiz negatif etkisi olduğu görülmektedir. Buna karşılık yerli paranın değer kaybetmesinin ise firmaların likiditesi üzerinde negatif bir etkisi vardır. Reel faizler ise aynı şekilde, operasyonel karlılık üzerinde negatif bir etki yaratmaktadır. Bunların yanı sıra, istikrarlı bir ekonomi için şart olan faiz dışı bütçe dengesinin de, karlılık ve varlıkların üretkenliği üzerinde negatif bir etkisi olduğu, ve yüksek faiz dışı fazla hedeflerinin reel sektör için oldukça yıkıcı olabileceği görülmektedir. Özet olarak, bu çalışma stabilizasyon programlarının, bu tür dengesizliklere neden olan mekanizmaları içermemesi gerektiğini ileri sürmektedir. Nominal çapalar, faiz ve alım gücü paritlerininin oluşturduğu dengeleri bozarak, sürdürelemez mekanizamalara ve kısır döngülere sebep olmakta ve genelde krizle sonuçlanmaktdır. Bu tez, bu konuyu vurgulamakta ve aynı zamanda kurlar, faizler ve enflasyon arasındaki dengesizliklerin, bir krize nden olmasa bile, reel sektörün finansal performansı üzerinde negatif bir etki yarattığını göstermektedir. Bu çerçevede, reel sektöre de, bu dengesizlikler çerçevesinde oluşan risklerin ve sonuçlarının farkında olmaları, ve bir dengesizlik gözlemlemeleri durumunda mümkün olduğu oranda önlemlerini almaları gerektiği, tavsiye edilmektedir.