turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlı İmparatorluğu'nda ıslahat düşüncesinin gelişimi (1718-1839)

Osmanlı İmparatorluğu'nda ıslahat hareketleri ile imparatorluğun Avrupa karşısında gerileyişi arasındaki yakın bağ bilinmektedir. Bu gerileyiş, sonuçta devlet adamlarını çağın şartlarına uygun ıslahat yapmaya icbar etmiştir. Nitekim, Pasarofça Antlaşması (1718)'ndan hemen sonra, bu konuda takrirler kaleme alınmış; bir sure sonra ise, İbrahim Müteferrika bu konudaki görüşlerini I. Mahmud (1730-1754) 'a takdim etmiştir. Ona göre Osmanlı ordularının uğradığı mağlubiyetler, Avrupa'da silahlardaki değişmelere parelel olarak ortaya çıkan yeni askerlik tekniklerinden neş'et ediyordu. Müteferrika'nın bu konudaki uyanlarına rağmen, 1768- 1774 Osmanlı - Rus Savaşı sonrasına kadar bu konuda ciddi ıslahat hareketlerine rastlanmamaktadır. III. Selim dönemine gelindiğinde Babıali'nin önünde iki seçenek bulunuyordu: Ya ıslahatlara ya da merkezin tahkim edilmesi için yeniçeriler ve ayanlar ile mücadeleye öncelik verilecekti. Bu seçeneklerden ilkinin kabul gördüğü biliniyor. Böyle bir durumda, özellikle yeniçeriler ile iyi geçinmek gerekiyordu. Fakat bu politika da sonuçta Kabakçı Mustafa Olayı'nın patlak vermesini önleyememiştir. Bu arada bu dönemde daima elçilik ve Kara Mühendishanesi aracılığıyla batılı düşüncelerin ülkeye aktarılması sürecinde hızlanma söz konusudur. Nizam-ı Cedid Islahatlannnın muhalefet duvarına çarpması, II. Mahmud döneminde öncelikle merkezin güçlenderilmesi fikrinin kabulüne yol açtı. Sonuçta yeniçeriliğin lağvı (1826) reform hareketlerinin yeniden önünü açtı. Bunun, idarenin katılaşmasını da beraberinde getireceği açıktır. 11 Somut yani askeri gücün giderek zayıflaması sonucu Osmanlı devletinde Avrupa ile ilişkilerde diplomasi giderek ön plana çıktı. Diğer taraftan Avrupa'ya giden elçiler, Avrupa devletlerinin gaza ideolojisi yerine merkezi idareyi güçlendirme politikasını yeğlediklerini gözlemişlerdir. XVIII. yüzyılda devleti uğraştırmaya devam eden sorunlar, çoğu kez tımar sisteminin çökmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu yerel güçlerin palazlanmasına sebep olmuştur. Osmanlı devlet adamlarının amacı, yerel güçleri merkeze raptetmekti. Bunun merkezin mali gücünü kısıtladığım düşünüyorlardı çünkü; diğer taraftan Avrupa'da gözlemlerde bulunan elçiler, bu ülkelerin mali bakımdan da mazbut bir yapıya sahip olduklarından bahsediyorlar ve bunu idari yapılarının güçlü ve düzenli olmasıyla açıklıyorlardı. Osmanlı devlet anlayışının asıl gayesi, adil padişah'ı yetiştirmekti. Bir başka deyişle, sistem kişiye bağlı ilişkiler çerçevesinde mütalaa edilir. Tanzimat arefesinde ise, en azından Mustafa Reşid ve Sadık Rıfat Paşa, padişahın yetkilerinin sınırlarını çizen bir sistemin gerekliliğine işaret etmişlerdir. Bu, adil padişah ilkesinin yerinin padişahın yetkilerini sınırlayan müesseseler ile doldurulmak istendiğini göstermektedir.
Mühimme Defterlerine göre Osmanlı Devleti'nde eşkıyalık hareketleri (1626-1631)

Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılda iktisadi, sosyal ve siyasi çözülme asayişi önemli ölçüde tehdit etmiştir. Devlet ortaya çıkan problemlere kalıcı ve köklü çözümler üretmemiş, geçici tedbirlerle problemleri çözmeye çalışmıştır. Bu durum Osmanlı Devleti'ni değişen dünya şartlarına göre geride bırakmakla birlikte devletin önemli müeseselerinde bozulmaları, yenilgileri, ekonomik buhranı ve eşkıyalık hareketlerini ortaya çıkarmıştır. Bu eşkıyalık hareketleri; yol kesme, hırsızlık, soygun, ev, kervan ve hamam basma, adam kaçırma, can, mal ve ırza tecavüz, cinayet, askeri sınıf mensuplarının zulümleri, görev suistimali şeklinde cereyan etmiştir. Eşkıyalık hareketlerine katılan sadece askeri sınıf mensupları olmamış, reayaya da eşkıyalık hareketlerinde bulunmuştur. Devletin her kademesinde olan insanların katıldığı bu hareketlere, ekonomik buhranla beraber insanların kolay kazanma arzusu, uzun süren seferler, otorite boşluğu ve askeri disiplinin bozulması neden olmuştur. Eşkıyalık hareketlerinde bulunanlar, kimi zaman gurup halinde kimi zaman da ferdi olarak eşkıyalık yapmışlardır. Eşkıyalık hareketleri daha çok Rumili Eyaleti'nde ve onu takiben Anadolu Eyaleti'nde gerçekleşmiştir. Diğer eyaletlerde de birçok olay yaşanmıştır. Eşkıyalık hareketlerine karşı alınan önemler ve suç işleyenlere verilen cezalar çoğu zaman bu faaliyetleri engelleyememiştir. Eşkıyalık hareketleri Osmanlı'da özellikle de taşrada görülmeye devam etmiştir. Bu durum devlet otoritesinin taşrada zayıflamasına neden olmuştur. Bu araştırmada XVII. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti'nin genel durumu, eşkıyalık, eşkıyalık hareketlerinin ortaya çıkış sebepleri, Mühimme Defterlerine göre (1626-1631) Osmanlı Devleti'nde yaşanan eşkıyalık hareketleri, bu hareketlerin kimler tarafından yapıldığı, alınan tedbirler ve verilen cezalar üzerinde durulmuştur.
2795 numaralı Van eyaleti gayrimüslim Nüfus Defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Osmanlı İmparatorluğu'nda nüfus sayımları modern anlamda ilk olarak 1831 yılında yapılmaya başlanmıştır. Bu tarihten önceki sayımlar genellikle vergi ve arazi tespitine yönelik yapılan tahrir sayımlarıdır. Bu sayımlar bölgeye ait nüfus özellikleri konusunda aydınlatıcı bilgiler verse de nüfusun tespiti için yetersiz kalmıştır. Modern manada yapılan nüfus sayımları ile devlet, sahip olduğu insan potansiyeli, askeri gücü ve vergi yükümlülükleri hakkında ayrıntılı bilgilere sahip olmaya çalışmıştır. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan H.1252 / M.1836 tarihli, NFS. d kodu 2795 numarası ile kayıtlı olan 'Van Eyaleti Dahilindeki Gevaş, Karçıkan, Havasor ve Vastan Nahiyelerinin Gayrimüslim Erkek Nüfus Defteri' esas alınarak hazırlanan bu çalışmada Osmanlı'da nüfus ve Van'ın geçmişşten günümüze kısa tarihi ele alınmış, daha sonra 2795 numaralı defterdeki veriler incelenerek o zamana ait bölgenin sosyal durumu ve nüfus özellikleri üzerinde durulmuştur.
167 nolu Çanakkale Eytam Sandığına Mahsus Teminatlı İdane Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (1920-1926)

Osmanlı Devleti'nde yetimlere miras yolu ile kalan malların korunması için 1851 yılında Eytam Nizamnamesi ile İstanbul'da Eytam Sandığı kurulmuştur. Daha sonraki yıllarda Eytam İdaresi'ne bağlı olarak taşrada 1880'li yıllarda eytam meclisleri ve sandıklarının kurulup teşkilatlandığı görülmektedir. 1851 tarihli Eytam Nizamnamesi 1906 yılına kadar uygulanmış ve bu yıl içinde yeni bir nizamname kabul edilmiştir. Daha sonra da değişen şartlara uygun düzenlemeler yapılmıştır. Eytam sandıkları da hem yetimlerin mallarının korunmasında hem de yetim mallarının değerlendirilmesinde önemli görevler üstlenmiştir. Eytam sandıklarındaki paralar belirli koşullarda şahıslara verilerek değerlendirilmiştir. İncelediğimiz dönemde Çanakkale Eytam ve İdane Sandığından 1920- 1926 yılları arasında 136 kişi borç para almıştır. Eytam sandığından bu alanda Türkler faydalanmıştır. Çanakkale'de bulunan Ermeni ve Yahudiler de borç para almıştır. Sandıktan para alanların mesleki yapılarına bakıldığı zaman ev hanımlarının en fazla para alan kesim olduğu görülmektedir. Eytam Sandığına ait defterin transkribinden Çanakkale'de 1920- 1926 yıllarında var olan mahalle ve sokak adlarını da öğreniyoruz. Cami-i Kebir Mahallesi, Çınarlık Mahallesi, Hamidiye Mahallesi, Aziziye Mahallesi, Arslanca Mahallesi, Yalı Mahallesi, Hastahane Bayırı Mahallesi, Harmanlık Mahallesi, Çay Mahallesi, Yahudi Mahallesi, Rum Mahallesi ve Ermeni Mahallesi'dir. Günümüzde bu mahallelerin adları yoktur. Eytam İdaresi ve Sandıkları, I. Dünya Savaşı ve sonrasında Anadolu'da başlayan işgal yıllarında zarar görmüştür. İstanbul'da bulunan Eytam Sandığı görevini yapamadığı için kapatılmış olup Anadolu'da bulunanlar varlıklarını 1926 tarihine kadar devam ettirmişlerdir. Bu tarihten sonra eytam sandıkları Eytam ve Eramil Bankası'na devredilmiştir.
The environment, institutions, and economy in the nineteenth-century Ottoman Empire: The imperial landed estates of Mihaliç (1840-1850)

Bir mikro tarih çalışması olarak bu tez, bir devlet işletmesi olan Mihaliç Çiftlikat-ı Hümayun'unun kuruluşu ve yönetimini 1840 ve 1850 yılları arasında incelemektedir. Bu girişimin tasarım ve kuruluşuyla amaçlanan ithal merinos koyunlarının Batı Anadolu'da ıslahıyla kaliteli merinos yünü elde etmek ve bu sayede uluslararası yün pazarına olan bağımlılığı azaltmaktır. Birincil kaynaklara dayanarak tezin sorduğu temel sorular ise ekonomik performans, kurumsal çerçeve ve çevre-inşası gibi makro meseleler etrafında toplanmaktadır. Bunu yaparken ise eleştirel bir tavırla kurumları, ekonomiyi ve çevreyi Osmanlı İmparatorluğu'ndaki daha büyük bir toplumsal metabolizmanın birbirine bağlı yapı taşları olarak ele almayı amaçlamaktadır. Devlet işletmelerini modernleşme, merkezileşme ve bürokratikleşme tartışmalarında noktasal olgular olarak değerlendiren yaklaşımlardan farklı olarak, bu çalışma iktisadi teşebbüslerin her şeyden önce daha karmaşık ve çoğunlukla süreğen üretim süreçleri olarak görmeyi önermektedir. Tarih ve ekonomi-politik arasındaki zengin etkileşimden beslenen bu çalışma üretim, el koyma ve bölüşüm ilişkilerini merkezine alarak parasal karlılık, ayni ve nakdi ekonominin içiçeliği, fiyatlar, pazar mübadelesi, sermaye birikimi, uzun dönemli iklim çevrimleri gibi birçok meseleyi birbiriyle ilişkilendirerek sunmayı hedeflemektedir.
Ahmed Cevdet Paşa And Islamic Modernism

Osmanlı imparatorluğunda politik ve sosyal alanlarda İslami modernizasyon yapma fikri Tanzimat bürokrasisinin batıcı reformlarına bir tepki olarak doğmuştur. Bu, 1839 reformlarına ani bir tepki değil, aksine 1856 Islahat fermanı ile başlayan, ve sonra ilk anayasanın ilanı ile doruk noktasına ulaşan tedrici bir gelişmeydi. Bu çalışmanın amacı donemin ileri gelen İslam alimlerinden ve aynı zamanda devlet adamlarından olan Ahmet Cevdet Paşanın fikirleri arasında Tanzimat reformlarına İslami karakter aşılamaya yönelik çalışmaların izlerini bulmaktır. Hayatı ve eserleri O'nun çabaları hakkında en kullanışlı bilgileri sağladığından tartışmayı O'nun çeşitli konular hakkındaki fikirleri etrafında organize ettim. Çalışmamın ilk kısmında sonraki tartışmaları okuyucu açısından daha anlaşılabilir hale getirmek amacıyla Cevdet Paşanın biyografisine yer verdim. İkinci kısmında ise Cevdet Paşanın İslam anlayışı ile İslam modernizmini işledim. Bu kısımda İslamcı düşünürlerin arasındaki yerini belirlemek amacıyla O'nun düşünceleri ile dönemin İslamcı entellektüellerinin düşünceleri arasında kıyaslamalar yaptım. Bir sonraki kısmın konusunu ise 1839 Tanzimat reformunun ateşli bir savunucusu olmasına rağmen Cevdet Paşanın nasıl olup ta 1 856 fermanı ve 1876 anayasasına muhalefet ettiği üzerine yaptığım tartışmalar teşkil etmiştir. Bu bölümde aynı zamanda O'nun. Şeriat lehine görüşlerine yer verdim, ve neden Şeriat mahkemeleri dışında başka mahkemelerin kurulmasını ve bu mahkemelerde Fransız kanunlarının uygulanmasını hoş gördüğünü tartıştım. Ve bu yolla ılıman İslamcı düşüncenin Osmanlı İmparatorluğunun yenilenme sürecinde içine düştüğü belirsizliği anlatmaya çalıştım. vı
Layard of Nineveh as British ambassador in Istanbul (1877-1880)

Bu tez, Ninova'nın keşfi ile takdir gören ve 1877'den 1880'e kadar İstanbul'a İngiltere Büyükelçisi olarak atanan arkeolog Austen Henry Layard'ın hikayesidir. Göreve geldiğinde Osmanlı İmparatorluğu Rusya ile savaşın eşiğinde idi. Layard'ın üç yılı, Londra'dan net bir talimatı olmaksızın değişken beklentileri dengelemeye çalışmakla geçirdiği aşırı endişe dolu bir dönem oldu. Bu tez başlıca Layard'ın anılarından faydalanarak onun Sultan II. Abdülhamid ve diğer Osmanlı devlet adamlarını etkisi altına alma yöntemini incelemektedir. Genç bir adam iken okuduklarından ve pahalı seyahatlerinden yola çıkarak doğu için heves geliştirmiş bir Türk hayranı olan Layard, anıları ile on dokuzuncu yüzyıldaki İngiliz-Osmanlı diplomasisinin etkileşimini gözlemleyebilmemizi sağlamaktadır. Bu çalışma sosyal ve diplomatik tarihin her ikisini de kapsamaktadır.
Kayseri'nin 25 Numaralı Şer'iyye Sicili'nin 101 - 160. sayfalarının transkripsiyon ve değerlendirilmesi H. 1034 (M. 1624 - 1625)

Osmanlı Devleti kurulduğu andan itibaren adaleti kendisine ilke edinmiş ve adaletin uygulanma yeri olan mahkemelere büyük bir önem vermiştir. Şer'i hükümlerin uygulandığı şer'iyye mahkemeleri ve kadılar adalet sisteminin temelini teşkil etmişlerdir. Kadılar sadece kadılık görevi yapmamışlarbulundukları yerde devletle her türlü yazışmayı yapmışlardır. Kadılar görevleri icabı yaptıkları yazışmaları kayda geçirmişlerdir ki bu kayıtlara şer'iyye sicilleri adı verilmektedir. Şer'iyye sicilleri ait oldukları bölgenin idari-siyasi durumu, o bölgede yaşayan insanların geçim tarzları, kullandıkları eşyaları, birbirleriyle olan ilişkileri, ekonomik durumları vb. konular hakkında bilgiler veren önemli kaynaklardır. Kadılar Şer'i ve hükmi muamelatta, kendilerine verilen beratta gösterilen vazifeleri görüp, Hanefi mezhebi üzerine karar verirlerdi. Araştırmamızın konusu olan Kayseri 25 numaralı Şer'iyye Sicili 1624 -1625yıllarını kapsamaktadır. 101 -160. Sahifeleri arasındaki kısım araştırma konumuzdur. Kayseri şehrinin dini, hukuki, idari ve demografik yapısı hakkında ayrıntılı bilgiler bulunmaktadır.
16. yüzyılın sonlarında Osmanlı İmparatorluğu'nda parasal istikrarsızlık ve Şemseddin Timurtaşİ'nin Nükud Risalesi

16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı topraklarında artan yabancı gümüş miktarı, nüfus artışı, fiyat yükselişleri, uzun süren askeri mücadeleler Osmanlı para düzenini ve değerlerini etkilemiştir. Ayrıca 1585'te akçe, gümüş içeriği kayda değer miktarda azaltılmak suretiyle tağşiş edilmiştir. Tağşiş işleminden sonraki dönemde sikkelerin değerleri ve birbiri karşısındaki kurları konusunda yaşanan anlaşmazlıklar kadı sicillerine yansımıştır. Tezde, bu sorunların bir uzantısı olarak Hanefi alimi Şemseddin Timurtaşi'nin (v.1599) dönemindeki para ve mübadele hareketlerine dair hukuki tahlillerini kaleme aldığı Nükud Risalesi incelenmiştir. Bu risale 16. yüzyılın sonlarında sikkelerin değerindeki değişmelerin özellikle muamele-i şer'iyye gibi akitlerde meydana getirdiği problemleri tasnif ve tahlil eder. Tezde, dönemin para ve mübadele sorunlarının kaynaklarından birinin de kadıların hüküm verme usulündeki farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Timurtaşi'nin sorunlara dair çözüm önerisi aktarılıp değerlendirilmiştir. Orijinali Arapça olan Nükud Risalesi tercüme edilmiş ve orijinaliyle beraber çalışmaya ek olarak sunulmuştur.
10 Numaralı Kısas Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Bir kişinin canına kast ederek yaşamına son vermek ağır cezadır. Bu suçun hukuktaki cezası kısas etmektir. Kısas yapılamadığında fail bedeni ve maddi bir bedel ödemek zorunda kalmıştır. Osmanlı Devleti ceza hukukunda Tanzimat öncesinde ve sonrasında sıkça başvurulan cezalardan olmuştur. Tanzimat'ın ilanından sonra kısas cezaları için ayrı defterler tutulmaya başlanmıştır. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nden 989 Numaralı Divan-ı Hümayun Defterleri kataloğuna kayıtlı, kısas cezasını içeren 1840- 1909 yıllarında tutulmuş 10 adet Nefy ve Kısas Defterleri bulunmaktadır. Osmanlı Arşivi'nden temin edilen H.1291-1327/M.1874- 1909 tarihli 10 Numaralı Kısas Defteri Nizamiye Mahkemelerinin hükümlerini içermektedir. Çeşitli sebeplerle adam öldürme, eşkıyalık, ev kundaklama, etnik kargaşa, 31 Mart Vakası ve Adana-Ermeni Olaylarına dair hükümler mevcuttur. Bu suçlarda adam öldüren, toplum huzurunu bozmak isteyen ve devlete hainlik yapanlar kısas cezasına uğramıştır. Deftere intikal etmiş davalarda kısas cezasının yanında, kürek, kal'a-bendlik ve hapis cezaları da bulunmaktadır. Çalışmanın Osmanlı Devleti ceza hukuku tarihine ve sosyal durumu üzerine çalışmak isteyenlere fayda sağlayacağını temenni ederiz.
Bitlis ve Bitlis Ermeni olayları (1870-1920)

Yakın tarihimizde Türk milletini ve dünya siyasetini en çok meşgul eden konulardan biri olan Ermeni meselesi, Osmanlı Devleti toprakları üzerinde yaşayan Ermeniler'in, sosyal, kültürel, ekonomik, idari ve siyasi statülerinden kaynaklanan bir sorun olmayıp, 'Şark Meselesi' adıyla anılan milletlerarası bir emperyalist stratejinin, güçler dengesi politikasının sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Şark Meselesi, Avrupa Devletlerinin, Osmanlı Devleti'ni iktisadi ve siyasi nüfuz ve hükmü altına almak ve sebepler oluşturarak parçalamak ve Osmanlı idaresinde yaşayan çeşitli milletlerin bağımsızlıklarını temin etmek istemelerinden doğan tarihi meselelerin tamamıdır. I. Dünya Savaşı başladıktan sonra Rusya, İngiltere ve Fransa henüz savaş sona ermeden Osmanlı Devleti'nin topraklarını paylaşmak için aralarında çeşitli antlaşmalar yapmışlardır. Osmanlı topraklarının paylaşılması aşamasında Ermeniler'e de pay verilmesi gündeme gelmiş ve Ermeniler de bu amaç için adı geçen devletlerin emri altına girmiştir. I. Dünya Savaşı sırasında Rus, İngiliz, Fransız ve Amerikan güdümlü ve Osmanlı topraklarında yaşayan Ermeniler Bitlis ve civarında yaşayan Müslümanları bir katliama maruz bırakmışlar. Şehirde kadın, çocuk, yaşlı v. b. demeden herkesi öldürmüşlerdir. Durumu engellemek için bölgeye gelen Türk ordusunun yaklaşmasıyla katliamlar hat safhaya ulaşmış, ordunun önünden kaçan Ermeniler önlerinde çıkan her yeri yakıp yıkmışlardır. Bitlis ve civarında yaşayan Ermeniler'e savaş öncesi herhangi bir kötü muamelede bulunulmamış, sadece savaş sırasında diğer bölgelerde olduğu gibi bu şehirde yaşayan EiTneniler de zorunlu göçe tabi tutulmuşlardır. Ermeniler'in iddia ettikleri gibi bir katliama maruz kalmadıkları dönemi yaşayan insanların yeminli ifadelerinden de anlaşılmaktadır. İddiaların aksine Müslüman ahalinin bir Ermeni katliamına maruz kaldığını söylemek mümkündür.
Osmanlı Devleti'nde Domaniç kazası

13yy. sonlarında Ertuğrul Gazi'ye Anadolu Selçuklu Sultanlığı tarafından yaylak olarak verilen Domaniç, Osmanlı Beyliği'nin tarih sahnesine çıkış yeri olmuştur. Başlangıçta yaylak olarak kullanılan Domaniç; zaman içerisinde yerleşik hayatı benimseyen Türkler'in bulunduğu bir toprak parçası haline geldi. Yüksek ve geniş bir düzlük alanda kurulan Domaniç, önce Anadolu Beylerbeyliği, Hüdavendigar Livası Bursa Sancağı'na bağlı iken daha sonraları Ertuğrul Sancağı'na bağlanmıştır. Kazada köy sayısı ve isimleri yıllara göre değişmiştir. Nahiye halkı; yönetici zümre, kadıların bulunduğu muaf zümreler, tarım, hayvancılık, bağ ve bahçecilik yapan reaya ile, kışın Balıkesir, Manisa, İzmir'e giden; yazın Domaniç'e gelen Karakeçili, Kızılkeçili, Şehitli, Tekeli, Akbaş, Bakraç, Koyunlu gibi göçebe yaşayan ve hayvancılıkla geçinen yörüklerden meydana gelmiştir. İlk çağlardan itibaren bir yerleşim ünitesi olduğu, bulgulardan anlaşılan Domaniç'te; Osmanlı devrinde hiç gayrimüslim unsura rastlanmamaktadır. Merkez ve köylerdeki nüfusun oranı da yıllara göre değişmektedir. Osmanlılar döneminde Domaniç halkı, özellikle tahıl ekimi yapmaktadır. Ayrıca bağ ve bahçecilik, an yetiştiriciliği de yöre halkının geçim kaynaklan arasındadır. Merkez ve köylerde de hayvancılık yapılmasına rağmen; hayvansal ürünleri sağlayan asıl kesim göçebe yörüklerdir. Zengin ormanlar dolayısıyla kerestecilik ve bir de birkaç köyde de madencilik yapılmaktadır. Domaniç topraklarının bir kısmı mirliva hassı, bir kısmı da zaim ve sipahi hassı olarak ayrılmıştır. Burada mülk arazi olup olmadığını belirleyemedik. Domaniç'te cami, köprü gibi sosyal-dini kurumların bakımı, işlemesi için vakıf topraklar ve bazı başka gelirler ayrılmıştır.
Savaş seferberliğinde Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin rolü (1914-1918)

Savaş zamanında hasta ve yaralı askerlere hizmet vermek için 1863'te Cenevre'de kurulan Salib-i Ahmer Cemiyeti'ne benzer şekilde, Mecruhin ve Marda-i Askeriyeye İmdad ve Cemiyet-i Osmaniyesi 1868'de Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulmuştur. 1877 yılında Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti adını alan kuruluş, uluslararası antlaşmaların sağladığı imkanlar ve özellikle II. Meşrutiyet döneminde kamusal alanın canlanması ile faaliyetlerinin kapsamını genişletme olanağı buldu. Savaşta yer alananların bakımı ve tedavisi amacına ek olarak Birinci Dünya Savaşı'na yaklaştıkça cemiyet, sosyal, siyasal ve iktisadi alanlarda da aktif olmaya başlamıştır. Kızılhaç ve Kızılay Cemiyetleri erken dönemlerinde uluslararası dayanışmayı hedeflemesine karşın zamanla cemiyetlerin faaliyetlerinde etnik, dini ve siyasal tercihler belirleyici olmuştur. Ayrıca, bu cemiyetlerin özellikle savaş dönemlerinde cephe gerisinin seferber edilmesinde hükümetlerle, sivil toplum kuruluşları ve paramiliter gruplarla yakın işbirliği içinde oldukları son yıllardaki akademik çalışmalarla ortaya konmuştur. Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin de benzer şekilde topyekun savaş nizamının sürdürülmesinde ve kitlelerin savaşa desteğinin canlı tutulmasında cephe gerisini seferber ettiği görülmektedir. Ancak, cemiyet, tarih yazımında çoğunlukla 'kronolojik kurum tarihi' olarak ve 'insani yardım' adı altında ele alınmış, nadiren ötesine geçilmiştir. Bu tezde, Birinci Dünya Savaşı'nın topyekun savaş koşullarında cephe ve cephe gerisindeki faaliyetlerine odaklanarak cemiyeti ele aldım. Arşiv kaynaklarının yardımıyla, cemiyetin Osmanlı İmparatorluğu'nda sosyal yardımları merkezileştirdiği ve diğer sivil toplum örgütlerini kamusal alanı millileştirerek ve militarize ederek saf dışı bıraktığı şeklindeki literatür bulgularıyla uyumlu sonuçlara ulaşılmıştır.
Osmanlı Kıraat alimleri

Bu tezde Osmanlı döneminde Anadolu ve Balkanlar coğrafyasında yaşamış, kıraat ilmi hususunda eser yazmış veya yazmamış bütün kıraat alimleri araştırılmıştır. Bunun için yaklaşık iki yüz yirmi yazma, üç yüz matbu, yirmi iki yayınlanmamış tez, seksen beş makale ve yetmiş ansiklopedi maddesi olmak üzere yedi yüz civarında kaynağa başvurulmuştur. Sonuç olarak dokuz yüz yetmiş civarında kıraat alimi ve üç yüz civarında da kıraat eseri hakkında bilgi verilmiştir.
494 No'lu Galata Şer'iyye Sicilinin değerlendirilmesi

Osmanlı tarihini inceleyenler için Şer'iyye Sicilleri vazgeçilmez kaynaklardır. Şer'iyye sicilleri, incelenen şehre dair idari yapı, mahalleler, köyler, ictimai durum, ticari vaziyet, faal olan esnaf, o gün kullanılan eşyalar, evler, dini hayat gibi pek çok konuda bize ipuçları vermektedir. Bu kadar geniş sahalarda bizlere malzeme sunan kadı sicilleri incelenmeden Osmanlı Devleti'nin tarihini yazmak mümkün değildir. Biz de Osmanlı İstanbul'unda ticari yönden önem arz eden ve bünyesinde çok farklı dini ve etnik grupları barındıran Galata'nın 1203/1788- 89 senelerine ait 494 No'lu Şer'iyye Sicilini inceledik. Araştırmamız, girişle berabe beş bölüm ve eklerden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Şer'iyye Sicilleri ve Galata'nın tarihine kısaca değinilmiştir. Birinci bölümde, Galata ve tabi yerlerdeki idari durum, mahkeme görevlileri ve defterdeki taksime göre Galata'ya bağlı nahiyeler, kasabalar, köyler ve mahalleler incelenmiştir. İkinci bölümde, Galata'nın o günkü sosyal yapısı ele alınmış, toplum hayatı, gayr-i Müslimlerin durumu, işlenen suçlar, şehir yapısı ve aile hayatı incelenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, Galata'nın ekonomik durumu, tüccar ve ticari faaliyetler, esnaf ve lonca yapısı araştırılmıştır. Son bölümde is, Galata'da dini hayat üzerinde durulmuştur. Galata'daki dini yapılar, din görevlileri, vakıflar, eğitim kurumları ele alınmıştır.
II. Mahmud Dönemi Osmanlı idaresinde Eflak-Boğdan

Eflak ve Boğdan'da kurulan Osmanlı himayesinin ve bölgedeki idari düzenin incelenmesi tez çalışmasının esas konusunu teşkil etmektedir. 1774 yılında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması'yla birlikte Rusya, Eflak ve Boğdan'ın yönetimde istikrarın sağlaması ve Romenlerin refahının artırılması konusuna müdahil olma/şefaat hakkı elde etmiştir. Eflak ve Boğdan üzerinde kurulan bu ikili himaye 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'ndan 1831/ 1832 Memleketeyn Nizamnamesi'nin yürürlüğe girmesine kadar geçen hayli karmaşık olayların vuku bulduğu süreç birincil kaynaklara dayanılarak incelemeye konu olmuştur. XVIII. yüzyıl sonlarından itibaren Eflak ve Boğdan uluslararası rekabet alanı olarak ortaya çıkmış ve Osmanlı Devleti ve Rusya'nın dışında Avrupa devletlerinin ilgilendiği bir coğrafya haline gelmiştir. Tez çalışması kapsamında Eflak ve Boğdan'da etkinlik kazanmayı hedefleyen tüm güçlerin çıkar çatışmalarıyla birlikte Eflak ve Boğdan voyvodalıklarının ulusal karakterli bir Romen devleti haline dönüşümündeki en önemli kırılma noktaları kaynakların verdiği bilgiler ölçüsünde değerlendirilmiştir. Aynı zamanda özerk bir siyasi yapıya sahip olan Eflak ve Boğdan Beylikleri örneğinde, Osmanlı idari sisteminin işleyişi ve ürettiği pratikler incelenmeye çalışılmıştır.