Toplu pazarlık uygulamalarına oyun teoriksel bir yaklaşım

Kısaca ücret, üretim faktörlerinden emeğin iktisadi faaliyetlere katılması sonucu elde ettiği gelir ya da emeğe bu faaliyetlere katılması karşılığında ödenen bedel olarak tanımlanabilir. Diğer bir ifadeyle ücret emeğin fiyatıdır. Özellikle sanayi devriminden sonra ücret iktisadi analizlerin temelinde yer almaya başlamış ve modern iktisat yazınında makro ve mikro düzeyde ücretin artan önemine dair analizler yapılmıştır. Ücretin belirlenme süreçlerine dair birçok araştırma yapılmıştır. Bu araştırmaların içersinde işçilerin sendikal haklarını kullanması yolu ile belirlenen ücretler de yer almaktadır. İşçilerin haklarını toplu olarak kullanması sonucu işverenle toplu pazarlık yapmaları farklı bir ücret yapısına neden olmaktadır. İktisat biliminin özünü teşkil eden en önemli karar birimleri olan hane halkı ve firmalar rasyoneldirler yani her bir karar birimi her zaman rasyonel kararlar alırlar. Bunun sonucu olarak da her karar birimi faydasını ya da kazancını maksimize etmeye çalışır. Bundan dolayı ücreti açıklamaya yönelik oluşturulan bütün modeller karar birimlerinin rasyonel karar vereceği varsayımından ötürü mükemmel işler. Ancak gerçek hayatta durum pek de düşünüldüğü gibi değildir. Kurulan modellere göre rasyonel olduğu varsayılan kararlar alınamaz ve denge her zaman kurulamaz. Kurulan kimi denge durumunda da elde edilen fayda veya kazanç düzeyi istenilen düzeyde olmayabilir ya da aşırı elde edilmiş de olabilir. Bu durum piyasada bulunan karar birimlerinin gücüne göre değişkenlik gösterir. Bu nedenle işgücü piyasalarında oluşan ücretler modeller üzerinden incelenirken tarafların rasyonel olduğu varsayımı ile hareket edilir. Ancak ücretin oluşumunda özellikle de toplu hakların kullanımı sırasında rasyonel kararları etkileyen birçok değişken belirsizliği yaratır. Pazarlık süreçlerinin mikro ekonomik analizlerinin oyun teorisi araçlarının kullanılması yolu ile ücretin belirlenmesindeki stratejilerin ve bu stratejilerin başarısını değerlendirmek modern ekonomik analizlerde sıkça kullanılan metotlardır. Ancak farklı metotların birbirlerini destekleyebilecekleri şekilde bir analiz yapılanması pazarlık masasında daha farklı stratejilerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Pazarlık sürecinde ücretlerin oluşumu sırasında sendikaların rasyonel davranışlardan sapmaları gözlemlenmektedir. Reel ücretler nominal ücret artışlarından etkilenmemektedir. Tekel gücün olduğu bir sektörde verimliliğin de çok fazla etkisi olmamaktadır. Pazarlık sürecinde etkisinin olmadığı görülmektedir. Halbuki yıllar itibariyle verimlilik teknolojik yatırımların da etkisiyle sürekli artmıştır. Ancak işçi tarafı bundan reel anlamda payını almamıştır. Etkin ücret teoreminin geçerli olduğu bir sektörde pazarlık gücü daha çok işveren sendikasından yanadır. İşçi sendikası işçilerin haklarını pazarlıklar yolu ile alma konusunda sert bir sendikacılık uygulamakta, gerektiğinde grev kararı almaktan çekinmemektedir. İşveren sendikası ise grev tehdidini ortadan kaldırmak için yeni stratejiler üretmeye çalışmaktadır. Ancak hükümet kararlarıyla grev kararlarının ertelenmesi durumunda, grev bir tehdit olmaktan çıkmaktadır. Bunun sonucunda yıllardır kullanılan iktisat modelleri eksik bilgi üretmektedir. Bu eksikliği ortadan kaldırabilmenin yolu grev tehdidi olmaksızın yeni bir model ihtiyacıdır. Modelin yeniden kurularak Rubeinstein Pazarlık modeline katkıda bulunmak ve modelin sonuçlarını gerçek hayattaki sonuçlarla mukayese etmek çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır.