turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'de 1980 sonrası dönemde savunma harcamalarının ekonomik kalkınma üzerindeki etkileri

Ulusal güvenlik hizmetleri bir toplumun en başta gereksinim duyduğu ve süreklilik gerektiren hizmetlerin başında gelmektedir. Türkiye coğrafi konumu gereği geçmişşten bu yana savunma ve ordu kavramlarına önem vermiştir. Savunma; devletin egemenliğinin diğer devletlerin egemenlik iddialarına, müdahalelerine karşı korunmasıdır. Savunma ortak bir tüketim hizmetidir. Toplumun her üyesi bundan fayda sağlar. Savunma harcamaları ve harcamaların ekonomi üzerindeki etkileri güncelliğini sürekli koruyan bir konu olmaktadır. Savunma harcamaları, kamusal mal ve hizmet niteliğinde olup, ülkelerin refahları pahasına milli gelirlerinden egemenlik ve beraberlik için yaptıkları harcamalardır. Savunma harcamaları, ekonominin iç/dış kaynaklarıyla bir bütün içinde değerlendirilir ve kamu kesimi tarafından planlanır. Türkiye NATO ülkeleri içinde savunmaya en çok pay ayıran ülkelerin başında gelmektedir. Savunma harcamalarının ekonomik kalkınmaya etkisi hem olumlu hem olumsuz yönde incelenebilir. Savunma harcamalarındaki gelişmeleri belirleyebilmek için savunma sektörüne yönelik harcamaların tesbit edilmesi gerekmektedir. Türkiye'de savunma sanayi her geçen gün gelişme göstermektedir. Yürürlükte olan ve planlanan proje sayısı artmıştır. Savunma harcamalarındaki gelişme seyrini GSMH ve genel bütçe içindeki paylarına bakarak görebiliriz. Türkiye, savunma harcamalarına 1980 yılından itibaren büyük önem vermiştir. Gelişen dünyada ülkeler savunmaya büyük önem vermekte ve savunma sanayi teknolojilerini her gün yenilemektedirler. Türkiye, komşuları itibariyle çevresel bir tehdit altındadır ve savunmaya önem vermesi gerekmektedir. Bugün bir F-16 uçağının maliyeti trilyonu geçmektedir. Bu da savunmanın önemini açıkça ortaya koymaktadır. Türkiye'de savunma sanayine önem vermemiz ve dışa bağımlılığı azaltmamız gerekir.
Türkiye ekonomisinde 1980 sonrası bütçe açıkları

YÜKSEK LİSANS TEZ OZU TÜRKİYE EKONOMİSİNDE 1980 SONRASI BÜTÇE AÇIKLARI Barış Bülent TANATAY İktisat Anabüim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kasım 2001 Danışman: Prof. Dr. M. Burhan ERDEM Yüksek Lisans Tez Konusu olarak 'Türkiye Ekonomisi'nde 1980 sonrası Bütçe Açıkları' isimli çalışmayı seçmemdeki amaç bir maliye politikası aracı olan Bütçe Uygulamasının Türkiye'de 1980 yılından günümüze kadar ne şekilde uygulandığı ve aynı dönemde yanlış bütçe politikaları sonucunda meydana gelen önemli boyutlardaki bütçe açıklarının sebep olduğu ekonomik istikrarsızlıkları ortaya koymaktır. Genellikle kabul gören görüşe göre ekonomilerde istikrarın sağlanması para ve maliye politikalarının uyumlu bir şekilde yürütülmesi ile mümkün olmaktadır. Bütçe uygulaması, doğru ve ülkenin gereksinimlerine uygun yürütüldüğü takdirde ekonomik istikrara daha kolay ulaşılmaktadır. Ülkemizde uygulanan bütçe politikalarının analizine geçmeden önce, ilk bölümde, bütçe ile ilgili teorik bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise 1980 yılı sonrası bütçe politikaları ve bütçe açıklan incelenmiştir. Dünya üzerindeki pek çok gelişen ülkede olduğu gibi Türkiye'de de önemli boyutlara ulaşan bütçe açıklan başta enflasyon olmak üzere birçok ekonomik sorunun giderek daha da ağırlaşmasına yol açmıştır. Enflasyonun yanı sıra borçlanma problemi de Türkiye ekonomisini bir kısır döngü içerisine sokmuştur. Çalışmada bütçe açıklannın niçin ortaya çıktığı ve bu açıkların ne gibi ekonomik sonuçlar doğurduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. A
İnovasyon ve ekonomik kalkınma ilişkisi: Orta gelirli ülkeler üzerine bir uygulama

İnovasyon, ekonomik büyümenin tetikleyicisi ve ekonomik kalkınmanın itici bir gücü olmasıyla birlikte, orta ve uzun vadede ülkelerin rekabetçi yapılarını korumaları ve sürdürebilmelerini sağlayan önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Ülkelerin inovasyon faaliyetlerine hız vermesi sosyal refah açısından bir ihtiyaçtır. Bu bağlamda, ekonomik kalkınma ve ekonomik büyüme olguları inovasyonla daha da önemli bir hal almıştır. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı; orta gelirli ülkelerde inovasyonun ve ekonomik kalkınma arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için, 2000- 2017 dönemine ait veriler kullanılarak seçilmiş 24 üst orta gelirli ülkeler üzerinde inovasyon ve ekonomik kalkınma ilişkisi panel eşbütünleşme testlerinin ardından FMOLS ve DOLS katsayı tahmin yöntemleri ile incelenmiştir. Çalışmada değişken olarak, insani kalkınma endeksi, Ar-Ge harcamaları, yerleşik patent başvuruları, bilimsel araştırma ve teknik makale sayısı ile bilgi ve iletişim teknolojileri hizmet ihracatı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, inovasyonun ekonomik kalkınma üzerinde pozitif bir etkisinin olduğunu göstermektedir.
Teknolojinin iktisadi kalkınma üzerindeki etkisi: Türkiye ve seçili ülkeler üzerine karşılaştırmalı analiz

İktisadi büyüme teorilerinin gelişimi incelendiğinde, özellikle içsel büyüme teorilerinde teknolojinin büyüme üzerindeki rolünün öne çıktığı dikkat çekmektedir. Teknolojinin ölçülmesinde ise farklı yaklaşımlar olup AR-GE harcamaları ve patent sayıları teknolojiye ilişkin başlıca göstergeler olarak değerlendirilmektedir. Teknolojinin iktisadi büyüme üzerindeki etkisinin Türkiye ve seçili ekonomiler için araştırılmasının hedeflendiği bu çalışmada, seçili ekonomiler altında Japonya ve Güney Kore analize dahil edilmekte, ülke seçiminde bu ülkelerin literatürde sıklıkla içsel büyüme teorileri bakımından incelenmekte olmaları ve çalışmada Türkiye'nin ilgili bu ekonomilere göre nispi yapısının değerlendirilmesinin hedeflenmiş olması önem taşımıştır. Bu hedef doğrultusunda çalışmada ARDL eşbütünleşme yaklaşımı kapsamında AR-GE harcamaları ve patent sayılarının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri 1996- 2016 dönemi için karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları üç ülkede de patent, AR-GE ve büyüme arasında uzun dönemli ilişkiyi teyit ederken önemli farklılaşmaya dikkat çekmektedir. Güney Kore için patent ve AR-GE'nin uzun dönem esnekliği pozitif bulunurken, Japonya'da patentin uzun dönemli etkisi reddedilememekte ve AR-GE anlamsız bulunmaktadır. Türkiye için ise AR-GE'nin büyüme üzerindeki uzun dönemli etkisi pozitif bulunmakta ve patent uzun dönem esneklik katsayısı için istatistiksel olarak anlamsız bulunmaktadır. Çalışmanın bulguları, Türkiye'de AR-GE'ye yönelik politikaların mevcut pozitif etkilerinin arttırılmasına ve patentlere ilişkin politikaların geliştirilmesinin önemine dikkat çekmektedir.
Ekonomik kriz ve Türkiye'de organize suçlar

Küreselleşme süreci beraberinde hızlı bir büyüme ve gelir dağılımı adaletsizliğini de beraberinde getirmiştir. Ekonomiler hızla büyürken karşılaşılan sorunlar da çeşitlenmektedir. Ekonomiler her krize girdiğinde bu krizden bazı maliyetlere katlanarak çıkmaktadırlar. Devletler kriz dönemlerinde ekonominin yeniden dengeye gelmesi için birçok politika uygulamaktadır. Uygulanan bu politikaların temel noktası ise makroekonomik göstergelerin düzelmesi üzerine odaklanmıştır. Ülkedeki gelir seviyesi kişi başına gelirle ölçülmekte fakat artan gelirin hangi gelir grubuna ait olduğunun pek de bir önemi olmamaktadır. Kriz dönemlerinde ülkedeki gelir gruplarından özellikle orta ve alt gelir grubu kesimler çok fazla etkilenmektedir. Bu gelir grubunda bulunan kişiler krizin etkisi hem ekonomik hem de sosyal anlamda fazlası ile hissetmektedirler. Şehirler özellikle kriz dönemlerin iş imkanının daha fazla olduğu merkezler olarak kabul edilmektedir. Kriz dönemlerinde kırsal ya da görece olarak gelişmemiş yerleşim yerlerinden büyük şehirlere göçlerde artmaktadır. Şehirlerin çok hızlı büyümesi çarpık kentleşme ve gecekondu bölgelerini oluşturmaktadır. Şehir kenarlarında bulunan bu bölgeler niteliksiz işgücü ile illegal örgütlerin eleman temin ettiği yerler halini almıştır. Düşük eğitim ve gelir seviyesi insanları hayatta kalabilmek ya da daha iyi yaşayabilmek için kanunsuz işlere yönlendirebilmektedir. Suç insanlık tarihi ile başlaması ve günümüze kadar devam eden bir olgu olması, suç ile ilgili birçok çalışmayı da gerekli kılmıştır. Özellikle kriz dönemleri de emniyet güçlerinin yaptıkları operasyonlarda ciddi artışlar gözlenmektedir. Görsel ya da yazılı basında kriz dönemleri artan şekilde suç ile ilgili haberler yapılmaktadır. Suçun sosyolojik kökenleri ya da psikolojik nedenleri ile ilgili birçok çalışma yapılsa da suç ve ekonomi ile ilgili çalışmalar özellikle ülkemizde çok fazla değildir. Bu anlamda bu çalışmada genel olarak suç ve ekonomik kriz ilişkisi özellikle resmi kaynaklı verilere dayandırarak açıklamaya çalışmaktadır. Bu anlamda kolluk kuvvetlerini özellikle organize suçlara yönelik olarak yaptıkları operasyonları kriz dönemleri ve diğer dönemler karşılaştırılarak incelenmeye çalışılmıştır.
Türkiye'de finansal gelişmenin enerji tüketimi üzerindeki rolü: Sektörel bir uygulama

Bu çalışmanın amacı, 1989- 2011 döneminde Türkiye'de finansal gelişme ile sektörel enerji tüketimi arasındaki ilişkinin analiz edilmesidir. Bu kapsamda kurulan modeller, panel zaman serilerine ait heterojen katsayıları tahmin etmek için geliştirilen ortalama grup yöntemi ile tahmin edilmiştir. Daha sonra, finansal gelişme ve enerji tüketimi arasındaki nedensellik ilişkisi Dumitrescu ve Hurlin (2012) tarafından geliştirilen heterojen panel nedensellik testiyle analiz edilmiştir. Doğrusal modellere ilişkin tahminlerden elde edilen bulgular, finansal gelişmenin havuzlanmış panelde ve ulaştırma sektöründe enerji tüketimini etkilediğini göstermektedir. Doğrusal olmayan modellerden elde edilen bulgular ise, finansal gelişme ile enerji tüketimi arasındaki ilişkinin sanayi sektöründe 'ters U' şeklinde; konut ve hizmetler sektörü ile tarım sektöründe ise 'U' şeklinde olduğunu göstermektedir. Diğer taraftan, nedensellik analizinden elde edilen bulgular, havuzlanmış panel boyutunda geri besleme hipotezinin geçerli olduğuna işaret etmektedir. Yatay kesit boyutunda ise, sanayi, ulaştırma ile konut ve hizmetler sektörlerinde saklama hipotezinin geçerli olduğu tespit edilmiştir.
Türk imalat sektöründe küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin piyasa paylarını etkileyen faktörler

Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler, gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan tüm ülkeler açısından, ekonomilerde lokomotif bir görev üstlenmektedir. Küreselleşmenin getirdiği yoğun rekabet ortamında değişime kolay adapte olabilen yapıları sayesinde giderek artan bir önem arz eden KOBİ'ler, sosyal ve ekonomik alanlarda olduğu kadar akademik çalışmalarda da son yıllarda dikkat çeken önemli bir konu oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında; Türk imalat sektörlerinde faaliyet göstermekte olan KOBİ'lerin piyasa paylarını etkileyen faktörlerin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, TÜİK'den elde edilen panel veri seti kullanılarak 1993- 1999 dönemi için dört haneli 66 Türk imalat endüstrisinde KOBİ'lerin piyasa paylarının belirleyenleri analiz edilmiştir. Minimum etkin ölçek, mutlak sermaye gereksinimi, dört firma yoğunlaşma oranı, endüstri büyüme oranı, endüstri karlılığı, reklam yoğunluğu, ARGE yoğunluğu, ihracat yoğunluğu, ithalat yoğunluğu, batık maliyet, endüstri işgücü verimliliği ve endüstri sermaye-emek oranı açıklayıcı değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. Ampirik sonuçlara göre, küçük firmaların piyasa payının en önemli belirleyeni endüstri yoğunlaşma oranıdır. Bununla birlikte, regresyon sonuçları göreli işgücü verimliliğinin, batık maliyetlerin, ihracat yoğunluğu ve minimum etkin ölçeğin küçük firmaların piyasa payı üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Bölgesel kalkınma ve Çukurova örneği

Geçmişten günümüze, bölgesel dengesizlikler bütün ülkeler için sorun teşkil etmiştir. Bölgesel Kalkınma Yaklaşımı, özellikle 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, çok sayıda ülkenin ekonomi politikalarında yer almıştır. Az gelişmiş, gelişmekte veya gelişmiş olan çok sayıda ülkenin bölgeleri arasındaki mevcut kalkınma farklılıkları, ülkeleri bu farklılıkları gidermeyi sağlayacak veya minimum düzeye indirecek çalışmalar yapmaya itmiştir. Bu sebeple ülkeler, mevcut potansiyellerini iyi analiz edip, bu potansiyellere uygun çözümler üretmeye başlamışlardır. Ülkeler, sosyoekonomik ve kültürel özelliklerine göre farklı bölgesel kalkınma stratejileri uygulamaktadır. Bu çalışmada, geri kalmış bölgelerin potansiyellerini ortaya çıkarmak adına, vergisel teşvikler, kalkınma ajansları, girişimcilik, kooperatifçilik, inovasyon, Ar-Ge ve turizm gibi bölgesel kalkınma araçlarının ve faaliyetlerinin kalkınma farklılıklarını gidermeye yardımcı faaliyetler olduğu saptanmıştır. Çalışmanın Bölgesel Kalkınma ve Çukurova Bölgesi kısmında, Çukurova Bölgesi'nde yer alan Mersin, Adana ve Osmaniye illeri üzerinden bölgenin kalkınma seviyesi, sosyal ve ekonomik yapıları ile ilgili veriler doğrultusunda tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen bilgiler, mukayeseli üstünlük yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Üç ildeki öne çıkan sektörler belirlenmiştir. Çukurova Bölgesi'nin kalkınma düzeyini arttıracak öneriler sunulmuştur. Bu doğrultuda yapılacak çalışmalar sonucunda bölgenin, Marmara Bölgesi'ne alternatif bölge olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Hirsova'nın iktisadi ve sosyal yapısı

Osmanlı Devleti'nde 19. Yüzyılda özellikle Tanzimat döneminde toplam vergi yükünün nüfus üzerinde adil dağılımını ve vergi tahsilinin düzenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlamak için çeşitli reformlar düzenlendi. Bu reformların bir sonucu olarak Osmanlı Devleti döneminde, Anadolu ve Rumeli'nde sayımlar yapıldı. Bu sayımlar sonucu oluşan Temettüat Defterleri, 19. Yüzyıl Osmanlı iktisadi ve sosyal tarihi için vazgeçilmez kaynaklardan oldu. Bu çalışma ile Balkanlar'da bulunan Hırsova Kazası'nın iktisadi ve sosyal yapısı, Temettüat Defterleri kapsamında değerlendirilmeye çalışıldı. İlk olarak bölgenin coğrafi yapısı ve iktisadi özellikleri ile beraber tarihi olgusuna değinildi, sonrasında Temettüat Defterlerinin öneminden bahsedildi. Çalışma nihai olarak Hırsova Kazası özeline indirgenerek; bölgenin mahalle yapısı, nüfus miktarı, nüfusun dini özellikleri, ödenen vergi çeşitleri, toplam vergi yükü, toplam gelir, vergi yükünün dağılımı ve bileşenleri, ekilen toprak miktarları, üretilen ürünler, yetiştirilen hayvanlar ve meslek çeşitleri tespit edilmeye çalışılarak elde edilen veriler neticesinde lorenz eğrisi ve gini katsayısı oluşturularak değerlendirmeler yapıldı.
Bölgesel kalkınma ve yönetişim: 1915 Çanakkale köprüsü örneği

Kamu reformu kapsamında gündeme gelen yönetişim kavramı bölgesel kalkınmanın itici gücü olabilecek bir potansiyele sahip görülmektedir. Ülkemizde özellikle 1970'lerden itibaren gündeme gelmiş ve geleneksel kamu yönetim anlayışına alternatif getirerek özellikle Avrupa Birliği üyelik süreci kapsamında değerlendirilmiştir. Gelişen teknolojik imkanlar iletişim alanında hızlı bir değişim öngörmekte ve yönetsel fonksiyonlarda küçükten büyüğe bu değişimden etkilenmektedir. Ülkelerin kuruluş felsefeleri ve geçmişşleri var olan yönetim sistemleri üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Kimi ülkeler merkeziyetçi bir yapı üzerinden örgütlenmiş kimileri ise örgütlenmelerini daha gevşek bir merkezi yapı ile buna bağlı kuvvetli bölgesel yönetimler üzerinden geliştirmişlerdir. Türkiye bu itibar ile merkeziyetçi bir yapıya sahiptir. Bölgelerin geniş coğrafi yapıları ve farklı demografik, kültürel ve coğrafi özellikleri dikkate alındığında bölgesel kalkınma adına insan merkezli bir yönetim anlayışı ile yerele daha fazla karar hakkı verilmesinin bölgeler adına faydalı sonuçlar getirebileceği yaklaşımı hep savunula gelmiştir. Coğrafyası farklılıklar içerecek kadar büyük ülkelerde bir takım sebeplerle alakalı olarak bölgesel gelişmişlik farkları olabilir. Yönetim sistemleri, bölgelerin kalkınma süreçleri ve buralardaki yerel yönetim modellerini etkileyecektir. Bu çalışmada Bölgesel Yönetim Modellerinin özellikle AB uygulamaları ve Türkiye'de konu edilen Bölgesel Yönetişim Modelleri arasındaki ilişkinin analiz edilmesi; Çanakkale Boğazı'nda yapımına başlanan köprü özelinde Paydaşlarla Danışma Süreci'nin yönetişim örneği olarak incelenmesi hedeflenmiştir. Çanakkale Boğazı Köprüsü'nün inşa ve işletme sürecinde etkilenecek yerlerin başında Lapseki geldiğinden, Lapseki halkının köprü ile ilgili algısı Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi SPSS ile analiz edilmiş, elde edilen veriler ile Paydaş Katılım Planı ve Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirme raporunun etkinliği irdelenmiştir.
Asimetrik nedensellik testi ihracat-ekonomik büyüme ilişkisi üzerine bir uygulama

İktisadi değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisinin ampirik olarak tespiti, ilk olarak Granger nedensellik testi ile araştırılmıştır. Bu testte, bir değişkenin düzenli olarak diğerine etki edip etmediği tespit edilmektedir ve bu testin gerçekleştirilmesi için serilerin durağan olma koşulu söz konusudur. Daha sonra durağanlık ve koentegrasyon ön koşulu gerektirmeyen Toda-Yamamoto testi geliştirilmiştir. Daha sonra pozitif ve negatif şoklara verilen tepkilerin farklı olabileceğini dikkate alan asimetrik nedensellik testi geliştirilmiştir. Bu çalışmada Türkiye'deki ekonomik büyüme ve ihracat arasındaki nedensellik ilişkisi 1985- 2013 dönemi için araştırılmıştır ve asimetrik nedensellik analizi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre negatif şoklar da ekonomik büyümeden ihracata doğru tek yönlü nedensellik ilişki bulunmaktadır.
Hedef programlama tekniği ile ürün karması probleminin incelenmesi ve ORSAN A. Ş.'de bir uygulama

İşletmelerde, yatırım, üretim, finansman, satış, reklam ve benzeri özellikteki işletme kararlarında ana hedef, işletmenin belirlediği amaçlara ulaşabilmektir. İşletme için uygun kararların alınabilmesi için, güvenilir verilerin yanında amaçlar ile araçların uyumunu sağlayabilecek modern yöntemlerin de kullanılması gereklidir. Günümüzde büyük ve küçük ölçekli işletmelerde, karşılaşılan problemler oldukça çok ve karmaşıktır. Bu nedenle son dönemlerde işletme problemlerinin çözümlenmesinde yöneylem araştırması tekniklerinden büyük ölçüde yararlanılmaya başlanmıştır. Uzun yıllar kullanılan yöneylem araştırması teknikleri tek bir amacın minimizasyonu veya maksimizasyonu temeline dayanmaktadır. Bu klasik yöneylem araştırması teknikleri işletme problemlerinin çözümünde yetersiz kalmaktadır. Klasik çözüm yöntemleri, işletme problemlerinin karmaşık ve çok yönlü olması nedeniyle yerlerini çok amaçlı kantitatif karar verme tekniklerine bırakmışlardır. Çok amaçlı kantitatif karar verme teknikleri birbirleriyle gelişebilen birçok amacı göz önüne alarak ideal çözüme en yakın mümkün çözümü bulmaya çalışır. Bu çalışmada, çok amaçlı kantitatif karar verme tekniklerinden birisi olan ve işletme problemlerinde yaygın olarak kullanılan hedef programlama yöntemi kullanılarak ORSAN A. Ş. için işletmenin birden çok amacını en düşük sapmayla gerçekleştirmeyi amaçlayan optimum bir ürün karması oluşturulmuştur. Firma, oluşturulan üç temel ve sekiz alternatif üretim planı arasından izlediği politikalar doğrultusunda kendisine en uygun olanı seçebilecektir. Modellerin çözümü LİNDO paket programı ile yapılmıştır ve çözümler ekler bölümünde verilmiştir.
Current financial crisis through the perspectives of international financial organizations

2007 yılının Ağustos ayında sinyallerini veren ve 2008 yılında dünyaca ünlü yatırım Bankası Lehman Brothers'ın çöküşüyle ağırlığını iyice hissettiren küresel kriz, finans piyasalarından hareketle tüm dünya ekonomilerini sarsmış ve var olan hakim ideolojilerin ve ideologların yetkinliğini tartışmaya açık hale getirmiştir. Yaşanan kriz, birçok şirketi iflasa sürüklemiş dolayısıyla milyonlarca insanın işsiz kalmasına sebep olmuştur. Ardından yaşanan yoksulluk ve yükselen gıda fiyatları haklı olarak birçok ülkede huzursuzluğa ve halk isyanlarına yol açmıştır. Dolayısıyla küresel krizin nedenlerinin anlaşılmasına yönelik bir çalışma ileriye dönük önemli bir konu haline gelmiştir. IMF, DB, DTÖ ve Uluslararası Ödemeler Bankası gibi küresel finans kurumlarının dünya ekonomisine yön veriyor olmaları dolayısıyla bu kurumların kriz algıları, değerlendirmeleri ve dolayısıyla çözüm reçeteleri ekonomistler için önemlidir. Doğru tedavi için doğru teşhis gerekir anlayışı tıpta olduğu kadar ekonomi içinde doğrudur. Bu çalışmada adı geçen finans kuruluşlarının, önemli ekonomistlerin ve bazı Marksist ekonomistlerin krizin nedenlerine ilişkin çeşitlilik gösteren teşhisleri karşılaştırmalı olarak ele alınmış ve çözüm reçetesinin ortaya konabilmesine zemin oluşturacak bir çalışma amaçlanmıştır.
Türkiye'de cari işlemler açığının sürdürülebilirliği: Doğrusal olmayan bir yaklaşım

Cari işlemler açığındaki hızlı artış, ekonominin dış dengesindeki uyum konusunu yeniden gündeme getirmiştir. Mayıs ayında 12 aylık cari işlemler açığı 68 milyar doları aşmıştır. Yıl sonunda cari işlemler açığının gayri safi yurt içi hasılaya oranının %9'a ulaşması beklenmektedir. Ülkemizde yaşanan tüm parasal krizler öncesinde cari işlemler hesabının yüksek açıklar verdiği dikkate alınırsa bu kadar yüksek bir oranın sürdürülebilirlik tartışmalarını yeniden alevlendirmesi doğaldır. Ancak, son zamanlarda çeşitli ülkelerde Avusturalya gibi- yüksek cari açık oranlarının hiçbir müdahaleye gerek duyulmaksızın sürdürülebildiği gözlemlenmiştir. Azerbaycan, Türkmenistan gibi ülkeler %15ten fazla cari açık oranlarında kriz yaşamazken Doğu Asya ülkelerinde daha düşük oranlarda açık verilmesine rağmen krizler ortaya çıkmıştır. Bu gözlemlere dayanarak, ülkelerin farklı dönemlerine ve ekonomik yapılarına göre cari açık sürdürülebilirlik oranının farklılaştığı söylenebilir. Cari işlemler açığının sürdürülebilirliği konusundaki görüş ayrılıklarının temelinde, uluslararası finansal piyasalarla entegrasyondaki derinlik, uygulanmakta olan esnek kur rejimi ve mali disiplin nedeniyle cari işlemler açığının eski önemini koruyup korumadığı bulunmaktadır. Bir yaklaşıma göre cari işlemler açığı, esas olarak özel sektörün tasarruf-yatırım kararlarından kaynaklanmakta ve bütçe açığı önemsiz düzeyde olduğu sürece ekonomi için bir risk oluşturmamaktadır. Bu nedenle cari işlemler açığına karşı hükümetin ekonomik tedbirler almasına gerek bulunmamaktadır. Diğer bir görüşe göre ise, kaynağı ne olursa olsun yüksek cari işlemler açığı ekonomi için bir risk oluşturmaktadır ve hükümet, açığı kontrol altına almak için ekonomik tedbirler almalıdır. Aksi takdirde cari işlemler açığında hızlı bir düşüş, ekonomide hızlı bir daralmaya ve finansal sektörde iflaslara yol açarak yüksek ekonomik maliyetler doğurabilir. Bu çalışmada Türkiye'de cari işlemler açığının sürdürülebilirliği ele alınacak ve yukarıda dile getirilen iki görüşten hangisinin Türkiye için daha doğru olduğu incelenecektir. Bunlara ek olarak cari işlemler açığının doğrusal olmayabileceği dikkate alınarak doğrusal olmayan birim kök testleri ve rejim değişim modelleri kullanılarak Türkiye için hangi rejim değişim modelinin uygun olduğu araştırılacaktır.