Turkey's fresh fruit and vegetable exports to the European Community: a constant market share analysis

Bu çalışmada, Sabit Piyasa Payı analizi, Türkiye'nin Avrupa Topluluğuna 1976- 1981 dönemi, 1981- 1987 dönemi ve bütün 1976- 1987 döneminde yaptığı taze sebze ve meyve ihracatı için uygulanmıştır.. Asıl amaç, Türkiye'nin taze sebze ve meyve ihracatını araştirmaktan çok, Sabit Piyasa Payi analizini uygulamaktir. Sabit Piyasa Payı analizi ilk olarak, Tyzsynski tarafindan kullanilmiştir. Bu çalışmada kullanilan yöntem, bunun Learner ve Stern tarafindan geliştirilmiş halidir. Bunun yanında, Richardson'ın katkıları da dikkate alınmıştır. Ayrıca, Fagerberg ve Sollie tarafindan geliştirilen ve iki yöntemi içeren teknik de uygulanmıştır. Learner ve Stern'in tekniğinde, bir ülkenin ihracat artişı, dünya ticareti etkisine, mal kompozisyonu etkisine, piyasa dağilimi etkisine ve rekabet gücü etkisine bağlanmıştır. Fagerberg ve Sollie ise, bir ülkenin ihracattaki piyasa payını, piyasa payı etkisine, mal kompozisyonu etkisine, mal adaptasyonu etkisine, piyasa kompozisyonu etkisine ve piyasa adaptasyonu etkisine bağlamışlardır. Richardson' in önerileri doğrultusunda, Sabit Piyasa Payı analizi, değer verileri yanında, miktar verileri kullanılarak da uygulanmıştır. Fagerberg ve Sollie'nin miktar verisi konusunda herhangi bir belirleme yapmamalarına ragmen, onların tekniğinde, değer verileri yaninda miktar verileri kullanılarak uygulanmıştır. Bundan başka, başlangıç senesi yapısı yanında, son sene yapısı da karşılaştırma amacıyla uygulanmıştır. Bu çalışmanin bulguları, iki farkli teknikle ve iki farkli veri tipiyle elde edilen sonuçlarin birbirini her zaman desteklemediklerini ortaya koymaktadir. Ancak, Türkiye'nin Avrupa Toplulugu'na yaptigi taze sebze ve meyve ihracatiyla ilgili genel bir çerçeve çizmek mümkündür. Söz konusu dönemde, Topluluk, kendi üye ülkeleri arasında taze sebze ve meyve ticaretini arttırmıştır. Buna ragmen, Türkiye daha önceden imzalanan anlaşmaların yardımıyla, Topluluk'a yaptığı taze sebze ve meyve ihracatını artırmayı başarabilmiştir. Uygulanan metoda göre, genel olarak, mal kompozisyonu etkisi pozitif bulunurken, piyasa dağılımı etkisi negatif bulunmuştur. Fagerberg ve Sollie'nin tekniği ile klasik Sabit Piyasa Payı analizinden elde edilen sonuçlar birbirlerine benzemektedir. Rekabet etkisi ise, hemen hemen her durum için negatif bulunmuştur. Bu Türkiye'nin, taze sebze ve meyve ihracatinda rekabet gücünün olmadigini göstermektedir. Ayrıca, Fagerberg ve Sollie'nin tekniğinden elde edilen mal adaptasyonu etkisi pozitif, piyasa adaptasyonu etkisi ise negatiftir. Bu sonuçlar Türkiye'nin, Topluluk'un talebindeki değişmelere göre mal kompozisyonunu değiştirebildiğini ancak, taze sebze ve meyve ihracatının piyasa dağılımını, Topluluk üyesi ülkelerin talebindeki değişmelere göre değiştiremediğini göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye'nin Topluluk'a yaptigi taze sebze ve meyve ihracatını geliştirmesinin mümkün olduğu söylenebilir. Ancak, Türkiye Topluluk'a doğru malları ihraç etmekte başarılıyken, taze sebze ve meyve ihracatını doğru piyasalara yöneltmekte başarısız olmaktadir. Türkiye'nin taze sebze ve meyve ihracatinin piyasa dağılımın değiştirmeyi başarmasi gerekmektedir. Topluluk'un kendi üreticisini korumak için ithal fiyatlarini yüksek tutmasi nedeniyle, Türkiye'nin bu piyasaya, daha ucuza mal ihraç ederek rekabet gücü kazanmasina da olanak yoktur. Türkiye'nin bu piyasada rekabet gücünü kazanabilmesi için, Topluluk'a düzenli olarak, kaliteli ve CAP'la konulan kurallara uygun olarak taze sebze ve meyve ihraç etmesi gerekmektedir.