turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
351 numaralı Sadaret Teşrifat Defteri ışığında Osmanlı payitahtı'nda icra edilen törenler (H. 1105-1221/m. 1693-1806)

Osmanlı İmparatorluğu'nun usul ve kaidelerinin varlığını ortaya koyabilmek için teşrifat defterlerinin incelenmesi zaruridir. Bu bağlamda ele aldığımız Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Bab-ı ali Evrak Odası'na 351 numara ile kayıtlı olan Sadaret Teşrifat Defteri, imparatorluğun XVII. yüzyıl sonundan XIX. yüzyılın ilk yarısında değin uzanan merasim kayıtlarını içermektedir. Bu kayıtlar içerisinde, Şehzade ve Sultanların doğumlarını ifade eden Viladet-i Hümayunlar; Şehzadelerin Sünnet ve Sultanların ise izdivaçları münasebetiyle yapılan düğünlerini ifade eden Sur-ı Hümayunlar; Şehzadelerin Padişahlığa resmi olarak adım atışlarını ifade eden Cülus-ı Hümayunlar; tahta çıkış merasiminin vazgeçilmezi Kılıç Kuşanma töreni; imparatorluğun ihtişamının tüm debdebesi ile sergilendiği Elçi Kabulleri; Padişahın halkına varlığını gösterdiği Cuma Selamlığı; büyük bir uğurlama ve karşılama ile gerçekleşen Sefer-i Hümayunlar; Donanma-yı Hümayun'un suya indirilmesi ve sefere gidiş-gelişleri ile Divan-ı Hümayun toplantıları gibi örnekler yer almaktadır.
Birinci Dünya Savaşı arifesinde Türk basınında Enver Paşa imajı

Geçmişteki olaylar incelenirken dönemin basınında nasıl yer bulduğuna göz atmak olayları analiz ederken farklı bir bakış açısı yakalama konusunda etkili bir yöntemdir. Dönemin gazetelerinde çıkan haberlerin, kamuoyunun tepkileriyle ilgili ipuçları barındırdığını söylemek mümkündür. Ancak Osmanlı matbuatında özgür basın ortamının sağlanamaması objektif bir değerlendirme imkanını zora sokmuştur. Çalışmamızın çerçevesini oluşturan 1908- 1914 tarihleri arasında da aynı sorunla karşılaşıldığını söylemek mümkündür. Basının denetim altında tutulması, çeşitli yaptırımları -gazetelerin kapatılması gibi- doğurmuş böylelikle gazetelerin yayınlarını sürdürmeleri zora girmiştir. Bu çalışmada Enver Paşa'nın askeri kariyerindeki önemli görevleri, basında çıkan haberler üzerinden değerlendirilmiştir. Enver Paşa'nın mensubu olduğu İttihat ve Terakki Cemiyeti ile yürüttüğü faaliyetlerin Osmanlı Devleti siyasetinde değişiklikler yaratması hem kamuoyunun hem de basının ilgisini çeken bir isim haline gelmesini sağlamıştır. Türk basınının yanı sıra yayınlanan çeviri haberlerden yola çıkarak Enver Paşa'nın yabancı basında da sözü edilen bir isim olduğunu söylemek mümkündür.
II. Selim Dönemi Osmanlı-Venedik ilişkileri (1566-1574)

Temeli Akdeniz ticaretine dayanan ve XIV. yüzyılda başlayan Osmanlı-Venedik ilişkileri, XVI. yüzyılda da devam etmiştir. XVI. yüzyılın ikinci yarısında tahta çıkan II. Selim, özellikle Akdeniz ticaretindeki Osmanlı hakimiyetini pekiştirmek istemiştir. Bu amaca yönelik olarak da, Venedik'in Akdeniz'deki son ticari üssü olan Kıbrıs Adası'nı fethetmiştir. Kıbrıs Adası'nın Osmanlı Devleti tarafından fethi, Venedik'in öncülüğünde bir haçlı kuvvetinin oluşmasına neden olmuştur. Haçlı kuvvetiyle mücadeleye giren Osmanlı donanması İnebahtı Limanı'nda yenilgiye uğratılmıştır. İki ülke arasında yaşanan bu mücadelelere rağmen, Osmanlı Devleti ve Venedik arasındaki ticari ilişkiler varlığını korumuştur. Küçük aksaklıklar yaşansa da sürdürülen ticari ilişkiler, savaşın olmadığı dönemlerde canlandırılmaya çalışılmıştır. Çalışmamızda, Osmanlı Devleti ve Venedik arasında II. Selim dönemi boyunca yaşanan tüm bu siyasi, askeri, ekonomik ve kültürel ilişkiler incelenmiştir. Çalışmamızın ilk bölümünde Osmanlı Devleti-Venedik ilişkilerinin menşei hakkında bilgi verilmiştir. İki ülke arasındaki ilişkilere daha geniş çerçeveden bakabilmek amacıyla da Akdeniz ve Avrupa'daki genel duruma da yer verilmiştir. İkinci bölümü Osmanlı Devleti ve Venedik arasındaki siyasi ve askeri ilişkiler oluşturmuştur. II. Selim döneminin en önemli hadiselerinden olan Kıbrıs Adası'nın fethi ve İnebahtı bozgunu bu bölümde anlatılmaya çalışılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise Osmanlı Devleti'nin Venedik'e verdiği ahidname ve elçi kabullerine değinilmiştir. Karşılıklı ticari ilişkilerin seyri de yine bu bölümde değerlendirilmiştir. Çalışmamızda Mühimme defterlerinin yanı sıra çeşitli kitap ve makalelerden de faydalanılmıştır.
Sivas valileri (1848-1878)

Küçük bir beylikten bir dünya devleti meydana getirmeyi başaran Osmanlı Devleti, yükselişini merkeziyetçilik anlayışı çerçevesinde şekillendirdiği idari teşkilatına borçludur. Sağlam temellere oturttuğu merkez teşkilatının yanında güçlü bir taşra idaresi de inşa etmiştir. Devletin zayıflamasına paralel olarak taşrada sıkıntılar baş göstermiş, II. Mahmud döneminde modern yönetim ilkeleri ışığında idari sistem düzenlemeye çalışılmış, taşra idaresi de bu değişikliklerden payına düşeni almıştır. Önlemlerin yetersiz gelmesi ve sorunların devam etmesi üzerine özellikle XIX. yüzyılda nizamname, yönetmelik ve talimatnameler ardı sıra yayınlanırken taşra teşkilatı yeniden yapılanma sürecine girmiştir. Bu çalışmamızda taşra idaresinin bel kemiği olan valilik kurumu ve kurumun başında bulunan validen yola çıkılarak taşra idaresinin tarihsel süreçte geçirdiği değişimler ele alınmak istenmiştir. Devletin kuruluşundan, taşrada merkeziyetçiliğin zayıflamasıyla ortaya çıkan ve merkeziyetçiliği yeniden hakim kılınmasını hedef alan uygulamalara kadar valilik kurumu ve vali hakkında ayrıntılı incelemelerde bulunulmuştur. Sivas örneği üzerinden vali atamaları, görev yerine gidiş süreleri, çalışma biçimleri, sahip olduğu yetkiler, resmi ilişkileri, görevden alınma sebepleri araştırmamızın ana konusunu oluşturmaktadır. 1848- 1878 yılları arasında Sivas'ta görev yapan valilerden hareketle taşranın yönetim sistemi açıklanmaya çalışılırken temel olarak Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan tasnifler ve belgelerden faydalanılmıştır. Valinin atanma sürecinden başlayarak şehirden ayrılmasına kadar geçirdiği tüm aşamalar analiz edilerek taşra idaresiyle ilgili genel çıkarımlara ulaşılmıştır.
Antalya'nın 3 nolu şeriyye sicil defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi

Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı Devleti Tarihi'nin bütün kuruluşlarıyla o günün kayıtlarına dayalı olarak incelenmesinde en önemli ve birinci elden kaynaklardır. Şe'iyye Sicillerindeki kayıtlar, dönemin idari, iktisadi, içtimai, hukuki ve askeri yapısı hakkında bize ayrıntılı bilgiler vermektedir. Şehir veya çeşitli bölgelere ait tarih yazılırken kaynak olarak dikkate alınması gereken Şer'iyye Sicilleri, genel tarih yazılırken de göz ardı edilmemesi gereken belgelerdendir. Antalya bölgesine ait üç numaralı Şer'iyye Sicili incelendiğinde Antalya'nın idari, iktisadi, içtimai, hukuki, ve askeri yapısı ile ilgili önemli bilgiler elde edilecektir. Bugüne kadar, Antalya'nın bir ve iki numaralı Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu yapılmıştır. Bu yüksek lisans tezi ile birlikte yapılmış olan üç numaralı Şer'iyye Sicilinin 1-40 varaklarının transkripsiyonu, bu tür çalışmaların devamı açısından önemlidir.
Hammer tarihine göre Osmanlı Hristiyanları

Tezde farklı inanç sahiplerinin hoşgörü ortamı içinde yaşamış olmaları günümüze ışık tutacak şekilde aktarılmaya çalışılmıştır. Hammer'in ailesi ve doğumu, görevleri, gezileri, ölümü, ilmi kişiliği, öğrenim hayatı, ilim dünyasındaki yeri ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Osmanlı döneminde yaşamış olan Hıristiyanlar Hammer tarihine göre; inançları, inançlarının yaşama yansıması, din değiştirenleri, ibadethanelerin tahvili, mezhep ayrılıkları, yaşam tarzları, ikamet ettikleri yerleri, gündelik hayatları, giyim kuşamları, örf ve adetleri, toplum içerisindeki konumlan, bulunduktan görevleri, o dönemde diğer Hıristiyanlann durumlan anlatılmaya çalışılmıştır. Müslümanlarla Hıristiyanlann ve Hıristiyan mezheplerinin birbirleriyle mukayesesi yapılmaya çalışılmıştır. VI
Kale ve nefer: Habsburg sınırında Osmanlı askerİ gücünün yeniden örgütlenmesi (1699-1715)

Osmanlılar, 1683- 99 Harbi'nde sınırlarında stratejik önemi haiz kalelerini kaybettiler. Karlofça Antlaşması'ndan sonra, imparatorluğun askeri gücünü erozyona uğratan bu kayıpları telafi etmek için Babıali devletin bütün kaynaklarını seferber etti. Bunun bir parçası olarak, Habsburg serhaddindeki Osmanlı askeriyesi yeniden örgütlendi; merkezinde Belgrad Kalesi ve garninozunun bulunduğu güçlü bir savunma hattı oluşturuldu. Osmanlılar bir taraftan serhad kalelerini modernize ederken, diğer taraftan da Bosna'da Una Nehri'nden Temeşvar'da Maroş Nehri'ne kadar uzanan coğrafyada, çoğu yerli kulu olmak üzere, neredeyse 40 bin asker istihdam ettiler. Bu tezin amacı Habsburg serhaddindeki söz konusu yeniden örgütlenmeyi askeri stratejik, mali, sosyo-ekonomik ve sosyo-askeri boyutlarıyla ele almaktır.
1858 Arazi Kanunnamesi'nin Rumeli'de uygulanması açısından 1862-1866 tarihli 84 nolu Rumeli Ahkam Defterinin değerlendirilmesi

Osmanlı İmparatorluğu'nun başlangıcından yıkılışına kadar sahip olduğu toprak sistemi ve bu sistemin ne gibi değişimler geçirdiği Osmanlı İmparatorluğu'nu anlamak bakımından çok ciddi bir alan olduğu kuşkusuzdur. 1858 Arazi Kanunnamesi de Osmanlı İmparatorluğu toprak sisteminde nasıl bir yeri olduğu, ve bu toprak sisteminde ne gibi değişiklikler yaptığı tarihçiler tarafından sürekli olarak tartışılmıştır. Bu çalışmada 1858 Arazi Kanunnamesi'nin Rumeli bölgesinde ne gibi bir fonksiyonu olduğu birincil kaynak olan 1862 tarihli Ahkam Defteri temel alınarak incelenmeye çalışılmıştır. 1862 tarihli Rumeli Ahkam Defteri konularına göre bölümlendirilerek Arazi Kanunnamesi'nin bu bölgede uygulanıp uygulanmadığı ve ne gibi sonuçların ortaya çıktığı araştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda 1858 Arazi Kanunnamesi'nin 1862 tarihli Rumeli AhkamDefterine göre Rumeli'de ciddi bir şekilde uygulandığı ve devlet makamlarınınKanunnamenin uygulanmasını çok titizlikle takip ettiği sonucuna varılmıştır.
H. 1291 Vilayet-i Tuna Salnamesi'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Vilayet Salnameleri, Osmanlı Devletinin XIX. Yüzyılın ikinci yarısı ile XX. yüzyılın başlarında neşredilmiş yıllıklarıdır. Yerel tarih açısından önemi büyük olan bu yıllıklar, sosyo - ekonomik yapı ile vilayet ve bağlı birimlerin kurumsal yapısı hakkında detaylı bilgiler içermektedir. Bu çalışma, H.1291 yılı Vilayet-i Tuna Salnamesi'nin transkripsiyonu yapılarak, Tuna Vilayeti'nin idari yapısı, burada bulunan kurum ve bu kurumlarda görev almış kişiler ile Tuna Vilayeti'nin coğrafi özellikleri, ulaşımı, nüfus yapısı, ekonomik durumu ve eğitim-öğretim durumu gibi konular hakkında bilgiler içermektedir.
A history of a western anatolian region: Yenişehir and İznik during the late Ottoman Empire, 1855-1909

Bu çalışma, Batı Anadolu'nun Yenişehir-İznik yöresinde farklı sosyal grup ve aktörlerin 19. yüzyılın ikinci yarısı ile 20. yüzyılın başında modernizasyon süreçlerini nasıl deneyimlediklerini ve bu süreçlere nasıl katıldıklarını incelemektedir. Osmanlı taşrası üzerine yapılmış pek çok çalışmadan farklı olarak, bu tez görece küçük, ağırlıklı olarak kırsal ve Osmanlı devletinin yakın takibinde olan bir bölgenin yerel politik düzlemine odaklanmaktadır. Böylece, Osmanlı İmparatorluğu'nun çekirdek bölgelerinden seçilmiş bir taşra ortamı irdelenerek, Osmanlı modernizasyonunu farklı yerel perspektiflerden bakarak açıklayan akademik çalışmalara katkı sağlanmaktadır. Bu tezin orta vadeli zamansal ölçeği, Yenişehir-İznik yöresinde yerel idarenin, politik ekonominin ve sosyal yapıların dışa vurumundaki tarihsel devamlılık ve değişiklikleri takip etmek için kullanılmıştır. Bu çalışmada son dönem Osmanlı tarihiyle ilintili süreç ve yapıları bazı yerel olayları aktararak analiz eden bir anlatım tekniği kullanılmıştır. Bu bağlamda, tezin metodolojik amaçlarından biri 'devletin oluşumu' ve 'modernizasyon' gibi büyük kavramları belli bir yöredeki insan unsurunun pratik deneyimlerinden yola çıkarak somutlaştırmaktır. Bir yerel tarih çalışması olarak bu tez, yerel yapıların dayanıklılığını ve uzun ömrünü ortaya koymakta ve Osmanlı modernizasyonunda bireylerin ve sosyal grupların etkinliklerinin, stratejilerinin ve anlam dünyalarının önemini vurgulamaktadır.
Sultan II. Abdülhamit Devri (1876-1908) Osmanlı Devleti'nde bayındırlık faaliyetleri

XIX. Yüzyıl sonunda Osmanlı ekonomisinin çöktüğü ifade edilse de, Osmanlı tebaasının yaşam standardı diğer Avrupa ülkeleri ile aynı düzey olmuş ve Avrupa'daki gelişmeleri aynı hızda ve oranda takip edebilmiştir. Köklü bir devlet olma, hammadde bakımından zenginlik, devletlerin kendi ekonomilerinin gelişiminde Osmanlı coğrafyasının nüfus kapasitesinin, tüketen grubu temsil etmesi, pek çok sermayedarın Osmanlı ülkesinde farklı amaçlarla da olsa yatırım yapmaları, Osmanlı halkının diğer ülke halklarından geri kalmamalarını sağlamıştır. Bir toplumun sosyo-ekonomik kalkınmasında bayındırlık yapılarının yani kara-deniz ulaşımı, haberleşme, sulama, zirai ıslah, fabrika ve kent hizmetlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması önemlidir. Zirai, ticari, sanayi ve kentleşme alanında yapılan kamu hizmetleri sayesinde, kapalı bulunan alanlar arasında, kültürel, bilimsel ve işgücü hareketliliği görülür. Bu hareketliliğe bağlı olarak Sultan II. Abdülhamit devri bayındırlık yapısı da önemli değişikliklere uğramıştır. Yeni hizmet alanları yeni vergileri, yapıları, işletmeleri ve ekonomik kavramları gündeme getirirken, toplumsal yapı büyük oranda değişime uğramakta ve bilet-tarife-abonelik gibi kavramları yaygınlaştırmaktadır. Bayındırlıktaki iyileştirme ve yaygınlaştırmaya bağlı olarak ticaret, ziraat ve sanayi alanındaki sektörsel gelişmenin hangi yönde olduğunu görebilmek mümkün olmuştur. Köylü ve Kentli için değişen pek çok şey vardır. Köylü daha fazla üretmeyi ve daha fazla kazanmayı, Kentli ise daha modern yaşamayı ve şehirleşmeyi öğrendi. Kırsal ve şehirsel kesimin kent hizmetlerine olan gereksinimi doğrultusunda hizmet türleri çeşitlendi ve artış gösterdi.
82/3 numaralı Kayseri Şer'iyye Sicili(h.1085/m.1674-1675) transkripsiyon ve değerlendirmesi

Osmanlı tarihinin temel kaynaklarından olan Şer'iyye Sicilleri dava tutanakları olmanın yanı sıra yazıldığı dönemin sosyal, siyasi, iktisadi, dini bütün yönlerini yansıtan tarihi kaynaklardır. İşte bu sebeple çalışmış olduğumuz Kayseri Şer'iyye Sicilli'nde bulunan 235 adet belge günümüz Türkçesi'ne çevrilip değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmamızın başında Osmanlı hukuku hakkında ana hatlarıyla bilgi verilip, Şer'iyye Sicillerinin ortaya çıkışı, tarihi gelişimi, önemi ve kapsadığı belgeleri ele alıp izah etmeye çalıştık. Belgeler transkribe edilirken dil yapısı bozulmadan günümüz harflerine aktarılmıştır. Aynı şekilde belgeler türlerine göre sınıflandırılmıştır. Bir başka bölümde ise belgeler alım-satım, miras-tereke, evlenme-boşanma, vasi tayini gibi konularına göre sınıflandırılmıştır. Müslimler ile birlikte yaşayan gayr-i müslimler için bir asimile politikası uygulanmamış, kendi dinlerini muhafaza etmiş ve genel itibariyle de müslimlerle ilişkilerinin iyi olduğu tespit edilmiştir. Değerlendirme bölümünde ise belgeler; idari, içtimai ve iktisadi yönden değerlendirilmiştir. Tezin sonunda yer alan ekler kısmında teze konu olan sicilin orjinali fotokopi yoluyla çoğaltılmış, bir nüshası verilmiştir. Tüm bu çalışmalar sonucunda, Kayseri'nin dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin idari, sosyal ve ekonomik yönden H.1085-M. 1674 yıllarına ışık tutabilecek bilgiler elde edilmiştir.
2786 numaralı Kars vilayeti Zaruşad sancağı nüfus defterinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi

XIX. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu için hemen hemen her alanda yeniliklerin yapıldığı bir yüzyıl olmuştur. Vergi sisteminin yeniden düzene konulması ve devletin gelir kaynaklarının tespit edilebilmesi için II. Mahmud döneminde bir takım ıslahat çalışmaları yapılmıştır. Bu doğrultuda 1826 yılında II. Mahmud tarafından Yeniçeri Ocağı kaldırılmış, yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kurulmuştur. Yeni kurulan bu ordunun hem askeri hem de ekonomik ihtiyaçlarının giderilmesi için 1831 yılında ülke genelinde nüfus sayımı yapılmıştır. Osmanlıda erkek nüfusuna yönelik olarak yapılan bu sayım, modern anlamda ilk nüfus sayımı olma özelliği taşımaktadır. Bu çalışmamızda, Başbakanlık Osmanlı Arşivi Nüfus Defterleri Fonu'nda bulunan Kars Vilayeti'ne bağlı Zaruşad Sancağı'na ait 2786 numaralı defterin nüfus yapısı incelenmiştir. Tez çalışmamızda, Nüfus Defteri'nden elde ettiğimiz bilgilerden hareketle karyelerin sayısı, her köyün nüfusu ve bu köylerde yaşayan ailelerin isimleri, kullandıkları unvanlar belirlenmiştir. Ayrıca defter sayesinde bölgeye yönelik yaşanan göç ve nakiller hakkında da bilgi sahibi olmaktayız. Ayrıca, 2786 Numaralı Nüfus Defteri, söz konusu bölgedeki mahalli idareciler yani görevde bulunan muhtarlar, imamlar, askerler hakkında, özür durumu olup vergiden muaf tutulan insanlar, halkın kullandığı yerel isimler, lakaplar ve insanların fiziksel, kişisel özellikleri gibi önemli ayrıntılara ulaşmamıza imkan sağlamıştır.
The military organization of the Akıncıs in Ottoman Rumelia

İşbu araştırma Osmanlı ordusunun bir mühim parçası olan akıncı kuvvetlerini ele almaktadır. Araştırmanın esas arşiv kaynağı XV. yüzyılından kalmış olan bir akıncı defterinin ışığı altında adı geçmişş olan askeri birliğin özellikleri tespit olmaktadır. Osmanlı tarihinin ilk asırlarında önemli rol oynayan atlı bölüklerinin önemini araştırırken bunların Balkanlar fütuhatındaki önemini daha sarih bir surette araştırılmış olmaktadır. Sofya Osmanlı Arşivinde yeni bulunmuş olan 1472 tarihli defter yardımıyle akıncı kuvvetlerinin organizasyon prensipleri tespit edilmiş olmaktadır. Böylece araştırmamız akıncıların Balkan yarımadasındaki Osmanlı fethi sırasında önemli bir askeri kıta olarak ortaya çıkışı izah edilmektedir. Bunun yam sıra ileri gelmiş olan akıncı beylerinin Balkanlar fütuhatının sırasında uc geleneklerine göre oynadıkları muazzam rolü açıklanmış oluyor. 1472 tarihli defter akıncıların Fatih Sultan Mehmed devrinde merkezlenmekte olan Osmanlı devletinde akıncıların yeni siyasal gerçeklere nasıl uydukları, yani, bunların ortaya konulmuş olan yeni sosyo-politik şartalara nasıl uymuş olduklarını göstermektedir. Bununla beraber akıncı kuvvetlerinintarihi tekamülü ile beylerin sosyal ve siyasal önemi incelenmiş olmaktadır. Şöyle ki işbu araştırmanın esas görevi, akıncı organizasyonun tespit ettiğimiz genel prensipleri ışığı altında, bunun gelişiminin ilk safhasını aydınlatmak ortaya çıkmaktadır.
961 nolu Karesi Ayniyat Defteri

Ayniyat defterleri 19. yy'da Osmanlı Devleti'nde sadaretten nezaretlere, çeşitli dairelere ve vilayetlere gönderilen tezkirelerin suretlerinin kaydedildiği defterlere verilen addır. Ayniyat defterlerinin incelenmesi ile yazıldığı tarihlerdeki başta idari ve adli konular olmak üzere, sosyal ve ekonomik konular ve halkın şikayetleri ile ilgili bilgiler elde edilebilir. İncelenen ayniyat defteri Balıkesir'e ait 961 no'lu defter olup, Miladi 16. Mayıs 1866 - 6 Eylül 1876 (Hicri 1 M. 1283 - 16 Ş.1293) tarihlerini kapsamaktadır. Defterin içerisinde Sadaretten Balıkesir'e gönderilen, çeşitli konularla ilgili olarak 312 adet tezkire bulunmaktadır. Bu çalışmada, defter içerisinde yer alan 312 adet tezkirenin transkiribti yapılmış ve özetlen verilmiştir. Bunların dışında, bu tezkirelerden faydalanılarak söz konusu tarihler arasında Balıkesir ile ilgili bilgi verilmiştir.
Osmanlı para tarihinde tağşiş

Para, insanlar tarafından çeşitli amaçlarla kullanılan sosyal bir araç ve toplumsal ve ekonomik ilişkilerde belirleyici olan önemli bir kurumdur. Para, zaman içinde giderek daha karmaşık bir hale bürünmüş ve finansal amaçlarla çeşitli şekillerde kullanımı da giderek yaygınlaşmıştır. Bu kapsamda tağşiş, madeni para sistemlerinde kullanılan bir uygulama olarak para otoriteleri tarafından madeni paraların değerli maden içeriğinin düşürülmesi demektir ve tağşiş sonrasında parada meydana gelen değer kaybı somut olarak gerçekleşmektedir. Kağıt para sistemlerinde kullanılan devalüasyon ise sabit kur rejiminde yine para otoriteleri tarafından paranın değerinin düşürülmesi demektir ve söz konusu değer kaybı bu kez soyut olarak gerçekleşmektedir. Bu çalışmanın amacı, tağşişlerin sıklığı ve derecesine göre beş döneme ayrılan Osmanlı para tarihindeki tağşiş uygulamalarının kronikleşmiş neden ve sonuçlarını ortaya koyarak dönemsel olarak analiz etmektir. Bu çerçevede öncelikle literatürde aynı anlama gelecek şekilde kullanılan tağşiş ve devalüasyon uygulamalarının niteliksel özellikleri, uygulanmalarına yol açan koşullar ve uygulama sonrasında ortaya çıkan sonuçlar ile işleyiş mekanizmaları ayrıntılı bir şekilde açıklanmış, ardından karşılaştırmalı analiz yöntemiyle ortak özellikleri ve farklı yönleri belirtilmiştir. Daha sonra madeni para tarihinin zaman içinde paranın değerinde meydana gelen düşüşlerin kesikli bir tarihi olduğu düşüncesinden hareketle tağşiş uygulamalarının analizine geçilmiştir. Bu kapsamda ilkel çağlardan beri kullanılan para ve ilk çağlardan beri kullanılan madeni para ile tağşiş uygulamaları ilişkisi tarihsel açıdan ele alınmıştır. Son olarak Osmanlı para tarihindeki tağşiş uygulamaları niceliksel veriler, tablolar ve grafiklerden de yararlanılarak siyasi, ekonomik ve toplumsal ilişkiler çerçevesinde irdelenmiş, her dönem için diğer dönemlerden farklı gelişen dinamiklere yer verilmiştir.
19. yüzyılın ikinci yarısında Kula kazasında sosyal ve iktisadİ durum: Şer'iye Sicilleri ve arşiv kaynakları ışığında bir inceleme

Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılda genel görünümüne bakıldığında, dünyada giderek artan milliyetçilik akımlarının ve emperyalizm mücadelelerinin sadece kendisini savaş alanlarında değil, aynı zamanda toplumsal ve sosyal yaşamda da gösterdiği ifade edilebilir. Devlet yapısında bu dönemde yaşanan değişiklikler incelendiğinde, daha organize bir yapının teşkil edilmesi gayretleri ön plana çıkmakta, nitekim bu gayretlerin kırsala yansımasının sınırlı olduğu da görülmektedir. Bir anlamda günümüz dünyasının siyasi ve toplumsal yapısına geçiş süreci olarak adlandırılabilecek bu dönemin aydınlatılması, tarih bilimine önemli katkılar sağlayacaktır. Bu çalışmada, Kula Kazası'nın 19. Yüzyıl sosyal ve iktisadi durumu Şer'iye sicilleri, Temettuat Defterleri, Aydın Vilayeti Salnameleri ve diğer arşiv belgeleri ışığında aydınlatılmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında Kula Kazası Temettuat defterleri incelenerek Kula Kazası'nın sosyal ve ekonomik tarihi bilgileri alınırken, bu bilgiler vilayet salnameleri ve Şer'iye sicilleri kayıtlarıyla desteklenmiştir. Çalışmada dönemimize ait Şer'iye Sicil Defterleri, Temettuat Defterleri, Salname ve arşiv belgeleri taranmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, Kula Kazası'nın idari yapısı ve taksimatı incelenmiştir. Bu bölümde kaza idarecileri ve görevleri, mahalle, köy ve iskan yerleri incelenmiştir. İkinci bölümde ise Kaza'nın sosyal yapısına yer verilmiştir. Bu bağlamda Kaza'nın demografik yapısı, eğitim yapısı ve eğitim kurumları, dini ve sosyal yapılar, zanaat ve ticaret ile sosyal hayata dair bilgiler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ekonomik durum incelenmiştir. Bu bağlamda tarım ve hayvancılık, ticaret ve sanayi, esnaf ve diğer meslek grupları, fiyat ve ücretler konusu işlenmiştir. Dördüncü bölümde, askeri ve asayiş konuları ele alınmıştır. Bu bölümde askeriye, güvenlik ve suçlara ilişkin bilgiler derlenmiştir.