turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
1983 seçimlerine giden süreçte kurulan siyasi partiler ve programları

12 Eylül 1980 öncesi ülkede yaşanan anarşi ve terör olayları, siyasi bunalım ve ekonomik sıkıntılar ülkeyi bir çıkmaza sokmuş ve sonuçta ordu 12 Eylül 1980 günü yönetime el koymuştu. Müdahaleden sonra siyasi faaliyetler durdurulmuş, Bülent Ulusu'nun başbakanlığında hükümet kurulmuştu. Ülkenin bu hale gelmesinde en büyük etken olduğu değerlendirilen 1961 Anayasası'nın yerine yeni bir anayasa hazırlanmış, bir yandan da mevcut siyasi partiler tamamen kapatılıp, parti yöneticileri siyasi yasaklı kapsamına alınmıştı. 1982 Anayasası'nın kabulüyle birlikte Kenan Evren Cumhurbaşkanı olmuş, bunun devamında daha önce siyasi alandaki bunalımların nedenleri de dikkate alınarak Milletvekili Seçim Kanunu ile Siyasi Partiler Kanunu hazırlanarak siyasi faaliyetler serbest bırakıldı. Siyasi faaliyetlerin serbest bırakılmasıyla birlikte 6 Kasım 1983 Genel Seçimlerine kadar toplam 15 siyasi parti kuruldu. Bu siyasi partilerden Büyük Türkiye Partisi kurulduktan kısa bir süre sonra Adalet Partisi'nin devamı olduğu gerekçesiyle kapatıldı. İleride koalisyon sorunlarının yanmasından çekinen MGK, bu kadar fazla siyasi partinin kurulmasında rahatsız olmuş ve partilerin kuruluş esnasında kurucu üyelerini veto etme yetkisini sonuna kadar kullanarak, seçimlere sadece Milliyetçi Demokrasi Partisi, Anavatan Partisi ve Halkçı Parti'nin kurulmasına izin vermişti. 6 Kasım 1983 Genel Seçimleri sonuçlandığında 12 Eylül yönetimini devralacağını sanan MDP seçimlerden üçüncü olarak çıkmıştı. Seçimlerde Halkçı Parti ikinci, 12 Eylül hükümetinde ekonomiden sorumlun olan Turgut Özal'ın Genel Başkanlığını yaptığı ANAP ise birinci olarak çıkmış, tek başına iktidar olmuştu.
Vakit Gazetesinde Millİ Mücadele (16 mayıs 1919-20 kasım 1922)

Vakit gazetesi ilk olarak 1875 yılında Filip Efendi tarafından yayınlanmıştır. 1884 yılına kadar yayınlarını sürdüren Vakit, 1884 ile 1917 tarihleri arasında yayınlanmamıştır. Vakit gazetesi, 22 Teşrin-i Evvel Ekim 1917'de Ahmed Emin Yalman ve Mehmet Asım Us tarafından tekrar yayın hayatına başlatılmıştır. İstanbul gazetelerinden olan Vakit, Milli Mücadele döneminde izlediği yayın politikası ile Milli Mücadele'yi desteklemiş, Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul'daki sesi olmuştur. Bu tez eserinin amacı, İstanbul'da hem işgal kuvvetlerinin hem de İstanbul Hükümeti'nin baskısı altında olan Vakit gazetesinde çıkan Milli Mücadele hakkındaki haberleri vermektir. Çalışmada Vakit gazetesinin 16 Mayıs 1919 (1335) - 20 Kasım 1922 (1338) tarihleri arasında neşredilen nüshalarında çıkan Milli Mücadele hakkındaki haberler, yazılar, antlaşmalar, telgraflar, tebliğler ve tamimler yer almaktadır. 16 Mayıs 1919 tarihi, İzmir'in işgal haberinin ilk defa Vakit'te yer aldığı tarih, 20 Kasım 1922 tarihi ise Lozan Konferansı için murahhas heyetimizin Lozan'a ulaştığı tarihtir. Çalışmada, konunun daha iyi anlaşılabilmesi için ilgili haber ve yazılar belli başlıklar atında toplanmış, bölümlerle ilgili haber ve yazılara geçmeden önce konu hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Ayrıca her bölümün sonunda bu haber ve yazıların Vakit gazetesinde hangi tarihlerde ve nasıl yer aldıkları hakkında kısa bir değerlendirme yapılmıştır. Tez eserimiz, Giriş kısmını takiben dokuz bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın Giriş kısmında kısaca Basın Tarihi ve Türkiye'de Basın, 'Birinci Bölümde' Vakit gazetesinin yayın hayatına başlaması, yayın politikası ile gazetenin sahibi ve Başyazarı Ahmed Emin Yalman'ın hayatı ve gazeteciliği incelenmiştir. Çalışmanın diğer bölümleri ise şu başlıklar altında kaydedilmiştir: Mondros Mütarekesi Sonrası Anadolu'nun İşgali, Paris Barış Konferansı, Teşkilat-ı Milliye, Erzurum ve Sivas Kongreleri ile Mustafa Kemal Paşa Hakkındaki Haber ve Yazılar, San Remo Konferansı ve Sevr Antlaşması, Milli Mücadele Cepheleri, Londra Konferansı, Lozan Konferansı Öncesi Gelişmeler ve Saltanatın Kaldırılması Hakkındaki Haber ve Yazılar. Eserin son bölümünde ise 10 Ocak 1922'de Vakit gazetesinde yayınlanan Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat kendisinin Ahmed Emin Yalman'a anlattığı 'Tarihçe-i Hayatı' yer almaktadır.
Türkiye'de Macar uzmanlar (1850-1950)

Tarihsel süreçte Türk ve Macar milletleri arasındaki ilişkiler dostluk temeline dayanmaktadır. Etnik ve kültürel bağlar üzerinde şekillenen bu ilişkiler Osmanlı'nın son dönemlerinden itibaren Cumhuriyet'in kuruluş yılları ve sonrasında siyasal, ekonomik ve sosyo-kültürel alanda oldukça yoğunlaşarak devam etmiştir. Bu dönemde birçok Macar uzman Türkiye'ye gelerek askeri alandan mühendisliğe, tıptan meteorolojiye, hayvancılıktan ziraai eğitime kadar çok çeşitli alanlarda önemli faaliyetler göstermiştir.
Toplumsal değişim sürecinde Düziçi Köy Enstitüsü

Toplumsal Değişim Sürecinde Düziçi Köy Enstitüsü başlığı altında Cumhuriyet Türkiye'sinin Batılılaşma sürecini İkinci Dünya Savaşı yıllarında Köy Enstitüsü kurumlarının bünyesinde nasıl gerçekleştirdiği konusu ele alınmıştır. Bu genel düzlem içinde Düziçi Köy Enstitüsü bağlamında yerel bölge çalışması yapılarak, somut sonuçlar elde edilmeye çalışılmıştır. Düziçi Köy Enstitüsünün programı, faaliyetleri, düşünce yapısı ve devrin ideolojik algılamaları içinde icra ettiği fonksiyon, yöreye olan katkıları değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler daha çok Enstitüde öğrencilik yapmış şahısların mülakatlarıyla tanıklıklar üzerinden yapılmıştır.
Bitlis'te siyasi parti faaliyetleri (1920-1950)

Bu çalışmanın amacı, devletin içinde gerçekleşen siyasi gelişmelerin Bitlis'teki yansımalarını, 1920- 1950 yılları arasındaki dönem çerçevesinde incelemektir. Araştırmada öncelikle, Bitlis'in tarihi, mülki taksimatı, sanayisi ve ticari faaliyetleri Osmanlı ve Cumhuriyet dönemleri çerçevesinde ele alınmış, Bitlis ilinin bu dönemdeki genel görünümü ortaya konmuştur. Türkiye'de Cumhuriyet'in İlanı'ndan 1950'ye kadar temsil alanındaki gelişmeler, seçim uygulamaları, 1923 seçimleri, tek partili dönem, 1927, 1931, 1935, 1939 seçimleri genel olarak incelendikten sonra bu siyasi gelişmelerin Bitlis'teki siyasi faaliyetlere etkileri üzerinde durulmuştur. Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar vilayet merkezi olan Bitlis'in, 1929 yılında kaza haline gelmesi ve 4 Ocak 1936 tarihinde yeniden vilayet merkezi olması da Bitlis'in siyasi hayatında etkili bir rol oynamıştır. 1923'ten sonra Türk toplumunun yaşamında gerçekleşen değişmeler siyasi hayatta da etkisini göstermiştir. 1946 yılında çok partili hayata geçişin ilk adımı olan Demokrat Parti kurulmuş, siyasi muhalefet olgusu ortaya çıkmıştır. Demokrat Parti'nin, Bitlis'teki teşkilatlanmasıyla beraber, Cumhuriyet Halk Partisi'nin bu teşkilatlanmaya karşı faaliyetleri incelenmiştir. 1944 yılına kadar sadece Bitlis merkezde parti teşkilatı kuran Cumhuriyet Halk Partisi, 1945'ten sonra Bitlis'e bağlı ilçe ve bucaklarda da teşkilat kurmuştur. 1951 yılına kadar Cumhuriyet Halk Partisi'nin hakim olduğu Bitlis'te Demokrat Parti ilk defa 1951 yılında milletvekili çıkarmıştır. Araştırmada Umum Müfettişlik raporları, Demokrat Parti ve Cumhuriyet Halk Partisi'nden mebusluk talebinde bulunanların listeleri, il ve ilçe idare kurulları, muhtarlık seçimleri ve sonuçları da incelenmiş bu kapsamda değerlendirme yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda ülke genelinde yaşanan siyasi gelişmeler, Bitlis'te de etkilerini gösterdiği ve Bitlis'teki siyasi hayatı etkilediği görülmüştür. Bu çalışma ile 1920- 1950 yılları arasında Bitlis'teki siyasi faaliyetler, ülkedeki siyasi faaliyetlerin gelişimiyle birlikte bir bütün olarak ortaya konmuştur.
Cumhuruiyet dönemi eğitiminde köy eğitmenleri projesi

Türkiye Cumhuriyeti, kurulduktan sonra eğitim sisteminin yeniden düzenlenmesi siyasi otoritenin öncelikli konularından biri olmuştur. Genel nüfus içerisinde okuma yazma oranının çok düşük olması ayrıca sayısı 40 .000'i bulanköylerde okuma yazma oranının yok denecek kadar az olması devlet yetkilileriniyeni arayışlara yönlendirmiştir. Eğitim alanındaki en büyük eksiklik köylerde görev yapacak öğretmenlerin sayısının azlığı olduğu görülmüştür. 40.000 köyün sadece 6000'inde köy öğretmeni vardır. Bu öğretmenlerde nüfusu fazla olan köylerde görev yapmaktadır. Nüfusu400'ün altında olan köylerde eğitim alanında neredeyse hiçbir faaliyetyapılamamaktadır. Mustafa Kemal Atatürk, köy eğitimi meselesini çözmek için Kültür Bakanı Saffet Arıkan'a Köy Eğitmeni yetiştirilmesi için teklifte bulunur. Köy Eğitmeni yetiştirmek için Türk Silahlı Kuvvetlerinden yararlanma yoluna gidilerekaskerliğini çavuş olarak yapanların eğitmen kurslarına katılmaları sağlanır. İlkeğitmen kursu 1936 yılında Eskişehir'in Çifteler Çiftliğinde açılır. Köy Eğitmeniyetiştirme kurslarında eğitmen adaylarına genel bilgi derslerinin yanında köy yaşamına uygun dersler verilir. Eğitmenli okullarda eğitim süresi 3 yıl olarak belirlenmiştir. Köy Eğitmenleri sayesinde köylerin öğretmen ihtiyacının kısa sürede karşılanması büyük ölçüde sağlanmıştır. Eğitmenler görevlerinde başarılı olmuşlar, onların bu başarıları Köy Enstitülerinin kurulmasına zemin hazırlamıştır.1936'da başlanan Köy Eğitmeni yetiştirme işine Türkiye'deki siyasi görüşlerindeğişmeye başlamasıyla 1947'de son verilir. Köylerde görev yapmakta olan eğitmenlere bu tarihten itibaren ekonomik ve siyasi baskıları yapılmaya başlanır. Eğitmenlerin durumu 1963 yılında çıkartılan kanunla düzenlenir. Bu kanunlaeğitmenlere hak ettikleri ekonomik ve sosyal haklar verilmiştir. VI
Türk basınında Doğu Türkistan ( 1923-1960)

Doğu Türkistan, Çin Devleti tarafından zulme uğramaktadır. Bölgede yaşanan bu zulmün, tarihi bir boyutu bulunmaktadır. Çalışma Doğu Türkistan'ın 1923- 1960 yılları arasında Türk basınındaki yerini incelemektedir. Türkiye'nin Doğu Türkistan hakkındaki tutumu, basındaki yansıması üzerinden ortaya konulacaktır. Osmanlı Devleti ile başlayan Doğu Türkistan ilişkileri Türkiye Cumhuriyeti'nde de devam etmiştir. Türk halkı Doğu Türkistan konusunda hassas olmuş, dergi ve gazetelerde bu konuya yer vermiştir. Türkiye Cumhuriyeti, içinde bulunduğu dönemin koşullarına paralel olarak dış politikasında temel esaslarına bağlı olarak farklı tepkilerde bulunmuştur. Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde uygulanan politikayla 1950'lerde uygulanan politika aynı şekilde olmamıştır. Ancak devletin politikası ne olursa olsun Doğu Türkistan halkına destekten hiç vazgeçilmemiştir. Türkiye Devleti, 2. Dünya Savaşında Sovyetler Birliğine karşı dikkatli politikalar izlemiş ve açıktan Doğu Türkistan'ı destekleyen adımlar atmamış, resmi girişimlerde bulunmamış hatta Sovyetlerle işbirliği yapılmasını salık vermiştir. Çalışmada, Cumhuriyet, Milliyet, Vatan ve Hakimiyet-i Milliye ve Yeni Kafkasya gazeteleri ve Yeni Türkistan Dergisi, Türk Yurdu dergilerinin ilgili dönemleri incelenmiştir. Yapılan dergi ve gazete incelemeleriyle Doğu Türkistan hakkında Türk basınından hareketle Türkiye'nin bu konu hakkındaki tutumu ve politikası ortaya konularak bugün devam eden Doğu Türkistan meselesinin daha iyi anlaşılması amaçlanmaktadır. Aynı zamanda çalışmayla Doğu Türkistan farkındalığı oluşturulmuş olunacaktır.
Milli Mücadele Döneminde halkla ilişkiler: 1918-1922

Bu çalışma Anadolu Türk Halkının 1918- 1922 yılları arasında, özgür ve bağımsız yaşamak için, kendisine yönelik çok değişken tehdide karşı yapmış olduğu Milli Mücadele'nin halkla ilişkiler desteğini ortaya koymaktadır. İncelenen dönemde halkla ilişkilerin çok yönlü ve amaçlı yöntemlerin izlenmesiyle, çeşitli otoriteler tarafından uygulandığı görülmüştür. Bu otorite merkezleri, zor kullanmaktan inandırmaya kadar muhtelif yöntemlere başvurmak suretiyle, Türk Halkı'nın ikna edilmesine ve kendi yanlarında yer almasına çalışmışlardır. Söz konusu uygulamalar halkla ilişkiler esaslarıyla ilişkilendirilmiştir.
Milli Mücadele Döneminde Çorum ve çevresi

Uzun yıllar adından sürgün ve mülteci yeri olarak bahsettiren Çorum, Milli Mücadele'nin yaşandığı yıllarda da isyanlarla anılmıştır. Bu çalışma daha çok Milli Mücadele yıllarına yer vermiş, bölge halkının mücadeledeki yerini ortaya koymaya çalışmıştır.1919- 1922 yılları arasında yaşanan Kurtuluş Savaşı Mustafa Kemal'in önderliğinde Türk halkının eşsiz mücadelesine sahne olmuştur. Anadolu'nun her köşesinde olduğu gibi Çorum halkı da bu mücadelede yerini almıştır. Anadolu'nun işgalinden sonra Çorum halkı işgale uğramamış bir bölge olmasına rağmen Anadolu halkının yanında yer almaya çalışmıştır. Ordunun yiyecek, giyecek ve asker ihtiyacının temininde çok önemli bir yere sahip olan Çorum çevresi aynı zamanda Ankara çevresinde çıkarılan isyanların genişlemesi ve yayılmasının engellemesinde de büyük bir rol oynamıştır. Belgeler ışığında incelenerek ortaya koyulan bu çalışma Çorum ve çevresinin Milli Mücadeledeki yerini ve önemini açıklamaya çalışırken aynı zamanda bu alanda yapılan en kapsamlı bir çalışma olmuştur
An Architectural and literary overview of Ankara betwen 1923-1950

oz 1923- 1950 YILLARI ANKARA'SINA MİMARİ VE EDEBİ BİR BAKIŞ DİNÇER, Emel Yüksek Lisans Tezi, Mimarlık Tarihi Anabilim Dalı Tez Yöneticisi: Prof. Dr. İnci Aslanoğlu Aralık 2000, 128 sayfa. Bu çalışma, Ankara' run 1923- 1950 yıllan arasındaki dönüşümünü sanatın iki ayrı dalı olan mimarlık ve edebiyat ilişkisi kullanılarak incelemeyi amaçlamaktadır. Ankara'nın gelişiminin öyküsü, küçük önemsiz bir kasabanın başkente dönüşümünün öyküsüdür. Ankara'nın dönüşümünün öyküsünü anlatan mimari ve edebi ürünler cumhuriyet için yeni bir başkentin yaratıldığı önemli bir zaman aralığı olan 1923- 1950 yıllan arasında ortaya konmuştur. Bu çalışma birçoğu yeni devletin ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin üyeleri olan, başkentin yaratıcıları konumundaki dönemin yazarlarının anlatımlarını kapsamaktadır. Dönemin yazarlan Ankara'nın dönüşümünü belgelemişler; büyük bir ilgi, duyarlılık ve bilinçle yaşam içindeki mimari ve kentleşme hakkında yazılar yazmışlardır. ikinci bölümün konusu dönemin yazarlarının edebi metinleri çerçevesinde Ankara'nın dönüşümünün öyküsüdür. Üçüncü bölüm; 1923- 1950 yıllan arasında Ankara'da değişen konut tiplerini, mimari özelliklerini ve ev sakinlerinin yaşam biçimlerini detaylı biçimde anlatan edebi metinlerin ışığında bir incelemedir. Dördüncü bölümün konusu ise Ankara hakkında Kemalizm ideolojisine dayanılarak dönemin yazarları tarafından üretilen hayaller ve ütopyalardır. Mekan için hayal gücü eylemden önce çalışmaya başlamış ve dönemin yazarları Ankara ütopyaları yaratmışlardır.
Milli mücadelede Yahyalı ve Ermeniler

MİLLİ MÜCADELEDE YAHYALI VE ERMENİLER Yahyalı, 1954 yılında Kayseri, Adana ve Niğde illerinin topraklarından bir kısım yerler dahil edilerek ilçe haline getirildi. Milli Mücadele yıllarında ilçe merkezi Niğde ili sınırları içerisinde idi. İlçe merkezinde azınlık nüfus bulunmuyordu. Azınlık nüfusun yaşadığı yerler: Develi sınırları içerisinde kalan Süleymanfakılı, Denizovası ve Taşhan köyleri ile Feke sınırları içerisinde kalan Karaköy, Sazak, Dikme, Çamlıca ve Ulupınar köyleri idi. Bölgede Rumlar Çamlıca ve Ulupınar köyünde; Ermeniler ise Taşhan, Süleymanfakılı, Denizovası Sazak, Dikme ve Karaköy köylerinde yaşıyorlardı. I. Dünya Savaşı sırasında Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde Ermeniler olay çıkarmasına rağmen bölgede bir Ermeni olayı çıkmamıştı. Ermeni olayları üzerine Osmanlı Devleti 'Tehcir Kanunu' ile Ermeniler Suriye ve Irak'a zorunlu göçe tabi tutmuştu. Bölgedeki Ermeniler de zoaınlu göçe tabi tutularak Irak ve Suriye'ye göç ettirildiler. I. Dünya Savaşı sonucunda bölgeyi işgal eden Fransızlar, Ermenileri, kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak için bölgeye geri getirdiler. Geri dönen Ermeniler, Fransızların desteği ile taşkınlıklara başlamış ve bölge insanına akıl almaz işkenceler yapmıştır. Fransız işgalinin Anadolu'nun iç kesimlerine yayılma tehlikesi karşısında Atatürk'ün emriyle, Kilikya Komutanlığı kuruldu. Komutanlığa Kozanoğlu Doğan Bey yardımcılığına ise Aydınoğlu Tufan Bey atanmıştır. Komutanlığın merkezi olarak Develi ilçesi seçilmiştir. Develi'de teşkilatlanmaya başlayan Milli Mücadele çalışmalarına Yahyalı halkı da katılmıştı. Develi'deki komutanlığa bağlı olarak yapılan çalışmalar sonucunda ilçeden 1000 kişilik bir kuvvet oluşturuldu. Bu kuvvet Develi'de oluşturulan kuvvetlere dahil edildi. İşgal sahası içerisinde yer alan köylere Develi'den silah getirilerek dağıtılmış ve köyler teşkilatlandırılmıştır. Türklerin teşkilatlanması ve Feke'nin Türkler tarafından kurtarılması nedeniyle bölgedeki Ermenilerin yaptığı taşkınlıklar sona erdi VIIErmenilerin sayıca en fazla olduğu Saimbeyli Türkler tarafından kuşatıldı Yahyalı kuvveti Saimbeyli kuşatılmasında Develi kuvvetleri içerisinde yer almıştı. Sekiz ay süren bu kuşatmada önemli görevler yaptı. Aydınoğlu Tufan Bey kuşatma komutanlığına atanınca kuvvetleri yeniden düzenledi. Yahyalı kuvvetlerinin komutanlığına Emin Develioğlu'nu atadı ve Kuzey Cephesi'nde görevlendirdi. Kuzey Cephesi'ndeki kuvvetlerin ismini 'Erciyes' olarak değiştirdi. Yapılan saldırı sonucunda Saimbeyli ele geçirildi ve sekiz ay süren kuşatma başarıya ulaştı. Kuşatmada önemli görevler üstlenen Yahyalı kuvvetleri daha sonra Batı Cephesi'ne kaydırıldı. Güney ve Batı Cephesi'nde yer alan Yahyalı kuvveti Milli Mücadele'ye önemli katkıları olmuştur. VIII
Küçük Asya Felaketi'nin Yunan siyasetine etkisi (1919-1922)

Eleftherios Venizelos'un iktidara gelmesiyle Yunanistan'da izlenen politika yayılmacı kimliğe bürünmüştür. I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle Venizelos, İtilaf Devletleri yanında savaşa girerek daha geniş bir coğrafyaya yayılmaya, Kral Konstantinos ise ülkenin tarafsız kalmasına çalışmış; sonucunda ülke 'Ulusal Bölünmeye' sürüklenmiştir. Nihayetinde Venizelos'un baskın çıkmasıyla Yunanistan, Müttefikler safındaki yerini almış ve Paris Barış Konferansı'nda talepleriyle masaya oturmuştur. Venizelos'un diplomatik çalışmalarının İtilaf Devletlerince desteklenmesiyle de ülke Megali İdea'nın ışığında 'Küçük Asya Macerasına' atılmıştır. 'Büyük Yunanistan' ülküsüyle hareket eden Venizelos yanlılarıyla 'Küçük ama saygın Yunanistan' görüşünün Konstantinos yanlısı savunucuları arasındaki iktidar yarışını Kasım 1920'de ikinci grubun kazanmasıyla 'maceranın' gidişatı değişmiştir. Genişleyen ve güç kazanan Türk Milli Mücadelesi karşısında, siyasi çekişmelerden ve ekonomik darboğazdan etkilenen Anadolu'daki Yunan ordusu, 1922 Eylül'ünde kesin başarısızlığa uğramış, 'macera' 'felakete' dönüşmüştür. Böylece Anadolu'dan geri çekilen subaylar tarafından, ulusun birleşmesi ve ülkenin kurtarılması sloganıyla Yunanistan'da Eylül 1922 darbesi gerçekleşmiştir. Kral Konstantinos son defa olmak üzere tahttan feragat etmek durumunda kalmış, Mudanya Mütarekesi ile Doğu Trakya boşaltılmıştır. 'Felaketin' sorumluları addedilen Venizelos karşıtı politikacılar ve Başkomutan yargılandığı süreçte Yunanistan'da askeri iktidar kurulmuştur. Dava ise 'altıların' infazıyla sonuçlanmıştır. Lozan'daki müzakerelerin yeni başladığı dönemde yaşanan bu olay, uluslararası camiada tepki çekmiş ve Yunanistan'ın diplomatik tecridini yanında getirmiştir.
Türk askeri tarihinde birleşik harekat tecrübesi ve personel uyumu: Birinci Dünya Harbi Kanal Cephesi ve Kore Harbi örnekleri

Birleşik harekat kavramı geçmişşten günümüze ortak çıkarlar uğruna hareket etmeyi kapsamakla birlikte modern anlamda çok uluslu operasyonları ifade etmektedir. Bu çerçevede Türk askeri personelinin katılmış olduğu iki birleşik harekat olan Birinci Dünya Harbi ve Kore Harbi incelenmiştir. Bu çalışmada Türk askeri tarihi açısından bu harplerden elde edilen tecrübelere bakılarak dersler çıkarılmaya çalışılmıştır. Böylelikle ileride yapılacak olan birleşik harekat kapsamındaki çok uluslu operasyonların daha uyumlu ve düzgün bir şekilde işlemesi amaçlanmıştır. Çalışma daha ziyade hatıralar üzerinden ilerlemekte olup konu alınan harplerin teferruatlı anlatımına girilmemiştir. Buradaki maksat hatıralar eşliğinde işlenen harekatın detaylarına inilerek personel temelinde bir inceleme yapmaktır. Çalışmada harp ve harekata değinmeden önce ilk olarak birleşik harekat kavramının ne olduğu güncel talimnameler ışığında aktarılmıştır. Böylelikle harp ve harekatın anlatımı esnasında ne gibi kazanımlar yaşanıldığının anlaşılması sağlanmaya çalışılmıştır. İlerleyen bölümlerde de Kanal Harekatı ve Kore Harbi'ne değinilerek Türk askeri personeli tarafından icra edilen birleşik harekat ele alınmıştır. Bu harekatlar neticesinde elde edilen tecrübeler de 'Alınan Dersler' başlığı altında irdelenmiştir. Bunun yanında iki harekat arasında ne gibi benzerlikler olduğuna ve de ne gibi hataların tekerrür ettiğine değinilmiştir. Bunlar yapılırken burada asıl odaklanılan konu askeri alanda yaşanan hadiseler olmuştur. Ancak askeri alanın yanında siyasi arenada yaşanan hadise ve tecrübelere de yer verilmiştir. Böylelikle siyasi hamlelerin askeri sahada ne derece etkili olabildikleri gösterilmeye çalışılmıştır. Nihai olarak da edinilen tecrübeler neticesinde harekat öncesinde ne gibi hazırlıkların ve planlamaların gerektiği belirtilerek daha iyi bir harekatın icra edilebilmesi açısından değerlendirilmelerde bulunulmuştur. Bu ve bunun gibi çalışmaların askeri ve siyasi anlamda kapsayıcılığının artırılarak ilerleyen zaman zarfında Türk askeri personelini birleşik harekat açısından daha ileriye götürebileceğine de değinilmiştir.
Şark İstiklal Mahkemesi (1925-1927)

13 Şubat 1925 tarihinde başlayan Şeyh Said İsyanı, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin karşılaştığı ilk ciddi tehdittir. İsyanı bastırmak için gerekli tedbirleri alan hükumetin aldığı tedbirlerden biri de İstiklal Mahkemeleri kurmak olmuştur. 4 Mart 1925 tarihinde biri isyan bölgesinde diğeri ise isyan sahası dışında kalan bölgede faaliyette bulunacak iki İstiklal Mahkemesi kurulmuştur. İsyan bölgesinde faaliyette bulunan Şark İstiklal Mahkemesi, 12 Nisan 1925'te Diyarbakır'a vararak çalışmalarına başlamıştır. Mahkemenin Diyarbakır'a ulaşmasından birkaç gün sonra isyanın elebaşı Şeyh Said yakalanmış, isyan büyük ölçüde kontrol altına alınmıştır. Yakalanan tutuklular peyderpey Diyarbakır'a sevk edilmeye başlanmıştır. 1925 yılı Temmuz ayı başına kadar Diyarbakır'da çalışan mahkeme, Şeyh Said de dahil olmak üzere isyanla birinci dereceden alakalı birçok kişinin yargılamalarını burada yapmıştır. Diyarbakır'dan sonra Urfa'ya giden mahkeme burada bir davayı karara bağlayarak Elazığ'a geçmişş ve yargılamalarının çoğunu Elazığ'da yapmıştır. 1926 yılı içinde tekrar Diyarbakır'a gelen mahkeme, Diyarbakır'da yaptığı bir dizi yargılamanın ardından tekrar Elazığ'a dönmüş ve görevinin son bulduğu 7 Mart 1927 tarihe kadar çalışmalarını Elazığ'da sürdürmüştür. Olağanüstü bir durum üzerine kurulan Şark İstiklal Mahkemesi, olağanüstü yetkilerle donatılmış bir fevkalade hal mahkemesi olarak çalışmıştır. Şark İstiklal Mahkemesi'nin aldığı kararlar sadece yargı sahasıyla sınırlı kalmamış, ülkenin genelini etkileyen bazı kararlara da imza atılmıştır. İsyan sahasındaki Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası şubelerinin ve isyan sahasındaki tekke ve zaviyelerin kapatılması bu kabil kararlardır. Mahkemenin bölgesel nitelikteki bu kararlarından kısa bir süre sonra hükumetin aldığı bir karar ve çıkardığı bir kanunla bölgesel nitelikteki bu kararlar bütün yurdu kapsar bir hal almıştır. İki yıl görev yapan mahkeme 798 davayı karara bağlamıştır. Bu çalışmada, 4 Mart 1925- 7 Mart 1927 tarihleri arasında görev yapan Şark İstiklal Mahkemesi'nin yapısı, özellikleri, bu süre zarfındaki faaliyetleri ve yaptığı yargılamalar incelenmektedir.