Seleuceia Pieria

Seleukeia Pieria, Asi Nehri Deltası'nın kuzey ucunda, Musa Dağı'nm kayalık yamacı üzerinde, İ. Ö. 300 yılında Seleukos I Nikator tarafından kurulmuş bir kenttir. Büyük İskender'in ölümünden sonra onun mirasım devralan generallerinden olan Seleukos I Nikator, sınırları batıda Sardis' den doğuda Semerkand' a kadar yayılan Seleukos Krallığı' na, Seleukos Hanedanlığı' nm merkezi bölgesi olan SeleuMs' deki Seleukeia Pieria' yi başkent olarak kurmuştur. Antik kaynaklara göre, Seleukos I'in ölümünden sonra, başkent Seleukeia Pieria' dan 25 km daha içerde Asi Nehri kıyısında kurulmuş olan Antiocheia' ya taşınmış, Seleukeia Pieria ise daha çok manevi anlamda bir başkent olarak kalmıştır. Seleukeia Pieria' mn yerinin seçilmesinde, Asi Deltası' mn coğrafi konumu önemli rol oynamıştır. Asi Deltası, Anadolu kıyılarının güneydoğu ucunda Anadolu, Levant sahilleri, Kuzey Suriye - Mezopotamya ile Ege arasında bir bağlantı noktası oluşturmaktadır. Seleukos Krallığı' mn Kuzey Suriye/ Güneydoğu Anadolu, Mezopotamya ile batı dünyası arasında, büyük ölçüde denizden Üetişimini sağlayan Seleukeia Pieria, bölgeler arası bir rol oynamıştır. Asi Deltası'ndaki Hellenistik dönem öncesi yerleşimleri olan Sabuniye ve Al Mina, Asi Deltası' nm güneyinde bulunmaktadır. Sabuniye' deki arkeolojik buluntulara göre yerleşim Geç Bronz Çağ'da, Al Mina'da ise İ. Ö. VIII. yüzyıl ilk çeyreğinde başlamakta, Al Mina'daki yerleşimin Seleukeia Pieria kurulduktan sonra terk edildiği ve limanının kullanım dışı kaldığı anlaşılmaktadır. Bu dönemden itibaren Seleukeia Pieria, Al Mina' mn yerini almış, Kuzeybatı Levant' m doğu - batı ticareti ve kültürel etküeşiminde rol oynamıştır. Antik kaynaklar, Seleukeia Pieria kurulmadan önce doğal bir lagün olan limanının çevresinde bir emporion un var olduğunu bildirmektedir. Kent, doğal lagün' ün bulunduğu yerde inşa edilen limanın çevresinde biçimlenen Aşağı Şehir, limanın bulunduğu düzlüğün hemen kuzeyinde yükselen kayalık alan üzerinde uzanan Yukarı Şehir / Akropolis' i ile geniş bir alana sahip, güçlü şehir surları ile korunan hellenistik kent geleneği esasına göre kurulmuştur. Kentin antik kalıntıları üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda, en erkene tarihlendirilebilen kalıntıları, şehir surları üzerinde tespit edilen polygonal sur duvarlarıdır. Polygonal sur duvarları erken hellenistik veya biraz daha öncesine ait olarak tarihlendirilmektedir. Şehir surları üzerinde Hellenistik döneme tarihlendirilen psuedo-ısodomik duvarları ve Roma Dönemine tarihlendirilen limanı çevreleyen duvarları, şehir surlarının geçirdiği tarihsel evreleri yansıtmaktadır. Seleukeia Pieria' da yürütülen araştırma sonucunda kentin Nekropol alanları, Tünel-Baraj Sistemi, Tiyatro, Dor Tapınağı, Martyrion, İkametgah Alanları, Su ve Yol Sistemi, İç ve Dış Limanları ile Pazar Alanı/Agora' nın varlığı ve şehir içindeki konumlan ortaya çıkmıştır. Bu kalıntılara göre Seleukeia Pieria, Roma döneminde daha çok bir liman kenti olararak önem kazanmış, refahının en yüksek noktasına Roma döneminde ulaşmış olduğu anlaşılmıştır. İ. S.2. yy'da, İskenderiye ile birlikte Doğu Akdeniz ticaretinin yönlendirildiği önemli iki limandan birisi olan Seleukeia Pieria, birçok kez deprem felaketine uğramıştır. Antik kaynaklara göre, en yıkıcı olan İ. S.526 yılındaki depremden ve ardından gelen tsunmi dalgalarından sonra kent yerle bir olmuştur. Antik kaynaklarda kentten artık bahsedilmemesi ve kentte yürütülen araştırmalarda bu dönemden sonraya ait veri bulunamaması kentte yerleşimin sona erdiğini göstermektedir.