turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Konvansiyonel ve İslam ekonomisinde devletin rolü

Günümüzde ve çağımızda devlet kavramı, devletin yetki ve görevi ne olması gerektiği hususunda düşünüp, çözüm bulunması eski çağlara kadar uzanmaktadır. Devlet, gerek sosyal hayatımızda gerekse siyaset ve ekonomi hayatımızdan ayrılmayan bir parçadır. Tarihsel süreç içerisinde yaşayan sosyoekonomik değişim ve gelişimlere bağlı olarak devletin fonksiyon ve işlevleri de değişmiştir. Gerek Batıya göre, gerekse İslam'a göre, devlet her zaman, her çağda, her yerde hep var olmuştur ve var olacaktır. İslam düşünürlerin ve batı düşünürlerin düşüncelerini dikkate alınarak devletin ekonomideki yeri araştırılmıştır. Merkantilistler korumacı devleti, fizyokratlar doğal düzeni savunmuştur. Klasik iktisatçılar devletin ekonomiye müdahale etmemesini savunurken, Keynesyenler müdahaleci-sosyal refah devletini savunmaktadır. Neoliberal yaklaşımlar, devletin ekonomik rolünü azaltmak için büyük emek ve çaba harcamaktadır. İslam düşünürü İbn-i Haldun'a göre ekonomide Pazar devlettir. Ancak meşru yoldan elde edilen mülk ve servete devletçe el uzatılmamalıdır. Gazali ise, insanlar kendi kendine yeterli olmayacağı için devletin gerekliliğini tanımlamıştır. İbni Teymiyye, çeşitli mesleklerin halkın ihtiyaca göre teşkilatlandırılması devlete düştüğünü savunmuştur. İktisadi faaliyetlerin, İslam'ın ahlaki, sosyal ilkeleri ışığında cereyan etmesini sağlamak için, devlet her türlü yetkiye sahiptir. Maverdi ise devletin bazı alanlara müdahale edilmemesine yanadır. Bu çalışmamızda, Merkantilizmden günümüze, İslami ve İktisadi yaklaşımlar ve görüşler çerçevesinde devletin ekonomiye karışması veya karışmaması, karışacak ise ne gibi şart ve koşullar içinde olması gerektiği incelenmiştir.
Türkiye'de iç göçlerin ekonomik ve ekonomik olmayan belirleyicileri (2008-2014)

Günümüzde iç göç hareketleri gelişmekte olan her ekonomi için ihtiyaç duyulan işgücü kaynağının kullanımında etkili bir süreç olmakla birlikte öncesi ve sonrasındaki ekonomik ve sosyal boyutuyla politika boyutunda çözümler geliştirilmesi gereken bir sorun halini almıştır. Durum Türkiye için de geçerli olup, iktisadi nedenlerle doğu-batı arasındaki sanayileşme sürecinin aynı hızda gerçekleşmemesi ve bölgesel kalkınmanın dengeli gerçekleşmemesinden ticaret ve ekonomik avantajları olan bölgeler diğer bölgelere göre daha hızlı ve fazla gelişme göstermiştir. 1940 sonrası doğu-batı ve kırsal-kent arasında, iç göç hareketi yoğun olarak gerçekleşirken bu durum beraberinde çarpık kentleşme gibi sorunları da getirmiştir. 1980 sonrası ise doğu bölgelerinde güvenlik ve siyasi sorunların iç göç hareketini olağanüstü bir şekilde etkilediği görülmektedir. Ancak 2000 sonrası iç göç hareketinin meydana gelen gelişmeler sonucu değiştiği varsayılmaktadır. 2000 sonrası ekonomideki gelişmeler ve siyasi istikrarın sağlanmasının iç göç hareketine olan etkisini anlamak için de bu çalışmada 2008- 2014 dönemi incelenmiştir. Bu çalışmanın sonuçları göstermektedir ki; iktisadi değişkenlerin iç göç hareketleri üzerinde etkisi devam etmektedir.
32 sayılı karar sonrasında Türkiye'nin kamu iç borçlarının gelişimi ve sürdürülebilirliği

Türkiye'de iç borçlar ve sürdürülebilirliği 1990 sonrasında özellikle 32 sayılı karar çerçevesinde incelenmiştir. Osmanlıdan 2010 yılına kadar iç borçlanma tarıhı kısaca incelenmiştir. İç borçların faiz dışı fazla ile birlikte kamuoyunu ıkna edecı bır para ve maliye politikasıyla sürdürülebileceği sonucuna varılmıştır. Kamu gelirlerinin giderlerini karşılamada yetersiz kalması nedeniyle ülkeler, yabancı sermayeye dış borçlanma yöntemine ilaveten iç borçlanmada da ihtiyaç duymaktadırlar. Türkiye'de 1985 yılı sonrasında siyasi otorite, iç tasarrufların ve vergi gelirlerin yetersizliği nedeniyle iç borçlanmayı tercih etmeye başlamıştır. 1985 yılı sonrası başlayıp özellikle 1989 sonrasında 32 sayılı karar ile artan iç borçlanmanın yarattığı ekonomik krizler ve etkileri nedeniyle iç borçların sürdürülebilirliği tartışma konusu olmaktadır. İç borçlanma kavramını ve sürdürülebilirliğini Türkiye'nin ekonomik göstergeleri doğrultusunda 32 sayılı karar ertesinden başlayarak ortaya koymak, bu çalışmanın temel amacını teşkil etmektedir. İç borç kavramı teorik çerçeve ile birlikte süreç içersinde sebep sonuç ilişkisi ve sürdürülebilirliği noktalarında irdelenmeye çalışılmıştır.
Ulaştıma sektörü ve hanehalkı tüketiminde enerji ikamesi ve sera gazı emisyon etkisi: Türkiye için bir çevresel girdi-çıktı analizi

Küresel ısınmaya bağlı oluşan iklim değişikliğinin en önemli nedenini sera gazı emisyonları oluşturmaktadır. Sera gazlarından çevreye en çok zarar veren gazların başında ise karbondioksit gazı gelmektedir. Karbondioksit emisyonuna neden olan etkenler ve bunların nasıl önlenebileceği veya azaltılabileceği konusu son yıllarda araştırmacıların ilgilendiği bir konu haline gelmiştir. Özellikle uluslararası literatürde bu konu ile ilgili önemli çalışmalar yapılmasına rağmen Türkiye'de hala bu konuya gereken önem verilmemekte ve bu konuda yeterli çalışma yapılmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, ulaştırma sektörü ve hanehalkı kullanımında en çok karbondioksit emisyonuna yol açan fosil yakıtların daha az emisyona neden olan enerji kaynakları ile ikamesine dayanan senaryo analizleri ortaya koymaktır. Bu analizler çevresel girdi-çıktı tablosu kullanılarak yapılmaktadır. Çalışmada yapılan senaryo analizleri sonucu, enerji kaynaklarından elektrik kullanımı tercih edildiğinde karbondioksit emisyonlarının minimum düzeyde olacağı ve çevresel kazancın maksimum olacağı tespit edilirken elektrik enerjisinin sadece tüketim aşamasında temiz bir enerji çeşidi olduğu da özellikle belirtilmektedir. Elektrik ikamesinin en çok etkilediği sektörlerin ithalat yoğun sektörler olduğu vurgulanmaktadır.
Petrol piyasasının yapısı ve işleyişi üzerine karşılaştırmalı bir analiz

Günümüzde, siyasi ve ekonomik hayatın oluşmasında ve şekillenmesinde önemi tartışılmaz olan hammaddelerin başında petrol gelmektedir. Bir ülkenin kalkınması ve gelişmesinde anahtar girdi olan petrol; ülkeleri, uluslararası sistemi, devletler arasındaki güç mücadelesini ve savaşların seyrini şekillendiren ve dönüştüren stratejik bir maddedir. Petrol piyasasının kendine özgü işleyiş esasları ve özellikleri vardır. Bu da petrol sektörünü diğer sektörlerden ayırmaktadır. Petrol sektörü; petrol aramacılığından başlayıp petrolün sondajını, üretimini, taşımacılığını, rafinajını, dağıtımını, pazarlamasını içine alan oldukça geniş bir sektördür. Bu çalışmada AB ülkeleri içerisinden seçilmiş bazı ülkelerin petrol piyasa yapısı ile Türkiye petrol piyasa yapısının karşılaştırmalı bir analizi yapılması amaçlanmış olup araştırma da nitel karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında petrol piyasasının genel görünümü ve yapısı, petrol piyasasının aktörleri ve bunların piyasaya etkileri, mülkiyet yapıları, rekabet koşulları, Avrupa Birliği petrol piyasasının genel görünümü ve piyasa yapısı, Türkiye petrol piyasasının genel görünümü ve piyasa yapısı incelenmiş ve Türkiye petrol piyasasına ilişkin politika önerileri ortaya konulmuştur.
The impact of oil price shocks on economic growth during the period (1995-2014) panel-data model

Bu yazıda, seçilen altı OPEC ülkesinde petrol fiyat şoklarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi incelenmektedir. Bu bağlamda Petrol İhraç Eden Ülkeler Verilerini çıkardık. Modelin değişkenleri GSYİH, petrol fiyatı, devlet harcamaları, doğrudan yabancı yatırım, enflasyon, ihracat ve ithalattır. Irak, İran, Suudi Arabistan, Kuveyt, Cezayir ve Nijerya olmak üzere altı OPEC ülkesi için 1995- 2014 dönemi yıllık verileri toplandı. Çalışma, panel veri modelinin İstikrarını sağlamak için Artırılmış Dickey-Fuller ve Phillips-Perron birim kök testlerini kullanmaktadır. Petrol Fiyatlarının GSYİH Üzerindeki Etkisini Belirlemek İçin Sıradan En Küçük Kareler, Sabit Efekt Modeli ve Rastgele Efekt Modeli kullanılmıştır. Sabit Efekt Modeli ile Rastgele Efekt Modeli arasında seçim yapmak için asimtotik ki-kare dağılımına sahip olduğu için Hausman testi uygulanmıştır. Hausman testinin sonuçları, Random Effect Modeli'nin çalışma için en uygun model olduğunu belirtti. Çalışmanın ampirik sonuçları seçilen altı OPEC ülkesinin petrol fiyat şoklarının ekonomik büyüme üzerinde olumlu ve önemli bir etkiye işaret etmiştir.
Ekonomik büyümenin gelir dağılımı ve işsizlik üzerine eşanlı etkisi: 1987-2016 yılları arasında Türkiye örneği

Ekonomik büyüme ülkelerin durumunu gösteren önemli gösterge olmasının yanında tek başına çok büyük bir anlam ifade etmemektedir. Nitekim beklenen ekonomik büyümenin, işsizliği azaltıcı ve gelir dağılımını düzeltici yönde etki etmesidir. Çalışmada ekonomik büyümenin gelir dağılımı ve işsizlik üzerindeki eşanlı etkisi Türkiye örneğinde 1987- 2016 yılları için ARDL sınır testi ile araştırılmıştır. Araştırma bulgularına göre, Türkiye ekonomisindeki büyüme, gelir dağılımı üzerinde herhangi bir etki yaratmamaktadır. İlgili bulguya ulaşılmasının nedeni, veri setininyetersizliği olabilir. Bunun yanında, ekonomik büyüme işsizlik üzerine kısa dönemde olumlu etki ederken, yani işsiz sayısını azaltıcı yönde etki ederken uzun dönemde bu etki tersine dönmekte ve Türkiye ekonomisindeki büyüme, işsizliği arttırıcı yönde etki etmektedir. Bunun nedeni ise gelişen teknoloji ile birlikte işverenlerin daha çokkalifiye eleman ihtiyacına karşın, piyasada yeteri kadar kalifiye elemanbulunamamasıdır.
Enerji piyasası reformları ve bu reformların elektrik enerjisi piyasası üzerine etkisi: Elektrik enerjisi üreten kuruluşlar üzerine bir uygulama

1980'li yıllarda başlayan özelleştirme ve serbestleştirme politika ve uygulamalarının önemli bir ayağını elektrik enerjisi piyasaları oluşturmuş, bu konuda pek çok önemli kanun yürürlüğe konmuş ve piyasaların işleyişine ilişkin önemli değişiklikler yapılmıştır. Ancak enerji piyasası reformları başlığı altında toplanan bu köklü değişikliklerin sağlıklı bir enerji piyasası oluşturulması için yeterli olup olmadığı hala tartışma konusudur. Bu tezde öncelikle enerji piyasalarının reformlardan önce taşıdığı monopol yapısı incelenmiş ve bunun sebeplerine değinilmiştir. Ardından piyasa düzenleme teorisi başlığı altında regülasyon kavramına değinilmiş, elektrik enerjisi gibi doğal monopol piyasalarında nasıl düzenlemelerle piyasaların rekabetçi bir yapıya kavuşturulabileceği irdelenmiştir. Devamında ise Türkiye enerji piyasalarının genel durum gözler önüne serilmiş ve enerji piyasalarının Cumhuriyetten günümüze geçirdiği değişim özetlenerek son bölümde yapılacak analizimize temel oluşturulmuştur. Analiz bölümünde ise toplam elektrik üretimi ve elektrik üretimi yapan kuruluşlardan EUAŞ, otoprodüktörler ve ayrıcalıklı şirketlerin üretimlerine ilişkin 1970- 2007 yılları arasında 37 yılı kapsayan üretim verileri veriler kullanılmış, bu veriler bir takım istatistiki ve görsel testlerden geçirilerek analizde kullanılacak olan ARIMA Modeline uygun hale getirilmiştir. Sonrasında veriler kullanılarak oluşturulan modeller içerisinde en uygunu seçilerek müdahale analizine geçilmiştir. Bu aşamada modele kukla değişkenler ilave edilerek reformların etkisi sınanmıştır. Sonuç olarak reformların elektrik enerjisi üreten kuruluşların üretimleri üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğuna ilişkin eldeki bulgular yorumlanmış, mevcut reformların elektrik enerjisi üreten kuruluşların elektrik enerjisi üretimi üzerinde kısa vadede olumlu bir etkiye sahip olmadığı ortaya konmuştur.
Yakınsama analizine neoklasik yaklaşım: 67 ilin gelir yakınsaması üzerine bir uygulama

Bu çalışmada Neoklasik Büyüme Teorileri ve yakınsama analizine yaklaşımları çalışılmıştır. Neoklasik büyüme modelinin sermayeye göre azalan getiri varsayımı, getiri oranının sermaye stoku ile negatif ilişkili olduğunu ve diğer şeyler eşitken düşük sermayeli ülkelerin daha hızlı büyüyeceğini belirtmektedir. Büyüme oranı ile gelirin başlangıç düzeyi arasındaki bu negatif ilişki yakınsama hipotezi olarak adlandırılmaktadır. Yakınsama hipotezi ile birlikte fakir ülkelerin ya da bölgelerin zengin olanlara göre daha hızlı ve yüksek büyüme eğilimine sahip olup olmadığı konusu ekonomi literatürünün en önemli tartışmalarından birisi olmuştur. Yakınsama tartışmalarının odağında bulunan sorular şunlardır: Acaba ülkeler veya bölgeler arasında kişi basma gelir ve üretim düzeyini birbirine yaklaştıran otomatik bir güç var mıdır? Fakir ülkeler/bölgeler nesiller boyunca fakir mi kalacaklardır? Zengin ülkeler/bölgeler iki yüzyıl sonra da zenginliklerini sürdürüyor olacaklar mıdır? Çalışmanın ilk bölümünde Neoklasik Büyüme Teorileri detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise yakınsamanın tanımı ve yakınsama sürecine ilişkin kavramlar açıklanmakta, literatür taramasına yer verilmektedir. Son olarak da Türkiye'nin 67 ili için ampirik bir çalışma yapılmaktadır.
İkili müzayede piyasalarında farklı fiyat oluşum modellerinin karşılaştırılması

Karmaşıklık yaklaşımı veya teorisi bilimde yeni bir yaklaşımdır ve birçok bilimsel alanı olduğu gibi ekonomi bilimini de etkilemiştir. Karmaşıklık teorisinin oldukça etkilediği alanlardan birini de finans piyasaları oluşturmaktadır. Finansal piyasalar birçok ajanın karşılıklı olarak etkileştiği karmaşık sistemlerdir. Finansal piyasalarda kullanılan başlıca kurumlardan biri olan ikili müzayede hem alıcıların hem de satıcıların fiyat tekliflerinde bulunmasına izin vererek en karmaşık piyasa kurumlarından birini oluşturmaktadır. Karmaşıklığından ötürü ikili müzayede kurumunun tatmin edici bir teorisi ortaya konamamıştır. Karmaşık sistemlerin çalışılmasında kullanılan başlıca yöntemlerden biri olan ajan temelli benzetimler ikili müzayedelerin anlaşılmasında yeni fırsatlar sunmaktadır. Bu tezde ajan temelli benzetimler kullanılarak farklı fiyat oluşum modelleri ele alınmış ve bu modellerin çıktıları karşılaştırılmıştır. Bu modeller arasında bulanık bir çıkarsama sistemi kullanan bir modelin en yüksek performans elde ettiği gösterilmiştir.
The Rise and fall of Japan's developmental institutions

Bu çalışmada Japon sanayileşmesini mümkün kılan kurumsal yapıların yükseliş ve çöküşleri ele alınmaktadır. Çalışmada savunulan tez, Japon başarısının mimarı olan 'kalkınmacı modelin' şimdi bizatihi problemin kaynağı haline geldiği şeklinde özetlenebilir. Japon kalkınmacılık ideolojisi ve bu ideolojiye uygun kurumlar sayesinde Japonya, 1970'li yılların sonuna kadar hızlı bir iktisadi büyüme, istihdam ve gelir performansı göstermiştir. Sanayileşme sürecinde 'önde gidenleri yakalama' şeklindeki belirgin bir hedefin olduğu, bu hedefin yakalanması için içerideki kurumsal yapılar kadar uluslararası sistemin de elverişli olduğu bir süreçte, kalkınmacı model hedeflerini elde edebilmiştir. Üretim öncelikli iktisadi ve toplumsal örgütlenmenin başarılı olabilmesi için sistem mümkün olduğu ölçüde dış rekabetten yalıtılmış, sistemin geleceği de neredeyse büyük sermaye- bürokrasi-siyasetçi arasında kurulan mutabakata day ananm ıştır. Bu şekliyle sistem sadece dış rekabetten değil, aynı zamanda içeride şeffaflıktan, halkın denetim ve iştirakinden yalıtılmıştır. Söz konusu mutabakatın zaman içerisinde sistemi denetleyenlerin kendi aralarında kurmuş oldukları çıkar birlikteliğine dönUştüğü anlaşılmaktadır. 1970'li yılların sonu itibariyle, Japon sistemini mümkün kilan iç ve özellikle de dış değişkenlerin geçerliliğini kaybetmesine rağmen, sistemi denetleyenlerin bu değişimi algılayamadığı ve/vcya buna direndiği anlaşılmaktadır. Bu direnişin arkasında kurulu ahbap-çavuş ilişkilerinin etkili olduğu bilinmektedir. Belki bundan daha önemlisi ise şudur: Japonya artık diğer gelişmiş ülkeler ile olan gelişmişlik farkını kapattığından artık kolayca taklid edilebilecek öncü örnekler kalmamış, Japonya için artık bir 'deneme-yanılma' süreci başlamıştır. Bu nedenle değişimin Japon kalkınmacılığının öncülleri açısından getireceği belirsizliklerden çekinilmesinin payı çok büyüktür. Son olarak da, geçmişş sistemin başarının yarattığı illüzyon nedeniyle, önceki dönemlerdeki krizlerin aşılmasında rüştünü ispat etmiş modele olan güven devam etmekte, bu modelin artık geçerliliğini kaybettiğinin anlaşılması için de yaşanan krizin biraz daha derinleşmesi gerekmektedir. Sonuç olarak bir yandan kriz sürerken bir yandan da ilgili reformlar yapılmaktadır. Bu sürecin sonunda Japon sisteminin saf piyasa modelinin savunucularının beklediği gibi Batı'lı piyasa ınıodellerine tam bir 'yakınsama' ya mı, yoksa kapitalizmin yine Japonya'nın kendine has bir yorumuna mı götüreceği konusu mevcut belirsizlik ortamında tahmin edilmesi güç bir sorundur. Yazarın kişisel beklentisi ise Japon sistemin belirgin bir 'yakınsama' sürecinin akıntısına kapılduğı şeklindedir.
Vergi uyuşmazlıklarının çözümünde uzlaşma ve sonuçları

Vergi ilişkisinin iki tarafını oluşturan mükellef ve idare arasında, Vergi Hukukunun uygulanması sırasında uyuşmazlıklar çıkabilir. İdare ile mükellef arasındaki uyuşmazlıkların uzun sürmesi her iki tarafın da zararınadır. Bu halde idare vergi alacağını zamanında tahsil edemezken, mükellef de para ve zaman kaybetmektedir. Uyuşmazlıkların çözümünde iki yol vardır. Bunlar, uyuşmazlıkların yargısal yolla çözümü ve uyuşmazlıkların idari aşamada çözümlenmesidir. Uzlaşma, uyuşmazlıkların idari aşamada çözüm yollarındandır. 'Vergi Uyuşmazlıklarının Çözümünde Uzlaşma ve Sonuçlan' konulu tez çalışmamın Birinci Bölüm'ünde öncelikle 'uyuşmazlık' kavramı üzerinde durulmuş; vergi uyuşmazlıklarına değinilerek uyuşmazlıklann yargısal yolla çözümü hakkında kasa bilgiler verilmiştir. Vergi uyuşmazlıklarının idari çözüm yollan sayılarak 'uzlaşma' nın tanımı ve Türkiye'deki tarihsel gelişimi anlatılmıştır. Ayrıca Türk Vergi Hukuku'na kaynaklık eden çeşitli Batı hukuklarında uzlaşma kurumunun uygulanışı konusuna kısa kısa değinilmiştir. ikinci Bölüm'de Türkiye'deki uzlaşma kurumlan ayrıntılı olarak incelenmiştir. Tarihsel uygulamaya uygun olarak önce 'Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Kurumu', daha sonra 'Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Kurumu' uzlaşma kapsamı, uzlaşma süreci, uzlaşma sonuçlan açısından geniş bir şekilde ele alınmıştır. Bu bölümde Yüksek Mahkeme kararlarından yararlanılarak teorik anlamda konu açıklanırken, uygulama konusunda da aydınlatıcı bilgiler verilmiştir. Son olarak İl Özel İdareleri ve Belediyelerde uzlaşmaya kısaca değinilmiştir. Çalışmamızın sonuçlarının değerlendirildiği Üçüncü Bölüm'de uzlaşma kurumunun faydalan, uzlaşma kurumuna yöneltilen eleştiriler, uzlaşma kurumunun aksayan yönleri ve uzlaşma kurumunun daha randımanlı işleyebilmesi için öneriler yer almıştır.
İçsel büyüme teorileri ve Türkiye örneği: Yatırım harcamaları-Ekonomik büyüme ilişkisi (1963-1999)

Solow (1956) ve Swan (1956) ile gündeme gelen neoklasik büyüme teorisine göre, iktisat politikalarının uzun dönemli ekonomik büyüme sürecine herhangi bir etkisi yoktur. Bu nedenle, hükümetlerin ekonomik büyümeyi arttırmaya yönelik iktisat politikalarıyla ekonomiye müdahale etmeleri gereksizdir ve bu müdahaleler kaynakların optimal dağılımını bozucu etkilere sahiptir. Romer (1986) ve Lucas (1988) ile gündeme gelen içsel büyüme teorilerinde ise, neoklasiklerin aksine eğitim düzeyi, kamu politikaları ve hizmetleri, dış ticaret, vergi, gelir dağılımı, bölgesel faktörler, kültürel yapı, dinsel faktörler, doğurganlık oram, yönetim şekli, sağlık, enflasyon ve yatırım oram gibi faktörlerin, uzun dönemde ekonomik büyüme üzerinde etkileri söz konusudur ve ekonomide optimalitenin sağlanabilmesi için devletin ekonomik hayata müdahalesi kaçınılmazdır. Bu çalışmanın amacı, ekonomik büyüme teorilerindeki son gelişmeleri incelemek ve bu teorilerin Türkiye ekonomisi için uygulanabilirliğini araştırmaktır. Bu amaçla, içsel büyüme teorilerinin ortaya koymuş olduğu kavramların daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle dışsal büyüme teorileri hakkında kısa bir bilgi sunulmuştur. Ardından, içsel büyüme teorilerinin ortaya çıkışı ve teorik altyapısı ile bu konuda literatürde sıkça rastlanan çalışmalar ele alınmıştır. Son olarak da, 1963- 1999 verileri kullanılarak özel ve kamu sektörü yatırım harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkiler Türkiye örneği için test edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, özel ve kamu sektörü yatırım harcamaları ekonomik büyümenin arttırılmasında önemli bir role sahiptir. Ancak, özel sektör yatırım harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi, kamu sektörü yatırım harcamalarına kıyasla daha büyüktür. Ayrıca, özel ve kamu sektörü yatırım harcamalarından ekonomik büyümeye, ekonomik büyümeden de özel ve kamu sektörü yatırım harcamalarına doğru bir nedensellik ilişkisinin söz konusu olduğu da çalışmadan elde edilen bulgular arasındadır. VII
GAP'ın faydaları, zararları ve bu zararların giderilmesi

tarihi itibariyle projelerin bir kısmının tamamlanmasıyla Fırat ve Dicle Havzalarında Sulamaya açılan 1.540. 800 dönüme ulaşmıştır. Enerji de ise Karakaya ve Atatürk Barajında 15 Eylül 1997 tarihi itibariyle toplam 120.344.522. 000 kilovat saat enerji üretim gerçekleşmiştir. Toplam proje maliyeti 32 milyar dolar olarak tahmin edilen proje için 1997 yılı itibariyle 12.6 milyar dolar harcanmıştır. Gerek ülkemizde, gerekse gelişmekte olan diğer ülkelerde, bugüne kadar girişilen en kapsamlı entegre bölgesel kalkınma projesi olan GAP'ın asıl hedefi, Bölge ile Türkiye'nin gelişmiş yöreleri arasındaki eşitsizlikleri gidererek bölgedeki insanların yaşam seviyesini yükseltmektir. II Bu projenin bölgeye büyük ölçüde faydaları gözle görülür hale gelmiştir. Eğitim, Sağlık, Altyapı Sanayi yönünden ilerlemeler olmuş, yani Organize Sanayi Bölgeleri ve Küçük Sanayi Sitelerinin yapılması programa alınmıştır. Hemen hemen projenin ufak tefek arazilerin baraj suları altında kalmasının dışında fazla bir zararı olmamış, yalnız sulu tarıma geçilmesi nedeniyle bazı hastalık türlerinin ortaya çıkması beklenmektedir. Bunun içinde Dicle Üniversitesi GAP Araştırma ve Uygulama Merkezi yıllardır bir çalışma başlatmıştır. GAP'la önem kazanacak hastalıklar olarak şunları sıralayabiliriz. Enterit, Hepatit, Tifo, Dizanteri, Tüberküloz, Sıtma, Şİstosomiasis, Leşmaniasis ve diğer paraziter hastalıklar. Bu hastalıklar da Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi ile GAP'ın merkezi olan Şanlıurfa'da bulunan Harran Üniversitesi Tıp Fakültelerinin çalışmaları ile bu tür hastalıkların yayılmaması için çaba sarf edeceklerini tüm bölge halkı tarafından bilinmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, Türkiye Cumhuriyeti'nin en büyük yatırımlarından bir olan Güneydoğu Anadolu Projesinin yöre halkının yaşam düzeyi ve refahını yükselteceğini ve Projeler tamamlanınca bölgenin Turizm ve Sanayi, alanında da ülkenin gelişmiş bölgeleri arasında yer alacağı ve Türkiye'ye büyük faydalar kazandıracağını şimdiden söylememiz yanlış olmayacaktır.