Sürdürülebilir turizm kapsamında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları üzerine bir inceleme

Ülkelerin ekonomik sistemleri üzerindeki hakimiyeti her geçen gün daha da artan turizm sektörü, sağladığı çeşitli avantajların yanı sıra pek çok sorunu da beraberinde getirmektedir. Turizm faaliyetlerinin belirli zaman ve mekanlarda yoğunlaşması nedeniyle ortaya çıkan sorunlar, daha çok çevresel kaynakların tüketimi şeklinde kendini göstermektedir. Bu noktada önemi daha çok ortaya çıkan sürdürülebilir turizm kavramı, turizmin bağımlı olduğu bu kaynakların günümüzde olduğu kadar gelecek nesillere de aktarılmasını öngören bir anlayıştır. Bu anlayış; turizm kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve devamlılığının sağlanması hususunda kişiler, örgütler ve devlet tarafından muazzam çabalar gösterilmesi gerektiğinin altını çizmektedir. Özellikle sivil toplum kuruluşları, toplumları turizmin olumsuz etkilerine karşı uyarmak, insanları turizmin olası olumsuz etkileri hakkında bilgilendirmek ve alınan kararları lobi faaliyetleri ve protesto yöntemleriyle engellemek gibi görevler üstlenen önemli bir turizm paydaşı olması sebebiyle dikkat çekmektedir. Yapılan bu araştırmada, sürdürülebilir turizm kapsamında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının sürdürülebilir turizm üzerindeki görevlerinin çeşitli yönleriyle incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç ayrıca, turizmde sürdürülebilirliğin sağlanmasında sivil toplum kuruluşlarının ne derece etkili ve bu hususta yeterli veya yetersiz olduğunun belirlenmesini de kapsamaktadır. Araştırmanın evrenini İstanbul'da sürdürülebilir turizm kapsamında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları oluşturmaktadır. Araştırmaya veri sağlamak amacıyla hazırlanan yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla, 2018 yılı Mayıs ayında İstanbul'da sürdürülebilir turizm kapsamında faaliyet gösteren 5 sivil toplum kuruluşu ile görüşme sağlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan benzeşik örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmanın örnekleminin 5 sivil toplum kuruluşu ile sınırlı kalmasının nedenleri arasında; bazı sivil toplum kuruluşlarının yoğunluk nedeniyle müsait olmamaları, konu hakkında bilgi verebilecek uzmanın kurum içerisinde bulunmaması ve bazı sivil toplum kuruluşlarının çalışma alanlarında 'sürdürülebilirlik' konusunun olmaması gibi pek çok sebep bulunmaktadır. Elde edilen veriler analiz edilirken nitel araştırma analiz yöntemlerinden biri olan betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda sürdürülebilir turizm kapsamında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının, turizmin doğal çevreye verdiği zararların farkında olduğu belirlenmiştir. Atık yönetimi, kıyı ve deniz alanlarındaki kirlenme, ulaşım ve trafik sorunları, aşırı yapılaşma ve çarpık kentleşme, artan enerji ihtiyacı, altyapı yetersizliği ve turizmin kendisinden oluşan bu sorunlar, sivil toplum kuruluşlarına göre turizmin sürdürülebilir bir anlayış içerisinde gelişmesini engellemektedir. Araştırmanın bir diğer önemli sonucu, turizmin sürdürülebilir gelişimini teşvik etme sürecinde sivil toplum kuruluşlarının karşılaştıkları sınırlamalar nedeniyle aktif sorumluluk alamamaları ve yetersiz kalmalarıdır.