turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'de yoksullukla mücadelede fonlar

Son yıllarda, sosyal bilimciler ve araştırmacıların en çok dikkat çektiği konulardan olan yoksulluk, iktisat biliminin kalkınmayla ilgili önemli göstergelerinden birisini oluşturmaktadır. Son yarım asırdır dünya ülkelerinde sürekli gelir artışları yaşanmasına rağmen, gelişmekte olan ülkeler ve az gelişmiş ülkeler bu paydan yeteri kadar pay alamadığı gibi, gittikçe daha kötü duruma düşmüşlerdir ve ağır yoksulluk koşulları ile baş başa kalmışlardır. Dünya nüfusunun % 50'ye yakın bir oranı, yaklaşık 3 milyar kadar insan, Dünya Bankası tarafından elde edilen istatistiklere göre günlük 2 ABD dolarının altında yaşamaktadır. Bu oran yoksulluk sınırının oldukça altında kabul edilmektedir.. Yaklaşık 1,5 milyar insan da günlük 1 ABD doları olan açlık sınırının altında hayatlarını sürdürmektedir. Her yıl yaklaşık olarak 20 milyon insan çok erken yaşlarda yoksulluğa bağlı sebeplerden dolayı hayatını kaybetmekte ve bu rakam dünya üzerinde gerçekleşen toplam ölüm sayısının üçte birine eşittir. Her gün 34 bini beş yaşın altında çocuklar olmak üzere toplam 50 bin insan yoksulluğa bağlı sebeplerden dolayı hayatını kaybetmektedir. Bu verilerden hareketle, dünyada gelir dağılımı açısından uygulamada ve işleyişte birçok sorun olduğu görülmektedir. Yoksulluk sadece belli başlı ülkelerin değil tüm dünya ülkelerinin büyük bir sorunudur. Yoksullukla mücadele' de birçok yol bulunmaktadır. Biz de bu çalışmamızda dünyada ve özellikle Türkiye'de yoksullukla mücadele de hangi politikaların benimsenmiş olduğu ve ne gibi önlemler alındığı üzerinde durarak, yoksullukla mücadele de özellikle ülkemizde en etkili araç olarak kullanılan fonların siyasi-ekonomik boyutunu ele alacağız.
Enerji sektörü yatırımlarının borsa performansına etkisi: Gelişmekte olan ülkeler örneği

Enerji piyasalarındaki dalgalanmaları, onların nedenleri ve olası sonuçlarını inceleyen bu tezde enerji kavramına aydınlık getirilmiş, onun türleri açıklanmış, önemi vurgulanmış ve tarhisel gelişimi gösterilmiştir. Ayrıca, ister dünyada, isterse de Türkiye'de enerjiye olan genel ve spesifik bakış, aynı zamanda alternatif enerji kaynaklarına doğru olan eğilimler incelenmiş ve bu eğilimlerin borsa ile korelasyönel ilişkileri vurgulanmıştır. Bununla birlikte, genel olarak borsanın çalışma şekli, borsada spekülasyon ve manipülasyon gibi bazı püf noktalar analiz edilmiş ve hem Türkiye'de, hem de dünyada borsanın gelişimi zaman serisi şeklinde izlenmiştir. İlaveten, Türkiye'de enerji sektörü ve borsa ilişkisinin izah edilmesiyle beraber tezde bu enerji piyasasında kullanılan temel enerji ürünlerine de yer verilmiştir. Son olarak ise petrol, doğal gaz, elektrik ve kömür piyaslarında zaman serisi analizi sonucu ortaya çıkan fikirler belirtilmiştir.
Küreselleşen ekonomide vergi rekabeti ve Türk vergi sistemine etkisi

Bu çalışma, küreselleşen ekonomide vergi rekabeti konusunu içermekte, Türkiye'de vergi rekabeti kullanım araçlarını ve bunların Türk vergi sistemine etkilerini incelemektedir. Küreselleşmeyle birlikte sermaye daha hareketli hale gelmiştir ve dünyada yabancı sermaye yatırımlarının önemi artmıştır. Ülkeler finansal sermayeyi ülkelerine çekebilmek ve yabancı sermaye yatırımlarından pay alabilmek için vergi politikalarında yaptıkları düzenlemeler ile vergilemede rekabetin içine girmişlerdir. Ayrıca ülkeler küreselleşmenin etkisiyle vergi yapısı ve politikası alanlarında dönüşüm yaşamaktadırlar. Çalışmada, küreselleşme ve vergi rekabeti olgusu, Türkiye'de yabancı sermayeyi çekmek için uygulanan vergi yasalarındaki düzenlemeler ile yapılan teşvikler, vergi rekabetinin kullanım araçları olan serbest bölgeler ve kıyı bankacılığı açısından incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre Türk vergi sisteminin; haksız vergi rekabeti uygulamaları sonucu vergi yükü ve vergi yapısında oluşan değişiklikler nedeniyle olumsuz yönde etkilendiğini söylemek mümkündür. Yabancı sermaye yatırımlarını çekmek için vergisel dönüşümlerin daha global bazda gerçekleştirilmesi ve tüm ülkelerde teşvik için gerekli düzenlemelerin aynı şekilde yapılması gerekmektedir. Küresel boyut kazanan bu yeni dönüşümler, ülkeleri vergisel sorunlara karşı uluslararası işbirliği yapmaya zorlamaktadır.
Vergilemede kanunilik ilkesine göre Türk vergi sistemi'nin değerlendirilmesi

Toplumsal yaşamla yaşıt olan vergi kavramı, tarih boyu yöneten ve yönetilenler arasında ihtilaflara neden olmuş ve bu ihtilafların kazandırdığı tecrübeler verginin bugünkü hukuki olgunluğuna erişmesini sağlamıştır. Yönetenlerin sınırlanan ilk yetkisi olan vergilendirme yetkisi, aynı zamanda vergilendirmede kanunilik ilkesinin doğumuna da zemin hazırlamıştır. Ekonomik olduğu kadar hukuksal platformda da sürekli tartışılan vergi, kanunilik ilkesinin sağladığı güvence sayesinde bireylerin temel hak ve özgürlüklerini asgari düzeyde etkiler duruma gelmiştir. Beşeri hayat varlığını, vergi ve hukuk kavramları da anlamlarını yitirmediği sürece, bu üç kavram arasındaki yakın münasebet Dünya'nın sonuna kadar devam edecektir denilebilir. Vergilendirmede hukukiliğin ağırlıklı olarak kanunilik boyutunda ele alındığı çalışmanın birinci bölümünde hukuk, devlet ve vergi kavramları terimsel manada ortaya konulduktan sonra, batı'da ve Osmanlı'da kabul görmüş temel hak ve özgürlük belgelerindeki vergilendirme ve hukuk devleti anlayışları gözden geçirilmiştir. Son aşamada ise vergilendirme-hukuk devleti ilişkisi incelenerek, Anayasal vergilendirme ilkeleri ortaya konulmuştur. Vergilendirmede kanunilik ilkesinin görünümünün ele alındığı ikinci bölümde; vergilendirmede kanunilik ilkesinin dayanağı tartışıldıktan sonra bazı batılı ülkeler ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarındaki konumu itibariyle değerlendirme yapılmış ve diğer vergi hukuk kaynaklarıyla etkileşimi irdelenmiştir. Sonrasında ise ilkenin anlamı, kapsamı ve istisnaları değerlendirilmiştir. Son bölüm olan üçüncü bölümde ise Türk Vergi Sistemi, vergilendirmenin kaynağı ve vergi mevzuatı açılarından genel ve rakamsal olarak özetlenmiş ve genel olarak sistemin ve özelinde Türk Vergi Mevzuatının belirgin sorunları ortaya konulmuştur. Ardından vergi mevzuatındaki vergilendirmede kanunilik ilkesine aykırı haller kanuni düzenlemeler itibariyle değerlendirilmiş, bu alanda en aktif iki organ olan Bakanlar Kurulu ve Maliye Bakanlar Kurulu'nun eylem ve işlemleri eleştirilmiş ve hatta diğer bakanlıkların bazı uygulamalarına göz atılmıştır. Son aşamada ise vergilendirmede kanunilik ilkesinin bütçe, Anayasa Mahkemesi, IMF ve ekonomik bütünleşmelerle etkileşimi incelenerek sonuç cümlelerine yer verilmiştir. V
Health spending and economic growth

Bu çalışmada, 1998- 2017 yılları arasında OECD Ülkeleri'ndeki sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışma kapsamında, çıktı tarafı reel GSYİH bağımlı değişken, brüt sermaye oluşumu, devlet tüketimi, sağlık harcaması ve beşeri sermaye endeksi bağımsız değişkenler olarak kullanılarak panel veri oluşturulmuştur. Ekonomik büyümeyi sağlamak için, sağlık harcamaları önemli bir yer tutmaktadır ve bu miktar ülkenin kalkınma düzeyine göre bir ülkeden diğerine farklılık gösterebilir. Bir ülke ekonomisinde iyi bir ilerleme kaydedildiğinde, ilerleme sağlık ve eğitim alanlarında da görülebilir. Ekonomik ve sağlık açısından belli bir düzeyde olan insanlar, ekonomik kalkınma için hayati öneme sahip girdilerden biridir. Bu nedenle, sağlık harcamalarının ekonomik kalkınmadaki yerini anlamaya odaklanan bu çalışma oldukça önemlidir. Bir topluluk içindeki insanları fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan etkileyen tüm eylemler sağlık hizmetlerine dahil edilir. Ekonomik ilerlemeyi pozitif olarak sürdürmek için, yaşam süresinin uzaması ve ölüm oranının azalması gerekir. İnsan gücü, günümüz toplumlarına ekonomik başarı getiren ve bu nedenle ekonomik yatırım gerektiren önemli bir faktördür. Bu nedenle, sağlık harcamaları insan gücünde verimliliği artırmak için bir çeşit yatırımdır ve harcamaların yatırımlara dönüşmesi nedeniyle ekonomiye bir yük olarak düşünülemez.
Türk vergi sisteminde belge düzeni ve uygulama sonuçları

Türk vergi sistemi, vergiyi doğuran olayın belgelendirilmesi ve belgelerin belli süreler içerisinde yasal defterlere kaydedilmesi esasına dayalıdır. Buna göre belge düzeni içerisinde vergilendirme ile ilgili işlemlerin, ilgisine göre belirlenmiş bir belgeye dayanması gerekmektedir. Belge düzenine uygun bulunan muameleler, ilk görünüş karinesi uyarınca, aksi kanıtlanmadığı sürece gerçek durumu yansıttığı kabul edilmektedir. Söz konusu düzenlemeye aykırı fiiller ise hem beyan olunan dönem matrahının resen takdir edilmesine ve verginin ziyaı söz konusu ise vergi ziyaı cezasının kesilmesine hem de VUK 352 veya 353. Madde hükmü uyarınca usulsüzlük cezasının kesilmesine sebep olmaktadır. Ayrıca belge düzenine aykırı fiillerin VUK'un 359. Maddesinde belirtilen hareketlerle işlenmesi durumunda, mükellef hakkında vergi suçu gerekçesiyle hürriyeti bağlayıcı ceza da talep olunabilecektir. Türk vergi sisteminde kullanılmakta olan belgeleri, kağıt ortamında düzenlenen ve elektronik ortamda oluşturulanlar olmak üzere iki sınıfa ayırmak mümkündür. Teknolojik gelişmelere paralel olarak kanun koyucu, bazı belgelerin elektronik ortama taşınması amacıyla ilk defa e-Fatura uygulamasını hayata geçmişştir. Bu noktada e-Belgeler, yeni bir belge türü olmayıp, halihazırda VUK hükümleri uyarınca kağıt ortamdaki belge türleriyle aynı hukuki niteliklere sahiptir. Bu çalışmada Türk vergi sisteminde uygulanmakta olan belgeler ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Münhasıran elektronik belge uygulamalarının mükellefin vergiye gönüllü uyum sürecine ve idarenin tahsilattaki etkinliğine katkısı ile vergi kayıp ve kaçağını önlemedeki etkisi konularında gerçekleştirilen ampirik çalışma bulguları üzerinden, elektronik belge uygulamalarının geleceği üzerine değerlendirme yapılmış ve önermelerde bulunulmuştur.
Genel vergilendirme ilkeleri açısından Türkiye'de uygulanan Varlık Vergisi üzerine bir inceleme

Bu çalışmanın amacı Türkiye'de uygulanan Varlık Vergisinin nedenlerini ve sonuçlarını genel vergileme ilkeleri açısından incelemektir. Birçok ülkede uygulanmış olan varlık vergileri vergilemenin en eski türlerinden kabul edilmekle birlikte, varlık vergisinin ekonomi ve sosyal yapı üzerinde negatif etkileri olduğu ileri sürülmüştür. 1942 yılında Türkiye'de uygulanan Varlık Vergisi üzerinden uzun yıllar geçmişş olmasına rağmen vergi adaleti, ekonomik ve sosyal gelişme üzerindeki etkileri konusunda tartışmalar hala devam etmektedir. Türkiye'de varlık vergisinin uygulanmasını gerektiren çok sayıda mali ve ekonomik faktörlerin olduğu kabul edilmekle birlikte, varlıklı vatandaşlar üzerine konan varlık vergisinin temel amacı 2. Dünya Savaşı nedeniyle artan savunma harcamaları ve bütçe açıkları için kaynak yaratmaktır. Bu tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde vergilendirme yetkisi açısından varlık vergisi ve başka ülkelerdeki uygulama süreçleri, ikinci bölümde Türkiye'de varlık vergisini, Üçüncü bölümde adalet, genellik, verimlilik, eşitlik, tarafsızlık gibi genel vergileme ilkeleri açısından uygunluğu incelenmiştir. Dördüncü bölümde varlık vergisinin olumlu ve olumsuz etkileri incelenmiştir. Bu çalışma, 1942 yılında uygulanan varlık vergisinin kaynak yaratmada ve hükümetin bütçe açıklarını kapatmasında ekonomik açıdan olumlu, ancak toplumun belli kesimlerine yüklediği ağır vergi nedeniyle sosyal açıdan olumsuz etki yarattığı sonucuna varılmıştır.
Küresel dengesizlikler: Heterodoks bir yaklaşım

İkinci Dünya Savaşı sonrasında küresel kapitalist sermaye birikimi Bretton Woods sabit altın dolar rejimi altında, ABD önderliğinde ve Keynesyen politikalar çerçevesinde göreli istikrarlı bir şekilde sürdürülmüştür. 1970'lerde sistemin artan iç çelişkileri sonucu Bretton Woods dönemi sona ermiştir. Ardından güç kazanan ve 1980 sonrasında egemen iktisadi ve sosyal paradigma haline gelen neoliberalizm ile finansallaşma, deregülasyonlar ve sermaye hareketlerinin yoğunlaşması süreçleri ile göreli istikrarın yerini artan dengesizlikler almıştır. Özellikle 1990'ların ikinci yarısından sonra hegemon ülke olan ABD rekor düzeylerde cari açıklar verirken Çin başta olmak üzere ihracata dayalı büyüyen ülkeler ve petrol ihracatçıları tarafından bu açıklar finanse edilmiştir. Sermayenin zengin ülkelerden fakir ülkelere olan geleneksel teorideki akışı tersine dönmüş, küresel üretimin ise önemli bir kısmı merkez kapitalist ülkelerin dışında gerçekleştirilmiştir. İktisat yazınında küresel dengesizlikler diye adlandırılan bu gelişmeler, son yıllarda önemli ve tartışmalı bir konu haline gelmiştir. Çalışmada ABD hegemonyası altında neoliberal küresel ekonominin yapısall çelişkileri sonucu ortaya çıkan üç gelişmenin küresel cari işlemler dengesizliklerinin daha önce görülmedik düzeylere ulaşmasında başrolü oynadığı iddia edilmektedir. Bunlar; ABD ekonomisinin küresel ekonomide aşırı tüketim bölgesine dönüşümü süreci, küresel üretim bölgesinin Güney ve Doğu Asya'ya kayışı ve Çin'in küresel kapitalist sisteme eklemlenmesi, artan finansallaşmayla cari açık ve fazla veren bölgeler arasındaki kredi geri çevrimi mekanizmasıdır.
Küresel bağlamda ve Türkiye'de vergi rekabeti

Küreselleşme sürecinin hızlanmasıyla rekabet şekilleri değişmeye başlamıştır. Küreselleşme süreci üretim faktörlerinin ülkeler arasında hareketli olmasına neden olmuştur. Küreselleşme çeşitli alanları etkileyen çok yönlü bir kavramdır. Küreselleşme ülkelerin vergi sistemleri üzerinde önemli etkiler yapmaktadır. Küreselleşmenin sonucu olarak ortaya çıkan vergi rekabeti, hükümetler üzerinde baskı oluşturarak ülkelerin yasal düzenlemeler yapmasına neden olmuştur. Vergi rekabeti yararlı ve zararlı olmak üzere iki yönlü bir kavramdır. Vergi rekabeti, vergi oranlarının gereken düzeylere çekilmesine neden olarak olumlu bir etki yaratmıştır. Ancak diğer bir açıdan bakıldığında vergi rekabeti, küreselleşme sürecinin ulusal vergi sistemleri üzerinde neden olduğu sorunlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de ve küresel bağlamda vergi rekabeti incelenmiştir.
Denizyolu yük taşımacılığında piyasa analizi ve 2007 krizinin sektördeki firmaların karlılıklarına etkisinin incelenmesi

Son yıllarda yaşanan küresel finansal krizler genelde denizcilik sektörünü özelde de denizyolu yük taşımacılığını etkilemiştir. Bu çalışmanın amacı denizyolu yük taşımacılığında piyasa analizi yapmak ve 2007 yılındaki finansal krizin sektördeki firmaların karlılıklarına etkisini incelemektir. Bu amaçla sektörde faaliyet gösteren küresel ölçekli firmaların yıllık olarak yayınladıkları raporlar üzerinden oran analizi yapılarak karlılık ve etkinlik düzeyleri tespit edilerek karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak 2007 finansal krizinin denizcilik sektöründeki şirketlerin mali yapısını olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Çalışmanın Haziran 2019 itibariyle denizyolu yük taşımacılığının tüm bileşenlerini kapsayan ilk çalışma olması itibariyle Türkçe yazına katkı sağlaması umulmaktadır.
Devlet politikalarının enerji dönüşümündeki işlevinin analizi: Almanya ve Türkiye karşılaştırması

Yeni küresel düzende toplumsal farkındalıkların ve sosyoekonomik dinamiklerin değişimiyle dünya gündemindeki yeri gün geçtikçe genişleyen yenilenebilir enerji kaynaklarının, ekonomi ve enerji piyasalarına entegrasyon süreci çeşitli perspektiflerden irdelenmeye oldukça açıktır. Bu çalışmada, hükümetler tarafından yürütülen devlet teşvik politikalarının söz konusu entegrasyon sürecini hangi şekillerde etkileyebildiği araştırılırken karşılaştırma yöntemi benimsenerek Almanya ve Türkiye arasındaki politika araçları, uygulamalar ve bunların yenilenebilir enerji üretimi üzerindeki yansıması incelenmiştir. Bu açıdan Almanya'nın yenilenebilir kaynaklardan enerji elde etme sektörünü keşfetme, inşa etme, geliştirme ve serbestleştirme olarak dört kilit döneme ayırdığı yenilenebilir enerji serüveni, henüz yolculuğunun ilk evrelerinde olan Türkiye ile kıyaslanarak, Türkiye'nin izlediği ve izleyebileceği devlet teşvik politikalarına dair değerlendirmeler ve öneriler yapılmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında yapılan araştırmalar sonucunda, sabit fiyat alım garantisi başta olmak üzere düzenleyici teşvik politikalarının ve AR-GE ile vergi istisnaları gibi mali teşviklerin, her iki ülkedeki yenilenebilir enerji endüstrisinin gelişimin açısından son derece mühim olduğuna ulaşılmıştır. Sürdürülen hükümet teşvik politikalarının planlı, istikrarlı, tamamlayıcı ve uzun soluklu olması ile birlikte özel piyasa faktörlerinin ilgisi ve güvenini kazanmasının, ülkelerdeki yenilenebilir enerji üretimi potansiyelinin açığa çıkarılmasında kilit rol üstlendiği görülmüştür. Almanya'ya kıyasla, Türkiye'nin sunduğu yenilenebilir enerji üretim teşviklerin üreticiler ve girişimciler tarafından karlı ve güvenilir bulunan, piyasada vuku bulan yenilikler ve gelişmelere karşı duyarlı ve idari engellerden arınmış bir yenilenebilir enerji politikası çerçevesine oturtulması için ek çabalar sarf etmesinin gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.
Türkiye'de kamu harcamalarındaki değişimin peacock-wiseman sıçrama tezi çerçevesinde analizi

Literatürde kamu harcamalarındaki artışın açıklanmasına yönelik çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu kapsamda sıçrama tezi, çeşitli ülke ekonomileri üzerinde farklı zaman dilimlerini kapsayacak şekilde test edilmiştir. Bu çalışmaların bir kısmında sıçrama tezini destekler nitelikte bulgulara ulaşılmışken, bir kısmında ise sıçrama tezinin geçerli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmada 1924- 2020 yılları arasında Türkiye'de Peacock ve Wiseman sıçrama tezinin geçerliliğinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda ilgili döneme ait kamu harcamaları, vergi gelirleri ve gayri safi yurt içi hasıla verileri kullanılmıştır. Değişkenler, çalışmanın amacına uygun olarak öncelikle Kapetanios (2005) çoklu yapısall kırılmalı birim kök testi ile analiz edilmiştir. Kapetanios testi sonucunda her bir değişkene ait beş adet yapısall kırılma tarihi tespit edilmiştir. Bu tarihler, dönemin koşulları dikkate alınarak değerlendirildiğinde olağanüstü dönemler ile örtüştüğü belirlenmiştir. Değişkenler daha sonra Hacker ve Hatemi-J (2006) ve Hatemi-J (2012) nedensellik testleri ile analiz edilmiştir. Nedensellik testleri sonucunda Kapetanios testini destekler nitelikte bulgular elde edilmiştir. Bu kapsamda Türkiye'de 1924- 2020 döneminde Peacock ve Wiseman sıçrama tezinin geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bireysel emeklilik sisteminin vergileme açısından değerlendirilmesi, Türkiye örneği

Sosyal güvenlik; devletin, kurumları vasıtasıyla bireylerini mesleki, fizyolojik, sosyo-ekonomik risklere karşı korumak amaçlı oluşturulmuş bir sistemi ifade etmektedir. Sistemin oluşturulmasındaki temel amaç kişilerin mal varlıklarının azalmasını engellemek ve kişileri insan onuruna yakışan bir hayat standardına eriştirmektir. Sakatlık, yaşlılık gibi klasik riskleri güvence altına alarak ilk kez Amerika Sosyal Güvenlik Yasasında yazılı bir metin olarak yer alan sosyal güvenlik, sürekli revize edilmiştir. Revize çalışmaları sistemin kapsadığı risk türlerini sürekli olarak çoğaltmış bunun sonucunda aşırı büyümüş bir sistem meydana gelmiştir. Aşırı büyümenin meydana getirdiği eksiklikler, özel şirketlere sosyal güvenlik alanında sağlanan yetkilerle aşılmaya çalışılmıştır. Bireysel emeklilik sistemi bireylerin aktif çalışma süresince yapmış oldukları tasarrufları yatırıma yönlendirmek ve böylece emekliliklerinde yaşam standartlarını korumaya yardımcı olacak ek geliri elde etmek için gerekli olacak toplam birikime ulaşmalarını sağlamak amaçlı kurulmuş bir sistemdir. Bu sistemdeki en önemli nokta, her katılımcının kendi yatırım tercihine göre değerlendirilen katkılarından oluşacak birikimi ile orantılı bir emeklilik geliri elde etmesidir. Diğer yandan da denetim ve vergilendirme önemli kontrol noktaları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu projede Türkiye'de ve kimi dünya ülkelerinde bireysel emeklilik sisteminin işleyişi incelenmiştir.
Türkiye'de vergi denetiminin mükellefler üzerindeki etkisi

Vergi, devletin kamu harcamalarının finansmanını karşılamak üzere toplumu meydana getiren kişi ve kurumlardan kazançlarına göre, karşılıksız ve zorunlu olarak aldığı ekonomik değerlerdir. Günümüz vergi sistemleri büyük ölçüde beyan usulüne dayanmaktadır. Bu usulde, mükellefler veya vergi sorumluları vergi matrahını kanunda belirtilen usuller çerçevesinde kendi hesaplayarak vergi dairesine beyanname ile bildirmektedir. Mükellef bu usulde aktif bir rol oynamaktadır. Bu nedenle mükellef tarafından beyan edilen vergi matrahının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı büyük önem taşımakta olup, bu durum ise etkin bir vergi denetimini zorunlu kılmaktadır. Vergi denetimi ise, vergi kanunlarında yer alan hükümlere uyulup uyulmadığını ve ödenecek verginin doğruluğunu araştırmak ve tespit etmek ve sağlamak üzere yapılır. Beyan edilen kazançların gerçeğe uygun olup olmadığı da ancak vergi denetimleri ile ortaya çıkmaktadır. Vergi idaresinin en önemli uygulaması vergi denetimidir. Denetimler, denetim birimlerinin yapısı ve denetmenlerin davranışları doğrudan mükellefin tutum ve davranışları üzerinde etkili olmaktadır. Denetim özellikle mükellefler üzerinde önleyici, düzeltici ve eğitici etkisiyle vergi kayıp ve kaçaklarını azaltmada önemli bir faktördür. Ayrıca denetim, mükelleflerin yasalara uygun davranmasını sağlayarak vergiye uyumun arttırılmasını sağlamaktadır. Bu çalışmada, vergi denetiminin teorik temelleri ele alınmış, vergi denetiminin Türkiye'deki tarihsel gelişiminden bahsedilmiş ve ülkemizde vergi denetiminin istenen düzeyde ve etkinlikte yapılmadığının nedenleri ve vergi denetiminin yeniden yapılandırılması için alınması gereken tedbirler üzerinde durulmuştur. Son olarak da vergi mükelleflerinin denetime bakışını ortaya koymak üzere Manisa Merkez İlçe'de 272 vergi mükellefini kapsayan bir anket çalışması yapılmıştır.
Kurumlar Vergisi Kanununa göre matrahın tespiti: Türkiye uygulaması

Tarihsel gelişim süreci içersinde vergiler esas itibariyle insanların topluluk olarak yaşamaya başlamalarından itibaren, ortak nitelikteki ihtiyaçlarını karşılayabilmek için, alınmaya başlanmış olan ekonomik değerlerdir. Bu süreç içerisinde önceleri vergi bireylerin krala sundukları hediye olarak gönüllülük esasına bağlanmışken, artan devlet anlayışı ile birlikte gönüllülük ilkesi kendini zorunlu ödemeye dönüştürmüştür. Bu yaşanan değişimin en önemli sebepleri değişen devlet anlayışı, ekonomik ve toplumsal yapının farklılaşması ve insanların benimsedikleri ideolojik ve ahlaki normlarda meydana gelen değişikliktir. Vergilendirme olayının iki tarafı bulunmaktadır. Bunlardan biri cebrilik esasına bağlı olarak gelir elde etmek isteyen devlet, diğeri ise vergi borçlusu, sorumlusu durumundaki bireylerdir. Vergi borçlusu durumundaki bireylerin veya kurumların asıl amacı ise kendilerine tanınmış yasal veya yasal olmayan yollardan yararlanarak en az vergiyi ödeyebilmektir. Bu nedenle giderler ve indirimler devletin bireylere tanımış olduğu yasal haklardır. Matrahlarının daha az çıkmasını arzulayan mükellefler günümüzde, kendilerine tanınmış olan bu haklardan mümkün olduğunca yararlanabilmek için büyük tutarlardan feragat ederek danışmanlık/müşavirlik hizmetlerine başvurmaktadırlar. Çalışmanın amacı, Türk Vergi Sitemi içerisinde yer alan Kurumlar Vergisinde matrahın tespitinin gerçekleştirilmesidir. Bu amaçla mükelleflere tanınmış giderler, indirimler ve kanunen kabul edilmeyen indirimler bir bütün olarak ele alınmış, konu Danıştay kararları, özelgeler ve örneklerle zenginleştirilip ve eksiklikleri ile irdelenmeye çalışılmıştır.