Yenilenebilir enerjiye yönelik ödeme istekliliğini belirleyen faktörler: Türkiye örneği

Enerji kaynakları sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın önemli bir parçasıdır. Enerji talebi artmakta ve gelecekte de artması beklenmektedir. Enerji üretim planlaması ve artan enerji talebi, ülkelerin kalkınma planlarının en önemli öğeleri arasındadır. Hızla büyüyen ekonomiye ve artan nüfusa sahip olan Türkiye, artan enerji talebiyle başa çıkmak için önlemler almak zorundadır. Türkiye yabancı enerji kaynaklarına büyük ölçüde bağımlıdır. Bununla birlikte, fosil yakıtlara dayalı enerji tüketimi ekonomik, çevresel ve politik sorunlar yaratmaktadır. Bu nedenle, Türkiye sürdürülebilir ekonomik kalkınmayı sağlamak için iç enerji kaynaklarını ve temiz enerji kaynaklarını değerlendirmeli ve kullanmalıdır. Türkiye, enerji ithalatını en aza indirgemek, iç enerjiyi en üst düzeye çıkarmak ve 2023 yılına kadar yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminin %30'unu üretmek amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından tasarlanan bir eylem çerçevesi geliştirmiştir. Türkiye'nin iddialı yenilenebilir enerji hedeflerini gerçekleştirmesi için YÖİS, uygun politikayı yönlendirmede merkezi bir rol oynamaktadır. Bu amaçla, Türkiye'nin 12 büyük şehrinde 2500 haneye yüz yüze görüşmeler yapılmış ve anket uygulanmıştır. Türk vatandaşlarının yeşil elektrik için ödeme istekliliğini araştırmak amacıyla ve bu istekliliği etkileyen yaş, gelir, eğitim gibi sosyal faktörlerinin analizi için Tek Yönlü Varyans Analizi ve Post-Hoc testler kullanılmıştır. Oneway-ANOVA, yenilenebilir enerji için ödeme istekliliğini etkileyen çeşitli faktörler grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların bulunup bulunmadığını araştırmak için ve Post-Hoc testi ise gruplardan hangisinin farklı olduğunu incelemek için kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre incelenen katılımcılar arasında toplam enerji üretiminde yenilenebilir enerjinin %20 ve %30'luk paylarını ödemeye istekli olma konusunda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir. Yenilenebilir enerjinin %20'lik payının sonuçlarına göre orta gelirli grupların alt ve üst gelir gruplarından daha yüksek ödeme yapmaya istekli olduklarını göstermektedir. Bununla birlikte, yüksek derecede çevre bilincine sahip katılımcılar, yenilenebilir enerjinin %20'lik payı için yüksek ödeme eğilimindedir. Öte yandan, yenilenebilir enerjinin %30'unu oluşturan sonuçlar, 65 yaş üzeri olan ve yüksek geliri olan grupların yenilenebilir enerji için yüksek ödeme istekliliğinin olduğunu göstermektedir. Ayrıca, sonuçlar ilkokul ve lisans eğitim grupların yenilenebilir enerjinin %30'luk payı için daha fazla ödeme istekliliğini göstermektedir. Türk vatandaşlarının düşüncelerine göre yenilenebilir kaynaklarından üretilen elektrik enerjisinin Türkiye'nin enerji bağımlılığının azaltılmasında en etkili kaynak olduğunu göstermekte ve enerji bağımlılığını azaltmak için Türk vatandaşlarının toplam elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının %30'u payı için daha fazla ödeme istekliliğini göstermektedir. Bunula birlikte, sonuçlar Türk halkının, %20'lik pay için ayda 9,25 TL ve yenilenebilir enerjinin %30'luk payı için ayda 4,77 TL ödeme yapmaya istekli olduklarını göstermektedir. Bu çalışma, hükümete ve kamu hizmet şirketlerine etkili mekanizmalar tasarlama, enerji portföyündeki yenilenebilir enerjinin daha büyük bir bölümünü desteklemek için uygun miktarda ücret alma ve hedeflerini gerçekleştirme konularında yararlı bilgiler sunabilir.