Türkiye'de küreselleşmenin bir aracı olarak özelleştirme uygulamaları

Küreselleşme, 1980'li yıllardan itibaren literatüre giren, ekonomideki yeni eğilimleri ve süreçleri tanımlamak için başvurulan temel referans noktalarından biri haline gelmiştir. Yeni yatırım araçlarının yaratılması, bunların etkinliğini artıran ve yaygınlaştıran bir haberleşme ve bilgi işlem teknolojisinin hızla gelişmesi, sermayenin dolaşımının serbestleşmeye başlaması, küreselleşmeyi meydana getirmiştir. Küreselleşme, mal, emek ve finans kesimlerinde aynı hızda ilerlememektedir. Günümüzde finans piyasaları küreselleşmenin en çok yaşandığı kesim olarak karşımıza çıkmaktadır. Küreselleşme süreci; gelişmiş ülke sanayiinin, ekonomik ve sosyal hayattaki bütün sorunların devlet müdahalelerinden kaynaklandığını ileri sürerek, gerçekte kar oranlarını korumak amacıyla, ucuz ve örgütsüz işgücüne sahip, sermayeye büyük kolaylıklar sağlayan neredeyse hiç vergi vermeden faaliyette bulunabilecekleri üçüncü dünyaya aktarılması ile yaygınlaşmıştır. Üçüncü dünya ülkelerinin içinde bulunduğu kronik kaynak sıkıntısı ve ödemeler dengesi açığı sorunları borçlanma sürecini hızlandırmış, üçüncü dünya ülkeleri borçlarını ödeyemeyince, gelişmiş ülkeler ve onlardan kaynaklanan büyük sermaye, borçların geri ödenmesi yerine, bu ülke ekonomilerinin deregülasyonunu, liberalleşmesini ve ulus-devletlerin belki de varoluşunu sağlayan kamu kurum ve kuruluşlarının özelleştirilmesini istemiştir. Bu bağlamda özelleştirme, sermaye birikim sürecinin küresel ve ulusal çapta yaşanan yapısall krizi aşması için önerilen bir çözümdür. Ülkemiz ekonomisinin 1980 sonrası girmiş olduğu sürecin, dünya ekonomisinin girdiği küreselleşme sürecine koşut olduğu gözlenmektedir. 1980'ler, dünya ekonomisi yönünden küreselleşme sürecinin ivme kazandığı, Türkiye Ekonomisi yönünden ise özelikle finansal alanda serbestleşme yönünde önemli adımların atıldığı yıllardır. Deregülasyon ve özelleştirme kavramları, küreselleşme süreci çerçevesinde ülkemizden talep edilen uygulamalar olarak karşımıza çıkmaktadır. Küreselleşme, ülkemizde, teknolojinin ve yeni yatırım araçlarının da yardımı ile son derece hızlı hareket ederek küresel düzeyde karar veren yatırımcılardan ve çeşitli ülke pazarlarına hızla girip çıkabilen bu arada da mali krizlere yol açabilen, hükümet politikalarını anında etkisiz bırakan bir sıcak paradan oluşan çok istikrarsız bir sermaye piyasası oluşturmuş, istikrarsız ve kısa vadeli ekonomi politikaları ise Türkiye Ekonomisi'ni yapısall ve içinden çıkılamaz olumsuzlukların içerisine itmiştir. Küreselleşme kavramının birlikte hareket ettiği özelleştirme ise, 'ulusal ekonominin etkinliğini yükseltmek', 'sermayeyi tabana yaymak' ya da 'serbest bir piyasa sistemi oluşturmak' gibi söylemlerine karşın, ülkemizde bu amaçlarla ilgili olmayan bir şekilde, kamu maliyesinde görülen ve ait edilemeyen bir sorun olarak karşımıza çıkan kamu açıklarını kapatmanın bir aracı ve uluslararası finans çevrelerinin yapısall uyum felsefesine ayak uydurararak saygınlık kazanmanın bir yolu olarak görülmüştür. Ayrıca, özelleştirme, dış finans çevrelerinin, özelikle IMF ve Dünya Bankası gibi, Türkiye'nin Yapısal Uyum ve İstikrar Programlarını yönlendiren kurumların mali ve politik desteğini alabilmenin bir önkoşulu olarak karşımıza çıkmıştır. Bu bağlamda, kamu işletmelerinin geleceğine komplekssiz yaklaşmak gerekmektedir. Özelleştirmenin tek çare olarak görülmesi bilimsel bir yaklaşım değildir. Bu aşamada ekonomi yönetimine düşen en önemli görev; kamu işletmeleri üzerindeki belirsizlik havasını kaldırmak, KİT'lere idari ve mali yönetim özerkliği vermek, özelikle stratejik teşebbüslerin satılması uygulamalarına son vermek ve kamu işletmelerini 'üvey evlat' olarak görmekten vazgeçmektir.