turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
17. ve 18. yüzyıllarda Karadeniz Ereğli'nin sosyal ve ekonomik tarihi

Batı Karadeniz bölgesinin Zonguldak iline bağlı olan Karadeniz Ereğli tarihi, M. Ö. 2500'lü yıllara dayanır. Karadeniz Ereğli, M. Ö. 2500 tarihinden günümüze kadar bünyesinde birçok medeniyeti barındırmıştır. Karadeniz Ereğli, ele alınan 17. ve 18. yüzyıllarda Osmanlı hakimiyetindedir ve bu dönemde Bendereğli/Benderekli olarak adlandırılmıştır. Ereğli için 1829 yılında taş kömürünün bulunmasıyla şehir farklı bir vizyona girmiştir. Karadeniz Ereğli tarihi alanında yapılan çalışmalar ise genellikle ilk çağlar ve 1829 sonrası kömürün bulunması ile ilgili olan dönemdir. Ele aldığımız 17. ve 18. yüzyıl tarihi alanında yapılan çalışmaların eksik olması bu çalışmanın amacını belirlemiştir. Çalışmamızda Ereğli'nin 17. ve 18. Yüzyıllardaki sosyal ve ekonomik tarihini aydınlatılması amaçlanmıştır. Yapılan araştırmalarda ele aldığımız 17. ve 18. yüzyıllara dair arşiv belgeleri, yabancı ve yerli seyyahların eserlerinde Ereğli hakkında ele aldıkları bölümler ve Karadeniz Ereğli hakkında yapılan çalışmalar ışığında bir genel değerlendirme yapılmıştır.
18. Yüzyılda Mısır'da şeyhü'l-beledlik

Bu tez, 18. asırda Kahire'de idareyi iktisab eden güçlü Memluk beylerine verilen paye olan şeyhü'l-beled tabirinin tanımı, tarihi arka planı, görev muhtevası ve etki alanını merkez-çevre ilişkileri bağlamında ele almaktadır. Birinci bölümde 18. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda ayan ve eşrafın ortaya çıkışını sağlayan iktisadi-idari değişimler ele alınmakta ve Mısır'da önemli rol oynayan ayan grubu olan ve Mustafa Kahya el-Kazdağlı tarafından kurulan Kazdağlı hanesi de incelenmektedir. Diğer taraftan, bu bölümde şeyhü'l-beledlik müessesesinin hem devrin vakanüvisleri, seyyahları hem de Mısır tarihinin modern uzmanları tarafından tanımı, ilk ne zaman ve kimin için kullanıldığı ve tarihsel kökenleri hususundaki görüşleri tartışılmakta ve Kahire'de şeyhü'l-beled olan bir Memluk beyi'nin görev muhtevası ortaya konmakta, bu muhtevanın sadece Kahire'yi değil bütün Mısır'ı kapsayacak genişlikte olduğu da vurgulanmaktadır. İkinci bölümde, Osmanlı arşiv belgelerinden hareketle mezkur yüzyılda şeyhü'l-beledlik payesine erişen Memluk beyleri etraflı biçimde açıklanmakta, bu beylerin yükseliş mücadeleleri ve zevalleri ile beraber Kahire eksenli Mısır eyaletinin tarihine de ışık tutulmaktadır. Bu bölümde ayrıca, Kahire'de 1798'de Fransa'nın Mısır'ı istilası ve sonrasındaki süreçte şeyhü'l-beledlik makamının sona erişi de incelenmektedir.
1420 Numaralı Giresun Şeriyye Sicil Defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Bu tez çalışmasında, (H. 1310 -1311/M. 1892 -1893) yıllarına ait '1420 Numaralı Giresun Şer'iye Sicili Defterinin transkripsiyonu yapılarak, defterde yer alan kayıtlar ışığında adı geçen dönemde Giresun'daki idari, sosyo-ekonomik, dini ve kültürel yapı değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmamız giriş ile birlikte üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı ve önemi, araştırmanın temel kavramları, yöntem ve verilerin çözümlenmesi ele alınmıştır. İlk bölümde '1420 Numaralı Giresun Şer'iye Sicili Defteri'nin transkripsiyonlu metni yer almaktadır. İkinci bölümde ise, defteri oluşturan belgeler belirli bir plan çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmiştir. 1892- 1893 yıllarında Giresun şehrinin idari, sosyo-ekonomik, dini ve kültürel yapısı hakkında transkripsiyonu yapılan kayıtlardan istifade edilerek elde edilen bilgiler değerlendirilmiştir.
İki numaralı Antalya Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyon ve değerlendirmesi

Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı Devleti Tarihi'nin bütün kurumlarıyla o günün kayıtlarına dayalı olarak incelenmesinde en önemli ve birinci elden kaynaklardır. İçerisinde çok önemli bilgileri ihtiva eden bu belgeler, paha biçilmez değerlere sahiptir. Şer'iyye Sicillerindeki kayıtlar, dönemin idari, iktisadi, içtimai, hukuki ve askeri yapısı hakkında bize ayrıntılı bilgiler vermektedir. Şehir veya çeşitli bölgelere ait tarih yazılırken kaynak olarak dikkate alınması gereken Şer'iyye Sicilleri, genel tarih yazılırken de göz ardı edilmemesi gereken belgelerdendir. Antalya bölgesine ait İki Numaralı Şer'iyye Sicili incelendiğinde Antalya'nın idari, iktisadi, içtimai, hukuki ve askeri yapısı hakkında önemli bilgiler elde edilebilecektir. Aynı zamanda genel olarak Osmanlı Devleti'nin o tarihler arasındaki genel yapısı hakkında da bilgi edinmek mümkündür. Bugüne kadar, Antalya'nın Bir Numaralı Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu yapılmıştır. Bu Yüksek Lisans Tezi ile birlikte İki Numaralı Şer'iyye Sicilinin 1-40 varaklarının transkripsiyonu, bu tür çalışmaların devamı açısından önemlidir. Yüksek Lisans Tezi, Antalya yöresi ile ilgili araştırma yapacaklar için oldukça faydalı olacaktır. x
Temettu Defterlerine göre Günar kazasının sosyo-ekonomik durumu (1845)

Osmanlı Devleti XIX. yüzyıla gelindiğinde yapısındaki bozuklukları giderebilmek için siyasi ve iktisadi reformlara gitmek zorunda kalmıştı. Bu reformlar sonucunda mali durumlarına göre vergi verecek kişilerin tespiti ve bu sayede toplanan vergilerden devlet gelirlerinin arttırılarak, başta yeni kurulan ordunun masrafları olmak üzere diğer devlet giderlerinin karşılanması için, hane reislerinin arazi, emlak, hayvanat ve temettuat sayımlarını içeren, Temettuat Defterlerinin düzenlenmesine karar verildi. 1844- 1845 tarihli bu defter kataloglarından yararlanarak, Konya eyaleti İçel sancağı Gülnar kazasının sosyo - ekonomik yapışım ortaya çıkarmaya çalıştık. Temettuat kayıtlarına göre Gülnar Yörükan ve Bozağaç olmak üzere iki bölgede bulunan 19 yerleşim biriminden oluşuyordu. Gülnar coğrafi şartlarının sonucu kentsel bir yapılanmanın görülmediği, kasaba köy arası yerleşim ünitelerinin yaygın olduğu bir kazaydı. Sosyal yapıyı Yörük aşiretleri belirginleştiriyordu. Ekonomik yapı ise tarım ve hayvancılığın iç içe olduğu, esnaflık ve ticaretin belirli bölgelere münhasır ve geçimlik düzeyde kaldığı şeklindeydi. Gelir kaynaklarının büyük bölümünü tarım ve hayvancılık oluşturuyordu. Bunun yanında rant geliri, hizmetli ve ücretli, esnaf ve ticaret, kira ve kiracılık ve orman ürünlerinden de önemli seviyede gelir sağlanıyordu. Vergilerin toplanması konusunda ise gelir-vergi dengesi pek fazla gözetilmemiş, bunun sonucu olarak çok sık hakkaniyetsizliklerle karşılaşılmaktadır.
415. numaralı Bitlis Şer'iyye Sicil Defterinin transkripsiyonu

Siirt, tarihi açıdan önemli bir ilimizdir. Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine girdikten sonra, Siirt'in şehir hayatında hızlı bir canlanma meydana gelmiştir. İşte, bu canlanmayla birlikte Siirt'te şer'iyye sicil defterleri tutulmaya başlanmıştır. Şer'iyye sicil defterleri, Osmanlı tarihi araştırmacıları için birinci dereceden öneme sahip kaynaklardır. Bunlar, kaydedildiği dönemdeki halkın sosyal, idari, hukuki, iktisadi ve kültürel yapısı hakkında bilgi verir. Şer'iyye sicil defterleri sayesinde de, Siirt'in toplumsal hayatını, kültürel ve ekonomik yapısını tespit etme imkanı buluyoruz. Çalışmamızın konusunu oluşturan 415 numaralı Bitlis şer'iyye sicil defterinin tamamı, 1314-1327/1896- 1909 yılları arasındaki belgeleri kapsamaktadır. Tezimize, konu hakkında genel bir bilgi vermek amacıyla, giriş mahiyetindeki bölümümüzle başladık. Daha sonra Siirt'in tarihi ve şer'iyye sicilleri hakkında bilgi verdik. Bunun devamında ise 415 numaralı Bitlis şer'iyye sicilinin özelliklerini, fihristini ve transkripsiyonunu verdik. Tezimizin sonuç kısmında ise, 415 numaralı Bitlis şer'iyye sicilinin genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Buna göre, bu çalışma ile Siirt'in 1314-1327/1896- 1909 yılları arasındaki sosyal, idari, hukuki, iktisadi-kültürel adli yapısı ile Müslüman, gayrimüslim ilişkileri tespit edilmeye çalışılmıştır
XIX. yüzyılda Kerkük

Bu çalışmada Osmanlı Irak'ının önemli merkezlerinden birini teşkil eden Kerkük'ün XIX. yüzyıldaki Fiziki, İdari ve Sosyo-Ekonomik yapısı, çevre bölgesinin etkileri bağlamında izah edilmeye çalışılmıştır. Çaldıran savaşı sonrasında Osmanlı Devleti'nin Doğu sınırlarının tahkim edilmesi çabalarında Kerkük ve çevresiyle ilk temas kurulmuş ve bölge Osmanlı siyasi yörüngesi altına dahil edilmiştir. 1534 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın Bağdad'ı fethi sonrasında Kerkük, doğrudan Osmanlı hakimiyeti altına alınmış ve devletin merkezi kurumları/miri rejimi yoğun bir şekilde yerleştirilmiştir. Devlet kurumlarının ihdas edildiği merkez olması dolayısıyla İran'ın denetim ve kontrolü altında bulunan sınır bölgelerinde Osmanlı hakimiyetinin kurulmasında ve kalıcı bir hale getirilmesinde kilit bir konum yüklenilmiştir. Sınır bölgesinin savunma çabalarında Kerkük ve çevresine yüklenilen işlevler ve bu işlevlerin doğrultusunda bölge dinamikleriyle kurulan ilişki kentin fiziki, idari ve sosyo-ekonomik yapısının şekillenmesine neden olmuştur.
Bursa'nın sosyal tarihi kapsamında 17. yüzyıl başlarında kadı sicilleri'nde şiddet içeren suçlar ve düşündürdükleri

Osmanlı Devleti'nin hukuk sistemi, İslam hukuku ve örfi hukukun birlikte uygulanmasına dayalı bir sistemdir. Osmanlı mahkemelerinde görülen davalar ve merkezden çeşitli nedenlerle gönderilen belgeler şer'iye sicillerine işlenmiştir. Osmanlı mahkemelerinde karar mercii kadılardır. Mahkemede kadılara yardımcı olan başka görevliler de vardır. Önemli ticaret yolları üzerinde bulunan Bursa, kuruluş döneminde fethedilmiş ve başkentlik yapmıştır. Osmanlı Devleti'yle birlikte gelişmiş, Osmanlı Devleti'nin ve dünyanın önemli ticaret merkezlerinden biri haline gelmiştir. Bursa, bu özelliğini 17. yüzyıldan itibaren kaybetmeye başlamıştır, bunun nedeni, Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu, siyasi, ekonomik ve sosyal şartlardır.17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin siyasi, sosyal ve ekonomik koşullarında olumsuzluklar ortaya çıkmıştır. Bunların başlıca nedenleri, Osmanlı-İran savaşları, uzun süren savaşların askerleri maddi - manevi olumsuz etkilemesi, ticaret yollarının değişmesidir. Halkın gelir düzeyi düşmüş hayat daha pahalı hale gelmiştir. Bu dönemde Celali adıyla anılan eşkıyalar, yol kesmeye, hırsızlık yapmaya başlamıştır. Medrese öğrencileri de ayaklanmış, şiddet eylemlerine başlamıştır. Bu isyanlar ve şiddet eylemleri halkın durumunu daha da zorlaştırmıştır. Söz konusu eylemler nedeniyle Osmanlı mahkemelerinde şiddet suçuna dair birçok dava açılmış ve şer'iye sicillerine kaydedilmiştir. Şiddet, sadece bu dönemde görülmemiş, tarihin her döneminde var olmuştur. Her dönem farklı tanımlanmasına, farklı anlamlar yüklenmesine karşın şiddet çoğunlukla kişiye verilen fiziksel ve ruhsal zarar olarak algılanmıştır. Günümüzde de birçok şiddet eylemi gerçekleşmektedir. Bu eylemlerin birçoğunun nedenleri sosyal, ekonomik, kültürel yapılardaki bozulmalardır. 17. yüzyılın sosyal, ekonomik, kültürel koşulları ile günümüzün sosyal, ekonomik kültürel koşulları arasında benzerlikler vardır. Bu benzerlikler dikkate alındığında sosyal, ekonomik, kültürel kurumlardaki bozulmanın şiddet eylemlerinin artmasına neden olduğu söylenebilir.
19. yüzyılda Diyarbekir'de kıtlık

Kıtlıklar, insanların geçmişşten bu yana en fazla etkilendikleri afetlerin başında gelmektedir. Ortaya çıkmaları ve sonuçları itibariyle etki alanları büyük olan bu afetler toplumların sosyo-ekonomik yapılarını her açıdan etkilemiştir. Bu çalışmada 19. yüzyılda Diyarbekir'de meydana gelen kıtlıklar sebepleri ve sonuçları bağlamında incelenmiştir. Ayrıca konunun daha iyi anlaşılabilmesi için bu dönemde Diyarbekir'de başta tarım olmak üzere toplumsal refahın kaynakları ile ulaşım ve haberleşme imkanları da değerlendirilmiştir. Çalışmada ele alınan diğer konular kıtlıkların 19. yüzyıl Diyarbekir'inde sosyal yapıya ne şekilde etki ettiği ve devletin kıtlıklarla mücadele stratejileridir. Kıtlıklar, ortaya çıkışları itibariyle birçok olumsuzluğun müşterek sonuçlarıdır. Dolayısıyla bu çalışmada 19. yüzyıl Diyarbekir'inde meydana gelen kıtlıklar, başta asayişsizlik olmak üzere dönemin yerel meseleleri ile beraber ele alınmıştır. Bu nedenle Osmanlı arşiv belgeleri, konsolosluk raporları, Diyarbekir Vilayet Gazetesi gibi yerel kaynaklar analiz edilmiştir. Ayrıca Diyarbekir'e gelen seyyahların ve dönemin bazı müelliflerinin yazdıkları kitaplar da bu çalışmanın ana kaynaklarındandır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre 19. yüzyılda Diyarbekir'de ulaşım ve taşıma imkanlarının yetersizliği tüketim maddelerinin teminini tamamen yerele bağımlı hale getirmiştir. Bu dönemde Anadolu'nun birçok yerinde olduğu gibi Diyarbekir'de de iaşe büyük oranda buğdaya bağlı olduğundan, tarımsal üretimi olumsuz etkileyen başta kuraklıklar, göçebe aşiretlerin baskıları, çekirge istilaları, salgın hastalıklar gibi birçok mesele kıtlıklara zemin hazırlamıştır. Özellikle yüzyıl boyunca eksik olmayan asayişsizlikler kıtlığa neden olan bu olumsuzlukların etkilerini daha da artırmış hatta bunların etkilerini de aşarak kıtlığın sürekli hale gelmesinde katalizör görevi görmüştür.
Beyrut vilayetinde Osmanlı idaresi (1887-1909)

19. asırda, başta buharlı gemi teknolojisinin devreye girmesi ve sair etkilerle Akdeniz'de ticaret canlanmış, Doğu Akdeniz'de liman kentleri ekonomik potansiyelleriyle öne çıkmıştır. Bu çalışmada, 18. asır sonuna kadar görece önemsiz bir kasaba iken sonraki asrın ortasında Doğu Akdeniz'deki kentler arasında en önemlilerden biri olan Beyrut'un vilayet merkezi olarak tanımlanması ve sonrasında da merkezi olduğu idarenin yapısı ve sorunları incelenmiştir. Beyrut Vilayeti'nin kuruluş sürecinin gerekçeleri açıklanmış, kurulan vilayetin nasıl bir idare tarzına sahip olduğu ortaya konmuştur. Vilayet idaresi, her zaman nicelik ve nitelik olarak kadro sorunları yaşamış fakat bu durum idarede zafiyet yaratmamıştır. İdarede istikrar ve vilayet genelinde asayiş sağlanmıştır. Osmanlı modernleşmesi her alanda gecikmiş olmanın getirdiği dezavantajlarla maluldü. Beyrut Vilayeti'ndeki yabancı etkilere karşı koymaya çalışmak üzere bir devlet politikası belirlemek için de geç kalınmıştı. Ayrıca Devletin siyasi zayıflığı bu konuda sonradan ciddi bir direniş gösterilmesini engellemiştir. Fakat bu durum vilayet nüfusu nazarında devletin meşruiyetini zayıflatmamıştır. Yabancı etkinliğini kültürel ve siyasi alanda kısıtlama çabasına rağmen ekonomik gelişimi devam ettirmek için yabancı şirketlere imtiyazlar verilmiş, ekonomik ihtiyaçlar siyasi önceliklere kurban edilmemiştir.
Nomadic Pastoral Tribes at the Intersection of the Ottoman, Persian and Russian Empires (1820s-1890s)

Bu tez, uzun on dokuzuncu yüzyıl boyunca Osmanlı, İran ve Rus imparatorluk sınırlarının kesiştiği coğrafyada yaşayan göçebe pastoral topluluklar ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki değişen askeri, politik ve ekonomik ilişkileri incelemektedir. Tez, göçebe Zilan, Celali ve Haydaran aşiretlerini merkeze alarak, imparatorluklar arası savaşların, sınır inşa süreçlerinin, idari ve iktisadi politikaların bu aşiretler üzerindeki etkilerini ve devlet-aşiret ilişkilerini nasıl şekillendirdiğini tartışmaktadır. Tüm bu süreçler - aşiretlerin politik, sosyal ve ekonomik organizasyonlarını, pastoral döngülerini ve yerel ilişkilerini derinden etkilemiş olsa da - aşiretlere müdahil olabilecekleri yeni politik ve kurumsal alanlar yaratmıştır. Çalışmanın önemli bir kısmı sınırın Osmanlı İmparatorluğu tarafına ve Osmanlı İmparatorluğunun 1850'lerden itibaren uyguladığı aşiret politikalarına değiniyor. Osmanlı İmparatorluğu'nun icra eylediği reformların, aşiret tepkilerine ve sınır politikalarına bağlı olarak yerelde yeniden şekillendiğini gösteriyor. Aşiretleri ve merkezileşen imparatorlukları mutlak karşıtlık üzerinden okumak yerine çoğu zaman politik, askeri ve iktisadi alanlarda birbirini tamamlayan iki taraf olarak görüyor. Bu tez, aynı zamanda pastoral üretimin ticarileşmesinin geç on dokuzuncu yüzyılda yaylak alanları üzerinde aşiretler arası ve aşiretler ile köylüler arasındaki çatışmaları daha da artırdığını dile getiriyor. On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında kurulan doğrudan devlet-aşiret ilişkilerine ek olarak pastoral üretimin ticarileşmesinin aşiretlerin daha hiyerarşik ve bölgesel gruplar olarak ortaya çıkmasında rol oynadığını gösteriyor.
16. yüzyılda Osmanlılarda deniz astronomisi ve astronomi aletleri

Bu çalışmanın amacı, on altıncı yüzyılda Osmanlı denizcilerinin uyguladığı seyir tekniklerinde astronominin yerini belirlemek ve bu amaçla kullanılması muhtemel astronomi aletlerin neler olabileceğini tespit etmektir. Bu doğrultuda öncelikle deniz astronomisi kapsamına giren teknik konular ele alınmıştır. Ardından İslam medeniyeti ve Avrupa'nın, on altıncı yüzyıla kadar, astronomi alanında yaptığı çalışmalar ve bu çalışmaların denizcilik aktivitelerine verdiği yön incelenmiştir. Daha sonra Osmanlı'nın deniz astronomisi ile ilgili bağlantılarını ve yöntemlerini değerlendirebilmek amacıyla, Akdeniz ve Hint Okyanusu'nda kullanılan seyir teknikleri ve bu teknikler için kullanılan astronomi aletleri, Avrupa ve Hint Okyanus denizcileri açısından ele alınmıştır. On altıncı yüzyıl Osmanlı denizciliği ile alakalı eserler, on beş-on altıncı yüzyıl portolanları ve atlaslar temel alınarak, Osmanlı denizciliğinin deniz astronomisi ve astronomi aletleri ile ilişkisi belirlenmiştir. Bu incelemeler sonucunda on altıncı yüzyıl Osmanlı denizcilerinin astronominin bazı uygulamalarından faydalandığı ortaya çıkmıştır. Ancak bunlar, Seydi Ali Reis'in çalışmaları hariç, okyanus gibi açık denizlerde uygulanan astronomi uygulamalarından daha basittir. Diğer taraftan Seydi Ali Reis'in tarifini verdiği usturlap, rub'-ı müceyyeb, rub'-ı mukantarat, zatü'l-kürsi ve da'ire-i muaddil aletlerinin Osmanlı denizciliğindeki yeri araştırılmış ve usturlap ile rub'-ı müceyyeb aletlerinin kullanıldığına dair ipuçları elde edilmiştir.
Osmanlı dönemi denizci kıyafetleri

III. Selim ile başlayan Nizam-ı Cedid hareketi bir nevi Osmanlı değişimininprovasıdır. 18. yüzyıl sonlarında etkisini iyice hissettirmeye başlayan bu değişim ve dönüşüm rüzgarı, İmparatorluğun her alanında kuvvetlice esmiş, özellikle askeri alanda önemli gelişmeler sağlanmıştı. Bu dönemde Osmanlı Bahriyesi için birçok düzenleme yapılmış, Osmanlı deniz gücü ve tekniği geliştirilmeye çalışılmıştı. Tüm bu yeni uygulamalar yüzünü bazen yeni açılan bir mühendishanede, bazen denize indirilen yeni bir gemide, havuz inşasında ya da gemi toplarında göstermiş ama değişimin en görünen yüzü şüphesiz kıyafetler olmuştu. 18. yüzyıl sonları ve 19. yüzyılın ortalarına kadar kara ordusundaki kıyafet değişikliğini denizci kıyafetleri takip etmiş; bu konudaki en radikal kararları ise II. Mahmud almıştı. Kıyafet değişiklikleri çoğu zaman halk ve ulema tarafından tepkiyle karşılanmıştı; çünkü kıyafet bir gelenekti. Fiziki şartların dışında içinde sosyal ve dini özellikler barındırıyordu, dahası asker ya da reaya her Osmanlı, üzerinde imparatorluğun alışkanlıklarını taşıyordu.
Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda siyasi, sosyal ve dini zemin( 1261 -1389 )

Bizanslılar'ın, 1261'de İstanbul'a tekrar yerleşmeleri düşmanlarını çoğaltmıştı. İmparatorluk ekonomik olarak çökmekteydi, buna bağlı olan askeri sistem kendini bitirmişti. İki büyük aile arasındaki iktidar çekişmeleri ve iç kargaşalar, halk ile yöneticilerin arasındaki uçurumu büyütmüştü. Batısında, haçlı seferleri, Altınordu, Sırplar, Bulgarlar gibi sorunları vardı. Doğusunda, Moğolların önlerinden kaçan kalabalık kitleler Selçuklu'nun önderliğinde savunmasız olan Bizans arazilerine yerleşmekteydiler. Selçuklu Devletinin Moğol etkisi ile yıkılması ile Uc Beyleri kendi arazilerini genişletmeye ve Bizans'a akınlar yapmaya başladılar. Bu kavgalar sırasında Türkmenler, Kayı Beyi Ertuğrul ve devamında oğlu Osman Bey'in bayrağı altında toplanmaya başladılar. Osman Bey, Anadolu'da güvenliği sağladı ve Bizans'a yöneldi. Bizans İmparatorluk ordusunun, Osmanlı ordusu karşısındaki ilk yenilgisi, Koyun Hisarı savaşında olmuştur. Osman Bey'in bir hanedan kurucusu durumuna gelmesi kazandığı bu zafer ile ilgilidir. Birkaç yıl içinde Osman Bey, Bursa ile İznik arasındaki toprakları aldı, Bursa içlerine doğru ilerledi ve bütün Türk kabilelerini hakimiyeti altında topladı, Ölümünden sonra yerine geçen oğlu Orhan Bey, Bizans kentlerini fethetmeye başladı. Çok geçmeden Orhan Bey, birçok ulusu Müslümanlık ve Türklük esasında birleştirerek, Türk devletini kurmaya girişti. XIV. yy. içerisinde, Bizans'ta başlayan, hanedanın yaşlı ve genç Andronikosları arasında '21 yıl süren iç savaşlar devri'nde, zaman zaman Türk'lerden de yardım alınması, ve Bizans'ın askeri açıdan güç kaybetmesi, o dönemde güçlü olan Sırp'larla Türk'lerin ilerlemelerine uygun bir ortam hazırladı. Böylece Osmanlı'nın önünde engel kalmadı. Meriç kıyısındaki savaştan kısa bir süre sonra Bizans'ta Osmanlı sultanının hakimiyeti altına girdi. Aynı sıralarda Bulgaristan'da Türklerin hakimiyetini kabul etmiştir. Makedonya ülkeleri bağımsızlıklarını yitirdiler. Bizans'a tabi olan sınır köylüleri, daha adil ve korumacı davranan yeni Türk efendilerinin saflarına kolayca geçtiler. Balkanlar, Türk göçmenleri ve akıncılarıyla nüfuslandırıldı. Anadolu'da ve Balkanlarda, Müslüman halkla, Müslüman olmayan halkın bir arada yaşadığı, adaletin tesis edildiği, kültür ve medeniyetin yükseltildiği bir düzen kuruldu.
25 numaralı Kütahya şer'iye sicili transkripsiyonu ve edisyon kritiği

Osmanlı Tarihi araştırmalarında büyük önemi olan şer'iyye sicilleri, ait oldukları dönemin aydınlatılmasında, bizlere büyük ölçüde yardımcı olan mühim vesikalardır. Tez çalışmamızda H. 1 264- 1265/M. 1848- 1849 yıllarına ait 25 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili'ni incelemeye gayret ettik. Çalışma konusu olarak seçtiğimiz 25 Numara'lı Şer'iyye Sicili'nde, tereke, i'lam, mürasele ve nafaka ve kisve baha belgelerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yer almaktadır. Bu belgeler, miras, evlenme, boşanma, borç karan, alım-satım, vasi ve vekil tayini konularını içermektedir. Söz konusu sicil' de geçen tarihi vesikalar incelendiğinde, kaleme alındığı devrin; sosyal, siyasal, iktisadi, idari ve özellikle hukuki hayatı hakkında önemli bilgiler ve sonuçlar vermektedir. Halkın kendi örf, adet, gelenek ve göreneklerine bağlı kalışı ve bunun sonucu, birçok mahalle, köy ve nahiye isminin günümüze kadar korunarak gelmesine neden olmuştur. Günlük konuşmalardaki bazı eşya isimleri ve deyimler de olduğu gibi muhafaza edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin toplumsal yapısı ve bu yapıyı meydana getiren en temel kavram olan aile müessesesine verilen önem, genelleştirilerek bir yargı olarak vurgulanabilir. Osmanlı Devleti'nin tarihin sayfalarında yerini almasıyla birlikte, birçok eyalet, liva, kaza v. b. yerleşim birimlerinde şer'iyye sicilleri de tarihe karışmak üzere ilgiye muhtaç bakımsız bir hale getirilmişlerdir. Sınırlarımız dışında yer alan coğrafyalardaki sicillerin akibeti ise bilinmemektedir. Kütahya gibi tarihsel anlamda bakir sahalar tespit edilmeli devletimiz üzerinde yer alan yerleşim birimlerine ait bu siciller hassasiyetle ele alınarak incelenmeli ve geçmişşten alınan derslerle geleceğe köprüler kurulmalıdır. Çalışmamızın Osmanlı Tarihi araştırmalarına az da olsa bir katkı sağlamasını ümid ediyoruz.