Sanayileşmede stratejilerin Türk dış ticaretinin yapısı üzerindeki etkileri

On sekizinci yüzyılda Sanayi İhtilali ile birlikte ilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler de ülkelerin aynı performansı gösterememesi ve bazı ülkelerin geride kalması, ülkeler arası gelişmişlik farklarının önemli boyutlara ulaşmasında rol oynamıştır. Bu durum karşısında 1950'li yıllardan itibaren Dünya, az gelişmiş ülkelerin kalkındırılması yollarını aramaya başlamıştır. Daha çok teorik cephede ortaya çıkan bu arayış sanayileşmeyi ön planda tutarak, bunun politika ve stratejilerini belirlemeye çalışmıştır. Oysa Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucuları dünyadaki bu teorik gelişmelerden çok daha önce (1920'li yıllarda) ülke ihtiyaçlarından hareketle aldıkları tedbirler ve uygulamaya koydukları politikalarla dünyadaki gelişmelere aksiyon alanında öncülük etmişlerdir. II. Dünya Savaşı'nı takiben dünyadaki bu gelişmeler sonucunda, istikrarlı bir kalkınma hızını yakalamayı hedefleyen az gelişmiş ülkeler kalkınma sürecinin başında ihracatlarını attıracak imkanlardan yoksun oldukları için ithal ikamesi stratejisine ağırlık vermişlerdir. Bu stratejiyi seçişte dış açık problemi de önemli bir etken olurken, ülke kaynaklarını yatırımlara kanalize etmek, tasarrufları canlandırmak ve iç piyasayı çekici kılmak bu stratejinin önemli görevleri olmuştur. Bununla birlikte, yeni kurulan sanayilerin optimum üretim düzeyine ulaşıncaya kadar dış rekabete karşı korunmasını öngören 'Bebek Sanayi Tezi' bu stratejinin seçiminde en tutarlı görüş olmuştur. Ancak korumanın devamlılık kazanması sanayi sektörünü sürekli içe dönük bir yapıya dönüştürür. Korumanın geçici olması ve sanayinin büyüyüp dışa açılabilmesi ise ihracata yönelik bir sanayiyi geliştirir. II. Dünya Savaşı'ndan sonra dünya ticaretini genişletmek amacıyla başlatılan girişimler de hız kazanmış ve çağımız birçok entegrasyon hareketine sahne olmuştur. Bugün, ekonomik-mali ilişkilerin serbestleştirilmesi yoluyla ülkelerin daha çok birbirlerine yakınlaştırılmalan globalleşme olarak nitelendirilmiştir. Türkiye'de rant ekonomisine yöneliş, ülkenin üretken kapasitesinin ve insan sermayesinin gelişmesinin önemine yabancı kalınması, 1990'ların başında ekonomiyi büyük bir üretkenlik ve verimlilik sorunu ile karşı karşıya getirmiştir. Teknolojisi ve büyüklüğü ile özel kesim öncülüğünde bir sanayileşme de hız ka zandıramamıştır. Bu durum sonuçta, makroekonomik dengelerin bozulmasına yol açmıştır. Özellikle 1993 yılında ihracatın ithalatı karşılama oranı %52'ye inerken, dış ticaret açığı 14 milyar Doları geçmişştir. İhracatın bileşiminde yatırım ve tüketim mallarının payı artmaya devam etmiştir. 1994 yılında iktisadi bir krizle karşılaşmamızın temel nedeni de, ihracata yönelik bir stratejiye göre gelişip sanayi leşemememiz ve yapısall dönüşümü gerçekleştiremememiz olmuştur. ÖZET On sekizinci yüzyılda Sanayi İhtilali ile birlikte ilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler de ülkelerin aynı performansı gösterememesi ve bazı ülkelerin geride kalması, ülkeler arası gelişmişlik farklarının önemli boyutlara ulaşmasında rol oynamıştır. Bu durum karşısında 1950'li yıllardan itibaren Dünya, az gelişmiş ülkelerin kalkındırılması yollarını aramaya başlamıştır. Daha çok teorik cephede ortaya çıkan bu arayış sanayileşmeyi ön planda tutarak, bunun politika ve stratejilerini belirlemeye çalışmıştır. Oysa Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucuları dünyadaki bu teorik gelişmelerden çok daha önce (1920'li yıllarda) ülke ihtiyaçlarından hareketle aldıkları tedbirler ve uygulamaya koydukları politikalarla dünyadaki gelişmelere aksiyon alanında öncülük etmişlerdir. II. Dünya Savaşı'nı takiben dünyadaki bu gelişmeler sonucunda, istikrarlı bir kalkınma hızını yakalamayı hedefleyen az gelişmiş ülkeler kalkınma sürecinin başında ihracatlarını attıracak imkanlardan yoksun oldukları için ithal ikamesi stratejisine ağırlık vermişlerdir. Bu stratejiyi seçişte dış açık problemi de önemli bir etken olurken, ülke kaynaklarını yatırımlara kanalize etmek, tasarrufları canlandırmak ve iç piyasayı çekici kılmak bu stratejinin önemli görevleri olmuştur. Bununla birlikte, yeni kurulan sanayilerin optimum üretim düzeyine ulaşıncaya kadar dış rekabete karşı korunmasını öngören 'Bebek Sanayi Tezi' bu stratejinin seçiminde en tutarlı görüş olmuştur. Ancak korumanın devamlılık kazanması sanayi sektörünü sürekli içe dönük bir yapıya dönüştürür. Korumanın geçici olması ve sanayinin büyüyüp dışa açılabilmesi ise ihracata yönelik bir sanayiyi geliştirir. II. Dünya Savaşı'ndan sonra dünya ticaretini genişletmek amacıyla başlatılan girişimler de hız kazanmış ve çağımız birçok entegrasyon hareketine sahne olmuştur. Bugün, ekonomik-mali ilişkilerin serbestleştirilmesi yoluyla ülkelerin daha çok birbirlerine yakınlaştırılmalan globalleşme olarak nitelendirilmiştir. ÖZET On sekizinci yüzyılda Sanayi İhtilali ile birlikte ilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler de ülkelerin aynı performansı gösterememesi ve bazı ülkelerin geride kalması, ülkeler arası gelişmişlik farklarının önemli boyutlara ulaşmasında rol oynamıştır. Bu durum karşısında 1950'li yıllardan itibaren Dünya, az gelişmiş ülkelerin kalkındırılması yollarını aramaya başlamıştır. Daha çok teorik cephede ortaya çıkan bu arayış sanayileşmeyi ön planda tutarak, bunun politika ve stratejilerini belirlemeye çalışmıştır. Oysa Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucuları dünyadaki bu teorik gelişmelerden çok daha önce (1920'li yıllarda) ülke ihtiyaçlarından hareketle aldıkları tedbirler ve uygulamaya koydukları politikalarla dünyadaki gelişmelere aksiyon alanında öncülük etmişlerdir. II. Dünya Savaşı'nı takiben dünyadaki bu gelişmeler sonucunda, istikrarlı bir kalkınma hızını yakalamayı hedefleyen az gelişmiş ülkeler kalkınma sürecinin başında ihracatlarını attıracak imkanlardan yoksun oldukları için ithal ikamesi stratejisine ağırlık vermişlerdir. Bu stratejiyi seçişte dış açık problemi de önemli bir etken olurken, ülke kaynaklarını yatırımlara kanalize etmek, tasarrufları canlandırmak ve iç piyasayı çekici kılmak bu stratejinin önemli görevleri olmuştur. Bununla birlikte, yeni kurulan sanayilerin optimum üretim düzeyine ulaşıncaya kadar dış rekabete karşı korunmasını öngören 'Bebek Sanayi Tezi' bu stratejinin seçiminde en tutarlı görüş olmuştur. Ancak korumanın devamlılık kazanması sanayi sektörünü sürekli içe dönük bir yapıya dönüştürür. Korumanın geçici olması ve sanayinin büyüyüp dışa açılabilmesi ise ihracata yönelik bir sanayiyi geliştirir. II. Dünya Savaşı'ndan sonra dünya ticaretini genişletmek amacıyla başlatılan girişimler de hız kazanmış ve çağımız birçok entegrasyon hareketine sahne olmuştur. Bugün, ekonomik-mali ilişkilerin serbestleştirilmesi yoluyla ülkelerin daha çok birbirlerine yakınlaştırılmalan globalleşme olarak nitelendirilmiştir.