turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Mekteb-i İdadİ

Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile rüşdiyeler ile ali mektepler arasındaki eğitim öğretim kademesini teşkil etmesi için bir ortaöğretim kurumu olarak tesis edilmesi kararlaştırılan idadilerin ilk örneği 1874 yılında İstanbul'da açılmıştır. Aynı yıl Yanya Vilayeti Tırhala Sancağı'nın merkezi olan Yenişehir'de de bir idadi açılmıştır. 1884 yılına kadar yeni bir idadi açılamamıştır. 1884 yılında idadilerin inşası ve daimi masrafları için kaynak bulunmasıyla birlikte ülke genelinde idadi sayısı hızla artmıştır. İdadilerin ülke genelinde açılmaya başlamasıyla birlikte farklı tiplerde idadiler ortaya çıkmıştır. Bunlardan ilki vilayet merkezlerinde açılan, yedi yıl süreli ve genelde yatılı olan idadilerdir. Diğeri ise kaza merkezlerinde açılan beş yıllık gündüzlü idadilerdir. Bu iki tip idadinin bünyesinde rüşdiye sınıfları da mevcuttur. İstanbul'da açılanlar ise rüşdiye sınıfları bulunmayan, eğitim süresi dört yıl olan, yedi senelik idadilerin 4, 5, 6 ve 7. sınıflarına denk ve gündüzlü üçüncü tip idadileri oluşturmaktadır. Bu çalışma giriş, dört bölüm ve sonuç kısımlarından meydana gelmektedir. Çalışmanın giriş kısmında Osmanlı'nın kuruluşundan beri var olan klasik eğitim kurumları ve Osmanlı Devleti'nde eğitimdeki modernleşmenin başlamasıyla birlikte ortaya çıkan okullar kısaca ele alınmıştır. Birinci bölümde idadilerin kuruluşu ve ülke geneline yayılışı, ikinci bölümde idadilerin idari yapısı, üçüncü bölümde idadilerin öğretim programları, dördüncü bölümde fiziki mekan, öğretim araç ve gereçleri incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise idadilerle ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Osmanlı Devleti'nde veliahtlık kurumu (1908-1922)

Altı yüzyılı aşkın bir süre boyunca tarih sahnesinde yerini alan Osmanlılar, tedrici olarak bürokratik karakteri baskın, merkeziyetçi, pratik, reel politik ve akılcı bir monarşi inşa etmede büyük bir maharet göstermişlerdir. Osmanlıların bu başarıyı yakalamalarının ardında yatan sebeplerden birisi de değişen koşulların gerektirdiği kurumsal düzenleme ve yenilikleri yapabilme becerisini gösterebilmeleridir. Dolayısıyla, Osmanlı müesseseler tarihi aynı zamanda Osmanlıların değişen dünya koşullarına uyum ve esneme becerisini mahirane bir şekilde uyguladıkları bir tarihtir. Osmanlılar klasik dönem boyunca özellikle II. Selim ve III. Murat dönemlerinde tek şehzadeye tek sancak uygulaması ile bir tür veliahtlık yöntemini klasik sancak geleneği çerçevesinde onaylamışlardır. XVI. yüzyıl sonu XVII. yüzyılın ilk çeyreğinde kafes sistemi olarak bilinen şehzade yetiştirme yöntemiyle, paralel bir şekilde gelişen ekberiyet ilkesiyle, ekber şehzadenin veliahtlığı da teyid etmiştir. Bu durum ise bir bütün olarak kafes kurumunun aynı zamanda bir veliahtlık sistemi olması sonucunu doğurmuştur. Osmanlı tarihinde, XIX. yüzyılda tarihsel ve maddi temelleri atılan veliahtlık makamı, 23 Temmuz 1908'de II. Meşrutiyetin ilanından hemen sonra faaliyete geçmişş ve bu tarihten itibaren makamın kurumsallaşması adına maddi, yasal ve fiili çok önemli girişimler ve düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Bu atılımlar ve düzenlemeler sayesindedir ki osmanlı devletinde bir veliahtlık müessesesinden bahsetmek mümkün hale gelebilmiştir. Bu noktada çalışmamızın amacı, Osmanlıların XX. yüzyılın başlarında dünya devletler sistemi ile uyumlu bir veliahtlık kurumu inşa etme adına gösterdikleri çaba ve girişimleri anlamak ve açıklamak olacaktır.
Kavalalı Mehmet Ali Paşa Dönemi'nde Mısır'da edebi ve kültürel hayat (1805-1848)

Modern Arap edebiyatının başlangıcı Napolyon Bonapart'ın Mısır'ı işgal ettiği 1798 yılı olarak kabul edilir. Fransız işgalinin getirdiği yenilikleri gözlemleyip Mısır'da modern kurumlar oluşturarak ileriki yıllara taşıyan ise Kavalalı Mehmet Ali Paşa olmuştur. Paşa'nın Mısır'ı modernleştirmesinin etkileri edebi ve kültürel hayata da yansımış, yeni bir neslin yetişmesini ve yeni edebi türlerin hızla yayılmasını sağlamıştır. Tezimiz de Mısır'ın ve söz konusu dönemin tarihçesinden başlayarak, Kavalalı Mehmet Ali Paşa döneminde (1805-1848) yaşanan edebi ve kültürel hayatı etkileyen gelişmeler, açılan modern okullar, 'Nahda' olarak adlandırılan Mısır rönesansını başlatan yurt dışı öğrenci kültür heyetleri, tercüme faaliyetleri, matbaacılık ve basın gibi hususlar ele alınmış, dönemin öncü aydınları olan yazar, edip, şair ve tarihçilerinin hayatlarıyla eserleri hakkında bilgi verilerek, dönemin karanlıkta kalan yönlerine ışık tutmak amaçlanmıştır.
XV ve XVI. yüzyılda Zile kazası: 1455-1574

Bu tez çalışmasında, 1455, 1485, 1519 ve 1574 tarihli ayrıntılı tahrir defterlerine dayalı olarak XV ve XVI. yüzyıllar boyunca Zile kazasının sosyo-ekonomik ve idari yapısı ortaya konmuştur. Çalışmanın amacı Zile yöresinin Osmanlı idaresindeki ilk iki asrını ele alıp Tokat, Amasya, Samsun, Çorum, Sivas ve Bozok üzerine daha önceden gerçekleştirilen tahrir çalışmalarına Rum eyaletinin bu halkasını da eklemektir. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ilk olarak Zile kazası ile ilgili bilgileri içeren ayrıntılı ve özet tahrir defterlerinin tanıtımı yapılmıştır. Daha sonra Zile kazasının Osmanlı idaresi kuruluncaya kadarki tarihi dönemi kısaca aktarılmıştır. Son olarak, eldeki kaynakların ışığında Osmanlıların yöredeki egemenliğinin ilk iki asrına ait tarihi coğrafyası ve idari yapısı aydınlatılmıştır. İkinci bölümde, Zile şehri ve kırsalındaki yerleşme tipleri belirlenmiştir. Bu yerleşim tiplerinin genel tanımları yapıldıktan sonra şehir ve kırsaldaki vergi nüfusu belirlenip kazada yaşayan nüfusun özellikleri ile ilgili tahminlerde bulunulmuştur. Üçüncü bölümde, ikinci bölümü tamamlar nitelikte nüfusu oluşturan unsurlar askeriler ve reaya olmak üzere gerek şehir ve gerekse kır için ayrı ayrı ele alınmıştır. Bu şekilde nüfusu oluşturan bireyler meslekleri ve diğer bazı özelliklerine göre sınıflandırılmış ve yöre insanının değişik yönleri etraflıca gözden geçirilmiştir. Bu meyanda askeriler, malikane ve divani gelirleri toplamaları bakımından da değerlendirilmiştir. Bu bölümde, ayrıca, yöreye başka yerlerden gelen nüfus da ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, Zile kazasının XV ve XVI. yüzyıllar boyunca ortaya koyduğu ekonomik etkinlikler önce kaza merkezi, daha sonra kır iskan merkezleri bazında değerlendirilmiş, yörenin iktisadi durumu üzerinde durulmuştur. Ardından bu ekonomik etkinliklere bağlı olarak Zile şehrinin ve kırsalının vergi yükümlülükleri ele alınmıştır. Bu bölüm bir bakıma ekonomik faaliyetlerin sürdüğü mekanları da içerisine alan bir bölüm olmuştur. Beşinci bölüm ekonomik mekanlardan farklı olarak XV ve XVI. yüzyılda Zile şehrinde ve kırsal kesiminde kurulmuş olan dini ve sosyal kurumlara ayırdığımız bir bölümdür. Bölüm, bu yönüyle, Zile yöresinde cami, mescit, zaviye gibi din; medrese gibi eğitim ve çeşme gibi sosyal yapıları tanıtmaktadır. Altıncı bölüm sonuç ve değerlendirme ile bazı önerilerimizi içeren bölümdür.
70 numaralı Kütahya Şer'iyye sicili transkripsiyonu ve kritiği

Osmanlı Devleti Dünya siyasi tarihinin muhakkak ki en büyük devletlerindendir. Sahip olduğu toprakların büyüklüğü ekonomik, askeri gücünün yanında esas takdire şayan olan yüzyıllarca değişik din, dil, ırk ve anlayışlara sahip milletleri bir arada huzur ve barış içinde yaşatabilmesidir ki, batılı tarihçilerin 'Pax Ottoman' dedikleri bu sistem üzerinde halen araştırmalar yapılıp esasları anlaşılmaya çalışılmaktadır. Adalet toplumların temel direğidir. Adil olan yönetim ve yöneticilerin tarihteki başarılan sabittir. İşte Osmanlı Devleti'nin temel taşı da adalete verdiği önem olmuştur. İlk atanan devlet memurlarından birinin kadı olması adalete verilen değerin ifadesidir. Kadıların tutmuş oldukları Şer'iye Sicilleri Osmanlı tarihi hakkında içinde barındırmış olduğu önemli bilgiler açısından Osmanlı tarihinin en önemli kaynaklarından birisidir. Şer'iyye sicilleri sayesinde sicilin tutulduğu senelerde toplumun sosyal durumu, ekonomik durumu askeri ve adli durumu hakkında bilgi edinilmektedir. Aynı /. amanda Şer'iyyc Sicillerinde yer alan mekan isimleri de öğrenilebilmektedir'. Çalışma konumu/. olan '70 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili 'itin değerlendirilmesi sonucu o dönem Kütahya ve çevresinin; örf ve adetleri gelenekleri, mekan isimleri, şahıs isim ve unvanları, cemiyetin fikri yapısı, Müslümanlar ile gayrimüslimlerin münasebetleri incelenebilir; aile hukuku, ceza ve miras hukukunun yapısı sergilenebilir. Çalışmamızın temel hedefi Kütahya toplumu hakkında bilgi sahibi olarak Osmanlı toplumu hakkında yapılacak araştırmalara katkıda bulunmaktır.
The Montenegrin frontier of the Ottoman Empire: Loyalties and frontier defense (1863-1870)

1863- 1870 dönemine odaklanan bu tez, Tanzimat reformlarının Osmanlı-Karadağ sınır bölgesinde uygulanma çabalarını bölgedeki askeri sınır bölgesi uygulamaları üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Tezin odağı Tanzimat yönetiminin sınır bölgesinde savunmayı sağlarken bölgedeki insanların sadakatini de temin etmek amacıyla gösterdiği çabalar etrafında dönmektedir. Tez arşiv kaynaklarının yanı sıra çağdaş çalışmalardan da faydalanarak Tanzimat dönemi idaresinin Karadağ sınır bölgesindeki politikasını daha geniş bir şekilde 19. Yüzyıl Osmanlı askeri ve siyasi modernleşmesi çerçevesinde göstermektedir. Sınır bölgesindeki insanlarla Karadağ ve Osmanlı yönetimi arasındaki ilişki de bu çerçevede incelemektedir. Aynı zamanda bu çalışmada Osmanlı ve Karadağ devletlerinin sınır bölgelerine nüfuz etme çabalarına karşı bölge insanının geliştirdiği siyaset de ele alınmaktadır. Tez, Karadağ sınır bölgesi haricinde, Osmanlı merkezi yönetiminin diğer sınır bölgelerini kontrol etmek için gösterdiği çabalara dair genel bir bakış karşılaştırmalı bakış da ihtiva etmektedir. Tanzimat yönetiminin sınır bölgelerine nüfuz etme çabaları hazine için gelir ve orduya almak için insan gücü kaynaklarını arttırma amacını taşımaktadır. Ancak yine bu kaynakların yetersizliği Osmanlı merkezi yönetiminin sınır bölgelerin-deki gücünü sınırlandırmaktadır.
109 Numaralı Ayıntab Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (H. 1165 / M. 1752)

109 Numaralı Ayıntab Şer'iye Sicili, H.1165 / M.1752 senesinin tamamını ihtiva etmektedir. Şer'iye sicili XVIII. yy. Osmanlı Devleti'ne tabi Ayıntab halkının yaşam biçimini, halkın birbirleriyle olan ilişkilerini ve sorunlarını insanların refah düzeylerini, devletin hukuk düzenini bizlere ve günümüze belge olarak yansıtmaktadır. Bu belgeler, Osmanlı Devleti'ne bağlı resmi makamlarca kayıt altına alınmaları sebebiyle; güvenilir, orijinal, birinci elden kaynak olma özelliği taşımaktadır. Sicilde 478 tane belge bulunmaktadır. Bunların önemli bir kısmı tereke kayıtlarıdır. Ayrıca, hüccetlere, ilamlara, nikah ahitlerine, yaralama ve katil, velayet ve borç davalarına, ferman ve beratlara da belgeler arasında rastlamak mümkündür. Tereke kayıtlarında o dönem halkının ekonomik düzeyini tespit etmek mümkündür. Evlilik ve boşanmalarda, miras dağılımında, kavga ve şikayetlerde o dönemin sosyal hayatına dair bilgiler edinilebilir. Tezin transkripsiyon bölümünde her bir belgeye numara verilerek, sayfa numarası ve varak numarası da eklenerek, belgelerin daha pratik bir şekilde aranması, kullanılması ve tasnif edilmesi sağlanmıştır. Ayrıca, her belgenin üst kısmına o belgenin konusu hakkında bilgi verilmiştir.
18. yüzyıl şer'iyye sicillerinde yer alan 246 No'lu muhasebe defterine göre Eyüp vakıfları (1769-1773)

Bu çalışma, vakıf muhasebesi kayıtlarından hareket ederek belirli bir bölgede ve belirli bir zaman aralığında Osmanlı vakıflarının mali durumlarına odaklanmış, vakıfların iktisadi açıdan yaşadıkları zorluklar karşısında mali durumlarının nasıl etkilendiğini ve bu zorluklar karşısında nasıl refleksler gösterdiklerini tespit edebilmeyi amaçlamıştır. Araştırma sonucunda vakıfların dönemsel olarak elde ettiği muaccelegelirlerinin ve vakıf görevlilerinin ücretlerinin ödenmesinde takip ettikleri usulün, ortaya çıkan bir zararı tazmin etmekte oldukça etkili olduğu tespit edilmiştir.
İstanbul'dan Semarang'a panislamizm: Endonezya'daki anti-kolonyal harekette Osmanlı etkisi (1876-1918)

19. yüzyılda teknolojinin gelişmesiyle birlikte iletişim kurmak kolaylaşmıştı. O zamanlarda, devletler arasında kültürel ve diplomatik etkileşim kaçınılmazdı. Bu yüksek lisans tezi 19. Yüzyılın sonlarında ve 20. Yüzyılın başlarında Endonezya ve Osmanlı Devleti arasındaki uluslararası tarihe değinecektir. Müslüman devletlerde siyasi değişikliklerde payı olan Panislamizm bu süreçte en önemli ideoloji haline gelmişti. Endonezya tarihi açısından Panislamizm, Endonezya'da kültürel ve sosyal alanda etkin bir rol oynamasından dolayı önemlidir. Birçok tarihçi ve bilim adamı Panislamizm'i İstanbul'daki halifenin öncülüğünde sömürge karşıtı vahşet ve askeri eylem olarak tanımlar. Bu araştırmada Müslüman devletlerde modernizasyonu sağlayan Panislamizm'in temel unsurları ifade edilecektir. Panislamizm 19. yüzyılın sonlarında Endonezya, Hindistan ve Afrika gibi devletlerdeki haksız sömürge etkinliklerinden dolayı batı uygarlığının modernleşmesi üzerine alternatif bir ideolojiydi. II. Abdülhamid kendisini halife olarak ilan etmişti. Dolayısıyla dünyanın geri kalanındaki Müslümanları korumak zorundaydı. Kısacası bu araştırmadaki ana düşünce Panislamizm'in Osmanlı Devletinin dış meselelerinin temel prensibi olmasıdır. Fakat bu Osmanlı Devleti'nin sömürge karşıtlarına askeri destek vererek soruna müdahale ettiği anlamına gelmez. Osmanlı Devleti sadece Endonezya'da modernleşmeyi kontrol edebilmek için eğitim vasıtasıyla manevi olarak destek verdi. Bununla birlikte bu araştırmada gazeteler, el yazmaları ve bağışlar aracılığıyla Osmanlı Devletine yardım ve destek vermek amacında olan Endonezyalıların rolü belirtilecektir.
Osmanlı Devleti'nde sağlık teşkilatı (1827-1914)

İmparatorluğun zirveye ulaşan siyasi, kültürel ve ilmi üstünlüğü XVII. yüzyıldan itibaren Avrupa'da yaşanan ilerlemeler neticesinde statikleşmiştir. Osmanlı bu durum karşısında, diğer devletler nazarında kaybettiği cihan devletiimajını ve gücünü tekrar kazanma çabasına girmiştir. Bu doğrultuda I. Bölümde, Batı'daki gelişme ve ilerlemeleri takip ederek modernleşme sürecine girenOsmanlı'nın, XIX. yüzyılda sağlık alanındaki değişen yaklaşım ve politikaları, ülkenin sağlık işlerinden sorumlu olacak Tıbbiye Nezareti'nin Kurulması ve nezaretin çalışmaları doğrultusunda çıkarılan nizamnameler ve belediyeleraracılığıyla taşraya hizmet götürme olgusunun uygulanmaya çalışılması anlatılmıştır. Sağlık hizmetlerinin yurt geneline yayılmasında oluşturulan Sıhhiye Meclis veSıhhiye Müdürlükleri ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde, Tanzimat öncesinde tesis edilmiş geçmişşten miras kalan sağlık merkezlerinin artık işlevlerini kaybetmesiyle, başta ordunun daha sonra da halkın sağlığını korumaya ve bu yöndeki ihtiyaçlarını gidermeye yönelik inşa edilen hastaneler ele alınmıştır. Osmanlı tıbbının modernleşme süreci içerisinde gösterdiği gelişmenin ele alındığı II. Bölümde, Tıphane-i Amire'nin kurulmasıyla başlayan modern okullarıntesisi ve bu yeni oluşumların Osmanlı Devleti' i bünyesinde yarattığı değişim ve ilerleme anlatılmıştır. Dünyayı etkisi altına alan kolera salgınları ve Osmanlı'nın bu salgınlara karşı aldığı önlemlerin incelendiği III. Bölümde ise, salgınlara karşı verilen mücadele ve bu bağlamda geliştirilen koruyucu sağlık uygulamaları incelenmiştir. Salgın ve bulaşıcı hastalıkların engellenmesinde oluşturulan karantina örgütünün çalışmaları, tebdirhaneler ve halk sağlığının bu salgınlara karşı korunmasında kullanılan kordonusulü yöntemleri ele alınmıştır. Osmanlı'nın XIX. yüzyılda sağlık alanındaki yaklaşım ve faaliyetlerinin değerlendirilmesi yapıldığında; XIX. yüzyıl öncesinde devletin kendi eliylegötürdüğü ve asli görevleri içine dahil ettiği bir sağlık uygulamasından söz etmek mümkün değildir. XIX. yüzyılda devletin her sahasında etkili olan yenileşmeçabaları, sağlık alanında da kendini göstermiş, bu konuda kademeli bir değişim ve gelişme söz konusu olmuştur. Bu bağlamda, devletin kendi eliyle götürdüğü daha sistemli ve yaygın bir sağlık politikasıyla sağlık alanında bir teşkilatlanmaya gittiği görülmektedir.
Girit savaşları çerçevesinde Osmanlı-Venedik ilişkileri

Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu ve Venedik Cumhuriyeti'nin 1645- 1715 tarihleri arasındaki diplomatik ilişkileri ele alınmıştır. 1645- 1715 tarihleri arasından yapılan üç savaşın süreç ve sonucunda ilişkilerin normale dönmesi adına nasıl bir diplomatik faaliyet içinde bulunulduğu, diplomasi ağının nasıl işlediği ve izlenen diplomasinin taraflar arasında olayların gidişatına göre nasıl şekil değiştirdiği, diplomasinin çözüme kavuşturmadığı durumların başka hangi yollara başvurularak çözüme kavuşturulmaya çalışıldığı incelenmeye çalışılmıştır. Diplomasi denildiğinde akla gelen Venedik Cumhuriyeti'nin diplomasi yolu ile siyasal ve gündelik yaşamını nasıl düzenlediğini, diplomasi ağının çözümsüz kaldığı durumlarda neler yaptığı ile dönemin hala tartışılmaz gücü olarak görülen Osmanlı İmparatorluğu'nun giderek gücünün sorgulanmaya başlanması üzerinde durulmuştur. Osmanlı Devleti ile yapılan ahidnamelerin dili değişmese de bu ahidnamelerin verilme aşamasındaki dilin ve sürecin nasıl değiştiği belgelerin, kaynakların bize yansıttığı kadarı ile analizler sonucu anlatılmaya çalışılmıştır.
I numaralı (h. 1155-1168/ m. 1742-1755) Bosna Ahkam Defteri-değerlendı̇rme ve transkrı̇psı̇yon-

Osmanlı Devleti'nde adalet sisteminin ilk basamağını kadıların başkanlık ettiği yerel mahkemeler oluşturmaktadır. Bu mahkemelerde çözülemeyen meseleler arzuhal yazılarak ya da divan-ı hümayuna bizzat gidilerek çözülmeye çalışılmaktaydı. Divan-ı hümayunda görüşülen bu meseleler için kanuna uygun hükümler verilmekteydi. Bu hükümler de mahallindeki kadılara, valilere, sancak beylerine ve diğer muhataplarına gönderilirdi. Meselelerin çözümü için verilen bu hükümler ahkam şikayet defterlerine kaydedilirdi. Çalışmanın konusunu Hicri 1155 -1168, Miladi 1742 1755 tarihlerini kapsayan I Numaralı Bosna Ahkam Defteri'ndeki hükümler ve bu hükümlerin tasnif ve tahlili oluşturmaktadır. Hükümler, konularına göre çeşitli başlıklar altında örneklendirilerek incelenmeye çalışılmıştır. İlgili defterde yer alan hükümler, Bosna'nın idari, sosyal ve iktisadi yaşamı hakkında değerli bilgiler sunmaktadır. Yapılan çalışmada defterdeki hükümler esas alınarak, XVIII. yüzyıl Bosna'sı hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu dönemde yaşanan olaylar, gelecek yıllarda yaşanacak gelişmelerin de temel sebeplerini oluşturmuştur.
XIX. yüzyıl Bodrum kazasının sosyal ve iktisadi hayatı

Bodrum Kazasının sosyal ve tarihi yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Bodrum Kazası, coğrafi açıdan yerleşmeye oldukça uygundur. Bu özelliği itibarıylaeski çağlardan beri önemli yerleşimlere sahip oldu. Bodrum kazasında Karaova, Saravalosadlı iki önemli yerleşimin varlığından da söz edilebilir. Bodrum'da tersane ve limanınvarlığıyla deniz ulaşımı adalarla ilişkiler artmıştır. XIX. yüzyılda Bodrum gemi yapımı ve kalenin varlığı ile tanınmıştır. Kazada büyük bir hapishanenin varlığı da kaza için önemlidir. Bodrum yüzyılın sonlarında ticari kapasitesini büyük miktarda artırmıştır. Bodrum bu ticari yapısıyla ilerleme kaydetmiştir. Menteşe sancağında XIX. yüzyılın sonlarındakalabalıklaşan bir nüfus söz konusudur. Nüfusun artışı kent ve mahalle üzerinde kentin fiziksel ekonomik ve sosyal anlamda büyümesi ile doğrudan bağlantılı bulunmaktadır. Bodrum ve ona bağlı nahiyeler büyük bir nüfusaahiptir. Bölgede ekonomi, tarım ve hayvancılığa bağlıdır. Tarımın temel üretim birimi Batı Anadolu'da Menteşe sancağında da olduğu gibi kendi, toprağının sahibi olan küçük üreticiyedayalı bulunmaktadır. XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunda kentler, değişim sürecinin daha açık bir şekilde gözlendiği yerlerdir. Bodrum kazası Tanzimat döneminde yeni sosyal kültürel yapılanma süreci içine girmiştir. Değişim her anlamda bu kazada gözlenir. Bodrum kazasındayeni şekillenen ekonomik ilişkiler seçkin bir grup oluşmasına neden olmamıştır. XVIII. yüzyılda Bodrum'da elit bir ailenin varlığından dahi söz edilemez. Bodrum kazası XIX. yüzyıl gelişmekte olan bir kazadır. Kazada Tanzimat reformlarıyla değişen çehre aktarılmaya çalışılmıştır.
Humor in the Ottoman Empire: An analysis of Karagöz (1908-1918)

Bu tez, Osmanlı'nın sosyal, kültürel ve siyasal yaşamını, 1908'deki Jöntürk Devrimi'nden sonra yayınlanan mizah dergisi Karagöz'ün ışığı altında incelemeyi hedeflemektedir. Bu tez, genel olarak 1908 ve 1918 yılları arasında Karagöz'de yayınlanan makale ve karikatürlere dayandırılmıştır. On dokuzuncu yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu, hayatın her alanını etkileyen önemli bir değişim geçirmiştir. İkinci Meşrutiyet dönemi ile birlikte, İttihat ve Terakki Cemiyeti iktidara gelmiştir ve birçok alanda reformlar yapmışlardır. Ancak, Osmanlı toplumu, çağa ayak uydurmanın uygulanması ile ilgili problemlerle birlikte aynı zamanda azınlık isyanları ve İtalya, Rusya, Bulgaristan, Yunanistan vb. komşularının emperyalist arzuları ile yüz yüze gelmiştir. Tezin asıl amacı, bu süreci ve İkinci Meşrutiyet Dönemi'nde Osmanlı yaşantısının problemlerini araştırmaktır. Bu, Osmanlı toplumunu ve siyasetini bir mizah gazetesinin bakış açısıyla anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Giriş bölümü, mizah ve mizahın Türkler tarafından algılanması ilgili konulara odaklanmaktadır. Birinci bölüm, matbaa ile birlikte Osmanlı yaşantısına ve Osmanlı basınının İkinci Meşrutiyet dönemine kadar olan gelişimine bir bakış açısı sunmaktadır. Ek olarak, Osmanlı İmparatorluğu'nda 1908'e kadar sansürün uygulanmasını tartışmaktadır. İkinci bölüm, Karagöz gazetesi ve yazarları ve karikatüristleri üzerinde durmaktadır. Ayrıca, bu bölüm, gazetenin 1908- 1918 yılları arasındaki karikatürleri aracılığı ile Osmanlı İmparatorluğu'nun tüm yönlerini soruşturmaktadır. Üçüncü bölüm, Karagöz gazetesinde Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) ve savaş boyunca Osmanlı Ekonomisini incelmektedir. Sonuç kısmı, genel mizah gazetelerinin, kısmen Karagöz'ün karikatürlerinin Osmanlı İmparatorluğu'nun yakın sosyo-politik tarihinin sözlü çevirisinde önemli olanaklar olduğunu vurgulamaktadır.
İstanbul Sanayi Mektebi'nin 1909 tarihli ders programı: Transkripsiyon ve değerlendirme

İstanbul Sanayi Mektebi Osmanlı devletinde teknik eğitimin kurumsallaşması ve gelişimi noktasında oldukça önemli bir eğitim kurumudur. Nitekim söz konusu mektebin kuruluş amacı sanayi erbabını nitelikli hale getirmek, Batı'nın ürettiği kaliteli ürünlerin onların metot ve tekniği ile Osmanlı topraklarında da üretilmesini sağlamaktı. Bu amaç doğrultusunda tesis edilen mektep, ilk zamanlarda bir eğitim kurumundan ziyade kimsesiz çocukların barınağı haline geldi. Dolayısıyla 1890'lı yıllara kadar eğitim programında da gelişme sağlanamadı. Ancak 1892 yılı itibariyle Fransız bir mühendis olan Servier mektebin teknik müdür yardımcılığı görevine getirildi. Onun uyguladığı teknik müfredat ile Sanayi Mektebi gerçek kimliğine kavuşmaya başladı. Öğrenci profilinden eğitimi verilen sanatlara kadar birçok yapısall değişikliğe Mösyö Servier ve ondan sonra bu görevi yürüten Fransız uzmanlar tarafından imza atıldı. Mektebin, Avrupa'daki emsalleriyle eşdeğer hale getirilmesine gayret sarf edildi. Yapılan değişiklikler ise 1909 tarihinde yeni bir nizamname ilanı ile ifade buldu. Mektepte uygulanan ve aynı tarihli teorik ve pratik müfredat ise yüksek lisans tezimize konu oldu. Bu bağlamda çalışmamız İstanbul Sanayi Mektebi'ne ait ve 1909 tarihinde basılmış olan ders programını transkrip ve değerlendirme üzerine temellendirilmiştir. Orta dereceli bir sivil teknik-eğitim kurumu olan İstanbul Sanayi Mektebi'nin 1868 yılından 1909 tarihine kadar geçen yaklaşık elli yıllık bir sürede ulaştığı nokta programı çerçevesinde ortaya konmaya çalışılmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde Sanayi Mektebi'nin açılması ve tarihsel gelişim süreci ele alınmıştır. İkinci bölüm transkripsiyona ve üçüncü bölüm ise değerlendirmeye ayrılmıştır.