Türkiye ekonomisinde bankacılık krizleri ve bu krizlerin öngörülebilirlik analizleri

Finansal krizlerin nadir olaylar olduğu yönünde genel bir inanç vardır. Ancak, bankacılık krizleri özellikle gelişen dünyada olağan bir durum halini almıştır. Birçok bölgede, hemen her ülkede en azından ciddi bir bankacılık sorunu yaşanmıştır. Bu ülkelerden biri de Türkiye'dir. Bankacılık krizlerinin ve sorunlarının yükselen ekonomilerde özel bir ilgiyi hak etmesinin iki nedeni bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, krizlerin yerel ekonomiler için ciddi sonuçlarıdır. ikincisi ise uluslararası finansal piyasalar daha çok bütünleştikçe krizin diğer ülkelere de yayılmasıdır. Bu çalışmada gelişmekte olan ülkelerdeki bankacılık sorunlarını yaratan faktörler ve krizlerin sıklığını ve ciddiyetini azaltıcı politika seçenekleri tartışılmaktadır. Bankacılık krizlerinin ve finansal krizlerin çözümü, ülkedeki makroekonomik iyileşme, banka problemlerinin hızlı ve gerçekçi bir yaklaşımla ele alınması, yeniden sermayelendirme ve borçların yeniden yapılandırılmasına ilişkin programların koordineli olarak yürütülebilmesi, mali bünyesi zayıf bankaların sistemden çıkarılması gibi birçok faktöre bağlı olarak işleyen bir süreçtir. Krizlerin çözümünde basan elde edilmesi, hükümetlerin kriz yönetimindeki kurumsal kapasitesine, politikaların eş zamanlı olarak zamanında ve yerinde uygulanmasına, sisteme zarar veren uygulamaların değiştirilmesi konusunda alınacak kararlarda istekli olunmasına ve karar alıcıların sosyal ve politik açıdan karşı karşıya kalınabilecek güçlüklerle mücadele yeteneğine bağlı olmaktadır. 1990'h yıllardan sonra krizlerin yaygınlaşması ve bir ülkede başlayan krizin diğer ülkelere sirayet etmesi sonucunda krizlerin önceden belirlenmesi ve Önlenmesine yönelik çalışmalar yaygınlık kazanmıştır. Bu çalışmalardan biri de krizlerin kestirilebilirliği üzerinedir. Ancak bu çalışmalar henüz emekleme aşamasındadır. Bu çalışmaların başardı olabilmesi için sağlam verilere ve bu verileri değerlendirebilecek finansal ve finans dışı kurumlara ihtiyaç olacağı da açıktır. Bu bağlamda araştırmanın konusu, Türkiye ekonomisinde bankacılık krizleri ve bu krizlerin öngörülebilirliği sorunudur. Araştırmada, Türkiye ekonomisindeki bankacılık krizlerini irdelemek ve ülkenin krize girmesine yol açabilecek durumları önceden tespit ederek ülkede yaşanması muhtemel olan kriz tehdidinin ortadan kaldırılması amaçlanmıştır. Bankacılık krizlerinin tahmininde esas olarak 'sinyal yaklaşımı' kullanılmaktadır. Ancak çalışma ilerledikçe, bankacılık krizlerinin öngörülebilmesinde kullanılan başka yöntemlerin olup olmadığı araştırılacaktır. Sinyal yaklaşımı, Kaminsky, Lizondo ve Reinhart tarafından geliştirilmiştir. Bu yaklaşım, krizden önceki dönemde beklenmedik davranışlar gösteren çeşitli göstergelerin izlenmesine dayanmaktadır. Eğer bir gösterge eşik değerini aşıyorsa, bu bir uyarı sinyali olarak değerlendirilmektedir ki böyle bir ülkede 24 ay içerisinde kriz yaşanacağına işarettir. Araştırmada önce Türk bankacılık sektörünün sorunlarına değinilecek, Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerinden bahsedilecektir. Daha sonra bankacılık krizlerinin nedenleri, etkileri ve çözümü üzerinde durulacaktır. Son olarak da, bankacılık krizlerinin öngörülebilirliği ve bankacılık sektörünün yeniden yapılandırılması konusu irdelenecektir.