turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
2611 numaralı eğin kazası nüfus defteri: Müslim nüfusun transkripsiyon ve değerlendirmesi (h-1256/m-1841)

Osmanlı Devleti'nin kayıt sistemi; Tahrir Defterleri ile başlamış olup Avarız kayıtları, Temettuat Defterleri ile bu sistem devam etmiştir. Bunların neticesi olarak XIX. yy.'da yapılmaya başlanan nüfus sayımları ile de Nüfus Defterleri ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti'nde modern anlamda ilk nüfus sayımı 1831 tarihinde yapılmıştır. Bu tarihten önce çeşitli dönemlerde vergilendirme amacıyla sayımların yapıldığı görülmektedir. Bu sebeple, yapılan ilk sayımlar, sayımın yapıldığı bölgenin genel yapısı hakkında detaylı bilgiler içermemektedir. Ancak 1831 yılından itibaren yapılan nüfus sayımları neticesinde elde edilen defterler; dönemin sosyo-ekonomik, idari ve demografik yapısı hakkında oldukça önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Bu çalışma, 1841 tarihli ve 2611 numaralı Eğin Kazası'na ait nüfus defterinin derinlemesine tahlil ve analizi sonucunda elde edilmiştir. Buna göre defterde kayıtlı Müslüman erkek nüfusun; isimleri, lakapları, unvanları, meslekleri, yaşadıkları hastalıklar, sosyal statülerini belirten unvanlar, yaşları, askerlik durumları ile sair özellikleri ele alınmıştır. Bu bağlamda defterin transkripsiyonu yapıldıktan sonra buradan elde edilen veriler, konu bütünlüğüne katkı sağlayacak şekilde tablolar halinde verilmiş ve okuyucunun hizmetine sunulmuştur.
Temettuat defterlerine göre Günyüzü Nahiyesinin sosyo - ekonomik yapısı

Hüdavendigar Eyaleti, Sultanönü Sancağı'na bağlı Günyüzü Nahiyesinin 19. yüzyıldaki sosyo - ekonomik yapısı hakkında çok önemli bilgiler veren Günyüzü Temettü'at Defterleri, Başbakanlık Osmanlı Arşivi 723 numaralı koleksiyonda yer almaktadır. Günyüzü Temettü'at Defterlerinden Kozağacı nahiye merkezi olması; Gecek, gelişmiş köylere ve Sürez; küçük köylere örnek olması açısından değerlendirmeye alınmıştır. Günyüzü Temettü'at Defterleri, vergiye tabi toprak, hayvan, kira gelirleri ile meslek ve sanat gelirlerinin kaydedilmesiyle oluşmuştur. Çalışmanın giriş bölümünde Günyüzü coğrafi özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Günyüzü tarihi ve kültürel özellikleri, mimari eserleri, köyleri ile Günyüzü'nün Milli Mücadele dönemindeki yeri ve önemi ortaya konulmuştur. İkinci bölümde konunun daha iyi anlaşılması amacıyla Osmanlı vergi sistemi; Tanzimat öncesi ve sonrası olarak ele alınmıştır. Temettu vergisi ve defterleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde Günyüzü Temettuat kayıtlarına göre merkez kaza Kozağacı ile Gecek ve Sürez köylerinin sosyo ? ekonomik yapısı değerlendirilmiştir. Buna göre; dönemin nüfusu merkez kaza Kozağacı 630, Gecek 505 ve Sürez 145 olarak tespit edilmiştir. Kozağacı merkez kaza olması dolayısıyla nüfus olarak yoğunluk kazanmıştır. Gecek Günyüzü köyleri içinde geniş tarım alanlarına ve sulama imkanına sahiptir. Bu yüzden Kozağacından sonra en fazla hane bu köyde yaşamaktadır. Sürez ise bu köyler içinde en az gelişen köy konumundadır. Bölgenin temel geçim kaynağının tarım ve hayvancılık olduğu anlaşılmaktadır. Tarımda karasal iklim dolayısıyla arpa ve buğday gibi hububat ziraatı ön plandadır. En yaygın meslekler rençberlik ve ırgatlıktır. Nahiye genelinde ortalama gelir oranlarına göre hane başına düşen gelir ortalamasında hane geliri düşük ve yüksek aileler arasında en dengeli olan köy Kozağacı'dır. Bu köyü Gecek takip etmektedir. Diğer köy Sürez ise gelir dağılımının en dengesiz olduğu köy olarak göze çarpmaktadır. Üç köy geliri genel olarak incelendiğinde ortalama gelir oranında alt gelir sahiplerinin % 60, üst gelir sahiplerinin % 40 civarında olduğu görülmektedir. Günyüzü Temettuat Defterleri dikkatle incelendiğinde şahısların belli bir uygulama dahilinde defterlere kaydedildiği görülmektedir. Bu uygulamada, eğer varsa ilgili şahsın öncelikle aile veya sülale adı yazılmıştır. Bu ad, ilgili şahsın geçmişşte yaşamış bir ceddinin adı olup, geleneksel bir şekilde nesiller tarafından devam ettirilmekte ve o aile ile bütünleşmiştir. Dördüncü bölümde Günyüzü merkez kaza Kozağacı ile Gecek ve Sürez köyleri temettuat kayıtlarının transkripsiyonu yapılmıştır. Son olarak beşinci bölümde 1925 tarihli Toprak Dergisi Mahalli Tetkikler bölümü Günyüzü Nahiyesi yazısının transkripsiyonu yapılmıştır.
XIX. yüzyılda Adranos nüfusu (H- 1246 /M- 1831 tarihli 1377 numaralı nüfus defterinin değerlendirmesi)

Adranos, XIX. yy'da Hüdavendigar Vilayetine bağlı bir kaza statüsündedir. Yeniçeri ocağının kaldırılması üzerine temelde yeni kurulacak orduya asker temin etmek ve vergi sistemini belirlemek için nüfus sayımları yapılmaya başlanmıştır. İlk nüfus sayım çalışmalarını İstanbul'dan sonra Hüdavendigar vilayetinde uygulamaya geçiren Osmanlı Devleti, 1831 yılında Adranos kazası ve buna bağlı köylerde de gerçekleştirmiştir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan H-1246 / M-1831 tarihli Adranos nüfus defteri esas alınarak hazırlanan bu çalışmada öncelikle Adranos'un coğrafi yapısı ve geçmişşten günümüze kısa tarihi anlatılmış, daha sonra 1377 numaralı defterde bulunan veriler tahlil edilerek XIX. yüzyılın ilk yarısındaki nüfus yapısı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmaya bakılarak XIX. yüzyılda bölgenin sosyal durumu ve nüfus özelliklerine yönelik çıkarımlarda bulunmak mümkündür.
İttihat ve Terakki Cemiyeti ve Osmanlı Posta ve Telgraf Teşkilatı

İttihat ve Terakki Cemiyeti ile Osmanlı Posta ve Telgraf Teşkilatı arasındaki bağlantıyı ortaya koymayı amaçlayan bu tez, bir giriş, üç ana bölüm, sonuç ve kaynakçadan oluşmaktadır. Giriş kısmında; Dünya Posta tarihine kısaca değinildikten sonra Osmanlı Posta ve Telgraf sistemi tarihi üzerinde durulmaktadır. Birinci bölümde, Osmanlı Posta ve Telgraf Mektepleri'nde öğrenci yetiştirilmesi üzerinde durulmaktadır. ikinci bölümde ise; Osmanlı Devletinde yenileşme çabalarına değinildikten sonra, Sultan II. Abdülhamit ile İttihat ve Terakki Cemiyeti arasındaki mücadele üzerinde durulacak, İttihat ve Terakki Cemiyeti ile Posta ve Telgraf Teşkilatı arasındaki ilişkiye değinilecektir. Üçüncü Bölümde ise; Milli Mücadele sırasında Posta ve Telgraf Teşkilatı'nın durumu ve Posta ve Telgrafçıların Milli Mücadeleye olan katkıları üzerinde durulacak, en son Kurtuluş Savaşı sonrası Posta ve Telgraf Teşkilatı'nın yapısı üzerinde durulacaktır.
607 nolu Diyarbakır Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H.1255-1257/M.1839-1841)

Şer'iyye sicilleri, Osmanlı tarihçiliği açısından temel başvuru kaynakları olup kendi dönemlerine ayna tutan kaynaklardır. Osmanlı döneminin sosyal, iktisadi, kültürel, idari ve teşkilat yapısına dair birinci elden belgelerdir. 80 sayfadan ibaret olan 607 Nolu Diyarbekir Şer'iyye Sicili, Hicri 1255 -1257/ M. 1839- 1841 yılları arasında ve ekseriyetle Amid'de meydana gelen çeşitli konulardaki hadiselere dair belgeleri içermekte olup bu çalışmanın esasını teşkil ediyor. Bu çalışmada, öncelikli olarak Osmanlı şer'i mahkemeleri ile bu mahkemelerin tarihi seyri ve görevlileri hakkında kısaca bilgiler verilip burada alınan kararları ihtiva eden sicil kayıtları ile ilgili hususlar özet halde verilmiştir. Daha sonra Diyarbekir Eyaleti merkez kazası Amid mahkemesi'nde tutulan 607 numaralı şer'iyye sicilinin transkripsiyonu yapılmıştır. Son kısımda ise bu defterde yer alan bilgiler esas alınarak bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır.
Militarization of Ottoman Rumelia: The mountain bandits (1785-1808)

Bu tez, 1785 ve 1808 arası Rumeli'de ortaya çıkan ve geniş bir alana yayılarak uzun bir süre devam eden eşkıyalığı ve devletin buna karşı müdahalesini, Osmanlı hükümetinin taşrada yeniden merkezi otoriteyi sağlamaya çalıştığı bir dönemin bağlamında incelemektedir. Bu dönemin tarihi koşulları, dağlı eşkıyasının yapısı, eşkıyalığın ortaya çıkışı ve gelişimi, eşkıyalığın sona ermesi ve devletin almış olduğu önlemlerle beraber tartışılacaktır. Bu araştırma, taşra toplumunun gözünde merkezi otoritenin meşruiyetini kaybetmeye başladığı ve Balkanlarda milli uyanış dönemi öncesi veya sırasına denk gelen 18. yüzyıl sonundaki Osmanlı İmparatorluğu egemenliğindeki Rumeli eyaletinin tarihi koşullarına ışık tutmayı amaçlamaktadır.
Nizam-ı Cedid'den Tanzimat'a Osmanlı-Prusya ilişkileri

Osmanlı Devleti özelikle 17. yüzyılın sonları ve 18. yüzyıl boyunca yapılan savaşlarda toprak kayıpları yaşaması ile birlikte, yeniden eski gücüne kavuşmak için arayış içerisine girmiştir. İlk arayışlar genel olarak Kanun-i Kadim'e döneme arzusu içerisinde olsa da daha sonraki dönemlerde batının takip edilmesi gerektiği farkına varılmıştır. Özellikle III. Selim'in tahta çıkması ile birlikte Nizam-ı Cedid hareketi önemli bir batılılaşma aşamasını teşkil etmiştir. Daha sonra tahta geçen ve 1839 Tanzimat'ın ilanına kadar tahta kalan II. Mahmud döneminde modernleşme adına önemli adımlar atılmıştır. Bu yenilik hareketleri içerisinde hiç şüphe yok ki Prusya Devleti'nin de önemli katkıları vardır. 1761 Ticaret Antlaşması ardından 1790'da imzalanan ittifak antlaşması ile birlikte Prusya-Osmanlı ilişkileri önemli bir boyut kazanmıştır. II. Mahmud döneminde de yoğun bir şekilde devam eden ilişkiler Helmuth von Moltke'nin gelişi ile birlikte daha iyi bir seviyeye ulaşmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde 1790 ittifakına kadar geçen süre içerisindeki ilişkiler yer alırken, ikinci bölümde 1790 ittifak antlaşması ve beraberinde başlayan diplomatik ilişkiler yer almaktadır. Üçüncü bölümde Prusya askeri ve sivil uzmanların Osmanlı hizmetinde istihdamları ve modernleşmeye etkileri üzerinde durulmaktadır. Çalışmamızda elde ettiğimiz bilgiler incelemiş olduğumuz dönemler içerisinde Osmanlı-Prusya ilişiklerini aydınlatmaktadır. Bu dönemler içersinde Osmanlı ile Prusya arasında oluşan bu ilişkiler ilerleyen dönemlerde daha yoğun bir şekilde devam etmektedir.
Sarım İbrahim Paşa'nın devlet hayatı

1801 yılında İstanbul'da doğan Sarım İbrahim Paşa'nın babası kadılık da yapmış olan Hafız Musa Efendi'dir. İlk olarak Divan-ı Hümayun kalemine girmiş ve orada kısa sürede sivrilerek üst düzeyde görevlere getirilmiştir. Ayrıca Osmanlı Devleti'nin resmi yayın organı olan Takvim-i Vekayi gazetesinin de ilk muhabirlerinden biridir. Londra'da iki kere sefirlik yapmıştır. İran ile yaşanan sınır sorununu çözmek için Tahran'a gönderilmiştir. Ticaret, Hariciye ve Maliye Nazırlığı yaptıktan sonra Sadrazamlık'a yükselmiştir. Dört aya yakın süre bu görevi yerine getirmiştir. Bursa ve Trabzon valilikleri yaptıktan sonra 1854'te İstanbul'da vefat etmiştir.
Davut Paşa döneminde Kerkük ile ilgili bazı Osmanlı arşiv belgelerinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (1817-1831)

Son yıllarda Irak'ın kuzeyinde oluşan özerk Kürdistan yönetimi ile merkezi Irak hükümetleri arasında Kerkük bölgesinin aidiyeti, çekişme konusu olmuştur. Jeopolitikanın yoğunlaştığı belli bir coğrafya üzerinde gelişen siyasi tutum ve eğilimler, toprak sahası, kültürel sosyal özellikler Kerkük ile ilgili belgelerde izlenmeye çalışıldı. Kerkük bölgesinin kendine özgü jeopolitik değerlere ve niteliklere haiz olduğu kanısına varılmıştır. Belgelerin ihtivası daha geniş kapsamlıdır. Kerkük'ün konumu ile ilgili bilgiler bunların içinden süzülerek çıkartılmıştır. Ancak belgelerden daha geniş çapta yararlanmak amacıyla, asıl metnin fotokopisi yanında, transkripsiyonları, yeni Türkçe özetleri ve değerlendirilmeleri yoluna gidildi. Ve böylece, Irak tarihindeki gölgede ve karanlıkta kalan bazı noktalara da ışık tutmada yardımcı olacaktır.
A nineteenth century sarraf in the Ottoman Empire: Mıgırdıç Cezayirliyan

Mıgırdıç Cezayirliyan 1805 -1861 yılları arasında İstanbul'da yaşamış bir sarraftır. Bu çalışma Cezayirliyan'ın ekonomik ve politik faaliyetlerine odaklanarak kendisini on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nun en güçlü finansörlerinden biri olarak ele almaktadır. Bu çalışmada, Cezayirliyan'ın faaliyetleri, onun, borçlanma, vergi sistemi, ticaret ve endüstriye katılımı ve işleyişi şeklinde incelenmiştir. Cezayirliyan'ın bu alanlarda belirli olaylardaki rolü incelenerek, öncelikle, sarraflar, devlet görevlileri ve vergi toplayıcıları arasındaki işbirliği gibi iç içe geçmişş, karmaşık ilişkilerin gösterilmesi amaçlanmıştır. Daha sonra ise, Cezayirliyan'ın devlet görevlilerinin yanı sıra mültezimler ile olan ilişkilerinin ve ittifakının sürekli ve kalıcı olmadığı gösterilmiştir. Bu çalışma, literatüre, Osmanlı vergi sisteminde sarrafların işleyişini ve devletle olan ilişkilerini inceleyerek katkıda bulunmaktadır.
Kütahya şer'iyye sicilleri 21 numaralı Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu ve kritiği

Osmanlı Tarihi araştırmalarında büyük öneme sahip olan kaynaklar arasında Şer'ye sicilleri de vardır ve ait oldukları dönemi aydınlatmak açısından da son derece önemli ve gerekli vesikalardır. Bu tez çalışmasında da 1254- 1255 yıllarına ait 21 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili incelenmiştir. Çalışma konusu olan 21 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicilinde tereke, i'lam, ma'ruzat, ferman, kanunname, buyruldu, berat, hüccet belgelerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yer almaktadır. Bu belgeler miras paylaşımı, boşanma ve nafaka, alacak tahsili, şikayet gibi gündelik yaşamın gereklerini içinde barındırırken fermanlarında varlığıyla Kütahya'nın nezdinde Devletin tümünü içine alan karaların alındığı ve uygulanmasının bildirildiği belgeleri de gözler önüne sermiştir. İncelenen bu defterden halkın kendi örf ve ananelerine göre hayatlarını sürdükleri ve bu sebeplerle de kullanılan eşyalardan, mahalle isimlerine kadar birçok değerin günümüze kadar değişmeden korunduğu görülmüştür. Bir başka dikkati çeken nokta ise Osmanlı Devletinin toplumsal yapısı ve bu yapıyı meydana getiren, en temel kavram olan aileye verilen önemin anlaşılmasıdır. Diğer taraftan defterin işlendiği tarihte devletin siyasi, sosyal ve ekonomik durumunun da gündelik yaşama yansıdığı dikkati çeken bir başka husus olmuştur. Şer'iyye sicillerinin incelenmesi, konu çeşitliliği ve zenginliği bakımından hem geçmişşe dair bilinmeyenlerin aydınlatılmasında hem de günümüze ışık tutmak açısından son derece önemli ve gereklidir. 21 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili, Osmanlı Tarihi araştırmalarına katkı sağlaması amacıyla incelenmiştir. Bu çalışmanın ortaya çıkmasında ilgi ve desteğini esirgemeyen tez danışmanım Yrd. Doç. Dr. Emine Dingeç'e, bana tüm araştırmalarımda destek veren hocam Doç. Dr. Hasan Basri Karadeniz'e, beni hiçbir zaman yanız bırakmayan ve hep destekleyen sevgili aileme, teşekkürlerimi sunuyorum.
Kayseride Kadı Sicillerine göre zimmiler (M. 1650-1665)

Osmanlı Devleti'nde esas unsur olan toplumu, çeşitli ırk ve dinlere mensup kişiler oluşturmuşlardı. İslam hukukuna göre bütün bu topluluklar, İslam Devleti'nde 'tebaa' kabul edilmiş olup, mal ve can güvenliği, çalışma, din ve vicdan hürriyeti açısından devletin himayesi altında idiler. Bir İslam ülkesinde sürekli olarak yaşayan gayrimüslimlere, 'ehl-i zimmet', 'zimmi' veya 'gayrimüslim tebaa' gibi isimler verilmiştir. Osmanlı Devleti içerisindeki ehl-i zimmete başlangıçta 'gayrimüslim tebaa', daha sonraki dönemlerde de 'reaya' denilmiştir. Osmanlı Devleti'nin, hakimiyeti altındaki toplulukları, din veya mezhep esasına göre yönettiği ve kaynağı esas itibarıyla İslam hukukuna dayanan sisteme 'Millet Sistemi' denilmekteydi. Osmanlı Devleti'nin ilk dönemlerinde gayrimüslimlere verilen statü, daha sonraki Osmanlı padişahları döneminde de büyük bir değişikliğe uğramadan Tanzimat'a kadar devam etmiştir. Gayrimüslim unsurlar, devletin sağladığı din ve vicdan hürriyeti sayesinde, uzun yıllar boyunca Osmanlı idaresi altında yaşamlarım sürdürmüşlerdir. Gayrimüslimlerin sosyal, kültürel, ekonomik ve hukuki durumları hakkında bilgi edinebileceğimiz birinci dereceden önemli kaynaklar arasında, devletin şer'iye mahkemelerinde tutulmuş olup, içinde zimmilerle ilgili çok sayıda belge bulunan 'Kadı Sicilleri' yer almaktadır. Söz konusu kayıtlar, şehir tarihlerinin yazılması ve muhtelif bölgelerdeki mahalli hayata dair yapılan ilmi araştırmaların da birinci derecede kaynaklan arasındadır. Nitekim bugüne kadar, Osmanlı dönemi Kayseri şehir tarihi konusunda yapılan çalışmalarda, büyük ölçüde Kadı Sicilleri'nden yararlanılmıştır. M. 1650- 1665 tarihleri arasında tutulmuş olan sicillerden, zimmilerle ilgili çeşitli konulara ait kayıtlar tespit edilip incelenmiş, belirtilen tarihler arasında Kayseri'de yaşayan zimmilerin: sosyal, ekonomik ve hukuki durumları hakkında somut bilgiler elde edilmiştir.
Mehmed Memduh Pasha: An imperial biography from Tanzimat to Republic

İmparatorluk biyografisi yaklaşımını kullanan bu biyografik araştırma, Osmanlı devlet adamı Mehmed Memduh Paşa'nın (1839-1925) bürokratik kariyerini konu alır. On dokuzuncu yüzyılın modernleşen imparatorluk ve meslek yapıları, imparatorluk elitlerinin kariyer, tecrübe ve vizyonlarını belirlemiştir. Aynı zamanda, elitler ilgi, algı ve beklentileri doğrultusunda imparatorlukları dönüştürmüşlerdir. Osmanlı devletini ve Memduh Paşa'yı analiz birimi olarak alan bu çalışma, dönemin imparatorluk şartlarını yeniden kurgular ve Memduh Paşa'nın mesleki hayatını bu şartların içine örer. Bunu yaparken, Paşa'yı, değişken imparatorluk yapısı içinde hareket eden aktif bir özne olarak resmeder. Memduh Paşa'nın biyografisi en az iki temel sebepten dolayı önemlidir. Paşa'nın bürokratik kariyeri, on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı politikasına damgasını vuran Saray ve Babıali arasındaki çekişme bağlamında evrilmiştir. Sarayın gücünün pekiştirilmesini savunan Memduh Paşa'nın bürokrasideki yükselişi, gücün Yıldız Sarayı'nda yoğunlaştığı II. Abdülhamid döneminde gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, Memduh Paşa'nın kariyer çizgisini analiz etmek, geç dönem Osmanlı merkez teşkilatındaki güç ilişkilerine nüfuz etmeyi mümkün kılar. İkinci sebep, Abdülhamid'in saray merkezli rejiminin oluşturulması ve korunmasında çok sayıda aktörün rol aldığı varsayımına dayanır. Memduh Paşa, Abdülhamid devri siyasi yapısının şekil ve yön verdiği kişilerden biridir. Aynı zamanda, bu yapıya yatırım yapan, hedefleri ve fiilleriyle onu ortaya çıkaran, uygulayan ve devam ettirenlerdendir de. Bundan dolayı, Memduh Paşa'nın biyografisi, Abdülhamid devri siyasi yapısını anlamaya ve dönemin daha analitik ve kompleks bir biçimde incelenmesine katkıda bulunur. Bu çalışma, Memduh Paşa'nın kariyerini, imparatorluk dokusunu da ortaya çıkaracak şekilde inceler. Atama ve mesleki tecrübelerinin izini sürmekle kalmaz, talihin ve olasılıkların hem Paşa'nın hem de imparatorluğun yaşam seyrini nasıl umulmadık istikametlere sevk ettiğini de gösterir.
XIX. y. y. da Osmanlı'da köle ticareti esirciler ve zenci köleler

Köle hürriyetten mahrum bırakılıp hür insanlardan farklı olarak daha aşağı statüde olan insanlar için kullanılan bir terimdir Kölelik insanlık tarihi kadar eski bir kurum olup dünyaya gelmiş geçmişş bütün uygarlıklarda görülmektedir. Sümer, Akad, Eski Mısır, Hitit, Fenike, Babil, Hint uygarlıklarında da kölelik görülmüştür. Köleler üretim araçları olarak kullanılmıştır. Mal olarak kabul görmelerinden dolayı esir pazarlarında alınıp satılmıştır. Eski medeniyetlerde köleliğin çeşitli kaynakları bulunmuş bunların başında da savaşlarda esir olarak tutulanların köle olarak kullanılması başta gelmiştir. Osmanlı Devleti ise Müslüman bir devlet olmasından dolayı kölelikle ilgili kurallarda şer'i kurallara bağlı kalmıştır. İslamiyet köleliği tedricen kaldırmaya çalışmıştır. Osmanlı Devletinde de kölelere muameleler İslam hukukuna uygun olarak gerçekleştirilmiştirOsmanlı Devletinde kölelik müessesesi Osman Bey zamanında görülmemiştir. Osmanlı da kölelerin kullanılması Orhan Bey döneminden itibaren görülmeye başlanmıştır ve bundan sonra giderek artmıştır. Köleler hem sarayda hem orduda ve hem de evlerde kullanılmıştır. Kölelik Osmanlı Devletinin sonuna kadar görülen bir kurum olmuştur. Köleliğin kaldırılması için antlaşmalar yapılmış, konferanslar düzenlenmiş; fakat kölelik tam olarak kaldırılamamıştır. Bu konferans ve anlaşmalarla kölelik hemen kalkmasa da bu anlaşmaların etkisi ile zaman içerisinde kölelik kalkmıştır.
8 Numaralı Antakya Şer'iyye Sicili H. 1178-1179 / M. 1764-1765

Hazırlamış olduğumuz 8 Numaralı Antakya Şer'iyye Sicili Hicri 1178- 79 / Miladi 1764- 66 yılları arası konu ve belgeleri kapsamaktadır. Antakya Kazası'nda en üst Ehl-i Şer' görevli Kadı, en büyük Ehl-i Örf görevli Voyvoda idi. Bunun yanında diğer görevliler de vardı. Biz bu çalışmada Kadılık ve Şer'iyye Sicilleri hakkında bilgi verdikten sonra belgelerin özetini ve transkiripsiy onlarını verdik. En son kısımda ise kısaca değerlendirmesini yaptık. XVIII. yüzyılda Halep Eyaleti'ne bağlı bir Mukataa Kaza olan Antakya Kazası bu yüzyılda diğer Osmanlı taşra yönetim kademelerinde olduğu gibi bir yönetim birimine sahipti. Bu dönemde Antakya Kazası; şehir merkezi ile 4 Nahiye'ye bağlı olan 138 tane köyden meydana gelmekteydi. Şehir merkezinde idarecilerle zanaat sahibi olanlar, köylerde ise tarımla uğraşanlar yaşamaktaydı. Antakya merkezinde 54 meslek dalında 1839 esnafın bulunduğu bunun yanında 291 yetişkin erkeğin herhangi bir meslek sahibi olmayıp boş olduğunu belgelerden anlamaktayız. Hac yolu üzerinde bulunan Antakya ve çevresi bu dönemde birçok huzursuzluk ve eşkıyalık olayları ile karşılaşmaktaydı. Yaptığımız hesaplamaya göre tahminen 11150'si şehir merkezi ve 13625'i köylerde olmak üzere Antakya Kazası'nda toplam 24775 kişi yaşamaktaydı. Bu nüfusun yaklaşık 6500'ü gayr-i Müslim idi. Bu dönemde Osmanlı topraklarında ortaya çıkan a'yan grubunun Antakya'da da mevcut ve yönetimde etkili olduğunu görmekteyiz. Bu ayan grubunu teşkil edenler kendi aralarında çekişme halindeydiler.
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e harp malullerinin sosyo-ekonomik ve sağlık durumları: 1877-1939

Tarih boyunca savaşlar büyük sosyal yıkımlara sebebiyet vermiştir. Göçler, salgın hastalıklar, nüfus azalması, ekonomik sıkıntılar, kıtlık ve toplumsal çöküntü bunlardan bazılarıdır. Bazı gruplar ise bu yıkımı daha derinden yaşamışlardır. Esirler, göçmenler, felaketzedeler, şehit aileleri, yetimler ve malul gaziler gibi. Bu gruplardan biri olan harp malulleri ile ilgili akademik yazında herhangi bir çalışma söz konusu değildir. Bu nedenle tezde 1877'den 1939'a kadar geçen süreçte harpler sırasında malul kalan askerlerin sağlık, sosyal ve ekonomik durumları ve bununla ilgili yapılan düzenlemeler değerlendirilmiştir. Harp malulleri sorunu Fransız İhtilali sonrasında insan haklarının gelişimine paralel olarak gündeme gelmeye başlamıştır. Özellikle XIX. yüzyıldan itibaren uluslararası alanda konuyla ilgili duyarlılık artmıştır. 1864 yılında imzalanan Cenevre Sözleşmesi bunun için önemli bir adım olmuştur. Zira sözleşme, savaş mağduru olanların haklarını güvence altına almıştır. Osmanlı Devleti'nde harp malulleri ile ilgili düzenlemeler modernleşmeye paralel olarak gelişmiştir. Bunun yanında Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyıl ve sonrasında girdiği savaşlar, büyük yıkım ve insan kayıplarıyla sonuçlanmıştır. Bu kayıplar toplumu ve devleti sıkıntı içerisine sokmuş, bu alanda bazı tedbirler almayı zorunlu kılmıştır. Buna bağlı olarak askeri sıhhiye alanında yapısall tedbirler alınmış, tekaüt kanunları ile malul gazilerin sosyal ve ekonomik şartları iyileştirilmeye çalışılmıştır. Toplum da malullerin sosyal şartlarını iyileştirmek için elinden gelen her türlü desteği sağlamıştır. Cumhuriyet döneminde ise yaşanan tecrübelere bağlı olarak cephede ve cephe gerisindeki sıhhi hizmetler daha teşkilatlı hale getirilerek hasta ve malul asker sayısındaki artış önlenmeye çalışılmıştır. Bunun yanında savaşın mağduru olan malullerle ilgili ekonomik ve sosyal düzenlemeler kapsamlı hale getirilmiştir. Keza sosyal devlet olgusunun gelişimine paralel olarak malullerle ilgili birçok yeni hukuki düzenleme yapılmıştır. Ayrıca imkansızlıklara rağmen malullerin refah seviyelerinde ciddi bir iyileşme sağlanmıştır.