Alüminyum giydirme cephe sistemleri bileşen üretim ve yapım, sistem tasarım ve performans standartları için bir kontrol listesi önerisi

Son yüzyıldaki teknolojik gelişmeler yapı sektörünü oldukça etkilemiştir. Taşıyıcı sistem olarak çerçeve sistemlerin bulunması yapı sektöründe köklü değişikliklere yol açmış, geleneksel yığma duvar yerine taşıyıcılık işlevi olmayan dış duvar sistemleri kullanılmaya başlanmıştır. Sanayi Devrimi ile alüminyum ve cam üretimi kolaylaşmış, alüminyum giydirme cephe olarak adlandırdığımız sistemler ortaya çıkmıştır. Günümüzde alüminyum giydirme cephe sistemleri neredeyse her bina tipi için tercih edilmektedir. Alüminyum giydirme cephelere olan talep artışı, bu tip cephelerin birçok projede mimarlar tarafından tercih edilmesinde rol oynamaktadır. Bu artan talep doğrultusunda, Türkiye pazarında faaliyet gösteren firma sayısında ve alüminyum giydirme cephe sistem tiplerinde artış olmuştur. Artan firma sayısı ve sistem tipleri, mimarların malzeme ve sistem seçimi yaparken zorlanmasına neden olabilmektedir. Bir mimari projenin inşaatına başlamadan önce yapı elemanları ve bu elemanlarının birleşimleri ile ilgili uyulması gereken standartları içeren teknik şartnameler hazırlanır. Bu teknik şartnameler, bina kullanım ömrü açısından çok önemlidir. Bazı mimari projelerin cephe teknik şartnameleri incelendiğinde alüminyum giydirme cephe sistem bileşenlerinin üretimi ve yapımı ile sistem tasarım ve performans standartlarında eksikler olduğu ve bazı bileşenler için hiçbir standart verilmediği saptanmıştır. Şartnamelerde yer almayan veya eksik verilen standartlar sebebiyle bina kullanımı sırasında erken bozulmalar oluşabilmektedir. Erken bozulmalar hasarlara yol açabilmekte ve bina kullanım ömrünü kısaltmaktadır. Türkiye'de alüminyum giydirme cephe sistem bileşenlerinin üretimi ve yapımı ile sistem tasarım ve performans standartlarının bir bütün olarak ortaya koyulduğu bir çalışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla ülkemizde böyle bir rehbere ihtiyaç duyulmaktadır. Belirlenen sorun ve sorunun önemi doğrultusunda bu çalışmanın amacı; alüminyum giydirme cephe sistemleri bileşen üretim ve yapım ile sistem tasarım ve performans standartları ile ilgili literatürde var olan standartların araştırılması, sektörde faaliyet gösteren firmaların kullandığı standartların belirlenmesi ve elde edilen bu bilgilerin karşılıklı değerlendirilmesi ile Türkiye'de yapılacak bir binanın alüminyum giydirme cephesi için kullanılması gereken standartları içeren bir kontrol listesi önerisi ortaya koymaktır. Böylece teknik şartnamelerde eksik olan standartlardan kaynaklı olarak binalarda oluşabilecek erken hasarların önlenmesi hedeflenmektedir. Yapılan çalışmanın kapsamı, alüminyum giydirme cephe sistemlerinin yapım yöntemleri ve cam bağlantısına göre sınıflandırılması esas alınarak belirlenmiştir. Tez kapsamında kapaklı çubuk sistem, silikonlu çubuk sistem, kapaklı panel sistem ve silikonlu panel sistem ele alınmıştır. Alüminyum giydirme cephe sistem bileşenleri olarak alüminyum profil, EPDM fitil, polyamid ısı bariyeri ve strüktürel silikon belirlenmiş, dolgu paneli olan cam kapsam dışı bırakılmıştır. Yukarıda verilen kapsamda, belirlenen amaca ulaşabilmek için; literatür taraması ve yüz yüze görüşme yöntemleri esas alınmıştır. Tez konusuyla ilgili olan kitaplar incelenmiş, standart taraması için ulusal ve uluslararası standartlar ile sivil toplum kuruluşlarının yayınladığı standart ve rehberler taranmıştır. Yüz yüze görüşme aşamasında; bileşen üretim ve yapım standartları için üreticilerle, sistem tasarım standartları için sistem üreticisi firmalarıyla ve performans standartları için sistem üreticisi ve uygulayıcılarıyla görüşülmüştür. Çalışma, yukarıda verilen amaç ve kapsam doğrultusunda yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm belirlenen sorun ile başlamakta; amaç, kapsam yöntem ve hipotezin tarif edilmesi ile tamamlanmaktadır. İkinci bölümde; cephe sistemi, performans ve standartla ilgili yapılan kaynak tarama çalışmalarına yer verilmiştir. Cephe sistemi başlığında; tezin devamında yer alan diğer bölümlerin anlaşılır olabilmesi için cephe sistemi ile ilgili olan terimler tanımlanmıştır. Devamında tarihçe sunulmuş ve cephe sistemlerinin sınıflandırılması irdelenmiştir. Performans başlığında, performansın tanımı yapılmış; performans gereksinmeleri ve performans ölçütleri ele alınmıştır. Standart başlığında standart tipleri, ulusal ve uluslararası düzeyde standart hazırlayan kurum ve kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşları incelenmiştir. Üçüncü bölümde alüminyum giydirme cephe sistem bileşenleri, sistem tipleri ve alüminyum giydirme cephelerden beklenen performanslar ile ilgili literatür çalışmasına yer verilmiştir. Bu bölüm, sistem bileşenleri ve bileşen özelliklerinin sunulmasıyla başlamaktadır. Devamında sistem tipleri ve yapım yöntemine ilişkin bilgi verilmiş, sistem bileşenlerinin malzemesi ve üretim süreçleri açıklanmıştır. Alüminyum giydirme cephelerden beklenen performans gereksinmelerinin tanımlanması ile bu bölüm tamamlanmaktadır. Böylece standartlarının taranması gereken alüminyum giydirme cephe bileşenleri ve malzemeleri ile performans gereksinmeleri belirlenmiştir. Dördüncü bölümde literatürdeki mevcut standartların ortaya konulabilmesi için ulusal ve uluslararası standartlar ile sivil toplum kuruluşlarının yayınladığı standartlar taranmıştır. Standart taramasında Kuzey Amerika ve Kanada, Avrupa ve Asya-Pasifik olmak üzere coğrafi bölgeler esas alınmıştır. American Society for Testing and Materials, Standards Council of Canada, European Standards, International Organization for Standardization, German Institute for Standardization, British Standards Institution, Türk Standartları Enstitüsü, Singapore Standards ve Standards New Zealand standartları araştırılmıştır. Sivil toplum kuruluşları da bölgelerine göre araştırılmış ve yayınladıkları dokümanlar incelenmiştir. Sırasıyla alüminyum giydirme cephe bileşen üretim ve yapım standartları araştırılmış, devamında sistem tasarım ve performans standartları irdelenmiş ve elde edilen sonuçlar çizelgeler halinde ortaya konulmuştur. Beşinci bölümde Türkiye pazarında faaliyet gösteren firmalar ile yüz yüze görüşme yapılarak Türkiye'deki mevcut durum ortaya konmuştur. Alüminyum giydirme cephe sistemleri bileşen üretim ve yapım standartlarının mevcut durumunu ortaya koyabilmek için alüminyum, EPDM fitil, polyamid ısı bariyeri ve strüktürel silikon üreticisi firmalarla iletişime geçilmiştir. Alüminyum giydirme cephe sistem tasarım standartları için sistem üreticisi firmalarla, performans standartları için sistem üreticisi ve/veya uygulayıcısı firmalarla yüz yüze görüşme yapılmıştır. Yapılan görüşmelerde üretici firmalara üretim süreçleri ve bu süreçlerde kullandıkları standartlar, sistem üreticisi firmalarda tasarım ve performans için kullandıkları standartlar ve sistem uygulayıcısı firmalara performans için kullandıkları standartlar sorulmuştur. Elde edilen bilgiler çizelgeler halinde her bir firma için ayrı ayrı verilmiş, devamında bu çizelgeler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde; dördüncü bölüm ve beşinci bölümden elde edilen veriler derlenerek Türkiye'de yapılacak bir alüminyum giydirme cephe için bileşen üretim ve yapım, sistem tasarım ve sistem performans standartları için bir kontrol listesi önerilmiştir. Bu kontrol listesi çalışma kapsamında ele alınan her bir alüminyum giydirme cephe sistem bileşeni, sistem tasarım ve sistem performans standartları için ayrı ayrı verilmiştir. Son bölümde tez çalışmasının sonuçları ele alınmıştır. Tezin her bölümünde elde edilen sonuçlara yer verilmiş, ileriye yönelik öneriler sunulmuştur.