Mart 1328 (1912) tarihli Osmanlı piyade talimnamesi ışığında son dönem Osmanlı piyade eğitimi

CEBECİ, Fatih, 1328 Mart Tarihli Osmanlı Piyade Ta'limnamesi Işığında Son Dönem Osmanlı Piyade Eğitimi, Yüksek Lisans Tezi, Sivas, 2016. Osmanlı Devleti, 1299 yılında beylik döneminden devlet statüsüne geçmişş, 1 Kasım 1922 yılında da hukuken sona ermiştir. Bu 623 yıllık dönemde Osmanlı Devleti, denizlerde ve karada sayısız başarılar elde ederek üç kıtaya hakim olmuş, XIX. yüzyıla kadar dünyanın en büyük devletlerinden biri olmuştur. Denizlerdeki, Barbaros Hayrettin Paşa ve onun ekolunda yetişen Turgut Reis, Piyale, Kılıç Ali Paşaların mevcudiyetiyle devam eden üstünlük 17. yüzyıl başlarından itibaren gerilemeye başlamış, bundan sonraki süreçte bu üstünlük Avrupa ülkelerine geçmişştir. Dolayısıyla denizlerdeki bu üstünlüğün uzun süreli olmadığı, devletin daha çok kuruluş aşamasından 18. yüzyılın başlarına kadar ve hatta yıkılma dönemine kadar kara devleti olma özelliği gösterdiği anlaşılmaktadır. Avrupa ordularında yeni teknolojilerin kullanılması, Osmanlı ordusunun bu gelişmeleri takip edememesi ve 1683 yılında meydana gelen Viyana yenilgisiyle, artık ordu eski gücünü kaybetmeye başlamış, neticede devlet yönetimi bir takım askeri ıslahatlar yapmaya başlamıştır. Bu ıslahatlarda donanmadan çok kara ordularına ağırlık verilmiş, klasik ordu sisteminden kurtularak Avrupai tarzda modern ordular oluşturulmaya çalışılmıştır. Mart 1328 (1912) tarihli bir Osmanlı Piyade Ta'limnamesi'nin transkriptini yapıp değerlendirmesini yapmaya çalıştığımız bu tezde, çağdaş Osmanlı ordusu piyade eğitiminin, en küçük askeri birimden en büyük kıtalara kadar nasıl eğitildiği, ta'limleri, hareket tarzları vs. hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Asıl tez konumuza başlamadan önce, tezimizin giriş bölümünde, Osmanlı ordusunun tarihsel gelişimi ele alınmış, konunun daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacıyla bu bölümünde Osmanlı ordusu hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır. Buna göre klasik dönem Osmanlı ordusunda, kara kuvvetleri kısa ama öz bir şekilde açıklanmış yine Osmanlı donanması hakkında da kısa ama bu dönemi açıklayıcı bilgiler verilmiştir. Giriş bölümümüzün ikinci kısmında, değişik nedenler dolayısıyla Osmanlı askeri teşkilatındaki bozulmalar, bu bozulmaların akabinde III. Selim, II. Mahmut, Tanzimat döneminden sonra yapılan askeri yenilikler ve II. Abdülhamit dönemlerinde yapılan yenilikler anlatılmaya çalışılmıştır. Tezimizin birinci bölümünde Mart 1328 (1912) tarihli bir Osmanlı Piyade Ta'limnamesi'nin ışığında Osmanlı ordusunda silahlı ve silahsız talim ve terbiye sistemi, bu talim ve terbiyenin amacı ve usulü hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Ayrıca bu bölümde, Mesafeyi belirten kumandalar ve diğer komutlar, sancak ve kılıç hareketlerine değinilmiştir. Tezimizin ikinci bölümünde, Osmanlı ordusunda kıt'aların eğitimi; özellikle bölük talimi ayrıntılı bir şekilde işlenmiş, tabur talimi, alay ve liva taliminin nasıl olduğu anlatılmıştır. Üçüncü kısımda Osmanlı ordusunda muharebe sistemi ele alınmış; orduda muharebe, muharebede taarruz, muharebe tarzları, muharebede müdafaa, kıtaların muharebeleri gibi konular detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Tezimizin dördüncü bölümünde, Osmanlı ordusunda yoklama nizamları ve resmi geçitler konusuna değinilmiş; yoklama nizamları ve resmi geçitler, resmi tazimler, müzik aletlerinin taşınması, işaret değneğinin kullanılması, trompet ve borazanlar ile mızıkanın mevkileri ve hareket tarzı, boru işaretleri gibi konular hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Tezimizin beşinci ve son bölümünde ise Mart 1328 (1912) tarihli bir Osmanlı Piyade Ta'limnamesi'nin transkripti yer almaktadır.