turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
18. yüzyılın ilk yarısında Türk-İsveç ilişkileri ve Mehmed Said Efendi'nin İsveç elçiliği (1732-1733)

Tarih boyunca devletlerin siyasi olarak varlıklarını devam ettirmesinde diş ilişkiler ve diplomasi çok gerekli bir unsur olmuştur. Devletler arası ilişkiler ve devletin çıkarlarının korunması için, komşu veya yalan coğrafyada bulunan devletlerdeki her türlü durumun ve gelişmelerin takip edilmesinde diplomasi önemli bir faktördür. Osmanlı Devleti 18. yüzyılın sonlanna kadar bunu çeşitli ülkelere gönderdiği elçilerle sağlamaya çalışmıştır. 1699 Karlofça anlaşması sonrası, Osmanlı Devleti'nin önemli toprak kaybına uğraması ve sonraki yıllarda hala Rusya ve Avusturya Devletleri'nin tehdidi altında bulunması, siyasi ve askeri yönden Kuzey ve Doğu Avrupa'da kendisine müttefik bulmayı zorunlu bırakmıştı. Rusya ile çekişme içinde olan İsveç, Osmanlı'nın aradığı müttefik olmuş ve 18. yüzyıl boyunca özellikle ilk döneminde askeri, siyasi ve ticari yönden Osmanlı Devleti'nin yanında yer ahp, güç birliği oluşturulmuştur. Mehmed Said Efendi'nin 1732 yılında İsveç'e elçi olarak girmesindeki görünür neden XII. Şarl'ın aldığı borçlan tahsil etmek olsa da asıl amaç İsveç ile Rusya'nın yakınlaşmasını engellemek ve Osmanlı-İsveç müttefikliğini devam ettirmektir. Elçinin bunda başarılı olduğunu, elçiliğini takip eden beş on yıl içersinde İsveç ile Osmanlı Devleti'nin 1737'de Ticaret Anlaşması ve 1740'da İttifak Anlaşması yapmalarından anlıyoruz. Bu tez, 18. yüzyıldaki Türk-İsveç ilişkileri çerçevesinde Mehmed Said Efendi'nin İsveç elçiliği ve bu elçilikle ilgili yazmış olduğu sefaretname ve burada anlattığı İsveç'e yolculuğu, İsveç'teki diplomatik ve diğer faaliyetleri, sosyo-kültürel olarak İsveç ve Baltık Bölgesi hakkında vermiş olduğu bilgilerin detaylı bir incelemesidir. VI
Osmanlı İmparatorluğu'nda Miskinler: Üsküdar Miskinler Tekkesi'nin sosyal ve iktisadi etkileri

İnsana dair bilinen en eski hastalıklardan biri olan cüzam göç, savaş ve ticaret gibi nüfus sirkülasyonlarıyla çok geniş bir coğrafyadaki insan topluluklarını etkilemiştir. Yüz ve vücutta yol açtığı deformasyonların korkutuculuğu ve tedavi yollarının bilinmeyişi sebebiyle cüzam uzun bir tarihsel süreç boyunca tıbbın konusu olarak değil dinsel imgelemin negatif anlamlarla yüklü parçası olarak değerlendirilmiştir. Antik çağdan itibaren günahkar olarak damgalanan cüzamlılar sağlıklı insan topluluklarının dışında yaşamaya mahkum edilerek ekonomik ve sosyal anlamda çaresiz bırakılmışlardır. Tarihin ilk 'ötekileri' olarak adlandırabileceğimiz cüzamlılar hastalığın doruk noktasına ulaştığı Ortaçağ Avrupası'nda lanetli olarak damgalanarak toplumsal öfke ve lincin öznesi olmuşlardır. Bu çalışma tarihin en korkulan hastalıklarından biri olarak toplumsal hafızada derin izler bırakan cüzamın tarihsel süreç boyunca izlediği yolu takip ederek cüzamlının Osmanlı dönemindeki sosyo-ekonomik portresini çıkarma amacı taşımaktadır. Toplumsal dinamiklerin, sosyal hiyerarşinin ve iktisadi yapılanmanın oluşmasındaki en etkili faktörlerden biri olan dinlerin hastalıklara ve dezavantajlı gruplara ilişkin tavrı bu kesimlere yönelik toplumsal algının oluşmasındaki en önemli aktörlerden biridir. Bu yüzden Osmanlıdaki cüzamlı algısını daha net ortaya koyabilmek ve sağlıklı bir karşılaştırma yapabilmek için dinlerin cüzamlıya bakışı bu çalışmanın kapsamı içine alınmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nda cüzamlılar dini referanslara atfen miskin olarak anılmışlar ve genel halk sağlığını tehdit ettikleri gerekçesiyle Miskinhane denilen yerlerde tecrit edilmişlerdir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ndeki belgelerin ışığında incelediğimiz bu miskinhanelerin kuruluş süreçleri, yönetim biçimleri ve iktisadi kaynaklarını yaratma biçimleri söz konusu portrenin çıkartılmasındaki asıl izleği oluşturmuşlardır.
Sadrazam Bayram Paşa ve icraatları

Bu çalışmada tarihi seyir açısından önemli ve Osmanlı Devleti açısından hayli sıkıntılı bir dönemini ele aldık. Burada 17. Yüzyılın ilk yarısında yaşamış ve Sultan IV. Murad'ın sadrazamı olan Bayram Paşa'nın hayatı, icraatları ve yaptırdığı eserler hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmamızda temel kaynak olarak kronikler, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nden elde ettiğimiz belgeler kullanılarak, literatürde bulunan diğer çalışmalar ile desteklenmiştir. Bu malzemeler ile hem Bayram Paşa'nın şahsı, hem devlet işlerindeki tutumu ve devrin siyasi, sosyal ve iktisadi durumları paylaşılmıştır. En son paşanın Anadolu'nun muhtelif yerlerinde yaptırdığı eserlere yer verilmiştir.
Osmanlı bürokrasisinde yazı

Jüri : Prof. Dr. Asri ÇUBUKÇU Prof. Dr. Naci OKÇU Prof. Dr. Süleyman TÜLÜCÜ Prof. Dr. Ayşe ÜSTÜN Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir YILMAZ Osmanlı Devlet teşkilatının yapısı ile ilgili birim ve büro amirleri ve fonksiyonları tanıtıldıktan sonra, İslam devletleri ve Türk-İslam devletlerindeki Divan teşkilatı üzerinde durularak tarihi gelişimi ve yazı ile münasebetine temas edildi. Osmanlı Devleti idari yapısının en üst bürokratları kronolojik olarak tanıtıldı. Ayrıca, varsa hatla ilgileri üzerinde duruldu. Yazının estetik ve tarihi seyri anlatılarak, Osmanlı bürokrasisindeki inşa ve kitabeti vurgulandı. Resmi bir belgenin hazırlanışı ilgili büroları itibariyle açıklandı. Yazının çeşitleri sayılarak Osmanlı divanından ve diğer teşkilat ve bu yapıya bağlı olan birimlerdeki yazı tanıtıldı. Bu yazı çeşitlerinin inkişaf ve tekamül devreleri, kronolojik örnekler verilerek, ortaya kondu. Yazı ile ilgili bütün gereklere örnekleriyle beraber değinildi.
213 numaralı Urfa şer'iyye sicilinin (H. 1290-1292/m.1873-1875) 1-174 sayfaları arası transkripsiyon ve değerlendirmesi

Bu çalışma ile 213 Numaralı Urfa Şer iyye sicilinin (H.1290-1292/M. 1873 -1875) 1-174 sayfaları arası transkripsiyonu ve değerlendirmesi yapılmaya çalışılmıştır. Bu kadı defteri Urfa'nın hususi olarak 1873- 1875 yılları arasındaki davaları ihtiva eder. Bu belgelerde Urfa'nın mahkemeleri, sosyal hayatı, ticari hayatı ve dini hayatı incelenmeye çalışılmıştır. Ancak her ne kadar defterde geçen davalar Urfa'da geçen üç yılı kapsar ise de parça bütünün numunesi olması hasebiyle incelenen bu şer iyye sicili genel olarak Osmanlı'nın diğer bölgeleri hakkında da bilgi vermektedir. Şer iyye mahkemelerinin yetki genişliği sebebiyle birçok farklı konuda davaların olduğu görülmektedir. Kadı kayıtlarındaki davalardan birkaç örnek verilmesi uygun olacaktır. Mihr davalarında, nikah akdi yapılırken erkeğin kadına vadettiği mihri ödememesi durumunda kadın mahkemeye başvurarak mihrinin verilmesini talep ederdi. Mihr, İslam'ın kadına vermiş olduğu kadını korumaya yönelik bir haktır. Şer i kanunlar esas alındığı için kadın hakları yasal olarak koruma altındaydı. Gayr-ı müslim davalarına bakacak olursak; bu davalarda gayrimüslimler Müslümanlarla ve kendi aralarında yaptığı ticaret veya diğer ilişkilerde anlaşmazlık durumunda şer i mahkemelere başvurdukları görülmektedir. Bu olay gayr-ı Müslimlerin şer i mahkemelere olan güvenini gösterir. Defterde geçen başka bir kayıt türü de mülk satışı ile ilgilidir. Bu kayıtlarda mahkemelerin noter görevini üstlendiği görülmüştür. Kaza ve sancaklardaki resmi işlemler, genel olarak şer iyye mahkemelerinde görülürdü. Bu mahkemelerin başkanı da kadı idi. Bu çalışma sonucunda davalara konu olmuş Urfa'nın mahalle, köy ve kazalarında yaşayan insanların sosyal, ekonomik ve dini hayatları hakkında bilgiler tespit edilmiştir. Mahalle sakinleri olan Müslümanların kendi aralarındaki komşuluk bağlarının güçlü olduğu ve gayrimüslimlerle inanç farklılığından kaynaklı problemlerin olmadığı görülmektedir. Bunun yanında Bir Osmanlı şehri olan Urfa'nın kaza, köy, nahiye ve mahallelerindeki mimari yapılar olan cami, çarşı-pazar, han, hamam, dükkan ve evleri hakkında bilgi edinilmiştir. Ayrıca Osmanlı Devleti'nin hukuk sisteminde, zimmi tebaanın ikinci sınıf vatandaş muamelesi görmediği, hukukun herkes için geçerli olduğu ve isteyen herkesin mahkemeye başvurabildiği söylenebilir.
72 Numaralı Mühimme Defteri, H. 2002-1003, vr.231-473, inceleme-metin

Divan-ı Hümayun Osmanlı Devleti merkez teşkilatının en mühim müessesesi idi ve devletin siyasi, askeri, mali isleriyle meşgul olur, her türlü dava ve şikayetlere bakardı. Divan-ı Hümayun'da alınan kararlar, ferman, berat ve hükümlerin nakil kısmı Divan-ı Hümayun sicilleri olarak da bilinen mühimme defterlerine kaydedilirdi. Özellikle padişaha ait belgelerden birisi olan 'ferman' sefer açılması, asker sevki, vergi, vs. devlet islerine dair, doğrudan doğruya Divan-ı Hümayun'un kararı ve padişahın emri üzerine hazırlanıp ilgili şahıslara gönderilirdi. Konumuz olan mühimme defterleri Divan-ı Hümayun kalemlerinden Beylikçi veya Divan Kalemi diye adlandırılan kalem dairesinde 'mühimmenüvisan' denilen katipler tarafından kaleme alınır ve hıfzedilirdi. Kaleme alınan bu mühimme defterlerindeki hükümlerin üstlerinde, hükümlerin nasıl meydana geldiği, ne gibi muamele gördüğü veya cevabın mahiyeti ile ilgili olan ve zamanla, belki de Reisü'l-küttab'ın yönlendirmesine göre değişiklik gösteren çeşitli kayıtlar mevcuttur. Bu kayıtlar Osmanlı bürokrasisi bakımından olduğu kadar diplomatiği açısından da ehemmiyet arz etmektedir. Transkripsiyon ve değerlendirmesini yaptığımız 72 numaralı Mühimme Defteri, III. Murad (1594 1595) dönemine ait olup, H.(1003)/M.(1595) yılını ihtiva etmektedir. Bu defterin ağırlıklı konusunu Avusturya seferleri oluşturmaktadır. Çalışmada, Divan-ı Hümayun, Mühimme Defterleri ve III. Murad devri olayları hakkında genel bilgiler verilmiştir. Ayrıca incelediğimiz defterin şekil ve özellikleri, transkripsiyon ve değerlendirilmesi de bulunmaktadır. Çalışmanın sonuna indeks ilave edilmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu, vak'anüvis ve toplumsal cinsiyet:Tarih-i Na'ima ve Tarih-i Cevdet

Tarihten kastedilen bugünün dünyasında tarihyazımıdır. Tarih etimolojik, ontolojik, epistemolojik ve metodolojik olarak geçmişşin kendisini karşılamamaktadır. Ayrıca tarihsel gerçeklik dil üzerinden kurgulanmaya çalışılan bir alandır. O yüzden tarihyazımı, çok önemli bir saha olduğu gibi aynı zamanda çok problemli bir alandır. Bu çalışmada tarih yazımı gibi sorunlu sahada mevcut olan sorunlardan birine ışık tutulmaya çalışılacaktır. Tarihyazımında üzerinde durulacak bu sorunsal toplumsal cinsiyettir. Toplumsal cinsiyet, özellikle eski dünyaya ait tarih yazımında derinleşmiş bir sorundur. Bahsi geçen coğrafyada gerek iktidarın cinsiyetinden gerek de bürokrasinin cinsiyetinden dolayı tarihyazıcılarının önemli çoğunluğu erkektir. Genel olarak siyasal yapıların patrimonyal veya ataerkil olmasıyla yazın dünyasının erkek egemen olması arasında doğru orantı vardır. O yüzden eril tahakküm, söylem ve eylem olarak, eski dünya kıtalarındaki gerek tarih yazıcılarında gerek de eserlerin içeriklerinde kronikleşmiş şekilde belirgindir. İşin ilginç bir boyutu da bu eril tahakkümden cinsiyetlerin hepsi ister istemez her alanda zarar görmektedir. İşte bu tez çalışmasında eski dünya imparatorluklarından biri olan Osmanlı İmparatorluğu'na ait tarih yazımı örneklerinde toplumsal cinsiyet sorunsalı irdelenecektir. Bu yüzden bu çalışmada çeşitli ölçütler dikkate alınarak üzerinde durulması düşünülen Osmanlı tarih yazımı türü ise vekayi-nüvislik ya da vak'anüvisliktir. Vak'anünislik, Şehnamenüvislikten sonra XVIII. yüzyılda Divan-ı Hümayün dairesinde ihdas olunan bir memuriyet olmasının yanında aynı zamanda imparatorluğa ait bir tarih yazıcılığı örneğiydi. Günümüz düşünce yapısındaki gibi olmasa da o zamanın siyasal ve kültürel bağlamında resmi bir tarih yazıcılığı örneğiydi. Aynı zamanda işleyiş olarak, bazı kesintilere uğrasa da sürekliliği de olan bir Osmanlı tarih yazımı örneğidir. Bu çalışmada XVIII. Yüzyıl vak'anüvislerinden Halepli Naima Mustafa Efendi'nin Tarih-i Naima adlı eseriyle XIX. Yüzyıl vak'anüvislerinden Ahmet Cevdet Paşa'nın Tarih-i Cevdet adlı eseri arasında iki tarihsel dönemli iki olgulu bir sorunsala dayanan metinsel bir karşılaştırma yapılacaktır. XVIII. Yüzyıl ile XIX. Yüzyıl iki dönem, geleneksellik ve modernizm iki olgu ve irdelenecek mevcut sorunsal da toplumsal cinsiyettir.
Pertevniyal Valide Sultan'ın hayatı, hayır işleri ve Aksaray'daki külliyesi

Osmanlı Devlet'inde padişah hanımları sahip oldukları gelirleri, toplumu yararına olan hayri hizmetlerde kullanmışlardır. Bu tezin amacı da, Sultan II. Mahmut'un eşi, Sultan Abdülaziz'in annesi Pertevniyal Valide Sultan'ın hayatı, hayır hizmetleri, Aksaray'daki külliyesini çalışmak olmuştur. Özellikle külliyede çalışan görevliler, aldıkları ücretler ile külliyeye gelir sağlayan akarlar hakkında bilgi verilmeye çalışılmış ve Pertevniyal Valide Sultan'ın vakıf ve hayır hizmetleri tespit edilmiştir.
1261/1845 Tarihli Temettu'at Defterlerine göre Kütahya Livası Dağardı Kazasının Döğrek, Balı, Karaşehir, Aydınlar Ve Çıvgalar, köylerinin sosyal Ve iktisadi yapısı

Osmanlı Devletinde Tanzimat'ın ilanıyla birlikte vergi sisteminde önemli değişiklikler yapılmıştır. Bazı vergiler kaldırılarak herkesin ödeme gücüne göre temettü vergisi konulmuştur. Kaydedildiği defterlere de Temettu'at Defterleri denilmiştir. Bu defterler günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır. Temmettu'at Defterleri vergiye tabi olarak, hayvan, kira gelirleri ile meslek ve sanat gelirlerinin kaydedilmesiyle oluşmuştur. Temettu'at Defterlerinde dönemin nüfusunu, bölgenin ticari durumunu, iktisadi yapısını, arazisini ve zirai üretimini, hayvan dağılımını ailelerin gelir ve refah seviyesi ile sanat ve üretimi gibi pek çok konuda bilgi bulmak mümkündür. Yüksek lisans tez çalışması olarak bu defterlerden, Kütahya Sancağına tabi Dağardı Kazasına tabi aşağıdaki köylerin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yapılmıştır. ML. VRD. TMT. 07642 Aydınlar KöyüML. VRD. TMT 07647 Balı KöyüML. VRD. TMT 07643 Çıvgalar KöyüML. VRD. TMT 07639 Döğrek KöyüML. VRD. TMT 07644 Karaşehir Köyü
1844-1845 yılı temettuat defterlerine göre Alaşehir kazası'nın sosyo-ekonomik ve demografik yapısı

İ1844- 1845 Yılı Temettuat Defterlerine Göre Alaşehir Kazasının Sosyo-Ekonomik ve Demografik Yapısı ? başlıklı çalışmamız, Başbakanlık Osmanlı Arşivinde Maliye-i Varidat Muhasebe Bölümünde yer alan, 1844- 1845 yılında yapılan temettuat tahrirleri esnasında hazırlanan 1403, 1409, 1412, 1414, 1418, 1423, 1425, 1427, 1430, 1431, 1432, 1434, 1435, 1438, 1441, 1446, 1455, 1459, 1460, 1462, 1465 numaralı Alaşehir kazası temettuat defterlerine dayanmaktadır. Söz konusu tahrirler, Tanzimat Döneminde yapılan mali düzenlemeler içinde önemli bir yere sahiptir. Tahrirlerin amacı, vergilerin daha düzenli ve adil bir şekilde toplanmasıdır. Bu amaçla halkın servet ve gelirine göre vergi talep edilmesi kararlaştırılmıştır. Halkın mali gücüne göre vergi tespit edilebilmesi amacıyla, Anadolu ve Balkanlar'daki şehir, kasaba ve köylerde yaşayan halkın emlak, arazi, hayvan sayımları yapılmış ve bunların gelirleri tespit edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin genelinde yapılan bu sayımlar, Osmanlı toplumunun sosyo-ekonomik ve demografik yapısı hakkında bilgiler vermektedir. Çalışmamızda, Alaşehir kazasının 1844- 1845 yılı sosyo-ekonomik ve demografik yapısını temettuat defterleri ışığında inceleyerek, değerlendirmeler yapmaya çalıştık. Bu sayede 1844- 1845 yılında kazanın nüfusu, arazileri, hayvan cinsleri ve sayıları, yörede kullanılan aile-şahıs adları ve lakapları, halkın meslekleri ve bu mesleklerden elde edilen bir yıllık kazançlar, kazada yetiştirilen ürünler, devlete ödenen vergiler tespit edilmiş olup, elde edilen sayısal veriler tablolar halinde gösterilmiştir. Çalışmamızda Alaşehir kazasının merkezinde yer alan mahalleler incelenmiştir. Yapılan bu incelemelerle Alaşehir'in sahip olduğu sosyo-ekonomik, kültürel, demografik özellikleri ortaya koymaya, Tanzimat Fermanın ilanı ile başlayan ekonomik ve mali alandaki düzenlemeleri, Alaşehir ölçeğinde izlemeye çalıştık.
Orta Çağda Samsun Limanı

Karadeniz Bölgesi tarih boyunca farklı toplumların ve kültürlerin etkisinde kalmış bir bölgedir. Karadeniz'in önemli kentlerinden biri olan Samsun da bu çeşitliliğin izlerini taşımıştır. Bu bakımından önemli bir araştırma konusudur. Eski Çağlardan Orta Çağa kadar burada ticaretle uğraşan topluluklar izlerini bırakmışlardır. Bu durum toplulukların şehre verdikleri adlardan anlaşılmaktadır. Öyle ki, Bizans'ın Amisos'u Ceneviz'in Simisso'su olurken, Türkler Samsun demişlerdir. Ayrıca tüm bu topluluklar için kentin taşıdığı ekonomik değer, onların nerelere yerleştiklerinden de anlaşılabilmiştir. Orta Çağda Samsun liman ticaretinde Bizans, Türkiye Selçuklu Devleti, Trabzon Rum Devleti, İtalyan devletleri, Türkmen Beylikleri ve Osmanlılar gibi büyük güçler hüküm sahibi olmaya çalışmışlardır. Limanda ithalatı ve ihracatı yapılan ürünler ise ekonomik ve stratejik değere sahip olmakla birlikte, dönemin devletlerinin özellikle temel ihtiyaçlarını karşılar nitelikte olmuştur. Ticaretin Karadeniz Bölgesi'ne kaymasında ve uluslararası nitelik kazanmasında, Türk yerleşimi ile birlikte yolların daha güvenli hale gelmesi etkili bir faktör olmuştur. Tüccar sınıfını oluşturan halklar ise Venedik ve Ceneviz tacirleri, Bizans tebaası Rumlar, Selçuklu tacirleri, Kuzey Karadeniz liman kentlerinden gelen tacirler, Arap tacirleri gibi unsurlar olmuştur. Yörede yapılan ticaretin uluslararası olduğu ve Anadolu'nun XIII. XIV. yüzyıllarda ulaştığı zenginlik kaynaklara da yansımıştır. İtalyan denizci toplumlar Karadeniz dolayısıyla Samsun'da etkilerini artırmaya devam ederken, Selçuklular da bu ticarete katılmanın önemini fark ederek, buna uygun politikalar geliştirmişlerdir. Bununla birlikte tarihsel süreçte meydana gelen siyasi sarsıntılar ve sonuçları ticareti olumsuz etkilese de, Samsun limanı XV. yüzyılın ilk yarısına kadar önemini korumaya devam etmiştir. Bu dönemden sonra ise ticari faaliyetler devam etmekle birlikte, takip edilen siyasi ve ekonomik politikalar neticesinde, tüccar gruplarının sayısı azalmaya başlamış ve limanın ticaret gelirlerinde azalma olmuştur. Osmanlı hakimiyeti döneminde Karadeniz bir Türk gölü şekline bürünmüştür.
1736-1743 ittifak sürecinde Osmanlı - İsveç ilişkileri

Tezimiz Osmanlı ? İsveç ilişkilerini ilk dönemlerinden başlayarak ele almakla birlikte esas olarak 1736- 1743 yılları arasında yaşanan gelişmelere odaklanmaktadır. Bu çerçevede 1737 Osmanlı ? İsveç ticaret ve 1739 savunma ittifakı anlaşmaları; XVIII. yüzyıl Avrupa'sında yaşanan önemli değişimler, XII. Karl sonrası İsveç politik yaşamında meydana gelen kritik gelişmeler ve 1736- 1739 Osmanlı ? Avusturya ve Rusya savaşının Osmanlı Devleti dış politikasına etkileri üzerinden ele alınmıştır. Bu sebeple çalışmamızda Osmanlı arşiv kaynaklarından yabancı yayınlara kadar geniş bir kaynak malzemesi kullanılmaya çalışılmıştır.
9. Niğde şer'iyye sicil defteri transkripsiyon ve değerlendirme (235-282 sayfalar) (H.1308 / M.1891)

9 Numaralı Niğde Şer'iyye Sicil Defteri'nin Transkripsiyonunu yaptığımız kısım H. 1308 -1309 (M.1891-1892) tarihleri arasını kapsamaktadır. Bu tarihler arası Niğde Sancağı 'nm Şer'i Mahkemesine intikal eden çeşitli davalarla ilgili olarak Kadı'nın kararları, herhangi bir hadisenin, şehadetin, bir ikrarın, bir hibenin, resmiyete bağlanması istenen bir hususun müracaat üzerine Kadı tarafından yapılan kayıtları ihtiva eden i'lam ve hüccetlerden meydana gelmektedir. 9 Numaralı Niğde Şer'iyye Sicil Defterinde incelediğimiz belgeler milliyetlere göre değerlendirilmiştir. Bu davaların tasnifleri ise şu şekildedir; etnik yapıya göre tasnifi, Müslümanlarla ilgili davalar, Rumlarla ilgili davalar, Ermenilerle ilgili davalar, Protestanlarla ilgili davalar. Gayrimüslimlerin dava sayıları Müslümanlara oranla daha fazladır. Bu gay-ri müslim tebaa içinde ise en fazla dava sayısı Rum milletine aittir. Konu itibariyle ise ağırlıkta olan davalar, miras paylaşımı ile vekalettir.
More than mere polemic: The adventure of the Risalah-i Husniyah in The Safavid, Ottoman and Indian lands

Bu çalışma, Safeviler döneminde muhtemelen 16. yüzyılda, İran'ın Sünnilikten Şiiliğe doğru mezhepsel dönüşümü tecrübe ettiği bir dönemde, Farsça olarak kaleme alınmış, Risale-i Hüsniye adıyla meşhur bir Şii polemik eserin tarihsel sergüzeştini konu edinmektedir. Sünni İslama reddiye mahiyetinde yazılmış bu eserin, Şii İslamın temel inanç esaslarının geniş halk kitlesi arasında yaygınlık kazanmasında ve yeni bir Şii kimliğinin inşasında oynadığı rolün incelenmesi mevcut çalışmanın başlıca hedefleri arasında yer almaktadır. Ayrıca risalenin sergüzeştinde önemli bir aşamayı temsil eden 19. yüzyılda Osmanlı Türkçesi ve Urducaya çevrilmesi ve bu dillerde Osmanlı'nın muhtelif vilayetlerinde ve Hindistan'da tedavül etmesi hususuna da bu çalışmada geniş yer verilmekte olup bilhassa Osmanlının son döneminde risalenin halk arasında yayılmasına karşı gösterilen siyasi ve dini tepkiye etraflıca değinilmektedir. Son olarak, Risale-i Hüsniye'nin, modern Türkiye tarihindeki hikayesine yer verilmekte ve bu Şii polemik eserin Osmanlı son döneminde maruz kaldığı onca sansür ve kovuşturmaya rağmen günümüzde Alevi yazılı kaynakları arasında önemli bir yere sahip olduğu ve Alevi kimliğinin ve popüler inancının önemli bir parçası haline geldiği savunulmaktadır. Tüm bunlarla birlikte, dini polemik metinlerin, tıpkı bireylerde olduğu gibi, kendilerine has birer serüvenlerinin ve biyografilerinin olduğu ve muhtevaları kadar sergüzeştlerinin de tarihsel araştırmayı hakettiği, çoğu zaman kendini tekrarlayan muhtevalarına rağmen farklı tarihsel zaman ve zeminde te'lif, tercüme ve tedavül edişlerinin dönemlerin değişen dini ve politik atmosferlerini anlamımızda önemli katkı sağlayabileceğine olan vurgu ve bunun Risale-i Hüsniye üzerinden tatbiki bu çalışmanın başlıca katkıları arasında sayılabilir.
75 numaralı Mühimme Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (s. 172-331)

Osmanlı Devleti'nde Orhan Bey zamanından beri var olduğu bilinen Divan-ı Hümayun; Osmanlı Devleti'nin siyasi, askeri, iktisadi, hukuki ve sosyal işlerinin görüşülerek karara bağlandığı en önemli kurumlardan birisidir. Divan-ı Hümayun'da çıkan hükümlerin suretlerinin tutulduğu defterlere, Mühimme Defterleri adı verilmektedir. Mühimme defterleri Osmanlı Devleti'nin siyasi, askeri, hukuki ve örfi alanlarında önemli bilgiler vermesi açısından son derece önemlidir. Çalışmanın konusu 75 numaralı Mühimme Defteri olup, XVII. yüzyıl başlarında, Sultan I. Ahmed döneminde meydana gelen olayları içermektedir. Defterin içeriğini oluşturan konular; eşkiyalık olayları, İstanbul'a gönderilen zahire hususu, vakıf mallarının tamiri, kale ve palanga yapımı ve tamiri gibi konulardır. Bu defterler sayesinde ülkenin hemen hemen her tarafında görülen eşkiyalık olayları kolayca takip edilebilir. Bunun yanında İstanbul'a gönderilecek zahirenin nerelerden tedarik edildiği ve hangi limanlardan gönderildiği görülebilmektedir. Çalışmamızda 75 numaralı Mühimme Defterinin transkripsiyonu, şekil ve muhteva yönünden incelenmesi yanında, genel olarak Divan-ı Hümayun ve Mühimme Defterleri ve sultan I. Ahmed devri olayları hakkında bilgiler de verilmiştir.
Osmanlı silah sanayii'nde modernleşme çabaları (1839-1876)

19. yüzyılın başlarından itibaren buhar gücünün taşımacılık ve imalat sektöründe rüzgar, su, kol ve hayvan gücünün yerini alması, önce Avrupa'yı daha sonra tüm Dünya'yı derinden etkilemiştir. 20. yüzyılda batılı güçlerin dünyanın geri kalanı üzerinde kurdukları siyasi, ekonomik ve askeri tahakküm büyük oranda bu dönüşümün neticesinde mümkün olmuştur. Olumlu veya olumsuz yönleriyle Osmanlı Devleti de bu süreçten etkilenen devletlerden biridir. Bu doktora tezi, Osmanlı Devleti'nin Sanayi Devrimi sonrası gelişen silah teknolojilerinden nasıl etkilendiğini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Buhar gücüyle işleyen fabrikalarda üretilen menzil ve tahrip gücü yüksek konvansiyonel silahların ilk örnekleri 1830'larda yapılmaya başlansa da, askeri alanda çığır açan daha gelişmiş modelleri ancak aynı yüzyılın ortalarında geliştirilmeye başlamıştır. 20. yüzyıl tarihçileri tarafından Osmanlı Tarihi içerisinde Tanzimat Devri olarak adlandırılan 1839- 1876 yılları arası dönem, gerek Avrupa'da, gerekse Osmanlı Devleti'nde silah sanayii alanındaki değişimi incelemek ve irdelemek için en elverişli zaman dilimidir.