İstanbul müze ve kütüphanelerinde bulunan 16. yy. Şiraz üslubuna ait tezhipli elyazması eserlerin incelenmesi

'İstanbul müze ve kütüphanelerinde bulunan on altıncı yüzyıl Şiraz üslubuna ait tezhipli el yazması eserlerin incelenmesi' konulu tez çalışması üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun önemi, niteliği, araştırma yöntemleri ve kullanılan görsel malzeme hakkında bilgi verilmiştir. Tezin birinci bölümünde on altıncı yüzyıl Safevi Devleti üç alt başlık halinde sunulmuştur. İlk olarak dönemin siyasi ve dini hayatı Safevi Devleti'nin doğuşu, Şah İsmail dönemi, I. Tahmasb, II. İsmail ve Muhammed Hüdabende dönemi, I. Abbas dönemi olmak üzere açıklanmıştır. Bir sonraki alt başlıkta on altıncı yüzyıl Safevi döneminin kültür, ilim ve sanat hayatı hakkında bilgi verilmiştir. Sanat hayatı anlatılırken dönemin sanat merkezleri Tebriz, Kazvin ve İsfahan ekolleri; hat, tezhip, minyatür ve katı' sanatlarının ayırt edici özellikleri ve dönemin müzehhip, musavvir, hattatları ile birlikte açıklanmıştır. Üçüncü alt başlıkta ise Safevi - Osmanlı etkileşimi neden-sonuç ilişkisi içerisinde anlatılarak, dönemin el yazma eserlerinin hangi yollarla ve sebeplerle Osmanlı topraklarına, dolayısıyla İstanbul müze ve kütüphanelerine geldiği anlatılmıştır. Tezin ikinci bölümünde Şiraz ve Şiraz üslubu alt başlıklar halinde sunulmuştur. İlk alt başlıkta Şiraz'ın tarihçesine yer verilmiştir. Daha sonra Şiraz'da Safeviler öncesi Şiraz üslupları İncu, Muzafferi, Timuri, Akkoyunlu ve Karakoyunlu Türkmenleri dönemleri olarak ele alınmıştır. Bu dönemlerin birbirlerine ve on altıncı yüzyıl Şiraz üslubuna kitap sanatları bakımından etkileri açıklanmıştır. İkinci bölümün son alt başlığında on altıncı yüzyıl Şiraz üslubu, Şiraz el yazmalarının genel özellikleri ve diğer kitap sanatları bakımından ayırt edici özellikleri de açıklanarak anlatılmıştır. Tezhip sanatında on altıncı yüzyıl Şiraz üslubuna gelindiğinde, el yazmaları kullanılan malzeme, tasarım ve sayfa düzeni, olmak üzere zahriye, serlevha, hatime, sure başları, duraklar, mushaf gülleri göz önünde bulundurularak açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ilk olarak on altıncı yüzyıl Şiraz üslubunun motif, tasarım, sayfa düzeni bakımından tüm özelliklerini taşıdığı düşünülen TSMK K.103 no'lu Mushaf'a ait tüm tezhipli sayfaların çizimleri yapılmış ve bu çizimlerin renk, kompozisyon, motif bakımından analizleri yapılmıştır. Üçüncü bölümün ikinci alt başlığında TSMK, İEMK, İÜNEK, SYEK'de Şiraz'da üretildiği düşünülen edebi ve dini eserler tasnif edilerek zahriye sayfası, serlevha, ünvan sayfası, surebaşı tezhipleri, falname ve ketebe sayfalarından örnekler verilerek, varak numaralarıyla birlikte görsel malzeme olarak eklenmiştir. Üçüncü bölümün son alt başlığında ise TSMK K.103 no'lu Mushaf'ta tespit edilen Şiraz üslubuna ait motiflerin çizimleri halkar, negatif ve klasik yöntem olmak üzere sınıflandırılarak teze eklenmiştir. Değerlendirme ve sonuç, kaynakça, dizin, ayrıca resim, çizim, tablo ve harita gibi görsel malzemelere ait liste ise ekler bölümünde tezin sonunda yer almaktadır. Ayrıca tez çalışmasına dahil olan ve Şiraz üslubunun renk, motif, kompozisyon ve üslup açısından uygulaması olan iki tezhip çalışması ekler bölümünün sonunda fotoğrafları, çizimleri ve analizleri ile eser raporu başlığı altında bulunmaktadır.