Cross country analysis of international trade structure of Turkey in automotive parts industry

Dünya ekonomilerindeki küreselleşmeden once uluslararası ticaretin yapısı genel olarak farklı ülkeler arasındaki farklı endüstrilerin ürettikleri homojen malları kendi aralarında ihraç ve ithal etmelerine dayalı tıpkı otomotiv endüstrisi ile tarım endüstrisi arasındaki ticaret gibi endüstriler arası ticaret geçerliydi. Küreselleşmenin ilk aşamalarında bu endüstriler arası ticaret bir ülkedeki nihai ürün sektörü ve diğer ülkedeki ara malı sektörünün birbiriyle aynı endüstri içindeki ticareti, tıpkı aynı ana sanayi içerisinde bulunan otomotiv ürünleri endüstrisi ve oto yan sanayii arasındaki ticaret gibi genişledi. Günümüz ekonomilerinde küreselleşme uluslararası ticarete, uluslarası ticaretin yapısının endüstri içi ticaretten ticaretin farkıl ülkelere ait aynı endüstriler arasında yapıldığı endüstriler arası ticarete kaydıran bir katkıda bulundu Endüstri içi ticaret ya da diğer adıyla üretimin parçalanması, farklılaştırılmış üretim süreçlerinin dünya üzerinde en çok kar getiren yerlerde üretim yapılmak üzere üretimin farklı aşamalara ayrılmasıdır. Üretimin parçalanması üretimin dikey parçalanması ve üretimin yatay parçalanması olmak üzere iki çeşittir. Üretimin dikey parçalanması ya da dikey endüstri içi ticaret, ülkeler arasında kalite bakımından farklılaştırılmış ara malların iki yönlü ticaretidir. Üretimin yatay parçalanması ya da yatay endüstri içi ticaret, tıpkı küçük radyatörlerle büyük radyatörlerin ihraç ve ithali örneğindeki gibi, ülkeler arasında kalite dışındaki özellikler bakımından farklılaştırılmış ara malların iki yönlü ticaretidir. Bu olgu otomotiv sektörü spesifik olarak da oto yan sanayii için incelenecektir. Bu inceleme için teorik çerçeve bir Neo-Heckscher-Ohlin modeldir Neo-Heckscher-Ohlin model olası üretim yerlerindeki faktör yoğunluğu ve dikey parça üretimi arasındaki bağlantıyı inceleyen bir uluslararası ticaret modelidir. Bu çalışmada iki soruna odaklanılmaktadır. Birincisi, Türkiye'nin oto yan sanayiindeki uluslararası ticaretinin yapısının tespit edilmesidir. Bu tespit dikey endüstri içi ticaret denilen üretimin dikey parçalanmasına verilen özel bir vurgu ile yapılmaktadır. Ayrıntılı istatistikler, toplam ihracat ve ithalatın tüm sektör içindeki azalan payına rağmen, otomotiv parçaları ve bileşenleri ticaretinin hem toplam ihracat hem de toplam ithalat değerlerinde bir artma eğilimi olduğunu göstermektedir. Bu da Türkiye'nin oto yan sanayiindeki uluslararası ticaretinde endüstri içi ticaretin evrimini çalışmak için bir önemli bir gerekçe vermektedir. Ayrıca, Türk oto yan sanayii için, Türkiye ve Türkiye'nin en yüksek ticaret hacmine sahip olduğu otuz ülke arasındaki endüstriler arası ticaret, yatay ve dikey endüstri içi ticareti HS-88 6 haneli sanayi düzeyinde hesapladık. Böylece Türk oto yan sanayiindeki ticaretin dikey endüstri içi ticarete yakınlaştığını gördük. İkinci sorun, teorik bir model oluşturmak ve aynı zamanda Türkiye'nin oto yan sanayiinde dikey endüstri içi ticaretin önemli belirleyicilerini bulmak için bir ekonometrik model kurmaktır. Teorik ve ampirik modeller için kullanılan çerçeve Neo-Heckscher-Ohlin modeldir. Hesaplama sonuçlarına göre, ortalama yabancı yatırım ve ortalama tarifenin dikey endüstri içi ticaret üzerinde negatif ve önemli bir etkiye sahip olduğu bulundu. Ayrıca, Türkiye ve partner ülke arasındaki fiziksel sermaye farkındaki artışın dikey endüstri içi ticareti azaltmasına rağmen, Türkiye ve partner ülke arasındaki beşeri sermaye farkındaki artış dikey endüstri içi ticareti arttırmaktadır. Bu dikey endüstri içi ticaretteki kalite farklılaşmasının sadece Türkiye ve partner ülke arasındaki beşeri sermaye farkından kaynaklandığı anlamına gelmektedir. Fiziksel sermaye ise diğer ülkelerde de aynı teknolojik yapıları ve üretim üslerini kurabilmek için karlı bir durumun oluştuğu şekilde hem Türkiye hem de partner ülkede benzer olmalıdır.