Therapeutic political discourse: An art of drawing a rosy picture in Turkish politics

Dilbilim çalışmaları içerisinde 2000 yıllık bir geçmişşe sahip 'Söylem Çözümlemesi'; disiplinler arası bir bilim dalıdır. Özellikle son yıllarda en genel ifadesiyle 'dil, toplum ve toplumsal sorunlar' ilişkisi konusunda yoğunluk kazanan bu alandaki çalışmalarda, önemi yeni kavranmaya başlayan 'Eleştirel Söylem Çözümlemesi' yönteminin özel bir yeri olduğunu görmekteyiz. 'Eleştirel Dilbilim', 'Eleştirel Okuma Uğraşı' veya 'Eleştirel Dil Bilinci' gibi isimlendirmelerle de anılan 'Eleştirel Söylem Çözümlemesi', gündelik yaşantımızda iletişim amaçlı kullandığımız dilin değişik sosyo-kültürel bağlamlarda kullanılma şekline odaklanarak; dilin sosyal etkileşimden doğan ve aynı zamanda bu etkileşimi şekillendirebilen bir sosyal araç olduğunu belirterek, bazılarının düşünebileceğinin aksine dilin hiç de 'masum' bir iletişim aracı olmadığını savunur. Dilin varsayılan tüm 'masumiyetini' bozarak onu son derece tehlikeli ve zaman zaman da 'dolu bir silah' haline getiren en önemli şey ise esas olarak toplumlarda mevcut 'ideoloji' ve 'iktidar' ilişkileridir. Kullandığımız dil, sadece bu ilişkilerden etkilenmekle kalmaz; bu ilişkileri etkilemek ve açığa çıkarmak amacıyla da kullanılır. Başlangıçta, Söylem Analizi'nin kısa bir tarihini, Doktor-Hasta Söyleminin ana özelliklerini ve Dil-İdeoloji ve Dil-İktidar ilişkisinin kuramsal boyutunu bulacağınız bu tez çalışmasında daha sonra, Türkiye'de bir dönem TRT Kanununa göre siyasi iktidarlar tarafından ayda bir kere düzenlenebilen 'İcraatın İçinden' veya 'Türkiye'nin Hizmetinde' gibi isimlerle televizyon ekranlarında yayınlanan programlarda sergilenen farklı siyasal söylemlerin, 'dil-ideoloji' ve 'dil-iktidar' ilişkilerinin göz önünde bulundurularak incelendiğini göreceksiniz. 'Siyasi partileri birbirlerinden farklı kılan en büyük özellik temelde dayandıkları veya savundukları farklı dünya görüşleridir' noktasından hareketle bu tezdeki amacımız, yukarıda bahsedilen programlarda kullanılan dili 'Eleştirel Söylem Çözümlemesi' yöntemini kullanarak değerlendirmektir. 1984- 1998 yıllarım içerisinde Türkiye'deki üç farklı koalisyon hükümeti tarafından hazırlanan ve yayınlanan dört söylem çözümlemesi sonucunda, siyasi parti ideolojilerinin bu programlarda söylendiği kadar önemli olmadığını, ortaya parti ideolojilerinden neredeyse tamamen bağımsız ve Türkiye'deki siyasal söylemler içerisinde sadece şekil bakımından değil işlev bakımından da apayrı bir yeri olduğuna inandığımız özel bir söylem tarzım görmekteyiz. Diğer bir deyişle, Türkiye'deki siyasi partilerin kendi deyişleri ile birbirlerini farklı kılan ideolojileri kağıt üzerinde var olup, belli bir tarz sosyal etkileşimde önemsenmemekte ve hatta çoğu zaman göz ardı edilmektedir. Tamamen farklı ideolojik görüşleri olduğunu her fırsatta yenileyen siyasi partiler bu tarz programlarda, hemen hemen ideolojisiz veya tüm partiler için yeni, ortak bir ideoloji yansıtan söylemlerde aslında birbirlerinden hiç de farklı olmadıklarını göstermektedir. Siyaset alanında son derece önemli bir yeri olduğuna inandığımız 'ideoloji' kavramının yine Türk siyasetinde bu şekilde önemsenmemesi, aynı zamanda 'Eleştirel Söylem Çözümlemesi' yönteminin sosyal sorunları nasıl ortaya koyduğunun da güzel bir örneğidir. Bu çalışmada, yukarıda bahsedilen bu tarz söylemleri tanımlarken 'Siyasi Terapi Söylemi' eğretilemesi kullanılmıştır. Çünkü bu söylemlerde 'doktor'un en birincil amacı, geniş halk kitlelerini siyasi propagandanın ve dilin neredeyse tüm özelliklerini sonuna kadar kullanarak etkilemeye çalışmak ve kamuoyuna 'pembe bir tablo çizmek'tir.