turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Gelir dağılımının gelir vergisi politikasıyla düzeltilmesi ve Türkiye örneği

Bu tezde, Türkiye'de gelir dağılımı ve gelir dağılımında zaman içerisinde meydana gelen değişmeler, gelir vergisi politikası ile ilişkisi içinde analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla ilk olarak, gelir dağılımının, çeşitli gelir dağılımı türlerinin, gelir dağılımını belirleyen etkenlerin, makroekonomik gelir dağılımı modellerinin ve devletin gelir dağılımına müdahale araçlarının teorik analizi yapılmıştır. Arkasından modern vergi sistemlerinin temel vergisi olan gelir vergisinin, gelir dağılımının düzeltilmesinde etkili olan teknikleri ile bu tekniklerin başarıya ulaşması için alınması gereken önlemler açıklanmıştır. Daha sonra ülkemizde yapılan gelir dağılımı araştırma sonuçlarından hareketle gelir dağılımının yapısı ve gelir dağılımında zaman içinde ortaya çıkan gelişmeler ortaya konulmuştur. Ülkemizde gelir dağılımı oldukça bozuktur ve yıllar itibariyle herhangi bir düzelme de görülmemektedir. Araştırma sonucunda ülkemizde gelir dağılımının düzeltilmesinde gelir vergisi tekniklerinden yararlanılmadığı, gelir vergisi sisteminin, yapılan sık değişiklikler sonucu kendisinden beklenen gelir dağılımını düzeltme fonksiyonunu yerine getiremediği ortaya çıkmıştır.
Türkiye'de kayıt dışı istihdamın boyutu ve kayıt dışı istihdamı önlemeye yönelik politikaların irdelenmesi

Kayıt dışı istihdam, kayıt dışı ekonominin çalışma hayatına yansımasıyla ortaya çıkan önemli bir sorun olup, çalışma hayatını düzenleyen hukuk kurallarına uyulmaksızınkayıt ve beyan dışı işçi çalıştırılması şeklinde ortaya çıkmaktadırKayıt dışı istihdam sadece gelişmekte olan ülkelerin değil gelişmiş ülkelerin de temel ekonomik sorunlarından birisidir. Kısa dönemde işsizliği ve yoksulluğu azaltması, belirli kesimlere gelir imkanı sağlaması gibi olumlu sonuçları olmakla birlikte, kayıt dışı istihdam uzun dönemde kamu gelirlerini azaltması, haksız rekabete yol açması, kaynak dağılımı bozması gibi nedenlerle ülkelerin sosyo-ekonomik istikrarını tehdit edici olumsuz etkileri de bulunmaktadır. Kayıt dışı ekonomideki faaliyetlerden kaynaklanan mali kayıplar ve kayıt dışılığınolumsuz ekonomik ve sosyal etkileri nedeniyle birçok ülke kayıt dışı istihdamı azaltmaya çalışmaktadır. Bu kapsamda sadece denetime dayalı mücadele yerine kayıt dışı çalışmaya neden olan sorunları ortadan kaldırmaya yönelik politikalarda uygulanmalıdır. Böylece sadece bir politikaya ağırlık vermek yerine karma politika yaklaşımı ile birçok politika eş zamanlı olarak planlı, sistematik ve kararlı şekilde uygulanarak, bir yandan sosyal güvenlikprimleri, vergiler, istihdamla ilgili bürokratik süreçler azaltılırken, bir yandan da kayıt dışı istihdama yönelik denetim ve yaptırımlar artırılmalıdır.
Finansal gelişme, doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik büyüme ilişkisinin incelenmesi: Türkiye örneği

Bütün ekonomilerin temel hedefleri arasında yer alan ekonomik büyümenin gerçekleştirilmesi ve onun sürdürülebilir olması ülkeler için önemlidir. Bu hedefin gerçekleşmesine katkı sağlayan unsurlardan finansal sistem ve doğrudan yabancı yatırımlar ülkeler için önemli olmaktadır. Bu tez çalışmasında, Türkiye ekonomisine ait 1992- 2013 dönemi verileri kullanılarak; finansal gelişme, doğrudan yabancı yatırımlar ve büyüme ilişkisinin, Granger nedensellik, VAR ve Eşbütünleşme modeli ile incelenmesi suretiyle, literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırmadan Granger nedensellik analizine göre elde edilen bulgular; mevduatların, doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde nedensel etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Diğer değişkenler arasında ise, Granger anlamda nedenselliğin olmadığı saptanmıştır. Bu durumda belirlenen finansal gelişmişlik göstergeleri olan ile büyüme arasında zayıf nedenselliğin olduğu saptanmıştır. Çalışmanın VAR analizi sonuçlarına göre ise, kısa dönemde büyümenin açıklanmasında, hem finansal gelişmişlik göstergelerinin, hem de doğrudan yabancı yatırımların öneminin arttığı söylenebilir. Eşbütünleşme testi sonuçlarına göre, uzun dönemde -sermaye piyasası değişkeni hariç- doğrudan yabancı yatırımlar ve mevduatlar büyümeyi olumlu etkilemektedir. Uzun dönemde Türkiye'de büyümenin açıklanmasında banka temelli finansal yapının ağırlıkta olduğu; sermaye piyasasının ise yeterli derecede gelişmemesinden dolayı büyümeyi desteklemediği görülmektedir. Doğrudan yabancı yatırımların büyüme katkısının ise pozitif olmakla birlikte yeterli düzeyde olduğu söylenemez. Dolayısıyla, banka temelli finansal gelişme ve doğrudan yabancı yatırımların uzun dönemde büyümenin belirleyicileri olabileceği saptanmıştır.
Asymmetric exchange rate intervention under inflation targeting regimes: The case of Turkey, 2002-2008

Özellikle 2000'li yıllarla beraber bir dizi gelişmekte olan ülke dalgalı döviz kuru rejimini benimsedi ve beklentilerin ve toplam talebin control edilmesine dayanan enflasyon hedeflemesi rejimini uygulamaya başladı. Ancak bu dönem aynı zamanda da enflasyon hedeflemesi uygulayan gelişmekte olan ülkelerin büyük bir çoğunluğunun paralarının değerlenmesine tanıklık etti. Bu ülkelerde döviz kuru enflasyonu dizginlemek için zımni bir araç olarak kullanılıyor olabilir miydi? Bu soruyu yanıtlamak ve enflasyon hedeflemesi rejimi içerisinde enflasyonun belirleyicilerini araştırmak amacıyla bu çalışma Türkiye'nin 2002- 2008 döneminde yaşadığı enflasyon hedeflemesi tecrübesini incelemektedir. Çalışmanın iki temel bulgusundan söz edilebilir. Birinci olarak, VAR modelinden çıkan sonuçlar göstermektedir ki, Türkiye'de enflasyonun bu dönemdeki temel belirleyenleri uluslararası emtia fiyatları ve döviz kurundaki değişimler gibi arz yanlı etkenlerdir. İkinci olarak ise, ampirik bulgular göstermektedir ki Türk Lirası'nın bu dönemde değerlenmesi, merkez bankasının döviz kuruna yönelik asimetrik politika duruşuyla ilişkilidir. Hem ekonometrik analizin, hem de betimleyici istatistiğin gösterdiği gibi merkez bankası bu dönemde TL'nin değerlenmesini tolere ederken, TL'nin değer kaybettiği durumlarda agresif bir şekilde hamle yapmıştır.
Elektronik para ve Blockchain'in finansal yönetim üzerine etkileri

Ticaretin gelişimi ile birlikte insanlar ihtiyaçlarını karşılayabilmek amacıyla farklı ödeme araçları geliştirip kullanmaya başlamışlardır. Günümüzde kullanılan ödeme araçlarının neredeyse tamamına yakını ya bir merkezi otorite kontrolünde ya da etkisi altındadır. Mevcut devlet düzeni merkez bankaları ve bankalar gibi kurum / kuruluşların yönetimlerini ve kontrollerini elinde tutmaktadır. Bitcoin ile tanıdığımız blockchain teknolojisinin birçok alandaki uygulamaları ile mevcut merkez bankalarının rolü ve devletlerin egemenlik hakları konusundaki tartışmalar tekrardan gün yüzüne çıkmıştır. İçinde bulunduğumuz dönemde merkezi bir otorite tarafından yönetilmeyen bu yeni teknolojinin ürünlerinin yıkıcı etkisinin mevcut finansal enstrümanlarda nasıl olacağı konusu merakla takip edilmektedir.
Türkiye'de 1990 sonrası finansal krizlerin erken uyarı sinyalleri ve nitelikleri itibariyle karşılaştırılması

Türkiye ekonomisi 1990 yılından sonra iki ekonomik kriz süreci yaşamıştır. Türkiye'de 1990 yılı sonrasında gerçekleşen krizleri önceki dönemden ayıran faktör, 1990 sonrası krizlerin dışa açık bir ekonomide gerçekleşmiş olmasıdır. 1989 yılında çıkartılan 32 sayılı kararla TL'nin konvertibl olduğu ilan edilmiş ve döviz alım-satım serbestliği getirilmiştir. Türkiye, bu tarihten itibaren kısa vadeli spekülatif sermaye hareketlerinin etkisine açık bir pozisyona düşmüştür. Çalışma, Türkiye'de 1990 yılı sonrası yaşanan krizlerin erken uyarı sinyallerini ortaya koymak, 1994 ve 2001 krizlerini erken uyarı sinyalleri ve nitelikleri itibariyle karşılaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. 1994 yılı krizi 2001 yılı krizine kıyasla daha hafif atlatılmıştır. 1994 krizinden sonra gerekli önlemlerin alınmaması 2001 krizinin yaşanmasına neden olmuştur. 2001 krizinden sonra 44000 kişi işiz kalmıştır. Bununla birlikte işsizliğin niteliği değişmiştir. İşsiz kalanların büyük çoğunluğunu yüksek eğitimli kişiler oluşturmuştur. Çalışmada yedi finansal, on reel olmak üzere, toplam on yedi ekonomik gösterge 1992- 2002 dönemi içerisinde, yıllık veya üç aylık bazda aldıkları değerler itibariyle incelenmiştir. 1994 ve/veya 2001 yılı krizleri öncesinde anlamlı değişkenlik sergileyen göstergelerin, kriz öncü göstergesi niteliği taşıdığı kabul edilmiştir. Kısa vadeli dış borçlar, reel döviz kuru, KKBG/GSMH, cari işlemler dengesi/GSMH, ihracatın ithalatı karşılama oranı göstergelerinin, hem 1994 hem de 2001 krizi için öncü gösterge niteliği taşıdığı tespit edilmiştir. Bankaların açık pozisyonları ve reel faiz oranı göstergeleri, 2001 krizi öncü göstergesi niteliği taşırken, 1994 krizi öncü göstergesi niteliği taşımamaktadır.1990'lı yıllardan 2000'li yıllara doğru, göstergelerdeki bozulmanın ve oynaklığın arttığı tespit edilmiştir. Göstergelerdeki bozulmanın nedeni, kısa vadeli spekülatif sermaye akımlarının ülke ekonomisini istikrarsızlaştırmasıdır. 1990'lı yıllarda gerçekleşen dışa açılma ve serbestleşme süreciyle birlikte, Türkiye'nin, kısa vadeli spekülatif sermaye akımlarının etkisine maruz kaldığını ve söz konusu sermaye akımlarının ekonomik göstergelerde bozulmalara yol açarak ekonomik kriz riskini ve finansal kırılganlık derecesini yükselttiğini iddia eden çalışmanın hipotezi kabul edilmiştir.
Türkiye'de kamu mali yönetiminde reform gereği ve alternatif bir yapılanma önerisi

Kamu kesiminin belli bir mali yıl içerisindeki gelirlerinin o yıl içindeki giderlerini karşılayamaması sonucunda bütçe açığı ortaya çıkar. Bu durum arzu edilmeyen bir durumdur. Fakat gerek gelişmiş ülkeler gerekse gelişmekte olan ülkeler, özellikle savaş ve benzeri olağanüstü durumlarda kaçınılmaz olan bütçe açıklarıyla sık sık karşı karşıya kalabilmektedirler. Kamu açıklarının esas olarak yatırım harcamalarından daha çok, büyük bölümü üretken olmayan kamunun tüketim harcamalarından kaynaklanmaktadır. Kamu tüketim harcamalarında meydana gelen şok artışlar geçici olmamakta, kalıcı bir özellik göstermektedir. Ülkemizde de 1987 sonrası dönemde kamu harcamalarının ekonomideki diğer makro büyüklükler üzerindeki bozucu etkisinin arttığı görülmektedir. 1987- 1995 döneminde kamu harcamalarının GSYİH'ya oranında meydana gelen artışlar gayri safi ulusal tasarrufları azaltıcı etkide bulunmuştur. Kamu maliyesinin içinde bulunduğu nokta, kamu harcama ve gelirleri ile kamu borçlanma gereğinin finansmanı konusunda köklü bir yeniden yapılanma- reform programının uygulamaya konulmasının kaçmılmaz olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada kamu reformu harcamalarındaki yeni yaklaşım ve gelişmeler incelenmiş, ülkemizdeki bütçeleme sisteminin sorunları irdelenerek bu alanda ülkemizin ihtiyacım karşılayabilecek yenilikçi önlemleri içeren bir model önerisi sunulmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde kamu mali sisteminde bir reform düşülmesinin nedenlerine değinilmiş, bu alanda esas alınan kriterler belirtilmiştir. İkinci bölümde kamu harcamaları reformu alanında dünya örneklerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, ülkemizde kamu harcamalarının 1923 yılından beri gösterdiği seyir izlenmiş ve kamu harcamalarındaki artışın ne gibi sorunlara yol açtığı incelenmiştir. Dördüncü bölümde ülkemizdeki mevcut bütçeleme sistemi, sorunları ve kamu harcama reformu alanındaki gelişmeler incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise kamu harcamaları alanında daha etkin bir yönetime geçmek ve sorunsuz bir kamu mali sistemi için çözüm önerileri sunulmuştur. vm
Türkiye tüketim harcaması esneklik tahminleri, 2003

Bu çalışmanın amacı, 2003 yılında yayımlanmış Hanehalkı Bütçe Anketinikullanarak, Türkiye'de tüketim harcaması esnekliklerini incelemek, değişik gelir düzeylerinde 12 farklı harcama kaleminin benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Bu amaçla harcama gruplarına 9 değişik kalıpta Engel eğrileri denenmiş ve bunlardan en uygunları ekonometrik yöntemlerle seçilmiştir. Ele alınan harcama gruplarından, gıda, alkol harcamaları, haberleşme ve sağlık harcamalarının zorunlu mal niteliğinde olduğu bulunmuştur. Diğer harcama kalemleri ise lüks tüketim malı niteliğinde bulunmuştur. Denenen denklemkalıplarından hiçbiri konut harcamaları için uygun çıkmamıştır. Toplam harcama esneklikleri dışında hanehalkı büyüklük esneklikleri de incelenmiş ve bu esnekliğin artı ya da eksi yönde olmasına göre 12 farklı mal grubunun toplam harcama içinde olan paylarındaki değişiklikler irdelenmiştir. Genel olarak lüks tüketim mallarında hanehalkı büyüklüğü esnekliği eksi çıkmış; dolayısıyla hanebüyüdükçe bu mal gruplarının toplam harcamadaki payları düşmüştür. Zorunlu mallar da ise bu durumun tam tersi gözlemlenmektedir
Tek ürüne dayalı ekonomik gelişme deneyimi: Irak-Selahaddin Şehri örneği

ekonomilerin üzerinde durduğu başlıca iktisadi konular arasında yer almaktadır. Bu çalışmada tek ürüne dayalı günümüz ekonomileri tespit edilerek bir tek ürün ekonomisi özelliği gösteren gerek Irak'ın gerekse de Selahaddin şehrinin ekonomik durumu ayrıntılı incelenmiştir. Bu tez çalışması kapsamında toplam 233 adet ülke ve bölgenin 2000 yılı sonrası dönemine ait istatistikleri Uluslararası Ticaret Merkezi kaynaklarından elde edilerek incelenmiştir. Buna göre bu ülkelerden 18'inde bir ürünün o ülkenin toplam ihracatı içerisindeki payının %75 ve üzeri seviyede olduğu görülmüştür. Bu 18 ülke haricinde diğer ülkeler nezdinde yapılan incelemede ise bir sektörün o ülkenin toplam ihracatı içerisindeki payının %75 ve üzeri seviyede olduğu toplam 22 adet ülke tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında tespit edilen tek ürüne veya tek sektöre dayalı ekonomilerin ortak özellikleri arasında bu ülkelerin genellikle ekonomide baskın tek ürün itibariyle doğal kaynaklara bağlı olmaları, kırılgan ekonomi olmaları, küçük ekonomiler olmaları ve ürettikleri ürünler itibariyle uluslararası piyasalarda sınırlı bir arz imkanına sahip olmaları hususları yer almaktadır. Irak ekonomisi ham petrole bağlıdır. 2016 yılında ham petrolün Irak GSYH'sı içerisindeki payı %61, Irak kamu gelirleri içerisindeki payı %90 ve toplam ihracatı içerisindeki payı ise %95'tir. Selahaddin şehri ise Irak'ın en büyük petrol rafinelerine ev sahipliği yapmakta olup petrokimya endüstrisinin en yoğun olduğu bölgedir. Çalışmada Selahaddin şehrinde petrol sanayisinin önemi Irak'ın diğer şehirler ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Türkiye'de hava ulaştırma sektörü ve iktisadi büyüme üzerindeki etkisi

Havayolu ulaştırması ile iktisadi düzenlemeler ve iktisadi büyüme yakından ilişkilidir çünkü havayolu ulaştırması kapsamında yapılan iktisadi düzenlemeler havayolu şirketlerinin piyasadaki etkinlikleri, kapasiteleri, söz konusu hizmetlerin fiyatı ve fonksiyonlarını etkilemektedir. Bu çalışmada, iktisadi büyüme kavramı hakkında teorik bir bilgi verildikten sonra Türkiye'deki ulaştırma sektörü ve özellikle hava ulaştırma sektörü kavramsal olarak ortaya konulmaktadır. Daha sonra ise hava ulaştırma ve iktisadi büyüme arasındaki ilişki sermaye birikimi, nüfus ve teknolojik gelişme kavramları çerçevesinde irdelenmektedir. Sonuç olarak, iktisadi büyüme sonucunda hava ulaştırma sektörü büyümektedir çünkü sektörün gelişimi ekonomide etkili olan faktörlerin gelişimine bağlıdır.
Türkiye'de enflasyon hedeflemesi döneminde parasal aktarım mekanizmasının etkinliği

Para politikası araçlarının reel üretim ve fiyatlar genel düzeyi üzerindeki etkisi parasal aktarım mekanizması kanalları ile gerçekleşmektedir. Buna göre parasal aktarım kanalları faiz oranı, kredi hacmi, döviz kuru, varlık fiyatları ve beklentiler yolu ile ekonomik hasıla ve fiyatları etkilemektedir. Türkiye'de para politikasının yürütücüsü olan Merkez Bankası para politikası araçlarını kullanarak fiyat istikrarını hedeflemektedir. Bu bağlamda enflasyon oranı para politikasının oluşturulmasında önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de enflasyon hedeflemesinin uygulandığı dönemde parasal aktarım mekanizması kanallarının işlerliği yapısall VAR yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Yapısal VAR modeline dayalı olarak oluşturulan etki tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırması sonuçlarına göre TCMB'nin enflasyon hedeflemesi uyguladığı dönemde para politikası aracı olarak kullandığı faiz oranı ve kredi hacmi araçları enflasyon ve çıktı üzerinde etkili olmaktadır. Elde edilen bulgular Türkiye'de banka kredi kanalı, faiz oranı kanalı ve döviz kuru kanalının etkin olduğu yönündedir.
Çin ekonomisi ve dış ticaret ilişkileri

Son yıllarda en çok tartışılan konulardan biri olan Çin ekonomisinin sahip olduğu ekonomik performans incelendiğinde, dünyanın en hızlı büyüyen ekonomisi olduğu görülmektedir. Diğer Asya ülkelerinin de sahip olduğu yüksek büyüme hızı nedeniyle 21. yüzyılın Asya ve Çin çağı olacağı kabul edilmektedir. Konu ile ilgili yapılan araştırmalar neticesinde, Çin'e yapılan yabancı sermaye yatırımları her geçen gün artarak devam etmektedir. Çin büyük gelişme göstererek 2001 yılında DTÖ üyeliğiyle dünyaya kapılarını tümüyle açmıştır. Çin'in ABD ve AB gibi dünyanın en gelişmiş ülkelerinin ticaret portföyüne yön verdiği, bunları şekillendirdiği görülmektedir. Bu anlamda, Türkiye'nin de bu mücadele alanında yerini aldığı ve Çin'in rekabet üstünlüğü yarattığı alanlarda pazarlık gücünü kuvvetlendirmesi gerektiği yorumlanmıştır.
Kurala bağlı para politikası kapsamında parasal hedefleme: Türkiye örneği

Parasal hedefleme stratejisi; bir enflasyonla mücadele stratejisidir. Çünkü enflasyon, yarattığı belirsizlik nedeniyle, ekonomik birimlerin karar mekanizmalarını ve geleceğe ilişkin davranışlarını olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, enflasyonu önlemeye çalışan bu stratejinin temel amacı, fiyat istikrarıdır. 1990Mı yılların başlarında, parasal hedefleme stratejisinin Türkiye'de, fiyat istikrarından çok, TCMB'nin kendi bilanço büyüklüğünü kontrol edebilmesine yönelik uygulandığı, daha sonraki dönemlerde ise, finansal istikran sağlama çabasının ön planda olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, enflasyonla gerçek anlamda mücadelenin, 2000'li yıllarda başladığı söylenebilir. Aynı zamanda 2000'li yıllar, TCMB'nin, hedefleme stratejisinde değişikliğe gitmek istediği yıllardır ve TCMB, enflasyon hedeflemesinden daha sık söz eder hale gelmiştir. Parasal hedefleme stratejisinin, enflasyonla mücadelede başarılı olabilmesi için, MB'nın temel amacı olan enflasyon ile ara hedef olarak seçilen büyüklük arasında güçlü bir bağ olması ve ara hedef olarak seçilen büyüklüğün, MB tarafından kontrol edilebilir olması gibi ön koşullar gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı; parasal hedefleme stratejisini açıklamak, 1990- 2003 yıllan arasında Türkiye'de uygulanan para politikalarını, parasal hedefleme stratejisi bağlamında değerlendirmek ve parasal hedefleme stratejini uygulayabilmek için gerekli olan koşulların sağlanıp sağlanamadığını, zaman serilerine dayalı koentegrasyon analizi yardımıyla ortaya koymaktır. Çalışmanın önemli özelliklerinden biri, parasal hedefleme stratejisinin uygulanabilme koşullarını, zaman serisi verilerine dayalı koentegrasyon analizi aracılığıyla test etmesidir. Ayrıca, parasal hedefleme stratejisi açısından önemli olan para talebinin istikrarının, çok değişkenli koentegrasyon tekniği kullanılarak araştırılması ve olası yapısall kırılmaların para talebinin istikrarı üzerindeki etkilerinin de dikkate alınması, çalışmanın diğer önemli özellikleri arasındadır. Bu çalışmada, para arzının enflasyonun tek belirleyicisi olmadığı ve bu nedenle tek çıpası parasal bir büyüklük olan parasal hedefleme stratejisinin, fiyat istikrarını sağlamada, yeterli bir strateji olmadığı sonucuna varılmıştır. V
Fiyat bekleyişleri ve Türk imalat sanayiinde fiyat bekleyişlerinin tesbiti (1982-1995)

öz Çalışmada, Türk İmalat sanayinde kısa dönemde fiyat artışı öngörüsüne yönelik olarak fiyat bekleyişlerinin tesbiti ve fiyat bekleyişlerinin nasıl oluşturulduğunu açıklayan Uyarlanabilir ve Rasyonel Bekleyişler hipotezlerinin test edilmesi amaçlanmıştır. 1960'h yıllardan sonra geliştirilen yeni enflasyon teorileri ile birlikte fiyat bekleyişleri konusu enflasyon analizlerine dahil edilerek incelenmiştir. Birçok deneysel çalışmada fiyat bekleyişlerinin yeri ve önemi vurgulanmış olmasına karşın, bu değişkenin bağımsız biçimde belirlenebilmesi konusunda sınırlı deneysel ve teorik çalışma mevcuttur. Bekleyişlerin oluşumunu açıklamaya yönelik Uyarlanabilir ve Rasyonel Bekleyişler olmak üzere iki önemli hipotez mevcuttur. Uyarlanabilir bekleyişler hipotezine göre, bireyler geçmişş dönemlerle ilgili göstergelere bakarak bir değişken hakkında bekleyişlerini oluştururlar. Rasyonel Bekleyişler hipotezinde ise, o değişkeni etkleyebilecek ve elde edebildikleri tüm değişkenleri kullanarak bireyler bekleyişlerini oluştururlar. Devlet İstatistik Enstitüsü imalat sanayi firmalarına, gerçekleşen fiyatlar için 'arttı', 'aynı kaldı', 'azaldı', beklenen fiyatlar içinse 'aratacak', 'aynı kalacak', 'azalacak' şeklinde yanıtlanmasını istediği naket uygulamakta ve anket sonuçlarını üç aylık dönemler halinde yayınlamaktadır. Firmaların gerçekleşen fiyatlar için verdiği yanıtlar, imalat sanayi toplam fiyatlarındaki değişmeler ile ilişkilendirilerek, tahmin edilen denklemin parametrelerinin beklenen fiyat artışı içinde geçerli olacağı varsayımı ile, 1982- 1995 dönemi için beklenen fiyat artışı tahmin edilmiştir. Tahmin sonuçlarında üretici firmaların gerçekleşme verilerindeki dönüş noktalarının tümünü doğru olarak öngördüğü görülmüştür. Türk İmalat Sanayi üretti firmaların bekleyişlerini nasıl oluşturduklarının tesbitine yönelik yapılan sınamalar sonucu, Uyarlanabilir bekleyişler hipotez reddedilmiş, rasyonellik koşullarının ise önemli ölçüde sağlandığı, ancak bekleyişleri oluştururken fiyat artışını etkileyebilecek tüm değişkenleri dikkate almakta sistemetik hatalar yapıldığı tesbit edilmiştir. 111
Relationship between college major choice and labor market outcomes in Turkey

Bu çalışma üniversite bölümlerine özgü kontenjanlar ve işgücü piyasası çıktılarının, ortalama sıralamalarca yansıtılan öğrencilerin üniversitedeki bölüm seçimlerini nasıl etkilediğini incelemeyi amaçlar. Çalışma kapsamında Türkiye'deki bir lisans programına yerleşmiş olan tüm öğrencilerin seçimleri sonucunda oluşan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi kaynaklı geniş kapsamlı ve ülke genelindeki veri seti ile Türkiye İstatistik Kurumu tarafından hazırlanan Hanehalkı İşgücü İstatisikleri verileri kullanılmıştır. Ülke ve bölgeler bazındaki analizler, talep artışı olarak yorumlanabilecek olan, üniversite-bölüm sıralamalarındaki artışın bölüme özgü kontenjanlar, reel gelir ve istihdam olasılığındaki artış ile ilişkili olduğunu gösterirken, üniversite bölümlerine özgü işsizlik oranının ilgili bölümlerin sıralamalarındaki düşüşle ilişkili olduğu görülmüştür. Öğrencilerin üniversite-bölüm tercihlerinde ülke genelindeki işgücü piyasası çıktılarının bölgesel işgücü piyasası çıktılarından ve bölüme özgü işsizlik oranının reel gelir ve iş bulabilme olasılığından daha etkili olduğu bulunmuştur. Olumsuz makroekonomik koşullar ile daha düşük üniversite-bölüm sıralamaları arasında bir ilişki olduğu ve daha gelişmiş bölgelerdeki üniversite programları ile eğitim görenler arasında İngilizce eğitim payının daha yüksek olduğu bölümlerin sıralamalarının daha yüksek olduğu görülmüştür.