Modern mimarlık dönemi konut cephelerinde görülen hasarların incelenmesi: Sıvalı-boyalı cepheler için bir inceleme yaklaşımı (İstanbul- 4. Levent örneği)

Hem dünyada hem de Türkiye'de yakın tarihin bir parçası olarak modern mimarlık akımının karakter özelliğini taşıyan yapılar, önemli mimarlık mirası olarak düşünülmektedir. Kültürel ve tarihi değeri olan birçok modern dönem yapısı dünyada olduğu gibi, Türkiye'de de mevcuttur. Bu yapıların taşıdığı değer nedeniyle korunmaları için ICOMOS, DoCoMoMo gibi çeşitli uluslararası kuruluşlar ve ulusal kurumlar çalışmalar yapmaktadırlar. Modern mimarlık mirası açısından bu yapıların cephe teknolojisine uygun olarak korunmasının, sahip oldukları mimarlık değeri ve kültürel bellekteki yerleri dikkate alındığında, önemli olduğu düşünülmektedir. Tez kapsamında bu nedenlerden dolayı modern mimarlık döneminin özelliklerini taşıyan yapılarda görülen cephe hasarlarının incelenmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda tez çalışmasında Türkiye'de modern mimarlık dönemi yapılarında kullanılan cephe teknolojilerini incelemek ve ortaya çıkan cephe hasarlarını inceleyerek bir hasar inceleme ve derecelendirme yaklaşımı geliştirmek hedeflenmiştir. Bu doğrultuda yapılan çalışmaların bulgularının ve sonuçlarının ele alındığı tez, beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tez çalışmasının amacı, kapsamı ve kullanılan yöntem anlatılmıştır. Özetle, yukarıda belirtilen hedef ve yapılan literatür araştırmaları doğrultusunda, çalışmanın kapsamının modern mimarlık örneği çok katlı konut yapılarından cephe kaplaması sıva veya boyalı sıva olanlarla sınırlandırılmasına karar verilmiştir. Yöntem olarak da, literatür araştırmasına ek olarak yerinde görsel inceleme ile çalışmanın desteklenmesi uygun bulunmuştur. İkinci bölümde modern mimarlık akımı ele alınmış; tarihçesi, dünyada ve Türkiye'de bulunan örnekler ve modern mimarlık döneminin cephe anlayışı incelenmiştir. Türk modern mimarlık dönemi binalarına ilişkin literatür araştırmalarının analizi ile cephede yaygın olarak kullanıldığı belirlenen sıvanın, dönemde kullanılan türleri de incelenmiştir. Bölüm sonucunda alan araştırmasında kullanılmak üzere oluşturulan bina genel bilgi kartı da verilmiştir. Üçüncü bölümde sıvalı ve boyalı cephelerde görülmesi olası cephe hasarları ele alınmıştır. Bu hasarların türleri, oluşum sebepleri, hasar derecelendirme yaklaşımları ve hasar inceleme teknikleri hakkında literatür araştırmasına dayanan bilgilere yer verilmiştir. Literatür araştırması sonucu oluşturulan hasar inceleme formlarından bir örnek de bölüm sonucunda gösterilmiştir. Bölüm dörtte ise; Modern Mimarlık dönemi yapılarının sıvalı-boyalı cephelerinde görülen hasarları tespit etmek ve değerlendirmek amacıyla yazın araştırmasına dayanarak oluşturulan yerinde inceleme yaklaşımını, saha çalışması bulgularıyla geliştirmek ve iyileştirmek amacıyla hazırlanan yöntem ele alınmıştır. Ayrıca geliştirilen yöntemin saha çalışmasında kullanım adımları da açıklanmıştır. Bu kapsamda saha çalışması için bölge ve bina seçimi, kesinleştirilen inceleme kartları ve derecelendirme yaklaşımı anlatılmıştır. Beşinci bölümde ise dördüncü bölümde geliştirilmiş olan çalışmaya dayanarak oluşturulan inceleme yaklaşımının kullanımdaki etkinliğini görmek için gerçekleştirilen yerinde inceleme çalışması ele alınmıştır. Bu kapsamda alan çalışmasında bölge ve bina seçimi yapılmıştır. Kesinleştirilen inceleme kartları ve derecelendirme yaklaşımı ile yapılan saha çalışması anlatılmıştır. Ayrıca yerinde yapılan incelemenin bulguları ve sonuçları da bu bölümde paylaşılmıştır. Yapılan değerlendirmelerde hasarların binada görüldüğü yön, yer ve oluşan hasarların düzeyi irdelenmiştir. Altıncı bölüm olan sonuç bölümünde ise yapılan çalışmanın sonucunda elde edilen bilgilerin ve bulguların genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.