turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
2785 numaralı Kars vilayeti Şüregel Sancağı Şüregel kazası Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti ilk dönemlerden itibaren orduya asker almak ve vergi mükellefi olan kişileri tespit etmek amacıyla nüfus çalışmalarında bulunmuştur. Klasik Çağ dediğimiz dönemde (1300-1600) neredeyse merkez ve taşrada tahrir yapılmayan toprak kalmamış idi. 17. yüzyıl başlarında bozulan Tımar sisteminden kaynaklı sayımlar avarız sayımları şeklinde yürütülmüştür. Modern anlamda ilk nüfus sayımları II. Mahmud döneminde görülmekle beraber, savaşlar nedeniyle nüfus sayımlarında entegrasyon sağlanamamıştır. Yurt genelinde nüfus sayımları 1831 yılında bütün sancaklarda ''Defter Nazırlıkları'' kurularak ülkedeki Müslim ve gayr-i Müslim erkek nüfus sayımları icra edilerek yapılmıştır. Bu doğrultuda nüfus sayımları düzenli bir şekilde yapılmış ve bütün çalışmalar defterlere kaydedilmiştir. Araştırmamıza konu olan Şüregel Kazası tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Asurlular, Hititler, Urartular ve Bizans Devleti'nin idari kontrolü altına girmiştir. 1534 yılında Irakeyn Seferi sonrasında Şüregel Kalesi Osmanlı yönetimi altına girmiştir. Osmanlı Devleti'nin bütün kazalarında nüfus sayımları yapıldığı gibi Şüregel Kazası'nda da nüfus çalışmaları yapılmıştır. Şüregel Kazası Müslim Nüfus Defteri'nin transkripsiyonunu yapıp, değerlendirmemiz sonucunda şahısların isimleri, lakapları, fiziki özellikleri, engelli durumları, meslekleri, bağlı oldukları mahalle ve köy hakkında bilgilere ulaşılmıştır.
Osmanlı Devlet'inde halka tevzİ edilen şehir masrafları: Konya örneği (1675-1725)

Osmanlı Devleti'nde, şehirlerin kendilerine ait yerel ekonomileri bulunmaktaydı. Halktan toplanan bazı vergiler ya da mal ve hizmetlerle insanların sorumlu kılınması, şehir ekonomisinin temel kaynaklarını oluşturmaktadır. Osmanlı vergi sistemini oluşturan tekalif-i şeriyye ve tekalif-i örfiye vergilerinin merkezi hazine ve yerel yönetimlerinin ihtiyaçlarını karşılayamaz duruma geldiğinde tekalif-i örfiye vergilerine ek olarak avarız türü vergiler halka tevzi edilmekteydi. Bu vergiler mal, hizmet ya da bunlara denk gelen parasal bedellerdir. Avarız akçesi, bedel-i nüzul, sürsat, imdad-ı seferiye, imdad-ı hazariye gibi vergilerdir. Toplanan vergilerin bir kısmı ile kentlerin ihtiyaçları karşılanmaktaydı. Bu ihtiyaçlar, şehirdeki su yollarının temizliği, onarımı ve inşaatı, yolların tamir edilmesi veya inşası ve beylerbeyi sarayının bakım masrafları veya kirası karşılanırdı. Ayrıca sefer zamanlarında artan savaş masrafları için merkezi hazineye gönderilen avarız akçesi sürsat, nüzul ve imdadiye vergileri de halka tevzi edilen yükümlülüklerdendi. Merkezden taşraya atanan paşaların ya da vergi tahsiline gelen mübaşirlerin konaklama ve iaşe ihtiyaçları ile görevleri sırasında bulundukları bölge halkı tarafından maaşları da karşılanmaktadır. Ayrıca insanların mahkemeye herhangi bir konu için yaptıkları başvuruları sonucunda bir miktar harç ödemektedirler. Mahkeme harçları, şehir masrafları içerisinde düşük bir yüzde tutmasına rağmen süreklilik arz etmesinden dolayı halkın en sık karşılaştığı masraf kalemlerindendir. Şehir masrafları için oluşturulacak bütçe kadı, pazarbaşı ve şehir kethüdası tarafından belirlelenir ve masraf defterlerine kaydedilirdi. Bu defterler daha sonra şeriyye sicillerine kaydedilirdi. Konya, Karaman Eyaleti'nin paşa sancağı olması ve Anadolu yol sisteminde Hicaz Bölgesi'ne giden sağ kol üzerinde olması bakımından işlek ve sürekli bir uğrak merkeziydi. Bu bakımdan Konya halkının karşılamak zorunda olduğu masrafları fazla olmuştu. Merkezle taşra arasında resmi haberleşmeyi sağlayan menzilhanelerin bazı masrafları yine halk tarafından karşılanmaktaydı. Konya menzilhanesinin masrafları da şehir halkı tarafından temin edilmekteydi. Çalışmamızın konusunu, 1675- 1725 yılları arasında Konya halkına tevzi edilen şehir masrafları oluşturmaktadır. Konya ahalisinin şehrin ihtiyaçları için ödemekle yükümlü olduğu bazı masraflar dışında bu dönemde yapılan uzun savaşlardan dolayı ahaliye tevzi edilen vergilerin insanlara yaptığı yükün araştırılması hedeflenmektedir. Çalışma sırasında yararlanılan ana kaynaklar Konya Şeriyye sicillerinden 20-50 numaralı defterlerin konuyla ilgili belgeleridir. Ayrıca ilgili tetkik eserlerden de yararlanılmıştır.
Osmanlı Anadolusu'nda Nakİbü'l-Eşraf Kaymakamlığı Kurumu: 1750 - 1850

Nakibü'l-eşraflık müessesesi, Osmanlı Devleti'nde ayrıcalıklı bir zümre olan peygamber soyundan gelen seyyid ve şeriflerin haklarını koruyan, kayıtlarını tutan, adi işlere bulaşmalarını engelleyen kısacası her türlü meseleleri ile ilgilenen kurumdur. Müessesenin başında yine peygamber soyundan gelen, ilmi seviyede ve teşrifatta önemli bir konumda bulunan nakibü'l-eşraf sıfatıyla atanan biri bulunurdu. İlk olarak başkentte kurulan nakibü'l-eşraflık, devletin genişlemesi ve kurumsallaşmasıyla beraber taşraya da uzanmıştır. Kazalarda bu kurum başkentteki nakibü'l-eşrafa vekaleten nakibü'l-eşraf kaymakamları tarafından temsil edilmiştir. Taşrada görev yapan kaymakamların da peygamber soyundan olmasına özen gösterilmiştir. Merkezdeki nakibü'l-eşraf tarafından atanan kaymakamların görevi, bulunduğu kazadaki seyyid ve şeriflerin işleri ile ilgilenmektir. Bu tezin amacı taşrada görevli nakibü'l-eşraf kaymakamlarının atanmalarını, azledilmelerini, görevlerini tespit etmek ve ayrıca kurumun mahiyetini ve önemi ortaya koymaktır. Bu amaçla Adana, Sivas, Kayseri ve Tokat kazaları örnekleminde Osmanlı Anadolusu'nda nakibü'l-eşraf kaymakamlığı kurumunun işleyişi ele alınmıştır.
Osmanlı-Habsburg savaşlarında bir general: Raimondo Montecuccoli ve tercüme-i fenn-i harb (1660-1664)

Bu tez, 1660- 1664 yılları arasında Osmanlı-Habsburg ilişkilerinde önemli rol oynayan ve 1664 tarihli St. Gotthard Savaşı'nda Habsburg müttefik ordusunun genel kumandanı olarak bizzat Osmanlılara karşı savaşan General Raimondo Montecuccoli'nin bu ikili ilişkiler çerçevesinde hayatını ve Osmanlı ordusuna dair yapmış olduğu gözlemlerini kaydettiği Memoires de Montecuccoli adlı anılarını ele almaktadır. Böylece XVII. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri yapısı, Montecuccoli'nin gözlemleri özelinden ortaya konulması hedeflenmiştir. Osmanlı ordusunun Habsburg cephesinden nasıl görüldüğü ve buna karşı nasıl bir tutum içerisinde oldukları dikkatli bir şekilde incelenmiştir. Ayrıca bu tez Montecuccoli'nin anılarının bir tercümesi olan Tercüme-i Fenn-i Harb adlı Osmanlıca nüshanın ilgili bölümlerini de konu almaktadır. Bu sebeple dönemin askeri sahadaki diğer çeviri eserleri de göz önünde bulundurulduğunda Osmanlı askeri yapısının bir ihtiyaç halinde bu eseri çevirme zaruretini hissettiği ortaya konulmuştur.
Manisa'nın 6 numaralı H.942-973 (M.1535-1565) tarihli şer'iye sicil defterinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi

Seriye sicilleri, Osmanlı Devletinde bütün hukuki kayıtları ihtiva eden belgelerdir. Aynı zamanda şer'iyye sicilleri Osmanlı Devletinin sosyal, ekonomik ve siyasi hayatına dair bilgileri içermesinden dolayı, Osmanlı tarihinin ana kaynakları arasında yer almaktadır. Çalışmamızda Manisa vilayetini ilgilendiren 6 numaralı defterin transkripsiyonunu ve değerlendirmesini yapmaya çalıştık. Defterimiz H.942- 973 (M.1535-1565) tarihleri arasını kapsamaktadır. İncelediğimiz defter tereke kayıtları, anlaşmazlıktan dolayı çıkan davalar ve vasi tayinlerinden oluşmaktadır. Bu belgeler ışığında Manisa vilayetinin İdari, iktisadi ve sosyal durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Zirki Beylikleri ve beyleri tarihi

Zirki coğrafyası bugün, Diyarbakır'ın Lice ve Hazro ilçeleri ile Siirt'in Baykan ilçesini kapsamaktadır. Zirki bölgesi sırasıyla Selevkos, Bizans, İslam, Selçuklu, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı hakimiyetlerine girmiştir. Zirki bölgesinde Zirki soyundan gelenlerin oluşturmuş olduğu dört beylik mevcuttur. Bu beylikler şöyledir: Atak Beyliği, Derzin Beyliği, Tercil Beyliği ve Gırdıkan Beyliği'dir. Atak ve Tercil Beyliği Diyarbakır bölgesinde, Derzin ve Gırdıkan Beyliği ise Siirt bölgelerinde yaşam alanı bulmuşlardır. Zirki soyunun geldiği kişi ise Şeyh Hasan Zerraki olduğu kabul görmektedir. Şeyh Hasan Zerraki'nin Şam vilayetinden Mardin vilayetine, oradan da Atak bölgesine geçtiği rivayet edilir. Şeyh Hasan Zerraki'nin oğulları burada hüküm sürmüş; daha sonra ise Tercil, Derzin ve Gırdıkan bölgelerine gidip bu bölgelerde beylikler kurup yönetmişlerdir. Kurulan bu beyliklere Zirki ya da Zırkan beylikleri denilmektedir. Zirki beylikleri Çaldıran Savaşı öncesi Şii İran'a bağlıyken Çaldıran Savaşı'ndan sonra ise diğer Kürt beylikleri gibi Osmanlı hakimiyetine girip Osmanlı idaresinde hükümet sancakları ve yurtluk-ocaklık sancakları şeklinde yönetilmişlerdir. 19. yüzyılda Osmanlının merkezileşmesi ile beraber, beylik statüleri ellerinden alınmıştır. Osmanlının merkezileşmesi ile birlikte yeni düzene uymayan bazı Zirki beyleri Sivas ve Edirne gibi batı şehirlerine yerleştirilmişlerdir.
578 Numaralı (1807/1808-1813 M.) (1222-1228 H.) Üsküdar Şer'iyye Sicili

Giriş bölümünde şer'iyye sicilleri, Üsküdar şer'iyye sicilleri hakkında bilgiler verildi ve tezin tanıtımı yapıldı. Daha sonra tezdeki belgelerin kısa özetleri verildi. En sonda da tezdeki belgelerin çevirisini verildi.
Osmanlı arşiv kayıtlarında Mahmudİ Beyliği

Hoşab, Van Gölü'nün güneydoğusunda kurulmuş bir nahiyedir. Cumhuriyet döneminde adı Güzelsu olarak değiştirilmiştir. Van-İran yolu üzerinde yer alması buranın önemini artırmaktadır. Günümüzde idari bakımdan fazla gelişemeyen bir beldedir. I. Selim (1512-1520), Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da birliği 1514'teki Çaldıran Savaşı'yla kurmaya çalışmıştır. Fakat bu birlik, oğlu I. Süleyman (1520-1566)'ın 1548'de gerçekleştirdiği II. İran Seferi'yle sağlanabilmiştir. Bu sırada bazı mahalli beylikler Osmanlı Devleti'ne tabi olmuştur. Bu beyler, Van ve Diyarbekir eyaletlerine bağlanıp bulundukları yerleri birer sancak merkezi olarak yönetmişlerdir.1548'den sonra Osmanlı Devleti'ne tabi olan Mahmudi Beyliği, Safevilerle yapılan savaşlarda büyük yararlıklar göstermiştir. XVI. yüzyıla kadar Yezidi olan bu aşiret daha sonra ehl-i sünnet mezhebini kabul ederek Sünni-Şafii olmuştur. 1829 yılında Müküs Bey'i Han Mahmud tarafından beyliğin merkezi olan Hoşap Kalesi ele geçirilmiş ve Mahmudi Beyliği tarih sahnesinden kaldırılmıştır. Bugün bu adı taşıyan bir aşiret bulunmamaktadır.
348 numaralı Tarsus Şerʻiyye Sicilinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi (H. 1315-1316 / M. 1897-1898. 1898-1899)

'348 Numaralı Tarsus Şer iyye Sicili'nin Transkripsiyon ve Değerlendirilmesi' başlığıyla şer iyye sicillerinin önemi ve mahiyeti kronolojik sıralamaya tabi' tutularak ele alınmış ve şer'iyye sicilleri açıklanmıştır. Şer iyye sicilleri, Osmanlı Devleti'nin hukuki yapısında önemli bir yere sahiptir. Şer'iyye sicilleri ayrıca, yazıldığı dönemde-ki toplumun dini, kültürü, ekonomik gibi pek çok alan hakkında bilgi sağlamaktadır. Çalışmada Tarsus hakkında bilgi verilmiştir. Osmanlı Devleti'nin hukuki yapısı ve konuya bağlı başlıklar bulunmaktadır. Şer iyye sicilleri ile ilgili açıklamalar verilmiştir. 348 Numaralı Tarsus Şer'iyye Sicili'nin özet tablosu belirtilmiştir. 348 Numaralı Tar-sus Şer iyye Sicili ele alınarak transkripsiyonu yapılmıştır. Transkripsiyonda; sicillerin sayfa numaraları, hüküm numaraları ve sicillerin yazıldığı tarihler verilmiştir. Transk-ripsiyonu yapılan sicillerin vermiş olduğu bilgiler dahilinde değerlendirme bölümünde sicillerin değerlendirmesi tablolar ile belirtilerek ele alınmıştır. Ayrıca sicillere bağlı olarak sosyal hayat, ekonomik hayat ve yer isimleri gibi konulara değinilmiştir.
Türklerin XV-XVI. asırlarında Arapça belagata yaptığı katkılar

oz XV. ve XVI. yüzyıllarda Osmanlılarda belagat çalışmalarının sayısında büyük bir artış gözlenmektedir. Bununla beraber, bu dönemde şerh, haşiye ve talik adı allında yapılan çalışmaların telif eserlerden çok daha fazla olduğu görülüyor. Sözü edilen bu eserlerde, üzerinde çalışma yapılan metnin yeniden yorumlanıp açıklanması, bazen de farklı bir seviyede yeniden yapılandırılması hedeflenmiştir. Buna bağlı olarak bu çalışmalar genel olarak asıl metin kadar hatta bazen daha çok ilgi görmüştür. Tezimizde bu çerçevede Türk yazarlar tarafından yazılmış olup Türkiye kütüphanelerinde nüshaları mevcut olan yetmişe yalan eser üzerinde incelemeler yapılmış; bu eserler, içerikleri ve sahasındaki yeri açısından ele alınmıştır.
II. Abdülhamid Dönemi siyasi sürgünler

II. Abdülhamid, Kanun-i Esasi'yi kabul şartıyla tahta çıkmasının ardından kısa süre sonra meşrutiyet taraftarı güçlü bürokratları İstanbul'dan uzaklaştırmış, ardından Meclis-i Mebusan'ı süresiz olarak tatil etmiştir. 113. maddeye dayanarak ilan ettiği örfi idare ile uyguladığı sansür, oluşturduğu hafiye ve jurnal ağı mektep öğrencileri başta olmak üzere kendisine muhalif bir oluşuma neden olacaktır. İstanbul'da Meclis'in yeniden açılmasını isteyen mektep hocaları, öğrenciler, bürokratlar, gazeteciler II. Abdülhamid tarafından sürgün edilerek etkisiz hale getirilmek istenmiştir. II. Abdülhamid rejimine karşı olan ve temelde farklı ideolojilere sahip olmalarına rağmen meşruti yönetimi isteyen muhalifler 'Jön Türk' olarak anılırken içlerinden örgütlü, güçlü bir teşkilat olarak 'İttihat ve Terakki Cemiyeti' ortaya çıkmıştır. Yurt içinde II. Abdülhamid'e karşı muhalefet gerçekleştirme imkanı bulamayan muhalifler yurt dışına firar ederek 'gönüllü sürgün' olma yolunu tercih ediyordu. Yurt içinde faaliyette bulunanlar ise yakalandıkları zaman çoğu zaman doğal bir tecrit alanı olan Fizan'a sürgün ediliyordu. Sürgünler bulundukları topraklarda, çıkardıkları yayın organları, kurdukları cemiyetler ve halkla temaslarıyla muhalefeti geniş bir coğrafyaya yaymıştır. XX. yüzyıl başından itibaren vergilerin arttırılması üzerine sürgünler yerli halkı kışkırtmış Anadolu'da isyanlar çıkarılmış, halkın talebiyle valiler padişah tarafından görevden alınmıştır. Avrupa'daki sürgünler ise 1907 Kongresi'nde vergil verilmemesi ve askeri darbe yapma konusunda karara varmıştı. Son olarak Makedonya Bölgesi'nde meydana gelen siyasi gelişmeler ve örgütlenmeler neticesinde meşrutiyet yeniden ilan edilmiştir. İstanbul'a dönen sürgünler kaybettikleri memurluklarını, eğitim haklarını yeniden elde edemeyince muhalefete geçmişşlerdir. Meşrutiyetin ilanının ardından 31 Mart Ayaklanması yaşanmış ve II. Abdülhamid tahttan indirilerek Selanik'e sürgün olarak gönderilmiştir.
Political economy of çiftliks: The redistribution of land and land tenure relations in the Nineteenth century provinces of Ioannina and Trikala

Bu çalışma on dokuzuncu yüzyıl Kuzey Yunanistan'ın da kullanılan üretim ilişkilerini ve bunlardan doğan gerilimler, sınıf analizi doğrultusuna açıklamaya çalışmaktadır. Tanzimat Fermanı ve bu bölgede bulunan çiftliklerin yeniden dağıtımı ve bunlar dolayısıyla ortaya çıkan sonuçlar da işlenmektedir. Tanzimat angaryayı ve tarımsal üretimde birçok feodal benzeri görevleri kaldırırken öte yandan da yeniden dağıtım süreci de Teselya'daki çiftliklerde üretimi iyileştirmeyi ve teşvik etmeyi amaçladı. Ancak, çoğunun kökeni Arnavutluk hanedanlarına dayanan vücuh ise devletin bu ilan edilen reformlara ve yeniden dağıtımın asıl amaçlarını icra etmesine karşı durmuştur. Bu bağlamda da, toprak sahipleriyle devlet arasındaki pek de kolay olmayan bu karşılıklılık Tanzimat döneminde çiftliklerde istihdam edilmiş olan çiftçilerin durumlarında bir gerilemeye yol açmıştır. Toprak sahipleri bu ortakçılar üzerindeki emek sömürüsü ve yanında keyfi talepleri artırırken devlet ise tarımsal emeğe dair daha önceden öne sürdüğü yaptırımları gerçekleştirebilmiş gözükememektedir. Tüm Kuzey Yunanistan'da toprak sahiplerinin çıkarlarına karşın devletin korumasını yitiren çiftçiler ise kendi haklarını aramak için seslerini duyurmaya çalışsalar da bu ses on dokuzuncu yüzyıl bayınca çok nadiren duyulmuştur.
41 Numaralı Ayıntab Şer'iyye sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (H.1102-1104/ M. 1690/1693)

Bu tez, Osmanlı Devleti'nde merkez ve taşra teşkilatında toplumun her kesiminden insanlar arasındaki iktisadi, içtimai, kültürel ve hukuki münasebetlere dair kayıtları içeren bu defterler Osmanlı Sosyal Tarihi açısından da büyük ehemmiyeti haiz en önemli kaynaklardandır. Kadıların Osmanlı sistemindeki etkin rolleri sebebiyle şer'iyye sicilleri sosyal ve yerel tarih çalışmalarında da ana kaynak niteliği taşımaktadır. Şer'iyye Sicilleri, kadı veya naibine intikal eden her türlü olayın kayıt altına alındığı şehir tarihi açısından kaynak niteliği taşıyan defterlerdir. 41 numaralı Ayıntab Şer'iyye Sicili'nde nafaka, miras, darb, velayet, vakıf, vergi ve asker toplanması, alacak/verecek gibi konuların olduğu belgeler mevcuttur. Bu belgeler XVII. yüzyılın son çeyreğinde Ayıntab'ın sosyo-ekonomik tarihini aydınlatır niteliktedir.
XIX. yüzyılda Teke Sancağı'na bağlı Elmalı Kazasının sosyo - ekonomik yapısı, 1839 - 1914

Teke Sancağı'nın önemli kazalarından biri olan Elmalı, sahil-yayla arasında geçiş güzergahında bulunması, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısıyla stratejik bir yapıya sahip olması gibi unsurlar vesilesiyle Osmanlı tarihinin önemli bir kesiti olan XIX. yüzyıl boyunca bu önemini korumuştur. Teke Sancağı'nın batısındaki kazalar içerisinde kasaba görünümüyle ticari ve sosyal faaliyetlerin yoğun olarak görüldüğü Elmalı, çevresindeki idari birimlere göre daha gelişmiş yapısıyla dikkat çekmiş, bir nevi bu havalideki kazalar içerisinde merkez kaza hüviyeti taşımıştır. Teke Sancağı'nın batısının dağlık ve sarp coğrafi yapısı nedeniyle Elmalı'da düğümlenenyollar, bu kazayı kavşak noktası haline getirmiş, iç bölgelerde üretilen tarımsal mahsuller ve ticari emtia, kervanlarla Elmalı'nın limanı konumundaki Finike'den denize ulaştırılmıştır. Elmalı'nın verimli ovalarından elde edilen, başta buğday olmak üzere çeşitli hububat, orman mahsulleri ile Elmalı'da işlenip satışa çıkarılan deriler adalara ve deniz aşırı ülkelere ihraç edilen ürünlerin başında gelmiştir. Elmalı'da gayrimüslimlerle Müslümanlar ortak bir yaşamı paylaşmışlardır. Elmalı, bu yapısını gayrimüslim ahalinin mübadeleyle kazadan ayrıldığı zamana kadar korumuştur. Pek çok yönden mühim idari birimler arasında yer aldığı anlaşılan Elmalı'nın, nüfusu, Müslim gayrimüslim ilişkileri, eğitim faaliyetleri, dini ve sosyal yapıları, aile yaşantısı, asayiş olayları, sağlık hizmetleri, ekonomik faaliyetleri gibi birçok konu, Osmanlı resmi vesikaları vasıtasıyla gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Yine arşiv kayıtlarından faydalanılarak Elmalı'nın XIX. yüzyıldaki mahalle, köy ve nahiyeleri tespit edilirken kazanın idari sınırlarını gösteren bir harita düzenlenmiştir.
16. yüzyıl Osmanlı kale kuşatmaları

Bu çalışma, 16. asır Osmanlı Kuşatma Savaşlarını çeşitli veçhelerden incelemektedir. Öncelikle her kale muhasarası karşılaştırmalı kaynak değerlendirilmesiyle ele alınmış daha sonra bütüncül bakış açısıyla tespitlerde bulunulmuştur. İlk olarak 16. asır öncesi Osmanlı muhasaraları genel çizgileriyle gözden geçirilmiş, akabinde incelenen asırdaki kuşatmaların genel bir dökümü yapılmış ve kalelerin fetih yöntemleri belirlenmiştir. Alınamayan kaleler ayrı bir başlık altında değerlendirildikten sonra, muhasara edilen kalelerin fiziki yapılarına değinilmiştir. Askeri Devrim Kuramı ele alınan konu açısından sorgulanarak tenkide tabi tutulmuş ve net bulgulara ulaşılmıştır. Osmanlı kale muhasaralarının aşamaları detaylı bir analiz ile gün yüzüne çıkarılmış; Osmanlı kuşatma ordularının temel stratejisi ve taktikleri ile müdafilerin savunma strateji ve taktikleri ortaya konulmuştur. Son olarak Osmanlı kuşatma savaşlarında neticeye tesir eden faktörler belirlenerek tetkik edilmiştir. Burada kuşatma sırasındaki lojistik faaliyetler, iklim ve doğa olayları, motivasyonel ve psikolojik unsurlar, istihbarat ve casusluk faaliyetleri, hastalıklar ile ordunun komutası üzerine yoğunlaşılmıştır. Osmanlı muhasara teknolojisine tezin başından itibaren metin içinde yeri geldikçe değinilmiştir.
Ahmed bin el-Hüseyin bin Muhammed bin el-Uleyf'in Kitabü'd-Dürri'l-Manzum fİ Menakıbi's-Sultan Bayezid Melikü'r-Rum adlı eserinin çeviri ve değerlendirmesi

Çalışmamızda XVI. yüzyılın başlarında, Mekkeli Arap şairi İbnü'l-Uleyf, Sultan II. Bayezid'e ithafen yazdığı Kitabü'd-Dürrü'l-Manzum fi Menakıbı's-Sultan Bayezid Meliki'r-Rum eseri ele alınmıştır. Bu çalışmanın giriş bölümünde Osmanlı Devleti'nde ilk tarih yazıcılığı, resmi tarih yazıcılığı ile ilgili bir girişin ardından yazar İbnü'l-Uleyf'in hayatı, eserleri Sultan II. Bayezid ile ilişkisi ayrıca eserin tanıtımı ve yazarın eserinin döneminden önce yazılmış klasik İslam tarihi kaynaklarını kullanması hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın II. Bölümünde ise eserin içeriği genel olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmede, şair İbnü'l-Uleyf'in Sultan II. Bayezid'in Mekke ve Meddine ahalisine her yıl gönderdiği yardımlardan dolayı teşekkür etmek amacıyla kaleme aldığını bu eseri ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Ayrıca o dönemde Memluklu Devleti'nin hakimiyeti altında bulunan Mekke ve Medine henüz Osmanlı hakimiyeti egemenliğinde değildi. Eserin yazım tarihinin bu döneme rastlaması da tarih ve siyaset açısından önemli bilgiler içermesini sağlamştır. Eserin III. Bölümünü yazmanın Arapça'dan Türkçeye çevirisi oluşturmaktadır. Çeviride, eserde geçen müellif, kitap, şahıs ve yer isimlerini genel olarak dipnot verilmiş ve ansiklopedik bilgilerden yararlanılmıştır. Ayrıca ayet, hadis ve şiirlerin orijinali yazılarak okuyuculara kolaylık sağlanmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak eserin, adından anlaşılacağı üzere yazarının II. Bayezid'in menkıbelerini içeren menakıbname tarzı gibi bir eseri görünümündedir. Oysaki eser, içerdiği edebi değeri yüksek şiirlerinin yanı sıra barındırdığı tarihi ve siyasi bilgilerle döneminin tarihçilerinin dikkate değer bir örneğini oluşturduğu anlaşılmıştır.
Comparing urban occupational structures from the Ottoman Empire to the Turkish Republic with Imperial Russia to the USSR

İşbu Yüksek Lisans tezinde, endüstriyelleşme ve mesleki dönüşüm arasındaki ilişki, geç Osmanlı İmparatorluğu'dan erken Türkiye Cumhuriyeti yılları ve buna paralel olarak, geç Çarlık Rusya'sından erken SSCB yılları bağlamında incelendi. Bu incelemede, gerekli meslek verisine ulaşmak için Osmanlı İmparatorluğu-Türkiye Cumhuriyeti tarafından 1845 Temettuat kayıtları, 1927, 1935 ve 1945 Genel Nüfus Sayımı, Çarlık Rusyası-SSCB tarafındansa 1897 Genel Nüfus Sayımı ile 1926 Genel Nüfus Sayımı kaynak olarak seçildi. Bu tezde yapılan analiz için kullanılan veri, şehir seviyesi boyutunda ele alındı ve Osmanlı İmparatorluğu-Türkiye Cumhuriyeti tarafından Bursa ve Ankara, Çarlık Rusyası-SSCB tarafındansa Ivanovo ve Ekaterinburg şehirleri seçildi. Ele alınacak temel mesele, endüstriyelleşme sürecine paralel ilerleyen mesleki dönüşümün, daha evvelden varsayıldığı gibi çalışan nüfusun ağırlıkla mesleki bakımdan birincil ekonomik aktivitelerden ikincil, ikincillerden de üçüncül ekonomik aktiviteler doğrultusunda, tek yönlü bir düz çizgi üzerinde ilerleyip ilerlemediği yönünde bir sorgulamadır. Bu tezdeki ana amaç, farklı endüstriyelleşme deneyimlerinin farklı türde mesleki dönüşüm modellerine yol açıp açmadığı yönünde yeni bulgulara ulaşmaktır. Hem Osmanlı İmparatorluğu, hem de Çarlık Rusyası, 'geç endüstriyelleşme' fikrinin örnekleri arasında yer almakta olduğundan, yapılacak analizle farklı endüstriyelleşme yollarının daha geniş bir perspektiften anlaşılması yönünde katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Bu tezde, yukarıda bahsedilen dört farklı örnek durumu ortak bir tabanda inceleyebilmenin yolu olarak, PSTI mesleki sınıflandırma sistemi, bir analiz aracı olarak kullanılmıştır. PSTI, meslek yapısı çalışmalarında, meslek kodlama maksadıyla geliştirilmiş ve uluslararası standartlarda kabul görmüş bir kodlama sistemidir. Bu tezde, eldeki verinin özelliklerine uygun olarak ilk ve ikinci seviye meslek kodlaması uygulanmıştır. Bu tezde elde edilen sonuçlarla, hem yukarıda bahsi geçen ülkelerin genel iktisat tarihi literatürü hem de daha geniş olarak, küresel boyutta 'endüstriyelleşme' ve 'büyük ayrışma' bağlamlarında oluşan literatüre katkı sağlamayı amaçlanmaktadır.