turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Günümüzde geleneksel sanatlarda kullanılan organik malzemelerden yapılan takılar

Bu tezin amacı, insanoğlunun var olduğu tarihten günümüze kadar ortaya çıktığı toplumun kültürünü yansıtan geleneksel sanatlarda kullanılan organik malzemelerden yapılan takıları incelemektir. Bu çalışma için öncelikle, nicel araştırma yöntemlerine göre, literatür taraması yapılmış, veriler toplanmış, sözlü görüşmeler ve uygulamalar yapılmıştır. Bu anlamda, geleneksel sanatlar, kullanılan organik malzemeler ve takılar ile ilgili genel bilgi verilerek tanıtılmıştır. Araştırma kapsamında organik malzemelerden yapılan takı örnekleri yapım teknikleriyle tanıtılmıştır.
Dolmabahçe Sarayı'nda bulunan ipekli döşemelik kumaşların ve günümüzde Hereke'de üretilen örneklerin kataloglanması

Dolmabahçe Sarayında perdelik ve döşemelik olarak kullanılan kumaşlar Hereke Fabrikasında üretilmektedir. Bu kumaşlar hakkındaki bilgilerin gelecek kuşaklara doğru aktarılması için teknik ve sanatsal özelliklerinin bilinmesi önemlidir. Dolmabahçe Sarayı, 1614 yılında denizin doldurulmaya başlanmasıyla 'Dolmabahçe' adını almıştır. 1687 yılında 'Beşiktaş Sahil Sarayı' adıyla bir yapılar topluluğu oluşmuştur. 1843- 1855 yılları arasında yapılan sarayın kendine has belli bir ekolü yoktur. Saray genelinde Barok, Rokoko, Neo-klasisizm etkisi görülmektedir. Osmanlı sarayının bünyesinde dokumahanelere yer verilmiştir. Bu nedenle Dolmabahçe Sarayının ek yapıları arasında 'Hereke Dokumahanesi' adıyla bir atölye kurulmuştur. Bugün Hereke fabrikasında bulunan tezgahların 1952 yılında bu atölyeden geldiği bilinmektedir. Osmanlı dokuma sanayinin ilk büyük fabrikalarından olan Hereke fabrikası 1843 yılında kurulmuştur. İlk kuruluşunda 25 jakar dokuma tezgahında sadece ipekli kumaşlar üretilmektedir. Bugün sadece 10 tezgahta üretim yapılmaktadır. Günümüzde Milli Saraylar' a bağlı 13 köşk ve kasrlardaki ihtiyaca göre perdelik ve döşemelik kumaş üretilmektedir. Hereke fabrikası, zaman içinde kaybolmuş desenlerin yeniden üretilmeleri için önemli girişimlerde bulunmuştur. 2000 yılına kadar toplam 57 farklı desen üretimi yapılabiliyorken, günümüzde 20 desen daha ilave edilerek toplam üretimi yapılabilen 77 desene ulaşılmıştır. Ayrıca bazı kumaş örnekleri, fabrikanın satış yerinden alınabilmektedir.
Klasik Osmanlı dönemi geleneksel Türk motiflerinin dokuma ve çini tekniklerinde etkilenme ve gelişme süreci

Geleneksel Türk Sanatı, bütün dalları ile milli karakterimizi, zevklerimizi, gelenek ve göreneklerimizi yansıtır. Asırlarca çeşitli ülkelerden, medeniyetlerden etkilenerek, pek çok ulusla yaşayıp kaynaşarak bugüne kadar gelmiştir. Bu süreç içinde sanatımız kendi özünü daima korumuş, etkileşimleri gelişme yolunda kullanmıştır. Sanatını, en eski çağlarda bile üstün bir zevk ve teknikle işlediğini M. Ö.3-4. Yüzyıldan kalma Pazırık kurganlarından çıkan eşyalarla ispat etmiştir, ilk yerleşik toplum olan Uygurlar'dan (9-11 Yüzyıl) kalan freskler ve minyatürlü kitaplar, zamanın yaşam standartlarının ve ince zevklerinin belgeselleridir. Türk Sanatçısı, yabancı toplumlarda da yaratıcılığı ve geliştirdiği tekniklerle, hayranlıkla kabul edilmiş, korunmuştur. Bu sayede, Dünya bezemeleri arasında güzelliği ve ahengiyle kendini gösteren Türk Sanatı, İslam alemine yayılarak, islam Sanatının da kaynağı olmuştur. Türklerin Orta Asya'dan getirdikleri motifler Şamanist felsefeyi temsil eden sembollerin, tılsım gibi resmedildiği dekoratif düzenlemeler ve hayvansal şekillerdir. Türk sanatçısı, İslamiyetten sonra, Tanrı'nın yarattığını taklit etmemek için, tabiattan aldığı objeleri stilize ederek motiflerini oluşturmuştur. Osmanlı imparatorluğu'nun siyasi ve ekonomik açıdan zirvede olduğu 16. Yüzyılda Türk Sanatı da gelişiminin doruk noktasını yaşamıştır, imparatorluğun en önemli ticari ürünü olan dokuma ile devletin ihtişamını kanıtlayan abideleri süsleyen çinilerin özel bir yeri vardır. 16. Yüzyıl ipek dokuma ve çinileri Türk Sanatının yaratıcılık, renk, teknik, özgün stilizasyon ve kalite açısından ulaştığı zirvenin somut belgeleridir. Aynı zamanda bu zirveyi oluşturan devlet korumasını, kaliteye önem veren merkeziyetçi sistemi ve Saray nakkaşhanelerinin yaratıcı sanat felsefesini de temsil ederler.
Fuat Başar'la hayatı ve ebru sanatı üzerine mülakat

Bu araştırmada günümüzde yaşayan en büyük ustalardan olan hattat ve ebrucu Fuat Başar'ın hayatı ve ebru sanatına katkısı ele alınmıştır. Hat ve ebru sanatı başta olmak üzere kitap sanatları alanında üstün başarılara imza atan hocanın hayatı ve sanatı araştırılmaya değer görülmüştür. İki bölümden oluşan tezin, birinci bölümünde ebru sanatı hakkında bilgiler yer almaktadır. XX. yüzyıla kadar yaşamış ebru sanatçıları tanıtılmıştır. İkinci bölümde Fuat Başar ile yapılan mülakat sonucunda hayatı, sanatı, talebeleri hakkında geniş bilgiye yer verilmiştir. Ayrıca hocanın ebruları üslup, desen ve renk açısından ele alınarak incelenmiştir.
Isparta Müzesi envanterine kayıtlı düz dokuma çuvallar

Bu araştırmanın amacı Isparta müzesi envanterine kayıtlı olan düz dokuma çuvalların yöre, dokunduğu tarih, nitelik, malzeme, teknik, kalite, renk, kullanılan motifler ile kompozisyon özelliklerinin belirlenmesi, eserlerin restorasyon görüp görmediği, müzeye kazandırılma şeklinin tespit edilmesi ve bu bilgilerin literatüre kazandırılmasıdır. Bu çalışma için öncelikle; müzede kayıtlı düz dokuma çuvallarla ilgili ön bilgi toplamak için müze envanterleri taranmış ve bu çalışma için yeterli eserin müzede bulunup bulunmadığı tespit edilmiştir. Daha sonra tespit edilen 30 düz dokuma çuvalın analiz ve incelmelerinin yapılabilmesi için gerekli izinlerin alınması sürecinde, Isparta Müzesine resmi başvuru yapılmış ve gerekli izinler alınmıştır. Tez kapsamında bu dokumalar, genel anlamda, tanımları, yapılış şekilleri ve kompozisyon özellikleri gibi yönlerden ayrıntılı bir şekilde verildikten sonra, ilgili koleksiyonda yer alan örnekler, fotoğrafları çekilerek, dijital ortama aktarılmış, eserlerin yüzey şemaları, motifleri, kompozisyon özellikleri belirlenmiş, katalog düzeninde nitelik, malzeme, renk, boyut, motif ve kompozisyon yönleriyle belgelendirme yapılmıştır. Değerlendirme ve karşılaştırma bölümünde ise, incelenen örnekler, farklı yörelere ait düz dokuma çuvallar ile karşılaştırılmış ve bu dokumaların Anadolu dokumaları içindeki yeri, kullanım özellikleri ve kullanım alanlarıyla birlikte belirlenmeye çalışılmıştır.
Ankara ili Nallıhan ilçesi el işlemesi hesap işi ürünleri ve örnekleri

Bu araştırmanın amacı, Nallıhan ilçesinde bulunan Hesap İşi işlemelerin; boyutları, kullanılan gereçleri, teknikleri, renkleri, konuları ve kompozisyon özelliklerini saptamak ve bunların düzenli bir şekilde belgelendirilmesi, desenlerin çizilmesi ve desen katalogu oluşturulmasıdır. Araştırmanın ömeklemini; Nallıhan merkez ve köylerinde yaşayan insanlardan elde edilen ürün örnekleri oluşturmuştur. Geliştirilen gözlem formuna göre Hesap İşlerinin özellikleri tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre; Nallıhan ilçesinde bulunan Hesap İşlerinin Türk İşleme Sanatı'na ait, renk, desen, teknik, kullanılan araç gereç ve kompozisyon özellikleri belirlenmiştir. İncelenen Hesap işi örneklerinin genelinin dikdörtgen şeklinde olduğu, bunların yağlık, uçkur, peşkir olarak adlandırıldığı, çok az sayıda kare olanlarına da çevre, mendil denildiği saptanmıştır. Zemininde kullanılan kumaş cinsleri; pamuklu ve ipekli dokumalar olarak tespit edilmiştir, işlemede kullanılan iplik cinsleri; ipek ipliği, tiftik ipliği, yün ipliği yanı sıra altın ve gümüş yassı tel, altın sim sırma gibi madensel menşeeli iplikler olduğu, işlemelerde kullanılan tekniklerin ise düz hesap iğnesi, verev ve düz sarma olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu örneklerin kenar temizleme teknikleri, çırpma dikişi, zuraya, hazır harç dikerek, firkete ayası dikerek, ponpon 294 takarak, elde ve makinada baskı dikişi, tığ danteli yaparak, bükerek saçak, çekme saçak, kumaş ipi çekme gibi çeşitleri olduğu saptanmıştır. İncelenen örneklerde kullanılan renkler; ana ve ara renkler, nötr renkler ve Kahverengi olarak ele alınmıştır. İncelenen örneklerde tespit edilen konular şunlardır; Bitkisel, Geometrik, Nesneli, Figürlü benzemelerdir. İncelenen Hesap İşi örneklerde; düzgün tekrarlama, atlamalı tekrarlama, bağlantılı tekrarlama, simetrik gibi çeşitli tekrarlama kompozisyon kuralları tespit edilmiştir. İncelenen örneklerin çoğunun ilk hali gibi bugünlere geldiği birazının lekeli ve yıpranmış olduğu, çok azının farklı şekilde kullanıma sunulduğu saptanmıştır. Yapılan araştırmalar sonucu elde edilen verilerden çağdaş tasarımlar yapılmıştır.
II. Bayezİd döneminde hazırlanmış tezhipli dİvanlar

Adli mahlasıyla Farsça ve Türkçe şiirler yazan II. Bayezid, Osmanlı tarihinde barışçı siyasetiyle ve dindarlığı ile tanınmaktadır. Etrafına ünlü bilginleri toplamış ve özellikle şiir ve sanatla ilgili olan II. Bayezidin döneminde Osmanlı yazın, bilim ve sanatının zengin ürünler verdiği verimli bir kültür ortamını yaşatmıştır. II. Bayezid döneminde kitap bezeme sanatı olan tezhipte, birçok yenilikler gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada Osmanlı döneminde edebi bakımdan zirve olduğu divanlara odaklanarak II. Bayezid döneminde divanlara yapılan tezhipler ve kültür unsurlarının incelenmesi yapılmıştır.
Kütahya ili sim sarma işlemeleri

Bu çalışmada, Kütahya Müzesi, Kütahya Kent Tarihi Müzesi ve yörede halkın elinde bulunan sim-sarma tekniği ile işlenmiş ürün çeşitleri incelenmiştir. Araştırmayla bu alanda yapılacak eğitim öğretim çalışmalarına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Araştırma materyaline ulaşılabilmesi için Kütahya Müzesi, Kütahya Kent Tarihi müzesi, yörede sim-sarma tekniğiyle işlenen 70 adet ürün araştırma kapsamına alınmıştır. Çalışmada; betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında sanat, el sanatları, işleme sanatı ve sim-sarma tekniğinin tarihsel gelişimleri incelenmiştir. Yapılan incelemede eserlerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere bilgi formu geliştirilmiştir. Müzelerde ve yöredeki sim-sarma ürünlerin fotoğrafı çekilerek belgelendirilmiş, ürün çeşitleri, yapılış tarihleri, işlemelerin zemin, işleme, süsleme ve kenar temizlemelerinde kullanılan gereç, renk, teknik, motif ve kompozisyon özellikleri tespit edilerek bilgi formlarına kaydedilmiştir. Bilgi formundan elde edilen bilgiler doğrultusunda ürünlerin istatiksel analizleri yapılmıştır. Ayrıca ürün üzerindeki desenlerin çizimleri yapılarak bilgi formlarına yerleştirilmiştir. Araştırmanın sonuç bölümünde bilgi formlarından elde edilen verilerin değerlendirmeleri yapılmıştır. Değerlendirmeler sonucunda ürün çeşitleri olarak bohça ve gömleğe daha çok rastlanmıştır. Ürün gereçleri olarak zeminde; kadife ve saten kumaşın, işlemelerde; koton iplik ile işleme kartonun, süslemelerinde; koton iplik, pul ve tırtılın, kenar temizlemelerinde; keten astar ve dikiş ipliğinin daha çok kullanıldığı belirlenmiştir. Ürün renklerinde; zeminde bordo, al, mor rengin koyu ile patlıcan moru tonları, işlemelerinde ve süslemelerinde; altın sarısı, kenar temizlemelerinde; beyaz rengin yoğunlukta kullanıldığı saptanmıştır. Ürün işlemelerinde kullanılan motiflerde bitkisel, nesneli, sembolik, kozmik, figüratif, yazılı ve geometrik bezemeler dikkat çekmektedir. Ürünlerin işleme ve kenar sularında ana motiflerde; motiflerin birleştiği tek motif, kenar sularında; bağlantılı sıralamalı kompozisyon düzeni daha çok kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre öneriler sunulmuştur.
Süsleme sanatlarında rumi motifi ve tarihsel gelişimi

Araştırmada Süsleme Sanatlarının tarihçesi ve süsleme sanatlarında kullanılan motiflere değinilmiştir. Bu motifler hatayi, penç, bulut, yaprak, goncagül, rumi olmak üzere birçok gruba ayrılıyor. Tez konusu olan Rumi motifinin tarihçesi, çıkış noktası, hangi kökene sahip olduğu, nerelerde kullanıldığı anlatılmıştır. Rumi motifi İslamiyet öncesi dönemde hayvan mücadelelerini resmederken kullanılmaya başlanmıştır. Birçok efsanevi hayvanın bir öğesi olarak ortaya çıkmıştır. Kanat, kuyruk, gaga, pençe gibi unsurların yerine kullanılmıştır. Dönem dönem değişime uğramıştır. Stilize edilerek hayvan görünümünü kaybetmiş daha çok bitkisel bir görünüm kazanmıştır. Bu nedenle Rumi motifinin kökeni konusunda birçok sanatçı ve tarihçi farklı görüşler bildirmişlerdir. Bir taraf Rumi motifinin bitkisel kökenli olduğunu, bir bezelyenin açılım safhalarını andırdığını, bir diğer taraf ise Rumi motifinin hayvansal kökenli olup başlangıçtan bugüne olan değişimi ve gelişiminden dolayı görünüş olarak bitkisel bir ifade alabileceğini fakat tamamen hayvansal bir kökene sahip olduğunu dile getirmektedirler. Rumi motifinin tarihçesinden çeşitlerine, çizim safhalarından kullanım alanlarına kadar bütün incelikleri kayda alınmış ve bu araştırma içerisinde dile getirilmiştir. Birçok kullanım alanı olmakla beraber kullanıldığı alanlarında vazgeçilmez bir unsuru olarak göze çarpmaktadır. Bunlara örnek olarak tezhip, hat, minyatür, cild, taş işçiliği, kalem işi, vitray, ahşap ve oymacılık, çini ve seramik, halı ve kumaş, metal eşyalar v. s. verilebilir.
Ankara ili Beypazarı ilçesi kuyumculuğunda günümüzde üretilen gümüş bilezik örnekleri ve yeni tasarımlar

Türk el sanatlarında görülen zenginlik yüzyıllar boyu meydana getirilen sayısız sanat eserleri kültürümüzün önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Türk takıları; gelenek, göreneklere, bölgelere kullanılan teknik, malzemeye göre değişik şekil, mesaj ve örnekler vermektedir. Bu değişiklik takıların etnografik zenginliğini göstermektedir. Ülke ekonomisine ve turizme'de önemli katkısı olan takıların araştırılıp tanıtılmasının gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu araştırma, Ankara İli Beypazarı İlçesi kuyumcularının günümüzde ürettikleri gümüş bileziklerinin incelenerek çeşitli özelliklerinin ortaya konulması ve elde edilen sonuçlarda yeni tasarımlar hazırlanması, uygulanması amacı ile planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konunun tanımı, seçimi ve önemi, araştırmanın amacı, sınırlılığı ve yöntemi hakkında detaylı bilgi verilmiş, konu ile ilgili kaynakların tarih sırasına göre özeti sunulmuştur. İkinci bölümde araştırmanın yapıldığı bölgenin tarihi, coğrafi ve kültürel yapısı hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde takılar hakkında genel bilgiler verilmiş, takı yapımında kullanılan araç-gereçler, uygulanan teknikler açıklanmıştır. Bileziğin tanımı, çeşitleri, bilezik yapımında uygulanan teknikler, konular ve kompozisyon özellikleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde Ankara İli Beypazarı İlçesinde günümüzde üretilen gümüş kadın takılarından tesbit edilen örnekler, tek tek ele alınarak boyut, biçim, kullanılan malzeme, teknik, renk, konu ve kompozisyon özelliklerini içeren gözlem formları, fotoğraf ve çizimlerle tanıtılmaya çalışılmıştır. Beşinci bölümde araştırma kapsamına alınan bileziklerin özellikleri gözlem formlarından yararlanılarak tablolara dökümleri yapılmış ve elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde, konu ile ilgili sonuçlar açıklanmış, elde edilen sonuçlar doğrultusunda bazı önerilerde bulunulmuştur. Ekler kısmında, tanımlar, yörede kuyum ustalarına ve işyeri sahiplerine uygulanan görüşme formu ile bilezikler için hazırlanan gözlem formu örnekleri yer almaktadır. Ayrıca araştırmanın uygulamalı bölümünde Beypazarı İlçesinde kuyumcuların günümüzde ürettikleri bileziklerden yararlanılarak yeni tasarımlar yapılmış, yapılan tasarımlardan 3 örnek araştırmacı tarafından bizzat uygulanmıştır.
Oltu taşı işlemeciliği ve yörede üretilen ürünlerin bazı özellikleri

Bu çalışmada, Erzurum ve Oltu'da; Oltu Taşı İşlemeciliği teknikleri ile üretilen ürünler ve Oltu Taşı İşlemeciliğinin günümüzdeki durumu araştırılmıştır. Ürünlerin yapımında uygulanan üretim ve süsleme teknikleri, bu tekniklerin yapım aşamaları, ürünlerin yapımında kullanılan araçlar, üretilen ürünler ve özellikleri ve Oltu Taşı İşlemeciliği ile uğraşan bireylerin özellikleri belirlenmiştir. Ayrıca; Oltu Taşı tespih üretiminin aşamaları belirlenmiş ve fotoğrafları ile beraber ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Çalışma kapsamında; Oltu Taşı İşlemeciliği teknikleri ile üretilen ürünler incelenmiş, fotoğraflanmış ve ürünlerin özellikleri hazırlanan bilgi formlarında sunulmuştur. Ürünlerin yapımında uygulanan üretim ve süsleme teknikleri, bu tekniklerin yapım aşamaları fotoğraflarla desteklenerek tespit edilmiştir. Oltu Taşı İşlemeciliği ile uğraşan bireylere uygulanan görüşme formları ile elde edilen bilgiler değerlendirilmiş ve bireylerin demografik özellikleri, Oltu Taşı işlemeciliği ile ilgili mesleki bilgileri, çalışma koşulları, sağlık sorunları belirlenmiştir.
Tüketicilerin geri dönüştürülmüş kaynaklardan üretilen giysilere yönelik tutumu

Bu çalışmanın amacı; tüketicilerin geri dönüştürülmüş kaynaklardan üretilen giysilere yönelik değer algılarının ve çevresel endişelerinin bu ürünlere yönelik tutumlarına etkisini belirlemek ve tutumun satın alma niyetine etkisini ortaya koymaktır. Betimsel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen araştırmada veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenen örneklem, Konya ilinde yaşayan 296 kadın tüketiciden oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan değişkenlerin faktör yapısını belirlemek için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, hipotezlerin testi için yapısall eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi için SPSS 21, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısall eşitlik modellemesi içinse AMOS 20 programı kullanılmıştır. Araştırma sonunda, geri dönüşüm kaynaklı giysilere yönelik algılanan duygusal, sosyal ve epistemik değerin ve çevresel endişenin tüketicilerin bu ürünlere yönelik tutumu üzerinde bir etkisi olmamakla birlikte, durumsal değerin tutumu olumlu yönde etkilediği ortaya konmuştur. Diğer yandan tüketicilerin geri dönüşüm kaynaklı giysilere yönelik tutumları bu ürünleri satın alma niyetlerini olumlu yönde etkilemektedir. Elde edilen sonuçlar, tüketicilerin geri dönüşüm kaynaklı giysilere yönelik tutum ve davranışlarını ortaya koyması bakımından moda tasarımcılarına katkı sağlayabilir. Tüketicilerin zamanla değişen değer algılarını belirleyerek geri dönüşüm kaynaklı giysilerin tasarımlarını, beklenen faydayı sağlayacak şekilde geliştirmek, tüketici davranışlarını etkileyecektir. Böylelikle geri dönüşüm kaynaklı giysilere artan talep, moda endüstrisinin çevresel sürdürülebilirliği desteklemesine katkı sağlayabilir.
Osmanlı dönemi İznik çinilerinde görülen hayvan motiflerinin incelenmesi ve özgün uygulamalar

Tez çalışmasının birinci bölümünü kısaca özetlemek gerekirse; Türk sanatında görülen motiflerin İslamiyet öncesi ve Asya'da yaşayan Türk kavimlerine kadar uzandığı bilinmektedir. İslamiyet sonrası motiflerin çeşitlilik kazanarak farklı üsluplarla geliştiği görülmektedir. Bu sayede Türk sanatı dini mimari yapılarda ve çeşitli eşyalarda kendine has üslubunu belirleyerek bir sanat çerçevesi ortaya çıkarmıştır. Osmanlı imparatorluğu döneminde çini sanatına büyük önem verilerek saray atölyelerinde ihtişamlı çalışmalar başlatılmıştır. Bu sayede Türk çini sanatı en görkemli dönemine 16. yy. da ulaşmıştır. Bu dönemdeki en önemli üretim merkezi İznik olmuştur. Mavi beyaz ise ilk üslup olarak çini sanatında görülmüştür. Baba Nakkaş üslubuysa bu dönemde görülmektedir. Natüralist üsluptaki desenler kullanılarak 16. yy. ın ortalarında Şam işi üslubu ortaya çıkmıştır. Osmanlının ekonomik ve kültürel anlamda zirveye ulaşmasıyla 17. yy. ın ikinci yarısında Rodos işi renk ve desen kalitesi ile birlikte büyük bir önem kazanmıştır. Osmanlı dönemi İznik çinilerinde bitkisel motifler; yapraklar, natüralist bitkiler, ağaçlar ve stilize çiçekler olarak çeşitlilik göstererek ve geliştirilerek zenginleştirilmiştir. Yazı süsleme, geometrik motifler, sembolik motifler, hayvan motifleri her ne kadar bitkisel motiflerin gerisinde kalmış gibi görünse de aslında Osmanlı İmparatorluğunun bu sanatı icra ettiği her dönemde özellikle mimari yapılarda görülmektedir. Tez çalışmasının ikinci bölümünde ise çini sanatında bir diğer önemli motif grubu olan hayvan motifleri anlatılmaya çalışılmıştır. Hayvan motiflerinin bu sanata İslamiyet öncesi ve sonrası toplumların görüşleri ve dini inançlarının şekillenmesine göre ortaya çıkmıştır. Hayvansal motiflerin çıkışı tam olarak hayvan üslubunun gelişiminde belirtilmektedir. Bozkırda gelişen bu üslup insanların tabiatüstü kuvvetlere karşı olan eğilimlerinden çıkmıştır. Ayrıca bu üslubun ortaya çıkmasındaki diğer unsurlar ise gök, yer, su tasavvurları ve şamanizm ile alakalıdır. Şamanizm inancı ile ilgili at motifi hayvan mücadele ve av sahnelerinde aslan, boğa, köpek, kuş gibi motifler zümrüdü anka gibi bilgelik yüklenen motifler ejderha, sfenk, grifon gibi motifler ise efsanevi motifler olarak bu bölümde ele alınmıştır. Osmanlı çini sanatında hayvan motifleri Orta Asya üslubundan daha farklı bir şekilde ele alınmıştır. Gösterilen en iyi örneklerden biri ise Topkapı sarayı sünnet odası çinileridir. Son bölümde ise tez çalışmasında tüm bu bilgiler doğrultusunda kişisel uygulamalar yapılmıştır.
Pazırık Halısın'dan 16. yy. sonuna kadarki dönemde dokunan hayvan figürlü halıların Türk halı sanatındaki yeri

Orta Asya'da, çok geniş bir coğrafi alanda yaşayan Türkler, zor doğa koşullarında yaşamayı öğrenmiş ve doğa ile bütünleşmişlerdi. Sürdürdükleri göçebe yaşam tarzının bir gereği olarak hayvan besleyiciliği ve avcılıkla geçimlerini sağlıyorlardı. Bu durum çeşitli hayvanları çok yakından tanımalarına imkan veriyordu. Tüm bunlara Şamanizm, Naturizm, Totemizm gibi doğanın ön plana çıktığı dinleri benimsemeleri de eklenince; avlarının bereketli olması, yetiştirdikleri sürüleri ve kendilerini vahşi hayvanların saldırılarından korumak için sihir ve tılsıma başvurmuşlardır. Güçlerine saygı duydukları ve aynı zamanda da korktukları hayvanların biçimlerini üzerlerinde taşıyarak bu hayvanlara özgü güç, çeviklik, hız gibi özelliklerin kendilerine geçeceğini sanmaktaydılar. Bu amaçla tüm bu hayvanların motiflerini; at koşum takımlarına, kemer ve tokalara, çadırların iç döşemesinde kullandıkları halı, kilim ve dokumalara vb. işlemişlerdir. Sonuçta oluşan bu hayvan üslubu, beraberinde hayvan figürlü halıları da getirmiştir. Bu çalışmamızda konu aldığımız hayvan figürlü halılara ilk örneği Pazırık halısı oluşturur. Altayiarda M. ö. 3-2. yüzyıla ait beşinci Pazı- 88rık kurganından çıkarılan bu halı inceliği, motiflerin zenginliği ve kalitesiyle dikkati çeker. Bu örnekten sonra 14. yüzyıla kadarki uzun zaman diliminde hayvan figürlü halı örneğine rastlanmamıştır. Ancak 14. yüzyılda ilk önce Avrupalı ressamların tablolarında görülmüş daha sonra da orijinal örnekleri bulunmuştur. Bu halılarda genellikle zemin geometrik bölümlere ayrılıp içleri hayvan figürleriyle dolgulanır. önceleri tek tek hayvanların yer aldığı bu bölümler sonraları bir ağacın iki yanında birer kuştan oluşan kompozisyonlarla dolgu- lanmıştır. Bunun en tanınan örneği isveç'in Marby köyündekilisesinde bulunan Marby halisidir. Daha sonraları ise mücadele halinde gösterilen çift hayvanlar görülür. Zümrüd- ü Anka ve Ejder mücadelesinin çok sık işlendiği bu grup halılara en güzel örneği italya'da bir kilisede bulunmuş olan Ming halısı oluşturur. Bunların dışında geometrik bölümlerin tamamen ortadan kalktığı ve hayvan figürlerinin yan yana veya kaydırılmış eksenler üzerinde sıralandığı halılarda vardır. Konya Mev- lana Müzesi'nde bulunan horoz figürlü halı ve Fustat'ta bulunan kuş figürlü halı örneğinde olduğu gibi. Ayrıca geometrik bölümlerin dışına hayvan figürlerinin yerleştirildiği orijinal halı örneğine de rastlanmıştır. Bu örnek Fustat'ta bulunan dört ayaklı hayvan figürlü halıdır.