Türkiye'nin G-20 ülkeleri ile finansal bütünleşmesinin analizi: Vektör hata düzeltme modellerinde iki rejimli eşik değerli eşbütünleşme testi yaklaşımı

Özellikle son yirmi yılda küreselleşme olgusunun bir sonucu olarak uluslararası sermaye hareketlerinin hızlanması ve riskin dağıtılması fırsatlarına yönelmesiyle finansal bütünleşme kavramı önem kazanmış, gerek politika belirleyiciler ve yatırımcılar, gerekse akademisyenler açısından ilgi çekici bir konu haline gelmiştir. Literatürde Türkiye hisse senedi piyasasının uluslararası hisse senedi piyasalarıyla bütünleşme ilişkisini araştıran çok sayıda çalışma olmakla birlikte, bu çalışmaların piyasalar arasındaki uzun dönemli ilişkinin doğrusal olmaması olasılığını dikkate almadıkları görülmektedir. Ancak özellikle finansal ve makro iktisadi zaman serilerinin doğrusal olmadıkları bilindiğinden, bu tez çalışmasında Türkiye hisse senedi piyasasının diğer G-20 ülkelerinin hisse senedi piyasaları ile finansal bütünleşme ilişkisi, Hansen ve Seo (2002) tarafından geliştirilen ve değişkenler arasındaki ilişkinin doğrusal olmayan bir süreç izlemesi, istatistiksel olarak farklı iki rejimden oluşması olasılığını dikkate alan vektör hata düzeltme modellerinde iki rejimli eşik değerli eşbütünleşme yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu amaç için öncelikle analize dahil edilen hisse senedi piyasalarına ilişkin serilerin özellikleri ve tanımlayıcı istatistikleri incelenmiş, korelasyon matrisine yer verilmiş ve durağanlık dereceleri araştırılmıştır. Ardından Türkiye hisse senedi piyasası ile eşik değerli eşbütünleşme süreci izleyen hisse senedi piyasalarının tespit edilmesi amacıyla Supremum Lagrange Çarpanları testi kullanılmış, doğrusal eşbütünleşme temel hipotezi eşik değerli eşbütünleşme alternatif hipotezine karşı sınanmış ve Türkiye'nin G-20'ye üye olan tüm Avrupa ülkeleri ile, Güney Kore ve Suudi Arabistan dışındaki tüm Asya ülkeleri ile eşik değerli eşbütünleşik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sup-LM testi sonucuna göre doğrusal eşbütünleşme temel hipotezinin reddedilemediği ülkelere ilişkin hisse senedi piyasaları ve Türkiye hisse senedi piyasası arasındaki uzun dönemli ilişki ise Engle ve Granger (1987) doğrusal eşbütünleşme testi ile incelenmiş, Türkiye'nin ele alınan ülke borsalarının hiç biriyle doğrusal eşbütünleşme ilişkisine de sahip olmadığı tespit edilmiştir. Eşbütünleşik hisse senedi piyasalarının uzun dönemde ortak hareket sergilemeleri ve dolayısıyla ekonomide meydana gelen şoklardan da birlikte etkilenmeleri nedenleriyle, eşbütünleşik piyasalara yatırım yapmak suretiyle oluşturulan portföyün uzun dönemde toplam riski azalmayacaktır. Bu bilgi doğrultusunda elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde, Türkiye hisse senedi piyasasına yatırım yapan uluslararası yatırımcıların portföy çeşitlendirmesine bağlı olarak kazançlarını en üst seviyeye çıkarmak ve üstlenecekleri riski en aza indirmek amacıyla Türkiye hisse senedi piyasası ile eşbütünleşik olmadıkları, diğer bir ifade ile uzun dönemde bütünleşik olmadıkları tespit edilen Güney Kore, Suudi Arabistan, Amerika Birleşik Devletleri, Arjantin, Brezilya, Kanada, Meksika, Avustralya ve Güney Afrika hisse senedi piyasalarına yatırım yaparak portföy çeşitlendirmesinde bulunmalarının rasyonel bir davranış olacağı kanısına varılmıştır.