Türkiye'de sosyal demokrasi

19. ve 20. yüzyıl sanayi toplumunun gelişmesine sebep olmuştur. Sanayide fabrikalar kuruldukça, çalışan işçilerde arttıkça, sorunları da kendiliğinden ortaya çıkar. Türkiye'de, sosyal ve siyasal gelişmeler Atatürk'ten sonra, 27 Mayıs 1960 devrimi ile, O'nun kurduğu siyasal parti içinde oluşan yeni bir akımla başlar. Ortanın solu politikası, sosyal demokrat hareketlerin odak noktasını oluşturur. İhtilaller ve devrimler, devletin sosyalleşmesini hızlandırır. Sosyal haklar ve özgürlükler gündeme gelir. Devletin ekonomik yapısında, planlı ekonomiye geçilir. Kişisellikten, toplumsallığa yönelince, sosyal devlet, kurumlarını da ortaya çıkarır. Sendikalaşma, kooperatifleşme, toplu sözleşme, grev hakları, sosyal sigortanın yaygınlaştırılmasına çalışılır. Siyasal demokrasi yerini yavaş yavaş sosyal demokrasiye terk eder. Alman Ferdinand Lasselle demokrasiyi 'Sosyal ve Ekonomik sorunların çözümlediği bir sistem' olarak nitelendirir. Böylece, sosyal güvenlik kuruluşlarının ve kooperatiflerin, halk kitlelerinin çıkarları doğrultusunda işlevlerini yürütmesine ilerici ve devrimci hareketlerin etkisi ve desteği görülür. Amaç, halkın yönetime katılımı ve söz sahibi olmasıdır. Türkiye'de, 1970 yılından sonra, 1973 ve 1977 yıllarında, sosyal demokrasi alanında gelişmeler görülür. Atatürk'ün kurduğu CHP'de bu yönde hareketlenme ile, yoksulların haklarını savunan bir yapılaşma başlar. Halk uyanır, ihale vurguncuları ve bütçe soyguncularına karşı haklarını savunmaya başlar ve basın da bu yönde hareketlenme görülür.- V 1963 yılında yürürlüğü giren toplu sözleşme ve grev hakkını kullanmada, emeği ile geçinenlerin fikir düzeyi de gelişir. Hak isteme yolları kullanılmaya başlanır. Danıştay ve Anayasa mahkemesi gibi kuruluşların, haksızlıkların engellenmesinde büyük bir rolü olur. Halkın bilinçlenmesi, kendi hak ve çıkarlarına sahip çıkması doğrultusunda verilen mücadele demokrasinin de sosyalleşmesine sebep olmuştur. Sosyal demokraside bütün vatandaşlar her türlü ekonomik sömürüye karşı korunurlar. Bireycilik kalkar ve toplumsal politika tabana kayar. Toplumlar gelişir ve bilinçlenirken demokrasinde, en son aşaması olan sosyal demokrasiye ulaşır. Halk kitlelerinin emeği ile geçinenlerin, öğrencilerin ve aydınların mücadelesi neticesinde; Anayasaların sosyalleşmesine ve sosyal hukuk devletine doğru gelişmeler görülür. 1838'de İngiltere'de, Londra İşçileri Derneği yöneticileri ile bazı radikal milletvekilleri 'Halk Fermanı'nı yayınlayarak, reformlara geçilmesini isterler. 1848' de ise, 'Chardıst' hareketler ekonomik ve siyasal reformların gerçekleştirilmesinde büyük bir rol oynarlar. 1881 yılında 'Sosyal Demokrat Federasyon' kurulur ve kollektif münasebetler başlar. Almanya'da, 1863 yılında, Ferdinand Lassalle tarafından 'Çalışanlar Birliği' kurulduktan hemen sonra 1866'da 'Sosyal Demokrat işçi Partisi' de kurulur. Gerçek manada Sosyal Demokrat Parti 2. Cihan Harbi sonunda, 1946'da Hannover'de kurulabilmiştir. Bu parti 1969 yılında Willy Brandt' ın başkanlığında % 42'lik bir oyla iktidar olmuştur. Sosyal Demokrat iktidarla, Almanya refaha ulaşma yolunda hayli ilerlemiştir. Temel haklar ve özgürlüklerin kullanımı ve işsizlik sigortasının genele yayılımı bu partinin iktidarınca sağlanmıştır.- VI - İsveç' de, sol düşüncelerin yayılması 188 2'de başlar. 1889'da İsveç Sosyal Demokrat İşçi Partisi kurulur. Almanya'da işçi olarak çalışan ve İsveç'e dönen, Lassalle'nin etkisinde kalan, halkın iradesi ve sosyal demokrasi adlı gazetelerde işçi kesiminin sorunu ile ilgilenen Olof Palme'nin mücadelesiyle sosyal demokrat hareket kavvetlenir. İsveç'te kurulan 'Sosyal Demokrat Parti Gençliği', politikacı yetiştiren bir okul gibi çalışır. Her yerleşim alanında bütün parti birimleri kurulur. Bu parti birimleri sosyal demokrat parti programının uygulanmasına yardımcı olurlar. Sosyal güvenlik alanında tedbir alınır, özel mülkiyet ve özgür girişim bulunur. Devletin ise, ekonomide etkin politikası vardır. Olof Palme'nin ülkesi İsveç'te amaç sosyal refah devletidir. Bunu da ancak sosyal demokrat bir iktidar gerçekleştirebilir. Bu düşünceden hareketle, bütün sosyal demokrat faaliyetler hareket halinde, programın uygulanmasına yardımcı faktörlerdir. Halk sektörü ve özerk yönetim İsveç sosyal demokrasisinin başardığı bir yönetim tarzıdır. Türkiye'de sosyal demokrat düşünceler ilk defa Atatürk'le başlar. Halkçılık ve devrimsel düşüncesi ile uygulamaları O'nun sosyal demokrasiye yönelim karakterini gösterir. Halk egemenliği ve köylünün topraklandırılması gibi ileriye yönelik kararları alması, Türkiye'de sosyal demokrat düşüncelerin oluşmasına sebeptir. Atatürk'ün kurduğu CHP'de ortanın solu politikası ile sosyal demokrat fikir akımları gelişir ve neticesinde SHP ve DSP kurulur. Amaç sosyal refah devletidir.