Sosyolojik açıdan Atatürk'ün Cumhuriyetçilik ilkesi

Siyasal bir rejim olarak Cumhuriyetin, kavram olarak gelişimi, tarihteki yönetim uygulamalarını ve Türkiye Cumhuriyeti Yönetiminde Atatürk'ün bu konudaki görüşlerinin sosyal muhtevasını Cumhuriyetçilik ilkesi açışından değerlendirmeye çalıştığımız bu etüt, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde ilk çağlardan itibaren Cumhuriyet kavramı ve Devlet Yönetimi ele alınmıştır. Eski Yunan ve Roma lılarda literatür bakımından gösterdiği değişiklikler incelenmiştir. Fransız ihtilali ile modern bir anlayış içinde, Dünyaya yayılması, kurulu düzenleri sarsması ve teokratik bakımdan da kazandığı boyutlar ele alınmıştır. Birinci bölüm de ise Cumhuriyet kavramını değerlendiren, konu ile ilgili eserlerinde fikirler ileri süren, İslam-Türk ve Batılı filozoflarının görüşleri, bu bölümde ayrıntıları ile değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yine bu bölümde, Batılı anlayıştaki Cumhuriyet formu ile İslami Cumhuriyet uygulamalarının kısa bir mukayesesi yapılmıştır. Tezimizin İkinci Bölümü'nde Cumhuriyet kavramının siyasal rejim olarak uygulanışı ve bu uygulamanın tarihi gelişimi işlenmiştir. ilk önce Yunan ve Roma toplumlarında uygulanan bu rejim, derin düşünürlerinin ortaya koydukları doktrinlerle teorik bakımdan bir gelişme gösterirken, uygulama alanında da arka arkaya yeniliklerle, daha yasal bir rejim ha-VIII line gelmiştir. Bunu, Eski Yunandaki uygulama biçiminin, Roma'da aldığı bilimsel gelişmelerin yanı sıra rejimdeki yönetim organlarının çeşitliliği ve gelişmesi açıkça göstermektedir. Fransa İhtilali döneminde ise, sistem anayasal bir yapıya oturmuş, modern devletlerde ise, anayasa sistemleri, rejimin özünü teşkil etmiştir. Bu arada İslam ve Türk toplumlarındaki Cumhuriyet yönetimleri, Eski Yunan ve Roma ile mukayeseli bir biçimde ele alınmıştır. Çalışmamızın Üçüncü Bölümü'nde Atatürk ve Cumhuriyet konusu işlenmiş, özet bir cumhuriyet kuruluş tarihinden sonra, Cumhuriyetin ilanı ile anayasaların hazırlanması, bu anayasalara bağlı olarak, milli egemenliğin cumhuriyet rejimi bünyesindeki durumu ele alınmıştır. Bu bölümde, modern bir yönetimin esaslarının vazedilişi, bu yönetim esasları içindeki ferdin ve toplumun sosyal hakları ve ödevleri belirlenmiş, anayasanın üstünlüğü ve insanların bu anayasa karşısında eşit ödev ve sorumluluk taşıdığı işlenmiştir. Ayrıca Atatürk'ün görüş ve düşünceleri doğrultusun da Cumhuriyet kavramı ve Cumhuriyetçilik ilkesi ile buna bağlı sosyal düzenlemeler bütünlük içerisinde anlatılmaya çalışılmıştır. Burada, Cumhuriyet rejiminin uygulama esasları ve bu uygulamaları, Atatürk'ün nasıl ifade ettiği, yorumlandığı ve yönlendirdiği; kısa ayrıntılarla anlatılmış, Cumhuriyetçilik ilkesine bağlı olarak, Devletçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik ve Kadın Kakları gibi konular, toplumunIX sosyal bünyesi ile nasıl bağdaştığı ve toplumun bu prensipleri nasıl benimsediği ifade edilmiştir. Bütün bu konular birer birer işlenirken, Atatürk'ün kendi sözleri ile değerlendirme yapılmış halk iktidarının sosyolojik unsurları, Atatürk'ün düşünceleri ile bunun uygulamadaki tesirleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. 'Sonuç' ta da, bütün bu çalışmaların çok kısa ve öz bir değerlendirilmesi yapılmıştır.