Daskyleion metal silah ve teçhizatlar: İşlev, üretim ve süreçsel farklılaşma

Daskyleion metal buluntuları arasında sayıca en büyük grubu metal silahlar ve teçhizatlar oluşturmaktadır. Kentte ele geçen silahlar ok, mızrak, arbalet ve ballista uçlarından, sapan mermilerinden, topuzlardan, bıçaklardan ve hançerden ibarettir. Bunlar arasında da en fazla ok uçları ele geçmişştir. Silahlar demir, kurşun ve bakır alaşımlarından üretilmişlerdir. Kullanılan madenin türü ya da bileşiği ile silahın işlevi ve üretim tekniği arasında bir paralellik olduğu anlaşılmaktadır. Silahın ne tür bir amaca hizmet ettiğine ve hangi formda ve nasıl üretileceğine göre kullanılacak madenin türü değişmektedir. Demir Çağı'nın sonlarında, demirden silah üretiminin yaygınlaşması hatta demiri döverek yüksek karbon içerikli, tunca göre daha sağlam çelik silahların üretilmeye başlanması ile Çağ'ın başlarında yaygın olan bakır alaşımlı üretimlerin yerini demirin aldığı anlaşılmaktadır. Silahlar, savaşmak amacıyla kullanıldıkları gibi, av avlamak için, adak olarak ve mezarlara ölü hediyesi olarak bırakılmak için de kullanılmışlardır. Daskyleion buluntusu silah ve teçhizatları için her üç kullanımda geçerlidir. Kentte en erken tarihli buluntu, MÖ 7. yüzyılın sonlarına tarihlenen dikdörtgen formlu zırh pullarıdır. Bu savunma teçhizatı, adak amacıyla üretilmiş ve bir adak çukuruna sunu olarak bırakılmıştır. En geç tarihli silahlar ve teçhizatlar ise, Orta Çağ'a ait ok, mızrak ucu ve zırh pullarıdır. Daskyleion'da 30 yılı aşkın süredir gerçekleştirilen kazı çalışmaları, önemli kontekstlerin açığa çıkarılmasını ve belgelenmesini sağlamıştır. Hem yerleşmede hem de mezarlarda açığa çıkan bu kontekstler, birkaç yüzyıl formları değişmeden kullanılan silah ve teçhizatların, kentte kullanıldıkları tarihe ışık tutmaktadır. Bu kontekstlerin başında Daskyleion T6 Tümülüsü gelmektedir. Bu mezarda 93 adet okuyucu ve okların içine konulduğu bir gorythosa ait tunç bir parça ele geçmişştir. Mezarda ele geçen seramiklerle, bu ok uçları MÖ 470- 420 yılları arasına tarihlenmektedir. Aynı zamanda burada ele geçen ok uçları, yerleşmede bulunan aynı okuyucu tiplerinin kentte kullanım tarihleri hakkında bilgi verir. T6 Tümülüsü ve yerleşmede ele geçen ok uçları arasında en yaygın kullanılan formlar, zırh delme özelliğine (3.2.2.1.2.1) sahip üç kanatlı Tip a ve b'den oluşmaktadır. Bu ok uçlarının bir kısmı MÖ erken 4. yüzyıl tahribi ile ilişkilendirilen yanık tabakalarda ele geçmişştir. Ancak Daskyleion buluntusu silahları savaşla ilişkilendiren en önemli kanıt, ok uçlarının namlu ve kanat kısımlarında tespit edilen çarpma ve delme kaynaklı deformasyonlardır. Silah çeşitliliğinin fazla olması, kentin Geç Tunç Çağı'ndan Orta Çağ içlerine kadar kesintisiz olarak iskan edilmesi ile ilişkilidir. Burada silah çeşitliliğinin fazla olmasının yanı sıra en yoğun silah buluntu grubu ok uçlarıdır. Daskyleion'da ele geçen ok uçları arasında en yaygın formlar, diğer merkezlerdeki buluntulara parallel olarak MÖ 5. ve 4. yüzyıllarda literatürde 'İskit tipi' ya da 'Pers tipi' olarak adlandırılan bakır alaşımlı kovanlı iki ya da üç kanatlı örneklerdir. Kentte Hellenistik Dönem ile birlikte kurşundan yapılmış sapan mermileri, Orta Çağ ile birlikte ise kompozit yaylardan gelişen füze mantığında ballista gibi daha karmaşık silahlar kullanılmıştır. Kentte, sapan mermilerinin ele geçmesi, genellikle okçu birliklerle birlikte görülen sapancıların olduğuna ve Hellenistik Dönem içlerinde burada bir ordunun varlığına işaret etmektedir. Orta Çağ'a tarihlenen balık pulu formlu zırh pulları, bu dönemde kentte zırhlı komutanların olduğunu göstermektedir. Daskyleion buluntusu bakır alaşımlı ok uçları üzerinde gerçekleştirilen arkeometalurjik çalışma, okların deri veya zırha nüfuz etme kabiliyetlerini arttırmak ve ok uçlarını kalıpta seri olarak üretmek için bilinçli olarak alaşıma kurşun katıldığını göstermektedir. Ok uçlarında kurşunun kullanılması, bu madenin ergime derecesi düşük olduğu için okların seri üretimini kolaylaştıracaktır. Aynı zamanda kurşun kullanılarak hurda metalden üretilmiş ok uçlarında oksit inklüzyonlar hapsedildiği için okun darbe direnci de düşmeyecektir. Böylece ok uçları işlevlerini yitirdikten sonra toplanarak hurda metalden birden fazla kez yeniden ve delici özelliklerini kaybetmeden üretilebilecektir. Daskyleion buluntusu EDS analizleri yapılan okuyucu örneklerinde tespit edilen gümüşün, arseniğin, kükürtün ve fosforun Daskyleion'a yakın olan ve İlk Çağ'da da işletilmiş Balya'daki kurşun madeni ocaklarından gelmiş olabileceği söylenebilir.