Likidite ve özel emeklilik fonları

KAVRAMSAL ÇERÇEVE Finansal serbestleşme iç ve dış finansal serbestleşme olarak ayrı ayrı incelenebilir. İç finansal serbestleşme, enflasyon ve faiz oranları arasındaki bağı kuvvetlendirirken, dış finansal serbestleşme enflasyon ve döviz kurları arasındaki ilişkiyi zayıflatır ve ticari denge ve paranın nisbi alım gücü yerine sermaye hareketlerinin üstünlüğünü ortaya koyar. İç finansal serbestleşmenin başlıca temel öğeleri şunlardır: öncelikli sektörlere uygulanan kredi sınırlamalarını, faiz oranlarındaki tavanı kaldırmak; yeni kurumların mali sistemin içine girmelerini engelleyen unsurları ortadan kaldırmak; yabancı para ödemeleri üzerindeki sınırlandırmaları ortadan kaldırmak; ulusal mali sistemin rekabetçi piyasa koşullarına açılması vb. Dış finansal serbestleşme kavramı ile ise, bir ülkede yaşayan yerleşiklerin kolayca aktiflerini döviz olarak değerlendirebilmeleri ya da borçlarını döviz olarak ödeyebilmeleri ve yabancıların da yurtiçi finansal piyasalarda rahatça işlem yapabilmeleri anlaşılmaktadır. Bu tanım aynı zamanda, finansal açıklık kavramına da uymaktadır. Dış finansal serbestleşme ile ilgili olarak üç değişik işlem bulunmaktadır. Birinci işlem türü, içsel işlemlerle ilgili olan serbestleşmedir. İkinci işlem türü ise, yerleşiklerin yurt dışına sermaye transferi yapabilmesine ve dış ülkelerde finansal aktif bulundurabilmelerine ve yabancıların da yurtiçi piyasalardan borçlanmalarına izin Veren bir serbestleşme türüdür. Üçüncü serbestleşme türü ise, dövizle yapılan yurtiçi işlemlerin serbestleştirilmesiyle ilgilidir. Bir ülkenin ekonomik büyümesini artırması için, finansal deregülasyon ve finansal derinleşme büyük önem arz etmektedir. Finansal deregülasyon, kısaca, finansal kurumların ve hizmetlerin çeşitlenmesidir. Finansal derinleşme ise, finans sektöründe yaratılan fonların, reel kesime aktarılma oranıdır TEORİK YAKLAŞIMLAR McKinnon-Shaw Yaklaşımı Finansal serbestleşmenin teorik temelini Shaw ve McKinnon tarafından geliştirilen 'Finansal Baskı Hipotezi' oluşturmaktadır. Finansal baskı hipotezinin temelinde yatan düşünceye göre, gelişmekte olan ülkelerde baskı altında tutulan finansal piyasalarda, bu baskının kalkması ile birlikte finansal serbestleşme sonucu ekonomik gelişmeye katkı sağlayacaklar ve kaynakların etkin dağılımında olumlu rol oynayacaklardır. Yani reel faiz hadlerinin yükselmesiyle ekonomide tasarruf oranlarının arttırılabileceği ve kaynaklar üretken alanlara kaydırılarak kalkınmanın sağlanabileceği öne sürülmüştür. _ i f''' ''Yeni Keynesyen Yaklaşım Finansal liberasyonu temel alan iktisatçılarca savunulan McKinnon-Shaw Hipotezi, Yeni Keynesçiler ve Yeni Yapısalcılar tarafından eleştirilmektedirler. Yeni Keynesyen görüşe göre, faiz hadlerinin yükselmesi yatırımları arttırmak yerine, caydırıcı bir etki yapmaktadırlar. Finansal baskının etkin olmayan kaynak tahsisine sebep olduğu yolundaki McKinnon-Shaw görüşü kabul edilmemekte ve finansal baskının kaynak tahsisini olumlu etkilediği öne sürülmektedir. Yeni Yapısalcı Yaklaşım Yeni Yapısalcılara göre faiz oranlarının artmasının ve finansal serbestleşmenin kısa süreli etkileri öncelikle stagflasyon ortamının oluşmasına neden olurlar. LİKİDİTE VE EKONOMİDEKİ YERİ Finansal sistemin sağladığı hizmetler arasında fiyat bilgisi sağlama, tasarruf sahiplerinin farklı varlıklar tutarak risk dağıtımı yapabilmesi ve bunların para karşılığında kolayca değiştirilebilmesi için likidite sağlaması önde gelmektedir. Kişisel servet sık sık bireylerin refahının ölçüsü olarak kullanılmaktadır. Ancak, servetin hangi biçimde tutulduğu da bireyin refahını etkileyebilir. Bir mübadele aracına hızlı ve maliyetsiz biçimde çevrilen varlıklar, beklenmedik harcamaları karşılamakta, çevrilmeleri daha fazla zaman alan ve daha maliyetli olan varlıklara nazaran daha değerli olacaktır'. Düşük maliyetlerle paraya çevrilebilen varlıkları 'likit', böyle özellikleri bulunmayanları da 'likit olmayan' varlıklar olarak nitelendirmekteyiz. Likit varlıklar çabuk ve ucuz bir şekilde bir değişim aracına -paraya- çevrilebildiği için, likit bir varlığın alım ya da satım işlemi de kısa bir süre içinde ve taraflar içinde düşük bir maliyetle sonuçlandırılabilir. Alış-satış fiyat aralığı bütün piyasalarda işlem maliyetinin önemli bir parçasıdır. Bilgi farklılıklarından kaynaklan alım satım teklifleri arasındaki farklar, likidite amaçlı işlemlerin maliyetini yükselteceğinden, bu işlemleri yapanların işlem maliyetini azaltacak yönde tepkilerini teşvik edebilir. Daha az bilgiye sahip bireylerin daha fazla likiditeye sahip olmak istemeleri, finansal aracılar ve piyasalar için bir fırsat yaratmaktadır. Sistemde likidite amaçlı işlem yapanları memnun etmeye yönelik finansal yenilikler ortaya çıkmaktadır.