Türkiye'de, Avrupa Ekonomik Topluluğu'nda süt için uygulanan koruma politikalarının çeşitli yönlerden karşılaştırılması

VE SONUÇ Türkiye'nin Avrupa Topluluğu ile sürdürmekte olduğu ilişkileri, Nisan 1987'de tam üyelik için başvurmasıyla, yeni bir boyut kazanmıştır. Bu ilişkiler ekonominin tümü için olduğu kadar ekonominin önemli sektörleri olan tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri ile onların alt sektörleri sayılan yan dallar içinde ayrıca önem arz etmektedir. Gerçekte de dengeli ve sağlıklı beslenmede süt ve ürünlerinin sahip olduğu özellikler nedeniyle bu sektör, gerek Türkiye gerekse Topluluk ekonomisinde büyük önem taşımaktadır. Durum böyle olunca, bu sektörle ilgili olarak uygulanacak koruma politikalarının önemi de her geçen gün artmaktadır. Bu çalışmada ; önce, Türkiye ve Topluluk ekonomisinde süt ve ürünleri sektörünün yeri ve önemi incelenmiştir. Sonra da, Türkiye ve Toplulukta bu sektöre yönelik koruma politikaları ve uygulanan politikaların yarattığı çeşitli etkiler orta ya konmuştur. Bunu da, Türkiye ve Toplulukta süt sektörüne yönelik koruma politikaları, etkileri ve ortaya çıkan sorunları karşılı ştırılarak değerlendirmesi izlemiştir. Karşılaştırmalar sonunda, Türkiye ve AET' da süt ve ürünleri sektöründe genel durum ve uygulanan koruma politikaları itibariyle önemli farklılıklar olduğu ayrıntılarıyla tesbit edilmiştir. AET' da 1968 yılından beri süt ve ürünlerine yönelik ortak piyasa düzeni yürürlüktedir. Bu sistem içinde, hedef fiyat, müdahale fiyatı, eşik fiyat, dış ticarette prelevmen ve vergi iadesi gibi fiyat ve fiyata bağlı araçlar yanında yapısall düzenlemelere yönelik strüktür politikası uygulamaları da önem lidir. 145 Türkiye'de ise ; AET'ye göre oldukça sınırlı olmakla beraber uygulamalarda daha çok fiyat ve fiyata bağlı araçlara öncelik tanınmakta, uzun vadeli yapısall düzünlemelere yeterince önem verilmemektedir. AET' da uygulanan koruma politikaları sonucu süt ve ürünlerinde üretim aşırı şekilde artmış, bazı ürünlerde büyük stoklar oluşmuştur. Bunun sonucu olarak da, söz konusu ürünlerin tüketimi de artarak, kendine yeterlilik, ülke ve ürüne göre farklılık göstermekle birlikte, % 100' e ulaşmıştır. Türkiye'de ise, bugüne kadar uygulanan politikalar verim ve üretim üzerinde istenilen artışları yaratamamış, süt işletmeleri küçük ve dağınık birimler halinde faaliyetlerini devam ettirirken, süt hayvancılığı bir yan uğraş durumundan öteye gidememiştir. Toplulukta uygulanan koruma politikalır sonucu tereyağ ve süttozu gibi ürünlerde oluşan üretim fazlalıklarını önlemek için, Toplulukta 1970'li yılların sonlarından itibaren, ortak sorumluluk kesintisi, garanti eşikleri ve kota uygulaması ile sütçülüğü bırakanlara prim verilmesi gibi çeşitli araçlar kullanılmaktadır. Oysa, Türkiye için verim ve üretimi arttıracak isabetli ve istikrarlı politikaların uygulanması önem taşımaktadır. Son yıllarda verimliliği arttırmak amacıyla kültür ırkı inek ithali, karma yemde uygulanan sübvansiyon ve belirli özelliklere sahip işletmelere teslim edilen sütler için 25-35 TL/İt teşvik primi ödenmesi konuya olumlu yaklaşımlar olarak değerlendirilebilir. Topluluk ülkeleri genelde hayvancılık ve süt sektörün de çok ileri düzeydedir. Türkiye'nin tam üyeliğinin gerçekleşmesi halinde süt ve ürünleri sektörünün Topluluk ile rekabet edebilecek bir niteliğe kavuşturulması zorunlu görülmektedir. Aksi takdirde, Türkiye Topluluğa girdiği zaman süt ve ürünlerinde Topluluğun pazarı olma olasılığı oldukça yüksektir. 146 Bu bakımdan, karşılaşılan çeşitli sorunların çözümü için ve özellikle de uzun dönemde yapısall iyileştirmelerin sağlanması bakımından, çalışmada belirtilen bazı önlemlerin zaman geçirilmeden alınmasının gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.