turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'de doğal gaz piyasasının yeniden yapılandırılması ve sonuçları

Dünya'da yaşanan ve gerek ekonomik gerekse sosyal açıdan önemli sonuçlar doğuran iki petrol krizinin yarattığı yeni alternatif enerji kaynağı arayışı ve çevrenin korunmasına ilişkin olarak devletlerin yürüttükleri politikalar, doğal gazın yükselişi ile sonuçlanmıştır. 1980'li yıllardan sonraki liberal akım, ülkelerin gelişmesi açısından önemli arz eden enerji sektörlerinin ve dolayısıyla doğal tekel niteliği gösteren doğal gaz sektörünün de serbestleştirilmesini gündeme getirmiştir. Avrupa Birliği üyeliği yolunda ilerleyen Türkiye'de de, Avrupa Birliği uyum sürecinde, doğal gaz piyasasının serbestleştirilmesi ve rekabete açılması yönünde kurumsal ve yasal düzenlemeler yapılmıştır. Bu kurumsal ve yasal düzenlemeler çerçevesinde doğal gaz piyasasındaoluşturulmak istenen yapının anlaşılması ve bu yapının yaratacağı veyayaratabileceği sonuçların ortaya konulması önem arz etmektedir. Doğal gaz piyasasında oluşturulmak istenen bu yapı incelendiğinde, doğal tekel niteliğindekipiyasada rekabetin oluşmasının amaçlandığı bir takım faaliyet alanlarında rekabetçidinamiklerin ortaya çıkması için yeterli ortamın tam olarak sağlandığını söylemek mümkün değildir. Rekabetin oluşmasını engelleyebilecek bir takım koşullar söz konusu olup, düzenleyici kurum tarafından bu koşullar detaylı olarak değerlendirilmeli ve rekabetin oluşmasını sağlayacak tedbirler alınarak, piyasayakından izlenmeli ve denetlenmelidir.
Merkez bankasının bağımsızlığı

Merkez bankasının bağımsızlığı, fiyat istikrarını hedefleyen bir para politikasının başarısı için çok önemli bir kurumsal düzenlemedir. Bu tür bir kurumsal düzenleme para otoritesinin enflasyonist eğilimlerin ortaya çıkmasına yol açan politik baskılardan kaçınmasına yardımcı olur. Bu çalışmanın ilk bölümünde merkez bankasının bağımsızlığı kavramı, Avrupa ve Türkiye'deki önemi, bu konuda yapılan ampirik çalışmalarla birlikte incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca sosyo-ekonomik ve politik güçlerin merkez bankası bağımsızlığı yaklaşımlarına da yer verilmiştir. İkinci bölümde teorik literatür ele alınmıştır. Önce para ve maliye otoritesi arasında işbirliğine destek veren çalışmalar incelenmiştir. Bundan sonra 'kurala veya duruma bağlı para politikası' tartışmasının ilk aşamalarından başlanarak bağımsız merkez bankasının teorik çerçevesinin gelişimi ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, sosyo-ekonomik güçlerin merkez bankasının bağımsızlığına, işsizlik ve enflasyona yaklaşımlarını analiz etmek amacıyla anket yöntemi kullanılmış ve sonuçlarına yer verilmiştir. Ayrıca elde edilen bulgular merkez bankası bağımsızlığının teorik çerçevesi kapsamında değerlendirilmiştir. Tezin dördüncü ve son bölümünde CWN'in çalışmasından yola çıkılarak TCMB için yıllar itibariyle yasal endeks değerleri belirlenmiş, daha sonra enflasyon ile başkan değişim sıklığı, yasal endeks ve kur rejimi arasındaki ilişkiler incelenmiştir.
Türkiye'nin ortadoğu ülkelerine yaptığı tarım ürünleri dış satımını geliştirme olanakları

VE SONUÇ Ortadoğu ülkeleri yüksek petrol gelirlerinin getirdiği büyük bir alım gücüne sahiptir. Ayrıca bu ülkeler, gerek bulundukları coğrafi bölgenin özelliklerinden, gerekse siyasi bazı nedenlerden dolayı tarım ürünlerinde kendine yetecek üretime sahip bulunmamaktadır. Bu ihtiyaçlarının büyük bir kısmını dışalım ile karşılamak durumundadırlar. Türkiye ise Ortadoğunun tarım ürünlerine olan talebini karşılayacak potansiyele sahiptir. Ayrıca bu ülke gruplara ile öteden beri gelen yakın siyasi ve kültürel i- lişkiler yanında, dini bağlar mevcuttur. Ayrıca bu ülkelerle olan coğrafi yakınlık, mesafenin yakınlığı da aradaki ticari ilişkileri geliştirebilmek için büyük avantajlar sergilemektedir. Ancak bugüne değin Ortadoğu ülkeleri ve Türkiye arasında bu denli ticari bir ilişkinin sağlanamadığı gözlenmektedir. Yıllar itibariyle Türkiye'nin Ortadoğu ülkelerine yaptığı dışsatım miktar ve değer olarak incelendiğinde bazı dalgalanmaların olduğu ve ciddi bir gelişmenin olmadığı görülmektedir. Oysa Ortadoğu ülkeleri Türk tarım ürünlerini tanımakta, talepte bulunmakta ancak var olan sorunlar sonucunda ilişkiler yeterince gelişememektedir. Eğer bu potansiyel pazar üzerinde yeterince önem verilerek sorunların çözümü yoluna gidilirse Türkiye'ye sağlayacağı yararlar açıktır. 106 Ortadoğu ülkelerine ihracat politikasındaki tutum, eldeki malı satmak değil, onların istediği malı üretip satmak olmalıdır. Böyle olduğu takdirde Türk ürünlerine öncelikle talep etmemeleri İçin hiçbir neden olmayacaktır. Ayrıca Avrupa Topluluğu Ülkeleri ve diğer ülkelere satılmayan ürünleri elden çıkarıp Ortadoğu ülkelerine satma düşüncesi bugün artık tamamiyle yanlıştır. Tüm dünya ülkeleri tarafından açık bir pazar görünümünde olan Ortadoğu ülkeleri üzerinde dışsatım yapabilmek için büyük bir rekabet söz konusudur. Ortadoğu ülkelerini potansiyel bir pazar olarak gö rüyorsak, bu ülkelere arzu edilen kalitede ve miktarda ürünleri bu pazarın istediği her an hazır olabilecek şekilde üretmek ve bu pazarı değerlendirerek ele geçirmek, bu konuda ana politika olmalıdır.
Küreselleşme sürecinde istihdamın esnekleşmesi ve kısmi süreli istihdam

1980'lerin başında artan rekabet ve teknolojik gelişmeler dünyada sınırları ortadan kaldırmıştır. Küreselleşme olarak ifade edilen bu süreç toplumların yaşamlarında da büyük değişimler yaratmıştır. Çalışmada öncelikli olarak bu değişimler açıklanmış, bunların istihdam piyasalarında ortaya çıkardığı yeni çalışma şekilleri üzerinde durulmuştur. Esnek çalışma olarak isimlendirilen bu çalışma biçimleri arasında özellikle kısmi süreli çalışma bu çalışmanın üzerinde yoğunlaştığı çalışma biçimidir. Tam zamanlı çalışmadan farklı olarak günün belirli saatlerinde veya haftanın belirli günlerinde yapılan çalışma, kısmi süreli çalışma olarak isimlendirilmektedir ve toplam istihdam içerisinde sürekli artış göstermektedir. Bazen işveren bazen de çalışan arzusuyla ortaya çıkan bu çalışma şekli, uluslararası kuruluşlar tarafından işsizlikle mücadele, dezavantajlı grupların istihdamı ve verimlilik gibi nedenlerle hükümetlere tavsiye edilen politikalardan birisidir. Özellikle kadın istihdamı içerisindeki önemi nedeniyle de sivil toplum örgütleri tarafından desteklenmekte bazen de eleştirilere uğramaktadır.
Türkiye'de döviz, motorin ve çiğ süt fiyatları ile süt ürünleri fiyatları arasındaki geçirgenliklerin analizi

Son yıllarda gıda fiyatlarında görülen artışlar, gelişmiş ülkeler dahil bütün dünya ülkelerinde gıda güvencesini ve ekonomik istikrarı tehdit eden bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Süt ürünlerindeki fiyat artışları da benzer şekilde hala güncelliğini korumaktadır. Süt ürünlerinde asimetrik fiyat geçirgenliğinin bilinmesi fiyat artışlarının daha sağlıklı değerlendirilmesine imkan sağlayacaktır. Çünkü herhangi bir piyasada yaşanan fiyat dalgalanmaları farklı piyasalarda, farklı boyutlarda ve etkide oluşmaktadır. Bu çalışmada, sütçülük sektörünün önemli değişkenleri olan döviz kuru, çiğ süt ve motorin fiyatlarında uzun ve kısa dönemde yaşanan dalgalanmaların, süt ürünleri fiyatları üzerine olan asimetrik etkileri incelenmiştir. Türkiye'de 1994- 2017 yılları arasında döviz, motorin ve çiğ süt fiyatları ile süt ürünleri fiyatları arasındaki fiyat geçirgenlikleri NARDL modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre içme sütü, beyaz peynir, tereyağı ve yoğurt fiyatları ve bu fiyatları etkileyen faktörler arasında asimetrik fiyat geçirgenliği tespit edilmiştir. Bu durum fiyat serilerinin kısa ve uzun dönemde birlikte hareket ettiklerini göstermektedir. Uzun dönemde içme sütü, beyaz peynir, tereyağı ve yoğurt fiyatları üzerinde; döviz kuru, çiğ süt ve motorin fiyatlarındaki dalgalanmalar önemli etkiye sahipken, kısa dönemde söz konusu değişkenlerin gecikmeli değerleri etkilidir. Süt ürünlerine yönelik kısa ve uzun dönem politikalar belirlenirken döviz kuru, çiğ süt ve motorin fiyatları ve bunlar arasındaki fiyat geçirgenlikleri dikkate alınmalıdır. Ayrıca hükümet politikaları ve piyasa gücü gibi faktörlerin etkisini açıkça test eden yapısall model spesifikasyonlarına dayanan çalışmaların geliştirilmesi faydalı olacaktır.
Kalkınmışlığın ve azgelişmişliğin ölçülmesi: Türkiye ve seçilmiş ülkeler üzerine bir inceleme

Türkiye, Rusya, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan ülkelerinin ele alındığı çalışmada, 1991- 2016 döneminde ülkelerin gelişimleri ve kalkınmışlık düzeylerinin incelenmesi amaç edinilmiştir. Bu inceleme için seçilmiş bazı makroekonomik göstergeler ve Kuznets'in gelişmişlik kriterleri dikkate alınmıştır. Ülkelerin gelişimleri, insani gelişim endeksi ve cinsiyete dayalı gelişme endeksi ile karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Kuznets'in gelişmişlik kriterlerine göre, çalışmaya konu olan yedi ülkede de 1991- 2016 döneminde gelişmeler gözlemlenmiştir. Bu gelişim farklı göstergelerde veya farklı gelişim hızlarında olabilmektedir. Bununla birlikte, incelenen dönem başına göre dönem sonunda daha fazla gelişim göstermiş olan ülkeler, genel olarak Azerbaycan ve Türkiye olarak yorumlanmıştır. Kırgızistan ve Türkiye dışındaki beş ülkenin gelişimlerinin ve gelir artışının sürdürülebilir olması için ise, doğal kaynağa bağlı büyümeden vazgeçmeleri ve üretim ile ihracatta ürün çeşitliliğine gitmeleri önerilmektedir.
Yoksullukla mücadelede vergilerin rolü ve Türk vergi sisteminin değerlendirilmesi

Son 50 yıllık süreçte dünya genelinde haberleşme ve teknolojik alanda ortaya çıkan yeniliklerin etkisiyle refah göstergeleri artış eğilimine girmiştir. Ancak bölüşümdeki eşitsizliklerin ortaya çıkardığı yoksulluk, az gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülke için halen ciddi bir problem olarak varlığını korumaktadır. En zengin 20 ülkenin ortalama geliri, en fakir 20 ülke gelirinin yaklaşık 37 katıdır ve bu fark son kırk yılda ikiye katlanmıştır. Öte yandan, yoksulluk, küreselleşmenin etkisiyle biçim değiştirmekte, mutlak yoksulluğun yanında çalışan yoksulluğu, sosyal dışlanma ve izolasyon da hızla artmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de nispi yoksullukla özellikle de çalışan yoksulluğuyla mücadelede, vergilerin araç olarak kullanılması ve kamu harcamalarının yoksul yanlı kalkınma odaklı olup olmadığı hususları incelenmiştir. Vergi ödeme gücünün tespitinde kullanılan yöntemler, vergilemede adalet ve yoksulluk, vergi türlerinde/oranlarında yapılacak değişikliklerin yoksulluğa etkisi, vergi yükü dağılımındaki eşitsizlikler ile kayıt dışı ekonominin yoksullukla ilişkisi çeşitli kurum ve kuruluşlardan elde edilen veriler, literatür taraması sonucu elde edilen makale, tez, kitap vb. kaynaklardan yararlanılarak ele alınmış ve yorumlanarak sonuç çıkarılmıştır. Yoksullukla mücadelenin kamunun yükümlülükleri kapsamında ele alınması, yardımsever kişi ve kurumların insiyatifine bırakılmaması gerekliliğine vurgu yapılarak, iktisadi ve insani kalkınmada devletin aktif rol alması, yoksulluk sorununun vergi politikası ve kamu gider politikası araçlarıyla çözümlenmesine yönelik bütüncül önerilere yer verilmiştir.
Türkiye ekonomisinde dışa açıklık-ekonomik büyüme ilişkisi ve 1980-2016 yılları için ekonometrik analizi

Bu tez çalışmasının temel amacı, Türkiye ekonomisinde dışa açıklık ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin varlığını tespit etmektir. Tez çalışmasında öncelikle Türkiye iktisadi tarihine yer verilmiştir. Tarihsel süreçte uygulanan iktisat politikaları incelenerek, farklı dönemlerde uygulanan politikalar arasındaki neden sonuç ilişkilerinin görülebilmesi amaçlanmıştır. Ardından, literatürde büyüme teorisi hakkında yapılan çalışmalar incelenmiştir. Sonrasında ise Türkiye'de dışa açıklık ile ekonomik büyüme ilişkisinin tespit edilebilmesi için kurulan ekonometrik model, ARDL sınır yaklaşımı yöntemiyle test edilmiştir. Test sonuçları Türkiye'de dışa açıklık ile büyüme arasında anlamlı bir ilişkinin varlığını göstermiştir. Ayrıca, modelimizde kullandığımız diğer değişkenler olan emek verimliliği ve sabit sermaye yatırımlarının GSYH içerisindeki payı ile büyüme arasında da anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir.
Üniversitelerin sosyo-ekonomik gelişmedeki rolü: Yüzüncü Yıl Üniversitesi örneği

İnsanlık varoluşundan bu yana hep kalkınma gayreti içerisinde olmuştur. Ekonomik kalkınma, çoğu zaman bireylerin ortalama gelir düzeylerindeki artış olarak tanımlanmıştır. Bireylerin yaşam standartlarındaki gelişme düzeyi ekonomik kalkınma ile paralel bir yapıda seyretmiştir. Sosyo-ekonomik gelişme tanımının içinde ekonomik koşullar büyük ölçüde belirleyicidir ancak bu tanımda, eğitim, sağlık, kültür, okuryazarlık ve okullaşma oranı, ortalama yaşam süresi, kişi başına düşen mal ve hizmet birimleri, hak ve özgürlükler gibi kişilerin daha iyi bir yaşam sürmelerini sağlayan unsurlar da yer almalıdır. Üniversiteler, ülkenin ihtiyacına uygun olarak nitelikli beşeri sermaye yetiştirme, teknolojik ve bilimsel araştırmalar yapma gibi temel fonksiyonlara sahip kurumlardır. Üniversiteler bir taraftan bilgiyi üretip yayarken diğer taraftan toplumun yapısını geliştirmeye yardımcı olmaktadır. Ekonomik gelişme ile sosyo-kültürel gelişme birbirlerini karşılıklı olarak etkileyen dinamiklerdir. Sosyo-kültürel nedenler ekonomi ve gelir artışlarının bir koşulu olarak ortaya çıkabilmektedir. Yapılan çalışmalar üniversitelerin kuruldukları illere özellikle ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan çok önemli katkılarının olduğunu göstermektedir. Yapılan anket uygulaması sonucunda Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nin yöredeki varlığı şehrin sosyal ve kültürel yaşamı hareketlendirdiği gözlenmiştir. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, bir yandan yarattığı gelir akımı ile kentin gelişmesinin maddi zeminini oluştururken diğer yandan da gelişmenin bilimsel ve sosyo-kültürel koşullarını hazırlamakta, özellikle bulunduğu yörenin buna bağlı olarak da ülkenin sosyo-ekonomik ve kültürel gelişmesine doğrudan ve dolaylı olarak katkıda bulunmaktadır. Bu bağlamda, üniversitelerin bulundukları ilin ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamına anlamlı katkıları bulunmaktadır.
An analysis of wage, earnings and income inequality in Turkey

DEKİ ÜCRET, KAZANÇ VE GELİR DAĞILIMI EŞİTSİZLİĞİNİN ANALİZİARSLAN, Emre BilalYüksek Lisans, Ekonomi Bölümü Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Ozan EkşiŞubat 2014Bu tezde Türkiye'deki ücret, gelir ve kazanç eşitsizliğinin analizi yapılmıştır. Veri seti olarak Devlet İstatistik Enstitüsünün 2002 yılından itibaren yıllık olarak yürüttüğü Hane halkı Bütçe Anketleri kullanılmıştır. Türkiye'deki ücret ve gelir eşitsizliğinin ayrıntılı incelenmesi farklı eğitim ve iş tecrübesi grupları için yapılmıştır. Yine veri olarak hem birey gelir verisi, hem de hane halkı gelir verisi kullanılmıştır. Hane halkı gelirlerinin kullanılmasının sebebi, bu gruba ait kişilerin ortak bir gelire sahip olmaları ve sosyal planlayıcının bu kişilerin refahını ölçerken bu gerçeği dikkate almasıdır. Dolayısıyla hane halkı ve birey gelir dağılımları arasındaki fark, ülke içindeki gelir paylaşım dinamiklerini göstermesi sebebiyle önem teşkil etmektedir. Bu dinamikler, Türkiye sosyal yapısı itibariyle birey gelirlerinin geniş hane halkları tarafından paylaşıldığı bir ülke olduğundan, örneğin Avrupa ülkeleri ile farklılık gösterebilecektir. Daha sonra, yıllık gelirlerin emek ve emek dışı gelir kaynakları ile dekompozisyonu yapılmıştır ve bu gelir kaynaklarının hane halkı üzerindeki dağılımı gösterilmiştir. Diğer bulgular ise kısaca şu şekilde özetlenebilir: Türkiye'de yıllık ücret eşitsizliği, saatlik kazanç eşitsizliğine göre farklılıklara sahiptir. Özellikle 2002 ile 2004 arasındaki periyotta 2001'de yaşanan ekonomik kriz eşitsizlik üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Fert gelirlerindeki en önemli kalemi çalışarak elde edilen kazanç oluşturmaktadır. Ayrıca emek ve emek dışı elde edilen kazanç dağılımları yıllara göre değişkenlik göstermemektedir. Tezin ikinci kısmında Türkiye'deki gelir eşitsizliğini açıklayıcı değişkenler zaman serisi kullanan regresyonlar yardımıyla açıklanmıştır. Regresyonlar sonucu elde edilen bulgulara göre ise, 2002 ile 2011 yılları arasındaki periyotta gelir eşitsizliği üzerindeki en etkili değişken, mevduat bankaları ve diğer mali kurumlar tarafından özel sektöre sağlanan kredilerin GSYH'ya oranıdır. Bu değişken, bir finansal derinlik göstergesi olarak kullanılmaktadır ve eşitsizlik üzerinde artan bir etkisi vardır.
Türkiye'de 1980 sonrası dönemde sosyal güvenlik sisteminin gelişimi ve yeniden yapılandırılması sorunu

Ülkemiz için 1980'li yıllar ekonomik ve mali alanda olduğu gibi diger sosyal, siyasal ve kültürel alanlarda da önemli gelismelerin ve değişimlerin ortaya çıktıgıyıllar olmustur. Bu gelisme ve degismeler 2000'li yıllara da sarkarak devam etmistir. Bu çerçevede söz konusu yıllarda sosyal güvenlik hizmetleri açısından da bazı gelismeler yasanmıstır. Sosyal Güvenligin amacı, kısaca kisileri sosyal risklere karsı korumaktır. Söz konusu riskler sosyal sigortalar, sosyal yardımlar ve hizmetlerle karsılanmayaçalısılmaktadır. Esasen ülkemizde Cumhuriyet döneminin ilk yıllarından itibaren devlet, yarı kamusal mal olarak da nitelendirilen sosyal güvenlik hizmetlerininhızla gelistirmeye ve gerekli teskilatı kurmaya yönelmistir. Zaman içindeekonomimizin gelismesine, istihdam edilen nüfusun artmasına, devletanlayısındaki degismelere vb. bağlı olarak sosyal güvenlik hizmetleri toplumun daha büyük kesimine yayılırken sosyal güvenlik kurumları da daha büyük organizasyonlar haline gelmislerdir. Ne var ki, söz konusu hizmetlere iliskinsaglıklı bir finansman yapısının olusturulamaması ülkemizdeki sosyal güvenlik kurumlarını bir çıkmazla karsı karsıya getirmistir. Bu konuların degerlendirildigi çalısmada önce ülkemizdeki sosyal güvenlik hizmetlerinin genel durumu üzerinde durulmus, ancak değerlendirmeler sosyal güvenlik sisteminin tüm boyutlarını kapsamak yerine, primli sosyal güvenlik sistemi ile sınırlandırılmıstır. Bu nedenle üç büyük sosyal güvenlik kurumumuzun 1980 sonrası mali yapıları ve gelisimi ele alınmıs, bundan sonra da bu üç kurumun ortak mali sorunları dikkate alınarak, kurumların mali yapılarınıngüçlendirilmesine yönelik öneriler ortaya konulmaya çalısılmıstır.
Klasik ve Keynezyen faiz-tasarruf ilişkisi ve Türkiye uygulaması

Faizin tasarruflar üzerindeki etkisinin nasıl olduğu, yani tasarruf eğilimini artırdığı mı yoksa şeklini mi değiştirdiği ekonomistler tarafından çok tartışılmıştır. Türkiye'de faiz tasarruf ilişkisi denilince, bankaların uyguladıkları faiz oranları ve tasarruf mevduatları akla gelmektedir. Bunun nedeni ise, gönüllü tasarrufların yönelebileceği belli başlı yatırım araçlarının, çeşitli nedenlerle, daha çok banka mevduatları ile sınırlı olmasıdır. Planlı dönemden bu yana uygulanan faiz politikaları da banka mevduatlarının. artırılmasına yönelmiştir. 1980 sonrası faiz politikalarının temel amacı vadeli mevduata enflasyonun üzerinde bir faiz geliri ödemek olmuştur. Türk ekonomisinde kalkınmanın önemli engellerinden birisi iç tasarruf oranının yeterince artırılamamasıdır. Uygulanan faiz politikalarının bu oranı artırmaya yönelik olduğu görülmektedir. Bu amaçla 1980 öncesi düşük faiz politikası, 1980 sonrası ise yüksek faiz politikası uygulanmıştır. İki politikayı karşılaştırdığımızda 1980 sonrası faiz politikalarının mevduat aktivitesinde nisbeten daha başarılı olduğunu söyleyebiliriz. Netice itibariyle, mevduatın özellikle tasarruf mevduatının faiz oranlarındaki değişikliklerden etkilendiği görülmektedir. Ancak faiz oranlarındaki artış, tasarrufu miktar olarak artırmaktan ziyade kullanış yerini belirler. Yani tasarrufun nereye yatırılacağını, -döviz, altın, hisse senedi, borsa, gayrimenkul veya banka vb.- belirlemektedir.
Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının kadın istihdamına dair ekonometrik analiz

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARININ KADINİSTİHDAMINA ETKİSİNE DAİR EKONOMETRİK ANALİZDestegül HAZARÇalışmada ele alınan ana makroekonomik değişken olan yabancı doğrudan yatırımlar ülkelerin gelişmesi için gerekli bir değişkendir. Doğrudan yatırımın gerçekleşmiş olduğu ülkelerde sadece mali destek sağlanmaz aynı zamanda AR-GE, organizasyon yapısının da ülkeye gelmesi söz konusu olmaktadır. Yatırımı gerçekleştiren ülke, ev sahibi ülkeninistihdamında da olumlu bir katkı sağlamaktadır. Ancak kimi zaman, fabrikaların el değiştirmesi yoluyla yapılan bir yatırım, istihdamda herhangi olumlu bir etki yaratmamaktadır. Doğrudan yatırım, Türkiye açısından değerlendirildiğinde, Cumhuriyet'in ilk yıllarında yabancı sermayenin ülkeye gelmesiyle yatırımda bulunması gerekliliği ön plana çıkmasına rağmen istenilen netice elde edilememiştir. Son yıllarda ise, yatırım ortamını sağlayan yabancı yatırımcı faaliyetini gerçekleştirmek için zararın minimum düzeydefaaliyetini gerçekleştirecek ortamı yakalamış ve ülkeye gelen yabancı sermayeli firmasayısında ilk dönemlere göre artış gerçekleşmiştir. Çalışmada doğrudan yabancı sermeye yatırımlarının kadın istihdamına etkisi incelenmiştir. Yapılan eşbütünleşme analizi sonucu, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarıistihdamı kısa dönemde 0.001 düzeyinde uzun dönemde ise 0.003 düzeyinde etkilemektedir. DYY girişi artış gösterdiğinde, kısa dönemde gözle görülür bir etki olmamakla birlikte uzun dönemde ise etkinin derecesi büyümektedir. Doğrudan yabancı sermaye değişkeni ve kadın istihdam oran değişkeni arasında yapılan çalışmada pozitif yönlü bir korelasyonkurulmuştur. Granger nedensellik testi sonucunda DYY değişkeni KISOR değişkenininGranger nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır ancak KISOR değişkenin DYY değişkenininGranger nedeni olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç itibariyle DYY - KISOR tek yönlü bir nedensellik ilişkisine rastlanmaktadır.
Reel efektif döviz kurunun tekstil ve hazır giyim sektörü üzerine etkisi: Türkiye örneği

Son yıllarda yaşanan dünya ekonomisindeki gelişmeler ve ülkelerin küresel anlamda birbirleriyle kurduğu ekonomik ilişkiler, ülke sınırlarının öneminin azalmasına ve oluşturulan ekonomik ve işbirlikleriyle, birbirlerine daha bağımlı hale gelmişlerdir. Ekonomik anlamda birbirlerine bağlılık ve ticari ilişkiler ülkelerin gelecekleri adına önemli rol üstlenmiştir. Bu bağlamda ülkeler bazı sanayi alanlarında uzmanlaşmaya çalışmış ve avantaj sağlamak istemişlerdir. Hazır giyim ve tekstil sanayide gelişmekte olan ülkelerin en temel sanayi sektörleri arasına girmiştir. Pozitif anlamda ekonomik güç sağlamak ve ileri teknolojik sanayi dallarına geçiş yapabilmek için sektörü ilk basamak olarak görmektedirler. Ülkemiz açısından değerlendirildiğinde, Avrupa pazarına olan yakınlığı, hammadde teminini kolay sağlanması, ucuz ve nitelikli işgücü sayesinde Türkiye ekonomisinde de önemli bir yer tutmaktadır. Yaşanılan ekonomik ve siyasi krizlere bağlı olarak artış ve azalışlar göstermiştir. Uluslararası yapılan anlaşmalarla düzenlemeler getirilmiş ve sadece gelişmekte olan ülkeler değil aynı anda gelişmiş ülkelerde moda ve marka ürünler oluşturarak piyasada etkinliklerini devam ettirmeye çalışmaktadırlar. Yapmış olduğumuz çalışma bu anlamda Türkiye ekonomisinde tekstil ve hazır giyim sanayinin geçmişşteki ve yaşanılan dönemdeki durumu gösterilmeye çalışılmıştır. Dünya ülkeleri açısından değerlendirildiğinde, sektörün dünya ekonomisindeki yeri gösterilmeye çalışılmış; döviz piyasalarında yaşanan hareketlenmelere sektörün gösterdiği reaksiyon izlenmeye çalışılmıştır. Gelişmeler izlenirken ampirik veriler kullanılmıştır.