Akşehir Nasreddin Hoca Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'ndeki Roma Dönemi Mezar Stelleri

Akşehir, Konya'nın 135 km. kuzeybatısında Konya-İstanbul karayolu ile Anadolu-Bağdat demiryolu üzerinde yer alan büyük bir ilçemizdir. Yüzölçümü 855 km , denizden yüksekliği ise 1020 m. dir. Kuzeyinde Yunak, güneyinde Doğanhisar, doğusunda Ilgın ve Haymana, batısında Yalvaç ve Isparta, kuzeybatısında Afyonkarahisar bulunmaktadır. Şehir merkezi Akşehir Gölü ile Sultan Dağları arasındaki düz bir alan üzerine kurulmuştur. İlçe ve çevresi önce Hititlerin (M. Ö. 1800 -1200) sonra da Phryglerin (M. Ö. 1200 -700) hakimiyetine girmiştir. Şehir, M. Ö. 546'da Lidyalıların idaresine girmiş hemen akabinde de M. Ö. 330'a kadar idaresi sürmüş olan Perslerin eline geçmişştir. Bunu Helenistik dönem mahalli satraplığı takip etmiştir. Akşehir M. Ö. 135- M. S. 395 tarihleri arasında Roma idaresinde kalmıştır. Tarihi kaynaklar şehrin adının Roma döneminde 'Philomelion' olduğunu yazmaktadır. Bu dönemi Bizans devri takip eder. Bugün Konya İli'ne bağlı bir ilçe merkezi olan Akşehir'de lokalize edilen Philomelion, Akşehir Gölü'nün güneyinde, Sultan Dağları'nın doğusundadır. İnsanlık tarih boyunca yaşadıkları yerlerde kendilerine ait izler bırakmayı sevmiştirler. Mimarileri ve seramikleri ile günlük hayatlarının nasıl ve ne ölçüde şekillendiği konusunda önemli bilgiler edinebilmekteyiz. Topografik özellikleri ile hayatlarını ve yaşam biçimlerini oluşturan insanlık tarihinde bugün de çok fazla değişiklik olduğu söylenemez. Eski dönemde ne ise şimdi de o coğrafya da yaşayan insanların benzerlikleri bulunabilmektedir. Bunun en güzel ve güçlü kanıtlarından biri de mezar stelleridir. Antik çağdan beri devam eden mezarları işaretleme ve kime ait olduğunu gösteren en somut kanıt olan steller günümüzde de mezar taşları olarak devam etmektedir. Bir zamanlar burada yaşadıklarını ve bir parçalarının burada olduğunu kanıtlamak istercesine bıraktığı mezar stelleri aslında kişilerin sevdikleri insanlarla öldükten sonra bile koparmak istemediği bağları güçlendirmek adına yapılmış olmalıdırlar. Ayrıca steller üzerinde betimlenen figür ve motifler ile de ölümden sonraki hayat inancına sahip oldukları da görülmektedir. Tez kapsamında Akşehir, çevre mahalle ve ilçelerden satın alma, nakil ve kurtarma kazılarıyla Müzeye kazandırılmış olan Roma Dönemi'ne ait mezar stellerinin katalogları yapılmıştır. I. Bölüm'de kısmında Phrygia ve Pisidia sınırları içerinde kalan Philomelion antik kentinin tarihçesi anlatılmış, II. Bölüm'de Roma Dönemi'ndeki ölü gömme geleneklerine kısmen değinilmiştir. III. Bölüm'de Mezar stelleri hakkında bilgi verildikten sonra katalog kısmına geçmeden stellerin bir tipoloji oluşturulmuştur. Tipoloji stellerin biçim özellikleri ile alınlık kısmında yer alan rozetlere göre yapılmıştır. IV. Bölüm'de steller üzerinde görülen her betim ikonografik olarak açıklanmış ve tarihlendirilmeleri yapılmaya çalışılmıştır. Tez kapsamında ilçe merkezi ve çevresinde bulunmuş olan Roma Dönemi'ne ait 44 adet mezar steli ele alınmıştır. Akşehir Müze Müdürlüğü envanterine kayıtlı olan ve Roma İmparatorluk Dönemi'ne tarihlenen bu eserlerin, betimleme, biçimsel, ikonografik ve epigrafik incelemeleri yapılmıştır. Eserler M. S. 2 ve 3. yüzyıl ortalarına kadar bir tarih aralığına sahiptir.