Türkiye'de döviz kredileri

AÇIKLAMALAR Aşağıdaki açıklamalarımızın daha iyi anlaşılabilmesi için, ihracatı ve Döviz Kazandırıcı Faaliyetleri Teşvik mevzuatında yer alan ihracat taahhüdü kavramı daha geniş anlam taşıması açısından döviz taahhüdü olarak dikkate alınmıştır. Zira, döviz taahhüdü kapsamında, ihracat ve diğer döviz kazandırıcı faaliyetlerin tamamı yer almaktadır. ihracatın ve döviz kazandırıcı faaliyetlerin sonunda yurda getirilerek bankalara/özel finans kurumlarına satılması gereken ve/veya satış ve teslimi taahhüt edilen mal ve hizmet bedelleri döviz taahhüdünü oluşturmaktadır. Görüleceği gibi döviz taahhüdünün gerçekleşmesi ve yerine getirilmesi için; a)ihracatın ve döviz kazandırıcı faaliyetlerin gerçekleşmesi veya mal ve/veya hizmetin satış ve tesliminin taahhüt edilmesi, b)Yurtdışına gerçekleştirilen veya taahhüt edilen mal veya hizmet teslimine/satışına ilişkin bedellerin yurda getirilmesi, c)Türkiye'ye getirilen bu bedellerin bankalara veya özel finans kurumlarına satılarak döviz alım belgesine bağlatılması, gerekmektedir. Döviz taahhüdünün doğması/gerçekleşmesi için yukarıda bendinde açıklanan ihracatın veya döviz kazandırıcı işlemin yapılması veya taahhüd edilmesi yeterlidir. Bu yükümlülüğün doğması: 1- Mal/hizmet ihraç edilmesi veya bu amaca yönelik olmak üzere vergi, resim, harç istisnasından yararlanarak işlem yapılması, 2- Yurda ihracat veya döviz kazandırıcı işlemler yoluyla döviz getirmek şartıyla ihracat/Yatırım Teşvik Belgesi alınması, 163 - İhracat veya döviz kazandırıcı işlemlerde bulunan firmaların, - Sevk öncesi veya sevk sonrası ihracat kredileri kullanması, , - Döviz veya TL olarak döviz kredisi kullanması, - Prefinansman kredisi kullanması, hallerinde mümkündür. Döviz taahhüdünün yerine getirilmesi, taahhüd edilen dövizlerin yurda getirilmesi ve bankalara/özel finans kurumlarına satılması ile mümkün bulunmaktadır. O halde, döviz taahhüdünün yerine getirilmesi için şu iki şartın gerçekleşmiş olması gerekmektedir. 1 - Taahhüd edilen miktarın yurda getirilmesi, 2 - Yurda getirilen miktarın bankalara/özel finans kurumlarına satılması, Bir döviz taahhüdünün yerine getirilmesi için öncelikle, ihraç edilen mal/hizmet bedelinin Türkiye'de faaliyet gösteren bankanın/özel finans kurumunun hesaplarına intikal etmesi diğer bir ifadeyle yurda getirilmiş olması gerekmektedir. Mal/hizmet bedellerinin yurda getirilmesi ya da Türkiye'de faaliyet gösteren banka hesaplarına intikal etmesi, efektif veya döviz şeklinde olabilmektedir. Burada önemli olan yurt dışından ülkeye döviz girişinin olması ve bu dövizlerin mal/hizmet satışlarından elde edildiğinin belgelenmesidir. Ülkeye efektif olarak getirilen mal/hizmet bedelleri ile ilgili olarak, yurt dışından getirilen efektiflerin giriş gümrüğünde deklerasyon belgesine bağlanması zorunludur. Çünkü, getirilen efektiflerin yurt dışından geldiğini, mal/hizmet satışlarından elde edilen veya edilecek bedeller olduğunun, nereden ve kime geldiğinin belgelenmesi bu durumda mümkündür. 17 Çekle yapılan ödemelerde çekin yurtdışında mevcut bir hesap üzerine keşideli olması ve mal/hizmet satışına ilişkin belgelerle uygun olması gerekmektedir. Yine aynı şekilde banka virmanıyla gelen mal/hizmet bedellerinin de yurt dışındaki hesaplardan Türkiye'de faaliyet gösteren bankaların hesaplarına intikal etmesi ve bu durumun diğer belgelerle uygun olması gerekmektedir. Gerçekleştirilen döviz taahhüdünün yurda getirilmiş olması tek başına yeterli değildir, ayrıca yurda getirilen bu dövizlerin bankalara veya özel finans kurumlarına satılması ve döviz alım belgesine bağlanması gereklidir. İhracat işlemlerden elde edilen bedellerin fiili ihraç tarihinden itibaren en çok 180 gün içinde ihracatçılar tarafından yurda getirilerek bankalara veya özel finans kurumlarına Türk Parası olması halinde tevsiki, döviz ise satılması zorunludur. Ancak, söz konusu ihracat dövizlerinin en az % 70'inin fiili ihraç tarihinden itibaren 90 gün içerisinde getirilerek bankalara veya özel finans kurumlarına satılması halinde bakiye % 30'una isabet eden kısım ihracatçının serbest kullanımına bırakılır. Eğer ihracat bedelleri 180 günden sonra getirilerek satılırsa, 180. günkü döviz alış kuru ile fiili döviz alış tarihindeki kur arasında oluşacak farklar Destekleme Fiyat İstikrar Fonu'na aktarılmaktadır. Bunun ötesinde, 180 günden sonraki 10 iş günü içerisinde ihracat bedellerini yurda getirip bankalara satmayan ihracatçı veya döviz kazandırıcı işlem yapan firmalar ilgili T. C. Merkez Bankası şubesine bildirilmekte ve banka tarafından firmalar takibe alınmaktadır. Ayrıca, 180. günden sonra getirilen dövizlerin tamamı T. C. Merkez Bankasına zorunlu döviz devri kapsamında devredilmek durumundadır. 18