turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'nin çağdaşlaşma sürecinde asker ressamların sanat eğitimine katkıları

Çağdaş Türk resim sanatının ortaya çıkışı ve gelişimi, yakın bir geçmişşe dayanmaktadır. Batı resim sanatının plastik alanda gösterdiği gelişime kıyasla geleneksel Türk resminde iki boyutlu ve şematik bir gelişim görülmüştür. Geleneksel resmin kazandığı karakterde İnançsal hassasiyetlerin plastik sanatlar için çizdiği sınırların etkisinden bahsedilebilir. Osmanlı'nın 1600'lerin sonlarından itibaren yaşamaya başladığı ağır askeri yenilgiler, dolaylı olarak Osmanlı'da Çağdaş Türk resminin ortaya çıkmasına ve uygulama alanı bulabilmesine imkan vermiştir. Osmanlı güçlü olduğu sürece doğulu kimliğiyle yetinmiş; Batı'yla ilişki içinde olmayı önemsememiştir. Osmanlı eğitimsel ve donanımsal yetersizliklerle Batı'ya karşı güç kaybetmeye başlayınca, Batı'nın gelişimini önemsemeye başlamış ve günceli yakalamayı amaçlamıştır. Bu nedenle askeri alana öncelik vermek koşuluyla Batılılaşmaya yönelik hedefler saptanmıştır. 1600'lerin sonlarında yaşanan askeri yenilgiler nedeniyle askeri alanda yenilenme ihtiyacına öncelik verilmesi, askeri bürokrasinin sivil bürokrasiye göre güçlenmesine olanak sağlamıştır. Böylece yeniliklere yönelik sivil bürokrasiden kaynaklanabilecek toplumsal müdahaleler önlenmiş, toplumun yeniliklere yönelik kapalı tutumu kırılmıştır. Askeri alanda Batılı okullar model alınarak yeni okullar açılmış, batılı örneklerine uygun düzenlenen programlara yer verilmiştir. Subaylara askeri gereksinimler doğrultusunda resim eğitimi vermek maksadıyla programlara batı tarzı resim dersleri konulmuştur. Askeri okulların resim öğretmeni ihtiyacı önce yabancı hocalarla karşılanmış, ilerleyen süreçte resim öğretmeni ihtiyacı yetenekli genç subayların Avrupa'ya sanat eğitimine gönderilmesiyle karşılanmak istenmiştir. Bu girişimler üzerine Asker ressamlar kuşağı ortaya çıkmış ve Çağdaş Türk Resim Sanatının ilk örneklerini vermişlerdir. Asker ressamlarımızın Çağdaş Türk Resmine yönelik öncü adımları, Çağdaş Türk Resminin ilk örneklerini üretmekle sınırlı değildir. Asker ressamlarımızın Çağdaş Türk resim sanatına yönelik katkıları çok yönlü gerçekleşmiştir. Çağdaş Türk resminin başlangıcında ortaya çıkan çekingen tutumun kırılması ve figür sorunu gibi kimi sanatsal meselelerin çözümlenmesi, bu katkılar içinde öncelikli olarak ifade edilmelidir. Asker ressamlarımız Çağdaş Türk Resim Sanatının güncel sanat akımlarıyla tanışmasında ve sanat eğitiminin kurumsal kimlik kazanmasında önemli rol oynamışlardır. Türk resminde olumlu yönelimler doğuran sanat eleştirilerinin ortaya çıkması, Çağdaş Türk Resmine hizmet edecek yeni sanatçıların yetişmesi bu katkılar içerisinde ifade edilebilecek diğer başlıklardır.
Paintings as an alternative investment: Evidence from Turkey

Türkiye'deki resim sanatı piyasasının 2006 yılından 2015 yılının kasım ayına kadarki dönemi özelinde inceleyen bu konuyla ilgili şu ana kadar yapılmış en kapsamlı, en güncel çalışmadır. Bu çalışmada 77 Türk sanatçının, 4915 gözlem sayısı müzeyade saış rakamları veri kümesi olarak kullanıldı. Bu veriye dayanarak seçilen ressamları içeren hedonik fiyat endeksi Türk lirası ve Amerikan Dolları olarak oluşturuldu. Hedenic regresyon sonuçları gösterdi ki, gözlem yapılan dönemdeki Türk sanatçıların yıllık ortalama getirileri TL olarak 12 .06% ve USD olarak 6 .57% gözlemlenmiştir. Oysa aynı dönem içerisinde ArtPrice Global endeksi sadece 1 .46% ve ArtPrice resim sanatı endeksi -1.67% getiri göstermiştir. Sanat endeksi ile külçe altın, Cumhuriyet altını, ons altını ve 10 yıllık devlet tahvili arasında pozitif korelasyon gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra resim sanatı yatırımı getirisi, döviz getirisi gibi diğer geleneksel finansal enstrumanların getiri karşısında negatif korelasyon göstermiştir. Bu sebeple sanat yatırımı alternatif bir yatırımı aracı olarak değil fakat portfolyo çeşitlendirerek riski azaltma durumunda yararlı olabilir.
Güzel sanatlar ve spor liselerinde görsel sanatlar dersinde plastik sanat elemanlarından çizginin çocuğun yaratıcılığına etkisi

Güzel Sanatlar ve spor liselerinde görsel sanatlar dersinde çocuğun yaratıcılığına plastik sanat elemanlarından çizginin önemli bir eleman olmasına rağmen, hedeflenen amaçlara uygun bir gelişim izleyemediği ve uygulama aşamasında yaratıcılık kavramına ilişkin sorunların yaşandığı gözlemlenmektedir. Bu araştırmada, tek grup ön test, son test deneysel desen araştırması kullanılmıştır. Bu araştırmada, araştırmacının nicel araştırma tekniklerini tek bir çalışma içerisinde birleştirdiği araştırma olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, nicel veriler ayrı ayrı toplanmış, analiz edilmiş ve elde edilen veriler Cronbch Alpha katsyısı ile bakılarak güvenirlik elde edilmiştir. Araştırma öntest ve son test olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Uygulama, 2010- 2011 eğitim öğretim yılı güz döneminde Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi Resim Bölümü öğrencileri Resim- 9 sınıfı (N=23) ile yürütülmüştür. Asıl son test ise I. yarıyılda sekiz hafta sonra aynı öğrenci grubu (N=23) ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada; Görsel Sanatlar dersi çerçevesinde, çizginin ve yaratıcılık kavramının nasıl algılandığı belirtilmiş, desen eğitimi dersinde uygulanmakta olan yaratıcı etkinliklerin neler olduğu, çocuğun sanatsal ve yaratıcı etkinliği olan resim yapmasına çizginin ne gibi katkısı olduğu vurgulanmıştır. Çizginin çocuğun yaratıcılığına etkisi uygulanan öğretim yöntemleri, ders içi ve dışı uygulanan etkinlikler, çocuğun sanatsal yaratıcılığına ne gibi etkileri olduğuna yönelik bilgiler elde edilmiş ve konuyla ilişkin önerilerde bulunulmuştur.
Canlı tuval

Bu belgesel filmde, dövme yapımının incelikleri, zorlukları, aşamaları hem dövme ustası Volkan Demirci'nin anlatımıyla hem de insan bedeni üzerinde dövme yapılarak anlatılmaya çalışılmıştır. Volkan Demirci'nin şimdiye kadar yaptığı dövmelerin görselliği eşliğinde dövmenin aslında bir sanat dalı olduğu, dövmecinin sanatçı dövme yapılan kişinin ise canlı tuval olduğu; dövmecinin resim yapmayı ve renkleri anlaması gerektiği dövme yapılan kişinin ise bir koleksiyoner olduğu gibi bir farklı bakış açısı sağlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca insanların dövme yapma eğilimlerinin artmasının arkasındaki nedenler ortaya konmaya çalışılmıştır.
Resim sanatında mimari sembolizm

Türkiye'de ve dünyada hızlı yapım tekniklerinin tarihi çevreleri yozlaştırması, mimari bir laboratuarın erozyonuna ve çevrede kimlik kaybına neden olmaktadır. Bu durumu iyileştirmek amacıyla yapılan bazı çalışmalar, mimarlık tarihinin 'akılda kalıcı' ve 'toplumsal bellekte yer etmiş' imgelerin analizi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Mimari nesnelerin dönemleri içinde önemli ve çarpıcı olanlarını evrensel düzeyde araştırmak ve kalıcı olanı belirlemek, araştırmanın ana sorunudur. Birinci bölümde çalışmanın amacı açıklanmaktadır. ikinci bölümde; insan algısı, çevresel algı ve çevresel anlam, simge ve gösterge kavramları ile mimarlıkta biçim bilimine yer verilmektedir. üçüncü bölümde; resim sanatını oluşturan öğeler belirtilmektedir. Dördüncü bölümde; ulusal ve uluslararası ressamların resimlerine konu olmuş, mimari nesnelerin belirlenen özellikleri, hazırlanan saptama çizelgeleri eşliğinde irdelenmektedir. Beşinci bölümde; belirlenen ana motifler doğrultusunda, mevcut çevrede ve geleceğin çevresinde bulunması ve korunması gerekli öğeler konusunda sonuçlar ve yorumlar yer almaktadır.
15. - 17. yy. 'larda Avrupa resim sanatında, Üç müneccimlerin secdesi teması çerçevesinde, zenci figürlerin incelenmesi ve anlamlandırılması

Yapılan bu çalışma, üç ana bölümden meydana gelmektedir. Tezin birinci bölümünü oluşturan giriş bölümünde, 15. - 17. yüzyıllar arasında Avrupa'nın ekonomik, siyasal ve dinsel ortamları hakkında genel bilgi verilmiştir. Müneccim Kralların Secdesi sahnesinde zenci figürlerin tanımlarını yapabilmek için, ırk kavramının tarihsel gelişiminin yanı sıra, Afrika kıtasında çeşitli bölgelerde yaşayan ırkların ve özellikle zenci ırkının tanımı yapılmıştır. Sahnedeki zenci figürlerinin konumlarını belirleyebilmek için, Avrupa'nın erken dönemden 17. yüzyıla kadar zenci ırkına olan genel bakış açısı verilmeye çalışılmıştır. Seçme katalog bölümünde Flaman, Alman, İtalyan ve İspanyol örneklerine yer verilmiştir. Eserlerin kısa bir tanımı yapıldıktan sonra sahne şemaları ve ikonografileri ayrı ayrı açıklanmıştır. Eserler, yapıldıkları tarihlere göre en erkenden geçe doğru sıralanmıştır. Tezin üçüncü bölümünü meydana getiren Değerlendirme ve Sonuç kısmında, Müneccim Kralların Secdesi sahnesinin genel şeması ve zenci figürünün genel konumu belirtildikten sonra, ele alınan örneklerde kullanılan farklı sahne şemaları üzerinde değerlendirme yapılmıştır. Bununla birlikte, 15 .-17. yüzyıllar arasında sahnede kullanılan zenci figürünün konumu belirlenmiş ve tanımı yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda ise, Müneccim Kralların Secdesi sahnesinin erken örneklerinde zenci figürlerin kullanılmadığı ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, zenci figürlerin kullanımı 15. yüzyılın ikinci yarısından sonra olmuştur. Genelde, müneccim krallardan üçüncü sırada yer alan Balthazar zenci olarak tasvir edilmesine rağmen, bazı eserlerde Balthazar' in hizmetinde olan yardımcıları zenci olarak gösterilmiştir. Afrika ile ilişkileri, arkasında yer alan yardımcıların zenci olarak gösterilmesiyle sağlanmıştır. Müneccim Kralların Secdesi sahnesinde zenci figürünün kullanımı dinsel anlayışla bağıntılı olduğu gibi, 15. yüzyılın ikinci yarısından sonra değişen dünya görüşü ve yeni ufukların açılmasıyla da bağlantılı olduğu, çalışmanın sonucunda varılan genel görüştür. 320
Yeni eski ustalarda çirkinliğin estetikleştirilmesi

Tarihte güzelin dışında, insanların ve sosyal yaşamın kusurlarının, zaaflarının, kötülüklerinin gösterildiği Aristoteles'in Tragedya'sında, çirkin, izleyicide uyandırdığı acıma ve korku duyguları yoluyla, ruhu tutkulardan arındırmaktadır. Aristoteles, sanatın, çirkin olan şeyin verilişindeki güzellik yoluyla, o tiksinti duygusunu estetik bir rahatlık duygusuna dönüştürdüğünü açıklamıştır. Çirkinin, sanat tarihi boyunca reddiyle başladığı süreç, aşamalı olarak yukarıdaki kuramsal bilgi doğrultusunda ifadesinin sanatta yer alması 20 yüzyıla kadar sürer. Dada akımı ile estetiğin reddi amaçlanarak, çirkin nesnenin kendisinin sanat eseri olarak sunulmasıyla oluşan estetik karşıtlığı, postmodernist sanatla yaygınlaşır.1950'lerin sonlarından itibaren kapitalist kültürün her alanında ortaya çıkan Postmodernizmin, ayrı ayrı modalar, kültürler, yaklaşımlar sergileyen çoğulcu yapısı, aynı zamanda devşirmeci sanat anlayışı, bireysellikten uzak, tarihin sayfalarından alıntılardan oluşan bir çeşit alıntı ve derleme estetiği kurarak kendini ifade eder. Postmodern sanatta, sanatı sanat yapan, sanat işinin biçemi değil ardındaki kavram ve düşüncedir. Postmodern sanat işi, izleyicisine kolektifliği sunar. Çalışmamın üretim sürecinde izleyici aktif rol oynayarak yaratım sürecini tamamlar. Yeni Eski Ustalık, tradisyonel sanat diyebileceğimiz gelenekselle, yenilikçiliğin birlikteliğiyle sunulan bir sanat girişimidir. İnsan nesnesi ve tenselliğini, elin işi ustalığını, derin düşünceyi ve izleyicisiyle ilişkisel bir amacı barındıran Yeni Eski Ustalık, estetiğin üstünlüğünü kabul görerek yaşamın trajedisinden güzellik yaratma fikriyle ve çirkini estetikleştirmesiyle, sanat, yeniden estetiğin aracı olmuştur. Yeni Eski Ustalar, bedene güzellik nesnesi olarak yönelmemiş, eski dönemlerdeki gibi güzelliğin görüntüsünü, ideal formların uyumlu birlikteliğinin yer aldığı güzel bedende aramamıştır. Onların güzelliği, beden üzerinde yarattıkları tuhaflıklarda yer bulur. Onların güzellik anlayışı çirkinin estetiği üzerine kuruludur. Sanat onlarla yaşamın çirkinliği içinden yeni bir estetik haz yaratarak daha insancıl bir geleceği işaret etmektedir.
Toplumsal içerik ve biçim açısından çağdaş Türk resmi

Genel olarak, kaynaklarını toplumsal hayattan, toplumsal olgu ve değerlerden alarak topluma yönelik bir anlatımla biçim dili oluşturmuş sanat üslupları, cumhuriyet devrimleri sırasında ve sonrasında ABD, Meksika, SSCB, Almanya, İtalya, Fransa'da etkili olmuş, ekonomik ve politik gelişmeler ile güçlü bir etkileşim içinde olmuşlardır. Yapıtlarıyla toplumsal ve eleştirel bir tutum sergileyen sanatçılar gerçekçilik, toplumsal gerçekçilik, toplumcu gerçekçilik, eleştirel gerçekçilik gibi üsluplarda sınıflandırılmışlardır. Tutumları yakınçağ ile ortaya çıkan cumhuriyetçi ve toplumcu düşüncelerle koşut olmuştur. Batı sanatındaki demokratik toplumsal hareketlilik Türk resmindeki toplumsal içerik ve biçim için bir kaynak oluşturmuş ve Türk resminin kendi yerel kaynaklarını oluşturmasına ve Türk siyasi tarihinin ve sosyal olaylarının paralelinde gelişimine etken olmuştur. Türkiye tarihinin kendine has karakteri sonucunda, toplumsal olayların ve güncel sorunların yapıtların içeriğini ve biçimini oluşturması, özellikle eleştirellik açısından Türk toplumcu resminin farklı bir karakterde oluşmasına neden olmuştur. Türk ressamlar arasından zengin bir dil geliştirmiş ve toplumsal tutumu istikrar ile sürdürmüş ressamların yapıtları toplumsal içerik ve biçim yönlerinden analiz edildiğinde, Türkiye resmindeki toplumsal gerçekçi plastik dilin, doğal ve toplumsal, güncel olguları analiz ederek betimleyebilecek ve estetik yargılara varabilecek olanaklara sahip bütünsellikte olduğu görülmektedir.
İlköğretim okullarında öğrenim gören bedensel engelli öğrencilerin resimlerinin sanatsal gelişim aşamaları yönünden incelenmesi

Kişinin kendini ifade etme yollarından biri olan resim sanatı, öğrencilerin iç dünyası hakkında bilgi verdiği gibi; çizgisel gelişim basamakları zihinsel gelişimle paralel olduğu için zihinsel yeterliliklerle de ilgili önemli ipuçları vermektedir (Telli, 1996). Ülkemizde bedensel engelli öğrencilerin resim sanatı ile çizgisel gelişimlerinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar çok sınırlıdır. Dolayısıyla bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında öğrenim gören bedensel engelli öğrencilerin resimlerinin sanatsal gelişim aşamaları yönünden değerlendirilerek çizgisel gelişimlerinin ortaya çıkarılması ve bu alanda yapılacak çalışmalara ışık tutmaktır.2008- 2009 öğretim yılında, Konya ilinde, ilköğretim okullarında görev yapan resim öğretmenleriyle iletişime geçilerek çalışma grubu oluşturulmuştur. Araştırmada çalışma grubundaki öğrencilerin sadece bedensel engelli ve kalem tutma becerilerinin gelişmiş olması ön koşulu aranmıştır. İlk olarak bedensel engelli öğrencilerin Rehberlik ve Araştırma Merkezi raporları incelenmiş, bedensel engellerine bir diğer engelin eşlik etmediği görülmüştür. Görsel sanatlar dersi öğretmenlerinden alınan raporlar ışığında bu öğrencilerin kalem tutma becerilerinin de geliştiği belirlenmiştir. Yaşlarına göre içinde bulunması beklenen dönem özelliklerini gösteren 8 öğrenci, yaşlarına göre içinde bulunması beklenen dönem özelliklerini göstermeyen 12 öğrenci olduğu ortaya belirlenmiştir. Çizgisel gelişim dönemi özelliklerini gösteren bedensel engelli öğrencilerin sayısının yarıya yakın olması, bedensel engelli öğrencilerin sağlıklı akranlarıyla çizgisel gelişim aşamaları yönünden hepsinin farklılaşmadığı ancak bazılarının farklılaştığı sonucunu ortaya çıkarmıştır. Başka bir anlatımla, sağlıklı akranları gibi, bazıları yaşlarına göre çizgisel gelişim dönem özelliklerini göstermiş, bazıları bu özellikleri gösterememiştir. Her çocuğun benzer gelişim aşamalarından sırasıyla geçtikleri dikkate alınırsa bedensel engelli öğrencilerin de bireysel eğitim programlarıyla yoğunlaştırılmış destek hizmeti aldıklarında çizgisel gelişimlerinin de sağlıklı akranları gibi gelişebileceği düşünülmektedir.
1992 yılı öncesinde Yugoslavya'da grafik baskı/resim ölçüleri ve eserlerinde anlatım biçimleri

Bu araştırmanın yoğunlaştığı zaman dilimi olan 1950- 90 yıllarını kapsayan, grafik sanatının zirveye ulaştığı dönemde, Ljubljana'da düzenlenen Uluslararası Grafik Bienali'nin katkıları açıkça görülmektedir. Ünlü ressam, Zpran Ki rjişnik tarafından yönetilen sanat gösterisi, Tokyo'da düzenlenen Uluslararası Grafik Bienali ile birlikte, grafik ve baskı alanında, dünyanın en büyük sanat etkinliğidir. Yugoslav sanatçılar, Ljubljana'da düzenlenen bu bienal sayesinde, dünya sanatı ve sanatçılarıyla sürekli ve dolayımsız bir ilişki gerçekleştirmiş ve bu deneyimlerinden yararlanarak, birçok başarılı yapıt sunmuşlardır. Bu binealle birlikte, Yugoslavya Grafik Bineali'ni düzenleyen Zagreb Grafik Kabinesi, Belgrad Grafik Kollektlfı, Hırvat Grafik Bineali, Sırbistan Trienali ve Ekim sergisi gibi diğer önemli girişim ve gösteriler, grafik-grafik alanında elde edilen başarıların alt yapısını oluşturmaktadır. Yukarıda kısaca bahsettiğim gelişim sürecinin, eski Yugoslavya'nın özerk bölgeleri bazında dağılımı ise aşağıdaki gibidir. 1. Bölümde, eski Yugoslavya'da zirveye ulaşan Sloven grafiğinin kökenlerini oluşturan, savaş öncesi Expresyonizm ve savaş sonrası doğan ve gelişen modem grafik sanatı tanıtılmaktadır. 2. Bölümde, başkent Zagreb'de açılan ilk Yugoslavya Grafik sergisi'yle birlikte, grafik sanatında yer alması için desteklenen Hırvatistan'da grafik sanatının doğuşu ve gelişimini inceledim. 3. Bölümde, ise savaştan sonra yeniden örgütlenip canlanan Sarayevo Güzel Sanatlar okulu sayesinde dirilen Bosna-Hersek sanatına yer verdim. 4. Bölümde, grafiği bağımsız bir sanat dalı olarak seçen M. Stanojaviç, M. Nedelkoviç ve L. Kapitany gibi santçılar tarafından yaratılan çağdaş Voyvadina grafiğinin doğuşu ve gelişimini ele aldım. vi -5. Bölümde, Resim Santiarı Akademisi ve Belgrad Güzel Sanatlar Akademisinin katkılarıyla gelişen Sırbistan grafiğini inceledim. 6. Bölümde, Hacim olarak darlığına rağmen yaratıcılıkta geniş bir yelpaze oluşturan Makedonya grafik sanatını inceledim. 7. Bölümde, Hersek Novi Güzel Sanatlar Okulu tarafından yaratılan koşullar sayesinde itibar kazanan, Karadağ grafik sanatına yer verdim. 8. Bölümde, ise Taş devrinden başlayıp, llir, Roma, Bizans ve Osmanlı hakimiyetinden günümüze kadar uzanan geniş bir yaratıcılık yelpazesine sahip Kosova grafik sanatına, genişçe yer verdim. -VII-
Bilecik bölgesi örneğinde 16. yüzyılda vakıflar ve şehirleşme

Osmanlı Devleti'nin kuruluş devrinden itibaren vakıf müessesesi idari, ekonomik ve toplumsal manada en temel yapı taşı hüviyetinde olagelmiştir. Vakıf müesseselerinin gelişimi ve kurumsallaşması Osmanlı Devleti'nin beylikten devlete geçişinde muadili olan beyliklerle arasında fark yaratmıştır. Bu temel ayırım noktası çerçevesinde Osmanlı padişahları ele geçirdikleri tüm coğrafyalarda mevcut olan vakıflara yenilerini eklemişlerdir. Bu yapılanmanın merkezi ya da çekirdeği ise Osmanlı Devleti'nin kuruluş coğrafyasıdır. Vakıf müesseseleri bu merkezden sınır vilayetlerine devletin yapısall gelişimine paralel olarak sayıca artmış, ekonomik hacim olarak büyümüş ve toplumsal rolünü artırmıştır. Bu araştırmada Osmanlı Devleti'nin ilk ele geçirdiği topraklar olan Söğüt, Gölpazarı, Ermenipazarı, Bilecik, İnönü, Bozüyük, Lefke gibi yerleşimlerdeki vakıflardan hareketle bölgenin sosyal ve iktisadi kesiti alınmaya çalışılmıştır. Bölgeye ait Tahrir defterlerinin Mufassal ve Evkaf türlerinden elde edilen veriler bu yerleşimlerdeki nüfus, iktisadi yapı, vergiler hakkında bilgi vermekle birlikte mevcut vakıfların tarihi hakkında aydınlatıcı niteliktedir. Çalışma içerisinde bu veriler tablolar halinde sunulmuş nahiyelerin gelişimleri grafiklerle izah edilmeye çalışılmıştır. Vakıf müesseselerinin sayılarının ve iktisadi rollerinin artması, bölgedeki üretim türleri ve bölgedeki toplumsal yapının gelişimi üzerinde de baskın bir etkiye sahiptir. Bu çalışmadan ortaya çıkan sonuçlar XVI. yüzyıl iktisat tarihi açısından gerek bölge özelinde gerekse Osmanlı Devleti bütünü açısından bu sahada yürütülen araştırmalara katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
9 Numaralı Name-i Hümayun Defterinin transkribi ve değerlendirmesi (S.116-237) (H.1186-1218/M.1772-1803)

Osmanlı Arşivi'nin önemli kaynaklarından biri olan name-i hümayun defterleri Osmanlı Devleti'nin iç ve dış yazışmaları hakkında birinci elden bilgiler sunarak Osmanlı tarihine ışık tutmaktadır. Ayrıca Osmanlı Devletinin diğer dış devletlerle olan münasebetlerini, onlara karşı izlediği politikaları ve dönem dönem yapılan antlaşmaları da ihtiva etmektedir. Transkript edilen 9 numaralı Name-i Hümayun Defteri, Hicri Ca. 1186-S.1218/M.1772- 1803 yılları arasını kapsamaktadır. Bunun yanı sıra name-i hümayunların hem dış devletlere gönderilen suretleri hem de Osmanlı Devletine cevap olarak gelen suretleri her ikisi de kayıt altına alınmıştır. Bu yönüyle name-i hümayun Defterleri, içerik olarak zengin, bilgi yönüyle güvenilir bir kaynak niteliği taşımaktadır.
13 numaralı Sivas Şehri Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonlu metni ve değerlendirmesi

Osmanlı Devleti, İslam hukukunu uygulamış; buna sadık kalacak şekilde hukuk kuralları ve şer'i mahkemeler teşkil etmiştir. Bu mahkemeler Osmanlı adli ve idari işlerinin yürütüldüğü, beledi işlerin yerine getirildiği, merkezden gelen emirlerin ulaştığı ve uygulandığı kanallar olmuştur. Söz konusu araştırmamız olan, 1238 H/ 1823 M yılını kapsayan 13 No'lu Sivas Şer'iyye Sicili de bu mahkemelerden ortaya çıkmış kayıtların tutulduğu defterdir. İncelenen kayıtlarda Sivas ve kazalarının sosyo-iktisadi ve idari yapısını gösteren unsurlar mevcuttur. Bu sicilde tereke kayıtları, vakfiye, hüccet, buyuruldu, ferman, borç, salyane, tayin, zina suçlaması, izinsiz enfiye üretimi ev satışı, katil vb. kavramlara dair konular ve hükümler işlenmiştir. Bu bilgiler ışığında Sivas şehri ile ilgili tarihi araştırmalarda şehrin idari, iktisadi, sosyal alanlara dair pek çok konuya ulaşabilmek mümkündür. Sivas'ın mühim bir merkez şehri olmasından dolayı, bu çalışma bizim konuya daha ehemmiyetle yaklaşmamızı sağlamıştır. Yapılan çalışmada amacımız Sivas Şer'iyye Sicillerini inceleyerek bizden sonraki çalışmalara bir örnek teşkil edebilmektir.
Trabzon'da vakıflar (1550-1650)

İslam öncesi toplumlarda vakfı çağrıştıracak benzer yapılar olmasına karşın vakıf müessesesi, esasen İslam'ın yardımlaşma ile ilgili emir ve prensiplerinden doğup gelişmiş, Osmanlı Devleti dönemine gelindiğinde toplumsal hayatı ilgilendiren ve düzenleyen her sahada eserlerin ortaya konmasıyla adeta bir 'vakıf medeniyeti'nin inşası söz konusu olmuştur. Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan yaklaşık yüz elli yıl sonra fethedilen Trabzon'un imarında, fiziki yapısının değişiminde ve en genel ifadesiyle Türk-İslam şehri hüviyeti almasında vakıfların önemli bir rol oynadığı görülmektedir. Bu bağlamda, inşa edilen birçok yapı için vakıflar teşkil edilerek toplumsal müesseselere gelir temin edilmiş ve uzun süre ayakta kalmalarına imkan sağlanmıştır. Bilgi ve belgeler göstermektedir ki Osmanlı'nın genel yapısında olduğu gibi Trabzon'da da dini, ticari ve toplumsal hayatın merkezleri olan cami, mescid, bedesten ve imaretler, vakıflar yoluyla varlıklarını sürdürebilmiş, zamanla ortaya çıkan yıpranmalar vakıfların desteğiyle tamir edilerek toplumun kullanımına yeniden sunulmuştur. Diğer taraftan bayındırlık ve eğitim hizmetlerinin finansmanında vakıfların önemli katkısının olduğu görülmüştür. İktisadi hayatın vazgeçilmez unsuru olan paranın toplumsal tabana yayılmasında önemli bir fonksiyon icra eden para vakıflarının Trabzon'da ihtiyaç halinde toplumun nakit paraya ulaşmasında gördüğü işlev dikkate şayandır. Avarız vakıfları aracılığıyla da toplumun düşkünlerinin yardımına koşulduğu görülmektedir. Bu bağlamda vakıfların kamu düzeninin tesisinde bir aracı rolü üstlendiği de söylenebilir. Osmanlı vakıf sisteminin genel profilini Trabzon vakıflarının özgül yapısıyla birlikte incelemeyi hedefleyen bu araştırmanın birinci bölümünde vakfın tanımı yapılarak vakıf müessesesinin ortaya çıkışıyla ilgili teoriler ele alınmış, İslam toplumlarında vakfın doğuş ve gelişimine zemin hazırlayan etkenler değerlendirilmiştir. Ayrıca İslam'da vakıf çeşitleri ve vakfın tarihi tekamülü anlatılmıştır. İkinci bölümde Trabzon'da gayrimenkul vakıflar ele alınmıştır. Bunlar içerisinde hakkında en fazla bilgi ve belgeye sahip vakıf olan İmaret-i Hatuniye Vakfı üzerinde hususen durulmuştur. Vakfın bir çeşidi olarak gelişen ve özellikle Osmanlı Dönemi'nde yaygınlaşan menkul vakıflardan olan Trabzon para vakıfları ve avarız vakıfları ise üçüncü bölümde irdelenmiştir. Böylece Trabzon'un fethinden sonra şehrin fiziki değişiminde, dini, iktisadi ve toplumsal hayatının şekillenmesinde önemli bir unsur olan vakıfların rolü ele alınarak sonraki vakıf çalışmalarına katkı sağlanması amaçlanmıştır.