turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Para politikasının sektörel etkileri

Para arzında meydana gelen değişikliklerin, reel ekonomiye etkisi ve bu etkilerin nasıl gerçekleştiği parasal aktarım mekanizması ile sağlanmaktadır. Parasal aktarım mekanizması kanalları, para politikasında meydana gelen değişikliklerin, toplam talep ve toplam üretim üzerindeki etkisini göstermektedir. Parasal aktarım mekanizması, ekonomide öncelikle uygulanan para politikası sonucunda faiz oranları, varlık fiyatları gibi finansal varlıklar üzerinde etkili olmaktadır, sonrasında ise finansal piyasada oluşan değişikliklerin üretimi hangi boyutta etkilediğini ortaya koymaktadır. Son yıllarda ekonomistlerin dikkati, para politikası şoklarının sektörel ve bölgesel etkileri üzerine yoğunlaşmıştır. Bu bakımdan Türkiye'de uygulanan para politikasının ekonomi üzerindeki etkisi yani sektörel etkileri önem taşımaktadır. Bu etkileri test etmek amacıyla 2003-Q 1 ile 2017-Q 3 aralığındaki çeyrek dönemlik veriler ARDL sınır testi modeli kullanılarak test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre uzun dönemde para politikası, sanayi ve hizmet modeli üzerinde etkili olmamaktadır. Fakat para arzında meydana gelen bir artış tarım sektörünü olumsuz etkilemektedir.
The role of investor sentiment in risk-return tradeoff: Turkish stock market

Geleneksel finansta, yüksek getiri, daha yüksek risk pahasına gelir. Ancak rasyonel modeller, hisse senedi primi bulmacası gibi bazı piyasa anomalilerini açıklayamamaktadır. Bu konuyu ele alıp, yatırımcı duyarlılığını da göz önünde bulundurarak, Türkiye hisse senedi piyasasındaki risk-getiri ödünleşmesi üzerine yoğunlaşıyoruz. Bu amaçla, ulusal pazarın ana birleşik endeksi olan BIST-100'ü inceliyoruz. Yatırımcıların irrasyonel yapısını yansıtmayı amaçlayan bir vekil olarak yatırımcı duyarlılığı, davranışsal bakış açısını denkleme dahil etmeye yardımcı olur. RISE endeksi vekalet edilen piyasa riskinin hisse senedi ve piyasa getirileri üzerinde doğrudan etkisi vardır. Yatırımcı duyarlılığı için de böyledir, fakat fazla getiriye bir açıklama getirebilmek için risk ile birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle, piyasa getirisini bağımlı değişken, riski kontrol değişkeni ve yatırımcı duyarlılık endeksi bağımsız değişken olarak kullanıp zaman serisi regresyonları inşa ediyoruz. Yatırımcı duyarlılığı için kullanılan vekiller şunlardır: Tüketici Güven Endeksi, yatırım ortaklığı iskontosu, hisse senedi değişim hızı, ilk halka arz sayısı ve ilk gün getirileri, tüm senet ihraçlarında hisse senedi payı, işlem hacmindeki değişim, döviz kuru, yatırım hesaplarının sayısı ve net yabancı hisse senedi alımlarının piyasa değerine oranı. Elde ettiğimiz sonuçlar, yatırımcı duyarlılığının, önerdiğimiz yedi değişkenin birleşmesiyle vekalet edildiğinde piyasa getirisi için karşıt bir göstergesi olduğunu kanıtlıyor. Ayrıca CCI'ın yatırımcı duyarlılığı için tek başına yararlı bir vekil olmadığını sonucuna varıyoruz.
Türkiye'de devlet tahvilleri politikası ve planlı dönemde kamu gelirleri içindeki payı

Türkiye'de Devlet Tahvilleri ve Planlı Dönemde Kamu Gelirleri içindeki payını inceleyen araştırmamız sekiz bölümden oluşmaktadır. B1r1nc 1 bölümde giriş yer almaktadır. Bu bölümde Türkiye'de Devlet Tahvillerinin ülke ekonomisindeki önemi, satış tahminlerinin gerekliliği üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde Türkiye'de Devlet Tahvillerinin Tarihsel gelişimi incelenmektedir. Türkiye'de Devlet Tahvilleri politikası 1933 yılından günümüze kadar dönemler halinde incelenmekte olup son gelişmeler hakkın da bilgi verilmektedir. üçüncü bölümde Tahvillerin Türkiye yönünden uygulama özellikleri konusundaki çalışmalar yer almaktadır. Yine bu bölümde Devlet Tahvillerinin gerçek ölçülerle değerlendirilmesinden bahsedilmektedir. Dördüncü bölümde araştırmamızın amacı, borçlanmamın teknik sorunlarının neler olduğu ile Tahvil sahiplerine tanınan garanti ve çıkarlardan bahsedilmektedir. Beşinci bölümde Devlet Tahvillerinin Faiz rejimi 11e ilgili politikası ve Devlet Tahvillerinin tanınan mali muafiyetler incelenmektedir. Altıncı bölümde devlet Tahvillerinin tasarruf piyasasındaki davranışları ve sermaye piyasasındaki çalışma standartları ile maksimum fayda temin edilmesi fikrinin gerçekleştirilmesinden bahsetmektedir.1i Yedinci bölümde ise Devlet Tahvillerinin Planlı döneme geçişte kamu gelirleri içerisindeki payı incelenmektedir. Sekizinci ve son bölümde 1se araştırma genel olarak ele alınmıştır. Bu bölümde elde edilen sonuçların değerlendirilmesi de yapılmaktadır. Araştırmamızın Devlet Tahvilleri Politikası konusunda araştırma yapacaklar için yararlı olacağını umuyoruz.
Porselen sektörünün Türkiye ekonomisindeki yeri, önemi ve Kütahya ekonomisine sağladığı katkılar

Porselen Sektörü, günümüz Türkiyesinde yeni yeni canlanmaya başlayan emek-yoğun bir sektördür. Türkiye, bilindiği gibi nüfusu devamlı olarak artan, gelişmekte olan bir ülkedir. Bu sektör de emek-yoğun bir sektör olması nedeniyle hızla gelişmekte, inşaat sektöründeki ve özellikle konut üretiminin son yıllarda konut talebinin artışına paralel olarak artması seramik ve onun bir üyesi olan porselen mamullere talebi de arttırmaktadır. Böylelikle sektör, kendini gerek günün teknolojik koşullarına adapte etme konusunda, gerekse de kapasitelerini arttırma, dolayısıyla tüketicilerin sonsuz gereksinimlerinden biri olan seramik mamulleri karşılamada bir güçlükle karşılaşmamaktadır. Bu çalışmada, tüm bu etkenler çerçevesinde üretiminden, nihai tüketicinin beğenisine sunulana dek porselen ve seramik mamullerin üretim evreleri, teknolojileri başta olmak üzere genelden özele hareketle hem Türkiye, hem de Kütahya bazında incelenmiş, sorunlar ortaya konularak, bu sorunlara çözümler önerilmiştir.
Türkiye kuru incir ihracatının ekonometrik analizi

Türkiye'nin sahip olduğu incir üretim potansiyeli, dünya ticaretinde incir Türkiye'yi büyük payda yer almasını sağlamıştır. Tüketicinin incirin besin değeri açısından önemi çok bilmemesi, incirin iç tüketimini yetersiz kılmaktadır. Ülkemizde üretilen incirin büyük çoğunluğu ihraç edilmektedir ve kurutularak değerlendirilmektedirBu çalışmanın amacı, Türkiye kuru incir ihracat değeri ile Türkiye kuru incir ihracat fiyatı ve miktarı, diğer ülkelerin kuru incir ihracat miktarları ve reel efektif döviz kuru indeksi arasındaki uzun dönemli bir denge ilişkisinin olup olmadığını ARDL Sınır Testi yaklaşımı kullanarak test etmek ve değişkenler arasındaki kısa dönem ilişkileri tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda 1990- 2013 dönemi yıllık verileri kullanılmıştır. Daha sonra serilerin durağanlık ve eş-bütünleşme analizleri yapılmıştır. Seriler farklı derecelerden durağan I(0) ve I(1) oldukları için aralarındaki ilişki Pesaran vd. (2001) tarafından geliştirilmiş olan Sınır Testi yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Çalışmanın ekonometrik tahmin sonuçları; Türkiye'nin kuru incir ihracat değeri ile Türkiye kuru incir ihracat fiyatı ve miktarı, diğer ülkelerin ihracat miktarları ve reel döviz kuru indeksi arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığını göstermiştir. Hata düzeltme modelinde bulunan katsayı negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bulunarak uzun dönem dengesinde sapma olması durumunda sistemin tekrar dengeye geleceğini göstermektedir.
Dış borçlanmanın ekonomik büyüme üzerine etkileri: Türkiye örneği (1980-2014)

Gelişmekte olan ülkelerde ulusal tasarrufların yetersizliği dış borç kullanımı kaçınılmaz hale getirmektedir. Dış borçlar ile ekonomik büyümenin artırılması hedeflenmektedir. Literatürde dış borçların ekonomik büyümeye etkisi konusunda farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu çalışmada, dış borç-ekonomik büyüme ilişkisi Türkiye ekonomisi açısından ele alınarak, Türkiye ekonomisine ait 1980- 2014 yılları arasındaki yıllık ekonomik veriler kullanılmıştır. Analizde, Granger Nedensellik ve Johansen Eşbütünleşme analizleri kullanılarak dış borç ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, Granger Nedensellik analizine göre dış borç ve ekonomik büyüme arasında bir nedensellik ilişkisi olmadığı, Johansen Eşbütünleşme analizine göre ise, bu iki değişken arasında uzun dönemli ilişki olduğu saptanmıştır.
Dış ticaret - İktisadi büyüme ilişkisi: Geçiş ekonomileri örneği

Bu çalışmada, dış ticaret ve iktisadi büyüme arasındaki ilişki geçiş ekonomileri olarak bilinen Bağımsız Devletler Topluluğu, Merkezi ve Doğu Avrupa, Baltık ülkeleri örneğinde 2000- 2014 dönemi için dinamik panel veri analizi ile incelenmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, büyüme kavramı ve kaynakları, dış ticaret ve büyüme arasındaki ilişki ve stratejiler, dünya ekonomisindeki bu bağlamdaki gelişmeler özetlenmiştir. İkinci Bölüm'de, geçiş ekonomisi kavramı ve özellikleri açıklanmış; geçiş sürecinde yaşanan resesyonun sebepleri incelenmiş ve makroekonomik göstergelere dayalı olarak ülke grupları karşılaştırılmıştır. Ekonometrik analizin yapıldığı Üçüncü Bölüm'de, iki ülke grubuna ilişkin ayrı modeller kurulmuş ve panel veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Öncelikle daha güvenilir sonuçlara ulaşmak için seriler arasındaki yatay kesit bağımlılığı araştırılmıştır. Daha sonra değişkenlere yönelik hem 1. nesil hem de yatay kesit bağımlılığını göz önünde bulunduran 2. nesil birim kök testleri uygulanmıştır. Birim kök test sonuçlarına göre, tüm serilerin birinci farkları alınarak durağanlaştırılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki eşbütünleşme testiyle incelenmiş ve uzun dönemli ilişki bulunmuştur. Uzun dönem eşbütünleşme katsayılarının tahmin sonuçlarına göre, hem panel genelinde hem de ülkeler bazında farklı sonuçlar elde edilmiştir. Kısa dönemli ilişkinin belirlenmesinde panel nedensellik testi kullanılmıştır. Sonuç kısmında analizden elde edilen bulgular yorumlanarak her iki ülke grubu için değerlendirme yapılmış ve politika önerileri sunulmuştur.
Döviz kuru politikalarının Türkiye ekonomisine etkileri

YÜKSEK LİSANS TEZ OZU DÖVİZ KURU POLİTİKALARININ TÜRKİYE EKONOMİSİNE ETKİLERİ Özgür AKTAŞ İktisat Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül- 2002 Danışman: Prof. Dr. S. Rıdvan KARLUK Döviz kuru Politikası, hükümetlerin uluslararası ödemelerini belli bir düzen içinde gerçekleştirmek amacıyla başvurdukları önemli bir araçtır. İzlenen kur politikasının sağlıklı ve tarafsız olabilmesi denge kuruna uygun politika izlenmesiyle mümkündür. Yürütülen politika, bir ülkenin izlediği ticaret politikası ile yakından ilgilidir. Aşırı değerlenmiş döviz kuru miktar kısıtlamaları ve döviz kontrolünü gerektirmekte, böylece içe dönük ithal ikamesi politikasının açık ya da dolaylı olarak kabulünü zorlamaktadır. Bununla birlikte, gerçek değerinin altında saptanmış döviz kuru, diğer uygun önlemlerle birleşince, ihracatın ve döviz kazançlarının hızla artması ve dolayısıyla dışa dönük, ihracatı özendirici politika uygulaması için gerekli olmaktadır. Döviz darboğazı ve enflasyon Türk ekonomisinin her zaman en önemli sorunu olmuştur. Özellikle 1980 yılından başlayarak izlenen dışa açılma ve enflasyonla mücadeleye yönelik kur politikaları bu sorunlara bir ölçüde çözüm getirmekle birlikte tam anlamıyla başarı sağlanamamıştır. Başarı için üretim ve ihracatın teşvik edilmesiyle birlikte, enflasyon beklentilerinin hızlı bir şekilde kırılması gerekir..
ECOWAS bölgesinde doğrudan yabancı yatırımların belirleyicileri: Ampirik bir analiz

Son yıllarda doğrudan yabancı yatırım girişleri, uygun ekonomik altyapıya sahip gelişmiş ekonomilere, yüksek vasıflı işgücü alanlarına ve tipik olarak Sahra Altı Afrika ülkelerinin sahip olduğu doğal kaynak destekli alanlardan ziyade geçiş ekonomilerine doğru yönelmektedir. Bu noktada ECOWAS, Afrika'daki en büyük pazarlardan ve entegrasyonlardan biri olarak doğrudan yabancı yatırım girişlerini artırmak için çaba göstermektedir. Bu kapsamda ECOWAS'a yapılan doğrudan yabancı yatırımların belirleyenlerinin ortaya konulması önemli hale gelmiştir. Bu tez 1991'den 2016'ye kadar olan yıllık veriler kullanılarak ECOWAS'ta yapılan doğrudan yabancı yatırımları hangi değişkenlerin belirlediğini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda 14 ülke için panel veri analizi yapılmıştır. Ampirik bulgulara göre, döviz kuru ve piyasa açıklığının DYY çekimi üzerinde olumlu bir etkisi olduğu, enflasyon ve işsizlik oranının DYY'yi olumsuz etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda GSYİH ve doğal kaynakların istatistiksel olarak anlamsız olduğu görülmüştür. Son olarak, ECOWAS ülkelerinin ortak para birimi kullanması, beşeri sermaye geliştirmesi, ödemeler dengesini güçlendirmesi ve altyapının geliştirilmesi öneri olarak sunulabilir.
Erken modern dönemde Avrupa'da gıda-nüfus ilişkisi

Dünya nüfusunun gideceği yer son zamanların en popüler tartışma konularından birisi olmuş durumdadır. Geleceğe yönelik öngörüler sunan teorilerin sınanması ise ancak geçmişşin verileri üzerinde yapılabilmektedir. Nüfusa ilişkin teoriler, nüfus artışının sonuçlarına yaklaşımı itibarı ile iyimser ve kötümser olarak çok temel bir ayrıma tabi tutulmuştur. Bu çalışmada, söz konusu iyimser ve kötümser tezlerin, Avrupa nüfus tarihine ait verilerle sınanması amaçlanmış; bu teorilerin Avrupa tarihini ne derece açıkladığı yorumlanmaya çalışılmıştır. Kliometri tekniğine uygun olarak oluşturulan veriler ve analizleri yorumlanarak, nüfus-gıda ilişkisine dair yeni bir algoritma oluşturulmuştur. Nihayetinde, beslenme durumu ile nüfusa dair oranların değişimi incelenmiş ve gıda üretimi ile nüfus arasında dolaylı da olsa pozitif bir ilişki olduğu ortaya konulmuştur.
Sermaye piyasası borçlanma araçları getirilerinin makroekonomik göstergelerle ilişkisi: Türkiye üzerine uygulama (2010-2016)

Borçlanma aracı enstrümanları, sermaye piyasalarında kamu ve özel sektörün ihtiyacı olan fonun oluşturulması noktasında ciddi bir yer tutmakta ve tasarruf sahiplerinin tasarruflarını değerlendirebilmeleri açısından finansal sistemin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Türkiye'de borçlanma ürünlerini bir piyasa içerisinde değerlendirdiğimizde organize piyasalarda pay senedi piyasasından sonra en fazla işlem hacmine sahip piyasa konumundadır. Bu çalışma Borsa İstanbul içerisinde yer borçlanma aracı enstrümanı getirilerinin makroekonomik göstergelerle ilişkisinin araştırılmasına yöneliktir. Genel itibariyle 2010: 1 - 2016: 12 arasını kapsayan araştırmada bağımsız değişkenler olarak tüketici fiyat endeksi, üretici fiyat endeksi, çekirdek enflasyon, işsizlik oranı, mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranı, tüketici güven endeksi, m1 para arzı, m2 para arzı, ham petrol fiyatı, brent petrol fiyatı, usd/try paritesi, eur/try paritesi, gram altın fiyatı ve ons altın fiyatı kullanılırken, bağımlı değişken olarak 2 yıllık devlet tahvili, 10 yıllık devlet tahvili, hazine bonosu, banka bonosu, özel sektör tahvili, devlet kira sertifikası ve euro tahvil getirileri kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ile bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiye bakılmıştır. ADF testiyle değişkenlerin birim kök sınamaları yapılmıştır. Son olarak, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini belirlemek için Granger Nedensellik Testi uygulanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, bağımlı değişkenlerin getirileri üzerinde bağımsız değişkenlerden üretici fiyat endeksi, çekirdek enflasyon, tüketici güven endeksi, eur/tr paritesi, işsizlik oranı, mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranı, ham petrol ve brent petrol fiyatlarının etkili olduğu neticesine varılmıştır. Ayrıca 2 yıllık devlet tahvili, 10 yıllık devlet tahvili ve hazine bonosundan tüketici güven endeksine, özel sektör tahvilinden üretici fiyat endeksine ve son olarak banka bonosundan çekirdek enflasyona doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur.
Enformelleşmiş istihdam içinde kadın emeği ve ev eksenli çalışma

Bu çalısma asıl olarak kadınların, kadın kimliklerinden dolayı üstlendikleri ev içi üretim ilişkilerinin yanı sıra, ev eksenli üretimin bir kadın çalısma biçimi olarak yasamlarına girişinin asamalarını ve nedenlerini anlama çabasındadır. Ev eksenli çalısan kadınların neden bir çalısma sekli olarak evde çalısmayı seçtigi, bu seçimin özünde bir tercih mi zorunluluk mu olduğu, bu üretim biçiminin neden ve nasılörgütlendigi ve giderek yaygınlastıgı ele alınmaya çalısılmıs ve kadınların kendiemeklerinin degerinin ne kadar farkında olduğu konusunda sonuçlara varılmakistenmistir. Çünkü özellikle akrabalık ve aile gibi geleneksel ilişkiler açısından bakıldıgında kadınların ev içi emeklerinin görünmez olduğu ve degersizlestigibilinmektedir. Buna bağlı olarak bir kadın çalısma sekli olan evde çalısma, yine kadınemeginin ev içinde harcanmasından kaynaklı görünmezligini koruyan bir alandır. Ev eksenli çalısmanın özellikleri ve dinamikleri çerçevesinde, toplumsal kadın kimligi ileilişkilerini anlamak asıl amacı olusturmaktadır.
Measuring the impact of monetary policy on the lira exchange rates

Para politikasve döviz kurunun e szamanltepkisi ve her iki de1⁄4gi skenin de di1⁄4gerd slanm s de1⁄4gi skenlere tepki göstermesi olasl1⁄4ggibi problemler para politikasnndöviz kuru üzerine etkisinin ölçülmesini karma skla strmaktadr. Bu problemleri görmezden gelmek sapmal sonuçlar n ortaya çkmasna yol açabilir. Bu tezde, yaygn olarak kullan lan tekniklerin yetersizlikleri göz önünde bulundurularak, yüksek frekansl verilerde bulunan de1⁄4gi sen oynakl1⁄4ga dayalbir belirleme yöntemi kullanm str. Bu yöntem, para politikasnn döviz kurunaetkisini ölçmek için, politika sokunun para politikas kurulu toplant günlerindevaryansnn artmasna dayanmaktadr. De1⁄4gi sen varyans yoluyla ayrt etme daha kesin tahminler vermekte dolaysyla bu tezin sonuçlar literatürdeki geçmiş s bul-gulara bir kar sla strma sunmaktadr. Bu sonuçlar, istatistiksel olarak, önceki tah-minlerde sapmalar oldu1⁄4gunu gösterirken, nitelik bakmndan, önceki literatürünpara politikasnn Lira döviz kurlarna etkisinin küçük oldu1⁄4guna dair sonuçlarndo1⁄4grulanm str.
The power of money: Virtuality and domination in late capitalism

Bu tez, ekonomi disiplinini ve finans marketlerini Lacancı psikanalizin bakış açısından çalışmayı amaçlamaktadır. Marksizm ve psikalanizin nasıl yan yana çalışılabileceğine odaklanan tez, ekonomik teorileri araştırma nesnesi olarak ele alan bir ekonomi kavrayışı önermektedir. Ayrıca libidinal tayinlere dayanan ekonomik alım satım işlemlerinin nasıl gerçekleştirildiği ve düzenlendiği sorusunu, fallus ve para analojisine dayandırarak cevaplamaya çalışmaktadır. Tezde vurgulanan bir diğer önemli nokta ise finans piyasalarındaki oyuncuların öznelliğinin, psikanalitik bakış açısından yorumlanmasıdır. Bilginin yaratımına dayanan piyasa inşasını araştırırken, finansal oyuncuların öznelliğinin bu inşa ile bağlantısı analiz edilmektedir.
Üniversite personelinin konut tercihi ve talebi: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi örneği

Bireylerin tercihlerine yönelik farklı davranış kalıplarını gerçekçi olarak saptayabilmek oldukça zordur. Kişilerin tercihlerinin farklılık göstermesi, tek bir davranış kalıbıyla tercihlerin belirlenmesini olanaksız kılmaktadır. Rasyonel olarak bireylerin farklı koşullarda farklı seçenekler arasından kendilerine en yüksek faydayı sağlayacak alternatifi seçmeleri beklenir. Bu aşamada kişisel tutum ve farklılıkları, psikolojik faktörleri de modele yansıtabilmek gelişmiş tercih yapısı modellerinin uygulanmasını gerektirir. Nitel tercih modelleri; bireylerin iki alternatif arasında seçim yapması durumunda ikili tercih modelleri olarak, ikiden fazla alternatif arasından tercih yapması durumunda da çoklu tercih modelleri olarak isimlendirilirler. Nitel tercih modelleri bireylerin ve seçeneklerin dikkate alınması, seçim durumlarının farklılaşmasına göre, oldukça çeşitlendirilebilen modellerden oluşmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle bireylerin seçim durumlarını etkileyen, gözlenebilen ve gözlenemeyen faktörlerin de modellere katılabildiği, gelişmiş nitel tercih modelleri biçiminde karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, multinominal lojistik regresyon modeli kullanılmıştır.
Türkiye' de parasal aktarım mekanizmasının döviz kuru kanalı: VAR modeli analizi

Parasal aktarım mekanizması merkez bankasının uygulayacağı para politikası değişimlerinin ekonomi üzerinde yaratacağı etkileri göstermektedir. Ancak para politikasının fiyatları ve çıktıyı etkilediği kanallar hakkında görüş birliği yoktur. Literatürde genel olarak üç ya da dört kanalın varlığı kabul görmektedir; faiz kanalı, kredi kanalı ve varlık fiyatları kanalı. Döviz kuru kanalı ise bazı çalışmalarda tek bir kanal olarak kabul edilirken, diğer çalışmalarda döviz kuru kanalı varlık fiyatlarıkanalına dahil edilmektedir. Açık bir ekonomide esnek döviz kuru altında para politikasının işleyişinin anlaşılması parasal aktarım mekanizması içinde döviz kuru kanalının işleyişinin anlaşılmasına bağlıdır. Bu bağlamda bu çalışmada döviz kuru kanalı incelenmektedir. Merkez bankası para arzını değiştirerek faizlerietkileyebilmektedir. Sermaye hareketleri ulusal ve yabancı faiz oranına duyarlıolduğundan dolayı faiz değişimleri sermaye hareketlerine neden olmaktadır. Sermaye hareketlerinin değişimi ise ihracat ve ithalat hacmi üzerinden dış ticaret dengesini ve gayri safi milli hasılayı etkilemektedir. Makroekonomik değişkenler ile döviz kurları arasındaki ilişkiler çoklu ve oldukça karmaşıktır. Ayrıca farklı dönemler içerisinde döviz kurlarındaki bir değişimin çıktı ve fiyatlar üzerindeki etkisi oldukça farklı olabilmektedir. Bu bağlamda döviz kuru kanalının incelenmesi ampirik bir konudur. Bu araştırmanın ana amacı döviz kuru kanalının 1995: 01 ile 2006: 12 arasındaki dönemdeki etkinliğinin etki tepki fonksiyonu ve Varyans ayrıştırması analizleri kullanılarak araştırılmasıdır. Parasal aktarım mekanizmasının döviz kuru kanalınınekonomi üzerinde sahip olduğu etkiler, ekonominin dışa açıklığı, döviz kuru rejimi, bankaların açık pozisyonları, sermaye hareketliliğinin yapısı, reel döviz kuru ve dolarizasyon gibi birçok faktöre bağlıdır. Ampirik analiz döviz kuru kanalının ekonomi üzerinde güçlü bir etkiye sahip olmadığını göstermektedir. İhracattan doğan kayıp ile ithalat doğan kazanç etkilerinin birbirini nötrlemesinden dolayı döviz kuru kanalınınekonomi üzerindeki etkisi kısmen görülmektedir.
Türk malat sanayiinde dış ticarete göre düzeltilmiş yoğunlaşma oranları

Piyasa yoğunlaşması, belirli bir piyasada üretim yapan, önde gelen firmalardan oluşan küçük bir grubun sahip olduğu piyasa payını göstermektedir. Türk imalat sanayiinde dış ticarete göre düzeltilmiş yoğunlaşma oranlarını konu alan çalışmanın amacı, dış ticaretin de piyasadaki rekabet üzerinde etkili olduğu düşüncesinden hareketle imalat sanayii için daha gerçekçi yoğunlaşma oranları ortaya koymaktır. Yoğunlaşma oranlarında dış ticarete göre düzeltme yapılırken öncelikle istanbul Sanayii Odası'nın açıkladığı Türkiye'nin en büyük 1000 firması içinde daha sonra ise 10 ve daha fazla kişi çalışan işyerleri için hesaplamalar yapılmıştır. Her iki çalışmada da dış ticarete göre yapılan düzeltine yoğunlaşma oranlan ortalamasında yaklaşık %40 oranında azalma yaratmıştır. Son olarak, 1990 ve 2000 yılları için en büyük 500 firma içinde hesaplamalar yapılarak bu iki yıl karşılaştınlmıştır. Buna göre, dış ticarete göre yapılan düzeltme 1990 yılında yoğunlaşma oranlan ortalamasında %28 oranında, 2000 yılında ise %44 oranında düşüş yaratmıştır. Uygulamalı çalışmalardan elde edilen sonuçlar, dış ticaretin genel olarak piyasadaki rekabet üzerinde etkisinin önemli boyutta olduğunu ve yoğunlaşma hesaplamalarında göz ardı edilmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır.