Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı

58 9- Yukarxda uygulanmasx önerilen eğitim programları ile başarılı elemanların yetiştirilmesi; o programı uygulayacak öğretmenlerin mesleki bilgilerine bağlıdır. Endüst riyi gerçek yönleri ile tanımayan öğretmenlerden, bu alana başarılı elemanlar yetiştirmesi beklenemez. Bu nedenle, öncelikle öğretmen yetiştirilmesine önem verilmelidir. Mesleki ve teknik öğretmen yetiştiren fakültelerde, gerek eğitim ve öğretim programları, gerek donatımları ve öğretim kadroları bu gerçek dikkate alınarak düzenlenmelidir. Özet Ülkemiz son yıllarda planlı kalkınma çabası içine girmiş bulunmaktadır. Bu dönemde istenen büyüme hızının elde edilmesi, tabii kaynaklar, sermaye ve insan gücünden meydana gelen tüm iktisadi kaynakların verimli kullanılmasına bağlıdır. Bu gerçekler karşısında} en az yatırım ile en çok istihdam eden, yüksek ihracat olanakları olan ve gelişmiş dokuma sanayiimize katma değer yaratan hazır giyim sanayii, teşvik gören sanayi dallarından biri olmuştur. İhracatta başarılı olabilmemiz, gelişmiş ülkelerin standartlarına uygun, hatta onlardan da üstün ve daha ucuz mal üretip satmakla mümkün olabilecektir. Kaliteli ve ucuz mal ise, ancak üretime katılan işçilerin gerekli mesleki beceriye sahip olmasıyla mümkündür. Sanayiinin gelişmesi, eğitim ve öğretiminde yeni ihtiyaçlar doğrultusunda ve onlara cevap verebilecek nitelik ve 59 nicelikte gelişmesini zorunlu kilmaktadxr. Ülkemizde hangi iş sektöründe, hangi düzeyde ve ne kadar yetişmiş insan gücüne ihtiyaç duyulduğu belirlenememiştir. Bu durum mesleki ve teknik eğitimin planlanmasxnda sorun olmaktadır. Ülkemizde belirli alanlarda insan gücü talebin üzerinde yetiştirilirken diğer alanlarda nitelikli insan gücü sıkıntısı çekilmektedir. Nitelikli insan gücü sıkıntısı çekilen sanayi dallarından birinin de hazır giyim sanayii olduğu, işverenlere ifade edilmektedir. Çeşitli teşvik tedbirleri ve ihracat olanaklarının artmasıyla hızlı bir gelişme gösteren hazır giyim sanayiinin, nitelikli insan gücü ihtiyacının aynı oranda karşılandığı söylenemez. Beşinci Beş Yıllık Plan döneminde de teşvik görecek olan bu sanayiinin, nitelikli insan gücü ihtiyacının giderek daha da artacağı muhakkaktır. Hazır giyim sanayiinde nitelikli insan gücü sorununun çözümlenebilmesi için, sanayiinin insan gücü ihtiyacının belirlenmesi, öncelikle ele alınması gereken bir problem olarak görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, emek yoğun karekteri nedeniyle istihdam yaratmada birinci sırayı alması beklenen, hazır giyim sanayiinin, nitelikli insan gücü ihtiyacını belirleyerek ilgililerin dikkatini çekmektir; Bu araştırma, yeni mesleki-teknik eğitim programlarının açılmasına, dolayısıyla da istihdam yaratma ve ihracatta 60 önemli yeri olan giyim sanayiinin nitelikli insan gücü sorununun çözümüne katkxda bulunabileceği için önemlidir. Araştırmada, ülkemizde hazır giyim sanayiinin yoğunlaşmış olduğu illerden biri olan Ankara ilinde şans yöntemiyle seçelen 48 işletme yöneticisi örneklemi oluşturmuştur, Geliştirilen bilgi toplama aracı araştırmacı tarafından, Ankara Sanayi Odası ve Ticaret Odası sicil kayıtlarından elde edilen verilerden yararlanılarak belirlenen 48 işletme yöneticisiyle görüşme yapılarak doldurulmuştur. Elde edilen veriler tablolar üzerinde gösterilerek elde edilen bulgular yardımıyla yorumlar yapılmış ve öneriler geliştirilmiştir. Elde edilen verilerden, ülkemizde hazır giyim işletmelerinin 1966- 1970 yılarından itibaren kurulmaya başladığı, son beş yıl içinde ise üretime katılan işletme sayısının hızla arttığı görülmüştür. İşletmelerin çoğunluğunu 10-35 arasında işçi çalıştıran küçük işletmeler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamına giren 48 işletmenin üretim bölümlerinde 1427 eleman çalışmaktadır. Çalışanların % 3'ünün eğitimsiz, % 7 5 inin ilkokul, % 13 'ünün ortaokul, % 3'ünün lise, % 3'ünün meslek lisesi ve % l'inin yüksek öğrenim görmüş olduğu belirlenmiştir. Bu düşük eğitim düzeyi ve mesleki teknik eğitim oranı işletmelerin, eğitilmiş insan gücü açısından içinde bulunduğu sorunu ortaya koymaktadır. 61 özellikle son beş yıl içinde hızlı bir gelişme gösteren hazır giyim sanayiinde işletmelerin % 67'si kalıpçı, % 62'si modelist, % 50'si kalifiye makinacı ihtiyaçları olduğunu ifade etmektedirler. İşletmelerin nitelikli insan gücü ihtiyaçlarını karşılayabilmek için, birbirlerinin yetişmiş elemanlarını transfer etmek zorunda kaldıkları görülmektedir. Bu durum ise işletmelerde işlerin aksamasına ve çeşitli huzursuzluklara neden olmaktadır, ülkemizde pek çok sanayi dalında olduğu gibi hazır giyim sanayiinde de orta seviyede teknik insan gücüne ihtiyaç olduğu görülmektedir. İşletmeler bu sanayii de nitelikli insan gücü sıkıntısının yeterli sayı ve nitelikte eğitim kurumu bulunmamasından, işletmelerin insan gücü yetiştirme gayreti içinde olmamalarından ve bazı mesleklerde özel yeteneklerinde önemli rol oynadığından kaynaklandığını ifade etmektedirler. Sonuç olarak denilebilir ki; istihdam yaratmada ve ihracatta ön sırayı alması beklenen hazır giyim sanayiinin, nitelikli insan gücü ihtiyacı mevcut eğitim sistemimizle karşı lanamamak tadır. Sanayiinin plan hedefleri doğrultusunda gelişebilmesi için, öncelikle nitelikli insan gücü sorununun çözümlenmesi gereklidir. Bu sorunun çözümlenebilmesi, en kısa sürede ve rasyonal olarak insan gücü projeksiyonlarının yapılması, belirlenen insan gücü ihtiyaçları doğrultusunda eğitim kurumları ve programların açılmasıyla mümkün olacaktır.