turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
II. Meşrutiyet Dönemi süreli yayınlarında öğretim ilke, yöntem ve teknikleri

II. Meşrutiyet Dönemi'nde eğitim-öğretim kitlelere basın yayın yoluyla ulaşmaya başlamıştır. Bu noktada birçok eğitim dergisinin neşredildiği dönemde din, fen, matematik, beden eğitimi gibi konularda makaleler ve ders numunelerini bünyesinde barındıran Tedrisat Mecmuası da eğitim açısından önemli bir yer edinmektedir. Bu çalışma, II. Meşrutiyet döneminde neşrolmuş olan Tedrisat Mecmuası (1-69) adlı dergide bulunan dini metinlerin transkripsiyonu ve ders örneklerinin öğretim ilke, yöntem ve teknikleri açısından incelenmesini ihtiva etmektedir. Tedrisat Mecmuası dergisinde yayınlanan makaleler ve ders numuneleri çalışmamızın temelini oluşturmaktadır. Çalışmamız Tedrisat Mecmuası örneğinden yola çıkarak II. Meşrutiyet Dönemi eğitim-öğretim anlayışı hakkında bilgi edinmemiz, din öğretiminde kullanılan yöntem ve teknikleri anlamamız ve günümüz modern eğitim sisteminde kullanılan ilke, yöntem ve tekniklerin benzerliklerini ve ayrışan yönlerini fark etmemiz açısından önemlidir. Bununla birlikte 'Osmanlıca' ile ilgili günümüzde yapılan çalışmaların yetersizliği geçmişşe yönelik kopukluğu beraberinde getirmektedir. Yine bu çalışma Tedrisat Mecmuasından örnek olarak alınan metinlerin günümüz Türk harflerine dönüştürülüp din eğitimi literatürüne kazandırılmak suretiyle geçmişşin izdüşümlerini yansıtarak geçmişşle bir köprü oluşturması açısından da önem arz etmektedir.
XIX. yüzyıldan XX. yüzyıl başlarına kadar Osmanlı Devleti'nde Yezidi toplumu

İslamiyet öğelerini de içinde barındıran Yezidilik, karma bir din olduğu gibi, aynı zamanda bir halk dinidir. Yezidilikte çok önemli bir yere sahip olan Şeyh Adiy ise bu dinin hem peygamberi hem kurucusu olarak kabul edilir. Kurmuş olduğu Adaviyye tarikatı, ölümünden sonra geniş bir kitleye ulaştı. Zamanla Yezidilik, XVI. yy'ın başlarında Mezopotamya, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde iyice yaygınlaştı. Fakat bunun nasıl ve kim tarafından organize edildiğine dair kesin bir bilgi yoktur. Osmanlı Devleti'nin Yezidilerle karşılaşması da bu yüzyılda olmuştur. XVI. yy Osmanlı Devleti ile Safeviler arasındaki mücadelenin tam ortasında kalan Yezidiler, Safeviler'in yenilmesiyle Osmanlı Devleti'nin hakimiyeti altına girdiler. Osmanlı Devleti'nin Yezidiler'in inançları hakkında bilgi sahibi olmasıyla birlikte bazı anlaşmazlıklar ortaya çıktı. Özellikle XVIII. ve XIX. yy'larda din adamları tarafından mürted olarak ilan edilmesi bazı çatışmaları da beraberinde getirdi. Ayrıca Yezidilik, Osmanlı Devleti'nin hukuk sisteminin tanıdığı ehli kitap dinlerden birine dahil edilmemiştir. Öyle ki 1839'da ilan edilen ve Osmanlı Devleti yönetiminde yaşayan azınlıklar için bir umut ışığı olan Tanzimat Fermanı'nda bile, Yezidilerin hukuki durumlarında hiçbir değişikliğe gidilmedi. Yezidilerin bu durumu daha sonra Batılıların dikkatini çekti. Yezidileri politik amaçları doğrultusunda hiç vakitmeden belli bahanelerle himaye etme çabalarına girdiler. Bu durum, Hıristiyan misyonerlerin dahil olmasıyla daha da hız kazandı. Bu dönem Osmanlı Devleti ile Yezidiler arasındaki ilişkilerin de zirveye çıktığı bir dönemdir. Özellikle II. Abdülhamid idaresinin Yezidiler üzerindeki askeri ve politik tavırları ve Yezidileri Hamidiye Alayları'na katma çabaları bu dönemin en dikkat çekici unsurlarından birisi olmuştur.
XXVII numaralı Antalya şer'iyye sicil defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi 1301-1303 (M.1883-1886)

XXVII numaralı Antalya Şer'iyye Sicili defterinden yararlanılarak 1883- 1886 yılları arası Antalya'nın idari, sosyal, ekonomik ve kültürel yapısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. 600 yıl boyunca üç kıtada hüküm sürmüş bir dünya devleti olan Osmanlı Devleti'nin siyasi zaferlerinin ardında yatan temel dinamikleri ve tebaasının yaşam tarzlarının bir kesitiXXVII numaralı Antalya Şer'iyye Sicili defterinde yer alan bilgiler ışığında ortaya konulmayaçalışırken Antalya şehir tarihçiliğinin de bir dönemine ışık tutulmaya gayret edilmiştir. 1839 Tanzimat Fermanı, 1856 Islahat Fermanı, 1876 Meşrutiyet'in ilanı ile idari, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda kurumlarıyla birlikte büyük değişimlere uğrayan Osmanlı Devleti, bir yandan içine düştüğü sıkıntılardan kurtulmaya çalışırken diğer yandan da Avrupalı Devletlerin desteğini almak, ayakta kalmayı sürdürebilmek için, Avrupa devletlerine ve tebaasından olan gayrimüslimlere birçok tavizler vermek, kurum ve kuruluşlarını yeniden tanzim etmek zorunda kalmıştır. Ele aldığımız XXVII numaralı Antalya Şer'iyye Sicilidefterinde yer alan 1883- 1886 yılları dönemindeki Antalya, XIX. yüzyıldaki bu köklü değişimlerin yansıdığı bir şehir olmuştur. Yaşanan tüm değişikliklere rağmen, sağlam ve köklü bir geçmişşe sahip olan Osmanlı Devlet kurumları incelediğimiz dönemde, yeni kurumların yanında varlığını ve etkisini sürdürürken, İslam hukuku ve Türk örf ve gelenekleriyle yoğrulmuş olan halkın toplumsal, kültürel ve ekonomik yaşantısı da herhangi bir köklü değişime uğramadan varlığını devam ettirebilmiştir.
Kapitalizm ve muhasebe; Tanzimat dönemi iktisadi zihniyetinin muhasebe kayıt düzenine etkisi

Günümüzde küresel boyut kazanan kapitalizmin; özellikleri, üretim biçimi ve dinamiklerinin yanı sıra ortaya çıkış tarihi de önemli bir tartışma konusudur. Ortaya çıkış tarihini belirlemek, kapitalizmin doğru ve kapsamlı tanımını yapabilmek ve bugünkü küresel ekonomiyi anlayabilmek adına önemlidir. Muhasebenin enstrüman olarak kullanılması yolu ile kapitalist üretimin ve bunun gerektirdiği zihniyetin anlaşılabilmesi mümkündür. Rob Bryer, Karl Marx'ın üretim ilişkileri ve Max Weber'in kapitalist zihniyetini sentezleyerek oluşturduğu method ile muhasebeye böyle bir işlev yüklemiştir. Bryer bu sentezi ile tartışmalı olan İngiltere'nin kapitalist dönüşüm sürecini, muhasebe tarihi yardımı ile açıklamaya çalışmıştır. Bu methoda göre muhasebe, üretim ilişkilerinin ve zihniyetin çıktısı olup, kanıt niteliğindedir. Osmanlı Devleti'nin de sanayileşme çabası ve iktisadi gelişime uyumu, tarihsel süreç ve başarısı bakımından tartışılan bir husustur. Çalışmada, muhasebenin bu tartışmalara katkıda bulunabileceği varsayımıyla, iktisadi gelişim sürecinde önemli bir kırılma noktası olarak kabul edilen Tanzimat Dönemi sonrasındaki gelişmeler ile şekillenen, Osmanlı Devleti'nin ilk anonim şirketi olan Şirket-i Hayriye'nin, muhasebe raporları incelenmiştir. Böylece tartışmalı bir dönemin zihniyetini ve iktisadi politikaların özel sektördeki başarısını tespit etmek amaçlanmıştır.
Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i işgale karşı Boşnakların direnişi (1878)

1878 yılının yaz aylarında Avusturya-Macaristan monarşisi tarafından gerçekleştirilen Bosna-Hersek'in işgali, bu Balkan ülkesi açısından yakınçağdaki en önemli tarihi olaylardan biridir. İşgal, ülkedeki sosyo-politik ilişkileri doğrudan etkilemiştir. Avusturya-Macaristan monarşisinin güney sınırlarını genişletmek amacıyla Osmanlı devletinin iki batı vilayetini işgali etmeyi planlamaktaydı. Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i hızlı bir şekilde ele geçireceği o dönemde en yaygın görüştü. Lakin Boşnakların çetin direnişleri bu düşünceleri boşa çıkarmıştır. Avusturya-Macaristan'a karşı direniş bazı bölgelerde birkaç ay sürmüş hatta Bosna ve Hersek vilayetlerinin bazı bölgelerinde bu direniş hareketleri kısmen başarıya ulaşmıştır. Tezimizin amacı, işgal sürecinin analiz edilmesi, Boşnakların işgale karşı örgütlenmesi, silahlı direnişi, işgalin sonuçları ve bu sonuçlara Boşnakların direniş hareketlerinin etkisini araştırmaktır.
İzmit mutasarrıflığında Ermeniler ve tercihleri (1888-1919)

Osmanlı Devleti'nin 1915 yılında uyguladığı 'tehcir olayı' uluslararası gündemden düşmeyen bir meseledir. Osmanlı Devleti Başkentinin Yanıbaşında bir vilayet konumunda olan İzmit Mutasarrıflığında yaşayan 325. 000 kişiden 58 .000' ini 1914 sayımlarına göre Ermeniler oluşturmakta idi. Berlin Anlaşmasından sonra Ermeniler arasında yayılan ihtilal fikirleri İzmit Mutasarrıflığı' ndaki Ermenileri de etkilemiştir. I. Dünya Savaşı'ndan önce İzmit Mutasarrıflığı' nda Ermeniler kalabalık oldukları Bahçecik, İzmit, Adapazarı, Geyve gibi yerlerde gösteriler yapmışlar ve olaylar çıkarmışlardır. I. Dünya Savaşı'ndan önce ve savaş sırasında İzmit Mutasarrıflığı' ndaki Ermeniler, Karadeniz üzerinden Rusya ve Bulgaristanla haberleşmeyi sağlayarak casusluk yapıyorlardı. Seferberliğin ilanından sonra Ermeniler çeteler kurarak İzmit Körfezinin güneyindeki dağlarda, Bursa Ermenileriyle birlikte Müslüman köylerine saldırmaya başlarlar. Tehcir kararından sonra İzmit Mutasarrıflığı' ndaki Ermenilerin de tehlike arz etmesi üzerine tehcire tabi tutulmuşlardır. İzmit Mutasarrıflığı' ndan sevk edilen Ermenilerin çoğu Zor Mutasarrıflığı' na sevk edilmiştir. Ermenilerin şevki sırasında Osmanlı Devleti gerekli tedbirleri alarak ihtiyacı olan Ermenilere yardımlar yapılmıştır. Ermenilerden geride kalan mallar ise komisyonlar oluşturularak devlet tarafından teslim alınmıştır. İzmit Mutassarrıflığı'ndan Protestan, Katolik, asker aileleri ve devlet müesseselerinde çalışan bazı Ermeniler tehcir edilmeyerek yerlerinde bırakılmışlardır. I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Ermenilerin memleketlerine iadesini kararlaştıran Osmanlı Devleti, Ermenilere dönüşte de gerekli yardımı yapmıştır. Osmanlı Devleti, Ermenileri tehcir dönüşünde istedikleri yere gitmekte serbest bıraktığından, İzmit Mutasarrıflığı' ndaki Ermenilerin tamamı geri dönmemiştir. İzmit Mutasarrıflığına tehcirden geri dönen Ermeniler Çeteler kurarak müslüman halka karşı saldırıya geçmişşlerdir.
İstanbul kadılığı 43 numaralı şer'iyye sicili (H. 1192-1193 / M. 1778-1779)

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ İSTANBUL KADILIĞI 43 NUMARALI ŞER'İYYE SİCİLİ (H. 1192- 1193 / M. 1778 -1779) Nail KAYA Tarih Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Estitüsü, Aralık 1999 Danışman: Doç. Dr. Halime DOĞRU Defter, istanbul Müftülüğü' ne bağlı şer'iyye sicil arşivinin 1 numaralı İstanbul Mahkemesi Bölümü'nde 43 numaralı ile l'lam defteri olarak kayıtlıdır. 44 x 15 cm. ebadında olup 50 varak'tan ibarettir. Defterde 16 sayfa boş bulunmaktadır. Dış kapağı ebru kaplı ve kağıdı beyaz aharlıdır. Kapakta şu ibareler vardır; 'Merhum ve mağfur Müfti Zade Ahmet Efendinin huzurunda olan 1191 senesinden ahirine bir ferman kayıdı. 1192- 1193 seneleri İstanbul Kadısı sicilidir. 1193 senesi/3' Çeşitli konularda 129 davanın görüldüğü defterde zaman zaman knorolojiye uyulmamıştır. İlmiye sınıfının sıkça kullandığı Ta'lik yazı türü kullanılmıştır. Defterin konu başlıklarına genelde 'Sahib-i Arzuhal', 'Sadır olan ferman alilerine imtisal kabil-i şer-iden irsal olunan', Asitane-i Aliyede Vaki 'Derkenarı ali' tabirleriyle başlamaktadır. Sonralarında ise 'İstanbul mahkemesinden huzuru alilerine ilam olundu', diye bitirilmektedir. Sonlarına tarihler atılmıştır. Bir üst makama da'va sonuçlarını bildirmektedir.
XVIII. yüzyıl sonlarında Manisa vakıfları

Bu çalışma XVIII. yüzyıl Osmanlı'sında Batı Anadolu'da bir kent olan Manisa'da sosyal bir kurum olan vakıfların varlığı ile ilgili bilgi verilmiştir. 187, 194 ve 211 Numaralı Manisa Şer'iyye Sicillerinde bulunan vakıf muhasebe kayıtlarından elde edilen bilgiler paylaşılarak tablolar halinde sunulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda Manisa'nın üç ayrı döneminde var olan vakıfları ve bu vakıfların hangi amaçla kurulduğu tespit edilmiş olup para vakfı olarak varlıklarını sürdürdüğü ortaya çıkmıştır.
Süleymaniye ? a case-study of an intra-mural neighbourhood during the Nineteenth century in Istanbul

Osmanlı İmparatorluğunda gündelik hayatı yakalamakta anahtar unsur olan mahalle kavramı aracılığıyla bu tez, sıra dışı bir mahallede sıradan hayatı anlamayı denemektedir. Güncel söylemde özlenen ve kaybolan İmparatorluğun değerlerini simgelediği - on dokuzuncu yüzyıl incelenmeden - iddia edilen İstanbul'daki Süleymaniye mahallesi bir zamanlar dini, askeri ve eğitim elitlerinin ikamet ettiği bölgedir. Bu örnek olay incelemesi, 1815 ile 1885 arasındaki fırtınalı yıllara odaklanarak, şehrin kurumsal şekillenmesini, mahallenin sosyal yapısı ile yapılı çevrenin değişimini gözlemlemektedir. Bu üç alandaki değişimlerin - kurumsal, sosyal ve yapılı çevre - birbirine nasıl tesir ettiğinin veçhelerini sunmakta ve hangi değişimlerin mikro seviyeyi etkilediğinin ipuçlarını vermektedir. Fakirlerle zenginlerin bir arada yaşadığı, belirgin, kimlikli ve cemaat oluşturan bildiğimiz mahalle kavramının aksine, Süleymaniye'de bu dönemde mahalle sınırlarının akışkanlığı ve sosyo-ekonomik ayrışma farklı bir mahalle yapısı sergilemektedir. En azından 1885'e kadar hala İstanbul'un ana bölgelerinden biri olan Süleymaniye'de mülk sahipliğinde kadınların dikkat çekici payı, yasa/ahlak dışı faaliyetlerle ilişkilendirilebilecek umulmayan bir tablo da ortaya koymaktadır.
A study over tax and relationship formed around taxation in the Ottoman Empire (16th-17th century)

Bu tez, erken modern dönem (16.-17. yüzyıllar) Osmanlı İmparatorluğu'nda yönetici ve yönetilen sınıflar arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bu çalışma; vergiyi toplamakla yetkilendirilmiş yönetici sınıfın sadece vergi tahsildarı olmadıklarını, aynı zamanda vergiyi halka götürdükleri bir hizmetin karşılığı olarak gördüklerini ve vergiye konu olan faaliyetin yöneticileri olduklarını öne sürmektedir. Eğer yönetici ve yönetilen sınıflar arasındaki ilişkide yeni bir durum ortaya çıkarsa, bu gelenekten sapma da yine vergi üzerinden tanımlanıp çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu argümanları desteklemek için, fermanlar ve kanunnameler gibi birincil kaynaklar hermenötik analize tabi tutulmuştur. Osmanlı devlet mantalitesini ve vergilendirme sistemini anlamak için de ikincil kaynaklara başvurulmuştur. Osmanlı vergi sistemini doğru anlayarak devlet yönetimini tam olarak kavrayabileceğimiz sonucuna varılmıştır.
XIX. yüzyılda Niş Sancağı

İXIX. yüzyılda Niş Sancağı? konulu çalışmanın giriş kısmında öncelikle araştırmanın amacı ve önemi belirtilmiş, sonra konu ile ilgili kaynak tanıtımı yapılmış ve son olarak da Niş tarihiyle ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Niş Sancağı'ndaki idari yapı, nüfus ve yerleşimden; ikinci bölümde dini ve sosyal yapılardan; üçüncü bölümde ise on dokuzuncu yüzyılda Balkanları etkileyen olaylar ve büyük güçlerin, özellikle de Rusya'nın baskısıyla Osmanlı İmparatorluğunun Niş'i Sırbistan'a bırakmak zorunda kalmasından söz edilmiştir. Bugün Sırbistan topraklarında kalan Niş, Roma ve Bizans döneminde Naissus olarak bilinmekte olup, büyük öneme sahip bir yerdi. Osmanlı İmparatorluğu idaresinde beş asır kaldı. On dokuzuncu yüzyılda Balkanları etkileyen tarihi olaylar ve gelişmeler nedeniyle Osmanlı idaresinden çıktı. Niş, 1878 yılında Osmanlı-Rus savaşından sonra yapılan Berlin Barış Antlaşması ile Sırbistan'a bağlandı.
17. yüzyılda Maraş Sancağı

YÜZYILDA MARAŞ SANCAĞI Hasan ARSLANErciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler EnstitüsüDoktora Tezi, Şubat 2014 Danışman: Prof. Dr. Mustafa KESKİNBu çalışma, başta Başbakanlık Osmanlı Arşivi olmak üzere çeşitli arşivlerdeki belgelere dayalı olarak 1600- 1700 yılları arasında Maraş Sancağı'nın siyasi, idari, ikti-sadi, içtimai ve kültürel yapısını ortaya koymayı amaçlamıştır. Ayrıca şehrin Osmanlı Devleti'nin bu dönemde geçirdiği/giriştiği değişim/dönüşüm vetiresinden ne derece et-kilendiği ve bölgenin Osmanlı Devleti için ifade ettiği önem ve 17. yüzyıl boyunca merkezi hükümete yaptığı katkı üzerinde durulmuştur. Maraş Sancağı bu dönemde Dulkadriye/Maraş Eyaleti'nin Paşa sancağıdır. Ve beylerbeyi veya vezir rütbeli paşalar tarafından idare edilmiştir. Elbistan, Zamantı ve Hısn-ı Mansur kazalarıyla birlikte Maraş Sancağı'nı oluşturan Maraş Kazası kadılığı mevleviyet derecesinde idi. 17. yüzyılın sonlarından itibaren Kazaskerlere, İstanbul kadılarına, nakibüleşraflara arpalık olarak verilmiştir. Şehirde mütesellim, alaybeyi, defter kethüdası, tımar defterdarı, dizdar, alaybeyi gibi başkaca idareciler de bulunmaktaydı. Tamamına yakını Müslüman olan Türkmenlerden oluşan şehir nüfusu, dönem boyunca yaklaşık 13-14. 000 civarında, sancağın nüfusu ise 35-50. 000 dolaylarında sey-retmiştir. Halkın temel iktisadi faaliyetleri ticaret, zanaat, ziraat ve hayvancılıktır. Daha önceki stratejik önemini bu dönemde kaybeden Maraş, uzun mesafeli ticarette varlık göstermese de yakın çevresine özellikle Basra ve Birecik tersanelerine kereste gibi orman ve zirai ürünler ile demir, dokuma ve dericiliğe dayalı sanayi mamuller satmaktadır. Şehir, vakıflar yönünden daha önceki dönemde ulaştığı zenginliğini korumakla beraber bu dönemde de pek çok cami, medrese, mektep ve çeşitli ticari ve sosyal içerikli vakıf eserleriyle imar edilmiştir. 17. yüzyıl boyunca bu çevrede meydana gelen Celalilik ve eşkıyalık hadiselerinden nasibini alan Sancak, özellikle avarız türü vergileriyle, askeri harekatlarda başta zahire, yük ve et ihtiyacı için çeşitli hayvanlar olmak üzere sunduğu çeşitli mal ve hizmetleriyle merkezi hükümete katkıda bulunmuştur.
XVIII. yüzyıl Osmanlı-Rus ilişkileri

Osmanlı Devleti ile Rusya arasındaki ilişkiler XVIII. Yüzyılın başından itibaren yoğunluk kazanarak devam etmiştir. Çalışmamızın amacı, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında XVIII. Yüzyıl boyunca yaşanan başta siyasi olmak üzere askeri, ekonomik ve kültürel ilişkileri ele almaktır. Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde XVIII. Yüzyıl öncesi, Osmanlı-Rus ilişkilerine değinilmiştir. Buna ilaveten XVIII. Yüzyıl başlarında Avrupa devletlerinin genel durumları hakkında bilgi verilmiştir. Bölümün sonunda ise XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti ve Rusya arasındaki ekonomik ilişkilere değinilmiştir. Ayrıca, bu dönemde yoğunluk kazanan Osmanlı-Rus ilişkilerinin yanı sıra hem Osmanlı Devleti'nin hem de Rusya'nın toplumsal, mali, askeri ve kültürel alanlarda yaptıkları yenilikler de değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, III. Mustafa'nın tahta çıkmasıyla yaşanan siyasi olaylar ele alınmış, daha sonra tahta çıkan padişahlar döneminde yaşanan Osmanlı-Rus ilişkilerine yer verilmiştir. XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Rusya ile olan diplomatik ilişkileri bu bölümde açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise XVIII. Yüzyılda yazılmış Rusya Sefaretnamelerinde verilen bilgiler değerlendirilmiştir. Bu konudaki en kapsamlı bilgiyi Şehdi Osman Efendi'nin Sefaretnamesi içermektedir. Sefaretnamenin bu yönü diğerlerinden daha ön plana çıkmasını sağlamıştır.
Osmanlı'da bilimsel tercüme faaliyetleri: Envanter ve analiz

Bu çalışma, Osmanlı'daki bilimsel çeviri faaliyetlerini konu alan bir envanterçalışmasıdır. Çalışmada Türkiye'de Osmanlı dönemine ait eserleri içeren kataloglartaranarak, 1400'e yakın bilimsel çeviri toplanmıştır. Ayrıca oluşturulan bu envanterdeeksik olan künyeler ve bilgiler uluslararası kataloglardan tamamlanmaya çalışılmış, elde edilen envanter analiz edilerek, Osmanlı bilimsel çeviri faaliyetlerinin seyri ortaya konmaya çalışılmıştır.
Memlukler Döneminde Çukurova

Memlukler'in Çukurova bölgesi ile ilgilenmeleri Sultan Baybars döneminde başlamıştır. Çukurova'da yerleşik Küçük Ermenistan Krallığı Memlukler için ciddi bir dış tehdid idi. Nitekim bu krallık, Haçlılar ve Moğollarla işbirliği halinde olup her fırsatta Memluk topraklarına saldırıyordu. Bu sebeple Memlukler gerek askeri ve siyasi gerekse iktisadi saikler sebebiyle bölgeye defalarca sefer düzenlenmişlerdir. Bu Seferler sırasında Adana, Tarsus, Ayas gibi önemli kaleler Türkmenlerinde yardımı ile bir bir ele geçirilmiştir. Nihayet 1375 yılında başkent Sis ele geçirilerek Küçük Ermenistan Krallığı'na son verilmiştir. Memlukler, Küçük Ermenistan Krallığı'nı ortadan kaldırdıktan sonra, doğrudan Kahire'den atanan Ayas, Tarsus ve Adana naibleri eliyle bölgede nüfuzlarını tesis etmişlerdir. Ancak Çukurova'da yerleşik ve Memluklere tabi Ramazanoğulları beylerinin isyanları ve Çukurova'ya mücavir Karamanoğulları ve Dulkadiroğulları Beyliklerinin bölgeye yaptıkları saldırılar, Memlukleri bir hayli meşgul etmiştir. Sultan Barsbay zamanından itibaren Çukurova'da kurulan güçlü otorite, hızla yükselen Osmanlı Devleti'nin Çukurova'ya göz dikmesi ile sarsılmıştır. Osmanlılar bölge üzerinde söz sahibi olmak istedikleri için Türkmenlerle yakın münasebetler kurmuşlar ve bu sebeple Memluklerle çatışmışlardır. Bu çatışmalar Memlukler ve Osmanlılar arasında uzun süren savaşlara sebep olmuş, Memlukler bu savaşlardan ekseriyetle galip ayrılmış olsalar da iktisadi yönden büyük darbe almışlardır. İki devlet arasında düşmanca sürdürülegelen bu münasebetler, Fatih'in oğlu II. Bayezid zamanında dostane devam etse de ondan sonra hükümdar olan oğlu Yavuz Sultan Selim zamanında yerini düşmanlığa bırakmıştır. Yavuz, Dulkadiroğulları Beyliği'ni ele geçirmiş, Safevileri mağlub etmiş ve Anadolu siyasi birliğini kurmuştur. Ardından Memluk toprakları üzerine sefere çıkmıştır. 1516 yılında Merc-i Dabık ve 1517 yılındaki er-Reydaniyye Savaşlarında Memluk Devleti sona ermiş ve toprakları kamilen Osmanlı Devleti'nin eline geçmişştir. Neticede Suriye, Mısır, Hicaz ve bu meyanda Çukurova Bölgesi de Osmanlı hakimiyetine girmiştir.
202 numaralı Manisa Şer'iyye sicili (H.1149-1150-1151/M.1736-1737-1738)

Tezimin birinci bölümünde Osmanlı Devleti'nde Adalet Teşkilatı ve Şerciyye Sicilleri hakkında bilgi verdim. Ayrıca bu bölümde Osmanlı Devleti'nde Kadılık Kurumu, Mahkeme ve Mahkeme Görevlileri ve Şerciyye Sicilleri'nin muhtevalarını inceledim. Tezimin ikinci bölümünde 202 Numaralı Manisa Şerciyye Sicili'nde yer alan belgelerin konularına göre tasnifini yaptım. Sonra sonuç, bibliyografya ve ekleri koyarak tezimi tamamladım.
XIX. yüzyıl Osmanlı-İran sınırında Kürt aşiretleri ve sınır meselesi

Safevi Devleti'nin kuruluşuyla başlayan Osmanlı-İran ilişkileri (1571-1736) Afşar (1736-1747), Zend (1749-1779), ve Kaçar (1749-1925) hanedanlıklarının devirlerinde de devam etmiştir. Bu süreç içerisinde sınırlar her iki devletin siyasi ve askeri performanslarına göre sürekli değişmiş ve 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşmasıyla birlikte Osmanlı-İran sınırları kısa vadeli kırılmalara rağmen belli oranlarda belirlenmiştir. XIX. yüzyılın ikinci ve son çeyreğinde İran'da meydana gelen hanedan değişiklikleri sınır meselelerindeki kısa vadeli kırılmaların nedeni olmuştur. Ancak bu kırılmalar askeri faaliyetlerle sınırlı olmuş diplomatik sürecin devreye girmesiyle sınırlar 1639 antlaşmasına göre yeniden güncellenmiştir. 1745, 1823 ve 1847 antlaşmaları bu bağlamda zikredilebilir. Ancak bu güncellemeler sınır sakinleri olan aşiretlerin sosyo-ekonomik yapılarını tehdit ve siyasi tercihlerini tahdit etmiştir. Sınır ihlalleri neticesinde meydana gelen gasp yağma ve karşı devlete iltica gibi konular bu tehdit ve tercihlerin tezahürleridir.
2 numaralı Mühimme-i Mektume Defteri (H.1208-1211/M.1793-1796) transkripsiyon ve değerlendirilmesi (S.31-60)

Osmanlı Devleti'nin en üst düzey karar mekanizmalarından olan Divan-ı Hümayun'da devlete ait siyasi, sosyal, ekonomik ve askeri meseleler görüşülür ve karara bağlanırdı. Divanda alınan kararlar Mühimme Defterleri adı verilen defterlere kaydedilirdi. Mühimme Defterleri'ne ayrıca merkezden ilgili makam ve kişilere gönderilen fermanların da bir sureti kaydedilirdi. Gerçekleştirildikleri divana göre isim alan Mühimme Defterleri'nin içerisinde gizli öneme sahip olanlara ise Mühimme-i Mektume Defterleri adı verilmekteydi. Bu çalışmada toplamda 10 adet olan Mühimme-i Mektume Defterleri'nden 2 numaralı defterin transkripsiyon ve hüküm özetleri çalışılmıştır. H.1208-1211/M.1793- 1796 yıllarını kapsayan defterin 31-60 sayfaları arasında toplam 124 hüküm mevcut olup paşa, kadı, mutasarrıf, naip gibi dönemin idari görevlilerine gönderilen hükümleri içermektedir. Hükümlerin büyük bir çoğunluğu eşkıyalık, gasp, verilen veya kaldırılan cezalar, askeri yardım ve emeklilik konularından oluşmaktadır. Bu ise dönemin sosyal, ekonomik ve askeri yapısı hakkında araştırmacılara mühim bilgiler vermektedir.