Uluslararası bankacılıkta suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi

Liberal ve global ekonomik modellerin kurulması, serbest piyasa modellerinin yaygınlaşması, yabancı sermayenin değişik ülkelere yatırıma yönlenmesi, üretim ve pazarlamanın evrensel nitelik kazanmaya başlaması, uluslararası sermaye hareketlerinin gelişen tekonoloji sayesinde büyük hız kazanması, uluslararası faaliyet gösteren finansal kurumların sayısını ve işlem kapasitelerini arttımaktadır. Bu artışın doğal sonucunda, uluslararası faaliyet gösteren firma sayısı aynı paralelde artış göstermektedir. Firmaların uluslararasılaşması, gerçekleştirdikleri finansal işlemlerin gelişmesine ve uluslararası faaliyet gösteren bankalarla çalışma ihtiyaçlarının doğmasına sebep olmaktadır. Bankalar, artan bu talebi karşılayabilmek için, iletişim ve teknolojinin imkanlarını kullanarak farklı organizasyon yapıları ile hizmet ağlarını geliştirmişlerdir. Bu hizmet ağlarını geliştirirken de, rekabet pozisyonlarını güçlendirebilmek için uluslararası olarak faaliyet göstermeye başlamışlardır. Globalleşmenin sağladığı serbest hareket etme imkanı, uyuşturucu, silah kaçakcılığı, organ-insan kaçakçılığı, terör, fuhuş gibi suçların da daha kolay gerçekleştirilmesine imkan sağlamıştır. Aslında, globalleşme, gelir elde edilen suçların daha kolay işlenmesine zemin oluşturmuştur. Suç örgütleri de globalleşmenin nimetlerinden sonuna kadar yararlanmaktadırlar. Bir zamanlar ülke içerisinde işlenen bireysel suçlar, örgütlü ve uluslararası faaliyet gösteren suç örgütlerine dönüşmüştür. Organize suçun karşılığında yapılan ödemeler genelde nakit olarak gerçekleştirilmektedir. Suçun boyutuna göre elde edilen paranın miktarı da değişkenlik göstermektedir; fakat organize suçun sonucunda elde edilen gelirler genelde çok yüksek miktarlarda nakittir. Suçtan elde edilen her gelir aklama ihtiyacı içindedir. Suç örgütleri, suç sonucu elde edilen kazançları yatırıma yönlendirebilmek ve resmi otoritelerin el koymasını engelleyebilmek için öncelikle paranın kaynağını yasal gösterecek bir yıkama sistemine ihtiyaç duyarlar. Uluslararası boyutta, karmaşık finansal işlemlerle gelir, suç ve örgüt arasındaki bağlantıları ortadan kaldırmayı hedeflerler. Bu hedef, uluslararası faaliyet gösteren bankaların suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı amacıyla kullanılma risklerini ortaya çıkarmıştır. Suçtan elde edilen gelirlerin finansal sisteme giriş yaparak yasal kimlik kazanmaları olarak ifade edilen suç gelirlerinin aklanma faaliyeti son zamanlarda giderek artış göstermektedir. Uluslararası Para Fonu'nun araştırmalarına göre, dünya üzerinde tahmini olarak aklanan suç geliri miktarı, dünya gayri safi milli hasılasının yaklaşık %2 ile %5'i oranındadır. Bu oranında, yaklaşık 1,3- 3 trilyon dolara yakındır. Amerika Merkez Bankası tarafından yapılan açıklamada Amerika Birleşik Devletleri'nde yılda 300- 500 milyar dolar arasında değişen miktarda suç gelirinin aklandığı belirtilmiştir. Bu rakam ise, tüm batılı ülkelerin bir yıllık petrol alımlarını karşılayacak boyuttadır. Bu büyüklükteki rakamlar finans piyasaları aracılığı ile ülkeler arasında dolaşımdadırlar. Finans piyasalarının, suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı amacı ile kullanılması, bu piyasalara duyulan güveni olumsuz yönde etkileyecektir. Bu nedenle, uluslararası bankacılıkta ortaya çıkan bu riskler ve bu risklere muhatap tüm tarafların sorumlulukları, incelenerek gerekli önlemlerin alınması büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı konuları hakkında genel bir bilgilendirme yapılmış olup, uluslararası bankacılık faaliyeti gösteren bankaların hizmet çeşitlerine değinilerek bu hizmetler kanalı ile karşılaşılabilecekleri riskler hakkında bilgi verilmeye çalışılmış ve bu risklerin minimize edilebilmesine ve yahut ortadan kaldırılabilmesine yönelik bazı önerilere de yer verilmiştir.