Yeni Türk Cumhuriyetleri'nin sosyo-ekonomik açıdan swot analizleri ve yeniden iktisadi yapılanmalarında Türkiye'nin rolü

Bu çalışmada ilk etapta Çarlık Rusyası ile birlikte Türk Cumhuriyetleri'nin bağımsızlığa kadar geçen süre içerisinde, Sovyet Rusya'nın bu topraklar üzerindeki, iktisadi ağırlıklı olmak üzere liderlerinin izledikleri siyaseti, dönemleri çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Gerek Lenin ve Stalin dönemlerinde ve gerekse bu liderlerden Gorbachev'a kadar olan dönemde doğal kaynaklar açısından son derece zengin olan Türk topraklarının Sovyet Rusya tarafından sömürülüşü, uygulanan mono-kültür ekonomisi sebebiyle Türk ülkelerinin birer depo haline getirilişi ve bu ülkelerde sanayileşmenin engellenmesi amacıyla sanayi tesislerinin Ruslar'ın yoğun yaşadığı bölgelere kurulması ve cumhuriyetlerin iktisadi açıdan birbirlerine bağımlı hale getirilmeleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Daha sonra Gorbachev ve sonrası SSCB'nin yıkılışı ile dağılma sürecine giren Sovyet Rusya'nın, bu sürecin devamı niteliğinde Bağımsız Devletler Topluluğu oluşumu ele alınmış, Rusya'daki yapı değişikliği ile birlikte Glasnost ve Perestroika politikaları muvacehesinde ortaya çıkan yeni oluşum ve bütün bunların Türk Cumhuriyetleri için ne anlama geldiğinin incelenmesi ile ilgili analiz ve tesbit çalışması yapılmıştır. İkinci bölümde, bağımsızlığını kazanmış olan Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, ' Türkmenistan, Kırgızistan ve Tacikistan Cumhuriyetleri'nin mevcut sosyo-ekonomik durumlarının tesbiti ve bu tesbite bağlı olarak bu cumhuriyetlerin iktisadi anlamda büyümeleri için yapılacak ileriye yönelik stratejik planlamayı içeren SWOT analizi yapılmıştır. Türk Cumhuriyetleri bu analiz çerçevesinde ayrı ayrı ele alınırken bu cumhuriyetlerin mevcut toplumsal ve ekonomik yapısı üstün ve zayıf yönleriyle ortaya konmuş ve bu yapı içerisinde SWOT analizi değerlendirilmesi yapılarak, ileriye yönelik fırsat ve tehlikeler doğrultusunda ortaya konacak olan hedefler, bu çerçeve içerisinde belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölümde her ülke için üç temel bölüm oluşturulmuş, ilk bölümde ülke ve toplum yapısı başlığı altında her ülkenin, siyasi ve idari yapısı, demografik yapısı, coğrafi yapısı ve eğitim ve kültür yapısı analiz edilmiş, ikinci bölümde iktisadi yapı başlığı altında temel ekonomik veriler, sanayi yapısı ve doğal kaynaklar, tarım ve hayvancılık, ulaşım ve haberleşme alanlarında gerekli tesbit ve incelemeden sonra son bölümde analiz değerlendirme sonuçları ile bu iki bölümde elde edilen veriler ışığında incelenen ülkenin mevcut yapısı ile ilgili olarak üstünlükleri ve zayıf yönleri tesbit edilmiş, ileriye yönelik karşılaşacağı fırsat ve tehlikeler belirlenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, bağımsızlıklarını kazanan yeni Türk Cumhuriyetleri'nin dünya şartları içerisinde yeniden iktisadi yapılanmaları ve Türkiye ile ilişkileri inceleme altına alınmıştır. Dünyada değişen konjonktürün yeni Türk Devletleri için ne anlama geldiği ve jeopolitik konumun getirdiği üstünlük ve zayıflıkların, tehlike ve fırsatların neler olduğu tetkik edilmiştir. İktisadi gelişme süreci içerisinde iktisadi gelişmenin önündeki engellerin önemli olanları tesbit edildikten sonra piyasa eknomisine geçişin olması gereken metodu hakkında parametreler tesbit edilmeye çalışılmış ve gelişmenin en önemli unsuru olan müteşebbis gücün ortaya çıkabileceği ortamın meydana getirilmesinin gerekli olduğu vurgulanmıştır. Kalkınma süreci içerisinde son olarak dış ticaret ve ihracata yönelik kalkınma stratejisinin Türk Cumhuriyetleri'nde model olabileceği üzerinde durulmuştur. İktisadi entegrasyon süreci başlığı altında, ülkeler arasındaki iktisadi ilişkilerin gereği ve önemine değinildikten sonra Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri arasında iktisadi işbirliği alanları, mal-hizmet ticareti ve teknoloji transferi konularında yoğunlaştırılarak aktarılmaya çalışılmıştır. Son kısımda da Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri'nin iktisadi entegrasyonun, bloklaşan dünya iktisadi arenasında ne anlama gelebileceğinin yorumu yapılmıştır.