turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
H. 1260 tarihli Kayseri İslam milleti nüfus defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi

Türkiye'deki nüfus hizmetleri Osmanlı Devleti'nden günümüze uzun bir tarihi geçmişşe sahiptir. Osmanlı Devleti'nde kuruluşundan itibaren asker ihtiyacı ve vergi gelirlerini belirlemek amacıyla tutulan tahrir kayıtları ilk nüfus kayıtları olarak kabul edilmektedir. Osmanlı Devleti'nde ilk nüfus sayımı II. Mahmut döneminde 1831 yılında yapılmıştır. Bu sayım yapılırken askere alım için Müslümanlar, vergilerinin sağlıklı toplanabilmesi için Müslüman ahali ile birlikte gayrimüslimler de sayılmıştır. 1831 yılında yapılan ilk genel nüfus sayımından sonra 1844, 1852, 1856, 1866, 1881- 82 ve 1905 gibi farklı tarihlerde yerel veya genel nüfus sayımları yapılmıştır. Kayseri şehrinin Osmanlı idari teşkilatında yerine baktığımızda; ilk olarak Karaman Eyaleti'ne bağlanmış, On dokuzuncu asrın ortalarında Bozok Eyaleti'ne, 1867'de Vilayet Nizamnamesi'nin uygulamaya konması üzerine ise Ankara Vilayeti'ne bağlı bir sancak haline gelmiştir. Devlet genelinde yapılan nüfus sayımları nüfus yapısının temel özelliklerini belirlemek açısından önemli olduğu kadar, yerel anlamda da önemli bilgiler sunmaktadır. Bizim çalışmamız da 1844 yılında yapılan nüfus sayımı sırasında Kayseri'de tutulan nüfus defterlerindendir. Çalışmamızın ana kaynağını KAYTAM' da yer alan belge gruplarından Vezir Hanı Belgeleri kısmında yer alan 3308 Numaralı Nüfus Defterleri H. 1260 Tarihli Kayseri İslam Milleti Nüfusu Defteri oluşturmaktadır. H. 1260 Tarihli Kayseri İslam Milleti Defteri'nde 25 tane mahalle bulunmaktadır. Bu mahallelerde toplam 1606 hane bulunmakta ve toplam 3802 erkek nüfus vardır. Defterdeki kayıtların incelenmesi üzerine Kayseri'de Müslümanların yaşadığı bu mahallelerde şahısların isimleriyle birlikte aile isimleri, engel durumu ve hastalıkları, yaş ve fiziksel özellikleri, meslek grupları, kullanılan unvanlar, mahalle muhtarlarının isimleri ve mahallelerde bulunan imamlar isimleri ve yaşları gibi nüfusa ait veriler ortaya konulmuştur.
Çorum'un idari, sosyal ve ekonomik yapısı: Tanzimat - II. Meşrutiyet

Bu çalışmada Çorum şehrinin Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e kadar idari, sosyal ve ekonomik durumu incelenmiştir. Çalışmada, öncelikle Çorum'a ait olan 16 adet şer'iyye sicili ve ( Bu siciller 1839- 1909 yılları arasını ihtiva etmektedir) 1845 yılında tutulan temettuat defterlerinden yararlanılmıştır. ( Çorum'un mahallelerine ait 42, köylerine ait ise 146 temettuat defteri mevcuttur.) Ayrıca Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde değişik tasnif ve fonlarda bulunan defter ve belgeler, devlet salnameleri, Ankara vilayet salnameleri ile Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nden temin edilen vakıf ile hurufat defterlerinden de faydalanılrnıştır. Çalışma giriş ve beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Çorum'un idari yapısı ve yönetimi, ikinci bölümde dini, sosyal ve resmi yapılar, üçüncü bölümde eğitim, nüfus, aile hayatı ve kültürel unsurlar, dördüncü bölümde tarım, hayvancılık ve meslek grupları ele alınmıştır. Son bölümde ise adli, askeri ve şehrin güvenliğiyle ilgili konular incelenmiştir. Osmanlı Devleti'nin Tanzimat'tan sonra idari, mali, askeri ve adli alanlarda yaptığı yeniliklerin etkileri Çorum'da da görülmüştür. Özellikle idari alanda yapılan yenilikler Çorum'da etkili olmuş ve 1856 yılında kaza haline getirilmiştir. Uzun süre kaza müdürleri, kaymakamlar tarafından yönetilen şehir, 1894 tarihinden itibaren de mutasarnflarca yönetilmiştir. Kazada dini ve sosyal yapı olarak camiler, mescidler, medreseler, zaviyeler, hamamlar ile Mevlevi ve Rifailere ait tekkeler mevcuttur. Çalışmada ayrıca Çorum'daki aile yapısı, halkın kullandığı giyim ve ev eşyaları ile nüfus hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Çorum'daki tarım arazileri, büyük ve küçükbaş hayvancılık, esnaf grupları, halkın gelir kaynaklan ve gelir dağılımı da ele alman diğer konulardır.
Osmanlı Devleti'nde Fetva Eminliği (1826-1922)

Bu çalışmanın amacı, Fetva Eminliği'nin belli bir dönem içerisindeki yapı ve işleyişini ortaya koymaktır. Tez bir giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında, çalışmanın konusu, sınırları, amacı ve metodunu açıkladık ve kaynaklar hakkında bilgi verdik. Ayrıca Şeyhülislamlık kurumunun yapısına ana hatlarıyla işaret etmeye çalıştık. Birinci Bölüm'de, fetvanın tanımını yapıp tarihsel sürecini ortaya koyarak Osmanlı hukukundaki yerini tespit etmeye çalıştık. Bununla birlikte fetva hizmetinin yürütüldüğü Fetvahane'nin kurumsal yapısını ve işleyişini inceledik. İkinci Bölüm'de, Fetva Eminliği'nin kuruluşunu, gelişim sürecini, iç işleyişini ve bu dairenin sorumlusu konumunda bulunan fetva eminlerinin görevlerini ve ekonomik durumlarını izah etmeye çalıştık. Üçüncü Bölüm'de, çalıştığımız dönem içerisinde Fetva Eminliği görevine getirilen isimleri belirledik ve bu isimler hakkında bilgi verdik. Sonuç kısmında ise, ilk fetva emininin Kanuni Sultan Süleyman döneminde atandığını, resmi olarak bu unvanın Osmanlı merkez teşkilatında şeyhülislama fetva konusunda yardımcı olan görevliye ait olduğunu, Osmanlının son yüzyılında Fetva Eminliği'nin kurumsal yapıya kavuştuğunu ifade ettik. Aralarında yapı itibariyle önemli farklılıklar bulunmakla birlikte, fetva konusunda Fetva Eminliği'nin yürüttüğü misyonu günümüzde, Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde görev yapan Din İşleri Yüksek Kurulu'nun yürüttüğü sonucuna vardık.
XVIII. yüzyıl Anadolu Ahkȃm Defterlerine göre Aydın sancağı

XVIII. yüzyıla kadar şer'i mahkemelerde görülen davaların kayıtları kadılar tarafından şer'iye sicili adı verilen defterlere tutulmuştur. Ancak XVIII. yüzyılın ikinci yarısı itibariyle merkezi otoritenin sarsılmasının ardından halkın şikayetlerindeki artış Divan-ı Hümayun'un işini zorlaştırmış, bu düzensizliğin önüne geçmek adına 1742 yılında mahalli kayıt uygulaması getirilmiş ve ahkam defterleri oluşturulmuş olup Divan-ı Hümayun'da kaydedilen konulara göre 3 guruba ayrılmıştır. Mali konuların kaydedildiği ahkam-ı maliye bunlardan ilkidir. Halkın şikayetlerinin kaydedildiği ahkam-ı şikayet ve Divan-ı Hümayun'da görüşülen mühim konuların kayda geçirildiği ahkam-ı mühimme diğer iki gurubu oluşturmaktadır. Bu yeni uygulamayla oluşan ahkam defterleriyle birlikte her eyaletin kayıtları ayrı tutulmaya başlamış, böylelikle şikayetlerin takibi kolaylaşmıştır. Bu dönemde oluşturulan ahkam defterlerinden biri de Anadolu ahkam defterleridir. Anadolu eyaletine ait olan 1, 4, 21, 32 nolu defterler tezimizin temel kaynağını oluşturmaktadır. Defterlerde yer alan kayıtların tasnif edilmesi ile birlikte eşkıyalık, hırsızlık, gasp, kurumlarda yapılan usulsüzlükler, şahsi mülklere müdahale gibi muhtevaların çoğunlukta olduğu görülmektedir. Sosyal tarih açısından büyük önem arz eden bu defterler sayesinde kayıtların oluşturulduğu dönemdeki toplum yapısı, halkın en çok şikayet ettikleri konuların neler olduğu, insan ilişkileri ve insanların günlük yaşamları hakkında edinilen bilgiler doğrultusunda Aydın sancağının XVIII. yüzyıldaki genel durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi 34 Numaralı Filori Defteri

Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi'nde 'TSMA. d. 00034' fon kodu ve 'Filori Defteri' adıyla kayıtlı olan bu defter 978-1019/1570- 1611 yılları arası harc-ı hassanın altın nev'inden olan kayıtlarını ihtiva etmektedir. Kırk bir yıllık kayıtları içeren bu defterin dört yılı II. Selim, yirmi bir yılı III. Murad, sekiz yılı III. Mehmed ve sekiz yılı I. Ahmed dönemine aittir. Defterin transkripsiyonun ve incelemesinin yapıldığı bu çalışma ile gerek padişahların şahsına ait harcamalar gerekse inama mahzar olanlar hakkında orijinal bilgiler yer almaktadır. Defterde yer alan kayıtlarda padişahların; Topkapı Sarayı dışında geçirdikleri vakitler, kabir ziyaretleri, şehzadelik dönemlerine ait bilgiler, saray bahçesinde verilen ziyafetler, ava gitmeleri, ceyb-i hümayun harclıkları, hanedana ait kayıtların yanı sıra sanatkarlara, şeyhlere, kitap sunanlara, hediye getirenlere, cambazlara, matrakçılara, nakkaşlara, hekimbaşılara, mimariye ait kayıtlar, büyük ve küçük çıkmalarda ve bayramlarda verilen kanun üzere inamlar ile hilat ve kaftanlar gibi çeşitli alanlara dair bilgiler bulunmaktadır. Defter, kapsamış olduğu dönem içerisinde çalışma yapan araştırmacıların istifade edecekleri ana kaynakların başında gelmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde defterin fiziki durumu, diplomatik ve teknik özellikleri, transkripsiyonda takip edilen usul ele alınmıştır. İkinci bölümde defterin incelenmesi ve sonuç kısmı bulunmaktadır. Üçüncü bölümde ise defterin transkripsiyonu yer almakta ve sonunda ise ekler bulunmaktadır.
The beginnings of Ottoamn-German partnership: Diplomatic and Military Relations between Germany and the Ottoman Empire before the First World War

Bu tez Birinci Dünya Savaşı öncesindeki Osmanlı-Alman diplomatik ve askeri ilişkilerinin seyrini ve karakterini incelemektedir. İncelemenin gösterdiği, Almanya ve Osmanlı İmparatorluğu'nun diplomatik ilişkilerinin genelde samimi olmasına rağmen iki devletin de on sekizinci yüzyılda başlayan ilişkilerinde aslmda tamamen kendi politik çıkarlarına göre hareket ettiğidir. Birinci Dünya Savaşı öncesinde çok yakın işbirliği içinde olmaktan uzak olmakla birlikte, iki imparatorluğun savaştaki ittifakı, savaş öncesi yakınlıklarının sonucu olmaktan çok her iki imparatorluğun kendi politik ve askeri amaçlarının doğal bir sonucudur. Bu tez bu bağlam içinde, Bağdat Demiryolu Projesi'ni, Almanya ve Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Rus tehdidini, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Alman Askeri Reform Heyetlerini ve imparatorluğun on dokuzuncu yüzyılın sonundaki ve yirminci yüzyılın başındaki politik durumunu da incelemektedir.
Trabzon-Giresun-Gümüşhane eksenindeki ayan aileleri ve faaliyetleri (1750-1800)

Bu çalışmada XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Giresun Gümüşhane çevrelerinde faaliyetleri göze çarpan Üçüncüoğulları, Şatırzadeler, Dizdarzadeler, Kuğuzadeler, Sakazadeler, Kalcızadeler ve Hacısalihoğulları gibi ayan aileleri çeşitli yönleriyle incelenmeye çalışılmıştır. Bu ayan ailelerinin Osmanlı devlet sistemi içerisinde idari bir birimi temsil etmeleri ve zaman içerisindeki şekillenmeleri de dikkate alınmıştır. Ayan ailelerinin bahsedilen bölgenin stratejik konumu, fiziki şartları ve gelir kaynakları ile ilgisi, var olma çabaları ile doğrudan ilgilidir. Bu çerçevede ayanların devlet görevlileri ve birbirlerine karşı tutumları, savaş zamanındaki rolleri, güç kaybetmeleri ve öne çıkmaları ayrıca ele alınmıştır. Bahsedilen süreçler mahkeme kayıtları ve arşiv belgeleri ışığında ele alınmaya çalışılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde ayanlığın ortaya çıkışı üzerine düşünceler, ayanlık hakkında yapılmış çalışmaların kritiği, ayanlığın bir kurum olup olmadığı meselesi ve bölgenin kısa bir tarihi ele alınarak tartışılmıştır. Birinci bölümde Osmanlı Devleti'nin taşra teşkilatı ve bu teşkilatın değişime uğraması akabinde ayanların ortaya çıkışına zemin hazırlayan faktörler ifade edilmiştir. İkinci bölümde günümüzde Trabzon, Giresun ve Gümüşhane şehirleri arasında kalan bölgedeki Üçüncüoğulları, Kuğuzadeler, Sakazadeler, Kalcızadeler ve Hacısalihoğulları'nın faaliyetlerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde o tarihlerde Trabzon'da etkin olan Şatırzadelerin ve Giresun'da etkin olan Dizdarzadelerin bölgedeki diğer ayan aileleriyle olan ilişkisi, ayrıca bölgede valilik yapmış olan bir diğer ayan ailesi Canikli Ali Paşa'yla olan münasebetlerine değinilmiştir.
Elbistan şer'iye sicilinin traskripsiyonu ve değerlendirmesi (Numara: 452 sayfa: 200-300, yıl:1867-1877)

Osmanlı toplum hayatını anlamak için elimizdeki en önemli veriler birincil kaynaklar konumunda olan şer'iyye sicilleridir. Toplumun hemen her kesimi arasındaki hukuki işleri kapsayan şer'iyye sicilleri Osmanlı sosyal tarihinin ana kaynaklarından biridir. Bu çalışmanın temel amacı Elbistan'ın 452 numaralı Şer'iyye sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirmesini yaparak Elbistan'ın sosyal, kültürel ve ekonomik hayatıyla ilgili değerlendirmeler yapmaktır. Söz konusu sicil 5 Muharrem 1284 -10Muharrem 1294 / 9 Mayıs 1867 25 Ocak 1877 yılları arasını kapsamaktadır. Elbistan ve çevresinde meydana gelen siyasi, ekonomik, sosyal, idari ve hukuki olaylarımüslümanlar ve gayrimüslim arasındaki ilişkileri şer'iyye siciline dayanarak açıklanmaya çalışılmıştır. Belgelerin geneli boşanma, nafaka, miras, tereke, alacakverecekdavalarından ve nikah akdinden oluşmaktadır.
Kuzey Somali'de Osmanlı hakimiyeti (1559-1916)

Kuzey Somali, Aden Körfezi'nin batısında, Kızıldeniz, giriş noktasında yer almaktadır. Bulunduğu konum itibariyle oldukça stratejik bir noktadadır. Kuzey Somali şehirleri, bir güç olarak ilk defa Portekizler tarafından işgal edilmiş, Memlükkülwe Devleti ise bu süreçte Portekizleri durduramamıştır. Ardından Kuzey Somali Osmanlıların idaresine girmiştir. XIX. yüzyıla kadar Osmanlı'nın kontrölünde kalan bölge daha sonra Mısır'a verilmiş ve ardından İngilizler kontrolü ellerine almışlardır. Tüm bu el değiştirmeler yaşanırken hem Kuzey Somali'nin hem Aden Körfezi'nin ve hem de Kızıldeniz'in önemi ve değeri artmıştır. Bu çalışmanın amacı, Kuzey Somali'nin Osmanlı hakimiyeti'ne girmesi ve etkileri ile ilgili olaylardır. Son yıllarda Mısır'da meydana gelen olaylar ve birbiri arkasına gelen zorluklar, Avrupalı sömürgeci Devletlerin XIX. asrın ikinci yarısında Somali ve Kızıldeniz'in batı sahillerini işgalleri açısından değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın kaynakları gerçekleştirilirken konuyla Başbakanlık Osmanlı Arşivi Somali tarihi ilgili litereatür, diğer ilgili arşiv ve kütüphanelerde bulunan eserler taranacak, ilgili kaynakça toplanarak kullanılmıştır. Bu araştırmada bölgedeki nüfuz mücadelesinde Osmanlı Devleti'nin hukukunu korumaya konusundaki çabaları ele alınmıştır. Sömürgeciliğin en yoğun olarak yaşandığı XIX. yüzyılda bu çekişmeden en fazla zarar görenler ise Kuzey Somali ve Somali'nin diğer şehirlerinde yaşayanlar olmuştur.
Temettuat Defterlerine göre XIX. yüzyıl ortalarında Ballu kazasının sosyo-ekonomik durumu (1844-1845)

Osmanlı Devleti'nde Tanzimat ile beraber ülke genelinde iktisadi ve mali konuların da içinde bulunduğu birçok yenilik yapılmıştır. Yeni kanunlar oluşturularak halkın tamamından geliri oranında vergilendirme çalışmalarına başlanmıştır. Gelir düzeyini esas alan bu vergi sistemi çerçevesinde Temettuat defterleri düzenlenmiştir. Bu defterler ülke genelindeki emlak, arazi, hayvan ve diğer tüm gelirlerin kayıtlarını içermektedir. Bu sayede bölgenin sosyo-ekonomik yapısı hakkında geniş bilgiye sahip olunmaktadır. Bu çalışmaya esas teşkil eden kaynak, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde Maliye Nezareti Temettuat Defterleri içinde Kamil Kepeci tasnifinde yer alan 13096 numaralı Ballu Temettuat Defteridir. H. 1260 /1261( M. 1844 /1845) yıllarında defterde Sivas'ın Ballu kazasına bağlı Saraycık, Tımarlu, Karye-i Hüseyinli, Kemallu, Hacılar, Karalu, Kırallu, Kethüdalu, Nefs-i Ballu, İshakçalu, Bostanlu, Kocalu, Abdallu, Kadşid ve Halaçlu köylerinin verileri yer almaktadır. Söz konusu çalışmanın esas amacı bölge hakkında daha ayrıntılı bilgilere ulaşılmasını sağlamaktır. Defterde, Ballu Kazası Sivas sancağına bağlı olarak kaydedilmiştir. Bu bölgeyi kendine yurt edinen İnallı Aşireti ile yöre İnallu Ballu adını almıştır. Cumhuriyetten önce Kalecik ilçesine bağlıyken, sonra Hüseyinli adı ile Çankırı iline bağlanmıştır. Daha sonra ilçe sınırları içinden geçen Kızılırmak nehrinden dolayı da Kızılırmak adını almıştır. İlçede bulunan köy isimleri de zamanla değişikliğe uğramıştır. Kızılırmak ilçesinde şu anda 26 köy bulunmaktadır. Ballu kazasında ise 15 köy mevcuttur. Birinci bölümde kazanın sosyal yapısını daha ayrıntılı ele almak için, kazanın nüfus yapısı, kullanılan lakap ve unvanlar, aile isimleri, bölgenin idari yapısı incelenmiştir. İkinci bölümde kazanın tarım ve hayvancılık bilgileri üzerinde durularak bölgenin ekonomik yapısı incelenmiştir. Kazada gelir getiren ve getirmeyen tarım alanlarının ayrıntılı bilgileri bu bölümde incelenmiştir. Ayrıca hayvancılıkla ilgili geniş çaplı bilgiler de içermektedir. Üçüncü bölümde ise, kazadaki vergi çeşitlerinden bahsedilmiş ve alınan vergi oranları ile hane başına düşen vergi miktarları hesaplanmıştır.
1 numaralı Sivrihisar kadı sicilinin 1-81. sahifelerinin transkripsiyon ve tahlili

İncelediğimiz tez, Sivrihisar'a dair, mahkemeye intikal eden kayıtlardan oluşmaktadır. Sicil adını verdiğimiz bu kayıtlar XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin bir kazası olan Sivrihisar'a ait olup, 1 numaralı defterin 1 -81. sayfalarının Latin harflerine çevrilmesi ve tahlil edilmesi amacı ile yapılmıştır. Sicilin Latin harflerine çevirisi sırasında basit transkripsiyon kurallarına bağlı kalınmıştır. Metinde yer alan hükümler çevirisi yapıldıktan sonra bir sicil çalışmasında olması gereken kurallar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Değerlendirme işleminin yanı sıra çalışmada, Osmanlı hukuk düzeni ve Sivrihisar tarihi hakkında da bilgi verilmiştir. 1 Numaralı Sivrihisar Şer'iyye Sicili, Ankara Milli Kütüphanesi Mikrofilm Arşivinden alınmıştır. Anadolu şehirlerine ait pek çok sicil gibi, Sivrihisar'a ait toplam 69 adet sicilin mikrofilmleri de burada bulunmaktadır. Farklı konularda yazılmış toplam 161 hükmün yer aldığı bu çalışma, Sivrihisar'ın, kültürel ve ekonomik yapısı hakkında önemli bilgiler içermektedir. Sicile bakarak XIX. yüzyılda Sivrihisar'da halkın yaşantısı hakkında önemli ipuçlarına ulaşmak da mümkündür.
Avrupa arşivlerine göre 16. yüzyılda Akdeniz Dünyası

oz Bu çalışmanın temelini, 16 yüzyılda Akdeniz'de ön plana çıkan ve yoğun bir biçimde faaliyet gösteren iki süper gücün, İspanya ve Osmanlı'nın mücadeleleri, bu mücadelenin piyonları olan Fas Hükümdarlığı ve Portekiz'in durumları ve ortamın karışıklığından faydalanarak Akdeniz'e inen İngiltere'nin kurnaz ve fırsatçı siyaseti oluşturmaktadır. Burada izlenen yöntem dahilinde, adı geçen ülkelerin eğilimleri, bu ülkelerin hükümdarlarının, ajanlarıyla, büyükelçileriyle ve birbirleriyle yaptıkları yazışmalar aracılığıyla irdelenmiştir. İngilizce, Portekizce, İspanyolca, İtalyanca ve Fransızca orjinallerinden çevirilerek tezin 'ekler' bölümünde sunulan bu mektuplar, 16. yüzyıl Akdeniz Dünyası'na ışık tutan önemli bir eser olan ve Henry de Castries tarafından hazırlanan 'Les Sources Inedites de L'Histoire du Maroc' adlı külliyattan alınmıştır. Söz konusu eser, bu dönemde Akdeniz tarihinin oluşumlarında önemli yer tutan Fas Hükümdarlığı tarihinin de en ciddi ve güvenilir kaynaklarından bir tanesidir. Mektupların seçilmesinde, yüzyılın önemli politik ve siyasi olaylarına farklı bir açıdan yaklaşıyor olmaları ve bu olaylara ışık tutmaları kıstas alınmıştır. Mektuplardan elde edilen bilgiler ışığında, 16. yüzyılda Osmanlı Devleti, İngiltere, İspanya, Portekiz, Fas ve Fransa arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkiler iki ayrı bölümde incelenmiştir. Bu bölümler de kendi içerisinde, her biri bir ülkeye veya dönemin önemli olaylarına değinen alt konulara bölünmüştür. ııı
Bursa şer'iyye sicilleri B-317/558 nolu defterin değerlendirilmesi (1826-1827)

oz Bu tezde H. 1241- 1242 (1826-1827) yılına ait Bursa Şer'iyye Sicilleri Koleksiyonunda yer alan B-3 17/558 nolu defter tahlil ve transkribe edilmiştir. Defter, Bursa'daki Şer'i mahkemeye intikal etmiş muhtelif davalar ve bunlarla ilgili kararlar ve ayrıca Dersaadet'ten gönderilmiş çeşitli konulardaki ferman ve buyruldu suretlerini ihtiva etmektedir. 19. yüzyıl ilk çeyreğinde bir Anadolu şehri olan Bursa'da iktisadi ve sosyal hayatın izlerini ve Bursa'nın genel ve yerel tarihini defterin içeriğinden görmek mümkündür. Bunun yanında yeni teşekkül ettirilmekte olan ve askeri tarih açısından büyük öneme haiz Asakir-i Mansure-i Muhammediyye ile ilgili önemli bilgiler de bulunmaktadır.
Salih Zeki'nin Hisab Dersleri eserinde hesaplamaya yönelik kullanılan yöntem ve tekniklerin incelenerek günümüz matematik müfredatıyla karşılaştırılması

Bu araştırmada, Osmanlı son döneminde matematik ders kitabı olarak okutulan Salih Zeki'nin Hisab Dersleri eserindeki anlatımların incelenmesi ve günümüz müfredatındaki kazanımlarla karşılaştırılması amaçlanmıştır. Osmanlı döneminde; bilime verilen önem, okuma yazma oranı, Avrupa ile yapılan teknolojik kıyaslamalar günümüze kadar süregelmiş ve Osmanlıdaki eğitim sistemi eleştiri konusu olmuştur. Ve maalesef üzerinden neredeyse 100 yıl geçmesine rağmen bu konuda bize ışık tutacak çalışmalar yok denecek kadar azdır. Buradaki çalışmada, Osmanlı'nın son döneminde Rüştiye'lerde matematik ders kitabı olarak okutulmuş, Salih Zeki'ye ait 'Hisab Dersleri' kitabı bağlamında Osmanlı rüştiyelerinde matematik öğretimini inceleyerek günümüz ortaokul müfredatıyla karşılaştırması yapılmıştır. Bu karşılaştırmayı yapmak için araştırmacı tarafından geliştirilen kazanım karşılaştırma çizelgesi kullanılmıştır. Bu bağlamda Osmanlı son dönemi matematik eğitimine bir nebze ışık tutulması ve yöntem ile teknik açısından değerlendirmesinin yapılması hedeflenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda eserin transkripsiyonu yapılarak günümüz Türkçesine çevirisi yapılmış olup yapılan çeviri sayesinde birçok kişinin okuyup anlaması ve fikir edinmesi hedeflenmiştir. Yapılan çalışma neticesinde kitapta anlatılan fakat günümüzde okullarda öğretilmeyen farklı tekniklerinde ele alınması ve kullanılabilir bir formata dönüştürülmesi amaçlanmış; bu sebeple geliştirilen teknik değerlendirme formu, 5 öğretmene uygulanarak gerekli veriler elde edilmiştir. Ayrıca oluşturulacak Osmanlıca Matematik Terimleri Lügatı ile bu sahada yapılacak çalışmalara kolaylık sağlanması amaçlanmıştır.
Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferi

Yavuz Sultan Selim, diğer Osmanlı padişahlarından farklı olarak batıya değil, doğu'ya yönelmiştir. Doğu sınırlarını güvenlik altına aldıktan sonra batı'ya bir sefer hazırlığındayken, ömrü yetişmemiştir. Ama Yavuz kendisinden sonra gelenlere dolu bir hazine ve yalnızca batı ile ilgilenebilecekleri bir ortam bırakmıştır. Osmanlı ordusunun o çağın ilkel araç ve gereçleriyle o günkü yol koşulları içinde İstanbul ve Rumeli'den Kahire'ye ulaşan uzun yürüyüşlerinin, özellikleri Sina Çölünü başarı ile geçişi o dönem Türk Tarihi açısından büyük önem taşır. İran Seferi'nde Çaldıran (1514) zaferi ile Osmanlı Devleti'nin doğu sınırlarını güvence altına alan Şii'lik akımının gelişmesini önleyen Yavuz Sultan Selim, Mısır Seferi'nde ise Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) meydan muharebeleriyle de iki büyük zafer daha kazanmıştır. Bu zaferlerle Mısır Memluk Devleti ortadan kaldırılmış ve devletin güneydoğu sınırları da güvenlik altına alınmıştır. Mısır Seferinden sonra üç kıtada yerleşen ve Türk-İslam birliği ile de daha etkinlik kazanan Osmanlı İmparatorluğu, bundan böyle belirttiğimiz gibi batıda yapılacak harekat için serbest kalma olanağını bulmuştu. Zengin Mısır toprakları ise devletin ekonomik gücünün artmasında ve batıdaki harekatın desteklenmesinde önemli bir etken olmuştur.
19. yy Osmanlı esnaf birliklerinin ve mensubu işyerlerinin şirketlere ve cemiyetlere dönüştürme denemesi ve sonuçları

Osmanlı esnaf sistemi, ahlaki ve tasavvufi düşünceyi içerisinde barındıran fütüvvet ilkeleri ile sosyal ve ekonomik özellikleri öne çıkaran Ahilik ilkelerinin harmanlanmasıyla oluşumunu gerçekleştirmiştir. Bu sistem, örgütsel açıdan gelişimini XV. yüzyıl sonları ile XVI. yüzyıl başlarından itibaren var olmaya başlayan esnaf loncalarıyla, kurumsal açıdan gelişimini ise XVII. yüzyılda ortaya çıkan gedik sistemi ile tamamlamıştır. Gedik sistemi aynı zamanda Osmanlı esnaf sisteminin olgunlaşma aşaması olarak da ele alınmaktadır. Çalışmamızın amacı, Osmanlı esnaf sisteminin tarihsel gelişim sürecini ele alarak, bu süreçteki kavram ve kurumları tanımlamaktır. Ayrıca, sonrası dönemlerde esnaf sisteminin içerisindeki yapının, dönemin şartları gereği başka kurumlara ikamesini ve bu kurumlar altında varlığını devam ettirip ettiremediğini sorgulamaktır.