Schwierigkeiten bei der übersetzung wirtschaftlicher fachtexte aus dem deutschen ins Turkische

150 10. ZUSAMMENFASSUNG IN TÜRKISCHER SPRACHE Bilim ve teknik alanındaki hızlı gelişmeler sonucu birçok yeni bilim alanı ortaya çıkmıştır. Bu alanlardaki gelişmeleri izleyebilmek ve bunlardan yararlanmak üzere uluslararası düzlemde yoğun bir işbirliği gelişmiştir. Bu işbirliğinde iletişimi sağlayan en önemli araç ise çeviri olmuştur. Bunun sonucunda da uzmanlaşmış çevirmenlere gereksinim doğmuştur. Uzman çevirmen, alan bilgisine ve her iki dilde alansal bağlantıları dilsel olarak ifade edebilme yetisine sahip olmalıdır. Uzmanlık alanı olarak adlandırdığımız alanların dilleri, ortak dilden dil kullanımı açısından farklılık göstermektedir. Yani uzmanlık dili farklı bir dil dizgesi değildir, ortak dilden dil kullanımıyla ayrılan, ortak dilin dil bilgisi, yapısı ve sözcük dağarcığından yararlanan, ancak bunların kullanımında farklılık gösteren bir dildir. Uzmanlık dili, belli bir uzmanlık alanında alansal iletişimi sağlayan, o alana özgü terimleri olan, ve ortak dille sürekli etkileşim içerisinde olan bir dildir. Uzmanlık dilleri sözcüksel, sözdizimsel ve metinsel 151 düzlemde genel özellikler taşımaktadır. Ancak her uzmanlık dili bir takım özellikleriyle diğer uzmanlık dillerinden ayrılır. Bu çalışmanın temelini oluşturan ekonomi dilinde, bir uzmanlık dili olarak genel özellikler taşımakla birlikte, bu özelliklerin bazılarını sıkça kullanımıyla diğer uzmanlık dillerinden ayrılır. Ayrıca ekonomi dili bir bütün olarak ele alınamaz, her bir alt alanı kullanım amaçlarına göre kendi aralarında farklı dilsel özellikler sergileyebilmektedir. Uzmanlık metinleri çevirisinde asıl hedef bilgiyi doğru olarak değiştirmeden aktarmaktır. ilgili uzmanlık alanındaki bağlantıları doğru kurmak ve erek dilde ifade edebilmek kaynak ve erek dilde alan bilgisi gerektirir. Uzmanlık metinleri çevirmeninin kaynak metindeki bilgiye ekleme, çıkarma yapma, çıkarımlarda bulunma ya da yorum yapma özgürlüğü yoktur. Kaynak metindeki iletiyi erek dile anlam değişikliklerine yol açmayacak bir ifadeyle açık, net ve kesin olarak aktarmalıdır. İncelenen 20 ekonomi metininde sözcüksel, sözdizim- sel ve metinsel düzlemlerde değişik ağırlıkta çeviri 152 güçlükleri saptandı. 1. Sözcüksel düzlemde çeviri güçlüğü yaratan en belirgin öğeler bileşik sözcüklerdir; Mecazi anlam taşıyan ifadeler; Almanca' da terim özelliği taşıyan, ancak Türkçe'nin dil dizgesinde birebir karşılığı bulunmayan sözcükler; Son yıllarda Almanca' ya giren yabancı sözcükler; Almanca' ya özgü kısaltmalar; ayrı yazılan bileşik sözcükler ve türetmeler, çeviri güçlüğüne yol açmaktadır. Bu güçlüklerin giderilmesinde dört ayrı yöntem izlendi: Sözcük sözcük çeviri; açım layarak/tanımlayarak çeviri; benzer anlamdaki bir sözcüğün kullanımı ve benzer işlevdeki bir ifadenin kullanımı. 2. Sözdizimsel düzlemde özellikle uzun ve içice geçmişş yan tümce yapıları çeviri güçlüğüne yol açıyor. Ortaçlı yapılar, işlevsel eylem kümeleri de çeviri güçlüğü oluşturuyor. 3. Metinsel düzlemde özellikle iki ülkenin ekonomik sistemindeki ve gelişimindeki farklılıklar çeviri güçlüklerine yol açtı. En az çeviri güçlüğü metinsel düzlemde gözlenirken, resim, diyagram ve şemalarda verilen yoğunlaştırılmış kavramların kesin ve net çevrilmesinde güçlük ortaya çıkıyor.