Türk bankacılık sisteminde bireysel krediler ve bankacılık altyapısının paylaşımı

Bankacılık, Finansal Sistemin temelini oluşturmaktadır. Bilindiği gibi, finansal sistem kaynak fazlası olan ile kaynak talebi olan kişi ve kuruluşları bir araya getirmektedir. Bu süreçte, kaynak fazlalıkları kısa vadeli yatırımlar için para piyasasına, uzun vadeli yatırımlar için sermaye piyasasına yönelmektedir. Bu işlevleri yapan kuruluşlar finansal aracılar olarak adlandırılmakta olup, aynı zamanda fon maliyetini, vadesini, miktarını ve riskini dengelemekte ve finansal danışmanlıkta bulunmaktadırlar. Finansal aracıların bir kısmı kalkınma ve yatırım bankaları veya sosyal güvenlik kuruluşları gibi para yaratamazken, TCMB ve Ticaret Bankaları ise para yaratan finansal aracıları oluşturmaktadır. Para yaratan ticaret bankaların oluşumu, bir değerin ödünç verilmesi ile başlamaktadır. Banko üzerinde işlem yapmaktan başlayan ve bir süre sonra bu isimle anılan bankacılık faaliyeti, emisyon bankalarının kurulması ile farklı bir fonksiyonu üstlenmiştir. Günümüzdeki Merkez Bankalarının fonksiyonu ile çalışan söz konusu bankalar, ekonomide farklı etkilere sahip olmaya başlamışlardır. Ülkemizde Galata Bankerlerince yapılan bankacılık faaliyeti esas itibarıyla Cumhuriyetin kurulmasıyla gelişmeye başlamıştır. Ekonomik kalkınma programları ülkemizdeki bankacılık gelişmesini de aynı ölçüde etkilemiştir. Dışa açılma dönemlerinde yabancı bankaların da ülkemize gelmesiyle, günümüzdeki rekabetçi bankacılık ortamı oluşmuştur. Ülkemizde yaşanan ekonomik sorunlardan etkilenen bankacılık sektörü, özellikle 2001 yılında yaşanan mali krize bağlı olarak önemli devir tasfiye ve birleşmelere sahne olmuştur. Bu gelişmeler, Türk Bankacık Sisteminde Bakanlar Kuruluna ait olan bazı yetkilerinin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna aktarılmasını ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun daha da fonksiyonellik kazanmasını sağlamıştır. Dünya ve Avrupa Birliği ölçeğinden bakıldığında, Türk Bankacılık Sisteminin henüz gelişmekte olduğu görülmektedir. Enflasyonist bir ekonomik yapının sonucu olarak, kaynakları çok kısa vadeli bir oluşum içinde bulunmaktadır. Ekonomik istikrar arayışları devam eden günümüzde, bankacılık sisteminde kaynak / kullandırım arasındaki fiyatlama farkı sürekli azalmaktadır. Aynı zamanda kaynak / kullandırım arasında vade uyumsuzluğu bulunan Türk Bankacılık Sistemi, sendikasyon kredileri ile bu sorunu aşmaya çalışmaktadır. Ancak, kullandırdığı mevcut kredilerinden sağladığı faiz gelirleri ile kabul ettiği mevduatlara ödeyeceği faiz giderlerini karşılayamamaktadır. Bu nedenle, ülkemiz bankacılık sisteminin, plasman yapma gereği kısaca kredi kullandırma zorunluluğu bulunmaktadır. Yeni ekonomik yapılanış ve enflasyonun düşmesi paralelinde, bankacılıkta karlılıklar da sürekli azalış içinde bulunmaktadır. Bu süreçte, mevduat kaynağının fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farkın hala muhafaza edildiği bireysel krediler önem kazanmaktadır. Nakdi olarak kullandırılan tüketici kredileri yanında, kredi kartlarının borç bakiyesinden önemli gelir sağlanmaktadır. Bankacılık sisteminin kaynak yapısı ve azalan karlılıklar nedeniyle, karlı bir kredi türü olarak bireysel kredilerin önemini uzun bir süre daha koruyacağı görülmektedir. Türk Bankacılık Sistemi 2004 yılı sonu itibarıyla mevduat bankalarının plase ettiği toplam 77 Katrilyon TL kredinin yaklaşık 27 Katrilyon TL. sı bireysel kredilerden oluşmaktadır. Söz konusu kredilerin yine yaklaşık 14 Katrilyon TL. sı kredi kartlarının borç bakiyesinden oluşmaktadır. Bankalar özellikle kredi kartlarının borç bakiyesine yüksek faiz uygulayarak riski yönetmeye, hatta geri gelişini çabuklaştırmaya çalışmaktadırlar. Ancak, özellikle kredi kartı limiti tespitinden kaynaklanan irrasyonel yapı nedeniyle, söz konusu plasmanlar gelecekte sorun oluşturacak bir yapıya doğru gelişimini sürdürmektedir. Bankacılık Sisteminde karlılığın azaldığı ve uluslararası rekabetin arttığı bu süreçte, bankaların sabit maliyetlerini kısa zamanda azaltmaları mümkün görünmemektedir. Bu durumda, bankacılık altyapısını oluşturan ATM ve POS ların ortak kullanımı büyük önem taşımaktadır. Bankacılık hizmetlerinin yürütülmesinde ATM kartlarının önemi her geçen gün artmaktadır. Elemansız hizmet sunulmasını olanaklı hale getiren bu kartların, emekli müşteri grubunun iletişim ihtiyacını gideremediği gözlenmiştir. Söz konusu müşteri grubuna yönelik olarak yapılacak hizmetlerde, iletişim ihtiyaçlarının da göz önünde bulundurulması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Rekabetin hızla arttığı günümüzde, hizmet kalitesi açısından müşteriyi önemseyen bankacılık anlayış ve uygulamalarının, daha da önemli hale geldiği görülmektedir.