turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İktisatta zaman ve spekülasyon

Bu çalısmada zaman, spekülatif faaliyetlerin içerisinde üç farklı formda gözlemlenmektedir. lk zaman formuna göre, zaman iktisadi ajanlara bilgi saglayan bir varlıktır. Bu bakımdanzaman içerisinde eylem veya eylemsizlik arasında bilgi sağlam a açısından farklılık yoktur. kinci formda zaman içseldir ve iktisadi seçimlerin zamanlaması biyolojik, psikolojik, entellektüel faktörlerin yanı sıra, olası seçeneklerin taşıdıkları özelliklerine, sayılarına ve getirilerine bağlıdır. Üçüncü ve son bakıs açısı zamanın bazı ajanlarca dinamik spekülatiffaaliyetlerde veya ataklarda diger ajanların piyasa davranıslarını etkilemeye yönelik bir araç olarak kullanılan dıssal bir faktör olduğunu iddia eder. Zamanın üç ayrı biçimi hisse senedi piyasasına odaklı temsili spekülatörün davranısmodellemesinde kullanılmıstır. Modellemeye baslamadan önce spekülatif piyasaların yapısınailiskin yaygın finans literatürün iddiaları ve bunun aksi yönündeki bulgular incelenmistir. Ayrıca, MKB'yi de kapsayan uluslararası piyasalarda getirilerin hafıza yapısı ve getiridagılımlarının normalligi analiz edilmistir. Elde edilen bulgular dogrultusunda basitspekülasyon modelleri kurulmustur. Bu modellerden ilki, fiyat beklentilerine ve piyasa getirilerinin uzun dönem hafızasına dayalıdır. Daha sonra model, temsili spekülatörün digerajanlara karsı stratejik davranabilmesine izin verecek biçimde genisletilmistir. Modellerolusturulduktan sonra, beklentilere dayalı spekülasyon modelinin karlılıgı uluslararası hisse senedi piyasalarında test edilmistir. Dinamik spekülasyonun karlılıgı ise yapay piyasa ortamında test edilmis ve bu yöntemlerin anlamlı düzeyde asırı kazanç sagladıgı gözlenmistir. Yapay piyasanın daha gerçekçi hale getirilmesi için iki ayrı test yardımıyla sıradanyatırımcıların risk/getiri egilimleri ve finansal kararlarının zaman yapısı analiz edilmis, elde edilen sonuçlara dayalı olarak yapay piyasada spekülatör olmayan yatırımcıların davranıslarımodellenmistir. Son olarak, spekülatif davranısın fiyat istikrarı üzerindeki etkisi incelenmistir. Sonuçlarımıza göre, hisse senedi getirilerinin yüksek volatilite tasıdıgı dönemlerde piyasadasıradan yatırımcılar ve söylenti yatırımcılarının en etkin gruplar olduğu gözlenmistir.
Bütçe açıklarının ekonomik etkileri ve finansman yöntemleri açısından 1990 sonrası Türkiye incelemesi

Çalışmanın konusu, bütçe açıklarının ekonomik etkileri ve finansman yöntemleri açısından 1990 sonrası Türkiye incelemesidir. Bununla Türkiye'de 1990 sonrası bütçe açıklarının boyutları ortaya konularak nasıl finanse edildiği ve bu finansman yöntemlerinin ekonomik etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma sonunda Türkiye'de 1990 sonrası dönemde oluşan bütçe açıklarının dönemler itibari ile dalgalanmalar göstermekle birlikte sürekli yüksek oranlarda olduğu ve bu açıkların genellikle vergi dışı kaynaklarla finanse edildiği tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca bütçe açıklarının diğer finansman yöntemlerinden Merkez Bankası kaynaklarından ziyade genellikle borçlanma yöntemi ile kapatılmaya çalışıldığı görülmüştür.
Generational accounting in Turkey

Auerbach, Gokhale ve Kotlikoff (1991) tarafından geliştirilen Nesilsel Hesaplama, maliye politikalarının farklı nesillere olan etkisini ölçmek için kullanılan alternatif ve dinamik bir yöntemdir. Yöntem, bugünün ve gelecek nesillerin ödeyeceği net vergilerin şimdiki değerinin, devletin net değeriyle olan toplamının, devletin gelecekteki tüketimini karşılamaya yeterli olması gerektiği ilkesine dayanır. Geleneksel borç sürdürülebilirliği hesaplamalarının aksine NH, vergi yükünün nesiller arası dağılımını ortaya çıkarır ve nesilsel dengesizliğin giderilmesi için politika önerilerinde bulunur. Bu çalışma Türkiye için ilk nesilsel hesapları vermekte ve Türkiye'nin mali görünümünü gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerle karşılaştırmaktadır.
Rasyonel vergileme ilkeleri ve Türkiye'de uygulanabilirliği

Vergileme alanın temel konularından biri vergileme ilkeleridir. Vergileme ilkeleri konusunda yapılan çalışmalar maliye ilminin doğuşuna kadar uzanmaktadır. Vergilemeden beklenen ekonomik, mali ve sosyal amaçların gerçekleştirilmesi ve verginin optimal şekilde tahsili etkin vergileme ilkelerine bağlıdır. Bu çalışmada rasyonel vergileme ilkelerinin tam olarak Türk Vergi Sisteminde uygulanabilirliği araştırılmaktadır. Üç bölümden oluşan bu çalışmada vergileme ilkelerinin oluşumundan günümüze kadar geçen süreçte, hangi niteliklerde oldukları, vergilemenin amaçları ile rasyonel vergileme ilkeleri ve ilgili yaklaşımlar üzerinde durulmuştur. Ayrıca, vergileme ilkeleri tanımlanmış, küresel gelişmeler çerçevesinde vergileme ilkeleri irdelenmiş, vergileme ilkelerinin tarihsel gelişimi ve vergileme ilkelerinin tasnifi yapılmıştır. İkinci bölümde; Anayasa, Anayasa mahkemesi ve vergi hukukunda yer alan vergileme ilkeleri açıklanmıştır. Gelir ve kurumlar Vergileri açısından vergileme ilkelerinin geçerliliği analiz edilmiştir. Türk Vergi Sistemin sorunlarının vergileme ilkeleri üzerinde yarattığı etkiler anlatılmaktadır. Rasyonel vergileme ilkelerinin Türkiye'de uygulanabilirliliğine ilişkin değerlendirme yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise, elde edilen sonuçlara dayalı olarak konuyla ilgili çözüm önerileri belirtilmiştir.
Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılandırılması çerçevesinde reform sürecinin değerlendirilmesi

Toplumlar, tarihin her döneminde kendini fakirlik, hastalık, muhtaçlık, kaza ve benzeri risklere karşı koruma ihtiyacı duymuş ve bu risklerin zararlarını telafi ve tazmin etmeye yönelik çeşitli yöntemler geliştirmiştir. 20. yüzyılda sosyal devletin ortaya çıkmasıyla birlikte bu yöntemler sosyal güvenlik adı verilen bir sistem içinde ele alınmaya başlanmıştır. Sosyal güvenlik sistemlerinin, 1970'li yılların sonuna doğru özellikle gelişmekte olan ülkelerde ortaya çıkardığı finansman problemleri ve bu problemlerin devlet bütçelerine getirdiği yükler nedeniyle bu alanda reform ihtiyacı ortaya çıkmış ve yapılabilecekler tartışılmaya başlanmıştır. 1980'li yılların başından itibaren sosyal güvenlik sistemleri finansman darboğazına giren veya bu krize girmek istemeyen ülkelere IMF, Dünya Bankası, AB gibi uluslararası kuruluşlar tarafından çözüm olarak sistemlerini özelleştirmeleri gösterilmiştir. Bu doğrultuda özellikle gelişmekte olan ülkelerde reform uygulamaları hızlanmıştır. Ülkemizde de kamu açıklarının en büyük sebeplerinden biri olarak gösterilen ve özellikle 1990'lı yılların başında tam bir finansal krizin içine giren sosyal güvenlik sistemimizi yeniden yapılandırma çalışmaları bu dönemde başlatılmıştır. 1990'lı yılların sonunda ve 2000'li yılların başında yaşadığımız ekonomik krizler ise bu çabaları yoğunlaştırmıştır. Bu çalışmanın amacı, sosyal güvenlik kavramında yıllar boyunca devam eden değişim sürecine bağlı olarak, ülkemizde gerçekleştirilen sosyal güvenlik reform sürecini; sistemimizin ve kurumlarımızın sorunlarını dikkate alarak net bir şekilde ortaya koymaktır.
II. Meşrutiyet dönemi Osmanlı maliyesi

Bu konunun seçilmesinde etkili olan nedenlerin başında evvela, Osmanlı Devleti'nin yıkılmasında etkili olan mali nedenlerin ortaya koyulması ihtiyacı, gelir. Diğer bir ifadeyle bu çalışmada devletin son on yılındaki mali durumunun hangi özellikleri içinde barındırdığı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu konunun araştırılmasıyla birlikte devletin bu dönemdeki mali durumu ayrıntılı bir şekilde ortaya koyulmuştur. Dönem içinde meydana gelen Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya Savaşlarının özelde bütçeleri genelde devlet maliyesini nasıl etkilediği ayrıntılı bir şekilde görülmüştür. II. Meşrutiyet Dönemi içinde savaşsız geçen ilk yıllarda bütçe kaynaklı gelirlerin dönem öncesine göre nominal olarak bir artış sergilediği, ancak savaşların hakim olduğu 1911 ve sonrasında özellikle Balkan ve I. Dünya Savaşlarına denk düşen yıllarda gelir miktarlarının hızla düştüğü görülmüştür. Buna mukabil giderlerin daha hızlı bir şekilde artış gösterdiği, hatta Dünya Savaşı dönemlerinde devasa boyutlara ulaştığı görülür. Bu dönemde bütçe kaynaklı gelirlerin dışında gerçekleştirilen borçlanmalarla kaynaklar elde edilmiş ve süreklilik arz eden bütçe açıkları ancak kapatılabilmiştir. Dönem için bütçe gelirlerinin önemli bir kısmını vasıtasız ve vasıtalı vergiler ile inhisarlar oluşturmuştur. Gider alanları içinde ise askeri harcamalar ve genel borçlar için yapılan ödemeler başı çekmiştir. Gelirlerin arttığı yıllar dönemin ilk yılları olurken giderlerin devasa boyutlara ulaştığı yıllar savaşlara rastlayan dönem olmuştur. Savaşlar dolayısıyla ortaya çıkan bu olağanüstü giderler özellikle Almanya'dan alınan avanslar ve evrak-ı nakdiye ihracı ile karşılanabilmiştir. Yine bu yıllarda Dünya Savaşı'na dahil diğer devletlerde görülmeyen bir şekilde ve oranda meydana gelen enflasyon, vurgunculuk mali idarenin temel problemlerinden olmuştur. Bu problemler siyasi iradeye ekonominin Türkleştirilmesi ve milli burjuvaziyi oluşturma imkanını vermiştir. Çalışmanın bütünü düşünüldüğünde II. Meşrutiyet Dönemi devlet maliyesi için; mali idarede merkezileşmenin arttığı, bütçe açıklarının süreklilik arz ettiği, devlet borçlarının artarak devam ettiği ve savaşların başta mali olmak üzere tüm dengeleri alt üst ettiği bir dönem olduğu söylenebilir
Türkiye'de iç göç ve kamu politikalarının ilişkisi

İç göç, yeni bir ikametle sonuçlanacak şekilde insanların ülke sınırları içerisinde yer değiştirmesidir. İç göç, bazen olumlu sonuçlar bazen de olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Bu nedenle kamu otoritesi tarafından yönetilmesi gereken bir olgudur. Bu çalışmanın temel amacı, iç göçün kamu politikalarıyla yönetilebilir bir olgu olup olmadığını tespit ederek, Türkiye'de iç göç ile merkezi yönetim harcama politikaları arasındaki ilişkiyi incelemek ve politika önerileri geliştirmektir. Çalışmada ilk olarak Türkiye'de iç göçün tarihsel gelişimi ve 2008 2017 yılları arasında kamu harcamaları ve iç göç ilişkisi incelenmiştir. İkinci olarak ise iç göç ile kamu harcamaları arasındaki ilişki göç çekim modelinden faydalanılarak çok boyutlu sabit etkili tahminci ile tahmin edilmektedir. Analizde 2014 2017 yılları arasında Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi kapsamında nüfus istatistikleri ve göç istatistikleri ile Genel Yönetim Mali İstatistikleri kapsamında iller itibariyle merkezi ve yerel yönetim harcamalarının bütçe gider tabloları kullanılmıştır. Sonuç olarak Türkiye'de iç göç, nüfus ile pozitif yönlü, mesafe ile negatif yönlü bir ilişkiye sahiptir. Aynı şekilde göç edilen il içinde bir akraba, hemşehri veya tanıdığın olması, söz konusu ile göçü pozitif yönde etkilemektedir. Kamu harcamalarının fonksiyonel sınıflandırması kapsamında ise iç göç üzerinde en büyük ve pozitif etkiye eğitim harcamaları sahiptir. Ardından kamu düzeni ve güvenliği kapsamında gerçekleştirilen harcamalar gelmektedir. Bu araştırmada, iç göç hareketlerinin gerçekleşmesinden önce mekana ilişkin politikaların üretilmesi gerekliliği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçtan yola çıkarak, Türkiye'de iç göçler için beş politika önerisi sunulmaktadır.
Türkiye'de obezite vergisinin kabul edilebilirliğine ilişkin bir alan araştırması

Obezite toplum sağlığını tehdit eden ve dünya genelinde oldukça yaygın olan küresel ölçekli bir sağlık sorunudur. Devletler bu sağlık sorunuyla mücadele etmek için mali ve mali olmayan birçok araç kullanmaktadır. Obezite ile mücadelede kullanılan mali araçların başında obezite vergisi gelmektedir. Sağlıksız gıdalar üzerinden ek bir mali yükümlülük olarak alınan obezite vergisi günümüzde birçok devlet tarafından kullanılmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de yaşayan halkın obezite vergisinin kabul edilebilirlikdüzeyini ölçmek ve bu düzeyi etkileyen faktörleri belirlemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, tabakalı rassal örnekleme yoluyla İİBS Düzey 1 bölgesinde ikamet eden 1683 bireye anket uygulanmış ve veriler SPSS 22 ve LISREL 8.51 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda obezite vergisinin kabul edilebilirlik düzeyi üzerinde ekonomik, siyasi, sosyo-psikolojik ve sağlık faktörlerinin etkili olduğuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucuna göre, halkın obezite vergisi kabul edilebilirlik düzeyleri düşük çıkmıştır. Kabul edilebilirlik düzeyi en yüksek cinsiyet kadın, medeni durum bekar ikenmeslek grubu kamuda çalışanlardır. Yaş, eğitim, aylık ortalama gelir, aylık gıda harcama miktarı ile obezite vergisinin kabul edilebilirlik düzeyi arasında doğru yönlü bir ilişki vardır. Buna karşılık Beden Kitle İndeksi ile kabul edilebilirlik arasında ters yönlü bir ilişki ortaya çıkmıştır. Kurulan yapısall eşitlik modellemesi sonuçlarına göre ise kabul edilebilirlik düzeyini etkileyen ekonomik, sosyo-psikolojik, sağlık ve siyasi faktörlerin birbirleri ile ilişkili olduğuna ulaşılmıştır. Obezite vergisinin kabul edilebilirlik düzeyi üzerinde en fazla etkili faktör sağlık, ikinci ekonomi, üçüncü sosyo-psikolojik ikensonuncu sırada siyasi faktör yer almaktadır. Ekonomik faktör ile siyasi faktör kabul edilebilirliği negatif etkilerken sağlık ve sosyo-psikolojik faktörler pozitif yönde etkilemektedir.
Seçilmiş ülkeler ve yeni gelişmeler ışığında Türkiye'de vergi denetimi: Sorunlar, çözümler ve yaklaşımlar

Devletlerin kamu hizmetlerini sürekli olarak ve en iyi şekilde yerine getirebilmesi için en önemli koşul, yeterli ve sürekliliği olan finansman kaynaklarına sahip olmalarıdır. Devletlerin finansman kaynakları göz önünde bulundurulduğunda, bu kaynakların en önemlisini vergi gelirleri oluşturmaktadır. Bu bağlamda vergi gelirlerinin sağlıklı bir şekilde toplanabilmesi büyük bir önem taşımaktadır. Vergiler, devletin kamu harcamalarının finansmanını karşılamak amacıyla kişi ve kurumlardan ödeme güçlerine göre karşılıksız, zorunlu ve kanunlara dayalı olarak aldığı ekonomik değerlerdir. Günümüz vergi sistemleri büyük ölçüde beyan esasına dayanmaktadır. Ülkemizdeki vergilerin de büyük bir kısmına uygulanmakta olan beyan esasında mükellefler aktif bir rol oynamaktadır. Mükelleflerin kendilerine ait bilgileri en iyi kendileri bileceği düşüncesine dayanan bu esasın başarısı, mükellefler tarafından verilen beyannamelerdeki bilgilerin gerçeğe uygun olmasına bağlıdır. Beyan esası yapısı gereği bir takım riskler içerdiğinden, mükellefler tarafından beyan edilen bilgilerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı büyük önem taşımaktadır. Bu noktada mükellefler tarafından verilen beyanların gerçeğe uygun olup olmadığı etkin bir vergi denetim sistemi ile ortaya çıkarılmaktadır. Beyan esasının yaygın olduğu vergi sistemlerinde vergi denetimi, sistemin ayrılmaz bir parçasını oluşturmaktadır. Vergi idaresinin en önemli uygulamalarından birisi olan vergi denetimi, gerek vergi mükelleflerinin gerekse denetim elemanlarının vergiler karşısındaki tutum ve davranışları üzerinde etkili olmaktadır. Özellikle vergi denetimi, vergi mükelleflerinin vergi ve vergi denetimi konusundaki tutum ve davranışlarını etkileyen, vergi bilincinin oluşmasını ve vergiye gönüllü uyumun artmasını sağlayan önemli bir faktördür. Bu çalışmada; genel olarak vergi denetimi kavramı tanımlanmış, vergi denetiminin Türkiye'deki tarihsel gelişimden, bilgisayar destekli vergi denetimi ile elektronik denetim uygulamalarından bahsedilmiş ve ülkemizde vergi denetiminde yaşanan sorunlar üzerinde durulmuştur. Ayrıca seçilmiş bazı ülkelerin vergi denetim sistemleri ve bu konudaki uygulamaları incelenmiştir. Son olarak da vergi müfettişleri ve vergi mükelleflerinin vergi denetimi hakkındaki düşünce ve tutumlarının tespit edilmesi ile vergi denetimlerinden nasıl etkilendiklerinin belirlenmesi amacıyla İstanbul, Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli il merkezlerinde 416 vergi mükellefi ve 201 vergi müfettişini kapsayan bir anket çalışması yapılmıştır.
Vergi denetiminin vergi politikası açısından önemi ve Türkiye'de vergi denetim sistemi

Dengeli bir bütçe sağlıklı bir ekonomi için çok önemlidir ve ekonomik istikrarın sağlanmasının en önemli şartıdır. Bütçe dengesinin sağlanabilmesi için devletin elde etmiş olduğu gelirlerin yanında bu gelirlerin kaynağı da çok önemlidir. Ülke ekonomilerinin elde edeceği en faydalı gelir kaynağını vergiler oluşturur. Vergiler, ekonominin tüm değişkenleri üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak etkilidir. Bu nedenle, ülke ekonomilerinin elde etmiş olduğu vergi gelirlerinin niteliği ve kamu harcamalarını karşılama oranı çok önemlidir. Vergi sisteminin etkinliğinin ölçütlerinden birisi, kayıt dışı ekonomi ve vergi kaçakçılığı oranının ne kadar az olduğuna bağlıdır. Kayıt dışılığı ve vergi kaçakçılığını önlemede vergi denetimleri önemli fonksiyona sahiptirler. Ülkemizde de vergi denetimlerinin istenilen seviyeye ulaşması için 2011 yılında Vergi Denetim Kurulu kurulmuştur. Anılan kurumun bünyesinde görev yapacak denetim elemanları için Vergi Müfettişliği unvanı ihdas edilmiştir. Geçen süre zarfında, Vergi Denetim Kurulunun vergi denetimlerine sağladığı katkı yadsınamaz. Ancak kurul oluşturulurken yapılan bazı düzenlemelerin eksik ve yetersiz kaldığı ortadadır. Bu eksiklikler, vergi denetimlerinin arzulanan seviyelere ulaşmadığını göstermektedir. Ekonominin tüm değişkenleri için bu kadar önem arz eden vergi sisteminin daha etkin bir yapıya kavuşabilmesi için Vergi Denetim Kurulu yapısındaki eksiklikler öncelikle tespit edilip, çözüme kavuşturulmalıdır.
Kentsel toprak rantının vergilendirilmesi: Türkiye ekseninde bir değerlendirme

Kentsel toprakta malikin hiçbir çabası olmadan meydana gelen ve yalnızca kamuya ve topluma izafe edilebilecek değer artışlarını ifade eden kentsel toprak rantının doğurduğu zararların tespit edilmesi, bu zararları gidermek için vergi türlerinin rantları vergilemede ne denli etkili olabileceğinin tartışılması ve kentsel toprak rantının vergilendirilmesinin iktisadi etkilerinin ortaya konulması amaçlarıyla Türkiye ekseninde- ele alınan bu çalışma, rantların kamuya kazandırılması sorununa yönelik bir çözüm getirmeye çalışmaktadır. Bu kapsamda rantların; kaynakların üretken olmayan sektörlere akmasına, balon ekonomilerinin oluşmasına, kamu hizmetlerinin maliyetlerinin artmasına, dar gelirlilerin konaklama maliyetlerinin artmasına, güçlü bir rantiyer sınıfın oluşmasına ve doğal çevrede tahribata neden olabileceği ancak ideal bir rant vergisiyle bu sayılan hususların bertaraf edilebileceği anlaşılmaktadır. Ayrıca, rantların vergilendirilmesi, bahsi geçen olumsuzlukları yok etmenin yanında kamuya gelir sağlama, iktisadi büyümeye etki etme, gelir dağılımında adaleti sağlama ve toprak piyasasındaki spekülasyon/enflasyon sorunlarını azaltma yönünde de katkı sağlayacaktır.
Katma Değer Vergisinin 'vergiyi doğuran olay' başlıklı bölümü ve Vergiyi doğuran olayda özellik gösteren durumlar

Katma Değer Vergisinin 'vergiyi doğuran olay' başlıklı bölümü ve Vergiyi doğuran olayda özellik gösteren durumlar tezin konusunu oluşturmaktadır. Vergilendirme sürecinin ön koşulunu oluşturan vergiyi doğuran olaydır. Vergiyi doğuran olay ile başlayan vergilendirme süreci, idarenin tarh, tahakkuk ve tebliğ işlemleri ile somutlaşarak kesinlik kazanmakta ve tahsil edilmesiyle de sona ermektedir. Bu sebeple vergiyi doğuran olayın doğru olarak ve zamanında saptanması oldukça önemlidir. Bu noktada da söz konusu vergiyi doğran olayın ve dolayısıyla vergininin doğduğu zamanın tespiti gerekmektedir. Katma Değer Vergisinde vergiyi doğuran olay konusunda ortaya çıkan sorunların esas nedeni, KDV Kanunu ve diğer Vergi Kanunları arasındaki uyuşmazlıklar oluşturmaktadır. Çalışmamızda bu doğrultuda tespitlerde, değerlendirmelerde bulunulmaktadır.
Türkiye mobil telekomünikasyon piyasasında regülasyon ve rekabet: Şebeke etkisi ve tüketici tercihlerinin ekonomik analizi

Mobil telekomünikasyon sektörü, özellikle bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı değişimi ve yenilikleri gündelik hayatımıza çok kısa sürelerde yansıtan gelişmelere sahne olmuştur. Bu dinamik özelliğinin yanı sıra sektörün taşıdığı kendisine özgü nitelikler nedeniyle, bu sektörde firma ve tüketici davranışlarının analizi klasik piyasalardakinden farklılaşmaktadır. Sektöre ilişkin kamu politikalarında karar alıcılar tarafından, şebeke etkileri, izlek bağımlılığı, kritik kitle, standardizasyon, uyumluluk, kilitlenme, değiştirme maliyetleri, fiyat farklılaştırması gibi temel konuların dikkate alınmaksızın politikalar üretilmesi, söz konusu politikalar ile ulaşılması istenilen sonuçların elde edilmesini engelleyebilecektir. Bu nedenle başta şebeke etkileri olmak üzere, belirtilen hususların mobil telekomünikasyon sektöründe regülasyon ve rekabet politikalarının oluşturulmasında dikkatli bir şekilde hesaba katılması bir zorunluluktur. Bu çerçevede, tez çalışmasının temel amacı şebeke içi ve şebeke dışı fiyat farklılaştırmasını da dikkate alarak, abonelerin operatör tercihlerinde etkili olan unsurların ortaya konulmasıdır. Bu amaçla öncelikle çalışmanın birinci ve ikinci bölümlerinde sektörün özellikleri ve ilgili literatür ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, zaman serisi ve panel veri analizi yapılarak, operatörler tarafından uygulanan fiyat farklılaştırması stratejisinin, abonelerin şebeke içi ve şebeke dışı görüşme trafiklerinin dağılımı üzerindeki etki derecesi ortaya konulmaktadır. Son bölümde de kesikli tercih modellerinden lojistik regresyon yöntemi ile Türkiye kentsel nüfusunu temsilen yapılan anket sonucunda elde edilen veriler ve operatörlere ait göstergeler kullanılarak, abonelerin operatör tercihleri üzerinde etkili olabilecek unsurlar incelenmektedir. Analizler neticesinde, tüketicilerin operatör tercihlerinde, kendi demografik özelliklerinin yanı sıra, operatörlerin pazar payları, bir önceki dönemde elde ettikleri abone artış sayısı, fiyatlar ve hanede kullanılan operatörün / operatörlerin anlamlı ve kayda değer etkileri oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Kullanılan veriler, örneklem özelliği ve ampirik analiz yöntemleri açısından literatüre katkı sağladığı düşünülen çalışmada, Türkiye mobil telekomünikasyon piyasasında şebeke etkilerinin varlığı ve bu etkilerin kaynakları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar, karar vericilere, bundan sonra sektörde yaşanacak ekonomik ve teknolojik gelişmeleri de hesaba katarak alacakları politika kararlarında kullanabilecekleri bir girdi niteliktedir. Ulaşılan sonuçların özellikle fiyat düzenlemeleri, pazar gücü analizi ve vergi düzenlemeleri olmak üzere, hem mevcut durumda hem de gelecekte daha rekabetçi bir piyasa oluşturmaya dönük tüm kararlarda dikkate alınması gerekmektedir.
Vergi yükünün istihdam üzerine etkisi

Vergi yükünün istihdam üzerine olan etkisinin doğru analiz edilmesi, gerek akademik çalışmalarda gerekse politika yapıcıları için büyük önem taşımaktadır. Özellikle 2008 yılı son çeyreğinde Lehman Brothers'ın iflasıyla başlayan küresel ekonomik krizin dünya ekonomisi ve Türkiye'de istihdam üzerine olumsuz etkisi, vergi yükünün istihdam üzerine etkisini daha önemli hale getirmiştir. Çalışmada Türkiye'de vergi yükü istihdam ilişkisi 1988- 2010 dönemi için eşbütünleşme analiziyle incelenmiştir. İstihdam, vergi yükü ile beraber literatüre uygun olarak GSYH ve nüfus değişkenleriyle modellenmiş olup, çalışma sonucunda GSYH artışının istihdamı pozitif etkilediği, nüfus ve vergi yükünün ise istihdamı negatif etkilediği bulunmuştur. Son olarak etki tepki analiziyle uygulamalı analiz tamamlanmıştır. Etki tepki analizinde vergi yüküne bir standart sapmalık şok verilmiş, bunun istihdam üzerine 3 yıllık negatif etkisi olduğu daha sonraki yıllarda ise bu negatif etkinin söndüğü gözlenmiştir. Sonuç olarak vergi yükünde meydana gelecek artışların istihdamı azaltacağı ortaya çıkarılmıştır.