turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İhracat teşvikleri

İhracatı teşvik tedbirleri, ihracatı artırıcı özellik taşıyan çeşitli politik önlemlerden oluşmaktadır. İhracatın kısa sürede geliştirilmesi tarafsız bir politika ile mümkün olamayacaktır. Bu çerçevede ihracatın çeşitlendirilmesi, yeni malların ihraç edilebilme olanaklarının arttırılması gereği vardır. Teşvik müessesesi burada karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada dünya ülkeleri ve Türkiye'de uygulanan ihracat teşvikleri incelenmiştir. Birinci bölümde teşvik kavramının tanımı yapılmış ve ihracat teşvik türlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde dünya ülkelerinde ve AB'de uygulanan ihracat teşvikleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Türkiye'deki ihracatı teşvik müessesesinin kısa bir tarihçesi yapılarak, günümüzde uygulanmakta olan ihracat teşvikleri anlatılmıştır. Genel değerlendirme ve sonuç bölümünde ise AB ülkelerinin uygulamış oldukları ihracat teşviklerine benzer ihracat teşviklerinin bulunduğu saptanmıştır. Ancak bu teşvikler için Türkiye'de mevcut sistemin etkin ve kontrolünü yapacak denetim müessesesinin ve ihracatçıları koordine edecek, bilgilendirecek çok fazla kuruluşun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Türkiye'de kamu açıklarının finansmanı ve makroekonomik etkileri (1980-2004)

Danışman: Doç. Dr. İsmail AYDOĞUŞ Bu çalışma, 1980- 2004 döneminde Türkiye'de kamu açıklan ile enflasyon, faiz oranı, ekonomik büyüme, döviz kuru, dış ticaret açığı gibi temel bazı makroekonomik değişkenler arasındaki dinamik etkileşimi istatistiki ve ekonometrik yöntemleri kullanarak kısa ve uzun dönemde analiz etmektedir. Analiz için özellikle 1980- 2004 döneminin seçilmesinin nedeni Türkiye'de ekonomik liberalleşme dönemi olmasıdır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm teorik olarak kamu açıklarının ölçümü, kamunun büyüklüğü, kamu açıklarının boyutları ve nedenleri, kamu açıklarının finansmanı, kamu açıklarının makroekonomik etkileri ve sürdürülebilirliği konularını kapsamaktadır. İkinci bölüm Türkiye'de kamu açıklarının boyutları ve nedenleri, kamu açıklarının finansmanı ve mali piyasalar, kamu açıklarının sürdürülebilirliği konularını kapsamaktadır. Üçüncü bölümde ise, kamu açıklan ile yukarıda belirtilen makroekonomik değişkenler arasındaki dinamik etkileşimin istatistiksel ve ekonometrik yöntemler kullanılarak kısa ve uzun dönem analizi yapılmaktadır. Sonuç kısmı çalışmanın bazı önemli bulgularını özetlemektedir. Çalışma, Türkiye'de kamu açıklarının sürdürülebilir olmadığını; Ricardocu Denklik Teorisinin Türkiye için geçersiz olduğunu; kamu açıklan, enflasyon, faiz oranı, ekonomik büyüme, döviz kuru, dış ticaret açığı arasında uzun dönemde eşbütünleşme ilişkisinin olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular kamu açıkları ile enflasyon, faiz, dış ticaret açığı arasında pozitif; kamu açıkları ile döviz kuru, ekonomik büyüme arasında ise negatif yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir.
Cooperative rationale: An examination of stability in contemporary political economy

Bu tez çalışması örgütsel rasyonelite ile bağlamlar arasındaki ilişkiyi çağdaş politik ekonomide bir istikrar unsuru olarak incelemektedir. çalışmada tarihsel önemi olan Büyük Durgunluk (2007-09) krizinden hareketle üç analiz sunulmaktadır. İlk olarak örgütsel yapının açıklayıcı bir değişken olarak ele alınmayışı mevcut kriz yazınında bir eksiklik olarak belirlenmiştir. Ardından kooperatifçilik kuramının kavramsal çerçevesi kullanılarak örgütsel yapı ile istikrar arasındaki bağlantı öne sürülmüştür. İkinci analizde ticari ve kooperatif bankaların risk sağduyusu teşvik eden bağlamlar yaratma kapasiteleri Kanada finans sektörünün özelinde araştırılmıştır. Ticari ve kooperatif kuruluşların risk iştahları arasındaki farkları ampirik olarak incelemek üzere panel veri analizi tekniğinden faydalanılmıştır. Ampirik bulgular ticari rasyonelitenin kooperatif rasyoneliteye göre risk iştahıyla daha yakından ilintili olduğuna dair beklentiyi desteklemiştir. Tezin kapsamında üçüncü çalışmada kooperatiflerin performansının içinde bulundukları toplumsal, ekonomik, siyasi ve yasal bağlamlarla ilişkisi incelenmiştir. Kooperatifçilik yoğunluğunun en yüksek olduğu ülkeler arasında olmasına rağmen kooperatifçiliğin ulusal öneminin oldukça düşük olduğu Türkiye'de bu çelişkinin nedenlerini anlamak üzere ülkenin önde gelen kooperatifçilerinden dördü ile görüşmeler yapılmıştır. Uzmanların Türk kooperatifçiliğinin çektiği zorluklara dair görüşleri seçilmiş bir grup ülkedeki benzer çalışmaların bulgularıyla birlikte değerlendirilmiştir. İnceleme Türkiye'de yaşanan sıkıntıların diğer gelişmekte olan ülkelerde görülen sorunlarla paralel, gelişmiş ülkelerdeki sorunlardan ise ayrışır olduğuna işaret etmiştir. Çalışmaların bulguları bir arada değerlendirildiğinde 21. Yüzyılda kooperatifçiliğe dair zorlu bir durum ortaya çıkmaktadır: kooperatifçiliğin kapitalist ekonomilerde özellikle de küreselleşmenin etkisiyle gittikçe daha istikrarsızlaşan gelişmekte olan ekonomilerde- belirgin bir istikrara katkı yapma kapasitesi varken, onun bu potansiyelini gerçekleştirmesi daha ziyade gelişmiş olan ülkelerde yerleşik olan destekleyici bağlamların varlığına bağlı gözükmektedir.
Türkiye'de bor mineralleri ve dış ticareti

Günümüzde borun kullanım alanları çok yaygın olup, ham bordan rafine bor ve özel bor bileşiklerine geçildikçe bor minerallerinden sağlanan katma değer giderek artmaktadır. Bu nedenle, bor madenlerinin üretimi ve satışı, ham ve rafine bor ürünleri yerine uç ürünlere yönelik olmalıdır. Bu amaç için, özel bor bileşikleri yatırımlarına ağırlık verilmelidir. Türkiye'de bor rezervlerinin kalitesi çok yüksek olup, bu durum Türkiye'nin dünya bor piyasasında söz sahibi olmasına neden olmaktadır. Türkiye'de bor mineralleri; satış fiyatının çok düşük ve bor piyasasında rekabetin yüksek olması nedeniyle, dünya piyasasındaki gerçek değerine ulaşabilmek için 1978'de devletleştirilmiştir. Dolayısıyla bor faaliyetlerinin Türkiye'de tek elden yürütülmesinde yarar görülmektedir. Bu çalışmada; öncelikle bor mineralleri hakkında genel olarak bilgi verildikten sonra, dünyada üretimi, tüketimi ve dış ticaretinde başlıca yer alan ülkeler açısından bor minerallerinin ekonomik analizi yapılmıştır. Ayrıca, dünya bor rezervlerinin %72'sine sahip olan Türkiye'de bor mineralleri ekonomik açıdan ele alınmış olup, bu minerallerin Türkiye'nin dış ticaretindeki yeri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Sonuç olarak; Türkiye, dünya bor rezerv ve üretiminde önemli bir yere sahip olmasına rağmen, bor minerallerinin Türkiye'nin dış ticaretindeki yerinin henüz istenilen seviyeye ulaşamadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada; bor minerallerinden daha fazla döviz geliri elde etme imkanına sahip olan Türkiye'de, ham bor ihracatı yerine katma değeri daha yüksek olan rafine bor ve özel bor bileşikleri ihracatına ağırlık verilmesi ve bunun için gerekli şartların oluşturulması için öneriler sunulmuştur.
Sağlık hizmetlerine yönelik talep analizi: Türkiye örneği

Sağlık ekonomisinin temel amacı, bireylerin temel hakları arasında yer alan sağlıklı yaşama hakkının bireylere eşitlik ve etkinlik sınırları altında verilebilmesi için kıt kaynakların en etkin düzeyde kullanılarak sağlık alanında maksimum üretim düzeyine ulaşılmasıdır. Sağlık hizmetlerinin etkin bir biçimde sunulması bağlamında, iyi düzeyde yapılandırılmış sağlık hizmetleri talebi, sağlık sektörünün istenilen düzeyde gelişmesi açısından sağlık hizmetleri arzına göre daha belirleyici konumdadır. Dolayısıyla, sağlık sektörünün etkin bir biçimde işleyebilmesi için sağlık hizmetlerine yönelik talebin analizi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de sağlık hizmetlerine yönelik talebin, sağlık hizmetleri talebine etki eden faktörler bağlamında analizini amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Türkiye'de sağlık hizmetlerine yönelik talebin en yüksek olduğu İstanbul, Ankara ve İzmir şehir merkezlerinde Şubat-Nisan 2014 döneminde 20 yaş ve üstü bireyler üzerinde anket uygulaması yapılmıştır. Anketler sonucunda elde edilen veriler yardımıyla çok durumlu logit model tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, sağlık sorunu ile karşılaşıldığında Devlet Hastanesi-Üniversite Hastanesi yerine Sağlık Ocağı-Aile Hekimini tercih etme olasılığı, sosyal güvencesi olmayan, kronik hastalığı olmayan, başvuru sonrasında tedavi olana kadar 0-30 dakika süre geçiren, tercih edilen sağlık kuruluşuna uzaklığı 0-1000 metre olan, tedavi ücretlerinin ilk tercihini etkilemeyen bireylerde daha fazladır. Ayrıca, sağlık sorunu ile karşılaşıldığında Devlet Hastanesi-Üniversite Hastanesi yerine Özel Hastane-Poliklinik-Muayenehaneyi tercih etme olasılığı hanedeki birey sayısı 1-4 aralığında olan, başvuru sonrasında tedavi olana kadar 0-30 dakika ve 30-60 dakika aralığında süre geçiren, sağlık durumu orta düzeyde olan ve tedavi ücretlerinin ilk tercihini etkilemeyen bireylerde daha fazladır. Gelir düzeyi 1000- 1999 TL, 2000- 2999 TL aralığında olan bireylerin gelir düzeyi 3000 TL ve üzerinde olan bireylere, SSK'lı, Emekli Sandığına bağlı, Bağ-Kur'lu bireylerin özel sağlık sigortası sahibi olan bireylere ve kronik hastalığı olmayan bireylerin kronik hastalığa sahip bireylere göre sağlık sorunu ile karşılaştıklarında Devlet Hastanesi-Üniversite Hastanesi yerine Özel Hastane-Poliklinik-Muayenehaneyi tercih etme olasılığı daha azdır.
1960 sonrası dönemde kadın işgücünün istihdama etkileri

YAZAN Turgay GÜNAYDIN Bu tez araştırmasının ana amacı kadın işgücünün istihdama etkilerinin ortaya konmasıdır. Bunu yaparken özellikle 1960 sonrası dönem dikkate alınmış, bunun nedeni de Türkiye'de ilk kez planlı döneme geçilmesi olmuştur. Tez hazırlanırken öncelikle Dünya'da ve Türkiye'de kadın işgücünün tarihsel gelişimi araştırılmış ve karşılaştırmalı olarak bazı somut verilerin ortaya çıkarılmasına gayret edilmiştir. Bu veriler ışığında Türkiye'deki kadın işgücünün çalışma şartlarının Dünya standartlarına uygunluğu ortaya konulmuştur. Yine araştırmada kadının istihdamında ve çalışma hayatına girdikten sonraki dönemlerinde birçok zorluklarla karşılaştığı ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda ortaya çıkan şudur ki; Kadının istih da mı çok güç olmakta, kadının kendi için sorunlarım da beraberinde getirmektedir. Ama şunu da açıklamak gerekir ki, Planlı dönemde Türkiye'nin kalkınmasında kadın işgücünün payının büyük olduğu göz ardı edilemez.
The effects of different types of credit growth in developing countries in comparison to developed countries

Bu tezin amacı kredi genişlemeleri ve bankacılık krizleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Kredi, finansal olmayan kurumlara verilen krediler ve hanehalklarına ve kar amacı gütmeyen kuruluşlara verilen krediler olmak üzere ikiye ayrılmıştır. 10 tane gelişmiş ülke ve 10 tane gelişmekte olan ülke 1994 ve 2017 yılları arasında incelenmektedir. Kredi genişlemelerinin belirlenmesinde Mendoza ve Terrones (2008) takip edilmiştir. Düzgünleştirme parametresi ve eşik değeri katsayısını belirlemek için sinyal yöntemi kullanılmıştır. Düzgünleştirme parametresi için 1600, eşit değeri katsayısı için 1 değerleri kullanılmıştır. Krizlerin %70'inden önce hanehalkı kredilerinde aşırı genişleme gerçekleşirken, krizlerin %60'ından önce kurumsal kredilerde aşırı genişleme gerçekleşmiştir. Ayrıca, kurumsal kredideki aşırı genişlemelerin %29'u krizle sonuçlanırken, hanehalkı kredilerindeki aşırı genişlemelerin %34'ü krizle sonuçlanmıştır. Bu sonuçlar, krizlerin daha çok hanehalkı kredi genişlemelerinin çevresinde gerçekleştiğini göstermektedir. Gelişmiş ülkeler ve gelişmekte olan ülkeler ayrı ayrı incelendiğindeyse benzer sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerdeki hanehalkı kredilerindeki aşırı genişlemelerin %35'i krizle sonuçlanırken, gelişmiş ülkelerdeki hanehalkı kredilerindeki aşırı genişlemelerin %33'ü krizle sonuçlanmıştır. Ayrıca, hem gelişmiş ülkelerde hem de gelişmekte olan ülkelerde, kurumsal kredilerdeki aşırı genişlemelerin %29'u krizle sonuçlanmıştır. Daha uzun süren ve büyük kredi genişlemelerinin krizle sonuçlanma ihtimali daha yüksektir. Çalışmada, 5 yıldan uzun süren genişlemelerin tamamı krizle sonuçlanmıştır. Hanehalkı kredilerindeki aşırı genişlemelerin ortalama süresi daha uzundur. Gelişmekte olan ülkelerde krizle sonuçlanan genişleme dönemlerinde yüksek enflasyon, yüksek faiz oranları ve ulusal paranın değer kazandığı görülürken, gelişmiş ülkelerde yüksek cari açık, yüksek oranda diğer yatırımlar ve ve ulusal paranın değer kazandığı görülmüştür.
Avrupa Merkez Bankası'nın Euro bölgesi üzerinde fiyat istikrarlandırıcı rolü,

Bu çalışmada AMB'nin Euro Bölgesi üzerindeki fiyat istikrarlandırıcı rolü tartışılmaktadır. Çalışmada AB'nin, EPB'nin AMB'nin ve nihayet Euro'nun piyasaya sürülmesi ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle AMB'nin tarihsel geçmişşi, görevleri, organları ve uyguladığı para politika araçları detaylıca açıklanmaktadır. Çalışmanın bir sonraki kısmında Euro Bölgesi'nde uygulanan para politikasının stratejileri, Euro Bölgesi'nin özellikleri, Euro'nun piyasaya sürülmesinden itibaren Euro Bölgesi ülkelerinin enflasyon oranlarının istikrarlı olarak sürdürülmesi, üye ülkelerin enflasyon farkları açıklanmıştır. Aynı zamanda çalışmada Euro Bölgesi ülkeleri ve Euro Bölgesi dışındaki AB üye ülkelerin ekonomik durumu ve enflasyon oranları karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın son kısmında ABD'de başlayan 2008/ 2009 finansal krizi ve daha sonra Avrupa'da devam eden Borç Krizi dönemlerinde, Euro Bölgesi ülkelerinin ekonomik durumları tartışılmaktadır. Aynı zamanda finansal kriz teorileri, 2008 finansal krizinin sebepleri, daha sonra bu krizin Avrupa'ya yayılarak borç krizine çevrilme nedenleri, bu süreçte AMB'nin krize cevap verme mekanizmaları ve krizden çıkan dersler arka arkaya sıralanmaktadır.
Serbest bölgeler ve Türkiye'de bir model denemesi

ÖKET. Çalışma, 'Serbest Bölgeler ve Türkiye'de Bir Model Denemesi' bağlığını taşımaktadır. Çalışmanın amacı, kalkınma çabası içinde bulunan Türkiye'nin serbest bölge uygulamasının getireceği imkanlarından yararlanabilmesi için konuya bilimsel yönden katkıda bulunmaktır Üç bölümden oluşturulan sallamanın Birinci Bölüm'ünde, serbest bölgelere ilişkin teorik bilgiler verildikten sonra, konuya ait bazı uygulamalar üzerinde durularak, teorik bilgilerin uygulama örnekleri ila pekiştirilmesi amaçlanmıştır. ikinci Bölüm'de serbest bölgelere Türkiye açısından bakılmış, geçmişşteki tecrübelerin incelenerek değerlendirilmesinin yanısıra, geleceğe yönelik düşüncelere yer verilmiştir. Birinci ve İkinci Bölüm, Türkiye için serbest bölge model önerisinin yer aldığı Üçüncü Bölüm' e temel oluşturabilecek şekilde işlenmiştir. Üçüncü Bölüm'de, Türkiye'de kurulması düşünülen serbest bölgenin planlanması sırasında göz önünde bulundurulacak temel noktalar ve bölgenin taşıması gereken başlıca nitelikler ortaya konulmuştur. Sonuç Bölüm'ünde ise gerek teorik, gerekse uygulamalı olarak gerçekleştirilen çalışmada ulaşılan sonuçlar belirtilerek, özellikle Türkiye'ye ilişkin uygulamaya yönelik önerilere yer verilmiştir.
Konya ili tarımında kiracılık ve ortakçılık uygulamaları

Bu çalışmada, Konya ilinde üreticilerin bireysel özellikleri ve işletme yapıları incelenerek, toprak tasarruf biçimlerinden olan kiracılık ve ortakçılık uygulamalarını yeğlemelerine etki eden faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, uygulamadaki biçim ve koşullar belirlenmiş, hukuki düzenlemelerin ne ölçüde benimsendiği ve yerine getirildiği araştırılmış, tarımsal yapıyla ilgili bilgi toplanmış ve elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi ışığında konuya ilişkin öneriler sunulmuştur. Çalışmanın ana materyalini Konya'nın Karatay, IIgın ve Çumra ilçelerinde üreticilerle örnekleme yöntemi ile yapılan 130 anket oluşturmaktadır. Araştırmada kiracılığın oranının arttığı, ortakçılığın ise yok denecek kadar azaldığı saptanmıştır. Ayrıca geleneksel, eski tip ortakçılık sözleşmeleri artık uygulanmamaktadır. Giderek kira sözleşmesine benzeyen yeni tip ortakçılık sözleşmesi ya da diğer bir anlatımla yeni tip tarımsal kira sözleşmeleri ortaya çıkmıştır. Kiracı ve ortakçılar toprak sahibi oldukları halde toprakları geçinmelerine yetmemektedir. Kiracı ve ortakçılar en az kendi mülk işletme büyüklüğü kadar toprak kiralamak ya da ortağa almak yoluyla geçinebilmektedir. Devlet tarafından verilen destekleme ödemesi toprak sahibi tarafından alınmaktadır ve bu durum yerel adet haline gelmiştir. Kiracı ve ortakçılar önalım hakkı ve bu amaçla toprak satın almalarına yardımcı olacak mali destek politikaları talep etmektedirler. Türkiye'de özel hukukun bir konusu olarak kabul edilen tarımda kiracılık ve ortakçılık ilişkilerine ilişkin olarak sürdürülebilir tarım ve gıda güvenliği gibi çok önemli konular dikkate alınarak ve kamu yararı gözetilerek yeni düzenlemeler yapılması ve ulusal politikaya dönüşmesi gerekmektedir.
Yükseköğretimde fayda-maliyet yönlü bir yaklaşım: Türkiye örneği (2002-2006-2010)

Yetişmiş insan gücü bir diğer adıyla beşeri sermaye ülkelerin ekonomik ve sosyal refahının arttırılmasında çok önemli bir yere sahiptir. Bireylerin yeterli bilgi ve becerilerle donatılarak topluma kazandırılmasında eğitim özellikle yükseköğretim en önemli araçlardan biridir. Yükseköğretim yetişmiş insan gücünü topluma kazandırmanın ve sosyal refahı arttırmanın yanında bireylerin elde ettiği gelir düzeyini iyileştirmesiyle de bireysel refaha katkıda bulunmaktadır. Yükseköğretimin topluma ve bireylere olan bu faydaları bireylerin yükseköğretim talebini her geçen gün arttırmaktadır. Yükseköğretimin faydalarının yanında devletin ve bireylerin katlanmak zorunda olduğu belli maliyetleri de vardır. Eğitim maliyetleri, eğitim uzmanları ve politikacılar bakımından son derece önemlidir. Eğitim programlarını yapan eğitimcilere ve bireylere yol gösterecek analiz yöntemlerinden biri fayda-maliyet analizidir. Yükseköğretime devam etmenin olası kar ve faydalarını ölçmeye yönelik fayda-maliyet analizi; bir eğitim projesinin ekonomik karlılığını değerlendirmek için katlanılan maliyetler ve ekonomik faydaları karşılaştıran yatırım değerlendirme ölçütüdür. Bu çalışmada; fayda-maliyet analizinden yararlanılarak yükseköğretimin bireylere ve devlete olan fayda ve maliyetleri incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmada 2002-2006- 2010 yıllarına ait verilerden yararlanılarak o yıllara ait analizlere yer verilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde kurumsallaşma yaklaşımları ve refah ilişkileri teorik olarak ele alınmaktadır. İkinci bölümde Türkiye'de yükseköğretimin yapısı ve tarihsel gelişimi incelenmiştir. Son bölümde öncelikle eğitim yatırımlarının sosyal maliyet ve fayda analizi ve analizin refah temeli incelenmekte ve çalışmanın amacı doğrultursunda ilgili yıllara ait veriler yardımıyla analiz sonuçlarına ulaşılmış ve gerekli değerlendirmeler yapılmıştır.
Ödemeler bilançosundaki dengesizliklerin ekonomik gelişme üzerine olan etkileri

Bu çalışmanın amacı; her ülke ekonomisinde uygulanan ve ileride oluşturulacak ekonomi politikalarını etkileyip yönlendiren, aynı zamanda kalkınmada ve ekonomik büyümede çok önemli rol üslenen ödemeler bilançosunun incelenmesidir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, ödemeler bilançosu tanım ve sınıflandırılması ele alınmış ve ödenmeler bilançosunu oluşturan kalemler hakkında teorik açıklamalarda bulunulmuştur. İkinci bölümde ödemeler bilançosundaki dengesizliğin nedenleri üzerinde durulmuş, bu dengesizliğe yol açan etmenler açıklanmaya çalışılmış ve ödemeler bilançosunda meydana gelen bu dengesizlikleri gideren mekanizma ve yaklaşımlar hakkında bilgiler sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise, Türkiye Ekonomisi'nde 1980 ve sonrası dönemler ele alınarak 1980- 1983, 1983- 1987, 1987- 1994, 1994- 2000, 2000- 2006 dönemlerinde meydana gelen dış ticaret ve ödemeler bilançosundaki gelişme ve değişmelere yer verilmiş ve bu gelişme ve değişmeler ışığında bir değerlendirme yapılarak konunun önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Çalışmamızdaki sayısal verilerin birçoğu www. tuik. gov. tr., www. dtm. gov. tr ve www. tcmb. gov. tr web adreslerinden sağlanmıştır.
Vergi sistemlerinde uygulanan istisna ve muafiyetler, bu uygulamaların ekonomik etkileri

Kamu harcamalarını karşılamak için devletlerin vergi toplamak zorunda olduğunu bilmekteyiz. Vergiler alınırken veya vergi politikaları belirlenirken diğer faktörler göz önünde tutularak değerlendirme yapılmalıdır. Yatınmlan ve ihracatı teşvik için, sosyal düzeni sağlamak için vergi sistemlerinde istisna ve muafiyetlere yer vermek lazımdır. Azerbaycan Vergi Sistemi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin vergi sistemlerinden yararlanarak oluşturulmuştur. Vergi sistemimizde de yatınmlan ve ihracatı teşvik edici, sosyal düzeni sağlayıcı istisna ve muafiyetlere rastlamak mümkündür. Genç vergi sistemi olarak bazı eksikliklerin olduğu görülmektedir ve bunun da olması doğaldır. Fakat devletimiz bu eksiklikleri gidermek için bazı çalışmalar yapmaktadır. Tezin konusu vergi sistemlerinde uygulanan istisna ve muafiyetler, bu uygulamaların ekonomik etkileridir. Fakat ağırlıklı olarak Azerbaycan Vergi Sistemi üzerinde durulmuştur. Tezin ilk bölümünde istisna ve muafiyet uygulamalarının bazı dünya ülkelerinde nasıl uygulandığı, ikinci bölümde Azerbaycan Vergi Sisteminde uygulanan istisna ve muafiyetler ve son bölümde ise bu tür uygulamalann genel ekonomik etkisi anlatılmıştır.
Türkiye'de ihracat büyüme arasındaki ilişki

Bu çalışmada, genelde ekonominin, özelde sektörlerin iki farklı temel dış ticaret politikasının izlendiği 1967- 2004 arasında dışsatımda ve dışalımda yaşadıkları uzun ve orta vadeli değişimler, ekonomide bir bütün olarak dışsatıma ve dışalıma konu olan malların çeşitliliği ve ticaret partneri olan ülkelerin çeşitliliği, geliştirilen çeşitli indeksler ve katsayısal olmayan yöntemler yardımıyla sayısal olarak ölçülmeye çalışılmıştır. Öte yandan aynı inceleme dış ticarette farklı yapıların oluştuğu düşünülen 1967 -1979, 1980- 1994 ve 1995- 2004 yıllan arasında ayrı ayrı yapılmıştır. Çalışmadan ortaya çıkan bulgulara göre bütün bir dönem incelendiğinde daha çok emek yoğun sanayilerin dışsatımda geleneksel bir yapıya sahip oldukları, bununla birlikte dışalımda öncelikle aramallann ve sermaye malların geleneksel bir yapıya sahip oldukları görülmektedir. Mal çeşitlenmesinde ise 1980'lerde yaşanan yüksek dışsatım genişlemesine rağmen 1980'lerin başındaki çıkışları 1980'lerin sonunda inişlerin takip ettiği çevrimsel hareketler gözlenirken, 1990'lann ortalarından itibaren daha sermaye yoğun malların da dışsatıma katılmasıyla mal çeşitlenmesinde artan bir eğilim göze çarpmaktadır. Ülke çeşitlenmesinde ise 1980'lerde çok düşük bir artış gözlenirken en çok dışsatım yapılan sektörlerde çeşitlilikte azalma olduğu dikkat çekmekle birlikte hem genel olarak hem sektörel olarak asıl artış eğilimi, 1990'lann başından itibaren ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte dışsatımda mal çeşitlenmesi arttıkça dışalımda özellikle ara mal ve sermaye mallarında bir çeşitlenme yaşanmıştır. Öte yandan dışalımda ülke çeşitlenmesi 1980'lerde bir azalış gösterirken genel olarak çok büyük bir değişim gözlenmemiştir.