Emperyalist devletlerin Doğu Anadolu politikası ve Aşiret Hafif Süvari Alayları

Doğu Anadolu Bölgesi'nde yaşayan aşiretler yerleşik, konar-göçer veya tamamen göçer olarak diğer bölgelerdeki Türk aşiretleri benzeri aşiret örgütlenmesinin getirdiği hayat tarzına göre yaşamışlardır. Bu bölge, Osmanlı hakimiyetinin egemen olduğu XVI. yüzyıldan itibaren, İmparatorluğun en huzurlu bölgelerinden birisi olmuştur. Doğu aşiretleri, Çaldıran Zaferinde, Osmanlı Devleti yanında yer almışlar ve gönüllü olarak Osmanlı Devleti'ne ilhak etmişlerdir. XIX. asırla birlikte emperyalist devletler, Şark Meselesi çerçevesinde Türk birliğini Anadolu'da yok etmek için ortaya konan tarihi ve dini emellerle beslenen bir siyaseti uygulamaya sokmuşlardır. Bu yüzyılda Doğu Anadolu Bölgesi büyük Devlet'lerin, stratejik çıkarlarının kesiştiği bir alan olmuştur. Rusya'nın sıcak denizlere inme ve Ortodoksluk hegemonyası misyonu içinde bölgeyi kendi topraklarına katma, Almanya'nın demiryolları ile Ortadoğu'yu denetleme ve tüm Osmanlı topraklarını sömürge haline getirme, İngiltere'nin Ortadoğu petrollerine el koyma ve sömürge yollarım güven altında tutmak için bölgede kendi kontrolünde küçük devletçiklikler kurma, Fransa ve ABD'nin bu yağmadan geri kalmayarak bölgede kendi nüfus alanları yaratma istekleri, diğer bir deyişle emperyalizm, Doğu Anadolu'nun etnik ve dini yapısı kullanılarak amaca ulaşmak istenmiştir. Tüm bu amaçlarlar için bölücü politikalar gündeme getirilmiş, böl-parçala ve yönet stratejisi uygulanmak istenmiştir. Bu çerçevede o ana kadar İmparatorluğun en huzurlu bölgelerinden olan Doğu Anadolu'da dağınık ve azınlık halinde yaşayan Ermeniler tahrik edilmeye başlanmıştır. Diğer taraftan da Doğu Anadolu aşiretlerinin, Türklerden ayrı bir etnik cemaat şeklinde takdim ve telkinle, ayrımcı akımların oluşturulması yolu seçilmiştir. Emperyalist devletlerin Anadolu'yu parçalamak, Türk birliğini yıkmak ve bölgede kendilerine nüfuz alanları oluşturmak için Ermenilik ve Siyasi Kürtçülük senaryoları politikalarının esasını oluşturmuştur. 374 Ermeniler, Türklerin Anadolu'ya girişlerinden sonra Türklüğün adil, insani, hoşgörülü, birleştirici anlayışından ve inancından yararlanmışlardır. XIX. yüzyıl sonlarına kadar süren devir, 'Ermenilerin altın çağı' olmuştur. 'Millet-i Sadıka' olarak kabul görmüşlerdir. Ermeniler bu ayrıcalıklı konumlarına rağmen, Emperyalist güçlerin çıkarlarının ve jeopolitik beklentilerinin açıkça bir aracı haline gelmişlerdir. Büyük Devletlerden alınan destekle düşmanla bir olup, Türk devleti'ni yıkmaya çalışmışlardır. İngiliz ve Çarlık emperyalizminin ileri karakolu olmaya istekli görünmüşler ve sabırsızca bu görevi üslenmişlerdir. Doğu Anadolu bir taraftan Rusya'nın işgal tehdidi altındayken, diğer yandan da Ermeni terörü ile tehdit edilmeye başlanmıştır. Osmanlı Devleti'ni Aşiret Hafif Süvari sistemine yönelten sebep; iç ve dış tehditlere karşı devleti korumaya yönelik tedbirleri almak, Müslüman halkın ve masum gayrimüslimlerin can ve mal güvenliklerini sağlamak, aşiretleri de en az gayrimüslimler kadar yönetime dahil etmek isteğidir. İmparatorluğun asıl nüvesini teşkil eden Anadolu insanını devletin mukadderatına ortak etmesi düşüncesidir. Bu sistemle, Anadolu'nun siyasal ve coğrafi bütünlüğünün korunması, ayrılıkçı hareketlerin önlenmesi, yabancı devletlerin bölücü vb etkinliklerine karşı konulması amacı güdülmüştür. Emperyalist güçlerin bölgeyi kendi nüfuzlarına bağlamak için ileri sürdükleri Kürtçülük faaliyetleri, aşiretler arasında taraftar bulmamıştır. Bu dönemde birkaç işbirlikçi haricinde, bölücülük fikrine itibar eden olmamıştır. Yıllarca emperyalist propagandaya maruz kalmalarına, bu güçler ve uzantıları ile işbirlikçilerinin her türlü vaat ve işbirliği çağrılarına, Rus istilası tehdidine ve Ermeni komitacılarının saldırılarının hedefi olmalarına rağmen, aşiret mensupları Osmanlı gücünü gönüllü olarak desteklemek istemişlerdir. Doğu Anadolu aşiretleri emperyalist oyunlara seyirci kalmak yerine, bu güçlerle mücadeleyi ve gerekirse de ölmeyi yeğlemişlerdir. Hemen hemen tüm kabile ve aşiret, Aşiret Hafif Süvari Alayları'na iştirak etmiştir. Aşiret atlı birlikleri vatan topraklarının bütünlüğü ve Türk 375 devleti'nin bekası için Yemen çöllerinden, Balkanlar' a ve Kafkasya'ya kadar çok geniş bir bölgede savaşmışlar ve Osmanlı askeri gücüne destek olmuşlardır. Aşiret Hafif Süvari Alayları, Doğu Anadolu insanının, Doğu Anadolu'yu işgal etmek isteyen güçlere karşı direnişinin ve Türk milletine bağlılığının simgesi olmuştur. Saldırgan düşmana karşı birleşmenin, milli birlik ve beraberliğin sağlanmasında öncü güçler olmuşlardır. Aşiret gönüllülerinden oluşan bu organizasyon, Anadolu halkının bölünmez birliğinin garantisi olmuş, düşmanın her türlü kampanyasını boşa çıkarmıştır. Yöre halkının bu tavrı, emperyalist güçler yanında, aşiretler adına hareket eden bir avuç haininde en büyük handikabını oluşturmuştur. Bu hainlerin yurt dışından Osmanlı Devleti'ne karşı Ermeni komitacıları ile birlikte hareket etmeleri çağrılarını da sonuçsuz bırakmıştır. Doğu Anadolu insanının Türk Milleti ve devleti'nin en zor dönemine rastlayan en kötü zamanında ortaya koyduğu bu mücadele, tarihi olması açısından milli birlik ve beraberliği göstermesi bakımından da örneğine az rastlanacak cinsten olmuştur.