Finansal krizler ve IMF destekli istikrar programlarının Türk bankacılık sistemine etkileri 1980-2003 dönemi

X(i yılından sonra uygulanan makroekonomik politikalar I ürk Bankacılık Sisteminde yapısall değişimlere neden olmuştur. Bu politikalar llnansal liberalleşmece dönük politika uygulamalarıdır. 1980 öncesinde kredi, mevduat faiz. ia/ anları. dö/i/ hareketleri ile ilgili ciddi bir llnansal baskı döneminden sonra öncelikle l'ai/ ia/ anlarının kaldırılması ile başlayan finansal liberalleşme 1989 sermaye harekeilerinin de lam libcrali/asyonu ile tamamlanmıştır. 1989 yılında alınan 3<> /e 32 sa> ılı kararlarla linansal aktörlerin tüm sermaye hareketleri serbest bırakılmışiır. Yalırımcılar /ahanci para türünden yatırım araçlarına diledikleri kadar yatırım yapabilir hale gelmiş: sıcak para olarak adlandırılan uluslararası sermaye girişleri serbest bırakılmıştır. Türkiye ekonomisinde yaşanan bu serbeslleşme harekeilerinin sonucunda llnansal sisteme akan kısa vadeli yabancı kaynakların da etkisiyle Türk bankacılık sistemi hızlı bir büyüme sürecine girmiştir. Finansal sisteme girişlerin regüle edilmemesi nedeniyle piyasalardaki aktör sayısı denetimsizce artmıştır. Bu durum: ö/sermaye, likidite vb. ölçütlerden uzak grup kredilerinin finanse edilmesi amacına >önelik linansal aracıların artmasına ve bunun sonucunda ahlaki tehlike moral ha/ardı ve ters seçimi mı adverse selection) problemlerinin yaşanmasına neden olmuştur. Mevdual l'ai/ oranlarının serbest olması yüksek faiz yolu ile mevdual toplanarak grup kredilerinin finanse edilmesini kolaylaştırmıştır. Aynı zamanda 1980 sonrası dönemde büuımenin kamu açıkları yolu ile finanse edilmesi Hazine'nin borçlanma ihtiyacını artırmıştır. Yüksek faizle mevduat toplayan llnansal aktörler reel sektöre kredi vermenin daha la/la risk içermesi nedeniyle kamuyu finanse etmeye başlamışlardır. Bankalar u'ıksck faizle topladıkları mevduatları reel sektöre kredi olarak vermek islemezler, l. iieraiürde 'limon problemi' olarak da adlandırılan ters seçim yapma korkusu / ardır. Yüksek reel faizi ödemeyi kabul eden finansal aktörün krediyi geri ödememe riskinin yüksek olduğu finansal piyasalarda bilinen bir olgudur. Bankacılık sistemi bu dönemde kredi riski yerine kamuyu finanse ermeyi tercih eiınişiir. Sistemdeki bankaların yaşadığı en büyük risk. yabancı para pasi İlerinin akli İle II yatırım araçları ile değerlendirilmesi ile oluşan açık pozisyon riskidir. Nitekim ll>l 4 krizinde yapılan devalüasyonla 3 tane banka batmış, mevcut durumun sisiemik finansal nun VI kri/c dönüşmesini engellemek umacıyla kamu otoritesi mevduatı '>. I no gihenee allına alınıştır. Kısa / adede kri/. in lüm şişleme yayılmasını önlemek için alman İni karar, meuluala /erilen reel faizlerin daha da artmasına neden olmuştur. İşlevsel olarak llnansal aracı kurumun yıllar boyu yüksek faizle mevduat toplayarak günü kurtarmasını sağlamıştır. Fakat 1999 yılında IMF ile yapılan sland-by anlaşması soıuıcımd uygulanan sabit kur sisteminin 2001 Şubat ayında çökmesi ile me/eut siste si'ırdüreleme/. kırılgan bir yapı sergilediği kabul edilmiş /e bankacılık sisteminde / eniden yapılanma uygulamaları başlamıştır. Yaşanan llnansal krizler sonucunda bankacılık hızlı bir daralma sürecine girmiş, sisteme yönelik denelim ve gözetim artırılmıştır. 'Finansal Krizler /e İMİ Destekli İstikrar Programlarının Türk Bankacılık Sistemine Htkileri:l9X0-2ı><>3'' konulu tezimde de llnansal krizler sonrası oluşan bankacılık sistemindeki yapısall dönüşüm analiz edilmeye çalışılmıştır.