Kent mekanının ses kolajları ve ses kartpostalları üzerinden ses peyzajıyla temsili

İşitsel bir çevrede insan kulağıyla duyulabilen seslerin toplamını ifade eden ses peyzajı kavramının mimarlık disipliniyle çakıştırıldığı bu tez çalışması, kent mekanında işittiğimiz seslerin verdiği bilgiler, çağrıştırdığı imgeler, ifade ettiği mekansal anlamlar ve bağlamlar üzerinden mimari bir temsil biçimi olabileceği savını ortaya koymaktadır. Mevcut mimari temsillerin temsil ettiği kent mekanının işitsel gerçekliğine dair sınırlı -bazen sıfır- bilgi verme durumu, çalışmanın nedenselliğini ve çıkış noktasını oluşturmaktadır. Ses peyzajı kavramını mimarlık ve kent mekanı bağlamında açıp tartışarak başlayan bu çalışma, ses peyzajına mekansallık üzerinden bakarak ses ve mekan ilişkisini farklı ölçeklerde değerlendirmektedir. Bu mekansal ölçekler üzerinden değerlendirme girişimini kent mekanı üzerinde odaklayan çalışma, kent mekanlarının ses ile olan ilişkiselliğini açıklamakta ve kentlerde duyulabilen sesleri sınıflandıran bir akış ile devam etmektedir. Seslerin mekansal, psikoakustik, semantik ve kültürel bağlamlara göre farklı şekillerde nasıl sınıflandırıldığını tartışmakta; sesin mekansal olarak aldığı karakteri görsel temsiller üzerinden ifade etmektedir. Temsil kavramının anlam ve ilişkilerinin değerlendirildiği ve mimarlıkta 'mimari temsil' olarak nasıl vücut bulduğuyla devam eden çalışma; mimari temsilleri ses ve mekan ile birlikte değerlendiren bir odakta incelemeye almıştır. Kent mekanında duyulabilen sesleri bir temsil biçimi olarak değerlendirmek adına mimari temsil ve ses çakıştırması yapan çalışma, seslerin kent mekanı ölçeğinde alabildiği öznelliknesnellik, sınırlılık, zamansallık ve yeniden üretilebilirlik pozisyonları üzerinden mimari temsil kavramına bakmıştır. Bu pozisyonlar kuramsal olarak irdelenmiş, çalışma içerisinde görsel temsillerle ifade edilmiştir. Mimarlıkta temsil kavramının düşünme, tasarlama ve bilgi dökümü rol yelpazesinin bilgi dökümü rolüne odaklanan çalışma, ses peyzajlarının temsiliyet potansiyeline bu kentsel bilgi verme, kentsel okuma ve analiz, kentsel algı ve deneyim olarak bakmaktadır. Seslerin temsiliyet potansiyeli sonucunda, çalışmanın sesleri kullanarak işitsel temsil biçimleri tasarlama amacı ele alınmıştır. Buradan hareketle ses peyzajı çalışmalarında sıklıkla kullanılan bir yöntem olarak ses yürüyüşleriyle ses kaydı alma ve sesleri haritalama yöntemi denenmiş, bu yöntem doğrultusunda kendilerine ait spesifik ses karakterleri barındırdığı gerekçesiyle kentsel ses peyzajı olarak Beyoğlu-Taksim, kentsel-kırsal hibritliğindeki ses peyzajı olarak Adalar-Büyükada çalışma kapsamına alınmıştır. İki farklı kent mekanı seçilerek ses peyzajlarının farklılığı ve temsiliyeti değerlendirilmiştir. Kent mekanının işitsel-mekansal boyutunu yürüme eylemiyle ve haritalama yöntemiyle ifade eden bu aşama, ses peyzajı kavramına yürüme üzerinden kentsel deneyim bağlamında da bakmaktadır. Kentin sesleri dinleme amacıyla yapılan her türlü gezinti olarak ses yürüyüşleri yöntemiyle ses peyzajından alınan ses kayıtlarının kartpostal ve kolajın kavramsal altlığı çerçevesinde işlenmesiyle ses kartpostalları ve ses kolajları tasarlamak, bu çalışmanın nihai üretimlerindendir. Temel olarak ses kartpostalları ve ses kolajları, kent temsillerinde sıklıkla karşılaşılabilen kartpostal ve kolaj temsillerinin işitsel hali olarak değerlendirilmektedir. Mevcut bir mimari temsil biçimi olan görsel kolajların işitsel sürümü olan ses kolajları, kolajı oluşturan elementlerin bir anlatı-temsil oluşturma amacıyla parça-bütün ilişkisi çerçevesinde bir araya getirilmesi gibi bir kavramsal altlıkla; ses peyzajını oluşturan ses verilerinin ayrı ayrı veya birlikte ele alınıp işlenmesiyle oluşturulan üretimlerdir. Ses kolajları, kolaj olarak hem bir yöntem hem de nihai kolaj temsilinin kendisi konumundadır. Ses kolajı tasarımları, ses peyzajı kompozisyonu ve somut müzik kavramları çerçevesinde hazırlanmıştır. Bu çerçevede seslerin hem ham hem de manipüle edilerek kullanılabildiği ses kolajlarında kullanılan bu tekniklerde, bir anlatı-temsil oluşturma gayesi korunur durumdadır. Çalışma, müziğe; seslerin bir anlatı oluşturma amacıyla bir araya getirilmesi olarak bakan bir anlayış çerçevesinde yaklaştığı için ses kolajları buradan hareketle artık bir müzik parçası olmaktadır. Burada, kentsel ve mimari bir temsil üretmek amacıyla alınan ses peyzajı verileriyle aynı zamanda eş zamanlı olarak bir müzik tasarımı de gerçekleştirilmektedir. Kent mekanının bireyin zihninde oluşan ya da inşa edilen imgelerinde, kent kimliği ve karakterinin temsilinde önemli rolü olan kartpostalların işitsel hali olan ses kartpostalları ise, ses peyzajı içerisindeki ses verilerinin eş zamanlı olarak tınladığı bir durumda ve zamanda alınan ses kayıtları olabildiği gibi ses kolajı üretimlerinin de paylaşıldığı durumlar için geçerli olabilir. Burada kartpostalın kentsel bilgiyi yaymasından hareketle ses kartpostalları, kentin işitsel boyutuna dair bilgi sunan her türlü ham, işlenmiş, manipüle edilmiş ses ve sesler birlikteliği olabilmektedir. Bir sesi ve sesler birlikteliğini ses kartpostalı yapan durum, o seslerin yine zamansal ve mekansal bilgi dökümü hedefiyle 'post' edilmesi yani gönderilmesidir. Kentlerin ses peyzajının temsiliyet amacıyla bilgi aktarması, yayması ve paylaşılması bağlamında ses kartpostalları da bir temsil biçimi olarak değerlendirilmektedir. Çalışma bağlamında ses kolajlarını ve ses kartpostallarını bir araya getiren girişim, her ikisinin de başlı başına yeni bir üretim olarak kendi mekansallıklarını ve zamansallıklarını yaratıp kendi gerçekliklerini oluşturabilmesidir. Ses kolajı ve ses kartpostalı temsilleri olmak üzere işitsel bağlamda, mevcut mimari temsillere kendi fiziksel varlıklarıyla yeni bir katkı yapmayı hedefleyen çalışma, tüm bu temsil üretimlerinin mimarlık pratiğinde, mimari tasarım kuramı bağlamında temsil kavramında, müzik üretimlerinde ve iki disiplindeki araştırmalarda kullanılması öngörüsüyle sonuçlanmaktadır. Mevcut temsillerle birlikte değerlendirilerek bir temsil zenginliği yaratmak ve buradan hareketle farklı temsil biçimleriyle çalışmak; mekana dair farklı bilgiler, kodlar, boyutlar yansıtarak farklı bağlamlarda tartışmayı imkanlı kılmaktadır. Çalışmanın ortaya koymaya çalıştığı işitsel temsil biçimlerinin iki disiplin arasında temsil ve tasarım bağlamında farklı üretimler doğuracağı öngörülmektedir. Bu anlayıştan hareketle kentin işitsel boyutunu anlamaya dair ses kolajları ve ses kartpostallarının yanında daha başka sessel temsiller de tasarlanabilir. Buradan yola çıkarak bu çalışmanın yeni temsil biçimleri tasarlama konusunda açılımlar yapması, temsil kanalındaki çalışmalarla birlikte tartışılması ve değerlendirilmesi öngörülmektedir. Bu bağlamda çalışma kapsamında, yeni temsil biçimleri üretme durumlarının kentin algılanması, deneyimlenmesi, okunması, bilgi vermesi bağlamlarında birer kazanım olduğu düşünülmektedir.