Girişimcilik ekosistemini etkileyen faktörler

Girişimciliğin, ekonomik hayata kattığı önemli katkılardan bir tanesi, şüphesiz istihdam yaratmaktır. İstihdamdaki artışlar, başta politika yapıcılar olmak üzere, toplumun her kesimi tarafından memnuniyetle karşılanmaktadır. Bu bağlamda, ülkelerin politika yapıcıları, işsizlik gibi önemli sorunların çözümü olarak gördükleri girişimciliğin desteklenmesi amacıyla çeşitli çabalar içerisine girmektedirler. Bir bölgede girişimciliğin desteklenmesi ile ilgili yeni yaklaşımlardan bir tanesi de 'girişimcilik ekosistemi' yaklaşımıdır. Literatür incelendiğinde, sürdürülebilir ve kendi kendisine yeten bir girişimcilik ekosistemin nasıl oluştuğunun ve nasıl geliştiğinin araştırma konusu yapılmakta olduğu görülmektedir. Bu çalışmada öncelikle girişimcilik ekosistemi ile ilgili son dönemde yayınlanmış makaleler incelenerek, literatürde güncel yaklaşımlar ve trendler belirlenmiştir. Daha sonra Web of Science temel koleksiyonunda bulunan, 1995- 2018 tarihleri arasında İngilizce yayınlanmış 154 dergi makalesi, bibliyometrik yöntemle incelenmiş ve en etkili bulunan makalelerin detaylı literatür incelemesi gerçekleştirilmiştir. Belirlenen çekirdek literatür koleksiyonundan ve çalışma genelinde ulaşılan diğer çalışmalardan hareketle girişimcilik ekosistemi ve bileşenleri üzerinde sentez bir kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Isenberg (2010), Isenberg (2011), Neck vd. (2004), Foster vd. (2013), Stam (2015), Feld (2012), Spigel (2017), ve Spigel ve R. Harrison (2018)'in çalışmalarından yararlanarak sentezlenen kavramsal çerçevenin merkezinde sosyal, kültürel ve materyal bileşenler tarafından çevrelenmiş olarak girişimciler bulunmaktadır. Sonuç olarak, girişimcilik ekosistemlerini, diğer benzer yaklaşımlardan ayıran en temel farkın girişimcilerin ekosistemlerin odağına alınmış olması ve girişimcilerin hem ekosistemin girdisini hem de çıktısını oluşturması olduğu ileri sürülebilir. Daha farklı bir ifade ile girişimcilik ekosistemi yaklaşımı, bir ekosistemin ortaya çıkması için sadece altyapı, mali teşvikler gibi fiziki ve mekanik unsurların tek başına yeterli olmadığına, bununla beraber girişimcilerin insan ve birey olarak farklı ihtiyaçlarının bulunduğuna, bu bağlamda özellikle girişimci akranlar arası sosyal ağların oluşturulması, mentörlük ve melek yatırımcılık gibi kurumların tesis edilmesi, kültürel yaşam alanlarının kalitesinin arttırılması gibi insana özgü seçim ve karar kriterlerinin de mekanik unsurlarla beraber dikkate alınması gerektiğine vurgu yapmaktadır. Bu çalışmada incelenen literatür kaynakları çerçevesinde, bir girişimcilik ekosistemi yaratmak ve geliştirmek için öncelikle Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler ve serbest meslek sahipleriyle inovatif ve hırslı girişimcilerin birbirlerinden ayrılmasına, uygulanacak politikaların elitist bir ayrıma tabi tutularak hırslı ve yenilikçi girişimcilere ağırlık verilmesine, girişimciliği teşvik etmek için öncelikle sosyal destekler ile ağların oluşturulmasına, sonrasında mali teşviklerle desteklenmesine, üniversitelerin aktif olarak girişimcilik süreçleri içerisinde yer alması gerektiğine, finansman için melek yatırımcıların ve risk sermayesinin aktif hale getirilmesine ve çeşitlendirilmesine, girişimci sayısından ziyade girişimci kalitesini elde etmek üzere çaba sarf edilmesi gerektiği söylenebilir. Bu kapsamda ülkemizin uluslararası rekabet gücünü oluşturacak girişimcilik ekosistemleri yaratmak ve geliştirmek üzere çalışmalar yapılması gerekmektedir.