On grup hastalık için maliyet etkililik çalışmalarının sistematik incelemesi

Dünyada bugün yaklaşık 20000 dergi ve her yıl yayınlanan 2 milyon makale bulunmaktadır. Araştırma sonuçları kimi zaman birbirini destekler gibi görünse de kimi zaman birbiriyle çelişmektedir. Bu değişkenlik nedeniyle tek bir araştırmaya dayalı uygulama kararları tehlikeli olabilmektedir. Dolayısıyla, belli bir konu üzerinde yapılmış araştırmaların sonuçları klinik uygulamalarda kullanılmadan önce titizlikledeğerlendirilmelidir. Amacımız araştırmacılara klinik uygulamalar hakkında karar vermeden önce en iti kanıt kaynağı olabilecek yüksek kaliteli makaleleri yakalamaktır. Kanıta dayalı uygulama sürecinin temeli olan en iyi kanıtı bulma, sistematik inceleme yaparak gerçekleşir. Bu tezde metodoloji olarak sistematik inceleme seçilmişTürkiye'ye yük olabilen 10 hastalık grubu seçilerek, hastalıklar için kullanılan sağlık teknolojilerini değerlendiren maliyet etkililik konularına odaklanılmıştır. Çalışmamızda Cochrane Çalışma Grubunun metodolojisi temel alınarak 2000- 2008 yılları arasındaki maliyet etkililiğe konu olan randomize kontrollü klinik çalışmalar göz önüne alınarak 10 hastalık grubu için 94 tam metin makale seçilmiştir. Diabetes Mellitus hastalığında incelenen 3 makalede farklı metotlarda farklı müdahalelerin maliyet analizleri yapılmıştır. Uygulanan sağlık teknolojisinin hastayaverdiği fayda QALYs ve kurtarılan yaşam yılı ve önlenen komplikasyonlu gebelikcinsinden ölçülmüştür. Böylelikle saptanan maliyetler QALY başına veya kurtarılan yaşam yılı başına veya önlenen komplikasyonsuz gebelik başına olan maliyetleridir. Çalışmalarrandomize kontrollü çalışmalar olup, uyarlanan sağlık teknolojilerinin fayda ve maliyetlerini tespit etmeleri açısından gücü yüksek makalelerdir. Pulmoner hastalıklarla ilgili randomize kontrollü çalışma olup, etkililik ölçü birimidoğal mortalite veya morbidite olan ve maliyetleri hesaplanmış, sağlık teknolojisinin yarattığı faydayı ölçemeye yönelik 1 makale seçilmiştir. Etkililik ölçü birimi QALYs'dir. Maliyetler QALY başına hesaplanmıştır. IVRuhsal bozuklukların tedavisinde kullanılan sağlık teknolojilerinin fayda ve maliyetlerini ölçme amaçlı 2008 tarihli bir makaleye rastlanmıştır. XR kullanımının faydadeğerini ölçmek için QALYs birimi kullanılmış ve sonuçlar 2 yıllık QALY başına maliyetitemsil etmektedir. Kendi grubu içinde gücü yüksek bir makale olup iyi klinik uygulamalarakılavuz olabilir. Kas iskelet hastalıkları için taranan 2000- 2008 yılları arasındaki randomize klinikkontrollü çalışmalardan maliyet etkililiğe konu olan 4 çalışma tespit edilmiştir. İlk çalışmada sağlık teknolojisinin faydalarını değerlendirme açısından kullandıkları birimlerQALYs ve maliyet etkililik açısından değerlendirmeleri ise QALY başına maliyetcinsindendir. Her üç çalışmada yüksek örnekleme sahip gücü yüksek makalelerdir. Son çalışmada ise kullanılan sağlık teknolojisinin faydasını değerlendirmek adına kullanılançıktı birimi önlenen düşme sayısıdır. Maliyetler önlenen düşme sayısı açısından değerlendirilmiştir. Taranan makalelerde Nörolojik hastalıklar içinde belirlenen kriterlere göre 2000 yılında yayınlanmış bir makaleye rastlanmaktadır. Sağlık teknolojisi ilaç olarak belirlenmiş ve fayda değeri QALYs cinsinden ölçülerek relaps başına maliyetler tespit edilmiştir. MedLine taramalarında kardivasküler sistem hastalıklarına yönelik çok fazlamakale olmasına rağmen kriterlerimize uygun 3 makale saptanmıştır. Her 3 makaledeetkililik ölçü birimi QALYs'dir. Maliyet etkililik analizlerinde QALY başına maliyet hesaplanmıştır. Örneklemleri yüksek ve randomize klinik çalışmalar maliyet etkililik konusunda gücü yüksek makalelerdir. Bütün bu bilgilere dayanarak araştırmacılara yol göstermek amacıyla maliyet etkililik analizlerine ait olan Randomize Kontrollü Çalışmalar incelenmiş ve sonuçlarsentezlenmeye çalışılmıştır. Kanıta dayalı uygulamalar için seçilen 10 hastalık grubundakimaliyet etkililik çalışmalarının gücü yüksek olarak tespit edilmiştir. Yapılan taramalarda da görüldüğü gibi farklı pek çok hatta çelişki de olan pek çok çalışmaya rastlanmaktadır. Ancak literatürden bilgiler aktarılırken özellikle de iyi klinik uygulamalara kanıt olabilecekçalışmaların saptanabilmesi için sistematik incelemelerin yapılması gerekliliği bu tezde ortaya konmaktadır.