İnkılapların Türk kadını üzerindeki etkisi (1919-1937)

kadınının toplumdaki statüsü, tarih boyunca değişiklikler göstermektedir. Eski Türklerde kadın, toplumda erkek ile hemen hemen eşit haklara sahipken Müslümanlığınkabul edilmesi ile birlikte geleneksel-dinsel sistemin toplumda varlığını hissettirmesinedeniyle tamamen değişmiştir. Türk kadını zamanla toplumdan soyutlanmış sadece ev kadını ve annelik görevleriyle sınırlandırılmıştır. Osmanlı Devletinde gerileme döneminin başlamasıyla birlikte ağır yenilgileralınması Devletin bazı kurumlarında modernleştirmenin gerekliliğini göstermiştir.1839'da ilan edilen Gülhane Hatt-ı Humayun ile Tanzimat Dönemi olarak adlandırılan Batılılaşma süreci başlamıştır. 1908'de II. Meşrutiyetin ilan edilmesiyle birlikte Kanunu-i Esasi yürürlüğe girmiş ve Meclis-i Mebusan'ın açılmasıyla başlayan yeni dönemde kadınların toplumsal konumlarıyla ilgili önemli gelişmeler yaşanmıştır. 1913'teİstanbul'da ilk kız lisesi açılmış, kadınların çıkardıkları gazete ve dergilerin sayısı artmıştır. 1914'te kız öğrenciler için üniversite açılmıştır. Bu dönemde patlak veren I. Dünya Savaşının koşulları nedeniyle kadınlaröğretmenlik dışında başka işlerde de çalışmaya başlamışlardır. Bu durum kadının sosyal hayatında bazı değişikliklerin meydana gelmesine olanak vermiştir. Çıkarılan Hukuk-i Aile Kararnamesi şeriat hukukunun düzenlemiş olduğu aile hukukuyla ilgili bölümlerde dinselkaynaktan çok fazla uzaklaşmadan ufak değişikliklerin yapılmasını öngörmüştür. Ancak1917'de yürürlüğe giren bu kararname 1919'da kaldırılmış aile hukuku yeniden şeriatkurallarına bırakılmıştır. Osmanlı Devletinde bu gelişmeler yaşanırken Batı'da daha önce yaşanan Rönesans ve Reform hareketleri, coğrafi keşifler, Sanayi İnkılabı ve teknolojik gelişmelerin etkileri sonucunda oluşan köklü değişimler yaşanmaktadır. Bu gelişmeler de kol gücünden çok, zeka gücünün önem kazanmasına yol açan Sanayi İnkılabı ile kadınlar ücretli olarak ve işçi statüsü altında çalışma yaşamı içinde yer almışlardır. Dünyada bütün toplumlarda kadınlar hakları için mücadele vermişlerdir. Türk kadınının hakkını elde etmek için verdiği savaş bütün dünya toplumlarının kadınlarınınsavaşlarından farklıdır. Kurtuluş Savaşı Türkiye'nin yeniden doğuşunun savaşı olup bir memleketin ölüm - kalım için verdiği olağanüstü bir savaş örneğidir. Kurtuluş Savaşında Türk kadını memleketin varlığı için erkeği ile omuz omuza benzeri görülmedik bir mücadele vermiştir. Bu kurtuluş mücadelesi sonucunda kadın haklarının gelişimi içinIyoğun bir mücadele başlatılmıştır. Bu defa mücadele alanı cehalet olmuştur. Genel olarak toplumun, özel olarak da Türk kadının cehaletten kurtarılması için savaşılacaktır. Cumhuriyet döneminin ulusal eğitim alanında gerçekleştirdiği en önemli inkılabıiki başlı eğitime son veren 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması olmuştur. Kadın haklarının kazanılmasında atılan ilk adım olan bu kanunla eğitim alanında yeni düzenlemelere gidilmiştir. Kıyafet ve harf değişiklikleri de sosyal alanda yapılan diğeryenilikler arasında yer almaktadır. Atatürk için kadın kıyafeti önemli konulardan biri olmuştur. Çünkü çağdaş bir ülkenin kıyafeti de çağdaş olmalıdır. Bu nedenle 1925'teKastamonu'da yaptığı mitingde fes kadar çarşaf konusunu da irdelemiştir. Ancak çarşafakarşı kanun çıkarılamamıştır. Çünkü din ve gelenek toplum için kolay bırakılabilecekdeğerler arasında yer almamaktadır. 1928'de yazının bir din sorunu olmayıp, uygarlık sorunu olduğunun anlaşılması ve bu soruna çözüm yolu bulma gerekliliği gündeme gelmesi sonucunda Harf İnkılabı gerçekleştirilmiştir. Kabul edilen yeni harflerle kadın daha kolay okuma, yazma ve öğrenme imkanına kavuşmuştur. Atatürk'ün gerçekleştirdiği hukuk inkılabı ise eski hukukun sistem olarak dayandığı temel kaynakları saf dışı bırakarak, batı hukuk sisteminin benimsenmesi anlamını taşımaktadır. 1926 yılında kabul edilen Medeni Kanun ile kadına erkek karşısında hukuki eşitlik verilmiştir. Türk kadınının ekonomik alanda üretime katılması için Cumhuriyet Dönemindeciddi önlemler alınmıştır. Zanaat okulları iyileştirilmiş, yeni zanaat okulları açılmıştır. 1926 yılında çıkarılan Memurin Kanunuyla kadınlar memur olmaya başlamışlar ve o zamandan günümüze kadar geçen sürede kamu alanında çalışan kadınların sayısı artmıştır. Kadınların çalışma yaşamlarına yönelik düzenlemeler yeterli olmamakla birlikteyapılmaktadır. Türk kadınına seçim hakkının tanınması Cumhuriyet ideolojisinin gerçekleştirdiği en önemli inkılaptır. 1930'lu yılları siyasi haklar için bir başlangıç noktası olarak ele alabiliriz. 1930 yılında Türk kadınına belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkınıtanıyan Yeni Belediye Kanunu kabul edilmiştir. 1934'te de Milletvekili Seçimi Kanunuylaseçme ve seçilme hakkı Türk kadınına tanınmıştır. Böylece Türk kadını Mecliste temsilhakkını elde etmiştir. Fakat Türk kadını hala ilk seçimde elde ettiği oy oranınıyakalayabilmiş değildir. Kadınlarımız sosyo-kültürel alanda, hukuk alanında, ekonomik alanda ve siyasal alanda elde ettikleri haklarla ve büyük güçlüklerle gerçekleştirilen inkılaplarla çıkmış oldukları yola önlerine çıkan engellere rağmen devam etmektedirler. II