Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçedeki alıntı sözcükleri kullanma düzeylerinin incelenmesi

Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçedeki alıntı sözcükleri kullanma düzeylerinin incelendiği bu çalışmanın amacı Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçedeki alıntı sözcükleri kullanma düzeylerini, alıntı sözcüklere ilişkin farkındalıklarını ve bu sözcükler hakkındaki görüşlerini ortaya çıkarmaktır. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmada ilk önce Türkçe öğretmeni adaylarının kullanım alanındaki alıntı sözcükleri belirlemek için hangi kitapları, gazeteleri okuduklarını, hangi televizyon programlarını ve internet sayfalarını takip ettiklerini tespit etmek amacıyla Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalında öğrenim gören öğretmen adaylarına bilgi formu doldurtulmuştur. İncelenen bilgi formları doğrultusunda en çok okunan 9 kitap, 1 gazete ve en çok takip edilen 1 televizyon programı ve 3 internet sayfası alıntı sözcükler açısından incelemeye alınmıştır. Her doküman için ayrı incelemeler yapılmış, belirlenen alıntı sözcükler bilgisayar ortamına taşınmış ve bütün dokümanlarda tespit edilen alıntı sözcükler bir araya getirilerek alıntı sözcük listesi oluşturulmuştur. Daha sonra alıntı sözcük listesinden seçilen alıntı sözcüklerle, alıntı sözcükleri kullanma düzeyi formu oluşturulmuştur. Bu formla Türkçe öğretmeni adaylarının alıntı sözcüklerin hangi dilden geldiğinin belirlenmesi, iki farklı dilden gelen alıntı sözcüklerin hangi dillerden geldiğinin tespit edilmesi, özel isimlerden alıntılanan sözcüklerin belirlenmesi, alıntı sözcüklerin doğru yazımını belirleme, bir sözcüğün alıntı olup olmadığının tespit edilmesi, alıntı sözcüklerdeki uzun ünlülerin yazımının bilinmesi, birleşik kelimelerin yazımı, ek eylem alan alıntı sözcüklerin yazımı, yazımı benzer veya aynı olan sözcüklerin ayırt edilebilmesi, alıntı sözcüklerin anlamının bilinmesi, alıntı sözcükler yerine Türkçe kökenli sözcük önerebilme, alıntı sözcüklerin büyük ünlü uyumu ile küçük ünlü uyumu açısından değerlendirilmesi ve alıntı sözcükleri cümle içerisinde kullanabilme düzeyleri belirlenmiştir. Daha sonra alıntı sözcükleri kullanma düzeyi ve bu sözcüklere ilişkin görüşleri belirlemek amacıyla Türkçe öğretmeni adaylarıyla görüşme gerçekleştirilmiş, görüşmeler transkript edilerek analize tabi tutulmuştur. Belirtilen görüşler kodlara ayrılarak yorumlanmıştır. Çalışmanın sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının alıntı sözcüklere karşılık olarak Türkçe kökenli sözcük önerebilme ve alıntı sözcükleri cümle içerisinde kullanma düzeylerinin yetersiz olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Türkçe öğretmeni adaylarının alıntı sözcükleri içerisinde kullanmak amacıyla kurdukları cümleler arasında en çok duruluk, yalınlık, doğru anlamda kullanma ve açıklık özelliklerine dikkat edildiği; özgünlük ve yaratıcılık özelliklerine ise yeterince dikkat edilmediği tespit edilmiştir. Türkçe öğretmeni adaylarının alıntı sözcüklerin hangi dilden alındığını tespit etme, sözcükler arasından alıntı olanları belirleme, özel bir isim aracılığıyla Türkçede yer alan alıntı sözcükleri tespit etme, gerekli yere düzeltme işareti koyma, alıntı sözcüklerin anlamını belirleyebilme, büyük ünlü uyumunun ve küçük ünlü uyumunun aranmadığı sözcükleri belirleme düzeylerinin yetersiz; alıntı sözcüklerin doğru yazımını tespit etme, anlamdan hareketle gerekli yere düzeltme işareti koyabilme, sözcük yazımının doğru veya yanlış olduğunu tespit edebilme, ek eylem alan alıntı sözcüklerin doğru yazımlarını belirleyebilme, anlamdan hareketle sözcüğün doğru yazımını tespit etme düzeylerinin ise ortalamanın üstünde bir düzeyde olduğu tespit edilmiştir.