turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bitlis'in iktisadi ve kültürel durumu (1920-1950)

Bitlis'in 1920- 1950 yılları arasındaki sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmelerinin ele alındığı bu çalışmada genel olarak bölgedeki diğer illere kıyasla ilgili alanlardaki gelişiminin zayıf olduğu görülmüştür. Bitlis'te cumhuriyet dönemi sosyal ve kültürel uygulamalar siyasi etkenlerden ayrı düşünülemez. Cumhuriyetin ilanından sonra hızla ekonomik, sosyal, kültürel, sağlık ve bayındırlık ile ilgili ihtiyaçların giderilmeye çalışıldığı ve halkın iskan edilmesi ile ekonomik durumunun yükseltilmesi, köylülerin, çiftçilerin toprağa sahip olması için gerekli çalışmaların yapılması için çalışmalar başlatılmıştır. Ancak yüzyıllardır süren geleneksel yapı nedeniyle cumhuriyet rejimine ve yapılanmasına yönelik en büyük direnç doğu vilayetlerinde ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet yıllarında bir taraftan bu vilayetlerin imarı ile uğraşılırken aynı zamanda rejime yönelik direncin kırılması için de büyük çaba sarf edilmiştir. Ulusal birlik ve beraberliği sağlamak adına bu çabalar siyasi olduğu kadar sosyal alanda da kendini gösterir. Erken Cumhuriyet dönemi Kemalist rejimim tüm ideolojilerinin uygulama sahalarından biri olan Bitlis'tede sağlanmaya çalışılacaktır. Değişime direnç noktasında yer yer isyan noktasına varan olaylar meydana gelmiştir. İnkılapların uygulamaya geçmesinden sonra bu direncin görünür sonuçları isyan olarak bölgede varlığını göstermiştir. Bölgede yapılan faaliyetlerin Şeyh Sait İsyanı'na neden olan etkenleri ortadan kaldırmaya yönelik olduğu görülür. Özellikle bölgede Türkçe'yi yaygınlaştırmak için yapılan faaliyetler kültürel faaliyetlerin büyük bir alanını kapsamıştır. Yine bu dönemde yapılan sürgün ve zorunlu göçler siyasi ve sosyal faaliyetlerin birbirini tamamladığı ve aynı amaca yönelik olduğunu gösterir. Bitlis'in yakın il ve ilçelerden tamamen ayrı olarak müstakil bir demografik yapıya, kültüre ve tarihe sahip olduğunun vurgulandığı bu çalışma ile bölgenin yerel tarihine katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Demokrat Parti' de parti içi muhalefetin gelişimi ve sonuçları (1946-1960)

Türk Siyasi Tarihi'nde çok partili sistem ilk olarak İkinci Meşrutiyet döneminde başlamıştır. Cumhuriyet döneminde ise, tek partili otoriter bir rejim ön plana çıkarılmış, çok partili düzen serbest olmakla birlikte, uygulamada yapılan denemeler çeşitli nedenlerle başarısızlığa uğramıştır. ikinci Dünya Savaşı sonunda, çok partili sisteme kalıcı olarak geçilmiş olup, bu dönemde kurulan en önemli parti Demokrat Parti'dir. Cumhuriyet Halk Partisi iktidarına tepki olarak ortaya çıkan Demokrat Parti, farklı görüşe sahip kimselerin bir araya gelerek oluşturdukları geniş tabanlı bir ittifaka dayanmıştır. Bu ittifak daha sonraki yıllarda sürdürülememiş ve bu partiden; Müstakil Demokratlar Grubu, Millet Partisi, Öz Demokratlar Partisi, Türkiye Köylü Partisi ve Hürriyet Partisi olmak üzere beş yeni siyasi oluşum ortaya çıkmıştır. İncelememizde bu partilerin ortaya çıkış nedenleri, kuruluş ve gelişmeleri ile Türk Siyasi tarihine olan katkıları ele alınmıştır.
Marmara Denizi Boğazları'nın hukuki statüsüne bakış

Marmara Denizi Boğazları tarih boyunca devletlerin ve orduların ilgi odağı olmuş, Boğazlar'ı elinde tutan güçler, tarihsel olarak büyük jeostratejik üstünlüğe sahip olmakla birlikte, bu üstünlüğün doğal bir sonucu olarak diğer devlet güçlerinin sürekli tehdidi altında yaşamak zorunda kalmıştır. Bu çalışmada Marmara Denizi Boğazları'nın hukuki statüsü tarihsel bir süreç içerisinde ele alınmaktadır. Çalışmada Boğazlar'ın konumu ve önemi coğrafi olarak, jeopolitik bakımdan ve ayrıca jeostratejik bakımdan irdelenmekte, İstanbul'un Osmanlı İmparatorluğu'nca alınışı öncesinden, İmparatorluğun dağılmasına yol açan Birinci Dünya Savaşı sonuna değinki sürece kadar ele alınmaktadır. Çalışmada ayrıca Boğazlar'ın hukuki statüsü, Türkiye Cumhuriyeti'nin egemenliği süreci içerisinde irdelenmektedir. Türk Boğazları, tarih boyunca bölge ülkeleri için Karadeniz'in dünya denizleri ile irtibatını sağlayan tek denizyolu olması nedeniyle önemini muhafaza etmiş ve etmektedir. Bir yarımada devleti sayılabilecek Türkiye'ye Akdeniz ve Ege Denizi'ndeki devletler ile nehir ve kanallarla Karadeniz'e çıkışı olan devletlere yapılacak deniz ulaşımını kontrol etme olanağı veren Boğazlar, Türkiye'nin ulusal, siyasi ve iktisadi birlik ve bütünlüğü ile güvenliği ve savunmasının da yaşamsal noktalarından birini oluşturduğu bu çalışma ile bir kez daha doğrulanmaktadır.
Atatürk dönemi siyasi parti programlarının karşılaştırmalı analizi

Siyasi partiler, demokrasinin ve siyasal yasamın temel varlık sebebidir. Asliislevleri, toplumun degisik kesimlerinin, birbirinden farklı istek ve tercihlerini dikkate alarak siyasal politikaları belirlemek ve halkı temsil etmektir. Sahip oldukları ideolojilere göre belirledikleri politikaları ve bunları gerçeklestirecekleriplan ve programları da topluma açıkladıkları parti programları ile ifade ederler. Türkiye'de siyasal partilerin olusumuna imkan saglayan gelismeler Tanzimat Dönemi ile birlikte meydana gelmistir. TBMM kurulduktan sonra ise Meclistebaslayan muhalif düsünceler, Mecliste temsil edilen siyasi partilerin kurulması ilesonuçlanmıstır. Kurulan ilk parti, Atatürk'ün baskanlıgında 23 Ekim 1923'te kurulan ve A-RMHC'nin devamı olan Halk Fırkası'dır. Halk Fırkasını, lider kadrosunu Atatürk'ün yakın silah arkadaslarınınolusturdugu TpCF takip etmistir. kinci çok partili hayata geçis denemesi ise TpCFdeneyiminden yaklasık bes yıl sonra gerçeklesmistir. Atatürk'ün yakın arkadası Fethi Okyar baskanlıgında kurulan SCF denemesi de basarılı olamamıs ve ancak doksan dokuz gün sürmüstür. Türkiye Cumhuriyeti kurulana dek birlikte çalısan bu lider kadro, hangi konularda farklı düsünmektedir? Bu sorunun cevabına ulasmak için öncelikleAtatürk döneminde kurulan ve TBMM'nde temsil edilen bu üç partinin parti programları, içerik analizi yöntemi ile incelenmistir. Yapılan inceleme sonrasındaulasılan somut verilerle de, dört metnin bir karsılastırmalı analizi yapılmıstır
Zafer ve Ulus gazeteleri örneğinde Türkiye'de iktidar - muhalefet ilişkileri ve basın: 1957 - 61

Türkiye'nin yakın siyasi tarihini inceleyen bu çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Öncelikle giriş bölümünde çalışmanın altyapısını oluşturmak adına Türkiye'de demokrasinin yerleşmesinde büyük adım olan ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinde siyasal, sosyal, ekonomik ve toplumsal açıdan önemli bir yere sahip olan çok partili parlamenter sistemin ilk dönemlerinden 27 Ekim 1957 seçimlerine kadar dönemde DP ile CHP arasındaki ilişkinin genel değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde ise Türkiye'de siyasal partilerin ve demokrasinin tarihinde önemli bir aşama oluşturan 27 Ekim 1957 seçimlerinden 27 Mayıs 1960 Askeri Müdahalesi ile sonuçlanan dönemdeki iktidar ve muhalafet ilişkileri etrafında meydana gelen olayların basına yansıması incelenmektedir. Ayrıca DP'nin uygulamlarına karşı artan toplumsal muhalefet ile idareyi ele alan TSK'nın 15 Ekim 1961 seçimlerine kadar geçen süreçteki meydana gelen olaylardaki rolü üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın genel hatlarını iktidar-muhalefet ilişkilerinin basın perspektifinden incelenmesi oluşturmaktadır. Bu bakımdan çalışmamızın ikinci bölümü incelenen dönem içerisindeki basının genel durumu hakkında bilgi vermektedir. Özellikle DP'nin basın politikaları, CHP'nin basın yaklaşımı, dönemin gazete ve gazetecileri ve 27 Mayıs 1960 Askeri Müdahale sonrası basının yeni durumu hakkında inceleme yapılmıştır.
Yarın: A cultural periodical in the National Struggle Period (1921-1922)

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü'nde Yüksek Lisans Derecesi İçin Meryem Burcu Karaman tarafından Eylül 2004'te teslim edilen tezin kısa özetidir Başlık : 'Yarın : Milli Mücadele Dönemi'nde Kültürel Bir Dergi (1921-1922)' Yarın, Milli Mücadele Dönemi'nde yayınlanan Osmanlı kadın hareketi ve yeni yaşam imgelerini incelemek için en önemli dergilerden biridir. Bu tezin amacı, Osmanlı kadın hareketini; hareketteki düşüş ve ikilemlerle Milli Mücadele Dönemi'nde, Yarın dergisi'nin yardımıyla ele almak ve sadece kadın ve tarih arasında bir bağ kurmak yerine, 'yeni yaşam' imgeleri ve milliyetçilikle daha karmaşık bir bağlamda kadın ve tarih ilişkilerini göstermektir. Tezin ana iddiası, Osmanlı kadın hareketinin hem söylem hem sosyal pratik düzeyinde; mobilizasyon, aktivizm ve organizasyon anlamında Milli Mücadele Dönemi'nde kopukluklar ve düşüşler taşıdığı ve bu hareketin, söylemsel düzeyde; feminizm ve sınıf ekseninde, ikilemler barındırdığıdır. Bu tez; Osmanlı kadın hareketindeki ikilemleri, düşüş ve sınıf temalarıyla inceleme ve kadın üzerindeki disiplin ve kontrolü yeniden üretme ve yayma anlamında, hareketteki söylemsel düzeydeki çelişkileri değerlendirme ile ilgilidir. Bununla birlikte, Yarın; ulus devlet inşaa ve yeni yaşam imgeleri yaratma sürecinde, kadın sorunsalıyla birlikte, milliyetçiliği; zımni olarak spor üzerine yazılan makaleler ve sporla ilgili görsel malzemelerle ve milliyetçi edebi ürünlerle ve açıkça da sadece Birinci Dünya Savaşı üzerine olan 42. sayısıyla dışavurmuştur. iv
I. Dönem TBMM'de polis kökenli milletvekilleri ve Meclis'teki çalışmaları

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Birinci Dönemi Milli Mücadele sırasında Yasama, Yürütme ve Yargı erklerinde kendi uhdesinde toplayan ve yeni Türk devletinin temellerini atan meclistir. Bu meclisde toplumun her kesiminden ve hemen hemen her meslekten üyeler bulunmaktadır. Çiftçisinden din adamına, askerinden polisine her türlü meslek sahib bu meclisde temsil edilmiştir. Bütün mebusların ortak kavgası ve ortak sevdası ülkenin bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını sağlamaktı. Bu meclisin her bir üyesi birbirinden daha özverili, cefakar ve kahraman kişiliklere sahiptir. Bu yönleriyle her biri haklarında araştırma yapılmayı hak eden yüksek kişilik sahibi insanlardır. Bu tez çalışmasının amacı Emniyet Teşkilatından gelen milletvekillerinin Birinci Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki faaliyetlerini, Milli Mücadeleye olan katkılarını ortaya koymaktır. Ayrıca bu 12 milletvekili özelinde tüm milletvekillerinim ne kadar bilgi birikimli ve donanımlı olduklarını kanıtlamaktır. Çünkü bu 12 milletvekili sadece kendi uzmanlıkları olan emniyet ve asayiş konularında değil, ülkenin o günkü şartları altında ihtiyaç duyulan her alanda çalışma yapmışlardır. Bu özelde yapılan çalışma 1. Meclisin geneline de bir bakış açısı getirerek çalışmaların bir nebze daha gün ışığına çıkmasını amaçlamaktadır. Ayrıca, onların bu mecliste mesleki bilgi ve birikimlerini aktarmaları ve faydacı bir şekilde kullanmalarına da dikkat çekilmiştir. Milletvekillerinin bu kutsal mücadele sürecine olan etkilerini, paylarını, fedakarlıklarını, hayatları pahasına verdikleri sıra dışı mücadeleye vurgu yapılmıştır. Bu çerçevede toplam on iki polis kökenli mebusun hayat hikayeleri ve meclisteki faaliyetleri arşiv belgeleri ve ana kaynaklar ışığında incelenmiştir.
CHP parti müfettişlik raporlarına göre İzmir (1935-1950)

9 Eylül 1923 tarihinde kurulan Cumhuriyet Halk Partisi 1923 yılından 1946 yılına kadar Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin siyasi hayatında tek başına söz sahibi olarak yönetimi üstlenmiştir. Tek başına iktidarda olmanın doğuracağı parti içi ve parti dışı muhalefet sıkıntılarının olumsuz sonuçlarını engellemek, parti teşkilatı ve çalışmaları üzerinde denetim ve kontrol sağlamak, partinin merkezi otoritesini sağlamlaştırmak amacıyla 1923 yılında Parti Müfettişliği adıyla bir teftiş mekanizması kurulmuştur. Ülke birden fazla ilden oluşan mıntıka bölgelerine ayrılarak çeşitli alanlarda müfettişler ve milletvekilleri tarafından teftişlerinin yapılması sağlanmıştır. Her parti müfettişi bölgesini iki kez teftiş etmekle görevlendirilmiştir. Parti Müfettişliği kurumunun önemi kısa sürede artmış ve ülke içerisinde hem denetimin merkezi hem de halkın isteklerinin ve şikayetlerinin sesi olmuştur. 1932 yılında kurulan Halkevlerinin de denetimini sağlayan bölge müfettişlikleri ülkede her alanda yaşanan sorun ve sıkıntıları denetleyebilme gücüne sahip olmuşlardır. 1935 yılında yapılan düzenleme ile bu kurum daha etkin hale getirilmiştir. Bu çalışma, 1935- 1950 yılları arasında parti müfettişleri ve İzmir milletvekilleri tarafından yapılan teftişler sonucunda oluşturulan raporlar ışığında İzmir ilinin parti örgütlenmesi, Halkevi çalışmaları, sosyal, kültürel, ekonomik, eğitim, spor ve sağlık gibi alanlardaki çalışmaları hakkında bilgi vermektedir.
Referandumlar sürecinde Türkiye

Halkın iradesini yönetime doğrudan doğruya yansıtma amacını taşıyan ve doğrudan demokrasilerin tipik bir örneği olan referandumlar Türkiye'de de birçok kararın alınması için uygulanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde 1961 yılından 2017 yılına kadar toplam 7 referandum yapılmıştır. Bu referandumlardan 1961 ve 1982 referandumu yapılan askeri darbeler sonrası hazırlanan yeni anayasaların halk tarafından oylanması şeklinde olmuştur. 1987, 1988, 2007, 2010 ve 2017 referandumlarında ise anayasanın maddelerinde yapılacak değişikler için halk oylamasına gidilmiştir. Bu referandumlar da 6'sı kabul edilirken sadece biri reddedilmiştir. Son referandum 2017 yılında gerçekleşen Türkiye Cumhuriyeti'nin 'Parlamenter Sistem' yerine 'Partili Cumhurbaşkanlığı' sistemine geçişine evet ya da hayır şeklinde oylaması olmuştur. Yapılan referandumların öncesine, sonrasına veya bir sonraki referanduma etkisi olmuştur. Aynı zamanda Türk siyasi tarihine de bir o kadar etkisi vardır. Araştırma sürecinde kitap, yerel ve ulusal gazeteler ile dergi arşivleri incelenmiştir. TBMM tutanakları, Resmi Gazete ve Cumhuriyet Arşivi ile birlikte Milli Birlik Konseyi İnkılabı Yayma Komisyonu belgeleri de kullanılmıştır. Özellikle referandum süreci içinde propagandaya katılan iktidar ve muhalefet partileri ile diğer derneklerin ve gençlik kollarının propaganda birimlerinin çıkardığı afiş, el katalogları ve pankartlar incelenmiş her referandumun kendi içinde ve diğer referandumlara olan etkisi tarihi objektiflik çerçevesinde analiz edilmeye çalışılmıştır.
1923-1938 Atatürk Döneminde askeri havacılığımız

1923- 1938 Atatürk Döneminde Askeri Havacılığımız 1923- 1938 yıllarında Türk havacılığında Atatürk ve dünya ülkeleri ile ilişkiler belirgin etkenler olmuştur. Bu tez çalışmasında öncelikle, dünya ülkelerinin havacılık teşkilatı ve uçak endüstrisi incelenmiştir. Daha sonra Türk askeri havacılığı üç dönemde incelenmiştir: 1923 yılında, 1924- 1932 yıllarında ve 1933- 1938 yıllarında. Bu dönemlerdeki Türkiye savunma bütçesi de incelenerek, dünya ülkeleri gibi Türkiye'nin de silahlandığı görülmüştür. Atatürk dönemindeki askeri uçaklarının özellikleri ve fotoğrafları da teze ek olarak eklenmiştir. 1923- 1938 yıllan arasında Türkiye'nin; Fransa'dan, ABD 'den, Almanya'dan, İngiltere'den, İtalya'dan, Polonya'dan, Yunanistan'dan, Çekoslovakya'dan, Rusya'dan, Danimarka'dan, Hollanda'dan uçak temin ettiği saptanmıştır. XVI
Türkiye'de demiryolları ve demiryolları politikası (1923-1950)

Batı'nın yayılmacılık siyaseti ile Anadolu coğrafyasında ulus devlet inşası arasındaki önemli kurumsal bağlardan biri, özellikle Cumhuriyet'in ilk yıllarında, Osmanlı'dan devralınan merkezi geleneğin korunması anlamına gelen demiryollarıdır. Demiryolu, iki dünya savaşını kapsayan dönemin etkin ve yaygın ulaşım ve iletişim aracıdır. Bu nedenle, demiryolları, 1923- 1950 döneminin ulus inşası konseptine hayati katkılar sunmuştur. Çalışmamızda, demiryollarının tarihi; benimsenen ulaşım politikaları, hedefleri ve dönemin siyasi dönüşümleri göz önünde bulundurularak ele alınmıştır. Çalışmamız, günümüzde Türkiye demiryollarının durumuhun, 1923- 1950 dönemine ilişkin kimi yanlış algılamalar nedeniyle eksik değerlendirdiğini ileri sürmektedir.
Muhittin Baha Bey'in hayatı ve siyasi faaliyetleri

Bu çalışma, Bursa'nın önemli şahsiyetlerinden olan Muhittin Baha Pars'ın (1885-1954) hayatı ve siyasi faaliyetlerinin incelenmesinden oluşmaktadır. Çalışma ile Muhittin Baha Bey'in tarihteki konumunu belirlemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda tez hazırlanırken Muhittin Baha Bey'in faaliyetleri hakkında bilgi içeren arşiv belgeleri, araştırma eserler, hatırat ve dönemin basınından faydalanılmıştır. Muhittin Baha Bey, 1885 yılında Bursa'da doğmuştur. İlk ve orta öğrenimini Bursa İptidai Mektebi'nde, lise öğrenimini ise Bursa Mekteb-i Sultanisi'nde tamamladıktan sonra İstanbul Hukuk Mektebi'nden mezun olmuştur. 18 Ekim 1909'da Bursa Bidayet Mahkemesi'ne atanmış ve burada bir yıl görev yaptıktan sonra Bursa Sultanisi'nde 1910- 1919 yılları arasında öğretmenlik yapmıştır. Ayrıca 1920- 1921 ve 1922- 1923 dönemlerinde Bursa Barosu başkanlığı görevinde bulunmuştur. İşgal döneminde Bursa'nın kurtuluşu için yoğun çaba gösteren Muhittin Baha Bey, Temmuz 1919'da kurulan Bursa Redd-i İlhak Cemiyet'inin üyeleri arasındadır. Ayrıca bu dönemde 1917- 1920 yılları arasında Bursa Mecmuası isimli bir dergi yayımlamış, 1920- 1927 yılları arasında ise Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin yayın organı sayılan Millet Yolu gazetesini çıkarmaya başlamıştır. Muhittin Baha Bey, 23 Nisan 1920 tarihinde açılan Büyük Millet Meclisi'ne Bursa Mebusu olarak girmiştir. Meclis faaliyetlerinin yanı sıra Eskişehir İstiklal Mahkemesi (20 Ekim 1920- 17 Şubat 1921) ve Konya İstiklal Mahkemesi'nde (16 Ağustos 1921- 22 Temmuz 1922) görev yapmıştır. TBMM'nin açılmasını takip eden günlerde öğretmen olması sebebi ile eğitim ile ilgili oluşumların içerisinde de yer alan Muhittin Baha Bey, 7 Mayıs 1921 tarihinde teşkil edilen Türkiye Muallime ve Muallim Dernekleri Birliği'nin kurucuları arasında bulunmuş, ayrıca 1922 tarihinde Muvakkat İdare Heyeti'nin başkanı olarak seçilmiştir. Bu faaliyetlerinin yanı sıra 1913- 1922 yılları arasında Bursa Türk Ocağı'nın başkanlığı yapan Muhittin Baha Bey, 1924 yılında Türk Ocakları encümen üyesi olarak seçilmiş ve 1925 yılında Türk Ocakları merkez heyetine girerek Türk Ocakları genel sekreterliği görevini yürütmüştür. Muhitin Baha Bey, beşinci dönem TBMM'ye (1935-1939) Ordu mebusu olarak katılmış, altıncı (1939-1943), yedinci (1943-1946) ve sekizinci (1946-1950) dönemlerde ise CHP Bursa milletvekili olarak görev yapmıştır. Siyasi faaliyetlerinin yanı sıra avukatlık mesleğini de icra eden Muhittin Baha Bey, sosyal ve kültürel alanda da çeşitli faaliyetlerde bulunmuştur. Kendisi aktif geçen 69 yıllık bir ömrün ardından 29 Ağustos 1954 tarihinde Bursa'da vefat etmiştir.
Atatürk Dönemi eğitim politikalarında yabancı uzman raporlarının etkileri

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra, Gazi Mustafa Kemal ve diğer yöneticiler, Türk Milletini ilerletmek için eğitim alanında önemli çalışmalar başlatmışlardır. Eğitimde milli, çağdaş ve laik değer ve ilkeler uygulanmıştır. Eski eğitim anlayış ve kurumları terk edilmiştir. Eğitim alanında çağdaş ülkelerin seviyesine ulaşmak için, yabancı eğitim uzmanı ve öğretmenlerden yararlanılmıştır. Araştırmaya konu olan 1923- 1938 yılları arasında, birçok yabancı uzman ve öğretmen ülkemize davet edilmiştir. Bunların en önemlileri; John Dewey, Alfred Kühne, Ömer Buyse, Geheimrath Oldenburg, Ernst Egli, Albert Malche, Beryl Parker, Oskar Frey ve George Stiehler'dir. Ayrıca Türkiye'nin ekonomik durumunu incelemek üzere gelen Amerikan Heyeti içerisinde de eğitimciler vardı. Türkiye'ye gelen bu yabancı uzmanlar ülkemizin çeşitli illerinde incelemeler yapmışlardır. Bu incelemeler sonucunda hazırladıkları raporlarını ilgili Bakanlıklara sunmuşlardır. Ayrıca, yabancı uzmanlardan O. Buyse, E. Egli, G. Oldenburg ve A. Malche raporlarındaki önerilerin uygulanmasında rol almışlardır. 1923- 1938 yılları arasında ülkemize gelen eğitim uzmanlarından J. Dewey, A. Malche, G. Oldenburg, E. Egli'nin raporları Türk eğitim sistemi üzerinde önemli etkiler yapmıştır. Çok önemli öneriler içeren O. Buyse'un raporu uygulanamamıştır. A. Kühne, B. Parker raporları ve Amerikan Heyeti Raporunun Maarif Kısmı Türk eğitim sistemi üzerinde fazla etkili olamamıştır. Bununla birlikte; bir bütün olarak değerlendirildiğinde, bu dönemde getirilen yabancı uzman ve öğretmenlerin, Türk eğitiminin modernleşmesinde ve ilerlemesinde önemli etkileri olduğu inkar edilemez.
Devrimci dinamikler açısından Osmanlı ve İran çağdaşlaşması

Bu çalışma 20. yüzyılın ilk çeyreğinde Osmanlı Türkiyesi'nde, son çeyreğinde ise Pehlevi İran'ın da yaşanan devrimlerin siyasi, ekonomik, sosyal ve toplumsal dinamiklerini tarihsel süreç içerisinde yaşanan 'çağdaşlaşma' pratiği bağlamında incelemekte ve bu yapısall faktörleri benzerlikleri ve farklılıkları ışığında karşılaştırmalı bir analize tabi tutmaktadır. Osmanlı ve İran'da tesis edilen bürokratik kurumlaşmanın ve 19. yüzyıldan itibaren girişilen modernleşme çabalarının gözler önüne serdiği tezatlıkların tarihsel arka planı iki ana eksende değerlendirilmiştir: 1. Osmanlı'da dini kurumları da içine alan güçlü bir merkezi siyasi otoritenin ve kesintisiz bir devlet geleneğinin mevcudiyeti; buna mukabil dini kurumların devletten özerk bir konumda olduğu İran'da Osmanlı nispetinde hayat bulamayan kurumsallaşma ve yaşanan meşruiyet krizinin beraberinde getirdiği hanedan değişiklikleri,2. Osmanlı Sünni uleması ile İran Şii ulemasının siyasi otoriteye bakışına dair temel doktrinel farklılıklar. Osmanlı'da 18. yüzyıl itibariyle başlayan, III. Selim'in 'nizam-ı cedid' reformları ile devam eden, II. Mahmut ile aşama kaydeden ve Tanzimat ile birlikte daha farklı bir şekle bürünen askeri, bürokratik ve hukuki modernleşme süreci köklü ve kesintisiz bir devlet geleneği üzerine inşa edilirken, İran modernleşmesi işlevsel anlamda Osmanlı'ya nazaran çok daha zayıf bir kurumsal gelenek üzerinde yükselmiş ve yine çok daha kesintili ve sancılı bir süreçten geçmişştir. Zira bu süreçte girişilen idari ve askeri reformlardan tam bir randıman alınamamış, din adamlarının gücü törpülenememiş, şer'i ve örfi hukuk Osmanlı'nın seküler içerikli kamu hukuku seviyesine taşınamayarak ulema hukuku düzeyinde kalmıştır. Sonuç olarak Türk ve İran Devrimleri tarihten alınan bu miras üzerinde şekillenmiş, bir tarafta modernleşme yolunda önemli aşamalardan geçmişş bir devlet aygıtının içerisinden çıkan Mustafa Kemal'in liderliği altında çağdaş değerleri esas alan burjuva-demokratik nitelikli bir devrimin kapısı aralanmış, öte tarafta ise tasfiye edilemeyen Şii dini hiyerarşinin bir mensubu olan Ayetullah Humeyni'nin önderliğinde İslami kuralları esas alan teokratik bir devletin temelleri atılmıştır.
Sosyo ekonomik ve siyasal olayların Konya ve Kayseri basınına yansıması (1950-1960)

Bu çalışma DP dönemi sosyo-ekonomik ve siyasal olayların yerel basına yansımalarını analiz amacını taşıyan karşılaştırmalı bir dönem tahlilidir. Yerel basın olarak Konya ve Kayseri basını örneklem seçilmiştir. Ulaşılabilindiği oranda DP dönemi Konya ve Kayseri kent basınının tamamı esas alınmıştır. DP iktidarı döneminde meydana gelmiş sosyo-ekonomik ve siyasal bazı olayların Konya ve Kayseri kent basınındaki yansımalarının karşılaştırılması konulu, Konya ve Kayseri kent basınının tanıtımının da yapıldığı bu çalışma gerçekleştirilirken, sosyo-ekonomik ve siyasal içerik taşıyan 36 olay belirlenmiştir. Konya kent basınının bu 36 olaya bakışı açısı dolaylı gözlem yapılarak ve betimleme/niteleme yöntemiyle Kayseri kent basını ile karşılaştırılmış, Konya'yla ilgili durumlar, anlaşılmaya ve açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca o dönemi yaşamış ve her iki kent basınına katkıda bulunmuş kişilerle gerçekleştirilen söyleşiler ve çeşitli kurum-kişi arşivlerinden elde edilen belgelerle desteklenmiştir. Konya basını, milli ve manevi hareketlenmeler ile kentte yaşanan sosyal, ekonomik ve kültürel olaylar karşısında üzerine düşen toplumu bilinçlendirme görevini layıkıyla yapabilmiş, ülke genelini ilgilendiren olaylar karşısında ise dönemin siyasi çekişmeleri arasında sıkışıp kalmıştır. Tüm bunlarla birlikte ülke çapında yetiştirdiği yazar ve şairler aracılığıyla bu dönemde kritiğe tabi tutulan sosyal ve siyasi sorunlara ciddi yaklaşımlar sergileyebilmiştir.