turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sultan II. Abdülhamid Döneminde Van vilayeti

Van, tarih boyunca farklı devlet ve medeniyetlerin hakimiyetinde kalmış ve bulunduğu yerin coğrafi ve stratejik özellikleri hasebiyle daima mühim bir mevkiye sahip olmuştur. Osmanlı egemenliğinde 1548 yılından 1831 yılına kadar eyalet statüsünde idare edilen Van, bu tarihten itibaren idari değişime uğrayarak bir müddet çevre vilayetlere bağlı bir sancak olarak yönetilmiştir. 1876 yılında tekrar müstakil bir vilayet olan Van'a, 1886 yılında Hakkari Sancağı da dahil edilmiş ve imparatorluğun sonuna kadar idari teşkilat bu şekilde devam etmiştir. Dönem içinde vilayetin sosyal ve ekonomik yapısı, nüfus ve yerleşme olguları, kurumsallaşma çabaları, şehrin büyüme ve gelişmesi, eğitim, kültür, sağlık ve şehir hayatı ülkenin geneliyle paralel olarak modernleşme yönünde gelişme ve dönüşmeye devam etmiştir. Zengin doğal kaynaklara sahip olan vilayetin ekonomik ve coğrafi yapısı gelişmeye müsaitti. Bununla birlikte bu süreçte meydana gelen kuraklık ve kıtlıklar, salgın hastalıklar, göçler ve bilhassa Ermeni olayları, Van'ın gelişmesi ve kalkınmasını olumsuz yönde etkilemiştir. Söz konusu sıkıntılar tabiatıyla vilayetin idaresini de güçleştirmiştir. Gelişen haberleşme ve ulaştırma araçlarıyla merkezle bağları giderek güçlenen vilayet, 1908 yılına gelindiğinde 9 kaza, 13 nahiye ve 1.574 köyle birlikte 300 bin civarında nüfusu barındıran idari bir birim olmuştur.
H.980 /M. 1572 tarihli 166 numaralı Ayntab şer'iyye sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi

Bu çalışma orijinal nüshaları Ankara'da Milli Kütüphane'de bulunan, 101 sayfadan oluşan ve içerisinde 545 adet belge bulunan H.980/ M.1572 tarihli 166 numaralı Ayıntab Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyon ve değerlendirmesini içermektedir. Şer'iyye sicilleri Osmanlı Devleti'nin askeri, hukuki, iktisadi, dini ve idari müesseseleri hakkında önemli bilgiler içermektedir. XV. yüzyılın ilk yarısından, XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadar olan Türk tarihine sosyo-kültürel açıdan ışık tutması sicilleri Osmanlı tarihinin en önemli kaynaklarından biri yapmaktadır. Aynı zamanda kadıların merkezle yaptığı resmi yazışmaları ve ilgili olduğu mahallin, sosyal, kültürel, ekonomik, dinsel, hukuki ve idari gelişmelerini de içermesi bakımından önemlidirler. Yine şehir tarihi ve tarihçiliği araştırmalarında da çok büyük bir öneme sahip olan şer'iyye sicilleri, toplumun günlük hayatını, evlerini, camilerini, pazarlarını, çeşitli müesseselerini, mahalle ve köylerini, örf ve adetlerini, dönemin hukuk ve tatbikatını kısaca bir toplumun hayatına dair bütün konuları ve durumlarını gösteren çok değerli bilgelerdir. Bu noktadan hareketle 1572 yılına ait bu sicildeki bilgiler dönemin Ayntab'ı tüm yönleriyle tanıtmaktadır.
Bread and provisioning in the Ottoman Empire 1750-1860

Bu araştırmada 18. ve 19. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu'nun iaşesi ve ekmek sorunsalı incelenmektedir. İmparatorluğun en önemli merkezi olan İstanbul'un buğday ve ekmek ihtiyacının karşılanması konusuna değinilmektedir. Bu bağlamda, Osmanlı Devleti'nin ekonomiye müdahalesi ve bu konudaki motivasyonu ele alınmaktadır. Araştırmalarıma göre Osmanlı hükümeti iaşe konusunda hububat ekiminden tüketiciye ekmek dağıtımına kadar müdahalesinde pragmatik bir yaklaşıma sahipti. Çalışmamda arşiv belgeleri ve yayınlanmış birinci el kaynaklar kullanılmıştır. Bu belgeler, kadı sicilleri, yayınlanmış devlet kayıtlan ile Başbakanlık Cumhuriyet arşivleri Cevdet Belediye ve Mühimme tasniflerine ait kayıtlardır. İncelememde, sembolik bir kutsallığa sahip olan, aynı zamanda temel besin maddesi olan ekmeğin yakın devlet takibi altında bulunduğu Öne sürülmektedir. Devlet kontrolü, buğdayın taşınması, satın alınması, stoklanması, dağıtımı; ekmek üreticilerinin tekeli ve devletin memurları tarafından gerçekleştirilen pazar kontrolünde görülmektedir.
Temettüat defterleri çerçevesinde İsakça Kasabası'nın iktisadİ ve sosyal yapısı (1844 -1845)

Temettüat Defterleri 19. yüzyılda gerçekleşen mali yenileşme ve düzen çalışmalarının doğurduğu bir uygulamadır. Yerel tarih araştırmaları için çok önemli birer kaynak olan bu defterler, tutulduğu bölgedeki hane reislerinin isimlerini, mesleklerini, vergilerini, gelir kalemlerini ve taşınmaz mülklerini içermektedir. İsakça Kasabası Temettüat Defterleri'nde iktisadi ve sosyal tarih açısından çok zengin veriler sunmaktadır. Bu veriler ışığında İsakça'nın tahmini nüfusu, nüfusun dini dağılımı ve yerleşim özellikleri tespit edilmiştir. Hane reislerinin meslekleri ve mesleklerinin yanında ek gelir sağlayan diğer uğraşları ve bunların toplam gelirdeki payları değerlendirilmiş; İsakça'da meskun olan halkın mesleki anlamda yerel ve bölgesel konumu belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun yanında toplanan verginin gelirdeki payı, vergi çeşitleri ve oranları, vergi uygulamasında Müslüman- gayr-i Müslim ve etnik farklılıkların etkileri incelenmiştir. Toplam gelir, bunun gelir gruplarına ve gelir kalemlerine göre dağılımı ve gelir dağılımındaki dengenin ne kadar sağlanabildiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Osmanlı yönetiminde Kıbrıs (1800-1839)

Bu tez, Kıbrıs adasının Osmanlı hakimiyetinde geçen 1800- 1839 yılları arasındaki tarihini bütün yönleriyle incelemektedir. Öncelikle incelenen dönemde adayı etkileyen siyasi ve toplumsal gelişmeler irdelenmiştir. Bu dönemde, Osmanlı imparatorluğunun geneli için söz konusu olan ve adanın iç yapısından kaynaklanan gelişmeler adayı olumsuz etkiledi. Özellikle 1798- 1802 Osmanlı-Fransa savaşı ve 1821 yılında yaşanan gelişmeler Türk ve Rum toplumlarını derinden sarstı. Adanın yönetiminde XVIII. yüzyılda görülen değişiklikler XIX. yüzyılda da devam etti. 1804 ve 1821 olayları reaya vekillerinin güç ve nüfuzlarını kırdı. Dolayısıyla bu dönemde ada yönetiminde en önemli görevliler muhassıllardı. Nüfus defterlerine göre on altı kazadan oluşan Kıbrıs adası nüfusu 90 bin seviyelerindeydi. Kıbrıs toplumu geçimlerini Tanzimat öncesinde büyük çoğunlukla tarım ve hayvancılıkla sağlamışladır. Ayrıca adanın doğu Akdeniz'deki ticari etkinliği varlığını hala sürdürmekteydi. Adadan toplanan vergiler, başta cizye vergisi, devlet hazinesinin önemli gelir kalemleri arasında yer almıştır. İmparatorluğun dağılma sürecine girdiği devirde, Kıbrıs'ta görevli yabancı devlet konsoloslukları, kendi tebaalarının haklarını korumanın ötesinde siyasi faaliyetleriyle de öne çıkmışlardır.
Osmanlı bürokrasisinde Giresunlu devlet adamları (1879-1909)

XIX. yüzyılda yapılan reformlardan biri de memurlar üzerinde olmuştur. II. Abdülhamit'in tahta çıkmasından sonra Sicill-i Ahval Komisyonu'nun kurulmasıyla birlikte devlet kademesinde yer alan memurların sicil kayıtları tutulmaya başlanmıştır. Bu çalışmada sicill-i ahval kayıtlarında yer alan 157 Giresunlu memurun biyografisi incelenmiştir. Böylece Giresunlu memurların Osmanlı bürokrasisindeki yeri ve önemi daha iyi anlaşılacaktır. Son olarak bu çalışma, Giresun'un yerel tarihi ve aile tarihi araştırmalarına da katkı sağlayacaktır.
Meşrutiyet'ten cumhuriyete geçiş sürecinde III. Ordu; kuruluşu, yapısı, faaliyetleri ve rejime etkisi

Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin, merkezi Makedonya da bulunan ordusu olan III. Ordu'nun, hem 1908 tarihinde meşrutiyetin ilanına hem de 1923 yılında cumhuriyetin ilanına etkisi incelenmeye çalışılmış ve böylece meşrutiyetten cumhuriyete geçiş sürecinde III. Ordu'nun oynadığı rolün ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. III. Ordu 1843 tarihinde Osmanlı ordu teşkilatında yapılan düzenlemeler çerçevesinde Manastır merkez olmak üzere kurulmuştur. Özellikle 20. yüzyılın başlarında Makedonya meselesinin ciddi bir hal alması ve Balkanlar'daki milletlerin çetecilik faaliyetleri III. Ordu'nun önemini arttırmış ve III. Ordu, Osmanlı Devleti'nin en fazla önem ve değer verdiği ordu haline gelmiştir. Bu nedenle Osmanlı Devleti, en seçkin subaylarını ve bu arada genç erkan-ı harp mezunlarını III. Ordu emrine vermiş ve bu şekilde III. Ordu Osmanlı Devleti'ndeki en güçlü ordu konumuna yükselmiştir. III. Ordu'nun bünyesinde genç erkan-ı harp mezunu subayları barındırması, bu ordunun kısa zamanda ihtilalci bir ordu hüviyetine bürünmesine neden olmuştur. İçlerinde Enver Paşa, Cemal Paşa, Kolağası Niyazi Bey, Kolağası Eyüp Sabri Bey, İsmail Canbulat Bey, İsmail Hakkı Bey, Süleyman Askeri Bey, Mustafa Kemal Atatürk, Ali Fuat Cebesoy, Kazım Karabekir, Fethi Okyar, Nuri Conker, Cafer Tayyar Eğilmez, Şükrü Naili Gökberk, Kazım Özalp ve Kazım Orbay gibi harp okulu yıllarında ihtilalci fikirlerle tanışmış ve devleti kurtarma düşüncesini kendilerine rehber edinen subayların bulunduğu III. Ordu, Osmanlı Devleti'nin batıya açılan kapısı konumunda olan ve Osmanlı Devleti'nin diğer bölgelerine oranla daha fazla düşünce ve basın özgürlüğüne sahip olan Selanik ve Manastır'da yer almasının da etkisiyle kısa zamanda hürriyet taraftarlarının kalesi konumuna gelmiş ve bu ordudaki subayların Osmanlı Hürriyet Cemiyeti çatısı altındaki faaliyetleri sonucunda 1908 tarihinde meşrutiyetin yeniden ilan edilmesini sağlamıştır. Görüldüğü üzere III. Ordu, yetiştirdiği subaylarla Türkiye tarihine en önemli etkileri yapmış bir ordudur. Yetiştirdiği subayların bir grubu, meşrutiyetten sonra Osmanlı Devleti'nin yönetimini ele almış ve bu subaylar gerek orduyu siyasete alet ederek, gerekse aldıkları cüretkar kararlarla Osmanlı Devleti'ni yıkıma sürüklemişlerdir. Başını Mustafa Kemal'in çektiği diğer grup ise Mondros mütarekesinden sonra Osmanlı ordusunun kalıntıları üzerinde bir milli ordu vücuda getirerek bağımsızlık savaşını kazanmış ve Anadolu topraklan üzerinde yeni Türk Devleti'nin temellerini atmıştır.
Arnavut topraklarına ait Osmanlı kanunnameleri üzerine sosyo-ekonomik bir bakış

Osmanlı İmparatorluğunun sosyo-ekonomik tarihinin önemli kaynaklarından biri olan kanunnamelerin araştırılmasıyla 15 .-16. Yüzyıllarda Arnavut topraklarındaki Osmanlı hakimiyetinin sosyo-ekonomik hayata etkilerini, hukuki boyutlarını tespit etmeye ve kanunların nasıl uygulandığını aydınlatmaya çalıştık. Daha önce üzerinde yeterince çalışma yapılmamış olan bu bölgenin 15 .-16. Yüzyıllardaki sosyo-ekonomik ve hukuki yapısını ortaya koymaya çaba gösterdik. Yani, yüksek lisans tezinin çerçevesinde yapmak istediğimiz şu: Osmanlı ve Batı ülkelerinin arşiv ve kütüphanelerinde bugüne kadar bulunmuş olup Arnavut topraklarına ait olan kanun ve kanunnamelerin çok yönlü ve ayrıntılı değerlendirilmesiydi. Bu çalışma, geniş arşiv malzemesine dayanmaktadır. Arşiv kaynaklarına inerek çalışmanın, araştırma konusunun sonuçlan açısından da daha tutarlı olacağı inanandaydık. Osmanlı memleketlerinde hayata geçirilen sancak kanunnamelerinde bulunan esasları, Arnavut topraklarında uygulanan Osmanlı sancaklarının kanunnamelerinde de görüyoruz. Gelirlerin devlet hazinesine eksiksiz bir şekilde gitmesi ve yerli halkın direnişine yol açmaması için, Osmanlı 'pragmatik' karakteri sayesinde, Kanun-i Osmani'ye yerli kanunlara dayanan uygulamalara dair maddeler ilave edilmişti. 16. Yüzyılın ikinci yarısında, Osmanlı yönetimi tamamen yerine oturduğunda, 'merkeziyetçi' bir imparatorluğun ifadesi olan Kanun-i Osmani'de yer alan mahalli etkiler yavaş yavaş kaldırılmaya başlandı. 155
Osmanlı Devleti'nde özel İslam mektepleri

Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde açılmış olan Özel İslam Mektepleri araştırılmıştır. Tanzimat Dönemi'nde (1839-1876) özel okullar açılmış olsa da bunlar çok nitelikli ve uzun ömürlü olmamıştır. Ancak II. Abdülhamid Dönemi'nden itibaren Türklerin büyük zorluklarla açmış oldukları Özel İslam Mektepleri bulunmaktadır. Özel İslam Mektepleri dediğimiz bu okulların bulunduğu yerler, amaçları, kurucuları, ders programları, kıyafetleri, idareci ve öğretmen kadrosu, okullarda uygulanan müeyyideler ile ilgili bilgilere dönemin kaynakları taranarak ulaşılmıştır. Çalışmamız nitel bir araştırma olup, doküman analizi yöntemi kullanılmış, arşiv belgeleri, Maarif, Devlet Salnameleri, okul ders cetvelleri ve talimatnameleri, konu ile ilgili yazılmış bilimsel eserler taranarak hazırlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Osmanlı Devleti'nde 1876 ile 1918 yılları arasında açılan Özel İslam Mektepleri'nin kuruluşu, faaliyetleri ve Türk eğitim tarihindeki yeri ve önemini belirlemektir. Genel olarak Osmanlı eğitim sisteminde son dönemlerde açılan Özel İslam Mektepleri Osmanlı eğitiminin modernleşmesi kapsamında Maarif Nezareti'nin gözetimi ve denetimi altında eğitim ve öğretime devam etmişlerdir. Müslüman halkın daha iyi bir eğitim alması ve bu alanda yabancı okullarla rekabete girebilmesi amacıyla açılan bu okullar, Devletin çok sıkıntılı ve çalkantılı bir döneminde faaliyet göstermiş, belirledikleri hedeflerin gerisinde kalmışlardır. Ancak yine de devletten önemli ölçüde destek almış, günümüze kadar uzanan birçok köklü kurumun ortaya çıkmasına ve değerli insanların yetişmesine vesile olmuşlardır.
Osmanlı Devleti'nde bir idari modernleşme kurumu olarak Şura-yı Devlet (1868-1876)

Osmanlı Devleti'nin modern bir yönetim sistemi geliştirme süreci, sistematik olarak Tanzimat döneminde başlamıştır. II. Mahmud döneminin sonlarında başlayan bu süreçte, Avrupai tarzda kabine sistemi, görevleri ve azaları belirlenmiş yasama-danışma organları Osmanlı Devleti'nde kurulmuştur. Bu dönemde kurulan meclislerin en önemlisi Tanzimat reformlarını hayata geçirme, modern bir idari, adli, askeri ve mali yapı kurma sürecinde gerekli yasal altyapıyı sağlama ile görevlendirilen Meclis-i Ahkam-ı Adliye'dir. 1854 yılında Meclis-i Vala'nın artan iş yükü dolayısıyla üst bir yasama organı olarak Meclis-i Ali Tanzimat kurulmuştur. İkili meclis döneminde yasama görevini ağırlıklı olarak Meclis-i Tanzimat üstlenirken Meclis-i Vala, adli konularla ilgilenmiştir. İkili meclis yapısı, meclislerin görev tanımlarının açık olmaması nedeniyle reforme edilerek iki meclis Meclis-i Ahkam-ı Adliye adı altında birleştirilmiştir. Meclis- Vala'nın yapısall reform sürecinin son halkası olarak ise yasama ile görevli Şura-yı Devlet, yargı ile görevli Divan-ı Ahkam-ı Adliye, 1868 yılında ortaya çıkmıştır. 1864 Vilayet Nizamnamesi ile Osmanlı Vilayet İdaresi'nde uygulamaya konan kuvvetler ayrılığı prensibi böylelikle Osmanlı merkez yönetiminde de geçerli hale getirilmiştir. Şura-yı Devlet, her türlü konuda kanun ve nizamname hazırlama, idari konularda danışmanlık yapma, idarenin taraf olduğu davaları görme görevleri ile Osmanlı Devleti'nde reformun merkezi olarak kurulmuştur. Özellikle, yönetim çatışmalarından uzak kaldığı üç yıllık çalışma periyodu içerisinde pek çok önemli reform faaliyetini gerçekleştiren, etkin bir kurum olarak ön plana çıkmıştır. Ancak, ikinci Tanzimat kuşağının en önemli liderleri olan Ali ve Fuad Paşa'nın 1872 yılında ölümleri, idari, mali ve politik yapıyı bir kargaşa ortamına sürüklemiştir. Bu ortamda Şura-yı Devlet'in bürokratik yapısı ve yetkileri mütemadiyen reforma uğramıştır. Bu istikrarsızlık neticede Şura-yı Devlet'in pasifize edilmiş bir kurum haline gelmesine yol açmıştır. Nihayetinde, 1876 Anayasası ile kanunları hazırlama ve Meclis-i Mebusan'a danışmanlık yapma görevleri ile yer alan Şura-yı Devlet, kesintilerle de olsa varlığını Danıştay adını alarak günümüze kadar sürdürmüştür.
Yemen'in Osmanlı'dan ayrılışı

Tezimiz 'Yemen'in Osmanlı Devleti'nden Çıkışı' konusunu ele almıştır. Tezimizin giriş kısmında Yemen'in kısaca coğrafi durumu üzerinde durulmuş, İslamiyet'ten önce ve İslamiyet'ten sonra Yemen tarihi hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Osmanlı Devleti'nin Yemen'e hakimiyeti üzerinde durulmuş ve bu hakimiyetin sebep ve sonuçları açıklanmıştır. 20. yy'a kadar Osmanlı Devleti ile Yemen arasındaki ilişkiler kronolojik olarak verilmiş ve bu dönemde geçen tarihi olaylar açıklanmıştır. Yemen ile Osmanlı Devleti'nin ilişkisi incelenirken bu ilişkide önemli bir yere sahip olan Zeydilik mezhebi hakkında da bilgi verilmiştir. Tezimizin konusunu oluşturan, Yemen'in Osmanlı Devleti'nden çıkışının temelindeki sebepler üzerinde ayrıntılı bir biçimde durulmuştur. Bu bağlamda Avrupa devletlerinin misyonerlerlik faaliyetleri, Osmanlı Devleti'nin ihmali ve Yemen'deki mezhep anlayışı üzerinde durulmuştur. Bunun yanı sıra Osmanlı Devleti'nin Yemen'i elde tutmak için aldığı askeri, idari ve hukuki tedbirler açıklanmıştır. Yemen'in Osmanlı Devleti'nden ayrılışının temelini oluşturan 20. yy. başındaki 1905 ve 1910 isyan hareketleri ve sonrası gelişmeler ayrıntılı olarak verilmiştir. Yemen'in kısmi özerklik kazandığı 1911 yılındaki Daan Antlaşması öncesi ve sonrası gelişmeleri ile bu dönem Osmanlı yönetiminde hakim güç olan İttihat ve Terakki Partisi'nin Yemen politikası açıklanmıştır. Fiili ayrılışın yaşandığı Birinci Dünya Savaşı öncesi ve sonrası izah edilmiştir. Son bölümde ise Yemen'in TBMM Hükümeti ile olan ilişkileri üzerinde durulmuş ve resmi kopuşun aşamaları bu bölümde verilmiştir.
17 no'lu Antalya Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi 1297-1300 (m. 1879-1883)

Antalya'nın 1879- 1883 yılları arasındaki idari, ekonomik ve sosyo-kültürel yapısının incelenip değerlendirildiği bu çalışmada temel kaynak olarak XVII numaralı Antalya şer'iyye sicil defterinden yararlanılmıştır. XIX. yüzyıl sonları, Osmanlı Devleti için dış siyasette dengelerin çoktandır aleyhine dönmüş olduğu bir dönemdir. Dışarıda, dünya siyasetinin eksenindeki değişim, devleti, içinde bulunduğu ve hemen her alandaki bozulma ve gerileme ile birlikte mutlak bir çözülüşe doğru çekerken, içeride ise Osmanlı yönetici erki, Tanzimat döneminden itibaren radikal girişimlerle bu gidişata çareler aramaktadır.1879- 1883 yılları Antalya'sı, Tanzimat'la başlayan bu köklü değişimin izlerini pek çok yönüyle taşıyan Osmanlı şehirlerindendir. Diğer yandan, kullanılan eşya isimlerinden, kişi lakaplarına ve yerleşim bölgelerinin isimlerine dek hemen her alanda izleri görülen konar-göçer yörük kültürü, Orta Asya kültür mirasını da hala dirençle koruduğunun en açık delilidir.
Salnamelere göre Hariciye Nezareti teşkilatı

Bu tezin konusu Osmanlı Devleti'nin Hariciye Nazırlığı yani Dışişleri Bakanlığı, onun teşkilat yapısı ve bu teşkilatın sahip olduğu memuriyetlerdir. Bu tezdeki temel amaç, Osmanlı Devleti'nin bilinmeyen bir tarafını daha aydınlığa kavuşturabilmek ve bu şekilde Tarih bilimine katkıda bulunmaktır. 1. Bölümde Hariciye Nazırlığı kurulana kadarki zamanda, onun görevini ifa etmiş olan ve Divan-ı Hümayun'un dört ayağından biri olan Nişancılığa bağlı olarak görev yapmış olan, Reisülküttaplığın ortaya çıkışı, geçirdiği değişimler, Bab-ı Ali'ye taşınması ve ardından dışişlerinden sorumlu tek kurum haline gelmesi ve son olarak da Hariciye Nazırlığına dönüşmesi anlatılmaktadır. 2. Bölümde ise Merkez Teşkilatı ele alınmıştır. Önce Hariciye Nazırlığ'ının kuruluşundan itibaren Nazırların yani Bakanların göreve gelişleri ve kısa olarak da hayat hikayeleri anlatılmıştır. Daha sonra ise sırasıyla yıl yıl, Hariciye Nazırlığındaki merkez şubeler ve o şubelerdeki memuriyetler ve memuriyetlerin değişimleri anlatılmaktadır. 3. Bölümde ise Yurt Dışı Teşkilatı ele alınmıştır. İlk olarak ülkelerin başkentlerinde bulunan Büyük Elçiler ve oralarda bulunan memuriyetler ve bu memuriyetlerin yıllara göre değişimleri ele alınmıştır. Sonrasında ise yabancı ülkelerdeki farklı şehirlerde yer alan Şehbenderlikler, yani Konsolosluklar yıl yıl ele alınmıştır.
Osmanlı merkez bürokrasisinde gayrimüslimlerin istihdamı: 1839-1876

Gayrimüslimler klasik dönemden itibaren Osmanlı merkez bürokrasisinde istihdam edildiler. 1839 Gülhane Hatt-ı Hümayunu ve özellikle 1856 Islahat Fermanı ile belirginleşen yeni yönetim anlayışının uzantısı olarak gayrimüslimlerin hem sayıları hem de istihdam alanları artmıştır. Osmanlı Devleti'nde başta Hariciye olmak üzere istihdam edilen gayrimüslimler, Tanzimat Fermanı'nın akabinde devletin Batı ile başta hukuk alanında entegrasyonu amacıyla ticaret mahkemelerinde istihdam edilerek önemli bir konuma geldiler. Ardından, Meclis-i Vala, Divan-ı Ahkam-ı Adliye ve Şura-yı Devlette mensup oldukları cemaatleri temsil etme ve kendi cemaatlerine hizmet etme imkanı buldular. Bu tez Tanzimat dönemi olarak adlandırılan 1839- 1876 yılları arasında Osmanlı gayrimüslimlerinin, Babıali'de hangi oranda ve nerelerde istihdam edildiklerini tartışmaktadır. Bu tezin önemli sonuçlarından birisi 1821 Rum İsyanı'ndan sonra Rumların bürokrasiden uzaklaştırıldıkları iddiasının aksine Rumların her dönemde bürokraside etkin olduklarını ortaya koymasıdır. Diğer bir tespit ise; gayrimüslimlerin Osmanlı merkez bürokrasisinde istihdam edilmelerinde ehliyet, liyakat ve sadakatin yanı sıra patronaj ilişkilerinin de etkili olduğudur. Tez, ayrıca, Babıali'de hizmet eden gayrimüslimlerin eğitim geçmişşlerini, maaşlarını, ödüllendirilmelerini, görevlerinden azledilme nedenlerini ve bu kişilerin istihdamlarına verilen tepkileri ortaya koymuştur.
54 numaralı Mühimme Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesi ( 153-220 )

Divan-ı Hümayun, Osmanlı Devleti'nin üst düzey karar organı olup, burada siyasi, sosyal, askeri, hukuki, iktisadi işler görüşülerek bir karara bağlanırdı. Mühime Defterleri Osmanlı Divanından çıkan bu kararların bir suretinin kaydedildiği defterler olduğundan bir çeşit zabıt hüviyetindedirler ve muhtevaları itibarıyla pek çok araştırma sahasını ilgilendiren özelliğe sahiptirler. Bu defterler Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilatındaki idari ve askeri organların karşılıklı ilişkileri, çalışma tarzları ve fonksiyonları hakkında önemli bir kaynak oluşturmaktadırlar. Transkripsiyon ve değerlendirmesini yaptığımız 54 numaralı Mühime Defteri, III. Murad (1574-1595) dönemine ait olup, H.(992)/M.(1584) yılını ihtiva etmektedir. Bu defterin ağırlıklı konusunu tımar sistemi oluşturmaktadır. Çalışmada, Divan-ı Hümayun, Mühime Defterleri ve III. Murad devri olayları hakkında genel bilgiler verilmiştir. Ayrıca incelediğimiz defterin şekil ve özellikleri, transkripsiyon ve değerlendirilmesi de bulunmaktadır. Çalışmanın sonuna indeks ilave edilmiştir.
Tarih eğitiminde şer'iyye sicillerinin önemi ve Gürün kazasının Hicri 1289-1290 Miladi 1872-1873 tarihli şer'iyye sicili

Jüri : Yrd. Doç. Dr. Ersin GÜLSOY Seriye Sicilleri, Osmanlı sosyo-ekonomik tarihinin en önemli kaynaklarından birisidir. Bu çalışmada Gürün Kazası'nın H.1289-1290/M.1872- 1873 tarihli ve 103 numaralı Seriye Sicilinde yer alan terekelerin günümüz harflerine aktarılması gerçekleştirilmiştir. Defterde yer alan ilk tereke 27 Rebi'ülahir 1289 son tereke ise 19 Rebiülevvel 1290 tarihlidir. Bu tarihler arasında toplam otuz iki tereke bulunmaktadır. Bu kayıtlarda kazada yaşayan ailelerin ekonomik durumu, aile fertierinin sayısı, giyim, kuşam ve kullandıkları ev aletleri ortaya konulabilmektedir. Ayrıca kazadaki sosyal hayat hakkında çok önemli bilgiler bu kayıtlardan çıkarılabilmektedir.
16. yüzyılda Üsküdar'da sosyal ve iktisadi hayatın göstergeleri: Üsküdar kadı sicilleri üzerine bir çalışma

Çalışmaya önce bu defterler okunarak başlandı. Okuma esnasında sicillerde geçen bütün hüküm ve hüccetler incelenip, sicillerde geçen ortak konu başlıkları tespit edildi. Okuma sonunda 35 adet konu başlığı tespit edilmiştir. Ayrıca aynı konuya ait hüküm ve hüccetler bir başlık altında tasnif edilerek bir konu indeksi hazırlanmıştır. Tezin okuma safhası bittikten sonra, yazma ve elde edilen istatistiksel bilgileri değerlendirme safhasına geçilmiştir. Önce her konu başlığı bir metin hazırlanmıştır. Bu metinde konunun o dönemdeki işlevi, tarihsel gelişimi vb. konular üzerinde durulmuştur. durulmuştur. Daha sonra konuya ait hükümlerin diplomatik özellikleri anlatılmıştır. Her konu başlığının metin kısmı, konuya ait bir örnek verilerek bitirilmiştir. Metin kısmından sonra konu ile alakalı 14 defterde geçen bütün kayıtların yıllara göre dağılımı tablo ve grafik olarak gösterilmiştir. Tezin Önsözünde Seriye sicil defterlerinin Sosyal bilimlerde yapılan araştırmalarda niçin önemli olduğu üzerinde durulmuştur. Tezin Girişinde ise, sicillerin ait olduğu Üsküdar mahkemesini kuruluş tarihi, fonksiyonu ve kadıların görevleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca üzerinde çalışılan 14 defterin diplomatik ve fiziksel özellikleri de giriş kısmında anlatılmıştır. Tezin ana bölümlerinde ise, daha önceden tespit edilen konu başlıkları ve metinler verilmiştir. İncelenen 14 defterden tespit ve tasnif edilen hükümler, ait olduğu konu başlığının altında bir konu indeksi olarak verilmiştir.