turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde amortisman müessesesi: Mevcutlarda ve alacaklarda amortisman uygulaması

İşletmelerin faaliyetlerini sürdürmek için aktifine kaydedilen belli tutarın üzerindeki iktisadi kıymetlerin değeri, Maliye Bakanlığınca belirlenen faydalı ömrüne göre giderleştirilebilir. Kar maksimizasyonu amacı güden ticari işletmeler için gider kalemleri önemlidir. Mükelleflerin amortisman giderlerini doğru olarak hesaplamaları ticari kazancın tespitinde, aktife kayıtlı varlıklara ilişkin maliyetlerin doğru bir şekilde hesaplanması, yatırım kararları ve finansal tabloların doğru olarak düzenlenmesi açısından önemlidir. Bu nedenle de tezimizde, ülkemizdeki yasal düzenlemeler çerçevesinde amortisman uygulamasının kuralları ve özellikli durumlardaki uygulama esasları hakkında temel bilgilere değinilmiştir. İşletmeler aktiflerinde yer alan, bir yıldan fazla kullanılabilen, yıpranmaya, aşınmaya ve kıymetten düşmeye maruz bulunan mevcutlarına amortisman ayırabileceği gibi, tahsili imkansız hale gelen ya da şüpheli görülen alacakları için de amortisman ayırabilir. Amortisman ayırmaya ilişkin temel düzenlemelere Vergi Usul Kanunu maddelerinde yer verilmekle birlikte kanunun yetersiz olduğu durumlarda tebliğler ve özelgeler dikkate alınarak uygulamaya yön verilmiştir. Bu çalışma yasal mevzuat esas alınarak ve daha önce bu alanda yapılmış çalışmalar da göz önünde bulundurularak tamamlanmıştır. Amortisman uygulamasında özellikli hususların çok fazla ve söz konusu düzenlemelerin karmaşık olması sebebiyle vergi planlaması açısından kanunların mükelleflere verdiği bu hak, yetersiz mevzuat bilgisi ve muhasebe tecrübesine sahip kişiler tarafından eksik veya yanlış uygulanmakta ve dönemsellik ilkesi gereğince sonraki dönemlerde telafisi olmadığından mükelleflerin kayıplara uğradığı görülmektedir. Amortisman uygulamasında mükelleflerin mağduriyetlerini en aza indirgemek için, tezimizin dördüncü bölümünde bir takım çözüm önerilerine değinilmiştir. Mevcutlarda uygulanacak amortisman oranının tespitinde sektörel ve genel, üretimde ve üretim dışında kullanılan iktisadi kıymetler gibi ayrıma gidilebileceği gibi, Maliye Bakanlığı tarafından faydalı ömrü belirlenmemiş iktisadi kıymetler için mükellef tarafından belirlenmiş süreler dikkate alınabilir. Türkiye Muhasebe Standartları ile Vergi Usul Kanunu hükümleri uyumlaştırılabilir. Amortismana ilişkin vergi mevzuatındaki tüm özellikli hususlar tek bir tebliğde toplanabilir.
Kalkınmanın finansmanında bir iç kaynak olarak vergilerin Türkiye ekonomisindeki yeri ve önemi: 2000 sonrası Türkiye örneği

Vergiler, devletin en önemli gelir kaynağı olmakla birlikte maliye politikasının da en önemli ve etkin araçlarından birisidir. Kalkınmanın finansmanına hizmet edebilecek birden fazla iç ve dış finansman kaynağı bulunmakla birlikte özellikle gelişmekte olan ülkelerde dış finansman kaynakları ilerde ülke ekonomisi üzerinde ağır yükler oluşturmaktadır. Vergiler dış finansman kaynaklarına göre daha az maliyete sahiptir. Diğer yandan kalkınmanın finansmanı için diğer iç finansman kaynaklarına kıyasla vergiler, ekonomik ve sosyal hayatı düzenleyerek maliye politikasının amaçlarından olan iktisadi büyüme ve kalkınma amacına hizmet edebilecek en güvenilir kaynaktır. Bu çalışmanın amacı; 2000 yılı ve sonrası Türkiye'deki ekonomik gelişmeler doğrultusunda uygulanan maliye politikalarının incelenmesi ve uygulanan vergi politikalarının diğer ülke politikaları ile de mukayese edilerek kalkınmanın finansmanına etkisi incelenmiştir.
Topsis yöntemi ile finansal performans değerlendirmesi ve hisse senedi getirisiyle ilişkisi

Bu çalışmanın amacı Borsa İstanbul'da, faaliyet gösteren gıda sektöründeki seçilmiş işletmelerin, finansal performansının TOPSİS yöntemi yardımıyla analiz etmektir. Analiz kapsamına dahil edilen işletmeler Ülker, Kerevitaş, Tat Gıda, Banvit, Konfrut, Merko, Tukaş, Penguen ve Vanet'dir. TOPSİS yöntemi uygulanırken; rasyo analizinde bulunan finansal oranlar kullanılmıştır. Çalışma kapsamına alınan finansal oranlar: cari oran, asit test oranı, stok devir hızı, toplam aktif devir hızı, kaldıraç oranı, kısa vadeli yabancı kaynak oranı, net kar marjı ve özkaynak karlılığıdır. Bu oranlar vasıtasıyla TOPSİS skoru hesaplanarak, finansal performans tek bir puana çevrilmiştir. TOPSİS yöntemi diğer çalışmalardan farklı olarak, yılların ağırlıklara göre değiştiği ve ağırlıkların sabit kaldığı olmak üzere her yıl için iki kez hesaplanmıştır. Daha sonra bu sonuçlardan hareketle; aldıkları TOPSİS puanına göre bu şirketlerden iki ayrı portföy oluşturulmuştur. Bu portföylerin 1. si en yüksek TOPSİS puanına sahip olan şirketler olurken, 2. si daha düşük TOPSİS skoruna sahip olan şirketlerden seçilmiştir. Sonuç olarak TOPSİS skoru yüksek olan şirketlerin, daha düşük TOPSİS skoru olan şirketlere göre, daha yüksek getiri elde ettiği görülmüştür.
Devlet mallarının yönetimi ve kamu finansmanı açısından değerlendirilmesi

oz Devlete ait mallar, devletin kamu malları ve devletin özel malları olarak ikiye ayrılır. Devletin kamu mallan, genellikle kamu hizmetlerinde kullanılırken devletin özel malları finansman amacıyla kullanılır. Bu tezle devlet mallarının kamu finansmanı amacı ile değerlendirilmesi tartışılmaktadır. Devlet malları Türkiye'de geleneksel olarak, satış, kira ve irtifak hakkı gibi yöntemlerle değerlendirilmektedir. Ancak bu yöntemler yeterli finansman sağlayamamaktadırlar. Bundan dolayı alternatif yöntemlerin kullanılması gerekmektedir. Bu yöntemler gayrimenkul yatırım ortaklığı, yap-işlet-devret modeli ve işletme hakkı devri gibi yöntemlerdir. Bu tezle geleneksel değerlendirme yöntemleri yanında alternatif yöntemlerden oluşan karma bir model önerilmektedir.
Türkiye'de gelir dağılımı ve gelir vergisinin artan oranlılığının hesaplanması

Bu tezde gelir dağılımı ve gelirin yeniden dağılımında vergilerin rolü araştırılmıştır. Bu amaçla esas olarak gelir vergisinin ve toplam vergi gelirlerinin artan oranlılığı Kakinaka-Pereiraindeksi ile test edilmiştir. İndeks, vergi gelirlerinin göreli oynaklığına dayanmaktadır. İndeksher bir vergi türü için hesaplanabileceği gibi vergi sisteminin bütünsel olarak artan oranlılığınıda ölçmeyi mümkün kılmaktadır. Türkiye için 1963- 2017 yılları arasında, gelir vergisi tarifesindeki değişiklikler dikkate alınarak yedi dönem için artan oranlılık indeksi hesaplanmıştır. Türk vergi sisteminin ve gelir vergisinin incelenen dönemin büyük bir kısmında artan oranlı bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak gelir vergisi artan oranlı yapısını korumasına rağmen gelir dağılımda önemli bir iyileşmenin olmadığı tespit edilmiştir.
Faizsiz bankacılıkta pencere modelinin etkinliği: Etiyopya örneği

Faizsiz finansın küresel olarak büyüklüğü artmış ve kapsama alanı oldukça genişlemiştir. Bu kulvarda çeşitli bankacılık ve finansman ürünleri geliştirilmiştir. Faizsiz bankacılıkta yapısall olarak üç tip model ortaya çıkmıştır. Bunlardan ilki, bankanın bağımsız bir yönetim kurduğu, ayrılmış bir sermaye topladığı ve şeriat uyumlu bankacılık ve finansman ürünleri geliştirdiği 'Tam Teşekküllü' modeldir. İkincisi, bir 'Bağlı Ortaklık' modelidir. Bu model, konvansiyonel bankaların şeriat uyumlu hizmetleri sunmak için yarı bağımsız bir yapı kurmasıyla oluşmaktadır. Yönetimi konvansiyonel olandan farklı olmasına ve ayrılmış bir sermayeye sahip olmasına rağmen, ana sermaye konvansiyonel bankaya aittir. Üçüncüsü, konvansiyonel bankaların şeriat uyumlu ürün ve hizmetler sundukları bir 'Pencere' modelidir. Pencere modeli, daha ziyade halkın çoğunluğu Müslüman olmayan ülkelerde geliştirilmiştir. Bu modelin her ne kadar faizsiz finans ürün ve hizmetlerini yaygınlaştırdığı düşünülse de, bu bankaların sermayesi, gelirleri ve yönetimi konvansiyonel anlayışa dayandığından, tam anlamıyla İslami ilke ve kurallara uygun olmadığı yönünde eleştirilmektedir. Etiyopya, belli kısıtlamalarla da olsa 2013'ten beri bu modeli uygulayan ülkelerden biridir. Bu süre zarfında ülkedeki 10 yerel konvansiyonel ticari banka pencere modeli uygulamış ve İslami finansa uyumlu ürünlerle bir milyar dolardan fazla fon toplamıştır. Bu çalışmada, pencere sisteminin etkinliği değerlendirilmiştir. İlk olarak, dünyadaki genişleme oranı diğer sistemlerle mukayeseli olarak incelenmektedir. Ayrıca, toplumda pencere modelinin kabul ve ilgi görme derecesini değerlendirmek için rastgele örneklemeye dayalı bir saha araştırması yapılmıştır. Sonuçlar, her ne kadar faizsiz bankacılık işlemleri genişlemeye devam etse de, Müslüman toplumda bu modelle ilgili ciddi bir rahatsızlık ve tam teşekküllü modele yönelik güçlü bir talep olduğunu göstermektedir.
İndirimli orana tabi konut teslimlerinde KDV iadesi

Katma Değer Vergisi, muamele vergileri arasında yer almaktadır. Katma Değer Vergisinin diğer muamele vergilerine nazaran üstün ve farklı yönü vergi indirimi rejimidir. KDV 1985 yılında mali sistemimiz içerisine girmiştir. Türkiye'de toplam vergi gelirlerinin üçte birini oluşturması nedeniyle, mali ve ekonomik bakımdan özel bir önem taşımaktadır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde vergi gelirleri içerisinde önemli ve vazgeçilmez bir yere sahiptir. KDV uygulamasında bir vergilendirme döneminde indirilecek KDV toplamı, vergiye tabi işlemler dolayısıyla hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olduğu takdirde aradaki fark sonraki döneme devredilir, iade edilmez (KDVK md.29/2). İade edilemeyeceği kuralının iki temel istisnası vardır. Bunlar; istisnaya tabi işlemler ve indirimli orana tabi işlemlerdir. Bu iki temel istisna dolayısıyla iade edilemeyen devreden KDV tutarının mükellefe iade edilmesi mümkündür. İndirimli orana tabi işlemler, Bakanlar Kurulu tarafından oranları indirilen işlemlerdir. İndirimli orana tabi işlemleri gerçekleştiren mükelleflere belirlenen şartları sağlamaları şartıyla yüklendikleri ve indirim yoluyla gideremedikleri KDV iade edilir. Faaliyetleri indirimli orana tabi işlemlerden oluşan mükelleflere indirim yoluyla gideremedikleri verginin iadesi bir zorunluluktur. Zira iade işlemi yapılmadığında devreden KDV sürekli artmakta ve mükellefler üzerinde bir yük olarak kalmaktadır.
Katma değer vergisi tarhiyatının vergi yargısı içindeki önemi ve İstanbul ili uygulaması

Geçmişten günümüze kamu finansman araçları arasında her zaman ilk akla gelen ve en sağlam kaynak vergilerdir. Vergiler, devletin kamusal hizmetlerini idame ettirmek amacıyla egemenlik gücünü kullanarak, ekonomik birimlerden cebren ve karşılıksız olarak aldığı ekonomik değerlerdir. Bir sistem olarak vergiler; ekonomik, sosyal, siyasal yaşamda meydana gelen gelişmelerden etkilenebilen dinamik bir yapıya sahiptir. Ancak vergi kanunlarının uygulanmasında zamanla vergi idaresi ve mükellefler arasında bazı sorunlar, uyuşmazlıklar oluşabilmektedir. Çünkü vergi alacaklısı olarak devlet, hizmetten yararlananlara daha fazla kamu hizmeti sunabilmek için, Anayasa ve kanunların öngördüğü ölçüde, toplayacağı vergi miktarını maksimize etmeye çalışmak isterken; vergi borçlusu olarak vergi mükellefleri, sorumluları ve ceza muhatapları ise, daha az vergi vererek, harcanabilir gelirlerini maksimize etmek isteyeceklerdir. Taraflar arasında çatışan bu iki çıkar, kimi zaman vergi uyuşmazlıklarına sebep olabilmektedir. Vergi borçluları da bu uyuşmazlıkları ortadan kaldırmak amacıyla çeşitli çözüm yollarına başvurmaktadır. Bu vergi uyuşmazlıkları bazen idarece bazen de yargı yoluyla çözümlenmektedir.
Yerel yönetim vergileri, Türkiye'de yerel yönetim vergi çeşitleri üzerine bir inceleme

Yerel yönetimler; merkezi yönetime yardımcı olmak amacıyla hemen hemen bütün toplumlarda oluşturulmuş teşkilatlardır. Yerel yönetimlerin amacı, yerel halkın ihtiyaç duyduğu müşterek hizmetleri yerine getirmektir. Yerel yönetimlerin, hizmetleri yerine getirirken yapacağı harcamaları karşılayacak gelirlere de sahip olması gerekir. Uygulamada ise yerel yönetimlerin sahip oldukları öz gelirlerin, yerine getirdikleri hizmetleri karşılamada yetersiz kaldığı anlaşılmaktadır. Yerel yönetimlerin gelir yapısına bakıldığında, gelirlerinin yarısından fazlasını merkezi yönetimin verdiği payların oluşturduğu görülmektedir. Yapılması gereken yerel yönetimlere öz gelir kaynaklarının sağlanmasıdır. Özellikle yerel nitelik taşıyan vergilerin yerel yönetimlere bırakılarak, yerel yönetimlerin kendi harcamalarını finanse edebilme yeteneğine kavuşturulması gerekir. Ayrıca sağlanan mali kaynaklar, belirlenen genel ihtiyaçları karşılayabilecek nitelikte çeşitli ve esnek olmalıdır. Tezde; yerel yönetimlerin gelir kaynakları ele alınmış ve bu gelir kaynakları içerisinde öz gelir kaynaklarının neler olduğu araştırılmış, öz gelir kaynakları içerisinde de yerel vergi gelirlerinin boyutu araştırılarak, yapılan harcamaları karşılamada yerel vergilerin yeterlilik düzeyi incelenmiştir.
Sağlık hizmetlerinden memnuniyet ile vergi tutum ve davranışları arasındaki ilişki

Vergi, mükellefler tarafından bir yük olarak algılanmakta ve bir mali baskı uyandırmaktadır. Bu mali baskı, mükelleflerin vergi uyumunu azaltmakta ve vergi yükünü azaltıcı tutum-davranışlarda bulunmasına yol açmaktadır. Mükelleflerin vergi tutum ve davranışları etkileyen faktörlerden birisinin kamu hizmetlerinden yararlanma derecesi olduğu bilinmektedir. Kamu hizmetlerinin kişilerin tercihleri doğrultusunda yapılmasının ve/veya kamu hizmetlerinin duyulan memnuniyetin artırılmasının mükelleflerin vergi tutum ve davranışlarını olumlu etkileyeceği beklenmektedir. Bu çalışmada Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi servislerinde yatan 402 hastanın sağlık hizmetlerinden memnuniyet düzeyi ile vergi tutum ve davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik anket çalışması uygulanmıştır. Elde edilen anket verilerine frekans, ki-kare testi, t testi, ANOVA testi ve korelasyon analizi uygulanmış ve sonuçları yorumlanmıştır. Sonuçlara göre hastaların sağlık hizmetlerinden memnuniyetleri ile vergi tutum ve davranışları arasında güçlü bir ilişki tespit edilmiştir. Buna göre yatan hastaların sağlık hizmetlerinden memnuniyetlerinin nispeten yüksek olduğunda olumlu, memnuniyetin nispeten düşük olduğunda ise olumsuz vergi tutum ve davranış eğilimi içerisinde olduğuna dair kanıtlara ulaşılmıştır. Ayrıca, hastaların vergi tutum ve davranış seviyeleri konularına göre tespit edilmiş ve kişilerin demografik özelliklerine göre incelenmiştir. Buna göre, genel olarak örneklemdeki hastaların olumlu vergi tutum davranışları konusunda zayıf oldukları ve vergi politikalarının toplumun genelini ilgilendiren beklentileri karşılamadığı söylenebilir.
Raylı sistemlerde maliyetlere dayalı esnek tarifeler ve bir uygulama

Amaç: Bu araştırma, şehir içi toplu taşıma işletmesinin kalem bazında maliyet ve gelirlerinin incelenerek, yeni bir tarife türü olan bölgesel bazda tarifeyi maliyete dayalı uygulanması ile işletmenin karlılığının analiz edilmesi amacıyla yapıldı. Yöntem: Vaka analizinin tercih edildiği bu araştırmada; farklı ülkelerdeki şehir içi toplu taşıma işletmerindeki maliyet ve gelirleri incelendi. Türkiye'de bulunan raylı toplu taşıma sistemlerinden tramvay için Eskişehir'de bulunan ESTRAM A. Ş.'den maliyet, tarife ve yolcu verileri elde edildi. 2016 Ocak dönemindeki gelirlerin, maliyetler ve tarifeler ile birlikte incelenmesi sonucunda yeni bölgesel tarife uygulaması yapıldı. Bulgular: ESTRAM A. Ş.'nin kamusal bir işlev üstlenmesi nedeniyle başabaş noktasında çalışma prensibi belirlemesi dolayısı ile gelirlerinin maliyetlere eşit tutulduğu görüldü. Ocak 2016 döneminde kullanılmakta olan sabit tarife seti ile maliyetlerini birebir karşılayan işletme için değişken tarife seti uygulanması ile başabaş noktasına ulaşabileceği öngörüldü. Bu kapsamda işletme için hazırlanan bölgesel tarife seti uygulaması gerçekleştirilmiştir. Sonuç: Bölgesel tarife setinin uygulanması sonucunda ESTRAM A. Ş.'nin başabaş noktasına ulaşma imkanının bulunduğu tespit edildi. Değişken tarife olarak uygulanan bölgesel tarife setinin hem yolcu hem de işletme açısından avantajları olduğu tespit edilmiştir.
Yönetişim kalitesi, kamu harcamalarının kompozisyonu ve iktisadi büyüme: Türkiye üzerine ampirik bir analiz

1980'li yılların sonuna doğru önem kazanan yönetişim kavramı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nda 'Bir ülkenin her düzeydeki ilişkilerini yönetmesinde ekonomik, siyasi ve idari otoritenin uygulanması ve bu uygulamada vatandaşların ve toplumsal grupların çıkarlarının sağlanması ve yasal hakların kullanımı için gerekli mekanizmaların, süreçlerin kapsanması' olarak tanımlanmaktadır. Kavramın artan önemi ve uluslararası kurumların kavramı ölçmek için yaptığı çalışmalar, yönetişim kalitesini literatüre kazandırmıştır. Yönetişim kalitesi ise, yönetişim tanımında ifade edilen otoritenin, vatandaşların yaşam kalitesinde oluşturduğu etki şeklinde belirlenmekte ve bu kapsamda iktisadi büyüme üzerinde önemli bir belirleyici olarak yer almaktadır. Yönetişim kalitesi ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkinin doğrusal yönde olması, kavramın önemini daha da arttırarak ülkeler arası kıyaslamalar yapılması ve aynı zamanda bu ilişkinin değerlendirilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Bu çalışmada, ortaya çıkan bu ihtiyaca cevaben iki farklı ampirik analiz uygulanmaktadır. Bunlardan birincisi Ward'ın (1963) Minimum Varyans yöntemi ile uygulanan kümeleme analizidir. Bu analizde, Dünya Bankası Yönetişim Göstergeleri veri setinde yer alan 184 ülke için 1996- 2013 yılı Yönetişim Göstergeleri kullanılmakta ve Türkiye'nin bu ülkeler içindeki konumu incelenmektedir. Bu analizin sonucunda, Türkiye, Meksika ile aynı kümede ve kötü yönetişime sahip ülkeler arasında yer almaktadır. Analizin ikinci aşamasında; Türkiye'de yönetişim kalitesinin iktisadi büyüme ile doğrudan ve kamu harcamaları ile oluşan dolaylı etkilerinin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Yönetişim ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkide çok değişkenli doğrusal regresyon analizi kullanılarak, 2002- 2013 yıllarına ait verilerle yönetişim kalitesi ve iktisadi büyüme arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Kamu harcamalarının kompozisyonu ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkiler, yönetişim kalitesinin iktisadi büyüme üzerindeki dolaylı etkisini temsil etmektedir. Bu amaçla, 1960- 2012 yılları itibari ile eğitim, sağlık, sosyal koruma, sosyal harcamalar ve savunma harcamaları ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkiler zaman serisi analizi ile tespit edilmeye çalışılmaktadır. Türkiye Ekonomisi için, çok değişkenli doğrusal regresyon analizi ile ölçülen doğrudan etki, 'Düzenleyicilik Kalitesi' , 'Hükümetin Etkinliği' , 'Yolsuzluğun Önlenmesi' , 'İfade Özgürlüğü ve Hesap Verilebilirlik' göstergeleri ile iktisadi büyüme arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna işaret etmiştir. Diğer bağımsız değişken olan Türkiye'de 'Hukukun Üstünlüğü' iktisadi büyüme üzerinde pozitif yönde ve anlamsız bir ilişkiye, 'Siyasi İstikrar ve Şiddetsizlik' ise anlamsız ve negatif yönlü bir ilişkiye sahiptir. Dolaylı etkinin analiz edildiği zaman serisi analizinin sonucunda ise, eğitim ve sağlık harcamalarının iktisadi büyümede bir artışa; buna karşılık sosyal koruma, sosyal harcamalar ve savunma harcamalarının iktisadi büyümede azalışa neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bireysel emeklilik sistemine katılımın finansal okuryazarlık üzerindeki etkisi: kamu bankası çalışanları ve müşterileri üzerine bir uygulama

Bu çalışmanın amacı, bireysel emeklilik sistemine katılımın finansal okuryazarlık üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmanın örneklemi kolayda örnekleme yöntemine göre oluşturulmuştur. Bu kapsamda örneklem 580 kişiden oluşan kamu bankası çalışanları ve müşterilerdir. Çalışmanın sonucunda bireysel emeklilik sistemine katılımın finansal okuryazarlığı istatiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilediği ortaya konmuştur. Ayrıca kontrol değişkenleri açısından durum değerlendirildiğinde yaşın, cinsiyetin ve çalışma süresinin finansal okuryazarlık üzerinde istatiksel olarak anlamlı etkilerinin olduğu tespit edilmiştir.
Kurumsal yönetim ilkelerinin hisse getirilerine etkisi: Borsa İstanbul'da bir araştırma

Dünya genelinde etkisini hızla arttıran ve yatırım tercihlerine bir kıstas olarak kabul edilen kurumsal yönetim kavramı ve bu kavramın şirket performansı üzerindeki etkisi son yıllarda üzerinde birçok araştırma yapılan bir konu olmuştur. Çıkış noktası itibarı ile şirket riskini azaltmak ve yönetimsel başarısızlıkları sıfırlayarak şirketleri yatırımcıya daha cazip yatırım aracı olarak sunmayı amaçlayan kurumsal yönetim anlayışı kavram itibarı ile dünya borsalarının dengeli ve tahmin edilebilir olması, volatilitenin dengelenmesi, efektif pazar fiyatlamasının yapılabilmesi ve yatırımcı için yeterli bilgilendirmeyi sunması açısından önemli görülen bir yaklaşımdır. Bu araştırmada Borsa İstanbul'da SPK tarafından kurumsal yönetim ilkelerinin benimsenmesi ve 2007 yılında kurumsal yönetim endeksinin oluşturulmasından itibaren SPK tarafından yayınlanan kurumsal yönetim ilkelerine uyan ve şirketlerin hisse senedi performansı ile bağımsız denetim şirketleri tarafından yayınlanan kurumsal yönetim notu arasındaki ilişki tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla 2008- 2019 yılları arasında kurumsal yönetim notu hesaplatmış 52 BIST 100 şirketinin hisse performansı ile kurumsal yönetim final ve alt kategori notlarının ilişkileri panel veri yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizde aynı dönem içindeki BIST 100, XKURY endeksi performansları ve A. B. D. Doları kurundaki değişim kontrol değişkenleri olarak kullanılmıştır. Analizde aynı dönem içindeki BIST 100, XKURY endeksi performansları, kur değişimi kontrol değişkenleri olarak kullanılmıştır. Veri analizi sonucunda şirketlerin aldığı kurumsal yönetim final notu ve kamuyu aydınlatma & şeffaflık, yönetim kurulu ve pay sahibi alt kategorilerinde herhangi bir anlamlılık tespit edilememiş, menfaat sahipleri alt kategorisindeki puan artışı ile şirketlerin hisse getiri artışı arasında ise olumlu yönde bir anlamlılık tespit edilmiştir.
Yerel yönetimlerin altyapı yatırımlarının finansmanında alternatif bir yöntem olarak sukuk ve bir model önerisi

Günümüzde yerel yönetimlerin üzerine yüklenen altyapı yatırımlarının mevcut bütçeler ile sürdürülebilmesi ve mevcut konvansiyonel borç sistemi ile yönetilebilmesi oldukça zor, planlanan yatırımların yerine getirilmesi ise neredeyse imkansızdır. Mevcut finansal yapılarını yönetmekte zorlanan yerel yönetimlerin gelecekte bu yatırımları gerçekleştirebilmek için hangi kaynakları kullanacakları ise tamamıyla muammadır. Bu çalışmanın amacı; bir taraftan altyapı yatırımlarına finansman kaynağı arayışında olan yerel yönetimlere alternatif bir kaynak sunmak, diğer taraftan gelişen islami bankacılık piyasalarında yeni yeni yer bulmaya çalışan ülkemiz islami bankacılık ürünlerine yeni, güvenilir ve yatırım yapılabilir ürünler ortaya koymaktır. Sukuk, her ne kadar geçmişşten günümüze kadar devletlerin ve özel teşebbüslerin islami finans kaynağı olarak öne çıksa da, gelecekte yerel yönetimlerin vazifesi olan yatırımların finansmanında kaynak olarak kullanılacağı çok açıktır. Çalışma kapsamında kuramsal bilgi alanında sukukun tarihi, gelişimi ve türleri ile ilgili literatür taraması yapılarak, dünya sukuk piyasaları, sukuk kullanım alanları, ihraç yöntemleri ve sukuk piyasalarının ülkesel bazda özellikleri incelenmiştir. Somut bilgiler ışığında sukukun yerel yönetimlerin altyapı yatırımlarına uygulanabilir türleri hakkında modeller geliştirilmiştir. Ülkemizde islami bankacılık alanında uygulanan mevzuatın eksiklikleri tespit edilmeye çalışılarak, sukuk piyasalarının gelişimi ve dünya sukuk piyasaları ile denkleştirilmesi için yapılması gerekenler tespit edilmeye çalışılmıştır.
Amerikan Doları/Türk Lirası döviz kuru volatilitesinin modellenmesi: 2001-2019 dönemi

Bir risk ölçütü olan volatilite kavramı döviz piyasası için oldukça önem arz etmektedir. Son yıllarda Türk Lirasının yabancı para birimleri karşısında oynaklığı artmış, özellikle 2018 yılının ikinci yarısından itibaren yaşanan politik problemler TL nin ABD Doları karşısında büyük oranda değer yitirmesine neden olmuştur. Yaşanan gelişmeler, döviz kuru üzerine daha geniş bir dönemi kapsayan yeni çalışmaların yapılmasını da gündeme getirmiştir. 01.06.2001-01.06. 2018 ve 01.06.2001-30.04. 2019 dönemlerini günlük veriler ile inceleyen çalışmada, otoregresif koşullu değişen varyans modelleri kullanılmıştır. Çalışmada, her iki seri içinde ABD Doları/TL kurunun volatilitesini en iyi tanımlayan modelin TARCH (1,1) modeli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.