Şırnak ilinde küçükbaş yetiştiriciliğinin ekonomik yapısı ve sorunları

Bu çalışmada Şırnak ilinde küçükbaş üretim faaliyetinde bulunan işletmelerde teknik ve ekonomik yapının belirlenmesi, sorunların belirlenerek çözüm önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın ana materyalini, küçükbaş yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı Şırnak ili Merkez, Silopi, İdil ve Cizre ilçelerinde, tabakalı örnekleme yöntemine göre hesaplanan, 128 adet küçükbaş işletmesinden anket çalışması elde edilen veriler oluşturmuştur. Veriler Mart 2016 -Şubat 2017 dönemine aittir. Görüşülen küçükbaş üreticilerinin ortalama yaşı 49.98 yıl, koyun üretim faaliyetinde deneyimi 13.37 yıl, keçi yetiştiriciliğinde ise 13.32 yıldır. İşletmeler ortalamasında arazi miktarı 195. 77 dekardır. İşletmelerde toplam küçükbaş hayvan varlığı ortalama 124. 03 büyükbaş hayvan birimi 'dır. İşletmelerde sağılan toplam küçükbaş hayvan sayısı ortalamada 830. 83 baş olarak saptanmıştır. Ortalama laktasyon süresi ise 137. 36 gün olarak hesaplanmıştır. Sağılan küçükbaş hayvan başına ortalama 126. 90 litre süt elde edilmektedir. Sağılan küçükbaş hayvan başına elde edilen günlük süt verimi 0.92 litre bulunmuştur. Ele alınan işletmeler ortalamasında aktif sermaye 1861053. 85 TL'dir. Hayvan sermayesi ise 803155. 66 TL'dir. Bu sermaye unsurunun aktif sermaye içerisindeki payı %43. 16 olarak saptanmıştır. Öz sermayenin payı ise %96.77'dir. İşletmeler ortalamasında gayri safi üretim değeri 466256. 26 TL olarak hesaplanmıştır. Küçükbaş yetiştiricilik faaliyetinden elde edilen GSÜD ise 383627. 15 TL'dir. Bu değer toplam GSÜD'ün %82.28'ini oluşturmaktadır. Gayrisafi hasıla ortalamada 478223. 51 TL, saf hasıla 188165. 75 TL, tarımsal gelir 197634. 50 TL, toplam aile geliri ise 197923. 56 TL'dir. Küçükbaş yetiştiricilik faaliyetinde üretim masrafları BBHB başına ortalamada 1859. 09 TL'dir. İşletmelerde ortalama nispi kar 1.66 olarak belirlenmiştir. BBHB başına brüt kar 2364. 65 TL, mutlak kar ise ortalamada 1234. 95 TL olarak tespit edilmiştir. Bölgede görüşülen işletmecilerin %79.69'u mera kiralarının yüksek olmasının üretimi olumsuz etkilediğini, %74.22'si bölgede var olan güvenlik sorununun yaylalara yansıdığını, bunun ise çoban bulma vb. sorunlara neden olduğunu belirtmişlerdir. Üreticilerin %47.66'sının ise çoban bulmada zorluk çektiklerini, %35.43'ü ise son yıllarda ithal edilen hayvanların bölgede fiyatları ve üretimi olumsuz etkilediğini belirtmişlerdir. Ayrıca işletmecilerin %22.40'ı ise uzun bir dönem hayvanlarını merada otlatmaları neticesinde hanedeki çocuklarının eğitim olanaklarından yararlanamadığı ve durumun çocuklarının eğitimini sekteye uğrattığını bir diğer önemli sorun olarak belirtmişlerdirKüçükbaş yetiştiricilik faaliyetinden elde edilen Gayrisafi üretim değerini etkileyen çeşitli üretim faktörleri arasındaki ilişki Cobb-Douglas üretim fonksiyonu kullanılarak analiz edilmiştir. Fonksiyonunun belirlilik katsayısı (R2) 0.974 olarak tahmin edilmiştir. Bağımsız değişkenlerin gayri safi üretim değerini %97. 4 oranında açıklayabildiği tespit edilmiştir. Elde edilen fonksiyonda katsayılar toplamı 0.867 olarak belirlenmiştir. Fonksiyondaki değişkenlerin %10 artırılması ile küçükbaş yetiştiricilik faaliyeti gayri safi üretim değerinde %8.67 birim artış sağlanabilecektir. İşletmecilerin önemli bir bölümü, yetiştiricilik faaliyetinde en önemli unsurlardan biri olan yem masrafına yönelik arazilerinde yem bitkileri yetiştirebilmeleri açısında yem bitkilerine yönelik destekleme politikalarının geliştirilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. İşletmecilerin önemli bir kısmı, küçükbaş yetiştiriciliğine yönelik desteklemelerin artırılması gerektiğini, girdi fiyatları konusunda üreticilere yönelik indirimler uygulanması gerektiğini, hayvancılığı yönelik politikaların sürekli değişmesinin üretimi olumsuz etkilediğini, yani politikaların sürekli değiştirilmemesini önermişlerdir.