turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sivas Kızılırmak gazetesinin (27-29, 31-39 ve 41-52) sayılarının transkribe edilmesi ve değerlendirilmesi

Takvim-i Vakayi gazetesi 1831 yılında yayınlanarak Osmanlı Devleti'nin ilk yarı resmi nitelikli yayın aracı olma özelliğini taşımaktadır. Matbaanın Osmanlı Devleti'ne geç gelmesi, Osmanlı'nın yayın faaliyetlerine geç başlamasına neden olmuştur. Matbaalar, Osmanlı Vilayet Kanunu'nun çıkarılması ile vilayet merkezlerinde yaygınlaşmaya başlamış ve faaliyet gösterdikleri vilayetlerin resmi evraklarını basmışlardır. Ayrıca bu matbaalarda vilayetlerin kültürel faaliyetlerine katkı sağlamak, devlet propagandası yapmak amacıyla bir takım resmi nitelikli gazetelerin de basımı gerçekleştirilmiştir. Osmanlı Devleti'nde dergi ve gazete yayımcılığını Gayrimüslimler gerçekleştirmişlerdir. Osmanlı döneminde basın ve yayıncılık faaliyetlerinin merkezini İstanbul oluşturmuştur. 1878 yılında Sivas Vilayet Matbaası'nın kurulmasıyla birlikte yayıncılık faaliyetleri Sivas'ta da başlamıştır. 1910 yılında yayınlanan Kızılırmak Gazetesi, devlet müdahalesi olmaksızın tamamıyla özel girişimlerle kurulan Anadolu'daki ilk gazetelerden biri olarak yayın hayatına başlamış ve uzun dönemler boyunca Sivas'ta yayıncılık faaliyetlerini sürdürmüştür. Sivas kentinde meydana gelen olayların yanı sıra kısıtlı imkanlarına rağmen dünyada ve hükümet merkezinde yer alan gelişmelere de sayfalarında yer verebilmiştir. Çalışmada Kızılırmak Gazetesi'nin 27 -29, 31-39 ve 41-52 sayılarının transkripsiyonu yapılmıştır. Gazetenin söz konusu sayılarında Sivas vilayetine ait yerel sorunların yanı sıra aynı zamanda Osmanlı Devleti'ndeki siyasi gelişmelere ve devlet işleyişine yönelik düşüncelerin de yer aldığı görülmüştür.
II. Abdülhamid Dönemi Trablusgarb vilayeti ıslahat layihaları

I. Abdülhamid'e sunulan çok sayıdaki layiha içinden 19. yüzyılın ikinci yarısında Trablusgarp'a dair ıslahat layihalarının başlıcaları bu araştırmada bir araya getirilerek gerek orijinal belgelerin suretleri, gerekse transkripsiyonları sunulmaktadır. Bu layihalar, sosyal, iktisadi ve idari yapı özelliklerine göre tasnif edilerek değerlendirilmiştir. Böylece, 19. yüzyılın ikinci yarısında, arşiv belgelerine dayalı olarak Trablusgarp'ın sosyal yapısına ışık tutulmaya çalışılmıştır. Dönemin valilerinden bazıları hakkında ansiklopedilerde geniş bilgi bulunmasına rağmen, II. Abdülhamid dönemi valilerin çoğu hakkında literatürde pek az bilgi vardır. Bu tez, bu konudaki eksiklik arşiv belgelerine dayalı bilgilerle gidermeye gayret etmektedir.
13 numaralı Atik Şikayet Defteri (Vr.1-142)

Hicri 1100 /Miladi 1689 yıllarına ait hükümleri içeren 13 numaralı Şikayet defteriCumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı nda A. DVNS. ŞKT. d koduyla kayıtlıdır. Tez çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, defterin değerlendirilmesi, ikinci bölümde hükümlerin özetlerinin çıkarılması, üçüncü bölümde ise hükümlerin transkripsiyonu yapılmıştır. Şikayet defterlerinin genel özelliklerini taşıyan ve tezimize konu olan 13 numaralı Atik şikayet defteri Osmanlı devletinin 1689 yılına ait sosyal, ekonomik, siyasi olarak genel görünümünü yansıtmaktadır. Bununla birlikte Osmanlı devletinin 1689 yıllarında savaş durumunda olmasından dolayı defterde kayıt altına alınan hükümlerle devletin askeri yapısı hakkında bilgi edinmekteyiz. Özel hukuku ilgilendiren; alacak-verecek, miras, gasp, eşkıyalık, dava nakilleri, kamu hukukunu ilgilendiren; sefer muafiyeti, mürur tezkiresi, görevlendirmeler, vergi, vakıf ve tahsilat konularında hükümler yer almaktadır. Bu konulardan yola çıkarak 13 numaralı şikayet defteri, toplumun problemlerine çözüm arama yollarını ve devletin verdiği refleksleri açıkça ortaya koymamızda yardımcı olacaktır.
Basiret gazetesinde Mısır meselesi

Bu çalışma oluşturulurken Basiret Gazetesi'nin 1870- 1878 dönemine ait bütün sayıları tarandı. Mısır meselesiyle ilgili bütün haber ve yorum yazıları incelendi. Basiret Gazetesi'nde Osmanlı Devleti'ni bir dönem çok fazla uğraştıran ve olayların uluslararası boyuta taşınmasına neden olan Mısır meselesi ve Hıdivle ile ilgili oluşan bakış açısını göreceksiniz. XVIII. yüzyıla kadar Osmanlı topraklarında sıkıntı çekmeden yaşayan Rumlar Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımının etkisiyle bağımsızlık mücadelesi başlattı. 1821 yılında Rumların Eflak ve Boğdan'da başlattıkları ayaklanmayı bastıran Osmanlı Devleti Mora'da aynı başarıyı gösteremedi. II. Mahmut Mora'da Rumlara karşı başarı sağlamak amacıyla Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali'den yardım istedi. Karşılığında Mora ve Girit valiliği verilecekti. İsyan Osmanlı Devleti'nin umduğu gibi sonuçlanmadı. Aynı şekilde Mehmet Ali Paşa'da istediklerini alamamıştı. Mehmet Ali Paşa Mora isyanının bastırılmasında yardımlarına karşılık Osmanlı Devleti'nden Suriye'yi istedi. Osmanlı'nın bunu kabul etmemesi üzerine 1831'de oğlu İbrahim Paşa komutasındaki bir orduyu Suriye üzerine gönderdi. Bu isyana tek başına karşı koyamayacağını anlayan Osmanlı Devleti Rusya'nın yardım tekliflerini kabul etmek zorunda kaldı. Rusya ile Hünkar İskelesi Antlaşması imzalandı. Mısır meselesi, 15 Temmuz 1840 yılında toplanan Londra Konferansı ve 13 Temmuz 1841'de ilan edilen Mısır Valiliği İmtiyaz Fermanı ile çözümlendi. Mısır valiliği babadan oğula geçmek suretiyle Mehmet Ali Paşa'ya verildi. Osmanlı Devleti Mısır üzerindeki, etkisini kaybetti.
XVI. yüzyıl'da Osmanlı Devleti'nde ihracat yasağı (5, 6 ve 7 numaralı Mühimme Defterlerine göre)

Mühimme defterleri, Divan-ı Hümayun'da alınan kararların kayıt altına alındığı defterlerden biridir. Padişah onayı sonrasında düzenlenen fermanların suretleri bu defterlere kaydedilirdi. Mühimme defterleri, devrin siyasi ve idari yapısının yanı sıra sosyo-ekonomik olayların tespitinde de önemli kaynaklar arasında yer alır. Çalışma konumuzda, Klasik döneme ait Mühimme defterlerinden 5, 6 ve 7 Numaralı defterlerde ihracat yasağına ilişkin hükümler yer almaktadır. Osmanlı Devleti'nde dönem şartlarında ihracat yasağının nasıl gerçekleştiği, hangi sebeplerle yapıldığı ve ihracat yasağına konu olan ürünler üzerinde durulmuştur. Çalışmada, dönemsel olarak 5 Numaralı Mühimme Defteri (1565-1566); 6 Numaralı Mühimme Defteri (1564-1565) ve 7 Numaralı Mühimme Defteri (1567-1569)'nin tarihleri sınırlılığında ihracat yasağı verileri değerlendirilmiştir. Çalışma, giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Çalışmanın Giriş kısmında Mühimme defterlerinin kaynak değeri ve söz konusu defterlerde ihracat yasağına ilişkin veriler ele alınmıştır. Birinci bölümde Osmanlı Devleti'nde iktisat anlayışı ve üretim, Osmanlı Devleti'nde ithalat ve Batı merkantilizmine bakış konularına yer verilmiştir. İkinci bölümde ise, Osmanlı Devleti'nde ihracat yasağı anlayışı ve ihraç yasağına konu olan tarımsal ürünler, hayvan ve hayvansal ürünler ile madenler ele alınmıştır.
XV. ve XVII. yüzyıllar arasında Anadolu üzerinden Kudüs'e giden Batılı seyyahlar ve Anadolu hakkındaki izlenimleri

Çalışmamızda 15. ve 17. yüzyıllar arasındaki dönem de Batılı seyyahlar tarafından kaleme alınmış olan seyahatnamelerde Osmanlı İmparatorluğu, özellikle de Anadolu ve bu topraklarda yaşamış olan Türkler hakkında aktarılan bilgiler ve Batı aleminin gözünde canlanan Türk imgesi üzerinde durmaya çalıştık. Tezimizde öncelikle; seyahatnamelerin önemi ve yazarlarının kimlikleri, bu seyyahların seyahat etme nedenleri ve bu nedenler arasında yer alan hac ibadeti konuları üzerinde durduk. Misyonerlikten, istihbarat ve bilimsel araştırmadan, dini görevlerini yerine getirmek için seyahat eden seyyahlara kadar seyahatnamelerin yazılma sebeplerini ele aldık. Araştırmamızda seyyahların seyahatleri esnasında kullanmış oldukları yol güzergahları ve bu yol güzergahlarının tercih edilme nedenleri üzerinde durduk. Bu seyyahların seyahatnamelerine bakıldığı zaman daha çok iki konu üzerinde durduklarını görülmektedir; birincisi, geleneksel İslam toplumunun şekillendirdiği toplumsal yapı, şehirlerin güzelliği ve Türk insanı karşısındaki şaşkınlık ve hayranlıkları, ikincisi ise bu farklılıkları öne çıkararak, karşılaştıkları tüm insanların bulundukları coğrafi yapıdan tutun da her türlü yaşam şekillerini, karakter ve fiziki yapılarını ayrıca da bu bilgileri aktarırken her türlü övgü ve yergiden kaçınmadıklarını gördük. Bu aynı zamanda seyyahların görmek istediği şeyi de öne çıkarması ile alakalı bir husustur. Kaynaklarda öne çıkan, en çok üzerinde durulan konu ise Avrupa insanının Türk hayranlığı veya Türk korkusu olmuştur. Bu seyyahlar arasında Türklere hayranlığını dile getirenler olduğu gibi, eleştiride bulunanlar da vardır. Bütün bunlara çalışmamız içerisinde yeri geldikçe değinilmiştir.
Kırım harbi sırasında Osmanlı Devleti'ne gelen İngiliz hekimleri ve hastaneleri

İnsanlık tarihinin en önemli ve en güncel konularından birisi olan Tıp, her dönemde önemini korumuştur. İnsanların bedensel, ruhsal ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumu olan sağlıklı olma hali savaş dönemlerinde en insanlık dışı manzaralarlakarşılaşmıştır. Neticede savaş yalnızca iki ordunun fiziken karşı karşıya gelmesi değil, bilim, teknik ve kültür gibi her alanda ortaya konulan bir mücadeledir. Birçok devletin iştirakiyle gerçekleşen Kırım Savaşı (1853-1856), hem Osmanlı hem de Avrupa siyasi tarihi için bir dönüm noktası olmuştur. Kırım Savaşı birleşik harekat özelliği taşımakla beraber İngiltere'nin 1815- 1914 yılları arasında Kıta Avrupası'nda girdiği tek savaş olarak da bilinmektedir. Savaşan tüm taraflar için alınan en önemli derslerden birisi, askeri sağlık hizmetleri konusundaki yetersizliklerinanlaşılması olmuştur. Bilhassa savaşın başında İngiliz hastanelerindeki tıbbi kadro ve donanım eksikliği, ordunun savaş planı yaparken askeri sağlık hizmetlerini ne kadar göz ardı ettiğini açıkça ortaya çıkarmıştır. Çalışmada, Kırım savaşı kısaca ele alınmakla beraber İngiltere ordusunun sağlık durumu, askerlerin yaşadığı sıkıntılar, salgın hastalıklar, hastanelerin durumu, prefabriksivil hastanelerin İzmir ve Çanakkale'de ilk defa hayata geçirilmesi gibi düzenlemeler;Florence Nightingale ve beraberindeki hemşirelerden oluşan bir kafilenin İstanbul'agelmesi ve ordu içinde ilk defa kadın hastabakıcı uygulamasının başlatılması; yine ilk defa orduda sivil doktorlardan istifade edilmesi gibi konular incelenmiştir. Ayrıca Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ndeki belgeler bağlamında, doktorların kendi yazdıkları mektupların transkripsiyonu da yapılmış, Osmanlı ordusunun sağlık durumu ve Osmanlı ordusuna Avrupa'dan cerrah hekim gönderme meselesi üzerinde durulmuştur.
Feshane-i amire

Çağın getirdiği gerekler üzerine 19. Yüzyıl Osmanlı sanayileşmesinde bir dönüm noktası olmuştur. Bunların örneklerinden biri de Feshane-i Amire'dir. Fes, başlangıçta Tunus, Avusturya ve Fransa'dan ithal ediliyordu. Maliyeti artınca Mukataat Hazinesi'nden tahsis edilen 1. 5 milyon kuruş ile 1833'te Kadırga' daki Cündi Meydanı'nda bulunan Hazine-i Hassa'ya ait bir binada fes üretimine başlanmıştır. Feslerin yıkanma işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla da İzmit'te bir dinkhane kurulmuştur. Fabrika, talep ve üretimin artması üzerine 1839'de Eyüp'te Defterdar koyunda Himetullah Sultan Sarayı'nda Feriye kısmına taşınarak burada fes imalatına devam edilmiştir. Tunus'tan getirilen fes ustaları sayesinde Feshane'nin temelleri atılmış oldu. Feshane yapı olarak türünün ilk prefabrik çelik konstrüksiyon tekstil fabrikasıdır. Feshane-i Amire'ye gelecek olan alet-edevat için bir komisyon kurulmuş, Feshane-i Amire'nin makine ihtiyacı için Belçika, Londra'dan üç adet lokomobil ve makine ile kazan ithal edilmiştir. Fabrikanın hammaddesini yapağı ve ipek oluşturmuştur. İspanya ve Macaristan gibi yerlerden koyunlar getirtilmiştir. Yapağı olarak İspanya cins koyunların yapağısından faydalanılmıştır. Yapağı Filibe, Hayrabolu, Bağdat, Yanya, Tunus gibi yerlerden ve Anadolu'da Edirne ve Aydın vilayetlerinden tedarik edilmiştir. Feshane'nin diğer hammaddesini oluşturan pernokoki adlı boya da Yanya'dan mubayaa olunmuştur. İlk zamanlarda Avrupa'dan ithal olarak gelen fesler ile birlikte Osmanlı toprağında ve atölyelerde üretilen feslerin miktarındaki yığılma olmuş, Osmanlı pazarları fes istilasına uğramıştır. Bu durum Avrupa ve Osmanlı mamul rekabetini doğurmuş, bu rekabete Feshane uzun süre dayanmaya çalışmıştır.
Düyun-ı Umumiye İdaresi ve Osmanlı iktisadı üzerine etkileri

Osmanlı Devleti'nin uzun yıllardır süren mali bunalımı 19. yy'a gelindiğinde çok büyük boyutlara ulaşmıştır. İhtiyaç duyulan nakit parayı iç piyasalardan bulma imkanı da olmadığından Osmanlı Devleti 19. yy'ın ikinci yarısından sonra dış borca başvurmak zorunda kalmıştır. Alınan borçlar daha çok cari harcamalar için kullanılmıştır. Düşük ihraç fiyatlarıyla alınan ve yatırım amacıyla da kullanılmayan bu borçlar, mali bunalıma çare olmaktan çok devleti daha büyük mali krizlere sürüklemiştir. Nihayetinde 1874 yılında vadesi gelen borçların ödemeleri yarı yarıya indirilmiş, 1875 yılında ise tüm ödemeler durdurularak moratoryum ilan edilmiştir. Moratoryum ilanından sonra uluslararası bir problem haline gelen Osmanlı dış borçları sorunu 1881 yılında Düyun-ı Umumiye İdaresi'nin kurulmasıyla çözüme kavuşmuştur. Kurulan bu idare Osmanlı borçlarını kendisine tahsis edilen kaynaklardan sağladığı gelirlerle ödemek konusunda görevlendirilmiştir. Görevini başarıyla yerine getiren bu kurum, yaptığı çalışmalarla da Osmanlı ekonomisine fayda sağlamış bir kurum olmuştur.
Klasik dönem Osmanlı toplumunun sosyo-ekonomik yapısı

Max Weber'e göre modern kapitalizme evrilme başarısını sadece Batı toplumları gösterebilmiştir. Weber bu süreci rasyonelleşme süreci olarak ele alır. Yahudiler, Katolikler, Budistler, Konfuçyüsler ve Müslümanlar toplumların rasyonelleşmesinde önemli katkı sağlamakla birlikte modern kapitalizme bunlardan sadece Protestanlar geçebilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde genel olarak patrimonyalizm kavramı; siyasi, hukuki, askeri ve iktisadi-mali patrimonyalizm gibi çeşitleri; pür, keyfi ve sultanizm gibi patrimonyalizm aşamaları; patrimonyalist toplum yapısı; doğu despotizmi, feodalizm, prebendalizm ve doğu kenti gibi patrimonyalizmin çeşitli tezahürleri ele alınmıştır. Bu bağlamda Weber modern öncesi dönemlerde en yaygın yönetim modelinin geleneksel otorite olduğunu ileri sürer. O, geleneksel otorite biçiminde politik gücün monopolleştiği aşamayı patrimonyalizm olarak adlandırır. Patrimonyalizmin uç noktasında ise keyfiliğin olabildiğince hüküm sürdüğü 'sultanizm' yer alır. Ayrıca Weber genelde Doğu devletlerinin patrimonyal bir sisteme sahip olduğunu, Osmanlı toplumunun ise bu tarz bir zihniyeti daha çok içselleştirip sultanizmle yönetildiğini iddia eder. Öte yandan bu bölümde Weber'in İslam ile ilgili yaklaşımları araştırılmıştır. Büyük Dünya Dinleri adını verdiği Yahudilik, Hıristiyanlık, Budizm, Konfuçyusizm ve İslam'ı Weber, Protestanlık kriterlerine göre ayrıştırarak ele alır. Ona göre tüm İslam toplumları ve tabi ki Osmanlı toplumunun feodal ve patrimonyal nitelikleri onların modern kapitalizme evrilmelerini önlemiştir. Çalışmanın son bölümünde Osmanlı toplumunun sosyo-ekonomik yapısı yine Weber'in görüşleri çerçevesinde detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Yönetim, hukuk ve yargı başta olmak üzere bütün sistemler tamamen adalet prensibiyle ve aklı ön plana alarak dizayn edilmiştir. Sonuçta Weberyen iddiaların aksine ulema akılcılığı ile Osmanlı toplumu her alanda kendine özgü rasyonel bir sistem üretmiştir.
Islahat Fermanı ve müsavat meselesi

Islahat Fermanı, 19. Yüzyılın özel şartları içinde ilan edilen bir fermandır. Bu yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu, daha önceki yüyıllarda ortaya çıkan çeşitli siyasi ve ekonomik devrimlerin yıkıcı etkisinden kurtulmak için bir dizi girişimde bulunmuştur. Tanzimat Fermanı, bu girişimlerin en önemli sonuçlarından biri ve dönüm noktasıdır. Islahat fermanı da Tanzimat'ın devamı olarak görülmekle birlikte kendine özgü karakteristiklerinden dolayı ayrı bir önem taşır. Islahat fermanı ile ilgili olarak şunları söyleyebiliriz. İlk olarak; bu ferman çeşitli iç ve dış baskıların sonucu ilan edilmiştir. 19. Yüzyıl, bir diplomasi asrıdır. Diplomasi bu asırda doğmuş ve uluslararsı alanda etkin bir rol oynamıştır. Islahat Fermanı, Osmanlı Devleti'nin diplomatik manevralarından biridir. Bu ortam içinde çok milletli bir imparatorluk olan Osmanlı Devleti'nde idari alanda yapılan her düzenleme kendiliğinden uluslararası bir sorun haline gelmektedir. Islahat Fermanı, Osmanlı Devleti'nin, eşitliği sağlayarak çok milletli yapısını korumak için ilan ettiği bir fermandır. Eşitliği sağladığı ve çeşitli açılardan din özgürlüğünü sağladığı için bu ferman, aynı zamanda laik bir nitelik taşır. Bu ferman diplomasi açısından da önemli bir fermandır. 19. Yüzyılda ayakta kalmaya çalışan Osmanlı Devleti'nin diplomatik bir manevrasıdır bu ferman. Islahat Fermanı, milli devlet açısından da önemli bir fermandır. Bu ferman, hukuken Osmanlı Imparatorluğu'nu kurtarmayı amaçlamakla birlikte, içerdiği hükümlerle fiilen milli devlete giden yolun kapısını açmıştır. Bu açıdan daha sonra kurulacak olan milli devletin kurulmasını kolaylaştırdığı söylenebilir. Islahat Fermanı, modernleşme tarihimzin önemli dinamiklerinden biridir ve bugün kullandığımız modern kavramların hangi süreç içinde oluştuğunu anlamak açısından incelenmesi zorunlu tarihsel bir olgudur.
18. Yüzyıl Osmanlı Devleti'nde şikayet kültürü: Selanik örneği (1749-1750)

Bu çalışmanın amacı, 18. yüzyıl Osmanlı Devleti'nde şikayet kültürünün incelenmesidir. İnceleme, Selanik örneği üzerinden yapılmıştır. 7 Numaralı Rumeli Ahkam Defteri (1749-1751) ve şikayet kalemi belgeleri kullanılarak hem belgelere yansıyan şikayet konuları hem de bu şikayetler karşısında Osmanlı bürokrasisinin uygulamaları analiz edilmiştir. Yer yer 17. yüzyıl ile de karşılaştırma yapılarak oluşan değişim ve gelişim anlaşılmaya çalışılmıştır. Osmanlı Devleti'nin adaleti sağlamak adına tebaasına şikayet hakkı tanıması ile bürokraside bu hakkın kullanımına dair bir mekanizma oluşmuş, toplumsal düzeyde ise etkin bir şikayet kültürü ortaya çıkmıştır. Şikayet kültürünün referans noktası, devletin kanun devleti olma özelliği ve toplumun bu özelliğe uygun bir davranış biçimi geliştirmiş olmasıdır. Buradan hareketle, çalışmada ilk olarak şikayet kültürünün kökenlerine, kavramsal boyutuna, kapsam ve unsurlarına değinilmiştir. Şikayet kültürü; devlet anlayışı, hukuk, gelenek, dil ve edebiyat gibi manevi unsurlarının yanı sıra şikayet mercileri ve bürokrasi ayağıyla defterler ve belgeler gibi maddi unsurları da barındırmaktadır. Çalışmada bu defter ve belgeler kullanılarak şikayetler; tarafları, iletim kanalları, çözüm aşamasında Divan'ın uyguladığı prosedür ve karar süreci bakımından ele alınmıştır. En çok reayanın reayayı, Müslümanın Müslümanı ve erkeklerin erkekleri şikayet ettiği 1749- 1750 Selanik'inde, Divan'ın şikayetlere verdiği cevaplar ise çoğunlukla davanın mahallinde görülmesi olmuştur. Son olarak bir toplumsal davranış biçimi olarak şikayet kültürünün etkin yaşandığı Selanik'ten Divan-ı Hümayun'a ulaştırılan şikayetler, konuları ve içerikleri bakımından incelenmiştir. Buna göre şikayetler büyük oranda tasarruf hakkı, vergi ve zulüm konularını kapsayan gelir kaynaklarının idaresine ilişkindir. Ayrıca vakıf, miras, borç, haksız fiil, hırsızlık ve mülk de şikayet konuları arasındadır.
Hidiv Tevfik Paşa: 1852 - 1892

Bu çalışmada Mısır Hidivi Tevfik Paşa merkeze alınarak Tevfik Paşa zamanında Mısır'da meydana gelen gelişmeler anlatılmaktadır. Osmanlı hakimiyeti altında olan Mısır 1875'ten sonra borçlarını ödeyemez hale gelince İngiltere ve Fransa, Mısır iç işlerine karışmaya başladı. Dönemin Mısır Hidivi İsmail Paşa borçları ödemeyince İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devletine yoğun bir baskı yaparak Tevfik Paşa'yı Hidivlik makamına getirdiler. Tevfik Paşa Hidivliğe yabancı devletlerin etkisi ile geldiğini biliyordu. Bu yüzden kısa süre de onların etkisi altına girdi. Hidiv Tevfik Paşa döneminde başlıca iki önemli olay gerçekleşti. Bunlardan ilki Arabi Paşa isyanı diğeri ise İngiltere'nin Mısır'ı işgalidir. Tevfik Paşa'nın Mısır Hidivliğine getirilmesinin ardından Mısır'da yabancı konsolosların etkisi bir kat daha artı. Bunu kabullenmeyen Mısır ordusundaki bazı subaylar yabancı etkisini bahane ederek Tevfik Paşa'ya karşı isyan ettiler. Osmanlı Devleti, Mısır'da bozulan asayişi sağlamak için farklı zamanlarda iki heyet göndermesine rağmen başarılı olamadı. İngiltere ve Fransa'nın girişimleriyle Mısır işlerini görüşmek üzere İstanbul'da bir konferans topladı. Ancak konferansın sonucunu beklemeyen İngiltere, Osmanlı Devleti'nin asayişi sağlayamadığını ileri sürerek Mısır'ı işgal etti. Bundan sonraki süreçte Tevfik Paşa, Mısır'da hiçbir hükümranlık hakkına sahip olamadı. Bütün işleri İngiliz memurlar yürüttü. Osmanlı Devleti ise Mısır'dan İngilizleri çıkaracak askeri gücü olmadığından dolayı sürekli bir diplomasi savaşı yaptı. Osmanlı Devleti'nin yapmış olduğu bütün diplomasi girişimleri sonuçsuz kaldı. İngiltere Tevfik Paşa zamanında türlü bahaneler üreterek kendi çıkarları için Mısır'ı işgal ederek buradaki varlığını sürdürdü.
42 Numaralı Ayntab Şeriyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi: H. 992 - 994 / 1003 - 1004 M. 1584 - 1586 / 1594 - 1595; s. 339 - 450

Mahkeme kayıtları olan Şer'iyye Sicilleri ait olduğu dönemin siyasi ve sosyal yapısını, kültürünü ve ekonomik yapısını yansıtmaktadır. Zengin içeriğiyle Osmanlı tarihi ve şehir tarihçiliğinin gelişmesinde önemli rol oynamaktadır. 42 numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili toplam 450 sayfa olup bu çalışmada defterin son 112 sayfası (s.339-450) değerlendirilmiştir. Sicilde, evlilik, boşanma, alacak-verecek davaları, hırsızlık, vasi tayini, katl olaylarının yanı sıra merkezden gönderilen ferman ve berat gibi mühim konuları içeren belgeler ile vakfiye, hüccet, mektub, tezkire kayıtları bulunmaktadır. Bu belgeler ışığında XVI. yüzyılın sonunda Ayntab'ın sosyal ve siyasi yapısı hakkında bilgi edinilebilir
Osmanlıda milli iktisat uygulamaları ve harp zenginleri

Osmanlı'da milli iktisat uygulamaları ve harp zenginlerini konu edinen bu çalışmada, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin milli iktisat politikaları ile gerçekleştirdikleri değişim ile harp zenginleri ele alınmıştır. Savaş şartları nedeniyle dış ticaretin kesilmesi ve tarımsal üretimin düşmesi, Osmanlı'da ciddi bir pahalılıkdoğurmuştur. Kendi kendine ayakta kalacak ve 'milli' unsurlara dayanacak yeni bir ekonomik yapı inşa etmek isteyen İttihat Terakki Cemiyeti de, Almanya örneğinden hareketle milli iktisat anlayışını uygulamaya sokmuştur. Osmanlı'da milli iktisat düşüncesinin öne çıkışı ilk olarak çeşitli düşünürleriniktisadi milliyetçiliğe eğilmeleri ve Müslüman-Türk kesimi öne çıkarmalarıylaolmuştur. Savaş döneminde devlet yönetimi de milli bir ekonomik bilinç oluşturmak için siyasi, yasal, iktisadi ve sosyal çok sayıda değişiklik yapmıştır. Milli iktisatuygulamalarının Osmanlı'nın gündemine getirdiği bir yenilik de, harp zenginleriolarak adlandırılan bir kesim olmuştur. Toplumun geneli için hayat koşullarının oldukça ağırlaştığı bu dönemde, krizi fırsata çeviren bazı kişiler haksızzenginleşmeler yaşamıştır. Osmanlı kamuoyunda ciddi bir eleştiri konusu olan harpzenginleri, İttihat Terakki Cemiyeti'ne yöneltilen iktisadi suçlamaların da başında gelmiştir. Bu çalışmada harp zenginlerinin oluşup geliştiği, servetlerini ne şekildekazanıp nasıl harcadıkları üzerinde durulmuştur. Harp zenginleri hakkında çıkaneleştiriler ile yargılanma süreçleri arşiv belgeleri ve dönemin karikatürleri aracılığı ile tartışmaya açılmıştır.
II. Abdülhamid devri devlet ricalinden Mustafa Zihni Paşa'nın hayatı ve faaliyetleri

Vücuda getirilen bu çalışmada II. Abdülhamid devri devlet ricalinden Mustafa Zihni Paşa'nın (1838-1912) hayatı ve siyasi faaliyetleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Son dönem Osmanlı tarih sahnesinde arz-ı endam etmiş önemli devlet adamlarından biri olan Zihni Paşa, devlet dairelerinin ihtiyacı olan memurları yetiştirmek için 1839'da teşkil olunan Mekteb-i Maarif-i Adliyye'de eğitim aldıktan sonra ilk devlet hizmetine on altı yaşında başladı. Yaklaşık otuz senelik devlet tecrübesinden sonra, uhdesine verilen nazırlık görevleriyle siyaset sahnesinde yükselen Zihni Paşa, valilik görevleriyle de imparatorluğun farklı coğrafyalarında bulunmak suretiyle deneyimlerini zenginleştirdi. Sultan II. Abdülhamid'in mutlak yönetiminde siyaset sahnesinde aktif rol oynayan Paşa, meşrutiyet döneminde de önemli hizmetlerde bulundu. 28 Nisan 1912'de vefat eden Zihni Paşa'nın naaşı, Erenköy'de yaptırdığı caminin arka avlusuna defnedildi.