1923 ve 1927 seçimleri

Osmanlı döneminde halkın yönetime katılma çabaları Tanzimat döneminde başlamıştı. Tanzimat reformlarının beklentileri karşılamadığını gören Osmanlı aydınları II. Abdülhamit'e meşrutiyeti ilan ettirdiler. I. Meşrutiyet dönemi 2 yıl sürdü. Çünkü Sultan Abdülhamit Osmanlı-Rus Savaşı dolayısıyla meclisi 1878'de feshetti. Sonraki 30 yıl Sultan Abdülhamit'in mutlakiyeti altında ve meşrutiyetçilerin meşrutiyeti yeniden ilan ettirme çabaları ile geçti. Aydınlar ve ordu arasında örgütlenmiş bulunan İttihat ve Terakki Cemiyeti 1908'de II. Meşrutiyet'i ilan ettirdi. 1908- 1918 dönemi İttihat ve Terakki'nin yönetimi altında geçti. Bu dönemde Osmanlı Devleti, ittifak Devletleri safında I. Dünya Savaşı'na girdi ve yenildi. Mondros Ateşkesinden sonra İtilaf devletleri Anadolu'da işgallere başladılar. Mütareke döneminin en önemli olayı hiç kuşkusuz Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkmasıyla başlayan olaylar zinciridir. Genelgeler ve kongreler sürecinde Mustafa Kemal Paşa Milli Mücadeleyi örgütledi ve İstanbul Hükümeti'ni Meclis-i Mebusan'ı açmaya zorladı. Amasya Görüşmelerinde varılan mutabakattan sonra açılmış olan Meclis-i Mebusan'ı İngilizler, Milli Mücadelenin siyasi programı olan Misak-ı Milli'yi kabul ettiği için kapattılar. İstanbul'un işgali üzerine Mustafa Kemal Paşa tüm yurda Ankara'da yeni bir meclisin toplanması çağrısı yaptı. Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de Ankara'da toplandı. I. TBMM hem Son Osmanlı Meclis-i Mebusan'ından gelen mebusları hem de 1920 seçimleri ile yeni seçilmiş olan mebusları bünyesinde barındırmaktaydı. TBMM'nin açılmasıyla halka ilk kez doğrudan kendi kendini yönetme hakkı tanınmış oldu. Birinci meclis farklı kültürel ve mesleki altyapılardan gelmiş, farklı eğitim kurumlarında öğrenim görmüş, farklı siyasi görüşlerin temsilcilerinden oluşan bir meclistir. Birinci mecliste ortaya çıkmış olan muhalif İkinci Grup meclis üstünlüğünü korumayı ve Mustafa Kemal Paşa'nın şahsi otoritesinin güçlenmesinin önüne geçmeyi hedefleyen meclis içi bir muhalefet hareketidir. Birinci Meclis Milli Mücadelenin başarıya ulaşması üzerine görevinin sona erdiği kanısıyla 1 Nisan 1923'te seçimlere giderek parlamentoyu yenilemeye karar verdi. Mustafa Kemal Paşa 1923 seçimlerine Birinci Grup adına yayınladığı ve 9 Umde adını taşıyan siyasi program ile girdi. Seçimler sırasında İkinci Grup ve ittihatçı muhalefeti çok tartışıldı. Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni partiye dönüştürerek kuracağını duyurduğu ve seçim sırasında propagandasını yaptığı müstakbel Halk Fırkası seçimleri kazandı. Meclise sadece bir tane bağımsız mebus seçilebildi. İkinci Meclis Mustafa Kemal Paşa'nın büyük bir titizlikle inceleyerek aday gösterdiği adaylardan oluştu. Fakat muhalefet bu kez 1924 Kasım'ında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kuran Paşa'nın eski silah arkadaşlarından geldi. Muhalefet partisi Şeyh Sait İsyanı'nda rolü olduğu gerekçesiyle 1925'te kapatıldı. İsyan dolayısıyla çıkarılan Takrir-i Sükun Kanunu'na dayanarak gazetelerin çoğu kapatıldı. 1926'da Atatürk'e karşı İzmir'de planlanan suikast girişimin ortaya çıkarılmasıyla muhalif hareketlerin de sonu geldi. İzmir suikastı yargılamalarıyla hem Terakkiperver hem de İttihatçı muhalefeti tasfiye edildi. Türkiye 1927 seçimlerine Takrir-i Sükun Kanunu'nun gölgesi altında girdi. Muhaliflerin tasfiye edilmiş olması dolayısıyla seçim süreci son derece renksiz geçti. Halkın seçime ilgisini artırmak için seçim alayları ve şenlikler düzenlendi. Buna rağmen 1927 seçimleri en düşük katılımlı seçim olarak tarihe geçti. Seçimlerde milletvekili adaylarını belirleme yetkisi tamamen Atatürk'e verildi. 1927 seçimleri Türkiye'de tek parti rejimini başlatan seçimler oldu.