Küreselleşme sürecinde istikrar ve yapısal uyum programları

II. Dünya Savaşı sonrasında, dünya ekonomik sisteminde 30 yıl büyüme ve refah ilişkisi sürmüştür. Bu süreç, 1970'li yıllarda ortaya çıkan enflasyon ve durgunluğun - stagflasyonun- ortaya çıkmasıyla son bulmuştur. Böylece, daha önce yaşanan krizlerden farklı yeni bir ekonomik kriz ortaya çıkmıştır. 1980'lerde gelişmiş ülkeler krizden çıkabilmek amacıyla neo-liberal olarak adlandırılan politikaları uygulamaya başladılar. Uluslararası borç krizi de dünya finans sisteminin işlerliğini tehdit eden bir faktör olmuştur. 1970'lerde patlak veren ekonomik ve finansal krizin denetime alınması için, yeni bir yapılanma ve uluslararası işbölümü ortaya çıkmıştır. Böylece 1970'lerin sonu 1980'lerin başlarında küreselleşme hedefleri gündeme gelmiştir. Gelişmekte olan ülkelerinde, uluslararası kredi kurumlan, IMF ve WB, aracılığıyla hedeflenen politikalara uyum sağlaması süreci başlamıştır. Gelişmekte olan ülkeler, IMF ve WB'ce verilen krediler yoluyla, istikrar ve yapısall uyum programlarını uygulamaya yöneltilmişlerdir. Zamanla anılan programı uygulayan ülke sayısı artmış ve programın kapsamı genişletilmiştir. Günümüzde hemen hemen her ekonomik ve sosyal konuyla bağlantılı olarak küreselleşme olgusundan bahsedilmektedir. Bu nedenle, bu olgunun içeriğinin ve neleri kapsadığının iyi belirlenmesi gerekmektedir. Bu sürecin etkilerini Türkiye ve diğer gelişmekte olan ülkeler birlikte yaşamaktadır. Bu nedenle, küreselleşme süreci diye adlandırılan olgunun, gelişmekte olan ülkelerdeki ekonomik etkilerini incelemek önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, anılan önemden kaynaklanmaktadır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle, küreselleşme kavramının içeriği ve küreselleşmiş bir ekonominin özellikleri incelenmiştir. Küreselleşme ideolojisinin teorisini oluşturan iktisat teorileri ile ilgili kısa bir literatür taraması yapılarak, dünya ekonomik sistemindeki gelişme ve kriz, krizden çıkabilmek için gündeme gelen küreselleşme süreci incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Uluslararası Borç Krizi ve krize neden olan içsel-dışsal faktörler incelenmiştir. Uluslararası Borç Krizi'ni çözebilmek için sunulan Baker ve Brady Planı ve dış borç yönetimine ve finansman yöntemindeki değişiklikler yer almaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, Bretton Woods Konferansı ile IMF-WB'nin kuruluşu, amaçlan ve kredi politikasına ilişkin bir tarihçe yer almaktadır. Anılan bu iki kurumun, 1970'li yıllann sonu 1980'lerin başındaki, amaçlanndaki ve kredi politikalanndaki değişim vurgulanmıştır. Bu bağlamda istikrar ve yapısall uyum programlarının koşullan, makroekonomik politikaları ve kapsadıkları reformlar incelenmiştir. WB'nin istikrar ve yapısall uyum kredileri yoluyla 42 ülkede uygulanan programın etkilerini ölçmek amacıyla, bu ülkelerin, büyüme hızı, enflasyon, toplam dış borçların GSMH'ya oranı, ihracatın ithalatı karşılama ve cari işlemler açığının GSMH'ya oranı ile programın bölüşüme etkisi incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde, ülkemizdeki borç krizi ve bu bağlamda uygulanmaya başlayan istikrar ve yapısall uyum programlan incelenmiştir. Uygulanan programın makroekonomik değişkenler üzerindeki etkileri; program öncesi ve sonrası yaklaşımı ve makroekonomik değişkenlerin analizi ile irdelenmiştir. Çalışma her dört bölümde elde edilen bulgular ve yapılan tesbitlerin değerlendirildiği bir sonuç yazısıyla bitmektedir.